Toh 1197 · classical Tibetan · Tengyur edition

An Extensive Commentary on the King of Yoginī Tantras known as the “Glorious Tilaka of Sampuṭa,” called “Illuminating the Memory of Pure Vision”

Translated from the Tibetan by buddhist-nlp/mitra-qwen35-translate · machine-assisted

Edition 1.0 · 2026 · not a critical edition machine draft

Catalogue: Toh 1197
Genre: Commentary
Period: classical Tibetan
Edition: Tengyur vol. 006_རྒྱུད་འགྲེལ།_ཅ.txt
Extent: 634 passages · 707,686 Tibetan characters · 159,993 English words
Translation: buddhist-nlp/mitra-qwen35-translate (English, machine-assisted)
Status: Edition 1.0 · 2026 · machine draft
Rights: Derge Kangyur/Tengyur e-text, Esukhia/Barom edition — public domain (mechanical reproduction)

This extensive commentary on the Sampuṭatilaka (the Glorious Tilaka of Sampuṭa), a Yoginī Tantra, serves as a technical guide for entering and teaching the system's complex meditative and ritual frameworks. The text argues that liberation is achieved by purifying the aggregates and sense bases through the application of the four awakenings and four vajras, ultimately realizing the nature of the Dharmakāya. It commits the reader to a rigorous path of conceptualization and visualization, moving from conventional forms to the ultimate truth of suchness. The work integrates somatic practices—specifically the manipulation of channels, winds, and bindu—with the visualization of maṇḍalas and the identification of deities as manifestations of wisdom. By bridging the gap between the 'foolish' state of saṃsāra and the 'noble' state of non-degeneracy, the text provides a systematic method for transforming ordinary consciousness into the Stainless Light of the Buddha stage through the union of bliss and emptiness.

Provenance

About this text

A commentary on the Sampuṭatilaka, a Yoginī Tantra, the Śrīsaṃpuṭatilakanāmayoginītantrarājasya ṭīkāsmṛtisaṃdarśanālokanāma originates from the Indian tradition and was authored by Indrabhūti. It was translated into classical Tibetan by Śrī Vajrabodhi and the great translator Jo zla ba’i ’od zer. This work is preserved in the Tengyur, volume ཅ, where it spans 438 pages and is situated within the Non-dual Tantra collection. The text serves as a technical guide for entering and teaching the system's complex meditative and ritual frameworks, arguing that liberation is achieved by purifying the aggregates and sense bases through the application of the four awakenings and four vajras. It enacts a rigorous path of conceptualization and visualization, moving from conventional forms to the ultimate truth of suchness while integrating somatic practices—specifically the manipulation of channels, winds, and bindu—with the visualization of maṇḍalas and the identification of deities as manifestations of wisdom. A scholar or serious reader consults this work today to understand the systematic method for bridging the gap between the state of saṃsāra and the noble state of non-degeneracy, as it details the nature of the twelve truths, the sixteen suchnesses, and the sixteen emptinesses.

Sanskrit title: Śrīsaṃpuṭatilakanāmayoginītantrarājasya ṭīkāsmṛtisaṃdarśanālokanāma
Indian author: Indrabhūti
Tibetan translators: bod kyi lo tsa’ ba chen po gyi jo zla ba’i ’od zer, Śrī Vajrabodhi
Canonical collection: Non-dual Tantra
Genre: Commentary
Source edition: Tengyur, vol. ཅ
Period: classical Tibetan

Read further

Catalogue

84000 catalogue entry

Bibliography

BDRC library search

Libraries

WorldCat

Sanskrit sources

Digital Sanskrit Buddhist Canon

Reference

Cite thisAnuvāda, “An Extensive Commentary on the King of Yoginī Tantras known as the “Glorious Tilaka of Sampuṭa,” called “Illuminating the Memory of Pure Vision”” (Toh 1197), machine draft, 2026.https://naxiai.com/tibetan/works/toh1197

Summary & commentary

Significance

The work is significant for its detailed synthesis of somatic yoga and deity yoga within the Yoginī Tantra tradition. It provides academic insight into how Tibetan commentators interpreted the intersection of subtle body physiology and the realization of emptiness. The text's emphasis on the transformation of the five aggregates into the five Tathāgatas illustrates the specific tantric methodology of utilizing the body as a vehicle for enlightenment.

Structure

Passages	Section	Description
1-12	Introductory Framework	Establishes the purpose of the text, the nature of the supramundane truth, and the distinction between conventional and ultimate forms of the Blessed One.
54-581	Meditative and Somatic Theory	Discusses the nature of bliss, the function of subtle channels and winds, the visualization of maṇḍalas, and the transformation of consciousness into wisdom.
623-629	Ritual Application and Conclusion	Details the performance of offerings, the identification of the Great Queen and Vajra Lord, and the concluding remarks on the chapters of the ninth kalpa.

Themes

Subtle Body Physiology (159, 212, 317, 476)
Conventional vs. Ultimate Truth (10, 529, 581)
Deity Yoga and Visualization (423, 625)
The Nature of Bliss and Emptiness (107, 626)

Summary, significance and provenance note generated by gemma4:31b from the translation and the catalogue record.

AnuvādaAn Extensive Commentary on the King of Yoginī Tantras known as the “Glorious Tilaka of Sampuṭa,” called “Illuminating the Memory of Pure Vision”·

༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཤྲཱི་སཾ་པུ་ཊི་ཏི་ལ་ཀཱ་ནཱ་མ་ཡོ་གཱི་ནཱི་ཏནྟྲ་རཱ་ཛ་སྱ་ཊཱི་ཀཱ་སྨྲྀ་ཏི་སཾ་དཪྴ་ནཱ་ལོ་ཀ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། དཔལ་ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པར་ ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་པདྨ་དཀར་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། སྐྱེ་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་ཡི། ། གཟུགས་ནི་མ་ལུས་པ་རྣམས་ནི། ། གཉི་ག་སྡང་ཕྱིར་ཐིག་ལེ་ནི། ། བདེ་ཆེན་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ལས། ། རང་གི་ སྤྱོད་པ་སྟོན་བྱེད་པ། ། སྟོང་པ་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ། ། མཆོག་ཏུ་རྟག་པ་དེ་ཕྱག་འཚལ། ། འདོད་ཆགས་མེ་ཡི་རྒྱ་མཚོ་ལས། ། ཕ་རོལ་དུ་ནི་འགྲོ་ནུས་པ། ། བླ་མའི་ཞབས་ལ་སྤྱི་བོ་ཡིས། ། ཕྱག་འཚལ་འཇིགས་པའི་དབང་གིས་ཏེ། ། རྣལ་འབྱོར་རྣལ་འབྱོར་མ་ཕུན་ཚོགས། ། རྒྱུད་ འདི་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ལས། ། མཚན་མ་ཐོབ་ནས་སྦྱོར་བ་ནི། ། ཡང་དག་ལྟ་བའི་དྲན་སྣང་བ། ། བསྟན་པའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། སྐལ་ལྡན་སེམས་ཅན་དོན་ཕྱིར་རོ། ། བྱིས་པ་མཁས་པར་མངོན་རྒྱལ་ཅན། ། རྣམས་ལ་བསྟན་པ་ཉིད་མི་སྦྱར། ། གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་འཆལ་སྟོན་བྱེད། ། མཁའ་འགྲོ་མ་སོགས་ཉེར་གཙེས་ཏེ། ། སེམས་ནི་འཁྲུགས་པར་ངུ་འབོད་དམ། མནར་མེད་ལ་སོགས་པར་ནི་འགྲོ། ། དེ་ཕྱིར་བླ་གུས་སེར་སྣ་མེད། ། དབང་པོ་ཐུལ་ཞིང་དབང་བསྐུར་བ། ། བརྟན་ཞིང་ཡང་དག་ལམ་སྨྲ་བྱེད། ། འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྣོད། ། རྒྱལ་བའི་བཀའ་རྣམས་ རབ་སྐྱོང་བྱེད། ། ཡང་དག་སྦྱིན་ལ་རྟག་ཆགས་ཤིང་། །

In the language of India: Śrīsaṃpuṭatilakanāmāyoginītantrarājasya ṭīkā smṛtisaṃdarśanāloka-nāma. In the language of Tibet: Dpal kha sbyor thig le zhes bya ba rnal ’byor ma’i rgyud kyi rgyal po’i rgya cher ’grel pa yang dag par lta ba’i dran pa’i snang ba zhes bya ba. Homage to the bodhisattva mahāsattva Padmasambhava. Homage to that great bliss, the drop (bindu), which is the antidote to both birth and destruction, and to all forms without exception. Homage to that which is called Mahāmudrā, which reveals one’s own conduct, the inseparability of emptiness and compassion, the supreme permanence. Homage with the crown of my head to the feet of the Guru, who is able to cross to the other shore from the ocean of the fire of desire, out of fear. This yoga and yoga-mother perfection, based on the support and the supported, having attained the signs, the application of the vision of the vision of the correct view is taught through the arrangement of words for the sake of fortunate sentient beings. It is not to be applied as a teaching for those who are childish, who are conceited in their supposed wisdom. If one teaches with corrupted insight, one will be harmed by the ḍākinīs and others, the mind will be disturbed, and one will go to the Raurava hell or the Avīci hell and so forth. Therefore, for one who has respect for the Guru, is without stinginess, has subdued the senses, is empowered, is stable, and speaks of the authentic path—this is a vessel for the Mahāyāna, who perfectly upholds the words of the Victorious One, and is constantly attached to authentic giving.

structureTitle block: the Sanskrit title is given as it is transmitted in Tibetan transliteration, not reconstructed from Sanskrit sources; the Tibetan title is translated after it.

definitionཐིག་ལེ “drop” — A drop (as of liquids); a “drop” of concentrated energy in the channels of the subtle body; the shape of a drop with a small protuberance above visualized above mantric syllables as part of the anunāsika (the nasal mark)

definitionབྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ “bodhisattva mahāsattva” — The term can be understood to mean “great courageous one” or "great hero,” or (from the Sanskrit) simply “great being,” and is almost always found as an epithet of “bodhisattva.” The qualification “great” in this term, a

definitionསྐྱེ་བ “birth” — The eleventh of the twelve links of dependent origination . See “ dependent origination .”

definitionགཟུགས “form” — The first of the five aggregates ; but also, in this sūtra, “inner form ” within consciousness (see 1.38 ).

definitionཕྱག་རྒྱ “mudrā” — A seal, in both the literal and metaphoric sense. Mudrā is also the name given to an array of symbolic hand gestures, which range from the gesture of touching the earth displayed by the Buddha upon attaining awakening to

terminologyལས → “action”. 84000 uses 'action' where the mechanics matter, 'karma' where it is a fixed term.

homonymལས is rendered “action” here; the glossary also records act, Action, activity for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionལས “action” — Matters that govern the saṅgha community’s daily life, regular observances (such as the rains retreat and the restoration ) and special events (like ordination) are ratified by a formal act of the saṅgha. There are one h

definitionའདོད་ཆགས “desire” — One of the three basic mental afflictions (together with aversion and confusion) within which all other mental afflictions can be subsumed. The term rāga comes from the root rañj , which can also have the sense of “to co

periodམེ → “fire”. In ritual and cosmological prose མེ is the element 'fire'; Agni is the deity only where he is named or invoked. Do not capitalise the element.

homonymམེ is rendered “fire” here; the glossary also records Āgneya, Analā, Acalā for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionམེ “fire” — Classified as a “ lord of beings ” ( prajāpati ).

terminologyདབང → “empowerment”. In compounds དབང་ཆེན is 'great power' (a deity epithet), not 'great empowerment'.

termཐིག་ལེ → drop

termརྒྱུད → tantra

termབྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ → bodhisattva mahāsattva

termཕྱག་འཚལ → homage

termསྐྱེ་བ → birth

termགཟུགས → form

བདག་ཉིད་དམ་ནི་གཞན་དག་ནི། ། འཇུག་ཅིང་འདི་ནི་སྟོན་བྱེད་ལའོ། ། འདིར་ངེས་པར་བརྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། དགོས་པ་དང་། དགོས་པའི་དགོས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མངོན་པར་བལྟ་སྟེ། འདིར་རེ་ཞིག་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་རྒྱས་པ་འབུམ་ཕྲག་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ལས་བྱུང་བ་རྒྱུད་ཉུང་ངུ་བརྟག་པ་བཅུ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་གཞུང་གི་ཚོགས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། སྨྲ་བྱ་དང་སྨྲ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་བརྟག་པའི་ཕྱིར་འབྲེལ་བའོ། ། ཕྱི་མ་ལས་ཕྱི་མའི་དབང་བྱིན་པ་ནི་དགོས་པའོ། ། ལས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་རིགས་པ་དང་། བསྐྱེད་བྱ་དང་། སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སྤངས་པ་དང་། ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ནི་དགོས་པའི་དགོས་པར་བསྟན་པའོ། ། འདི་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱི་བཤད་པ་ནི་རྒྱས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རིགས་པས་གསུངས་སོ། ། ད་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བརྗོད་དེ་ གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་ངེས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚེ་འདི་ལ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་རབ་ཏུ་སྟེར་བ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་བདེ་བའི་གནས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་གསུངས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོའི་སྦྱོར་བས་བསྒྲུབ་བྱ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་ པོ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་།

Whether for oneself or for others, this is for the purpose of entering and teaching. Here, one should first observe the expressive words, the expressed meaning, the relationship, the purpose, and the ultimate purpose. In this context, the Saṃpuṭatilaka, which consists of eleven chapters and is derived from the extensive Yoginītantra and Yogatantra in thirty-six hundred thousand verses, is the expressive words. Because it is preceded by cause and effect, the collection of the source text is the expressed meaning. The relationship is established for the sake of examining the result through the characteristics of the speaker and the spoken. The purpose is the bestowing of the successive empowerments. The ultimate purpose is taught as the attainment of Mahāmudrā through the two accumulations of merit and wisdom, the logic of the collection of activities, the relationship between the produced and the producer, the realization of the maṇḍala wheel, and the abandonment of the twelve links of dependent origination. This is the summary of the meaning. The explanation of this very [text] is taught according to the logic of the extensive tantras. Now, the expressed meaning is stated: For those disciples who are free from conceptual certainty, the King of Tantras spoken by Vajrasattva—the abode of the bliss of Mahāmudrā which bestows the fruit of Buddhahood in this very life—is established through the application of the great maṇḍala, and it thoroughly demonstrates the goal, the practice, and the practitioner. The mundane and...

definitionབདག “self” — A substantial, self-subsistent entity within beings or things, or the intrinsic reality of things, or the intrinsic identity of things, that is permanent and nonrelative. The Buddha’s teaching, in contrast to that of oth

definitionརྩ “channel” — The channels are subtle psycho-physical routes which run vertically in the body. There are typically 72,000 channels said to reside in the body. Of these, however, the most important are the three main channels: the cent

terminologyརིགས → “family”. The tantric 'family' (buddha-family); not 'lineage' (which is རྒྱུད་པ or བརྒྱུད་པ).

definitionརིགས “family” — Generally a reference to a person’s spiritual disposition.

homonymདཀྱིལ་འཁོར is rendered “maṇḍala” here; the glossary also records inner circle, maṇḍalaka, disk for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionདཀྱིལ་འཁོར “maṇḍala” — A small ritual space, usually on the ground which is smeared with cow-dung and other substances, where offerings are made. Although the term sometimes lacks the - ka ( kan ) suffix, it is not to be confused with the pant

definitionའཁོར་ལོ “cakra” — Literally “wheel,” cakra is an energy center in the subtle body where subtle channels converge. In tantric Buddhism there are either four or five main cakras. The Hevajra Tantra teaches four cakras, namely the cakras of

definitionབསོད་ནམས “merit” — In this text, merit is established as the most prized possession of human beings, more than good looks, diligence , artistry , and insight . In Buddhism more generally, merit refers to the wholesome tendencies imprinted

terminologyཡེ་ཤེས → “wisdom”. Distinguish from ཤེས་རབ (prajñā, 'insight'): ཡེ་ཤེས is the buddhas' non-dual wisdom, ཤེས་རབ the discriminating faculty on the path.

homonymཡེ་ཤེས is rendered “wisdom” here; the glossary also records awareness, Wisdom, knowledge for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionཡེ་ཤེས “wisdom” — The term jñāna is formed by the root jñā , meaning “to know,” “to know of,” “to understand,” “to be aware of,” with the addition of the pratyaya lyuṭ , which can be interpreted as having different values (the instrument

terminologyསངས་རྒྱས → “buddha”. The title, not a name. In Old Tibetan the spelling is usually སངས་རྒྱས already; the plural sense ('the buddhas') is carried by context, not by a suffix.

homonymསངས་རྒྱས is rendered “buddha” here; the glossary also records Awakened, awakened, Buddha for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionསངས་རྒྱས “buddha” — The Indic term buddha means "The Awakened One" and is used in Buddhism as an epithet for the historical Buddha Siddhārtha Gautama as well as other spiritually enlightened beings in general. “ Buddha ” is the past partici

termབདག → self

termརྒྱུད → tantra

termརྩ → channel

termལས → action

termཐིག་ལེ → drop

termགཞུང → source text

འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་པ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བཞི་དང་། རྡོ་རྗེ་བཞིས་ཡོངས་སུ་དག་པ། རིགས་བཞི་དང་། རིགས་དྲུག་ལ་སོགས་པ་མཐའ་མེད་པའི་མཐར་ཐུག་པ་དང་། བདེན་པ་བཅུ་གཉིས་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཅུ་དྲུག་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་དང་། སྙིང་རྗེ་བཅུ་དྲུག་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལས་གསུངས་པ། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ བདེན་པའི་དོན། ། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དེ་ཉིད་རིག། རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་མངོན་བྱང་ཆུབ། ། རྣམ་པར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་རིག། ཅེས་པ་འདིས་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པས་འཁྱུད་པའི་དབང་པོར་བསྟན་ཏོ། ། འདིའི་གཞུང་གི་ཚོགས་བརྟག་པ་བཅུ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེ་ཡང་རྗོད་ པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་བརྟག་པ་བཅུ་གཅིག་གི་རང་བཞིན་འདི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔར་ཀུན་ཏུ་གནས་ཏེ། དང་པོ་རེ་ཞིག་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་གསང་བའི་རང་བཞིན་དུ་ཀུན་ཏུ་གནས་སོ། ། རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམ་པར་ བསྒོམ་པའི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཀུན་ཏུ་གནས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་བྲི་བའི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཀུན་དུ་གནས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མའི་བརྡའི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཀུན་དུ་གནས་སོ། ། སྤྱོད་པའི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཀུན་དུ་གནས་སོ། ། དཔྱིད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ ཞེས་པའི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཀུན་དུ་གནས་སོ། །

Based upon the supramundane truth, it is taught that the subject matter to be expressed is that which is completely purified by the four awakenings and the four vajras, and which reaches the infinite limit of the four families, the six families, and so forth; it possesses the nature of the twelve truths, the sixteen suchnesses, the sixteen emptinesses, the sixteen compassions, and the twenty modes of awakening, and is endowed with the five times. Thus, the Blessed One stated in the Māyājāla: "The meaning of the twelve truths, Knowing the sixteen suchnesses, Awakening through the twenty modes— All Buddhas are thus known." By this, the faculties embraced by the Mantra Vehicle are shown. The source text for this, the Saṃpuṭatilaka, which consists of eleven chapters, is also expressed. Furthermore, this nature of the eleven chapters abides as the Blessed One Vajrasattva. First of all, all tantras abide in the nature of the secret. The nature of the conceptualization of the expression, the expressed, and the generation of the mind of awakening abides therein. The nature of the conceptualization of drawing the great maṇḍala of the Vajradhātu abides therein. The nature of the conceptualization of the symbols of the Vajraḍākinīs abides therein. The nature of the conceptualization of conduct abides therein. The nature of the conceptualization of the Vasantatilaka abides therein.

definitionབྱང་ཆུབ “awakening” — I.e., awakening to the reality of phenomena (inner and outer) as they actually are.

definitionདེ་ཁོ་ན་ཉིད “suchness” — The ultimate nature of things, the way things are in reality as opposed to the way they appear to beings who have not awakened.

definitionསྟོང་པ་ཉིད “emptiness” — Emptiness denotes the ultimate nature of reality, the total absence of inherent existence and self-identity with respect to all phenomena. According to this view, all things and events are devoid of any independent, intr

terminologyབཅོམ་ལྡན་འདས → “the Blessed One”. 84000 harmonises on 'the Blessed One'. Do not alternate with 'Bhagavān' inside one text.

homonymབཅོམ་ལྡན་འདས is rendered “the Blessed One” here; the glossary also records blessed, Blessed One, bhagavān for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionབཅོམ་ལྡན་འདས “the Blessed One” — In Buddhist literature, this is an epithet applied to buddhas, most often to Śākyamuni. The Sanskrit term generally means “possessing fortune,” but in specifically Buddhist contexts it implies that a buddha is in possess

terminologyསྔགས → “mantra”. སྔགས་པ is a mantra-practitioner, not 'the mantric one'.

definitionསྔགས “mantra” — A formula of words or syllables that are recited aloud or mentally in order to bring about a magical or soteriological effect or result. The term has been interpretively etymologized to mean “that which protects ( trā )

periodདབྱིངས → “expanse”. In Dzogchen ཆོས་དབྱིངས is 'the expanse of reality'; earlier texts use it more plainly as 'realm/space'.

adherencePinned rendering paraphrased here: action; family; self; empowerment

termལས → action

termབྱང་ཆུབ → awakening

termརྡོ་རྗེ → vajra

termརིགས → family

termདེ་ཁོ་ན་ཉིད → suchness

termསྟོང་པ་ཉིད → emptiness

ལས་ཐམས་ཅད་དང་བསམ་གཏན་འབྱུང་བ་ཞེས་པའི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཀུན་དུ་གནས་སོ། ། བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཀུན་དུ་གནས་སོ། ། བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པའི་རང་ བཞིན་དེ་ཀུན་དུ་གནས་སོ། ། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞིའི་རྟོག་པའི་རྒྱལ་པོའི་རང་བཞིན་དེ་ཀུན་དུ་གནས་སོ། ། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞི་ཐིག་ལེ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཀུན་དུ་གནས་སོ། ། འདི་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། འདིའི་མིང་བརྗོད་པས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དག་གི་སྨྲ་བྱ་དང་། སྨྲ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སུམ་ཅུའི་བདག་ཉིད་ནི་འབྲེལ་བའོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། དང་པོ་རེ་ཞིག་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ལ་ འཇུག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མན་ངག་གི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་དོན་བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། འཁོར་ལོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་འཕྲུལ་གྱི་རང་ བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། ཧེ་རུ་ཀ་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། བདག་མེད་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། ངག་གི་བརྡའི་ཡི་གེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། ལུས་སྲུལ་པོའི་མཚན་མ་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་།

The nature of the kalpa titled "The Arising of All Actions and Concentrations" is fully present. The nature of the kalpa titled "The Perfect Arising of All Activities" is fully present. The nature of the kalpa titled "The King of the Suchness of Activities" is fully present. The nature of the kalpa titled "The King of the Introduction to All Tantras" is fully present. The nature of the kalpa titled "The Introduction to All Kalpas: The Drop of Various Methods" is fully present. This is the subject matter. By uttering its name, the relationship is established as the thirty-fold nature of the speaker and the spoken, the expresser and the expressed. To explain: first, there is the nature of the speaker, the subject matter, and the generation of the bodhicitta and so forth; the nature of entering into bodhicitta; the nature of the instructions on suchness; the nature of the empowerment of bodhicitta; the nature of meditating on the meaning of insight and method; the nature of the manifestations of all cakras; the nature of the generation of Heruka; the nature of the sādhana of the Wisdom Ḍākinī; the nature of the sādhana of Nairātmyā; the nature of the characteristics of the syllables of verbal symbols; and the nature of the signs and mudrās of the Kāpālika.

definitionབསམ་གཏན “concentration” — Designates both the mental state of deep concentration and the meditative practices leading to it. These states are characterized by a gradual withdrawal of consciousness from external sense data. Two broad distinctions

definitionརྟོག་པ “kalpa” — A mental factor understood either as “the coarseness of the mind” or as the cause for such coarseness. More elaborate definitions explain it as a type of “mental murmur” ( manojalpa ) that is searching ( paryeṣaka ) and

definitionབྱང་ཆུབ་སེམས “bodhicitta” — In the general Mahāyāna teachings the mind of awakening (bodhicitta) is the intention to attain the complete awakening of a perfect buddha for the sake of all beings. On the level of absolute truth, the mind of awakening

definitionསྒྲུབ་ཐབས “sādhana” — Derived from the Sanskrit verb √sādh , “to accomplish,” the term sādhana most generically refers to any method that brings about the accomplishment of a desired goal. In Buddhist literature, the term is often specificall

adherencePinned rendering paraphrased here: self

termལས → action

termབསམ་གཏན → concentration

termདེ་ཁོ་ན་ཉིད → suchness

termརྒྱུད → tantra

termརྟོག་པ → kalpa

termཐིག་ལེ → drop

ལཱ་མའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། ཕྱག་རྒྱའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། འདུས་པའི་གནས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ དངོས་པོས་དང་། སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་མཚོན་བྱ་དང་། མཚོན་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། རྩ་བའི་གནས་དགོད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། སྦྱིན་སྲེག་གི་རང་ བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། སྦྱིན་སྲེག་གི་ཆོ་གའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། ལས་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དང་། འཁོར་ལོ་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། དྲིལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ དངོས་པོས་དང་། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། མུ་སྟེགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསལ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། གཏོར་མ་དབུལ་བའི་རང་ བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། བྲིས་སྐུ་དང་གླེགས་བམ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། སློབ་དཔོན་གྱི་སྒྲུབ་ཐབས་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་དང་། མཆོད་པ་དང་། བཀུར་སྟིའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྱུ་མའི་རྣམ་འཕྲུལ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོར་དེ་ཀུན་དུ་གནས་སོ།

It abides as the nature of the signs of the characteristics of the lāmās; as the nature of the entities of the mudrās; as the nature of the entities of the sites of the assembly; as the nature of the entities of the purity of the aggregates, elements, and sense bases; as the nature of the entities of the conduct; as the nature of the entities of the sixteen syllables, both the signified and the signifier; as the nature of the entities of the arrangement of the root sites; as the nature of the entities of the body maṇḍala and the homa; as the nature of the entities from which the wisdom of omniscience arises; as the nature of the entities of the homa ritual; as the nature of the entities of all the collections of activities and the arising of the wheels; as the nature of the entities of the suchness of the bell; as the nature of the entities of the mantra recitation and meditation; as the nature of the entities of the removal of the consciousness of the non-Buddhists; as the nature of the entities of the generation of all the tathāgatas; as the nature of the entities of the offering of the torma; as the nature of the entities of the determination of the painted images and the volumes; as the nature of the entities of the great sādhana of the ācārya; as the nature of the entities of the accomplishment of great bliss, the offerings, and the honors; and as the nature of the entities of the illusory emanations of the Buddha.

homonymཕུང་པོ is rendered “aggregate” here; the glossary also records aggregates, Aggregates for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionཕུང་པོ “aggregate” — This translation of skandha is fairly well established, although some prefer the monosyllabic “group.” It is important to bear in mind that the original skandha has the sense of “pile,” or “heap,” which has the connotati

terminologyཁམས → “element”. In ཁམས་གསུམ it is the three realms, not 'three elements'.

homonymཁམས is rendered “element” here; the glossary also records constituent, domain, elements for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionཁམས “element” — In the context of epistemology, it is one way of describing experience and the world in terms of eighteen elements (eye, form , and eye consciousness ; ear, sound, and ear consciousness ; nose, odor, and nose consciousne

homonymསྐྱེ་མཆེད is rendered “sense base” here; the glossary also records sense field, bases of cognition, sense fields for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionསྐྱེ་མཆེད “sense base” — These can be listed as twelve or as six entrances (sometimes also called sense sources, sense fields, bases of cognition, or simply āyatanas): In context of epistemology, it is one way of describing experience and the wo

definitionསྦྱིན་སྲེག “homa” — The casting of a prescribed offering into a ritual fire. The practice of homa is first attested in pre-Buddhist Vedic literature, and serves as a core, pervasive ritual paradigm in exoteric and esoteric rites in both Bud

definitionརྣམ་པར་ཤེས་པ “consciousness” — The term vijñāna is formed by the prefix vi plus a formation from the root jñā , which means “to know,” “to understand,” “to know of,” “to be aware of.” (This is reproduced in the Tibetan as rnam par + shes pa .) “Consci

terminologyདེ་བཞིན་གཤེགས་པ → “tathāgata”. Kept as the Sanskrit loan in translation (84000 practice), not 'Thus-Gone One'.

homonymདེ་བཞིན་གཤེགས་པ is rendered “tathāgata” here; the glossary also records thus-gone, Thus-Gone One, thus-gone one for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionདེ་བཞིན་གཤེགས་པ “tathāgata” — A frequently used synonym for buddha . According to different explanations, it can be read as tathā-gata , literally meaning “one who has thus gone,” or as tathā-āgata , “one who has thus come.” Gata , though literally m

terminologyགཏོར་མ → “offering cake”. 'Torma' is defensible for specialists; in a general text 'offering cake' says what it is.

homonymགཏོར་མ is rendered “offering cake” here; the glossary also records Bali, oblation, bali offering for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

termམཚན → name

termཕུང་པོ → aggregate

termཁམས → element

termསྐྱེ་མཆེད → sense base

termརྩ → channel

termདཀྱིལ་འཁོར → maṇḍala

རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞིའི་ཐིག་ལེ་རྟོག་པ་བཅུ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སུམ་ཅུའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོར་དེ་ཀུན་དུ་གནས་སོ། ། དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་ དཔའ་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་ཞེས་པ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། ད་ནི་དགོས་པ་བརྗོད་པ་བརྗོད་དེ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུད་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་ཕྲད་དོ། ། འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུའི་ནང་ནས། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ གསོལ་བ་འདེབས་པ་པོས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ལས་བདག་གིས་ཐོས་ཀྱི་གཞན་ལས་བརྒྱུད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་སུ་ཞིག་ལས་འོངས་པ་དང་། མ་ཐོས་པ་དང་། དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལས་ཐོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟོན་པ་པོ་དང་། བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། ། དུས་ནི་དུས་མང་སྟེ། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། ། འདིར་རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཆགས་པ་དང་། འཇིག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། སྟོངས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷར་ ཡང་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་གནས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་ལུས་དང་ངག་དང་། སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་དང་མངལ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ཡང་ལུས་ཀྱི་དབང་གིས་མཚུངས་སོ། ། སླར་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། ། ལྷར་བཤད་པ་བརྗོད་དེ། དུས་དེ་ཉིད་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་བརྟན་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཐར་པ་སྟེར་བར་བྱེད་པའོ། །

The bindu of the introductory narrative for all conceptualizations, the nature of which consists of eleven conceptualizations and thirty chapters, abides as the very reality of all things. Furthermore, this is connected to the Blessed One, the Vajrasattva, the glorious Heruka. Now, the purpose is stated: the phrase "Thus have I heard" and so forth are the connective particles that demonstrate the complete perfection of the entire tantra. Here, from among eighty million bodhisattvas, Vajragarbha, the requester, [states]: "I heard this from the Blessed One himself; it was not transmitted from another, nor did it come from anyone else, nor was it heard at some other particular time." Therefore, it is connected as: "At one time, I heard from the Blessed One, the Teacher, Vajradhara." As for "time," there are many types: mundane and supramundane. Here, for the time being, the mundane consists of four aspects: formation, destruction, abiding, and emptiness. Likewise, the characteristic of being born as a deity also abides. Thus, through the division of the three consciousnesses, there are the egg-born, the moisture-born, the womb-born, and the miraculously born, which are the nature of body, speech, and mind. These are also similar by way of the body. Furthermore, they become fourfold; these are the words of the teaching. To explain the deity: that very time is when the Noble Ones are steadfast, and the benefit of sentient beings is continuous, bestowing liberation.

definitionབྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ “bodhisattva” — A being who is dedicated to the cultivation and fulfilment of the altruistic intention to attain manifestly perfect buddhahood, traversing the five bodhisattva paths and ten bodhisattva levels. Bodhisattvas purposely opt

definitionསྙིང་པོ “heart mantra” — A term for the most important and often (but not always) the most simplified spell associated with a particular buddha, bodhisattva, or other being.

definitionའཕགས་པ “ārya” — The Sanskrit ārya has the general meaning of a noble person, one of a higher class or caste. In Buddhist literature, depending on the context, it often means specifically one who has gained the realization of the path an

adherencePinned rendering paraphrased here: name; empowerment

checkAutomatic check: bracketed gloss waived.

termརྟོག་པ → kalpa

termཐིག་ལེ → drop

termབདག → self

termབཅོམ་ལྡན་འདས → the Blessed One

termརྡོ་རྗེ → vajra

termརྒྱུད → tantra

དེ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ཕྲག་དོག་གི་དབང་གིས་ངན་འགྲོ་སྟེར་བར་བྱེད་པའོ། ། ཅི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དང་། ཅི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དུས་གཅིག་མི་ཉམས་པའི་མཚན་ཉིད་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ། སྨྲ་བྱ་དང་སྨྲ་བྱེད་ལས་འདས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། དོན་དམ་པ་དང་། འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཉམས་ཤིང་སད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས། རྒས་པ་དང་། ན་བས་འཇིགས་པ་དང་། འཆི་བ་སྟེར་བར་བྱེད་པ་སྡིག་པའི་དབང་གིས་དམྱལ་བའི་འཇིགས་པ་འབྱུང་ངོ་། ། བསོད་ནམས་ཀྱི་དབང་གིས་མཐོ་རིས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འཐོབ་བོ། ། དེ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལ་རྫོགས་ལྡན་དང་། གསུམ་ལྡན་དང་གཉིས་ལྡན་ དང་། རྩོད་པའི་དུས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེར་ཚེ་རབས་སྔ་མའི་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་དབང་གིས། སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ། ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་། བདག་གི་དང་། གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་ གིས་འཁོར་བར་འཁོར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཆད་བཞིན་པ་ལས་རྒྱས་པར་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་གཅིག་གི་རྣམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུས་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ སྨྲ་བྱ་དང་སྨྲ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ། བསྐྱེད་བྱ་དང་།

Likewise, for the foolish, it bestows the lower realms through the power of desire, hatred, delusion, and envy. What is the karma of the noble ones (ārya) and what is the karma of the foolish? The nature of the noble ones is the Dharmakāya, characterized by being non-degenerate at all times, free from subject and object, transcending the expressed and the expresser, and being the very essence of the limit of reality (bhūtakoṭi), emptiness (śūnyatā), non-duality, the perfection of wisdom (prajñāpāramitā), the ultimate (paramārtha), and luminosity (prabhāsvara). Because the minds of the foolish are unstable, they are characterized by decline and awakening; through the power of non-virtue, the fear of hell arises, giving rise to old age, sickness, and death. Through the power of merit, the fruit of the higher realms is obtained. Thus, there are four aspects. In that regard, the Kṛtayuga, Tretāyuga, Dvāparayuga, and Kaliyuga will occur. There, by the power of the two accumulations from previous lives, the Buddhists become Buddhas. It is not the case for the Hearers (śrāvaka) and so forth; by the power of the conceptualizations of "I," "mine," and subject and object, they wander in saṃsāra. This shall be explained in detail as it is being taught. Likewise, the supramundane is also characterized by the single aspect of manifest enlightenment in a single instant, fully known through the four times, free from the characteristics of the expressed and the expresser, and the produced...

definitionགཏི་མུག “delusion” — One of the three poisons ( dug gsum ) along with aversion, or hatred, and attachment, or desire, which perpetuate the sufferings of cyclic existence. It is the obfuscating mental state which obstructs an individual from

definitionངན་འགྲོ “lower realms” — Rebirth in one of the three lower states of existence, namely, the hell realm, the realm of hungry ghosts, or the animal realm.

periodཆོས → “dharma”. In Abhidharma lists (སྐྱེ་མཆེད, ཁམས) ཆོས is 'phenomena', the objects of mind — not the Buddhist teaching. Same word, two referents; the list decides.

homonymཆོས is rendered “dharma” here; the glossary also records special qualities, phenomena, qualities for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionཆོས “dharma” — The term “ dharma ” ( chos ) conveys ten different meanings, according to Vasubandhu’s Vyākhyāyukti . It may mean the Buddhist teachings, the awakened qualities which buddhas and bodhisattvas acquire, phenomena or thing

definitionཡང་དག་པའི་མཐའ “limit of reality” — This term has several meanings, depending on the context: (1) the dividing line between saṃsāra and nirvāṇa, (2) the inferior realization of the hearers and solitary buddhas , (3) the nature of phenomena ( emptiness ), a

definitionཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ “perfection of wisdom” — The sixth of the six perfections, it refers to the profound understanding of the emptiness of all phenomena, the realization of ultimate reality. It is often personified as a female deity, worshiped as the “Mother of All

definitionའོད་གསལ “Ābhāsvara” — Lit. “ Clear Light .” The sixth of the seventeen heavens of the form realm ; also the name of the gods living there. In the form realm , which is structured according to the four concentrations and pure abodes‍, or Śuddh

definitionམཐོ་རིས “higher realms” — Although mtho ris can refer to all three of the higher realms (those of humans, asuras, and devas), in The Sūtra on Offering Lamps it is described specifically as the abode of the devas, distinct from a human existence.

definitionཉན་ཐོས “hearer” — The Sanskrit term śrāvaka , and the Tibetan nyan thos , both derived from the verb “to hear,” are usually defined as “those who hear the teaching from the Buddha and make it heard to others.” Primarily this refers to tho

definitionདབང་ “initiation” — The ritual process of being introduced to and authorized in the practice of specific deities, maṇḍalas, and yogas. The term literally means “sprinkling” or “anointing” and is modeled on rites of royal investiture. In the

adherencePinned rendering paraphrased here: empowerment; name; self

termའདོད་ཆགས → desire

termགཏི་མུག → delusion

termདབང → empowerment

termངན་འགྲོ → lower realms

termའཕགས་པ → ārya

termལས → action

སྐྱེད་བྱེད་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གནས་པའོ། ། འདི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ནི་དུས་གཅིག་གི་མཚན་ཉིད་དགོངས་པའོ། ། དེ་ནས་འདིར་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ངེས་ པར་གཟུང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཁ་སྦྱོར་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུད་ཅེས་པ་འདིའི་མཐར་ཐུག་པའི་ངག་དང་པོས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། དགོས་པ་ཉེ་བར་དགོད་པ་ནི་ཉན་པ་པོ་རྣམས་གཞུག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་ཏོ། ། གཞན་ དུ་གལ་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། དགོས་པ་འདིར་མ་བརྗོད་ན། ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་མཉན་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པར་འགྱུར། ཐམས་ཅད་དུ་དགོས་པ་ལ་འདོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་འགྱུར་མོད། ཇི་སྲིད་གསུམ་དུ་དགོས་པ་ངེས་པར་མ་བཟུང་བ་དེ་སྲིད་དུ་སྐྱེས་ བུ་སུ་ཞིག་འཇུག་པར་འགྱུར། དེ་ཡང་སྐྱེས་བུའི་དོན་གྱི་དགོས་པ་ལ་སྦྱོར་བས་ཐབས་དང་བཅས་པར་གལ་ཏེ་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་འཇུག་གོ། ། དེ་ཡང་འདིར་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་ཡང་འཆད་བཞིན་པའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོན་དམ་པ་སྐྱེས་བུའི་དོན་དུ་དགོས་པ་དེའི་དོན་དུ་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་ཧེ་རུ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། དགོས་པ་ཡང་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ཐོབ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་འདི་ནི་དགོས་པའོ། ། གལ་ཏེ་ཡང་སྒྲའི་དོན་གྱི་རྒྱུན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་དེ།

It abides in accordance with the producer. Through the thorough knowledge of this, all sentient beings will be liberated. This is the intended definition of a single time. Then, the meaning of "Thus have I heard" is to be definitely grasped. However, from the words "Thus have I heard" and so forth, up to the end of this tantra arising from the Saṃpuṭa, the subject matter and the purpose are presented in the first speech in order to engage the listeners. Otherwise, if the subject matter and the purpose were not stated here, how would sentient beings even engage in listening? Although one might engage in everything because of a desire for a purpose, as long as the purpose is not definitely grasped in three ways, what person would engage? Furthermore, if it is connected to the purpose of a person's goal and is accompanied by the means, then one engages. That is indeed present here; thus, by the manner of the aspects being explained and so forth, the suchness of non-dual wisdom, the ultimate, is to be taught for the sake of the person's goal. Therefore, the subject matter here is the suchness of the characteristics of Heruka and so forth. The purpose is the thorough knowledge of that. Consequently, through the thorough knowledge of that, nirvāṇa is attained; this is the purpose of the most excellent accomplishment. Even if there were no continuity of the meaning of the words, it would be immeasurable.

དེ་ལྟར་ན་ཡང་དོན་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པར་འཇུག་གོ། ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་འཇུག་སྟེ་གཞན་གྱི་རྣམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་པོ་ རྣོན་པོས་སྐྱེས་བུའི་དོན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། འདི་ལྟར་ཡང་རང་གི་ངོ་བོས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་མེད་དོ། ། དེར་བླ་མས་བརྗོད་པ་ལས་ཀྱང་རང་གིས་རིག་པ་མེད་དེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ངག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་སྙད་ལས་འདས་ པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་རིགས་པ་ཅན་གྱིས་བླ་མའི་ངག་ལས་དེས་ལམ་འགའ་ཞིག་རྙེད་དེ་ཕྱི་ནས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་རིམ་གྱིས་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་སློབ་མའི་ བསྒོམ་པ་བརྒྱུད་པ་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེས་རང་ཉིད་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་དོ། ། རིགས་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་པ་ངན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གཏང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་མ་ལུས་པའི་ཤེས་པས་ངན་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ དོན་དམ་པ་དེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྙེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྣང་བས་མུན་པ་སེལ་བ་བཞིན་དང་། ཉི་མས་མུན་པ་སེལ་བ་བཞིན་ནོ། ། དེར་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་པ་འདིས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཐོས་པ་མང་བ་དང་ལྡན་པར་གསལ་བར་བསྟན་ཏེ། དུས་གཅིག་གི་ཚེ་ན་ བདག་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདི་ཐོས་ལ། གཞན་དུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་ལས་ཀུན་རྫོབ་དུ་མ་དང་དོན་དམ་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། དུ་མའི་དབྱེ་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཅིག་པུ་བཞུགས་ཏེ།

Even so, one will still harbor doubts regarding the actual meaning, and thus one engages with conceptualization. Those of sharp faculties, however, engage without any other mental aspect. Those of sharp faculties should engage with the suchness of the person's goal. In this way, by its very nature, that suchness is devoid of the entities of the expressed and the expresser. Even through the Guru’s explanation, there is no self-awareness therein, because suchness transcends the conventions of all speech. Nevertheless, through the Guru’s words, one who possesses correct reasoning finds a certain path; subsequently, by the sequence of perceiving the path characterized by the complete abandonment of the view of the transitory collection and so forth, that suchness blesses the disciple themselves through the lineage of meditation endowed with qualities such as faith. This is because, through reasoning, one completely abandons the characteristics of all inferior cognitions. Therefore, by completely abandoning all inferior cognitions without exception, one will personally find that ultimate authentic wisdom, just as light dispels darkness or the sun dispels darkness. In this regard, the phrase "Thus have I heard at one time" clearly demonstrates that Vajragarbha possesses extensive learning; at one time I heard this suchness, whereas at other times I heard it from other Tathāgatas through the various distinctions of the conventional and the ultimate. Through these various distinctions, the Blessed One alone remains.

periodརིག་པ → “knowledge”. 'awareness' belongs to the Dzogchen (11th c. onward) usage; in earlier tantras and in རིག་པ་དང་མ་རིག་པ it is 'knowledge' versus 'ignorance'.

homonymརིག་པ is rendered “knowledge” here; the glossary also records awareness, spell, incantation for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionརིག་པ “knowledge” — This term may, according to context, refer to exoteric or esoteric knowledge, a goddess, her associated dhāraṇī , or some combination of these. In the body of this scripture, the dhāraṇī is referred to as a vidyā . In ta

definitionདད་པ “faith” — Here “faith” is not used so much in the sense of “religious faith,” but rather as when one says, “I have faith in you” or “I have faith in your good qualities.” It is often explained as “a good disposition of the mind” (

homonymཀུན་རྫོབ is rendered “conventional” here; the glossary also records conventional reality, relative for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionཀུན་རྫོབ “conventional” — Conveys the relative or conventional view of the world according to the understanding of ordinary unawakened beings. This is distinguished from the ultimate truth, which conveys the understanding of phenomena as they rea

adherencePinned rendering paraphrased here: empowerment; family; name; tantra

termརྟོག་པ → kalpa

termདབང་པོ → Indra

termདབང → empowerment

termདེ་ཁོ་ན་ཉིད → suchness

termལས → action

termརིག་པ → knowledge

བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་དང་བུད་མེད་དང་། སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་དབྱེ་བས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱང་ཡིན་ལ་དོན་དམ་པའི་གཟུགས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ། ། འདིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པས་ཀུན་རྫོབ་བོ། ། དོན་ཡང་ཡིན་ལ་དམ་པ་ཡང་ཡིན་པས་དོན་ དམ་པའོ། ། དམ་པའི་སྒྲ་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཅིག་པུའི་གཟུགས་ཉིད་ཇི་ལྟར་དེ་སོ་སོའི་དབྱེ་བས་གནས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གཟུགས་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་དགའ་ བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཡིད་ཀྱིས་རིག་པར་བྱའོ། འདིས་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་གསལ་བར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ནི་དགོས་པའི་དགོས་པའོ། ། ད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུར་ཉེ་བར་བཏགས་ པས་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྷ་ནི་སྲིད་པ་སྟེ། རང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཉེ་བར་བཏགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ག་བཱན་ཞེས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། སུ་ཞིག་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ སོ། །

Through the distinctions of the stable and the moving, and of women, men, and so forth, and likewise through the distinction between the conventional and the ultimate truths. The Blessed One is both the conventional form and the ultimate form. It is called "conventional" (saṃvṛti) because it conceals suchness. It is "ultimate" (paramārtha) because it is both the object (artha) and the supreme (parama). The word "supreme" is a synonym for excellence. Therefore, the meaning is: how can the single form of the Blessed One abide through those respective distinctions? Thus, that form of the Blessed One should be known by the mind as the nature of innate joy, an uninterrupted joy. By this, the Great Seal (mahāmudrā) is clearly shown. This is the purpose of the purpose. Now, in order to show the excellence of the location by metaphorically applying the cause to the fruit of the Great Seal taught through the phrase "the Blessed One resides," it is said: "The Blessed One, the Tathāgata," and so forth. Bha refers to becoming (bhava); it is taught as the conventional truth through the metaphor of self-consecration. Gavān should be construed as "one who goes to nirvāṇa." If one asks who goes, it is the body, speech, and mind of all the Tathāgatas. He is both the Tathāgata and all-encompassing; thus, they are those who have arisen from the body, speech, and mind of all the Tathāgatas.

འདིར་སྐུ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་དགོངས་བཤད་གཞན་གྱིས་གསུངས་པ་འཇུག་པའི་ཚོགས་དྲུག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་ རེ་རེ་ཡང་གྲངས་མེད་པ་དེ་རྣམས་སུ་སྣང་སྟེ། བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་དང་ཡུལ་འཁོར་དང་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དང་ལྗོན་ཤིང་དང་གེལ་བ་དང་། ལྕུག་མ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་དང་ལམ་དང་ཚོང་དུས་ལ་སོགས་པ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཡང་ དག་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཉིད་དོ། ། འོན་ཀྱང་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པས་གཡོགས་སོ། ། སངས་རྒྱས་པ་སྙིང་རྗེ་ཅན་རྣམས་ནི་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསུང་ལས་བྱུང་བའི་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མས་བསྒྲིབས་པ་རྣམས་ནི་འཁོར་བ་ནས་འཁོར་བར་འཁོར་རོ། ། འོན་ཀྱང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཆགས་ཤིང་བརྩོན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བས་སྣ་ཚོགས་ པར་སྤྲུལ་ཅིང་རང་གི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལེན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་བསྒྲིབས་མོད། རང་གི་དབང་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐུགས་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ རྣམས་སོ། །

Here, those arising from the body are the six collections of consciousness as taught by others in the intentional explanation (saṃdhyābhāṣa). They are as follows: the consciousnesses of the eye, ear, nose, tongue, body, and mind. Therefore, through the experience of the apprehended and the apprehender, each of these appears as the innumerable [phenomena]: the stable and the moving, the countryside, royal palaces, trees, branches, creepers, and so forth; likewise, the various sentient beings dwelling in villages, cities, roads, marketplaces, and the like, are seen exactly as they are. For that reason, these are the Tathāgatas themselves. However, the non-Buddhists and others are veiled by the obscuration of ignorance. The compassionate Buddhists, through their perfect and complete knowledge, are described in that way. Similarly, those Tathāgatas arising from speech—those whose nature is the afflicted mind (kliṣṭamanas) obscured by the stains of ignorance and so forth—wander from saṃsāra to saṃsāra. Nevertheless, the Bodhisattvas, who are devoted and diligent for the sake of others, emanate in various forms as sentient beings and take up existence (bhava) through their own karma. Therefore, although they are slightly obscured by afflictions, they are not [obscured] by their own power. Likewise, those arising from the mind are like dependent origination (pratītyasamutpāda) through the power of former habitual tendencies (vāsanā); these too are the Tathāgatas.

structureMantra left in Sanskrit (as transmitted in Tibetan script); only the surrounding frame is translated.

definitionཉོན་མོངས་པ “affliction” — The essentially pure nature of mind is obscured and afflicted by various psychological defilements, which destroy the mind’s peace and composure and lead to unwholesome deeds of body, speech, and mind, acting as causes f

definitionའཁོར་བ “saṃsāra” — A state of involuntary existence conditioned by afflicted mental states and the imprint of past actions, characterized by suffering in a cycle of life, death, and rebirth. On its reversal, the contrasting state of nirvāṇ

definitionཉོན་མོངས “affliction” — The essentially pure nature of mind is obscured and afflicted by various psychological defilements, which destroy the mind’s peace and composure and lead to unwholesome deeds of body, speech, and mind, acting as causes f

definitionརྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ “dependent origination” — The twelve links of dependent origination describe the process of being bound in cyclic existence, and, when reversed, the process of liberation. The twelve links are ignorance , formation, consciousness , name and form

adherencePinned rendering paraphrased here: buddha; empowerment

checkAutomatic check: bracketed gloss waived.

termལས → action

termརྣམ་པར་ཤེས་པ → consciousness

termདེ་བཞིན་གཤེགས་པ → tathāgata

termསངས་རྒྱས → buddha

termཉོན་མོངས་པ → affliction

termརིག་པ → knowledge

འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་ཆགས་པའི་འཚོ་བ་ལུས་ལས་སྐྱེ་བ་གདོས་དང་ལྕགས་སྒྲོག་བཞིན་འཁོར་བར་བཅིངས་པ་རྣམས་ཏེ། བརྒྱ་ལམ་ན་མཚན་མོའི་གློག་བཞིན་དགེ་བའི་གྲོགས་དང་ཕྲད་པས་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་རང་དབང་ཐོབ་པ་འཇིག་ རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ལས་སྐྱེས་པར་འགྱུར་རོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་ རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་། དགེ་བའི་གྲོགས་མཆོག་མཉེས་པ་དང་། ཕོ་ཉ་དང་ཕོ་ཉ་མོ་རྣམས་ཀྱི་མཆོད་པ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་དང་འདོད་པའི་ལྷ་མཉེས་པ་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཆོ་ག་དང་། ཐེག་པ་མཆོག་རྟོགས་པ་དང་། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུའི་ཚུལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། འོད་ གསལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པས་སོ། ། འདི་མཐའ་དག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་འབྲེལ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྣམས་སོ། །

Nevertheless, those whose lives are attached to mere representation and who are bound to saṃsāra by their bodies like weights and iron chains may, by rare chance, meet a virtuous friend like a flash of lightning in the night and thereby be liberated. Thus, having attained independence and abandoned the eight worldly dharmas, they become Tathāgatas. In this way, the sentient beings of the three realms—women, men, and so forth—will be born from the body, speech, and mind. Through the thorough knowledge of the essential nature of these, the vision of conventional truth, the pleasing of the supreme virtuous friend, the engagement in the offerings of male and female messengers, the reaching of the far shore of the Tathāgata’s speech, the separation from the enjoyment of the five sensory qualities, the pleasing of the desired deities through the maṇḍala-cakra and so forth, the ritual of the three vehicles, the realization of the supreme vehicle, abiding on the stage of conduct through aspiration, the complete perfection of the manner of the ten perfections, non-duality, suchness, and abiding in the absorption of clear light—all of these are the identity of the Tathāgata’s body, speech, and mind, which are connected with non-conceptuality.

periodལྷ → “god”. Standard 84000 rendering is 'god'; 'deity' where the text contrasts classes of beings.

homonymལྷ is rendered “god” here; the glossary also records deva, divine being, God for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionལྷ “god” — In the most general sense the devas‍—the term is cognate with the English divine ‍—are a class of celestial beings who frequently appear in Buddhist texts, often at the head of the assemblies of nonhuman beings who atten

definitionཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ “perfections” — The six perfections of generosity , conduct, patience , diligence , meditation , and wisdom .

definitionདེ་བཞིན་ཉིད “suchness” — The ultimate nature of things, or the way things are in reality, as opposed to the way they appear to unawakened beings.

definitionཏིང་ངེ་འཛིན “absorption” — In general, the second of the three trainings ( triśikṣā ), and in this text and others the second of five qualities of the Saṅgha that are also described in other texts as the five undefiled (or beyond-worldly) aggregat

adherencePinned rendering paraphrased here: action; name; empowerment; element; god; self

termརིག་པ → knowledge

termལས → action

termསྐྱེ་བ → birth

termམཚན → name

termདབང → empowerment

termཆོས → dharma

སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་དབྱེར་མེད་པར་བྱས་ཤིང་རོ་གཅིག་པར་འགྱུར་བ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་གསུམ་བསྡུས་པའི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཧེ་རུ་ཀར་བཤད་དོ། ། གང་དུ་བཞུགས་ཤེ་ན། རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་ལ། ། ཞེས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོ་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བྷ་གའི་པདྨ་ལ་བྱེ་བ་ ཕྲག་བརྒྱད་ཅུའི་འདབ་མའི་བདག་ཉིད་རང་གི་འཁོར་འདུས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་རྣམས་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་རོལ་བ་དང་ལྡན་པར་བཞུགས་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། པདྨ་ནི་མདོར་བསྡུས་ན་ལུས་སོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཐའ་དག་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་བྷ་གའོ། ། བྱེ་བ་ ཕྲག་བརྒྱད་ཅུའི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་ནི་འདབ་མ་རྣམས་སོ། ། ཤེས་བྱའི་མཆོག་ཉིད་འདི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཡང་ཡིན་ལ་སྙིང་པོ་ཡང་ཡིན་པས་ན་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གཟུགས་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ ཡང་། རང་ཉིད་བྱེད་ཅིང་རང་ཉིད་འཕྲོག། རང་ཉིད་རྒྱལ་པོ་རང་ཉིད་གཙོ། ། དེ་ནི་སྟོན་པ་རང་ཉིད་དེ། ། བསྟན་བྱ་ཡང་ནི་རང་ཉིད་དོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། འདིས་ནི་སྡུད་པ་པོའི་ངེས་པ་སྤང་བ་བསྟན་ཏོ། ། དོན་འདི་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བ་གསུངས་པ། བཞུགས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོ་རྣམས་ཀྱི་བྷ་ག་རྣམས་ལ་སྟེ། རྩ་སྟོང་ ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་གསང་བའི་བུ་ག་རྣམས་སུ་རོལ་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། སུ་ཞིག་ཅེ་ན།

The Blessed One, the Great Bliss, in whom body, speech, and mind are indivisible and become of one taste, is explained as Vajradhara Heruka, the embodiment of the condensed three secrets of the body, speech, and mind of all the Tathāgatas. Where does he reside? It is said: "In the bhaga of the Vajra Consort." The Vajra Consorts are Locanā and the others. In the lotus of their bhaga, which possesses eighty-four million petals, the Blessed One resides together with his gathered retinue, sporting in the nature of primordial wisdom (jñāna). In brief, the lotus is the body. It is called the bhaga because it has destroyed all conceptual constructions (kalpa). The petals are of the nature of eighty-four million. Because he knows the supreme object of knowledge, consciousness (vijñāna) is the Vajra Essence (Vajragarbha). Since he is both the vajra and the essence, he is the Vajra Essence; this is the characteristic of the Emanation Body (nirmāṇakāya), the nature of which is the reflected image of the Blessed One’s form. Thus it is said: "He himself acts and he himself takes away; He himself is the king, he himself is the lord. He himself is the Teacher, And the teaching itself is also he himself." This demonstrates the removal of any doubt regarding the compiler. To clarify this very point, it is said: "He resides in the bhagas of the Vajra Consorts," meaning he sports within the secret orifices of the seventy-two thousand channels (nāḍī). Who is he? It is the Blessed One. How does he reside? It is said: "In the manner of a great king." This means he resides in the manner of a great king, the sovereign of all the Tathāgatas. How is he? It is said: "In the manner of a great yogin." This means he resides in the manner of a great yogin, the master of all the Tathāgatas. How is he? It is said: "In the manner of a great lord." This means he resides in the manner of a great lord, the master of all the Tathāgatas. How is he? It is said: "In the manner of a great hero." This means he resides in the manner of a great hero, the master of all the Tathāgatas. How is he? It is said: "In the manner of a great lord of men." This means he resides in the manner of a great lord of men, the master of all the Tathāgatas. How is he? It is said: "In the manner of a great lord of the world." This means he resides in the manner of a great lord of the world, the master of all the Tathāgatas. How is he? It is said: "In the manner of a great lord of the gods." This means he resides in the manner of a great lord of the gods, the master of all the Tathāgatas. How is he? It is said: "In the manner of a great lord of the three realms." This means he resides in the manner of a great lord of the three realms, the master of all the Tathāgatas. How is he? It is said: "In the manner of a great lord of the four continents." This means he resides in the manner of a great lord of the four continents, the master of all the Tathāgatas. How is he? It is said: "In the manner of a great lord of the ten directions." This means he resides in the manner of a great lord of the ten directions, the master of all the Tathāgatas. How is he? It is said: "In the manner of a great lord of the three times." This means he resides in the manner of a great lord of the three times, the master of all the Tathāgatas. How is he? It is said: "In the manner of a great lord of the five families." This means he resides in the manner of a great lord of the five

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡེ་ཤེས་སྐུའོ། ། རྩ་འདི་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་ཁོང་སྟོང་གི་བདག་ཉིད་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་རྣམ་པ་རང་གི་ངོ་བོས་འབར་བ་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་རྣམས་སྡུད་པ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རང་ བཞིན་མེད་པར་བྱེད་ཅིང་ཐིག་ལེའི་གནས་སུ་སོན་པ་མི་ཤིགས་པ་དང་འཁྱུད་པ་རོ་གཅིག་པའི་དངོས་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡེ་ཤེས་མི་འཛག་པ་ལས་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། འོན་ཀྱང་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་རྣམས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། རེ་ཞིག་ལས་དང་། དབྱིབས་ དང་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་འཇུག་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་འོང་བའི་དབྱེ་བས་གནས་པ་ནི་ལས་སོ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་རྩ་ལ་གནས་པ་ནི་དབྱིབས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བླ་མ་བརྒྱུད་ པའི་རིམ་པས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་གྱི་སྟོབས་དང་། སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་དྲུག་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་ཡན་ལག་དྲུག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོར་སྡུད་དང་བསམ་གཏན་དང་། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་དེ་བཞིན་གཟུང་། ། རྗེས་སུ་དྲན་དང་ཏིང་འཛིན་རྣམས། ། སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་དྲུག་ཏུ་འདོད། ། ཅེས་སོ། ། དགོངས་བཤད་གཞན་གྱིས་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལ་སོགས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་དུ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྟོང་པའི་སྐུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཇི་སྲིད་དུ་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུར་འགྱུར་གྱི་བར་རོ། །

The Blessed One is the wisdom body (jñānakāya). In the center of these channels is the hollow nature of the avadhūtī, blazing in its own essence. It gathers the vital winds (prāṇa) and so forth, rendering the aggregates, elements, and sense bases (āyatana) devoid of intrinsic nature. Having reached the location of the drops (bindu), it is embraced by the indestructible; this single-taste entity, the bodhicitta wisdom that does not leak, gives rise to the wisdom of self-awareness, which is the mudrā, the Great Seal (mahāmudrā). However, the vital winds and so forth become threefold: first, as action (karma), shape (ākṛti), and vajra-like, respectively. Their abiding through the distinctions of exhalation, inhalation, going, and coming is "action." Their abiding in the channels of the body, such as the aggregates, is "shape." Likewise, the perfection of wisdom and consciousness is "vajra-like." The thorough knowledge of that occurs through the power of the continuous flow of vajra recitation and so forth, according to the stages of the lineage of gurus (guru-paramparā), and through the realization of the six branches of yoga (ṣaḍaṅgayoga). Regarding those, the six branches are as follows: Withdrawal and concentration, Likewise, vital effort and retention, Recollection and meditative absorption— These are asserted as the six branches of yoga. This is because it is taught in the Śrī Guhyasamāja and other tantras through intentional explanations (saṃdhyābhāṣā). Furthermore, it is because of the characteristics of the signs such as smoke and the vision of the empty body, until the point when the sixty branches are complete.

terminologyབྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས → “bodhicitta”. Keep the Sanskrit loan; 'mind of awakening' is a gloss, and mixing the two inside one text reads as inconsistency.

homonymབྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས is rendered “bodhicitta” here; the glossary also records mind set on awakening, resolve of awakening, aspiration to enlightenment for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionབྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས “bodhicitta” — In the general Mahāyāna teachings, the “mind of awakening” ( bodhicitta ) is the intention to attain the complete awakening of a perfect buddha for the sake of all beings. On the level of absolute truth, the mind of awak

definitionབླ་མ “guru” — One of the fourteen rākṣasīs .

adherencePinned rendering paraphrased here: name

termབཅོམ་ལྡན་འདས → the Blessed One

termཡེ་ཤེས → wisdom

termརྩ → channel

termབདག → self

termཕུང་པོ → aggregate

termཁམས → element

དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལས་ གསུངས་ཏེ། ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་མགོན་པོ་སྟེ། ། ས་བཅུ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་གནས། ། ཤེས་བཅུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག། ཤེས་བཅུ་རྣམ་པར་དག་པ་འཆང་། ། རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དོན་གྱི་དོན། ། ཐུབ་དབང་ཁྱབ་བདག་སྟོབས་བཅུའི་བདག། མ་ལུས་སྣ་ཚོགས་དོན་བྱེད་པ། ། རྣམ་བཅུ་དབང་ལྡན་ཆེ་བ་པོ། ། ཞེས་སོ། ། འདིའི་དོན་ནི་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དགོངས་པས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མཛད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་ལས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། བདག་གིས་ཀྱང་རྒྱུད་འདིའི་དོན་ཅུང་ཟད་རང་གི་བློའི་དབང་གིས་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། ཁ་ སྦྱོར་ཐིག་ལེ་ཞེས་པ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པ་ལས་རྗོད་བྱེད་དང་། བརྗོད་བྱ་ལ་སོགས་པས་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་པ་སྟེ་དང་པོའོ། ། ། ། ད་ནི་སྡུད་པ་པོའི་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་པའི་དབང་ ཕྱུག་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་གཟིགས་ཏེ་འཛུམ་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེར་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་རོ། ། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཁང་པ་བརྩེགས་མའི་དབུས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་སྐུའི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། འདི་ ལ་བཅོམ་པ་ཡོད་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་ནོ། །

Thus, the Blessed One has also spoken in the Māyājāla: "The Lord, sovereign of the ten bhūmis, Abiding perfectly upon the ten bhūmis, The self of the ten purified cognitions, The holder of the ten purified cognitions, The tenfold meaning of the ultimate meaning, The Lord of Sages, the pervasive master, the lord of the ten powers, The performer of the various purposes without exception, The great one possessing the tenfold mastery." The meaning of this should be understood through the intent of the various tantras. Likewise, it should be illustrated by the extensive commentary composed by the Bodhisattva. I, too, shall apply a small portion of the meaning of this tantra according to the power of my own intellect. This is the certainty of the Yoga Tantra. This concludes the first chapter, which teaches the entry into the tantra through the expressive words, the expressed meaning, and so forth, from the Samputatilaka, the extensive commentary on the King of Tantras titled The Appearance of Mindfulness of the Correct View. Now, in order to teach the words of the compiler, it is said: "Then the Blessed One, in the midst of eighty million lords of yogins, looked at Vajragarbha and smiled." The word "then" (tatra) means "for that reason." In the center of a multi-storied palace composed of various jewels is the Blessed One, the Vajradhara, the nature of the Sambhogakāya. Because he possesses the "conquered" (bhagavan), he is the "Blessed One" (Bhagavān).

definitionདབང་ཕྱུག “Īśvara” — The Sanskrit īśvara literally means “powerful one.” In both Indian and Tibetan literature it is often an epithet applied to Śiva. However, here where the title is given to a “supremely great almighty brahmā , sovereign o

terminologyས་བཅུ → “the ten grounds”. The bodhisattva levels. The single syllable ས is also the word for 'earth' and must not be pinned as 'ground' on its own.

homonymས་བཅུ is rendered “the ten grounds” here; the glossary also records ten levels, ten grounds, ten stages for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionས་བཅུ “the ten grounds” — The ten levels or stages traversed by a bodhisattva that culminate in buddhahood: (1) Joyful ( pramuditā ; rab tu dga’ ba ), (2) Stainless ( vimalā ; dri ma med pa ), (3) Luminous ( prabhākarī ; ’od byed pa ), (4) Radian

adherencePinned rendering paraphrased here: action; the ten grounds; empowerment

termབཅོམ་ལྡན་འདས → the Blessed One

termལས → action

termདབང་ཕྱུག → Īśvara

termས་བཅུ → the ten grounds

termབདག → self

termདབང → empowerment

ཡང་ན་མཆོག་ཏུ་གསང་བའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་བདུད་རྩིའི་ཆར་འབེབས་པའི་ཕྱིར་བྷ་ག་རིམ་ལས་བཟློག་པའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཕྲེང་བས་ཁམས་གསུམ་པ་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བསྟན་ཏེ། ཡང་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཱན་ཞེས་པ་ནི་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུའི་འཁོར་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ། ། དེར་ཅི་ལྷག་པ་དང་ཆད་པ་མ་བརྗོད་དེ་བརྒྱད་ཅུ་ངེས་པར་སྨོས། འདིར་གསུངས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཔྲལ་བ་ནས་རྐང་པའི་མཐེ་བོང་གི་བར་ལ་རང་གི་ལག་པའི་སོར་བརྒྱད་ཅུར་འགྱུར་རོ། ། གཙུག་ ཏོར་ལ་སོར་བཞིའི་ཚད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་སོར་རེ་རེ་ལ་བྱེ་བའི་གྲངས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་གནས་སོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན་དབུགས་ཕྱིར་རྒྱུ་བ་དང་། ནང་དུ་རྒྱུ་བ་བཅིངས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རང་བཞིན་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཡོད་པས་ན། རྣལ་ འབྱོར་པའི་དབང་ཕྱུག་སྟེ། ཕ་དང་བུ་བཞིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་ནི་རང་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་རྣམས་སུ་འགྱུར་ཏེ། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྟེར་བར་བྱེད་དེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ངུ་འབོད་ ལ་སོགས་པར་ལྟུང་བའོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཅི་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ནི་རྒྱུའོ། ། འབྲས་བུ་ནི་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་དག་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བའོ། །

Alternatively, because he causes the rain of the nectar of the supreme secret yoga to fall, he is taught to be the "Blessed One" (bhagavān) by means of a garland of light rays that reverse the sequence of the bhaga, for the sake of establishing the relationship between the produced and the producer within the three realms. The word "also" (yang) indicates certainty. Likewise, the term vān signifies being perfectly endowed with a retinue of eight hundred million. Why is the number eighty specifically mentioned without stating any more or less? Here it is said that from the forehead to the big toe of all sentient beings, there are eighty finger-widths (aṅgula). The crown protuberance (uṣṇīṣa) measures four finger-widths. Therefore, in each finger-width, there reside lords of yoga (yogeśvara) numbering ten million. Why is that? Because they are of the nature of yoga that binds the outward and inward movement of the breath. Thus, because yoga exists in this, they are "lords of yoga," just like a father and his son. Yoga means the wisdom of clear light (ābhāsvara-jñāna) characterized by self-awareness. Therefore, they are of that nature and not otherwise. Furthermore, for the childish, this bestows suffering; because they are devoid of cause and effect, they fall into the Reviling Hell (raurava) and so forth. What are cause and effect? The ten perfections (pāramitā), such as generosity, are the cause. The result is the wisdom of self-awareness characterized by the inseparability of emptiness and compassion. In this way, the pure natures are to be demonstrated.

definitionབདུད “Māra” — Māra , literally “death” or “maker of death,” is the name of the deva who tried to prevent the Buddha from achieving awakening, the name given to the class of beings he leads, and also an impersonal term for the destruct

definitionསྡུག་བསྔལ “suffering” — The first of the four truths of the noble ones. The term “suffering” includes all essentially unsatisfactory experiences of life in cyclic existence, whether physical or mental. These comprise (1) the suffering of suffer

definitionསྦྱིན་པ “generosity” — The act of giving motivated by the wish to attain awakening for all sentient beings. It is the first of the six or ten perfections, often explained as the essential starting point and training for the practice of the oth

adherencePinned rendering paraphrased here: element; empowerment; name

termབདུད → Māra

termབྷ་ག → bhaga

termལས → action

termཁམས → element

termབཅོམ་ལྡན་འདས → the Blessed One

termདབང་ཕྱུག → Īśvara

གཟུགས་བརྙན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་བཅོམ་ ལྡན་འདས་སྟོན་པ་པོའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས། ། བདེན་པ་མ་ཡིན་རྫུན་པ་མིན། ། བརྟན་དང་གཡོ་བ་སྣ་ཚོགས་པ། ། རང་སེམས་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བ་ཡི། ། སྒྱུ་མ་འདི་ནི་མི་ཤེས་པས། ། འགྲོ་བ་དྲུག་ནི་ཉིད་དུ་འཁོར། ། དེ་བཞིན་སྒྱུ་མ་གང་རིག་པས། སངས་རྒྱས་འགྱུར་རོ་གཞན་དུ་མིན། ། དེ་ལྟར་ རྣལ་འབྱོར་པའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་གཟིགས་ཏེ་ཞེས་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་ནི་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྙིང་པོ་ནི་དེ་ཤེས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་གཟིགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་ལ་ གཟིགས་པའི་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་འཛུམ་པ་མཛད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འཛུམ་པ་མཛད་མ་ཐག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་ཆོས་བདག་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དང་ལྡན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པས་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་འཛུམ་པ་མཛད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིར་ཞེས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་དུ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་ཆགས་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྐྱེས་རབས་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཅིག་དང་དུ་མའི་ལུས་ཀྱི་དབང་གིས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་གྲུབ་བོ། །

The definition of a reflection is the Blessed One, the Teacher. Therefore: "Phenomena are like illusions; Neither true nor false. The various stable and moving things Arise from the cause of one's own mind. Through ignorance of this illusion, Beings wander in the six realms. Likewise, by realizing this illusion, One becomes a Buddha, and not otherwise." Thus, regarding the phrase "gazing at Vajragarbha in the midst of the lords of yogis": "Vajra" is indivisible primordial wisdom (jñāna). "Heart" (hṛdaya) is the knowledge of that; it means "to cognize." "Gazing" refers to the apprehension of objects and subjects, the grasped and the grasper, and so forth. Because of the power of compassion that gazes upon sentient beings, he performs a smile; that is what is meant by that term. Regarding the phrase "immediately upon smiling": here, the Tathāgata, Arhat, Perfectly Awakened Buddha—who abides in the selflessness of phenomena—manifests the apprehension of phenomena through meditative absorption (samādhi). This is the meaning of "smiling." Regarding the word "here": as long as Bodhisattvas do not become attached to the selflessness of the person in order to act for the benefit of sentient beings, they will not engage in various birth stories (jātaka) through the emanation body (nirmāṇakāya). Therefore, through the power of the Tathāgatas' bodies being both one and many, the selflessness of the person is established.

definitionདམིགས་པ “apprehension” — dmigs (pa) translates a number of Sanskrit terms, including ālambana , upalabdhi , and ālambate . These terms commonly refer to the apprehending of a subject, an object, and the relationships that exist between them. The

homonymདགྲ་བཅོམ་པ is rendered “arhat” here; the glossary also records worthy, worthy one, arhantī for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionདགྲ་བཅོམ་པ “arhat” — In Sanskrit, arhat is the masculine form, and arhantī is the feminine form of the word; the Tibetan translation of the Āyuḥparyantasūtra does not distinguish a masculine and a feminine form. It refers to one who has ach

definitionཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས “perfectly awakened buddha” — The attainment of a buddha, who has gained total freedom from conditioned existence, overcome all tendencies imprinted on the mind as a result of a long association with afflicted mental states, and fully manifested all

adherencePinned rendering paraphrased here: name; empowerment

termགཟུགས → form

termམཚན → name

termཆོས → dharma

termལས → action

termསངས་རྒྱས → buddha

termདབང་ཕྱུག → Īśvara

གང་གི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པའི་དབང་གིས་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་པའི་ ཚིག་ནི་གསུང་རབ་ཁ་ཅིག་ལས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། ། ཤེས་རབ་ཐབས་དག་ཡེ་ཤེས་ནི། ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་སུ་གསུངས། ། རང་གི་སྟན་ལས་ལངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དག་གི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ། རྒྱུ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་གྱི་དྲུང་ནས་སྒྱུ་མ་དང་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་ནམ། ནམ་མཁའ་ལས་སྐར་མ་བཞིན་ལངས་པའོ། ། བླ་གོས་ཕྲག་པ་གཅིག་ལ་གཟར་ནས་ཞེས་པ་ལ་བླ་གོས་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ལས་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གོང་མར་གྱུར་པའོ། ། དེའི་གཟར་བ་ནི་དེ་ལ་འཇུག་པའོ། ། དྲན་པ་ཡང་རུང་གཟར་ ནས་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་ཏེ་ཞེས་པ་ལ། པུས་མོ་གཡས་པ་ནི་དང་པོ་ལམ་བསྟན་པའི་དུས་སུའོ། ། པུས་མོའི་ལྷ་ང་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་འགྲོ་བ་ལ་བརྩོན་པའི་སེམས་སོ། ། དེ་ཉིད་ས་ལ་བཙུགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ ཕྱིར་རོ། ། ས་ལ་བཙུགས་པ་ནི་དེས་བཅོམ་པས་རོ་གཅིག་པར་བྱེད་དོ། ། ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་བྱས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རོ་མཉམ་པར་རྟོགས་པའི་སེམས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་འདི་ལྟར་བསྟན་ཏེ་བྲག་ཅ་བཞིན་དམིགས་པའི་དོན་ཏོ། །

Because even through compassion that is without apprehension, the Dharma is taught to sentient beings in accordance with their inclinations. Therefore, the statement that "the Tathāgata has no variety" is spoken in certain scriptures. Thus: "The indivisibility of emptiness and compassion is called bodhicitta; insight and method are wisdom, and are spoken of as great compassion." Regarding the passage beginning with "rising from his own seat," it refers to the yogi of insight and method rising from the presence of the Causal Vajradhara, like an illusion or a reflection, or like a star appearing from the sky. Regarding "draping the upper robe over one shoulder," the upper robe is the Great Vehicle of Mantra, which is superior to the three vehicles. "Draping" it means entering into that. It should be connected with "having remembered" or "having draped." Regarding "placing the right knee on the ground," the right knee refers to the time when the path was first shown. The "knee" is the mind striving to attain Mahāmudrā. "Placing that very thing on the ground" means that ignorance is the basis of all phenomena, and because [the path] arises from that, "placing on the ground" means making it of one taste by overcoming it. "Joining the palms" refers to the mind that realizes all things to be of equal taste. "Addressed the Blessed One in this way" is taught to mean that the meaning is apprehended like an echo.

རྒྱུད་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞི་གསང་ཆེན་ཁ་སྦྱོར་ལས་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡེ་ཤེས་དབང་ཕྱུག་ལ་ཉན་པར་འཚལ་ལོ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་གསུངས་པ། སྔོན་གྱི་ལས་དག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་གཟུང་བ་ཉིད་ནི་ཉན་པའོ། སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པ་འཛིན་པ་ནི་འཚལ་བའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་དེ། ཁྱབ་འཇུག་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་འདི་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་གོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞི་གསང་ཆེན་ཁ་སྦྱོར་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་བསྟན་ཏེ། ཨེ་མ་ཧོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་མི་ཤེས་པ་གསུམ་གྱིས་ཉེས་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱིས་འཁོར་བར་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ། ། སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་བརྒྱ་ལམ་ན་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཙམ་བསོད་ནམས་བསགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་བསྐྱེད་ དེ་བསོད་ནམས་དེས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་འཕོས་ནས་སླར་ཡང་མི་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་ལྔར་སྐྱེའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ལྟ་བ་དྲུག་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། ལྟ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱང་དུས་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་རང་རང་གི་སེམས་ ལས་བྱུང་ངོ་། །

Regarding the statement, "I wish to hear the characteristics of the Lord of Wisdom (Jñāneśvara) as they arise from the Guhyasamāja, the introduction to all tantras," it is explained here as follows: "Hearing" is the very act of grasping [the teaching] through the power of latencies (vāsanā) resulting from the purification of past actions. "Wishing" is the upholding of the teaching of the Dharma for the sake of various sentient beings. Regarding "Lord of Wisdom," "wisdom" is defined by the six clairvoyances (abhijñā); he is the "Lord" (Īśvara) because Viṣṇu, Īśvara, and others do not possess these clairvoyances. Why is this? Because he does not become partial, but rather pervades all. Therefore, the request should be construed as: "Please explain the characteristics arising from the Guhyasamāja, the introduction to all tantras." That is the teaching spoken by the Tathāgata: "O Vajragarbha, Great Compassionate One, excellent, excellent!" and so forth. Here, all sentient beings wander in saṃsāra due to the faults of the three types of ignorance, as well as karma, afflictions (kleśa), and suffering. By the power of the Buddhas' previous aspirations, those sentient beings—perhaps once in a while, for a mere moment or an instant—accumulate merit and thereby generate the mind of enlightenment (bodhicitta). Through that merit, they become gods of the Heaven of the Thirty-Three. After passing away from there, they are born again among the five migrations, such as humans and so forth. Therefore, by the power of the latencies of past karma, they engage in the six views; and those views also arise from the minds of the respective sentient beings themselves, according to the influence of time.

definitionམངོན་པར་ཤེས་པ “clairvoyance” — The clairvoyances are listed as either five or six. The first five are the divine eye, divine ear, performance of miraculous power , recollection of past lives, and knowing others’ thoughts. A sixth, knowing that all out

definitionསྨོན་ལམ “aspiration” — Usually appears in the idiomatic expression smon lam ’debs “express / utter an aspiration / wish” and instantiated in a verbal formula (a variety of formulas is found throughout Mahāyāna literature) which is uttered in t

definitionསུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ “Heaven of the Thirty-Three” — In Buddhist cosmology, the Heaven of the Thirty-Three is the second lowest of the six heavens in the desire realm ( kāmadhātu ). Situated on the flat summit of Mount Sumeru, it lies above the Heaven of the Four Great Kin

adherencePinned rendering paraphrased here: name; empowerment

checkAutomatic check: bracketed gloss waived.

termརྒྱུད → tantra

termལས → action

termམཚན → name

termཡེ་ཤེས → wisdom

termདབང་ཕྱུག → Īśvara

termདབང → empowerment

དེ་ལྟར་ལྟ་བ་པོའི་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་པ་གྲངས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བདག་ལས་བྱུང་། ། སྲིད་པ་གསུམ་ཡང་བདག་ལས་བྱུང་། ། བདག་གིས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཁྱབ། ། བདག་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་མེད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། འོན་ཀྱང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱིས་མི་ཤེས་པ་གསུམ་རིང་དུ་བྱེད་དོ། ། དེ་འབའ་ཞིག་བྱེད་པར་མ་ཟད་ཀྱིས་མི་འདོད་ བཞིན་དུ་སྐུ་གསུམ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཨེ་མ་ཧོ་ཞེས་པའི་ངོ་མཚར་དང་། ལེགས་སོ་ཞེས་པའི་ལན་གཉིས་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། རིག་པ་བདེ་བ་སྟེར་བར་བྱེད། ། ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡོན་ཏན་གྱི་འབྱུང་གནས་ཞེས་པ་ལ། ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་ འབྱུང་གནས་ཡིན་པས་ན། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་སོ། ། ཡོན་ཏན་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དེ་ལ་སའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་གྲངས་བཞིན་དུ་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆུའི་ཡོན་ཏན་བཞིའོ། ། དེ་ཡང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ མེའི་ཁམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་གསུམ་སྟེ་མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་གཉིས་ཏེ། རླུང་དང་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་གཅིག་སྟེ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །

In that way, the sentient beings who are the perceivers become various and innumerable. Furthermore, it is said: "All beings arise from the self; the three realms of existence also arise from the self. I pervade all these; there is no being other than the self." Nevertheless, the bodhisattvas—who are the embodiment of love, compassion, joy, and equanimity, and who likewise possess qualities such as generosity and discipline—through their own welfare and the welfare of others, distance themselves from the three types of ignorance. Not only do they do that, but they also manifest the three bodies (kāyas) against their own will. For that reason, the Blessed One spoke twice, first with the wonder of "Emaho!" and then with the response "Excellent!" The meaning is: "Knowledge bestows bliss." Regarding the phrase "source of qualities," it is the source of qualities, and is thus the "source of qualities." There are five types of qualities: the five qualities of the earth element are, respectively, the nature of earth, water, fire, wind, and space. Likewise, there are four qualities of the water element, which are the nature of the elements of water, fire, wind, and space. Similarly, the qualities of the fire element are three, which are the nature of the elements of fire, wind, and space. Likewise, the qualities of the wind element are two, which are the nature of the elements of wind and space. Likewise, the quality of the space element is one, which is the nature of the space element.

definitionབྱམས་པ “Maitreya” — The bodhisattva Maitreya is an important figure in many Buddhist traditions, where he is unanimously regarded as the buddha of the future era. He is said to currently reside in the heaven of Tuṣita, as Śākyamuni’s regent

definitionདགའ་བ “joy” — One of the four “immeasurables” of the Mahāyāna, known in early Buddhism as “pure abodes” (Skt. brahmavihāra ), which comprise (1) friendly kindness, (2) compassion, (3) joy, and (4) equanimity. Immeasurable joy arises f

definitionབཏང་སྙོམས “equanimity” — One of the four “immeasurables” of the Mahāyāna, known in early Buddhism as “pure abodes” (Skt. brahmavihāra ), which comprise (1) friendly kindness, (2) compassion, (3) joy, and (4) equanimity. Immeasurable equanimity a

definitionཚུལ་ཁྲིམས “discipline” — In general, the first of the three trainings ( triśikṣā ), and in this text and others the first of five qualities of the Saṅgha that are also described in other texts as the five undefiled (or beyond-worldly) aggregates

adherencePinned rendering paraphrased here: action

termབདག → self

termལས → action

termསྲིད་པ → becoming

termབྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ → bodhisattva

termབྱམས་པ → Maitreya

termདགའ་བ → joy

དེ་བཞིན་ དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་ལྔའི་མི་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་ལྔ་དང་བཞི་དང་གསུམ་དང་གཉིས་དང་གཅིག་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་གོང་དུ་རྡུལ་ ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཆོས་ཅན་རྫུན་པར་གནས་སོ། ། འོན་ཀྱང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲིབས་ཤིང་ལོག་པའི་ཆོས་ལ་ཆགས་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་གྲོགས་དང་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པས་གོས་པ་རྣམས་སྔོན་བཞིན་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་སུ་འཁོར་བར་འཁོར་བར་འགྱུར་ རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ཁམས་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་གང་ཟག་འདི་ཉིད་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆོས་སྐུའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གང་ལ་བསམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་པའམ་དེའི་རིགས་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་པ་ལན་གཉིས་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་དོན་བསྟན་ཏོ། ། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་ཆེན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཉན་པར་འདོད་པ་ཞེས་པ་ལ། འདོད་པ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་བྱེད་པའི་ཚིག་སྟེ། ཨེ་མ་ཧོ་ཞེས་པ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་ འདིར་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་ཁ་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དང་། རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཅེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དང་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །

Likewise, the characteristic of the single identity of all the elements of wisdom is shown to be the vessel of the world. In that way, the sentient beings of the five migrations—humans and so forth—successively become the identity of the qualities of five, four, three, two, and one. Furthermore, the phenomena of subtle particles abide as false, as mentioned above. Nevertheless, those who are obscured by ignorance and the like, who are attached to erroneous phenomena, and who are stained by faults such as meeting with non-virtuous friends, will wander in the various migrations of cyclic existence due to the power of their former habitual tendencies. Similarly, this very person, a great being whose nature is the element of wisdom consisting of the six elements, possesses the identity of the dharmakāya—the nature of all things—which is the characteristic of emptiness, the limit of reality, and suchness. To one who has such an intention or belongs to that family, [the Buddha] spoke twice, saying, "Excellent, excellent!" This teaches the meaning of the Vajra Essence. Regarding the phrase "desiring to hear all that is the great secret of all tantras," the word "desiring" is an expression of the Vajra Essence's activity and is connected with the exclamation "Emaho!" However, here in the Great Vehicle of Mantra, the union of the male and female yogis is called the Yoga Tantra and the Yoginī Tantra. Likewise, the Yoga Tantra is the nature of the characteristics previously described.

ད་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་དབྱེ་བ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུད་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་གསང་ཆེན་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་གསང་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་དོ། ། རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པོ་དེ་ཡང་འཆད་བཞིན་པའི་རྩ་བའི་རྣལ་འབྱོར་མ་བསྐྱེད་པ་རྣམ་པ་མང་པོས་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་ཆེན་སྦས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཞུ་བ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དང་སྟོང་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཞུ་བ་སྟེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པའི་ལམ་སྟོན་པའི་འདོད་པ་དེ་ནི། དེ་ལྟར་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངེས་པའོ། ། ད་ནི་འཁོར་བའི་ཚིག་གསུངས་པ། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ནས་ཞེས་ པ་ནི་ཞུས་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གིས་དང་པོ་ན་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་སྒྱུ་མའི་སྤྲུལ་པ་བཞིན་དུ་གཙོ་བོའོ། ། དེའི་ སྙིང་པོ་ནི་དབྱེར་མེད་པའི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའོ། ། དེར་ཁྱད་པར་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་སོ། །

Now, the classification of the Yoginī Tantras is taught. Regarding the phrase "that which is the great secret of all tantras," the secret of the thirty-six Yoga Tantras is the Yoginī Tantra. Those thirty-six aspects shall also be explained through the many ways of generating the Root Yoginī as they are being discussed. Thus, the Yoginī Tantra is the meaning of the "great secret hidden within all Yoga Tantras." That which possesses this is so called. Regarding the phrase "all those who are [therein] request," this refers to the request for and the internal realization of the inseparability of wisdom and method, and of emptiness and compassion, within the Yoga and Yoginī Tantras. The aspiration to show the authentic path to all sentient beings is what is expressed in that way. This is the certainty of the Tathāgata. Now, the words of the retinue are spoken: "Then, the great bodhisattvas such as Vajragarbha," and so forth. "Then" means immediately following the request. "Great bodhisattvas" refers to those such as Vajrakāya and so on who are present from the beginning; the meaning is that they are the identity of the union of wisdom and consciousness, such as Vajragarbha and the others. Alternatively, they are the principal [deities] like an illusory emanation. Their "essence" is the vajra because it is an indivisible entity. Those who arise through the power of the specific habitual tendencies therein are the great bodhisattvas.

དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རབ་ཏུ་དགའ་ཞིང་མིག་གདངས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱན་དང་ཤའི་སྤྱན་ དང་། ལྷའི་སྤྱན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་མིག་གདངས་ཀྱི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཞུས་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། ། ཡང་དང་ཡང་དུ་ཕྱག་བྱས་ཏེ། ། འདིར་རང་གི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ ཕྱིར་ཞུས་ཞེས་པའི་རིགས་པས་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་ཤེས་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ། ། འོན་ཀྱང་གང་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་དེ་དགོངས་བཤད་གཞན་གྱི་སྐལ་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་འགྱུར་གྱིས། ད་ལྟའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ། ། གང་གི་སྤྱིར་བསྟན་བྱ་དང་སྟོན་བྱེད་དང་བསྟན་པ་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་གདུལ་བྱ་དཀའ་བ་བེམས་པོའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། རྒྱུ་དེས་ན་སྤྲུལ་པའི་ལུས་ཅན་དབྱེར་མེད་པ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་དགྱེས་ཤིང་ མིག་གདངས་ལ་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཕྱག་བྱས་ནས་རང་གི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཕྱིར་ཁ་སྦྱོར་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་དེའི་བདག་ཉིད་ཞུས་ཏེ། འདིར་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་འདིར་གསུངས་པའོ། ། རྒྱུད་རྣམས་ཐམས་ཅད་གང་ལ་བགྱི། ། ཞེས་པ་ནས། དེར་ནི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་ བུ། ། ཞེས་པའི་བར་ནི་ཞེས་ཞུས་པའི་ཚིག་གོ། དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལན་གྱི་ཚིག་གསུངས་ཏེ།

Therefore, the phrase "with eyes wide open in great joy" means the nature of the wisdom body (jñānakāya). Thus, there are the Tathāgata eye, the flesh eye, the divine eye, the insight eye, the wisdom eye, and the Buddha eye. For this reason, the "eyes wide open in great joy" do not belong to an ordinary being. In this way, it is connected to the request made by the great bodhisattva. Having prostrated again and again, the request was made here for the sake of one's own doubts. By this logic, it is established that wisdom and consciousness are of a single, unified nature. However, all the characteristics that were taught are for the benefit of sentient beings who possess the fortune for other intentional explanations; they are not for present-day disciples. Generally, if one does not engage with the subject matter, the teacher, and the teaching, then those difficult-to-tame, insentient sentient beings will not be subdued. For that reason, the great bodhisattva, who enjoys the indivisible emanation body, is greatly delighted. With eyes wide open, and like reflections, having prostrated again and again, he requested the nature of that which arises from the union for the sake of his own doubts. The word "here" refers to what is spoken in these words. From "To whom do all the tantras belong?" up to "What are the characteristics there?" are the words of the request. Then, the Blessed One spoke the words of the response.

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྡུད་པ་པོའི་ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་དོན་དུ་གསུངས་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། རྒྱུད་ཀྱང་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིག་གོ། ། ཡང་ ཐབས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་འདུས་པ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པ་གཟུང་ངོ་། ། འདིར་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་སྒྲོལ་མ་བྱུང་བ་དང་། འབྱུང་པོ་འདུལ་བྱེད་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དུ་ཉེ་བར་ བཏགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་བརྗོད་དེ། སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིའོ། ། གླེང་གཞི་ནི་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལ་སོགས་པའང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་བར་དུས་ཀྱི་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྣང་བ་དང་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་སྣང་བ་ཐོབ་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དུ་རྟེན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འོད་གསལ་བརྟེན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདི་ནི་སྡུད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ནི་རིམ་པ་ལས་བཟློག་པས་འོད་གསལ་བ་ནི་རྟེན་ནོ། ། བརྟེན་པ་ནི་སྣང་བ་གསུམ་སྟེ། སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་འཆང་མཁས་པ། ། སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོའི་དོན་འགྲུབ་པར། ། སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་དགའ་བས་དགའ། ། སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་མིག་འཕྲུལ་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རྒྱུད་ཅེས་པ་ནི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དུ་ བྱིང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྐྱོབ་པས་ན་རྒྱུད་དོ།

Regarding the phrase "the Blessed One" and so forth, it should be connected with the statement that [the tantra] was spoken in order to completely eliminate the faults of the compiler. The phrase "the tantra also" and so forth are the words of the summary. Furthermore, the term "method" should be understood as referring to the Guhyasamāja and others. By the word "and so forth," the Kriyā and Caryā tantras are included. Here, "action" refers to the Tattvasaṃgraha and others. Likewise, "conduct" refers to the Tārābhyudaya, the Bhūtaḍāmara, and so forth. All of these are described by the masters as having the characteristics of what is metaphorically designated as Yoga Tantra. The introductory nidāna, such as the Māyājāla and others, is the characteristic of the manifestation of the thirty-six channels of time within the thirty-six Yoga Tantras. That [manifestation] is threefold: light, the increase of light, and the attainment of light, and so forth, which should be understood as the support in Yoga Tantra. The clear light should be understood as the supported. This is the characteristic of the summary. For the Buddhas, by reversing the sequence, the clear light is the support, and the supported are the three lights, because of the very nature of upholding the Great Illusion (Mahāmāyā). Thus, in the Māyājāla, the Blessed One said: "The wise one who upholds the Great Illusion, who accomplishes the purpose of the Great Illusion, who delights in the joy of the Great Illusion, the Great Illusionist who possesses the power of magical illusion," and so forth. As for the term "tantra" (tantra), it is called a "tantra" because it protects sentient beings who are submerged in the suffering of saṃsāra.

definitionསྒྲོལ་མ “Tārā” — Female bodhisattva of compassion; the chief goddess of the activity family, personifying the true nature of the element wind; one of the five goddesses personifying the five “hooks of gnosis.”

definitionའབྱུང་པོ “bhūta” — This term in its broadest sense can refer to any being, whether human, animal, or nonhuman. However, it is often used to refer to a specific class of nonhuman beings, especially when bhūtas are mentioned alongside rākṣas

adherencePinned rendering paraphrased here: name

checkAutomatic check: bracketed gloss waived.

termབཅོམ་ལྡན་འདས → the Blessed One

termརྒྱུད → tantra

termསྒྲོལ་མ → Tārā

termའབྱུང་པོ → bhūta

termམཚན → name

termསློབ་དཔོན → ācārya

། དེ་རྣམས་ཀྱི་གླེང་གཞི་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་རྣམས་ཀྱི་གླེང་གཞི་ཡང་དག་པར་སྤྲོས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་ཚོགས་སམ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཚོགས་སོ། ། འདི་གཉིས་བསྡུས་པའི་དབང་གིས་བརྗོད་བྱ་དང་ རྗོད་བྱེད་དང་བྲལ་བར་ངེས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་དུས་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གླེང་གཞི་ནི་ཁ་སྦྱོར་དུ་འགྱུར་བའོ། ། ངེས་པ་ནི་མ་འཁྲུལ་བའོ། ། ཡང་ན་ཁ་སྦྱོར་ལས་བྱུང་བའི་ཐིག་ལེ་སད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་བྲལ་ བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། དང་པོའི་སངས་རྒྱས་རྒྱུ་མེད་པ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ངེས་པར་ཞེས་པ་ནི་གསུངས་ཤིང་བསྟན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སེང་གེ་དང་འཕྲོག་བྱེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་ལུས་ལ་ལམ་དྲུག་ཏུ་སོང་བའི་རྩ་དྲུག་གོ། ། དེ་ ལ་ལྟེ་བའི་སྟེང་དུ་གསུམ་སྟེ། ལ་ལ་ནཱ་དང་ར་ས་ནཱ་དང་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། དེ་བཞིན་འོག་ཏུ་གསུམ་སྟེ། བཤང་བ་དང་གཅི་བ་དང་ཁུ་བ་འབབ་པའོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་མིང་རྣམས་རིམ་པ་ལས་བཟློག་པས་དབྱིག་གི་སྙིང་པོ་ནི་བཤང་བའི་རྩའོ། ། འདིར་སེང་གེ་ནི་ཁུ་བའི་རྩའོ། ། འཕྲོག་བྱེད་ནི་དྲི་ ཆུའི་རྩའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྟེང་དུ་ནི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་སྒྲ་གཅན་འབབ་པའོ། དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་དུས་ཀྱི་ཕོ་ཉའམ་དུས་ཀྱི་རྩར་བརྗོད་དོ། །

The introduction to these is the defining characteristic of the perfect elaboration of the thirty-six Yoga Tantras. That which arises from them is the assembly of yoginīs or the assembly of yogas. By virtue of the synthesis of these two, the meaning is the certainty of being free from the expressed and the expresser. Furthermore, the introduction to the time and so forth previously mentioned is that which becomes the union (saṃpuṭa). Certainty means being unerring. Alternatively, it is the characteristic of the coemergent perfect awakening, free from the presentation of the four—such as the awakening of the drops arising from the union—as it is said: "The primordial Buddha is without cause." "Certainty" means that which is spoken and taught. Regarding "lion," "Hara," and so forth: here, these are the six channels that have proceeded as the six paths within the body. Among them, there are three above the navel: lalanā, rasanā, and avadhūtī. Likewise, there are three below: those carrying feces, urine, and semen. The names of these, in reverse order, are: the "essence of wealth" (vasupūrṇa) is the feces channel; here, the "lion" is the semen channel; and "Hara" is the urine channel. Likewise, above are the moon, sun, and Rāhu. These are also called the messengers of time or the channels of time, which possess the nature of the Hearer, Solitary Realizer, and Mahāyāna vehicles.

periodཟླ་བ → “moon; month”. In calendrical and cosmological passages ཟླ་བ is 'month' (twelve months to a year) or 'moon', not the god Candra. Candra is the rendering only where the text addresses or names the deity — a sūtra listing the moon as a time unit is not naming a god.

homonymཟླ་བ is rendered “moon; month” here; the glossary also records Candrā, Candramas, Moon for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionཟླ་བ “moon; month” — The deity of the moon, as well as the moon itself. In the Kāraṇḍavyūha , when Avalokiteśvara emanates Candra , it is the deity that is meant.

definitionཉི་མ “Āditya” — The sun; the god of the sun; the king identified as Ādityavardhana of the Śrīkaṇṭha - Sthāṇvīśvara dynasty who ruled in Madhyadeśa in the sixth century ᴄᴇ .

definitionརང་སངས་རྒྱས “pratyekabuddha” — Literally, “buddha for oneself” or “solitary realizer.” Someone who, in his or her last life, attains awakening entirely through their own contemplation, without relying on a teacher. Unlike the awakening of a fully real

adherencePinned rendering paraphrased here: empowerment; self

termརྒྱུད → tantra

termརྩ → channel

termམཚན → name

termལས → action

termདབང → empowerment

termཐིག་ལེ → drop

འདི་རྣམས་ལས་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་གྱི་དབྱེ་བས་མིག་ལ་སོགས་ པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་སེམས་ཀྱི་འཕྲུལ་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེའོ། ། དེ་ལས་སྐྱེས་ནས་རང་རང་གི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོས་ལྟ་བ་དྲུག་རྣམས་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལྟར་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཆུད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ རྣམས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ནང་དུ་ཆུད་པ་ཡང་ལྟ་བ་རྣམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྲིད་གྲངས་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་དང་། གྲངས་མེད་པའི་ལུས་ཀྱི་རྩ་རྣམས་དང་། གྲངས་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ གསང་ཆེན་ཞེས་པའི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་གསང་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་སྦས་པ་སྟེ་དུས་ཀྱི་ཕོ་ཉ་རྣམས་རྣམ་པར་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གང་སྐད་ཅིག་བཞིས་མཚོན་པ་ཡང་དག་པའི་ལམ་ངག་གི་ལམ་ ལས་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གཉིས་གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསང་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་ལམ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་གསུངས་ཏེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཁ་སྦྱོར་དེ་ཉིད་ལས་ བྱུང་བ་ཞེས་པ་ལ་ཁ་སྦྱོར་ཞེས་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དངོས་པོ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་མི་ཕྱེད་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེ་སྦྱོར་བ་དང་།

From these, through the divisions of a moment, an instant, and a brief duration, the six collections of consciousness arise as the magical display of the mind, distinguished by the sense bases (āyatana) such as the eyes, and by the distinction between object and subject. Once arisen, by the power of their respective karma, they cause the six views to engage through the entities that are mental factors (caitta). Those who are thus encompassed within these views are sentient beings. Furthermore, being encompassed within sentient beings, there arise the habitual tendencies of countless conceptualizations, countless channels of the body, and countless yoginīs. Therefore, because it is not the domain of those [views], it is the meaning of the nature of the Yoga and Yoginī Tantras of the Great Secret Mantra Vehicle. Alternatively, "Great Secret" (mahāguhya) means "hidden," as it is the pervasive nature that utterly destroys the messengers of time. That which is characterized by the four moments is the authentic path, the domain that transcends the path of speech, in which all dualities are abandoned. Therefore, because it is not a domain, "secret" means the path of no-more-learning (aśaikṣamārga). Now, the yoga of authentic union is explained: "arisen from that very union of the nature of insight (prajñā) and method (upāya)." Regarding "union" (sandhi), it is the unification of mind and mental factors into a single entity, the indivisibility of the outer and inner natures, and the union of emptiness and compassion.

རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་དང་། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་སྦྱོར་བ་དང་། དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་དང་བདག་མེད་མ་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆགས་པ་དང་། ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་འདྲེས་པ་དང་། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དངོས་པོ་དབྱེར་མེད་པ་དང་། སྐྱེས་མ་དང་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་གཉིས་མེད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་མི་ཕྱེད་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་གཞན་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མ་གསུངས་ཏེ། གཞུང་རྒྱས་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་ རོ། ། དེའི་ཕྱིར་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པས་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་སྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་འཇུག་པ་རྣམ་པར་བཅོམ་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ལམ་ཡང་སྐྱེའོ། ། དེ་ཡང་ཐིག་ལེ་ཞེས་བརྗོད་དེ་དཔྲལ་བར་ཐིག་ལེ་གཟུང་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་ དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལས། དངོས་པོ་མེད་པ་སྒོམ་པའི་དངོས། ། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་བསྒོམ་པ་མིན། ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་པས། ། བསྒོམ་པ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཁ་སྦྱོར་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་ཞེས་པའི་དོན་ སྟོན་པའི་ཚིག་གོ། ། སླར་ཡང་འདིའི་དོན་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།

The union of the vajra and the lotus; the union of emanation and withdrawal; the meditative attainment of Śrī Heruka and Nairātmyā; the characteristic of union; the blending of passion and the absence of passion; the inseparability of the entities of saṃsāra and nirvāṇa; the non-duality of the forms of female and male; the indivisibility of the conventional and the ultimate; the wisdom that is naturally luminous; and the non-duality of the nature of cause and effect—these are the meanings of "union" (kha-sbyor). Furthermore, other non-dualities such as wisdom and consciousness, and the nature of insight and method, have not been explicitly stated here, for fear of making the text too prolix. Therefore, through the power of the wisdom of hearing, contemplating, and meditating received through the stages of the guru lineage, the inhalation and exhalation of the breath are completely subdued, and the inconceivable path also arises. This is also referred to as the "drop" (thig-le), just as the drop is held at the forehead. Thus, the Blessed One said in the Śrī Guhyasamāja: "The entity of meditating on the non-entity; That which is to be meditated upon is not meditation. Since in that way entity and non-entity Meditation does not become an object of observation." Therefore, "union" is a term that indicates the meaning of meditative attainment. Furthermore, in order to clarify this meaning, it is said:

ཁ་སྦྱོར་ཞེས་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དབྱེར་མེད་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་རྟོགས་ པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། སླར་ཡང་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེས་པ་ཞེས་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བས་བསྒྲུབ་པའི་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་སྣང་བ་མེད་ པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེའི་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་མ་དང་ཕ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བས་དང་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བོའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་བའི་རྒྱུར་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་མཚོན་བྱ་དང་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། འདིར་ དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་འདྲ་བའི་དོན་ཏེ། སྔ་མའི་ཚིག་གཅེས་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། ། གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། བརྟན་པ་ནི་སྣོད་ལ་སོགས་པའོ། ། གཡོ་བ་ནི་མི་ལ་སོགས་ པའོ། ། དེ་རྣམས་སྐྱེས་པ་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་དང་སྐྱེད་བྱེད་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཡང་དག་པར་གནས་པའོ། ། འདིས་མཚོན་པས་ན་མཚན་ཉིད་དེས་ཞེས་པ་ནི་བདུན་པའི་དོན་ལ་གསུམ་པའོ། །

"Union" (kha sbyor) refers to the engagement in the inseparable enjoyment of the āryas' dharma-kāya and saṃbhoga-kāya; that is called "attainment" (snyoms par 'jug pa). Realizing the supreme unchanging is the meaning of "coemergent" (lhan cig skyes pa). Furthermore, that is the definition of what is to be expressed by the āryas. "Arising again" refers to the self-knowing wisdom (svasaṃvedana-jñāna) established by the supreme unchanging. That which arises from it is the nature of the appearance of the manifold śūnyatā-kāya, which is without appearance. That birth is the cause for liberating all sentient beings through the perfect union of mother and father and by the power of the habitual tendencies of previous lives. That itself is the definition of the Blessed One’s nirmāṇa-kāya, and it is the nature of the signified and the signifier. Regarding the phrase "having become such" (de lta bur gyur pa) and so forth: "such" (de lta bu) has the meaning of similarity, because it is also a continuation of the previous word. "Becoming" (gyur pa) means "arisen." If one asks what that is, it is said to be the nature of the entities of the stable and the moving. "Stable" refers to the vessel-world and so forth. "Moving" refers to humans and so forth. The nature of the identity of those arisen ones is the Blessed One Vajradhara. Furthermore, he abides perfectly in accordance with the produced and the producer. Because he is signified by this, the phrase "by that definition" (mtshan nyid des) uses the third case in the sense of the seventh.

མཚོན་བྱ་དང་མཚོན་བྱེད་རྣམས་ ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྐུ་བཞུགས་པ་འདིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་མཚོན་པས་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་སྦྱོར་བས་སངས་རྒྱས་རྣམས་གུས་པ་དང་བཅས་པས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་གོམས་པས་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ ཅན་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་ནི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་དུ་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚོན་བྱ་དང་མཚོན་བྱེད་དག་གིས་ཡང་དག་པའི་ལམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཅིག་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ མཚོན་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུར་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་གཞུང་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཚིག་ནི་འབྲེལ་བའོ། ། ད་ནི་ཕྱོགས་གཞན་གྱི་དགོས་པ་བརྗོད་དེ། ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡང་ན་ ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ལམ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པའི་ལམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུད་ཅེས་པའི་སྒྲ་ནི་སྐྱེས་པར་བརྗོད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་ཅན་གྱི་བུད་མེད་དུ་བརྗོད་དོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ ལྟར་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དག་ནི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། ། དེའི་གླེང་གཞི་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ཡང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ཡང་ཡིན་ལ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཡིན་པས་ན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། །

The indicated and the indicator are to be understood through the presence of the body of the Blessed One Vajradhara. Alternatively, "by means of indication" refers to the definition: the manner in which the Buddhas, through the yoga of supreme unchanging [bliss], with devotion and without interruption, cultivate calm abiding and special insight, thereby correctly engaging with the sentient beings of the three realms. Thus, the definition of manifest complete awakening in a single instant is the indication, for it is by means of the indicated and the indicator of the Tathāgatas residing in the three times that the authentic path is shown. Therefore, because the cause is metaphorically designated as the result, the definition of focusing on sentient beings is the expression. Likewise, the words that metaphorically designate the source text are the connection. Now, to state the purpose from another perspective, regarding the phrase "Alternatively" and so forth: "Alternatively" means that in order to realize the path previously taught and to show the authentic path to present-day sentient beings, the term "tantra" is said to denote "born." Similarly, it is said to denote a "woman who possesses the tantra." "All" refers to the identity of woman and man. Thus, woman and man are indicated by the term "union." Its "introductory setting" is great bliss. Furthermore, that is the nature of Vajrasattva, the essence of the five great elements; because he is both "vajra" and "sattva," he is Vajrasattva.

definitionཞི་གནས “calm abiding” — A term for a general style and state of Buddhist meditation in which one focuses the mind and abides in a state of calm, as implied by the Tibetan translation of the term. Associated with the states of meditation, concen

definitionརྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ “Vajrasattva” — Used as a proper name, Vajrasattva is one of the principle deities of the esoteric Buddhist pantheon, regarded as both a source of the Buddhist tantras and the exemplar of the awakened state. As an adjective, the term va

adherencePinned rendering paraphrased here: name; self

checkAutomatic check: bracketed gloss waived.

termབཅོམ་ལྡན་འདས → the Blessed One

termརྡོ་རྗེ → vajra

termསངས་རྒྱས → buddha

termཞི་གནས → calm abiding

termཁམས → element

termམཚན → name

དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་མི་ཤེས་པའི་དྲི་མས་བསྒྲིབས་པར་འགྱུར་ཏེ། གདུལ་བྱ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྲིད་པའི་དང་པོར་ཡང་དག་པར་བཞུགས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་དང་ཡང་ལས་ཀྱི་སར་འཇུག་པར་བྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་སུ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབས་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་བཞུགས་ནས་སླར་ཡང་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལྟར་གྲངས་མེད་པའི་དུས་རྣམས་སུ་གྲངས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ གྲངས་མེད་པའི་བསྟན་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། གསང་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གསང་བ་སྦ་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མན་ངག་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། འབྲེལ་བ་དང་དགོས་པ་མ་ གསུངས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། འདི་ནི་མན་ངག་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སྔགས་བཏུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བདག་ཉིད་རྒྱུད། ། དེ་ནི་བདག་གིས་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། ཞེས་པ་ལ། ཐབས་ དང་ཤེས་རབ་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན་སྒྱུ་མ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། ། ཐབས་ནི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། རྒྱུད་ཅེས་པ་ནི་བསྟན་པའི་ཆོས་སོ། །

That which arises from this is the meaning of "all sentient beings." Nevertheless, they are obscured by the stains of ignorance. For the sake of those to be trained, the Tathāgatas truly abide even at the beginning of existence in accordance with dependent origination. In that way, they repeatedly enter the stage of action and, through the illusion-like absorption, accomplish awakening in various world systems and turn the wheel of Dharma. Furthermore, abiding in the Sambhogakāya, they enter once again. In this manner, throughout countless times, the Buddhas teach countless doctrines to countless sentient beings. Regarding the phrase "by this so-called Great Secret" and so forth, it means that the secret is to be concealed in such a way. Regarding the phrase "arising from the pith instructions," although the expressed, the expression, the connection, and the purpose have not been explicitly stated, they should be understood by following the speech of the Blessed One. This is the meaning of "pith instructions." Regarding the phrase "the extraction of mantras" and so forth, this is the summarized meaning: "The tantra, the nature of which is method and insight, I shall explain; listen to it!" Regarding this, "the nature of which is method and insight" is because it has the characteristic of an illusory entity. If one asks why, illusion is insight. Method is the nature of the characteristic of the entity. "Tantra" refers to the Dharma of the teaching.

དེ་བདག་གིས་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཤད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། ། ཉོན་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པར་ཟུང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དཔའ་བོ་རྣམས་ཐོས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་སྟེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོན་ཏོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གསུངས་པ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དམ་པའི་ཆོས་ཀློག་པ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངེས་པའོ། ། ད་ནི་སླར་ཡང་དེ་ནས་ རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནས་ཉོན་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་ཡི་གེའི་དོན་གྱིས་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་འབྱུང་བ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ལུས་ལ་མིང་སྣ་ཚོགས་པ་འཇུག་པ་བརྗོད་དེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། འདིར་དང་པོ་ཉིད་དུ་ ངག་གི་མིང་བརྗོད་དོ། ། འདིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མངལ་དུ་གནས་པའི་རང་རིག་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཇི་སྲིད་འཆི་བ་ལ་ཐུག་པ་དེ་སྲིད་ངག་གི་མིང་སྟེ། དེས་སྤྱོད་པ་དང་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ངག་གི་མིང་གི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ནས་འཁོར་བར་འཁོར་རོ། ། རྒྱུ་ དེས་ན་ཨ་ཞེས་པ་ཚིག་གི་མིང་དང་པོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། ཨ་ནི་ཡིག་འབྲུ་ཀུན་གྱི་མཆོག། ཅེས་མཚན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"By me" (mayā) refers to abiding in the conventional truth of all. "I shall explain" (bhāṣiṣye) refers to the characteristic of the ultimate object, which is like an illusion. "Listen" (śṛṇu) means "hold fast." Alternatively, it is an application of hearing for the heroes such as Vajragarbha, meaning that the illusion-like absorption is being shown. Thus, the Blessed One has stated in the Perfection of Wisdom and other scriptures: "Even a perfectly awakened Buddha is like an illusion, like a dream," and so forth; this should be understood from reading the sublime Dharma—this is the certainty of the Tathāgata. Now, once again, from the words "Then Vajragarbha and the others" up to "listen," the literal meaning of the syllables expresses the application of various names to the body, which is of the nature of the five internal and external elements. That [body] is of three types: the nature of body, speech, and mind. Here, first of all, the names of speech are expressed. Here, for all sentient beings, starting from the self-awareness while dwelling in the womb until the point of death, that is the name of speech; by means of that, one engages in conduct and liberation. Therefore, through the conventional designation of the name of speech, sentient beings wander from saṃsāra to saṃsāra. For that reason, the syllable A is shown as the very first name of speech, because it is said in the Mañjuśrī-nāma-saṃgīti: "A is the supreme of all syllables."

དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཨ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྲོག་གི་རླུང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཏ་དང་ར་དག་ཆུ་དང་ མེའོ། ། དེ་ལ་ཆུའི་ཁམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་སོ། ། དེ་ལས་བསྐྱེད་པའི་ཚོགས་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་མེའོ། ། རྐན་གྱི་བུ་གའི་མིང་ནི་ཏའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྟེ་བའི་བུ་གའི་མིང་ནི་རའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ར་མེའི་ས་བོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྲུ་གསུམ་དུ་ལུང་ནས་གསུངས་ པའི་ཕྱིར། ལྟེ་བ་ལམ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདི་དག་རབ་ཏུ་སྦར་བ་དང་འཇུག་པ་དག་གིས་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རླུང་སྟེ། སྲོག་གི་རླུང་དུ་བརྗོད་དེ་རྩའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ ཕྱིར་ཐ་ཞེས་པ་ནི། བརྟན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། གཡོ་བ་དང་བཅས་པ་བསྐྱེད་པའོ། ། ཏེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཀུན་སེམས་འབྱུང་ཆོས་རྣམས་སོ། ། བ་ཞེས་པ་ནི་ལུང་དང་ལྡན་པས་བརྗོད་པའོ། ། ཛྭ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་བདག་གིས་རང་གི་རོལ་བའོ། ། ག་ཞེས་པ་ནི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུའོ། ། ངྷ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཀུན་ སྣང་བར་བྱེད་པའོ། ། ཕྲ་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་དྲུག་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པའོ། ། མུ་ཞེས་པ་ནི། ཁ་ཡི་པདྨས་ཆུ་ཡི་ནི། ། བདུད་རྩིའི་ཆར་ནི་འགུགས་པའོ། ། ཁཱ་ཞེས་པ་ནི། བཟའ་དང་བཏུང་ལ་རྟག་ཆགས་ཤིང་། ། འདོད་པ་ལྔ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། ། མ་ཞེས་པ་ནི། ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་ལ་ཆགས་པ་ཉིད། ། ཧཱ་ ཞེས་པ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་འཇིག་དང་མཚུངས། ། བོ་ཞེས་པ་ནི། ཁོང་ཆུད་ཉིད་ནི་བྱིས་པའི་གཙོ།

Likewise, A is the characteristic of the space element, meaning the life-sustaining wind (prāṇavāyu). That is twofold: Ta and Ra are water and fire. Among these, the water element is the bodhicitta. The nature of the great mass generated from that is fire. The name of the cavity of the palate is Ta. Similarly, the name of the cavity of the navel is Ra. Why is that? Because Ra is the seed-syllable of fire. Since the maṇḍala of fire is taught in the scriptures to be triangular, the meaning is that the navel is the nature of the three paths. Through the blazing and entering of these, the wisdom of self-awareness (svasaṃvedanajñāna) arises. Because it moves the life-force of all sentient beings, it is the wind; it is called the life-sustaining wind, meaning the nature of the channels. Therefore, Tha is the generation of the stable and so forth, together with the moving. Te is all those mental factors (caitta-dharma). Va is expressed as being endowed with scripture. Jva is my own play here. Ga is like a city of gandharvas. Dha is that which makes all of those appear. Phra is that which brings great joy to the six classes of beings. Mu is: "With the lotus of the mouth, the rain of nectar of water is summoned." Khā is: "Constantly attached to food and drink, one enjoys the five sensory pleasures." Ma is: "The very attachment of the mind to phenomena." Hā is: "All phenomena are like destruction." Bo is: "The very comprehension is the chief of the childish."

། ངྷི་ཞེས་པ་ནི། བློ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས། ། རྣམ་ཤེས་སྨྲ་བའི་སྙིང་པོ་མིན། ། ས་ཞེས་པ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དྲན་པ་ཡིས། ། འགྲོ་བ་དྲུག་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར། ། ཏྭཱ་ཞེས་ པ་ནི། ཁྱོད་ཀྱིས་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི། ། རྟོགས་པར་གྱིས་ཤིག་རྡོ་རྗེ་འཛིན། ། པྲ་ཞེས་པ་ནི། རབ་དགའི་སྐད་ཅིག་དབུས་སུའོ། ། ཧ་ཞེས་པ་ནི། དགོད་དང་དེ་བཞིན་སྤྲོ་བའོ། ། ཪྵ་ཞེས་པ་ནི། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་མྱ་ངན་བྱེད། ། ཕུ་ཞེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་བེམས་པོ་གདུང་མི་བྱེད། ལླ་ཞེས་ པ་ནི། མཚོན་བྱེད་དེ་ཡི་དབུས་སུའོ། ། ལོ་ཞེས་པ་ནི། འདིར་ནི་སྐྱེ་བོ་འདོད་རྙེད་ཉིད། ། ཙ་ཞེས་པ་ནི། བྱ་བ་ཕྲ་ལ་སྤྱོད་མི་བྱེད། ། ནཱཿཞེས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཕུན་ཚོགས་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམས། ། ཇི་བཞིན་དུས་སུ་རྟོགས་མི་བྱེད། ། པྲི་ཞེས་པ་ནི། ཐ་དད་ཆོས་ལ་ཆགས་པ་ཉིད། ། ཙྪཾ་ཞེས་པ་ ནི། འདིར་ནི་བསྟན་པ་མདོར་བྱེད་པའོ། ། ཏཱི་ཞེས་པ་ནི། མུ་སྟེགས་ཐམས་ཅད་ཕྱུགས་རྣམས་ཉིད། ། ཧ་ཞེས་པ་ནི། ཀྱི་ཧུད་སུ་ཞིག་ལ་ནི་བསྟན། ། སྭ་ཞེས་པ་ནི། རང་རིག་ལ་དགའ་སངས་རྒྱས་པ། ། སཾ་ཞེས་པ་ནི། ཡང་དག་ལམ་ནི་རྗེས་འབྲངས་པའོ། ། དེ་ཞེས་པ་ནི། ལུས་མེད་སྨྲ་ བར་ནུས་མ་ཡིན། ། ཧ་ན་ཞེས་པ་ནི། མི་ཤིགས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི། ། ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ནི་རྒྱལ། ། འབྱུང་བ་ཞེས་པའི་གྲངས་ནི་ལྔ། ། ནམ་མཁའ་དེ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། པྲ་ཞེས་པ་ནི། ཉིན་མཚན་ཚིག་ལས་འབྱུང་བ་ཡི། ། རྟོག་པའི་དྲ་བ་རབ་བཅོམ་པའོ། ། ཎི་ཞེས་པ་ནི། རྟག་ཏུ་ཆོས་སྐུ་མི་འགྱུར་བ། ། བསྒོམས་པས་སྤྲོས་པ་རྣམས་དང་བྲལ། །

Dhi means: sentient beings endowed with intelligence do not possess the essence of the speech of consciousness. Sa means: through mindfulness of the Great Vehicle, one will be liberated from the six classes of beings. Tvā means: O Vajradhara, you must realize the noble dharmas. Pra means: in the midst of the moment of supreme joy. Ha means: laughter and likewise exuberance. Rṣa means: the great self grieves. Phu means: likewise, the inanimate does not suffer. Lla means: in the midst of that which indicates. Lo means: here, beings have attained their desires. Ca means: one does not engage in subtle activities. Nāḥ means: the spheres of activity of the Buddha’s excellence are not realized at the proper time. Pri means: attachment to diverse phenomena. Ccham means: here, the teaching is summarized. Tī means: all non-Buddhists are merely cattle. Ha means: alas, to whom is it taught? Sva means: the Buddha who delights in self-awareness. Saṃ means: following the authentic path. De means: the bodiless cannot be expressed. Hanā means: the indestructible Vajrasattva is victorious in the maṇḍala of the navel. The number of elements is five; from that, space arises. Pra means: the web of conceptualization is utterly destroyed, arising from the words of day and night. Ṇi means: the unchanging Dharmakāya is always free from elaborations through meditation.

པ་ཞེས་པ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཆོག་གི་ནི། ། ཆོས་ཕྱིར་རྣམ་པ་རང་བཞིན་ནོ། ། ཏྱཾ་ཞེས་པ་ནི། སྐྱེ་ལུས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། རིགས་ལ་ཞེན་པ་སྤང་བར་བྱ། ། མུ་ཞེས་པ་ནི། ཆོས་ཞེས་པ་ཡི་ཕྱག་རྒྱ་བསྟེན། ། ཧུ་ཞེས་པ་ནི། བྱིན་ཟ་ལ་ནི་འགྲོ་བ་གསུམ། ། རྨུ་ཞེས་པ་ནི། ཐུབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམས་ཀྱིས་ནི། ། ཧུཿཞེས་པ་ནི། སྒྲིབ་པ་མང་པོ་བསྲེག་པར་བྱ། ། འདི་ནི་ངག་གི་མིང་ངོ་། ། ད་ནི་ལུས་ཀྱི་མིང་ཡང་གསུངས་པ། ས་ཞེས་པ་ནི། སྐྱེ་བོ་དམ་པ་བསྒྲལ་བའི་ ཕྱིར། ། རྦ་ཞེས་པ་ནི། སྣ་ཚོགས་ལྷ་རུ་གནས་པའོ། ། ཏཾ་ཞེས་པ་ནི། ཇི་སྲིད་ནམ་མཁའ་ཁྱབ་པར་དུ། ། དེ་དེ་སེམས་ཅན་དོན་རྣམས་བྱེད། ། ཏྲཾ་ཞེས་པ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་བྱེད་པ། ། གདུལ་དཀའ་རྣམས་ནི་སྐྲག་པར་བྱེད། ། ཀིཾ་ཞེས་པ་ནི། གཞན་ཡང་དེ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་ རོ། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དུ་མ་ཡིས། ། སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་ཚིམ་པར་བྱེད། ། ཨུ་ཞེས་པ་ནི། ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་། ། ཟབ་པ་རྣམས་ལ་གཞུག་པར་བྱ། ། ཙྱ་བ་ཞེས་པ་ནི། སེམས་དང་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། ། ཤེས་པ་ཅན་ཡང་མཁའ་གཟུགས་ཅན། ། ཏེ་ཞེས་པ་ནི། བདག་ དང་བདག་གི་ལྟ་བ་ནི། ། དེ་ཡི་དངོས་པོས་གྲོལ་བར་འགྱུར། ། ནི་ཞེས་པ་ནི། དམ་པའི་དོན་དུ་མྱ་ངན་འདས། ། དཱ་ཞེས་པ་ནི། བདེན་པའི་ལྟ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ། ན་ཞེས་པ་ནི། བདག་གིས་སུ་ལའང་བཤད་པ་མེད། ། ཙ་ཞེས་པ་ནི། སྤྱོད་པ་ཡང་ནི་སེམས་རང་བཞིན། ། ཀ་ཞེས་པ་ནི། སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བྱ། ། ཐཾ་ཞེས་པ་ནི། དབང་པོའི་གཞུ་བཞིན་བསྟན་པའོ། ། བྷ་ཞེས་པ་ནི། །

Regarding the syllable pa: "For the sake of the supreme dharma, all phenomena are of the nature of the dharma." Regarding the syllable tyaṃ: "One should abandon attachment to the family of all the Buddhas of the body and birth." Regarding the syllable mu: "One should rely on the mudrā of the so-called dharma." Regarding the syllable hu: "The three worlds are the consumer of offerings." Regarding the syllable mū: "By all the Munis..." Regarding the syllable huḥ: "One should burn away the many obscurations." These are the names of speech. Now, the names of the body are also taught: Regarding the syllable sa: "For the sake of liberating sublime beings." Regarding the syllable bha: "Abiding as various deities." Regarding the syllable taṃ: "As long as space pervades, one performs the welfare of sentient beings in each respective way." Regarding the syllable traṃ: "One terrifies those who harm sentient beings and those who are difficult to subdue." Regarding the syllable kiṃ: "Furthermore, through the various and manifold flavors of the dharma, one satisfies them through the power of compassion." Regarding the syllable u: "One should enter the vast and profound dharma of the Mahāyāna." Regarding the syllable cyava: "The mind and the nature of the mind, and the knower, are also of the nature of space." Regarding the syllable te: "Through the reality of that, one is liberated from the views of 'self' and 'mine'." Regarding the syllable ni: "In the ultimate sense, it is nirvāṇa." Regarding the syllable dā: "For the sake of the arising of the view of truth." Regarding the syllable na: "I have not explained this to anyone." Regarding the syllable ca: "Conduct is also the nature of the mind." Regarding the syllable ka: "One should benefit sentient beings through compassion." Regarding the syllable thaṃ: "It is shown to be like a rainbow." Regarding the syllable bha: ...

འཇིགས་པས་སྐྲག་ལ་མི་འཇིགས་སྟེར། ། སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཕར་སྒྲོལ། ། བེ་ཏ་ཞེས་པ་ནི། མཁས་པས་ཐམས་ཅད་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི། ། ནང་དུ་ཆུད་པར་ཤེས་རིག་བྱ། ། ར་ཞེས་པ་ ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ལ་རོལ། ། ཧ་ཞེས་པ་ནི། བདག་དང་གཞན་ནི་རིག་པ་མེད། ། སྱེ་ཞེས་པ་ནི། འདི་ཡི་བདེ་བ་འདུས་པ་ལས། ། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ཉིད་ནི་དྲན། ། ཏྱེ་ཞེས་པ་ནི། སྙིང་ལས་འོད་ཟེར་རྣམས་ནི་གཏོང་། ། ཏྲ་ཞེས་པ་ནི། སྣང་བ་གསུམ་ནི་གསལ་བ་འབྱུང་། ། ཀིཾ་ཞེས་ པ་ནི། ཅུང་ཟད་ཐོས་པའི་སྒྲ་ཙམ་ཡང་། ། རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་། ། ཨུ་ཞེས་པ་ནི། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཆོས་དེ་རྣམས། ། ཙྱ་ཞེས་པ་ནི། འཛག་པའི་ལམ་དུ་ངེས་པར་སྦ། ། ཏེ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ཡི་སངས་རྒྱས་སྐུ་ལའོ། ། སཾ་ཞེས་པ་ནི། ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ངེས་པ་ཡིན། ། པུ་ཞེས་པ་ནི། པུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས། ། ཊོ་ཞེས་པ་ནི། འདི་དག་གཉིས་མེད་བསྒྱིངས་པ་ལས། དགེ་འདུན་གཞན་ན་བརྗོད་དུ་མེད། ། བྷ་ཞེས་པ་ནི། འདས་པའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་སྤངས་པ། ། འདིར་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་རོ། ། བ་ཞེས་པ་ནི། རིགས་དང་རིགས་མིན་རྣམས་དཔྱད་ན། ། ཐམས་ ཅད་ནམ་མཁའ་ལས་བྱུང་ངོ་། ། ཀ་ཞེས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་གང་ནའང་མི་བཞུགས་ཏེ། ། རྐྱེན་གྱི་དོན་ནི་འབའ་ཞིག་གོ། ། ཐཾ་ཞེས་པ་ནི། སྐམ་ལ་གནས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས། ། ནཱ་ཞེས་པ་ནི། སྣ་ཚོགས་ལས་ནི་ཀུན་དུ་སྨིན། ། མ་ཞེས་པ་ནི། མི་ཡི་བདག་ཉིད་འབའ་ཞིག་གིས། ། ལ་ཞེས་པ་ནི། དགེ་དང་མི་དགེ་མཚོན་པར་བྱ། ། ཀྵ་ཞེས་པ་ནི། སྐད་ཅིག་བལྟས་པ་ཙམ་གྱིས་སོ། ། ཎཾ་ཞེས་པ་ནི།

To those terrified by fear, you grant fearlessness; you ferry them across the ocean of existence. Regarding the syllable be-ta: the wise should understand that all things are contained within the expanse of reality (dharmadhātu). Regarding ra: one enjoys the self of suchness (tathatā). Regarding ha: there is no awareness of self or other. Regarding sye: from the gathering of this bliss, one remembers one's former aspirations. Regarding tye: rays of light are emitted from the heart. Regarding tra: the three appearances arise clearly. Regarding kiṃ: even the mere sound of what is slightly heard arises from the mind, like a dream. Regarding u: those phenomena are without conceptual elaboration. Regarding cya: they are definitely concealed within the path of emission. Regarding te: it is in the body of that Buddha. Regarding saṃ: it is the certainty that is free from doubt. Regarding pu: pu refers to the bodhisattvas. Regarding ṭo: from the non-dual majesty of these, the Saṅgha is inexpressible as something else. Regarding bha: having abandoned the conduct of the past, sentient beings wander here. Regarding ba: when one analyzes what is of the family and what is not, everything arises from space. Regarding ka: a Buddha does not abide anywhere; it is solely the meaning of conditions. Regarding thaṃ: those beings who dwell on dry land. Regarding nā: they are fully ripened by various actions. Regarding ma: it is solely the nature of humans. Regarding la: it should be characterized as virtuous and non-virtuous. Regarding kṣa: it is by merely looking for a moment. Regarding ṇaṃ:

ཐོག་མེད་དུས་སུ་དབང་དུ་འགྱུར། ། ཏ་ཞེས་པ་ནི། དེ་རུ་དེ་ནི་འགྲོ་མཚན་ཉིད། ། ཏྲ་ཞེས་པ་ནི། དུས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་རྣམས་སུ། ། ཀ་ཞེས་པ་ནི། འདིར་ནི་ཐོད་པ་དག་ཏུ་བྱེད། ། ཐཾ་ཞེས་པ་ ནི། འདི་ལྟར་བདག་གིས་དུས་བསྟན་པ། ། རང་རིག་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་བྱེད། ། བྷ་ཞེས་པ་ནི། སྲིད་པའི་ཉེས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད། ། བེ་ཏ་ཞེས་པ་ནི། དྲི་མ་མེད་པའི་ས་རྣམས་ནི། ། དེ་ཉིད་དུ་ནི་རིག་པར་བྱེད། ། བྷ་ཞེས་པ་ནི། བྷ་ནི་འདིར་ནི་དགའ་བ་སྟེ། ། དེ་བཞིན་ག་ནི་མཆོག་དགའ་ བ། ། བཱ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་བཤད། ། ནཱ་ནི་དགའ་དང་བྲལ་བར་བརྗོད། ། ཧ་ནི་དགའ་བ་ཐམས་ཅད་དེ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་མི་ཤིགས་པའོ། ། འདི་ནི་ལུས་ཀྱི་མིང་ངོ་། ། ད་ནི་འདིར་སེམས་ཀྱི་མིང་བརྗོད་དེ། ས་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་དུ་བཟང་། ། རྦེ་ཞེས་པ་ནི། འགྲོ་བ་ངེས་པར་གཟུང་བར་རིག། ཙ་ ཞེས་པ་ནི་གཡོ་བའི་ཕྱིར། ། ཏེ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ནས་ལམ་ནི་འདྲིས་པ་ཡིན། ། ཏཾ་ཞེས་པ་ནི། རྣམ་ཤེས་དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཏྲཱ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་བ་ལ་ནི་སྐྱོབ་བཞིན་པ། ། ཤྩ་ཞེས་པ་ནི། བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་སྤྱོད། ། ས་ཞེས་པ་ནི། ཀུན་དུ་བཟང་པོ་བདག་གི་གང་། ། རྦ་ཞེས་པ་ནི། འགྲོ་བ་ མ་ལུས་ཕྱག་ནི་བྱ། ། ཏཾ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ནི་རྟག་ཏུ་བསྐྱང་བར་བྱ། ། ཏྲཱ་ཞེས་པ་ནི། ཁམས་གསུམ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བདག། ས་ཞེས་པ་ནི། ལུས་ལས་འོད་ནི་སྤྲོ་བར་བྱེད། ། རྦ་ཞེས་པ་ནི། ནོར་འཛིན་བདུད་རྩི་བདེ་སྟེར་བ། ། ཤ་ཞེས་པ་ནི། འཁོར་ལོ་དྲུག་ཏུ་ཆུད་པའོ། ། བྡེ་ ཞེས་པ་ནི། ལོ་སྦྱོར་རྣམ་སྦྱོར་པ་རུ་འགྱུར། ། ན་ཞེས་པ་ནི།

It becomes empowered from beginningless time. Regarding ta: it is the characteristic of going there. Regarding tra: it is the three times. Regarding ka: here it is made into a skull-cup. Regarding thaṃ: thus I have shown the time; it is to be realized by the nature of self-awareness. Regarding bha: it destroys the faults of existence. Regarding beta: it is the stainless stages (bhūmi); it is to be known as suchness. Regarding bha: bha here is joy (ānanda); likewise, ga is supreme joy (paramānanda). Vā is explained as coemergent joy (sahajānanda); nā is said to be the joy of cessation (viramānanda). Ha is all joys; it is the indestructible Vajrasattva. This is the name of the body. Now, the names of the mind are expressed here: regarding sa: it is Samantabhadra. Regarding rbhe: it is known as the certain grasping of beings. Regarding ca: because of its movement. Regarding te: then the path is familiar. Regarding taṃ: that is the characteristic of consciousness. Regarding trā: it protects from saṃsāra. Regarding śca: it engages in all activities. Regarding sa: whatever is my Samantabhadra. Regarding rbha: all beings without exception should be prostrated to. Regarding taṃ: that should be constantly protected. Regarding trā: the three realms are the nature of the Buddha. Regarding sa: light is emitted from the body. Regarding rbha: the earth-holder bestows the bliss of amṛta. Regarding śa: it is contained within the six cakras. Regarding bde: it becomes the union of the years. Regarding na: it is...

འཆི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འཕོ་མི་འགྱུར། ། ས་ཞེས་པ་ནི། དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་ལ། ། སེམས་ནི་སླར་བཤད་གཞན་མ་ཡིན། ། མཱ་ཞེས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ཆགས། ། ཛཱ་ཞེས་པ་ནི། སད་པ་ལ་སོགས་བཞི་ རྣམས་སོ། ། ད་ཞེས་པ་ནི། སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་སྟེར་བ་ཉིད། ། ཡ་ཞེས་པ་ནི། གང་དུའང་རུང་བའི་བུད་མེད་དམ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས། ། ཧེ་ཞེས་པ་ནི། དེ་རྣམས་ཐོག་མ་ཐ་མར་གནས། ། ཥཱཾ་ཞེས་པ་ནི། ཞི་གནས་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིས་ནི། ། ནི་ཞེས་པ་ནི། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བཞུགས་ པ་ཡིན། ། དཱ་ཞེས་པ་ནི། བདེན་པའི་དངོས་པོ་ཀུན་ནས་སྟེར། ། ན་ཞེས་པ་ནི། དབང་པོའི་སྒོ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། ། བྷཱུ་ཞེས་པ་ནི། འབྱུང་བ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་། ། ཏཾ་ཞེས་པ་ནི། འདི་ཡང་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། ། ནི་ཞེས་པ་ནི། འདུ་འཛི་ཅན་ནི་རྣམས་ཀྱི་དང་། ། དབང་པོ་མེད་རྣམས་ ཀྱི་ཡང་མིན། ། ཤྩི་ཞེས་པ་ནི། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལྟ་བུ་ཡང་། ། ཏ་ཞེས་པ་ནི། དབའ་རླབས་ཀྱིས་ནི་དཀྲུགས་པའི་སེམས། ། མི་ཞེས་པ་ནི། ལོག་པའི་ཆོས་ལ་དགའ་བ་རྣམས། ། ཏྱ་ཞེས་པ་ནི། བདེ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་འདོར་བར་བྱ། ། རྠ་ཞེས་པ་ནི། ཉེར་སྤྱོད་རྣམས་ནི་དོན་མེད་འགྱུར། ། ཧ་ཞེས་པ་ནི། ཀྱི་ཧུད་སྡུག་པ་ངུ་འབོད་འགྲོ། ། རི་ཞེས་པ་ནི། ལུས་ལ་ཡོན་ཏན་སྟོང་པ་བཞིན། ། ཧ་ཞེས་པ་ནི། ཕ་རོལ་པོ་ཡི་རྫས་རྣམས་འཕྲོག། ར་ཞེས་པ་ནི། ཆགས་པའི་བདེ་བས་རོལ་པའོ། ། ཧི་ཞེས་པ་ནི། དོར་དང་བླང་བའི་དོན་སྤངས་རྣམས། ། ར་ཞེས་པ་ནི། དགའ་ལ་སོགས་ པ་ཆགས་པའི་བདག། ཎྱ་ཞེས་པ་ནི། རིག་པའི་ཆོས་ལ་ཕྱིར་བལྟས་པ། །

It does not shift by the characteristic of death. Regarding the syllable sa: "In all things, the mind is explained as nothing other than itself." Regarding the syllable mā: "The Buddha’s net of magical illusion is formed." Regarding the syllable jā: "The four states, such as waking and so forth." Regarding the syllable da: "It is the very bestower of beings." Regarding the syllable ya: "Whether it be any woman whatsoever, or likewise men." Regarding the syllable he: "These abide at the beginning and the end." Regarding the syllable ṣāṃ: "By means of the cause for attaining calm abiding (śamatha)." Regarding the syllable ni: "The Great Self resides." Regarding the syllable dā: "It bestows all true entities." Regarding the syllable na: "It is not the object of the sensory gates." Regarding the syllable bhū: "Even among the five elements." Regarding the syllable taṃ: "This too is not its object." Regarding the syllable ni: "It is not for those who are distracted, nor for those who lack the faculties." Regarding the syllable ści: "It is also like a wish-fulfilling jewel." Regarding the syllable ta: "The mind agitated by waves." Regarding the syllable mi: "Those who delight in false phenomena." Regarding the syllable tya: "Those in bliss should abandon [it]." Regarding the syllable rtha: "Enjoyments become meaningless." Regarding the syllable ha: "Alas! One goes to the wailing of the miserable." Regarding the syllable ri: "The body is like a thousandfold quality." Regarding the syllable ha: "One steals the possessions of others." Regarding the syllable ra: "One revels in the bliss of passion." Regarding the syllable hi: "Those who have abandoned the objects of rejection and acceptance." Regarding the syllable ra: "The self of passion, such as joy and so forth." Regarding the syllable ṇya: "Looking back toward the phenomena of awareness."

ག་ཞེས་པ་ནི། ཟབ་མོའི་ལུང་དང་བསྟན་བཅོས་རྣམས། ། བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དོན་དམ་པའོ། ། རྦྷ་ཞེས་པ་ནི། འཇིགས་པས་སྐྲག་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས། ། ལོག་པའི་ཆོས་ནི་རབ་སྟོན་བྱེད། ། ཤྲཱ་ཞེས་པ་ནི། དད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི། ། འདོད་ཅན་སངས་རྒྱས་པ་ནི་བརྗོད། ། བ་ཞེས་པ་ནི། གནས་དང་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས། ། མལ་ཆ་བདག་ལ་ཤིན་ཏུ་དགོས། ། ཀ་ཞེས་པ་ནི། གལ་ཏེ་རིགས་ཀྱི་བུ་བྱེད་ན། ། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཕ་རོལ་འགྲོ། ། པྲ་ཞེས་པ་ནི། འདས་པའི་རང་བཞིན་མི་ ཤེས་པར། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཁྱབ་བྱེད་པ། ། ཏྱེ་ཞེས་པ་ནི། རང་དོན་གཞན་དོན་མེད་པ་རྣམས། ། ཀ་ཞེས་པ་ནི། རང་དོན་ཙམ་ནི་འབའ་ཞིག་པ། ། སངས་རྒྱས་པ་ནི་འགྲོ་དྲུག་འགྲོ། ། བུ་ཞེས་པ་ནི། ཆོས་རྣམས་མང་པོ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་རྣམས་ལའང་ཕན་བྱེད་པ། ། དྷ་ཞེས་པ་ ནི། སྲིད་པའི་རྩེ་རུ་བཞུགས་ནས་སུ། ། རྟོག་པ་རྒྱས་པར་སྟེར་བར་བྱེད། ། ནཱ་ཞེས་པ་ནི། བྱ་བ་མང་པོའི་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། མ་ཞེས་པ་ནི། ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པར་སོང་བ་རྣམས། ། གོ་ཞེས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་བློ་ཡིས་སྦས་པའོ། ། ཙ་ཞེས་པ་ནི། སྤྱོད་དང་ཀུན་སྤྱོད་སྤངས་པ་ཉིད། ། ར་ཞེས་ པ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། ། རྟག་ཏུ་སྤྲོས་པ་ལས་ནི་སྤྲོས། ། ཏྭཱ་ཏ་ཅེས་པ་ནི། ཁྱོད་བདག་ལ་ནི་དབྱེར་མི་བྱེད། ། ར་ཞེས་པ་ནི། དངུལ་ཆུར་རྫས་རྣམས་ཞུ་བ་བཞིན། ། ཧ་ཞེས་པ་ནི། རྟ་ཡི་ནང་གི་སྒྲ་རྣམས་ནི། ། རྟག་ཏུ་སྐྱེ་དང་འགོག་པ་བཞིན། ། དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་པ་ཡི་ ལམ། ། བྱ་བ་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་བཞིན་ནོ། ། སྱཾ་ཞེས་པ་ནི།

Ga refers to the profound scriptures and treatises; the teaching is likewise the ultimate truth. Bbha refers to those sentient beings terrified by fear, who thoroughly teach perverted doctrines. Shrā refers to those sentient beings with faith, to whom the Buddha is described as one who possesses desire. Va refers to dwellings, food, drink, and so forth; bedding is extremely necessary for me. Ka refers to if one acts as a son of good family, one will go to the far shore of the ocean of saṃsāra. Pra refers to not knowing the nature of the transcendent, yet pervading sentient beings. Tye refers to those who lack both their own welfare and the welfare of others. Ka refers to those who are solely concerned with their own welfare alone; such Buddhists go to the six realms of existence. Bhu refers to understanding many dharmas and thereby benefiting sentient beings. Dha refers to dwelling at the peak of existence and bestowing an abundance of conceptualization. Nā refers to the objects of many activities. Ma refers to those things that have become mental expressions. Go refers to that which is hidden by the Buddha’s wisdom. Cha refers to the very abandonment of conduct and behavior. Ra refers to the constant proliferation of conceptual elaborations for the sake of destroying sentient beings. Tvāta refers to not making a distinction between you and me. Ra refers to like substances melting into mercury. Ha refers to the sounds within a horse, which are like constant arising and ceasing. Likewise, the path of the Buddha is like the water of a mirage. Syaṃ refers to:

ཇི་ལྟར་འགའ་ཞིག་ཤིང་རྟ་ཞོན། ། དེ་ལྟར་སྣང་བ་གསུམ་པོ་ལའང་། ། སཾ་ཞེས་པ་ནི། རྟག་ཏུ་འདི་ལ་ཡང་དག་གནས། ། པུ་ཞེས་པ་ནི། སྐྱེས་བུ་མྱ་ངན་འདས་པར་འགྲོ། ། ཊཾ་ཞེས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་གར་གྱི་དེ་བཞིན་དུ། ། སྲིད་པ་གསུམ་ ནི་མཐོང་བ་བཞིན། ། པྲ་ཞེས་པ་ནི། འོད་གསལ་ཡེ་ཤེས་བཞི་ཡིན་ཏེ། ཛྙོ་ཞེས་པ་ནི། ཤེས་བྱ་ཆུ་ཡི་ཆུ་བུར་བཞིན། ། དེ་ལྟར་སྙིང་རྗེ་ཅན་སེམས་ཅན། ། སྣང་བ་གསུམ་ནི་སྟོན་པར་བྱེད། ། པཱ་ཞེས་པ་ནི། ཕ་རོལ་འགྲོ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ། ། ཡཱ་ཞེས་པ་ནི། རང་བཞིན་དངོས་གྲུབ་དམ་པ་ལ། དེ་ལ་ བདག་ནི་བརྟེན་པ་རུ། ། བྲག་ཅ་བཞིན་དུ་བཞུགས་པ་ཡིན། ། ཏྨ་ཞེས་པ་ནི། མ་རིག་ལ་སོགས་མུན་པ་ཡིས། ། གཡོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི། ཀཾ་ཞེས་པ་ནི། ཐ་མར་ཐེག་པ་གསུམ་སྟོན་པ། ། ཏ་ཞེས་པ་ནི། དེ་དེའི་ཐབས་ནི་བདག་གིས་བསྟན། ། དེ་ཞེས་པ་ནི། ལུས་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་གྲོལ་རྒྱུ་ཉིད། ། བོ་ཞེས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་མ་དང་། ། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་རྣམས་ཉིད་ལ། ། ཐུན་མོང་དུ་ནི་ལམ་བསྟན་ཏོ། ། ངྦྷ་ཞེས་པ་ནི། འགྱུར་བར་འདི་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། པཾ་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྙིང་ལའོ། ། སཾ་ཞེས་པ་ནི། མི་ཤིགས་ པ་ནི་རྟག་ཏུ་བཞུགས། ། བུ་ཞེས་པ་ནི། ཁ་སྦྱར་སྦྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། ། ཊཾ་ཞེས་པ་ནི། སེམས་དཔས་དབྱིབས་ནི་བརྗོད་པའོ། ། ས་ཞེས་པ་ནི། ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་བདག་གིས་བསྟན། ། མཱ་ཞེས་པ་ནི། དབུས་མ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། པ་ཞེས་པ་ནི། སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་གང་ཟག་ལས། ། ཏྟི་ ཞེས་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་བདུད་རྩི་རྣམས་ཀྱིས་ཚིམ། ། རི་ཞེས་པ་ནི།

Just as someone riding a chariot, So too, within the three appearances, The syllable saṃ means: "Always perfectly abiding in this." The syllable pu means: "The person goes to nirvāṇa." The syllable ṭaṃ means: "Just as in all dances, The three realms of existence are seen." The syllable pra means: "The four wisdoms of clear light." The syllable jño means: "Objects of knowledge are like bubbles on water." Thus, the compassionate one Teaches the three appearances to sentient beings. The syllable pā means: "Regarding the dharmas that go to the beyond." The syllable yā means: "In the supreme accomplishment of the nature." Relying upon that, I abide like an echo. The syllable tma means: "For sentient beings Shrouded by the darkness of ignorance and so forth." The syllable kaṃ means: "Finally, teaching the three vehicles." The syllable ta means: "I have taught the methods for each of those." The syllable de means: "The very cause of liberation for embodied beings." The syllable bo means: "To other bodhisattvas And to all people alike, The path is taught in common." The syllable ṅbha means: "This will change, without a doubt." The syllable paṃ means: "Vajrasattva is in the heart." The syllable saṃ means: "The indestructible always abides." The syllable bu means: "The absorption of the union of the two." The syllable ṭaṃ means: "The form of the Sattva is expressed." The syllable sa means: "I have taught this absorption." The syllable mā means: "The central avadhūtī." The syllable pa means: "From the person of the life-force and downward-clearing winds." The syllable tti means: "Satiated by the nectars of yoga." The syllable ri means: "The mountain."

སྟོང་བཞིན་པ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་ནི། ། ཧྱེ་ཞེས་པ་ནི། ཐོག་མ་ཐ་མ་མཚོན་པ་སྤངས། རྠཿཞེས་པ་ནི། དངོས་དོན་ཕུན་ཚོགས་གསུངས་པ་རྣམས། ། དེ་ནི་བྲལ་བ་ཞེས་པའི་དོན། ། དོན་རྣམས་དོན་ནི་མེད་པ་ཡིན། ། དེའི་ ཕྱིར་བྲལ་བར་ངེས་པར་གཟུང་། ། ཨུ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ལས་དངོས་གྲུབ་འབྱུང་བར་བསྟན། ། བརྟེན་པའི་དོན་ནི་སྐྱེད་བྱེད་ཤེས། ། དྦྷ་ཞེས་པ་ནི། སེམས་ཀྱི་གར་མཁན་ལས་བྱུང་བ། ། བསྒོམས་པས་འདིར་ནི་བདེན་པ་མིན། ། བ་ཞེས་པ་ནི། རྣམ་རིག་ཙམ་དུ་སྨྲ་བས་ནི། ། རྣམ་རིག་ལྟ་བ་བདེན་པ་ཡི། ། སངས་རྒྱས་པ་དེ་ཚད་མ་མིན། ། ཨུ་ཞེས་པ་ནི། གླེགས་བམ་ཁ་ཅིག་ལས་ནི་གསུངས། ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་ནི་སྤྲིན། ། མདོག་དང་དབྱིབས་ནི་ཐ་དད་པ། ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་སུ་བྱུང་ནས་ནི། ། དེ་ཉིད་དུ་ནི་ཐིམ་པར་འགྱུར། ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་རིག་ཙམ་སྨྲས་ཚད་མ་མིན། ། གླེགས་བམ་མཐོང་བས་ ཁེངས་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱིར། ། ཏྟིཿཞེས་པ་ནི། སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་རང་སེམས་བསམས་པ་ཡིས། ། བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་རྗེས་ལྟ་བཅོམ་ལྡན་གསུངས། ། འདིར་གསུངས་པ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་འདིས་མཚོན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་འདིས་ནི་ བསྡུས་པའི་དོན་སྟོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཨེ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་སོ། ། ཝཾ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའོ། ། བྷཱུ་ཞེས་པ་ནི་བདར་བའི་སྦྱོར་བ་ལས་དེར་ས་སྐྱེས་པའོ། ། ཏམ་ཞེས་པ་ནི། དེ་དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། ཞུ་བས་ན་ཆུ་སྟེ་ཁུ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། སྠི་ཞེས་པ་ནི། དེབརྟན་པའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། ། ར་ཞེས་པ་ནི།

The yoga of emptiness: Hye signifies that which is devoid of beginning and end. Rthaḥ signifies the abandonment of all spoken things that are the perfection of substantial reality; it means "separation," for the meaning of things is that they are non-existent. Therefore, one should ascertain them as being separated. U indicates that accomplishment arises from that; know the meaning of "reliance" as that which produces. Dba signifies that which arises from the dancer of the mind; through meditation, it is not true here. Va signifies that for those who propound mere cognition (vijñaptimātra), the view of mere cognition is not the truth; that Buddhist [position] is not authoritative. U is taught in some manuscripts: just as clouds in the sky, with various colors and shapes, arise within the expanse of space and then dissolve back into that very same [space], so too the propounding of mere cognition is not authoritative. Because of the pride of seeing [many] manuscripts, for the sake of enjoyment, Ttiḥ signifies that the Blessed One taught that those sentient beings should contemplate their own minds and follow the path to awakening. Here it is said: this nature of the stable and the moving, characterized in such a way, is indicated by this term "definition," which shows the summarized meaning. Alternatively, E is the source of phenomena (dharmodaya); Vaṃ is the vajra; Bhū is that which is born from the earth through the application of rubbing; Tam is, for that reason, great bliss. Because it melts, it is water, called "semen" (śukra). Sthi is, because it is stable, the perfection of the unchanging. Ra signifies...

རོལ་བའི་ཕྱིར་དེར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་སྐྱེ་བའོ། ། ཙ་ཞེས་པ་ནི། གཡོ་བ་རླུང་གི་ཁམས་སུ་འགྱུར་རོ། ། འཕོ་བའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་རྩའོ། ། ལ་ཞེས་པ་ནི་རྟག་པའི་གོ་འཕང་རྙེད་པའོ། ། སྭ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་སེམས་ནམ་མཁའི་ ཁམས་སུ་འགྱུར་རོ། ། བྷཱ་ཞེས་པ་ནི་བསྒོམ་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་མིན་པའོ། ། བཱ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་བསྒོམས་པས་རང་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཏྨ་ཞེས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱང་དེ་མི་བསམ་ཞིང་བསམ་དུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་ཀུན་དུ་སྤྲོ་བའོ། ། ཀཾ་ཞེས་པ་ནི་ཅི་ལས་ཀུན་དུ་སྤྲོ་ཞེས་ གསུངས་སོ། ། མཚོན་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་གང་གི་ཕྱིར་བླ་མའི་མན་ངག་གི་ཚུལ་གྱིས་སམ། ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་བསྒྲུབ་བྱ་དང་སྒྲུབ་ཐབས་དང་། སྒྲུབ་པ་པོས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ བྱང་ཆུབ་པ་མཐོང་བ་དེ་ནི་མཚོན་བྱ་གཟུང་བ་མེད་པའི་དོན་ཏོ། ། མཚོན་བྱ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བསམ་དུ་མེད་པའི་དོན་ཏེ། འདིས་ཞེས་པ་ཡི་གེ་བཞི་དང་འབྲེལ་པ་དེའི་ཕྱིར་བསམ་དུ་མེད་པའི་དོན་འདི་ལས་བྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་འདུས་བྱས་པའི་གཟུགས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དངོས་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་མིང་དུ་མི་འཇུག་སྟེ། དེ་ཡང་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དང་། ལང་ཚོ་མ་དང་ནུ་མ་དང་སྐྲ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མིང་དུ་མའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བསམ་དུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བསམ་པའི་ཆོས་ འབྱུང་སྟེ།

For the sake of play, the coemergent joy (sahajānanda) arises therein. Ca means that it becomes the moving wind element (vāyudhātu). It is also a channel (nāḍī) for the purpose of teaching the dharma of transference. La means attaining the state of permanence. Sva means that one’s own mind becomes the space element (ākāśadhātu). Bhā means that meditation itself is non-meditation. Vā means that by meditating on the nature of all things, the meaning arises from oneself. Tma means that the mind also does not think of that, and even from the unthinkable, there is total radiance. Kaṃ means "from what is there total radiance?" Thus it is said. Because of the connection with the three syllables of the "indicator" (lakṣaṇa), by way of the guru’s quintessential instructions (upadeśa) or through the power of familiarity in previous lives, the practitioner sees the goal, the means of achievement (sādhana), and the practice in a single instant as the manifestly perfect awakening (abhisambodhi) spoken of by the Blessed One. That is the meaning of the "indicated" (lakṣya) being without apprehension. Because there is no indicated object, it is thus the meaning of the unthinkable. Because of the connection with the four syllables of "by this" (anena), all sentient beings and the Buddhas and Bodhisattvas who have arisen from this unthinkable meaning are the "characteristics" (lakṣaṇa). This means that even for each individual entity that experiences conditioned form, many names are applied, such as "man," "woman," "young woman," "breasts," "hair," and so forth. Because of the unthinkable and so on, the phenomena of thought arise.

ཆུ་བོ་དང་རྒྱ་མཚོ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། འོན་ཀྱང་ཆུའི་ཟླ་བ་བཞིན་དུ་མཚོན་པར་བྱ་བཞིན་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་མི་འབྱུང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་འབའ་ཞིག་ལས་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རང་གི་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ མཐོང་ངོ་། ། སྐད་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཉན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་དེ་སྐར་མ་འཕྲོ་བ་བཞིན་གང་ནས་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་དུ་སོང་ཞེས་མ་གསུངས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། འདི་ནི་སེམས་ཀྱི་མིང་ངོ་། ། ད་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཕྱིར་མིང་གསུངས་ པ། ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་མིང་གི་རྗེས་སུའོ། ། ཡང་ན་ཕྱོགས་གཞན་ནོ། ། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲས་ཞེས་པ། ཐམས་ཅད་ནི་གང་སྔོན་དུ་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། ། རྒྱུད་ནི་འདུས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གླེང་ གཞི་ཞེས་པ་ནི་དང་པོ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལུགས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། ཁ་སྦྱོར་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྟོང་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། སྒྲས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་པའི་ལུང་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་དོན་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པས་བསྟན་ པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔར་བརྗོད་ཅེས་པ་ནི་ཆོས་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་གང་དང་གང་གིས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཉན་པ་དང་། འཆད་པ་དང་། ཀློག་པ་དང་། སྒོམ་པ་དེ་དང་། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔར་བརྗོད་པར་འདིར་སོམ་(ཉིད་,ཉི་)མེད་དོ། ། དེ་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་སོ། །

It should be understood as being like a river or the ocean. However, just as the moon in water is a reflection, those who are being illustrated do not arise from the Buddhas; rather, because they arise solely from sentient beings, the Blessed Buddhas are seen through the power of the habitual tendencies of one's own mind. Although it is not said that they come from where they go, like the scattering of stars, one should view them as Tathāgatas. This is the name for the mind. Now, for the sake of the conventional terminology of the mental factors, the names are spoken: Regarding the phrase "Or else" and so forth: "Then" refers to following the name of sentient beings. "Or else" indicates an alternative perspective. "The introduction to all tantras by means of the term 'union' (saṃpuṭa)" means: "all" refers to those previously taught; "tantras" refers to the Guhyasamāja and others; and "introduction" refers to the initial presentation of the system of yoga. If one asks what that is, it is called "union," which is the inseparable and non-dual nature of emptiness and compassion, the essence of insight and method. "By means of the term" means that the meaning is taught by expressing it in words through the scriptural transmissions of the various tantras. "Expressed as Vajrasattva" means that whichever sentient beings recollect, hear, explain, read, or meditate upon that very dharma, they are here expressed as Vajrasattva without any doubt. Furthermore, that is a dharma arising from the mind.

སླར་ཡང་སྐུ་གསུམ་དུ་ རྣམ་པར་གཞག་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྟོན་ཏོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཡང་ཞེས་པ་ནི་ཕྱོགས་གཞན་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་རྣམས་ཀྱིས་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་དུས་རྣམས་སོ། ། རྒྱུད་ཅེས་པ་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་གནས་ཏེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་ པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་རྣམས་སུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། མཚན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྟན་ནས་ཡང་ནུབ་པོ། ། དེའི་གླེང་གཞི་ཞེས་པ་ནི་གདོད་ནས་མི་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་མི་ འཇིགས་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གཟུང་བའོ། ། དེ་ཡང་སྒྲས་བརྗོད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་ནི་སེམས་དཔའོ། ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེའོ། ། དེའི་འབྱུང་གནས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པས་ན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔར་བརྗོད་དེ། འདིར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། ཡང་ན་ཨ་ཞེས་པ་ནི། སྣང་བ་མེད་ལས་རྣམ་ཀུན་འབྱུང་། ། ཞེས་སོ། ། དེ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཨའི་སྒོའོ་ཞེས་གསུངས་ པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐ་ཞེས་པ་ནི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་སུའོ། ། ས་ཞེས་པ་ནི་གནས་དང་ཉེ་བར་གནས་ཀུན་དུའོ། ། རྦ་ཞེས་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་དོན་དུའོ། ། ཏཾ་ཞེས་པ་ནི། སེམས་ཅན་ལ་ནི་དེ་དེ་སྟེར། ། འདོད་པའི་དོན་གྱི་མཆོག་རབ་སྟེར། །

Furthermore, he teaches sentient beings by way of the formal presentation of the three bodies (kāya). The phrase "again" (punaḥ) is used because it connects to another section. However, "all" (sarva) refers to all [beings] throughout times without beginning or end. "Tantra" (tantra) refers to the abiding of the dharma; for throughout the past, future, and present times, the Buddhas have taught the Perfection of Wisdom (prajñāpāramitā), the Chanting of the Names (Nāmasaṃgīti), and so forth, and then [those teachings] have again vanished. Its "introduction" (nidāna) is because it is primordially indestructible. "Union" (saṃpuṭa) is the indestructible union of insight (prajñā) and method (upāya). Because it is upheld by all the Buddhas, it is also expressed by the word. "Vajra" (vajra) is indivisible wisdom (jñāna). The mode of its engagement is the "hero" (sattva). Alternatively, "vajra" is compassion (karuṇā); its source is emptiness (śūnyatā), which is the characteristic endowed with the supreme of all aspects. Therefore, because it pervades, it is called Vajrasattva; this is the definitive meaning of the Blessed One (bhagavān). Alternatively, regarding the syllable "A": "From the non-apparent, all arises." Thus, because all phenomena are primordially unborn, it is said to be the "gate of A." Regarding "Tha," it refers to the specific locations. Regarding "Sa," it refers to all the primary and secondary locations. Regarding "Rba," it is for the sake of liberating all sentient beings. Regarding "Taṃ," it is: "To sentient beings, he grants that very thing; he grants the supreme excellence of the desired goal."

ཏྲ་ཞེས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱིས་ ཚིམ་པ་རུ་ནི་འགྱུར། ། ནི་ཞེས་པ་ནི། མྱ་ངན་འདས་གནས་མི་ཟད་པ། ། དཱ་ཞེས་པ་ནི། བུ་ཕོ་དང་ནི་བུ་མོ་རྣམས། ། ཇི་ལྟར་རོལ་པ་དེ་བཞིན་འདིར། ། ན་ཞེས་པ་ནི། འདིར་ནི་རྫུན་པ་འབྱུང་བ་མིན། ། སཾ་ཞེས་པ་ནི། ཡང་དག་ལམ་ལ་དགའ་བ་ཉིད། ། པུ་ཞེས་པ་ནི། པུ་རི་ལ་སོགས་པར་ གནས་ཏེ། ། རྟག་ཏུ་སྙིང་རྗེས་དགའ་བར་བྱ། ། ཊ་ཞེས་པ་ནི། གཉེན་གྱིས་བསྐོར་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས། ། ས་ཞེས་པ་ནི། བསགས་པ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་ཉིད། ། བྷ་ཞེས་པ་ནི། ལོ་གཅིག་ཏུ་ནི་འཁོར་བ་ཡིས། ། ན་ཞེས་པ་ནི། མི་ཡི་གཟུགས་སོ་སངས་རྒྱས་རྣམས། ། བ་ཞེས་པ་ནི། མཐོང་བ་ལ་ནི་ཕྱག་འཚལ་བའོ། ། ཛྲ་ཞེས་པ་ནི། ཉོན་མོངས་ཟད་པ་དེར་ནི་རོལ། ། ས་ཞེས་པ་ནི། ཡང་དག་པ་ཡི་བླ་མ་ཡི། ། ཏྭ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱོད་ཆོས་ཀྱིས། ། བི་ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་སྣོད། ། དྷཱི་ཞེས་པ་ནི། བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས། ། ཡ་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར། ། ཏེ་ཞེས་པ་ནི། དེ་རྣམས་བསྟན་པ་འདི་ལ་འགྲུབ། ། དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱང་ད་ལྟར་ནི། ། འགྲུབ་པར་འགྱུར་བར་སོམ་ཉི་མེད། ། ད་ནི་འདིའམ་ད་ལྟའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པས་ལམ་གྱི་མན་ངག་བརྗོད་དེ། གསང་ཆེན་ཞེས་བྱ་འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གསང་ཆེན་ ཞེས་པ་ནི་སྦས་པ་སྟེ། རྒྱུའི་རྒྱུད་དེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་འདིས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འདིས་སོ། ། མན་ངག་ཅན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་བླ་མས་ལུང་རྒྱས་པའི་ཚུལ་ལས་དེ་འདིའི་དོན་བསྟན་ཏོ། །

Regarding the syllable tra: "One is satisfied by the Dharma." Regarding ni: "The inexhaustible state of nirvāṇa." Regarding dā: "Just as sons and daughters play, so it is here." Regarding na: "Here, falsehood does not arise." Regarding saṃ: "Delight in the authentic path." Regarding pu: "Dwelling in Purī and so forth, one should always rejoice in compassion." Regarding ṭa: "Sentient beings surrounded by kin." Regarding sa: "Attachment to accumulated things." Regarding bha: "By means of the cycle of a single year." Regarding na: "The Buddhas in human form." Regarding va: "Homage to those who are seen." Regarding jra: "Play there where afflictions are exhausted." Regarding sa: "Of the authentic guru." Regarding tva: "By you, through the Dharma." Regarding vi: "The manifest vessel." Regarding dhī: "The wise bodhisattvas." Regarding ya: "For the sake of which." Regarding te: "They are accomplished in this teaching." Therefore, you too shall now be accomplished; of this there is no doubt. Now, following the teaching for these present sentient beings, the pith instructions on the path are expressed. Regarding the phrase "By this so-called Great Secret," "Great Secret" means that which is hidden: the causal continuum, the dharmakāya, and for the sake of the result, the wisdom body (jñānakāya). "By this" means by means of this cause and result. "By the one possessing the pith instructions" means that the authentic guru has shown its meaning through the manner of extensive oral transmission.

སྔགས་བཏུ་བ་ལ་སོགས་པ་ ནས། དབང་བསྐུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པའི་བར་དུ་ནི་གོ་སླའོ། ། འདི་ནི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ལས་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་དང་སྒྲུབ་ཐབས་གཟུང་ངོ་། ། མན་ངག་གིས་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལམ་སད་པ་དང་རྨི་ལམ་དང་ཉལ་བ་དང་བཞི་པ་དང་བྲལ་བ་ འཆད་བཞིན་པ་ལས་བཤད་པར་བྱའོ། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་ཚིག་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བར་རམ། གླེང་གཞི་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་དང་སྟོང་པ་དང་། སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སོ། ། རྒྱུད་ཅེས་ པ་ནི་ཐབས་ཏེ། འདིར་གཞུང་གི་ཚོགས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་སྦྱོར་བ་ཉིད་ནི་ཁ་སྦྱོར་ཞེས་བརྗོད་དེ། ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ནི་བདག་གིས་བཤད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་དེ་བཤད་ཅེས་ པའི་དོན་ཏོ། ། ཉོན་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་གིས་སྤྲུལ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཉོན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཚིག་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངེས་པའོ། ། དེ་ནི་དང་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ ཅན་རྣམས་ལ་སྟོང་པའི་བྱང་ཆུབ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་བསམས་པས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོས་འཁོར་བར་བཅིངས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར།

From the section on the extraction of mantras up to the definition of empowerment is easy to understand. This is a concise presentation. By the word "and so forth," the various ritual activities and sādhanas are to be included. Regarding the phrase "by means of the pith instructions," this will be explained as it is being discussed in the context of the Tathāgata’s path, which is free from the four states of waking, dreaming, deep sleep, and the fourth. The phrase "the nature of insight and method" refers to the words spoken from that point up to the conclusion, or alternatively, the introduction is the tantra whose nature is insight and method, and the dharma whose nature is emptiness and compassion. "Tantra" here means method; it refers to the collection of source texts. Likewise, the union of insight and method is called "the union" (saṃpuṭa); this is the meaning of the "Method Tantra." Furthermore, this is the emanation body (nirmāṇakāya) of the Buddhas. The phrase "I shall explain" means that I, Śākyamuni, shall explain this Saṃpuṭa Tantra. The command "Listen!" is spoken to Vajragarbha and the other bodhisattvas, saying "Listen" so that future sentient beings may be introduced to these characteristics of my emanations; this statement is the certainty of the Tathāgata. This is for the purpose of showing sentient beings the awakening of emptiness by first teaching emptiness. Thus it is said: "First, by contemplating emptiness," and so forth. Here, all sentient beings are bound in saṃsāra by the six consciousnesses of engagement and the entities of subject and object; in order to exhaust these completely:

དང་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་བསམས་ཏེ་ཐུན་མོང་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་སྣང་བ་མེད་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པ་གཟུགས་མེད་པ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བསམ་མོ། ། ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དྲི་མ་བཀྲུ། ། ཞེས་པ་ནི་ལུས་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པས་ན་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མེས་མི་ཤེས་པའི་དྲི་མ་བསྲེག་ཅིང་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བ་བརྒྱུད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དྲི་མ་བཀྲུ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གཟུགས་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟོང་པ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཀྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དམ་པར་འགྱུར་རོ། ། གཟུགས་ཁམས་ཞེས་པ་ནི་དང་པོའི་དོན་ལ་གྲུབ་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་རྣམས་སྟོང་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་ཀྱང་སྟོང་པར་བྱ་བ་སྟེ། གསོལ་བ་གདབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལན་གྱི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། འདིར་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཅི་གསོལ་ཞེ་ན་གསོལ་བ། མིག་གི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། དབུས་སུ་རྣམ་ཤེས་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ། ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་ཤེས་དྲུག་རྣམ་པར་གནས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་འགྱུར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

First, one should contemplate emptiness. In order to pervade everything in common, one should contemplate the nature of all phenomena as being emptiness endowed with all aspects—non-apparent, unindicatable, non-cognizable, formless, and the nature of the selflessness of phenomena. "Wash away the stains of embodied beings" means that because they possess a body composed of the elements, they are "embodied beings"; the fire of emptiness burns away the stains of ignorance and washes away the stains of the habitual tendencies of successive previous births. The half-verse and a half beginning with "The form element is called empty" teaches that even the six sense bases are emptiness; this constitutes the supreme word of the Tathāgata. The term "form element" is established in its primary sense. Therefore, forms are empty. Likewise, sounds, smells, tastes, tangibles, and the mental element are also to be understood as empty, in the manner of the petitioner's request and the Tathāgata’s response. Here, the meaning is that Vajragarbha makes this request. If one asks what is requested, it is from the words "The nature of the eye" and so forth, up to the end of the three verses: "How will consciousness arise in the middle?" These three verses have the meaning of the six consciousnesses that engage the six sense bases. "How will it arise?" means "In what manner will it arise?"

གང་གི་ཕྱིར་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་ཡིད་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ པའོ། ། འོན་ཀྱང་བྱིས་པ་རྣམས་གློ་བུར་བའི་དྲི་མས་བསྒྲིབས་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བུམ་པ་དང་རས་དང་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེའོ། ། དེ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་མིག་ལ་སོགས་པའི་ དབང་པོ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྨོངས་པ་འཁོར་བར་འཆིང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་འཁྲུལ་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། གྲོལ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཀྱང་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་དང་གཉིས་ནི་སྔོན་གྱི་ཚིག་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་བདག་ཉིད་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ། སྣང་བ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རིག་པ། བསམ་དུ་མེད་པ། ཚད་མེད་པ། བརྗོད་དུ་མེད་པ། བརྟག་ཏུ་མེད་པ། རྟོག་པ་མེད་པ། དབང་པོ་མེད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་དང་བྲལ་བར་བལྟའོ། ། འོན་ཀྱང་དབང་པོའི་གཞུ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་བྱིས་པ་ རྣམས་ལ་དོན་མེད་པ་བསྐྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །

Because the external and internal natures of form, sound, smell, taste, touch, and the mind are empty by their very nature. Nevertheless, because childish beings are obscured by adventitious stains, through the causes of subject and object and so forth, and by the power of the latencies of previous births, deluded cognitions arise regarding vases, cloth, chariots, and the like. From that, consciousness arises, as does [consciousness] from the sense faculties such as the eyes. By that very [delusion], the deluded are bound in saṃsāra. By that very [realization], for those possessing wisdom, through the thorough and correct knowledge [of reality], delusion is completely exhausted and they are liberated. Not only are they liberated, but they also attain the six clairvoyances. Therefore, the one and a half verses beginning with "formless" are connected to the preceding words, meaning that Vajragarbha himself will gain conviction. Because consciousness is to be viewed as free from conditioned phenomena—being formless, unindicatable, unimpeded, non-apparent, non-cognizable, inconceivable, immeasurable, inexpressible, unanalyzable, non-conceptual, and without sense faculties—and so forth. Nevertheless, it appears like a rainbow; for the Buddhas appear in the manner of an illusion. That very [appearance] is for the purpose of generating [realization] in childish beings, though it is without [inherent] object.

དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་ཟླ་བའི་སྒྲོན་མ་ཞེས་པའི་མདོའི་རྒྱལ་པོ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཇི་ལྟར་གཞོན་ནུ་མ་ཡི་རྨི་ལམ་ནང་དུ་ནི། ། དེ་ལ་བུ་སྐྱེས་ནས་ནི་ཤི་བ་ཡང་ནི་མཐོང་། ། སྐྱེས་པས་དགའ་ཞིང་ཤི་བས་ཡིད་མི་བདེ་བར་འགྱུར། ། ཆོས་རྣམས་ ཐམས་ཅད་དེ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་ལྟ་བ་མེད། སྒྲ་མེད། དེ་བཞིན་དུ་ཉན་པ་མེད། དྲི་མེད་སྣོམ་པ་མེད། རོ་མེད་མྱང་བ་མེད། ། རེག་མེད་རེག་པ་ཡང་མེད། སེམས་མེད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མེད་དོ། ། དེ་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་ བཅུ་གཉིས་འགོག་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཅི་གསུངས་ཤེ་ན། ཉན་པ་པོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ངོར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལན་གྱི་ཚིག་གསུངས་ཏེ། ཇི་བཞིན་ལམ་གྱི་དེ་ ཉིད་ཉོན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཉོན་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། ། ཅི་ངེས་པར་གཟུང་ཞེ་ན། སྔར་ཞུས་པ་དྲུག་གིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ལས་གཉིས་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་འཆད་བཞིན་པའི་བླ་མའི་མན་ངག་བསྒོམ་པ་འདིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྤངས་པ་ གཉིས་མེད་པའོ། ། ཇི་བཞིན་ལམ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ཏེ། བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པའི་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལྔའོ། ། དེ་ཡང་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དེའི་རིམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཨ་ཨི་རྀ་ཨུ་ལྀའོ། ། འདི་ནི་སྤྲོས་པའི་རིམ་པའོ། ། སྡུད་པ་ནི་རིང་པོའོ། །

Thus, in the Āryacandrapradīpa-nāma-sūtra-rāja, the Blessed One said: "Just as a young woman in a dream Sees a son born and then sees him die, Rejoicing at his birth and grieving at his death— Know that all phenomena are just like that." Therefore, there is no form and no seeing; no sound and no hearing; likewise, no smell and no smelling; no taste and no tasting; no touch and no touching; and no mind and no mental factors. Thus, because the twelve sense bases (āyatana) are ceased, "emptiness" is merely an illustration; it means the nature of the dharmadhātu. Regarding this, the Blessed One spoke. If one asks what he said: in order to show suchness (tattva) to the audience, he spoke these words of response: "Listen to the suchness of the path as it is," and so forth. "Listen" is an injunction to Vajragarbha. If one asks what is being enjoined: it is the non-duality that is free from the two—subject and object—as previously requested in the six questions. "Suchness" refers to the non-duality of having abandoned subject and object through this meditation on the oral instructions of the Guru, which is currently being explained. "Path as it is" means in the manner of how it truly is: the five wisdoms of the path based on the two stages of generation and completion. These are the five elements, space and so forth. Their sequence is as follows: a, i, ṛ, u, lṛ. This is the sequence of emanation. The sequence of withdrawal consists of the long vowels.

དེ་བཞིན་དུ་ཨ་ཨེ་ཨར་ཨོ་ཨལ་ཞེས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡ་ནའི་བསྒྱུར་བ་ཧ་ཡ་ར་ཝ་ལའོ། ། ཧཾ་ཞེས་པ་ནི་མི་ཤིགས་པའམ། ཨ་ཡང་རུང་བའོ། ། འདི་ནི་དགའ་བ་བཅུ་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལམ་ནི་ཟླ་བའི་སྟེ། ཇི་སྲིད་དཀར་པོའི་ཚེས་གཅིག་ནས་བརྩམས་ ཏེ། ཉ་རྫོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པར་ཆ་བཅོ་ལྔའོ། ། མཐའ་མ་བཅུ་དྲུག་པ་དོན་གྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆར་མི་ཕོད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཉ་དང་མར་ངོའི་ཚེས་གཅིག་གི་མཚམས་སུའོ། ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གང་ཕྱིར་མཚན་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་ནི། ། མགོན་པོས་ བྱང་ཆུབ་བླ་མེད་ཐོབ། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་སྙིང་རྗེ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་དགའ་བ་རྣམས་བརྗོད་དེ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས། ། ཡེ་ཤེས་གཅིག་སྡོམ་དགའ་བའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་གསུང་ དང་ཐུགས། ། ཡེ་ཤེས་གཅིག་ཏུ་སྡོམ་དགའ་བ། ། དཔལ་ཆོས་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས། ། ཡེ་ཤེས་གཅིག་ཏུ་སྡོམ་དགའ་བ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས། ། ཡེ་ཤེས་གཅིག་ཏུ་སྡོམ་དགའ་བའོ། ། དེ་བཞིན་ནག་པོའི་ཚེས་གཅིག་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཇི་སྲིད་གནམ་སྟོང་གི་མཐར་ཐུག་ པར་གུག་སྐྱེད་རིང་བོའི་དབྱེ་བས་སྡུད་པའི་རིམ་པས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐབས་ཤེས་སུ་བརྗོད་དོ། ། ཉི་མའི་འཕེལ་བའི་རྒྱུད་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གུག་སྐྱེད་ཀྱང་གསུངས་པ། ལཱ་ཝཱ་རཱ་ཡཱ་ཧཱ། དེ་བཞིན་དུ་ཨཱལ་ཨཽ་ཨཱར་ཨཻ་ཨཱ།

Likewise, a, e, ar, o, and al are the qualities (guṇa). Similarly, the modifications of ya and na are ha, ya, ra, va, and la. Haṃ is the indestructible, or it may also be a. Because this is the definition of the sixteen joys, the path is that of the moon; starting from the first day of the waxing moon, it consists of fifteen parts until the completion of the full moon. The sixteenth, the final part, is not counted as a portion because it does not perform a functional activity. Likewise, it is at the junction between the full moon and the first day of the waning moon. This is the meaning of the "wisdom body (jñānakāya) of the Buddhas." For it is said: "At the time of midnight, the Protector attained unsurpassed awakening," and so forth. Thus is the suchness (tattva) of insight (prajñā). That, moreover, is the nature of the sixteen compassions (karuṇā). Regarding those joys: the nirmāṇakāya’s body, speech, and mind, unified with wisdom, are joy. The saṃbhogakāya’s body, speech, and mind, unified with wisdom, are joy. The glorious dharmakāya’s body, speech, and mind, unified with wisdom, are joy. The sahajakāya’s body, speech, and mind, unified with wisdom, are joy. Likewise, starting from the first day of the dark fortnight until the end of the new moon, it is taught through the sequence of withdrawal by the division of the long vowels. That is also the suchness of the sixteen emptinesses, expressed as method and wisdom, because it is the tantra of the sun’s increase. The vowels are also taught as lā, vā, rā, yā, and hā. Likewise, āl, au, ār, ai, and ā.

དེ་བཞིན་དུ་ལཱྀ་ཨཱུ་རཱྀ་ཨཱི་ཨཱ། ཨཿམཐའ་ མའོ། ། གནམ་སྟོང་དང་དཀར་པོའི་ཚེས་གཅིག་གི་མཚམས་སོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་བརྗོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་ པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཐབས་དག་སྦྱོར། ། སྟོང་པ་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས། ། ལམ་ནི་བདུན་དུ་བསྟན་པ་ནི། ། འདི་དག་གཉིས་སུ་གསུངས་པ་ཡིན། ། གཉིས་པོ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ན་འདི། ། གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་སུ་བརྗོད། ། དེ་ཡང་མངོན་བྱང་ཆུབ་སྐད་ཅིག། དེ་བཞིན་ བཅུ་དྲུག་པ་ནི་མཚམས། ། ཐོབ་བྱ་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ནི། ། འགྲོ་བ་དྲུག་ཉིད་དུ་ནི་འཁོར། ། ཞེས་སོ། ། བརྟག་ཏུ་མེད་ཅིང་ཤེས་བྱ་མིན། ། དེ་བཞིན་རྟོག་གེ་བས་རྟོགས་དཀའ། ། ཞེས་པ་ལ། བརྟག་ཏུ་མེད་ཅེས་པ་ནི་བརྟག་པ་ནི་དཔྱད་པའོ། ། དེས་མི་རྙེད་པས་ན་བརྟག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། རྟོག་པ་མེད་ཅེས་ པའི་དོན་ཏོ། ། ཤེས་བྱ་མིན་ཞེས་པ་ལ། ཤེས་བྱ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཁྲུལ་པ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའོ། ། ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའོ། །

Likewise, [the vowels] are lṛ, ū, ṛ, ī, ā, and aḥ as the final. This is the juncture between the new moon and the first day of the waxing moon. The sixteen emptinesses are as follows: internal emptiness, external emptiness, internal-external emptiness, great emptiness, emptiness of emptiness, ultimate emptiness, conditioned emptiness, unconditioned emptiness, emptiness beyond extremes, emptiness without beginning or end, emptiness of non-discarding, emptiness of nature, emptiness of specific characteristics, emptiness of all phenomena, emptiness of non-entities, and the emptiness of the essence of non-entities. Thus, the union of wisdom and method, through the nature of emptiness and compassion, is taught as the sevenfold path; these are spoken of as two. Because these two are abandoned, this is called "non-dual." Furthermore, the moment of manifest awakening is likewise the sixteenth juncture. Those who do not know the object to be attained wander within the six realms of existence. Regarding the statement, "It is not to be analyzed and is not an object of knowledge; likewise, it is difficult for logicians to realize," "not to be analyzed" means that analysis is investigation. Since it is not found by that, it is "not to be analyzed," which means it is without conceptualization. Regarding "not an object of knowledge," "object of knowledge" refers to the delusions of consciousness, such as seeing blue, yellow, and so forth. That which makes it known is the mental faculty.

དེ་ལྟ་བུ་དང་འདྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཡང་མི་སྣང་ངོ་། ། རིགས་པ་འདིས་ན་ཤེས་བྱ་མ་ཡིན་པའི་དོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ། རྟོགས་དཀའ་ཞེས་པ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བའོ། ། དེ་ཡང་། རང་གི་བསོད་ནམས་ལས་ནི་ཤེས། ། བླ་མ་བརྒྱུད་པ་ཉེར་བསྟེན་བྱ། ། ཞེས་སོ། ། དེ་བཞིན་རྟོག་གེ་བས་ཞེས་པ་ནི། གླེགས་བམ་མང་པོ་མཐོང་བས་ཁེངས། ། ཞེས་པའམ། ཡང་ན་རྟོག་གེ་སྐམ་པོ་ ལ་ཆགས་པ་རྨོངས་པ་མཁས་པར་རློམ་པ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཤིང་དེས་འདི་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གསང་ཆེན་ནི། ། ནམ་མཁའ་མཉམ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་འདིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བྱིས་པ་མི་མཁས་པ་རྣམས་འབའ་ཞིག་ གིས་མི་ནུས་པར་མ་ཟད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལས་རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་རྣམས་སྤྲོས་ཏེ། དེ་ལས་དབྱིབས་སྣ་ཚོགས་པར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་དག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་སུ་འབྱུང་བ་ནི་ཉེ་བར་ བརྟགས་པའི་ཚིག་གོ། ། མི་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་གསང་བ་དང་བྲལ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ནམ་མཁའ་མཉམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འདྲ་བ་སྟེ། འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། འཆད་བཞིན་ པའི་སྒོམ་པའི་མན་ངག་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །

Because there is nothing similar to it, it does not appear even ultimately. By this reasoning, the Blessed One taught that the object is not something to be known [by ordinary means]. "Difficult to realize" means difficult to comprehend. Furthermore, it is said: "It is known through one's own merit; one should rely upon the lineage of gurus." Likewise, regarding the phrase "by logicians," it means: "Puffed up by seeing many volumes," or alternatively, it refers to those who are deluded by an attachment to dry logic, who are conceited in their own learning, and who possess manifest pride; it means that they are unable to teach it, and thus they are unable to realize it. "The great secret of all Buddhas is like the equality of space." This is taught to show that it is not only the unskilled, childish ordinary beings who are unable [to realize it]. To express this, it says "of all Buddhas." Here, from each moment of consciousness, various natures are emanated, and from those, the pure intentions of sentient beings born in various forms arise as Buddhas; this is a term used in a figurative sense. The meaning is that those ignorant ones are devoid of the secret conduct of mantra. "Equal to space" means similar because it is all-pervasive; it refers to the wisdom of clear light (ābhāsvara-jñāna). "Like" means similar to the cause produced from that; it is a name for the pith instructions on meditation that are about to be explained. Alternatively, it refers to the Great Vehicle of Mantra, the nature of which is the cause and result equal to space.

དེ་ཡང་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་འདི་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དམིགས་པ་དང་འདྲ་བ་རྟོགས་པར་ དཀའ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་དགའ་བ་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། དེ་ཡང་གསང་ཞིང་སྦ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་མི་ཤེས་ཏེ། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་ བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ཤིང་མི་དྲན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གསང་ཆེན་སངས་རྒྱས་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། ། ཞེས་པ་ལ། སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྨོན་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་ཚོགས་རྫོགས་པས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ གྱུར་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ནི་གསང་ཞིང་སྦས་པ་སྟེ། རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཚིག་གི་ལམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་གནས་པ། དེ་ བཞིན་དུ་རྒྱུན་དུ་གོམས་པ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཡང་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བགྲོད་དུ་མེད་པའོ། ། དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་དཀའ་བའོ། ། མི་འགྱུར་བ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་བརྟག་པར་དཀའ་བའོ། ། གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར། འཁོར་ བའི་རྒྱ་མཚོ་རབ་འཇིགས་ལས། ། སྒྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་བསམ་པ་ཡིས། །

Furthermore, because the cause is metaphorically designated by the name of the result, it arises from this very nature of the result. Therefore, the meaning is that suchness is difficult to realize, as it is similar to an object of apprehension. Thus, it is "delightful to the Buddhas of the Great Vehicle," which means it is secret and hidden. The phrase "by the Hearers" and so forth is easy to understand; it means that even all those such as Hearers and Pratyekabuddhas do not know it, for they do not know or remember it, being devoid of former aspirations. "It is the domain of the Buddhas of the Great Secret." Regarding this, "Buddha" refers to the perfectly awakened Buddha who has completely fulfilled the aspirations of sentient beings and perfected the accumulations, and no one else. That which has become his domain is wisdom, which is secret and hidden; the wisdom of self-awareness is not the domain of the path of words. Therefore, it is not the domain even of those who possess the qualities such as the ten perfections, who are naturally and completely pure, who abide in the supramundane conventional truth, and who possess continuous familiarity with it, because it is inexpressible and thus unapproachable. Because it is that very nature, it is difficult to realize. Because it abides in the unchanging, it is difficult to examine. It is not because it is formless. Why? "With the intention to cross over from the most terrifying ocean of saṃsāra..."

ཞེས་གསུངས་པའི་རིགས་པས་སོ། ། ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབུས་གནས་པ། ། སྒྲོལ་བ་ཡི་ནི་མཚན་ཉིད་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་དབུས་སུ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་གནས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བསྒོམ་པ་ཞེས་པ་ནི་རབ་ཀྱི་མཐར་སོང་བ་དེའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་འཆད་བཞིན་པ་ལས་གསུངས་ཏེ། མཚོན་བྱ་མཚོན་བྱེད་མཚན་ཉིད་ནི། ། རྣམ་ཤེས་རྣམས་ནི་ཡེ་ཤེས་བསམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མཚོན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་བཅིངས་པའི་སྦྱོར་བས་བརྟན་པ་དང་གཡོ་ བའི་དངོས་པོ་མི་གཡོ་བར་བྱེད་པའོ། ། འདིར་བརྟན་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། གཡོ་བ་ནི་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་བཅུ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྣ་ཚོགས་པའི་མིང་ཅན་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གློ་བུར་བ་རྣམས་སྐྱེ་བའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚོན་ བྱ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་བཅུག་ཅིང་དེ་འགོག་པས་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་སྟེ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ཡང་འཐོབ་པ་འཆད་བཞིན་པའི་འཁོར་ལོ་བཞིའི་དབྱེ་བས་སྟོན་ཏེ། དེ་ལྟར་མཚོན་པ་སྐུ་མཐོང་བ་ཁམས་གསུམ་ པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་འདིར་ཇི་ལྟར་འགའ་ཞིག་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྙེད་པའི་བསྒོམ་པའི་རིམ་པས་མཚན་མ་མཐོང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་མཐོང་བས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་དབང་གིས་མར་མེའི་རྩེ་མོ་བཞིན་ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །

This is according to the reasoning thus stated: "Abiding in the center of embodied beings, the characteristic of liberation is described." This means that the wisdom of self-awareness abides in the center of the bodies of sentient beings. Regarding "meditation," this is taught in the context of explaining the characteristic of that which has reached the ultimate limit: "The characterized, the characterizer, and the characteristic—consciousnesses are to be contemplated as wisdom," and so forth. As for the "characterizer," it is the stabilization of the stable and the moving entities by means of the yoga of binding the vital breath (prāṇa) and the downward-clearing wind (apāna). Here, the "stable" refers to the five aggregates (pañcaskandha), and the "moving" refers to the ten winds, such as the vital breath and so on. Based upon those, the adventitious conceptualizations of all mundane and supramundane phenomena bearing various names arise. The "characterized" is the entry into the avadhūtī and the cessation of those [winds], whereby the results such as the "result concordant with the cause" are attained. This is shown through the division of the four wheels (cakra) currently being explained, which also attain the results of the action seal (karmamudrā), the dharma seal (dharmamudrā), the wisdom seal (jñānamudrā), and the great seal (mahāmudrā). Thus, the "characterized" is the vision of the body, the nature of the three realms. Regarding the "characteristic," just as some see signs through the stages of meditation upon attaining meditative absorption (samādhi), so too here, through seeing, by the power of the emanations of the Buddhas, external phenomena arise in dependence [upon the internal], like the tip of a lamp flame.

དེའི་ལས་ ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ད་ལྟར་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་ལྡན་ནོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡེ་ཤེས་བསམ། ། ཞེས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལས་བྱུང་སྟེ། ཡེ་ཤེས་བསམ་ཞེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ བཞིན་དུ་ཡང་འདིར་ཡེ་ཤེས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐུའོ། ། བསམ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་འདི་དག་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། སྔོན་དུ་གསུངས་པ་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་དེའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་པ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་མཚོན་བྱ་དང་མཚོན་བྱེད་དང་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སུ་གྲུབ་བོ། ། ཡང་ན་མཚོན་བྱ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། མཚོན་བྱེད་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། མཚན་ཉིད་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ། དེས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་བསྟན་ ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངེས་པའོ། ། ད་ནི་གང་ཟག་གི་ཆོས་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དབྱེ་བ་བརྗོད་དེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཤེས་བྱ་བལྟ། ། ཤེས་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་བརྟག། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡེ་ཤེས་ ཀྱིས་ནི་ཞེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཡུལ་ཅན་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེས་གང་ཕྱིའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་དེ་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་བལྟ་བའོ། །

Through its activity, by the power of former aspirations for the sake of sentient beings, it now possesses these characteristics. Regarding the statement, "Consciousness is considered wisdom," these characteristics of all phenomena arise from the saṃbhogakāya, because it is said, "considered wisdom." Likewise, here, "wisdom" is the sahajakāya; "considered" is the characteristic of the dharmakāya. The meditative equipoise of these insights and methods is called the saṃbhogakāya. By the power of that previously mentioned close examination, it produces what is called "consciousness." Therefore, the Blessed One is established as possessing the characterized, the characterizer, and the characteristics. Alternatively, the characterized is the dharmakāya; the characterizer is the saṃbhogakāya; and the characteristic is the nirmāṇakāya, which is shown as the nature of body, speech, and mind in order to act for the benefit of beings—this is the certainty of the Tathāgata. Now, regarding the division of subject and object for sentient beings who abide in the phenomena of the person, the characteristics of wisdom and the knowable are described without [inherent] existence: "By wisdom, one views the knowable; by the knowable, one examines beings," and so forth. Regarding "by wisdom," the consciousness produced from the sense bases such as the eye is called the subject; its apprehension of external forms and so forth is "viewing the knowable."

འགྲོ་བ་བརྟག་ཅེས་པ་ནི་དབང་པོའི་རྟོག་པ་འགྲོ་བས་དངོས་པོ་མཐོང་བ་ལ་རྟོག་པའོ། ། ཤེས་ པ་དང་ཤེས་བྱ་འདི་དག་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དོན་ཏོ། ། འགྲོ་བ་ཞེས་པ་ནི་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་འཇུག་པའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། རྟོག་པའི་སེམས་ཀྱིས་རང་དགའ་ལ་སོགས་ལམ་འགྲོར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། བསམ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོར་འགྱུར་རོ། ། རྟོག་པ་ཞེས་པ་ནི་ དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་ལྟ་བ་སྟེ། དེའི་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སོ། ། རང་འདོད་ལ་སོགས་ཞེས་པ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པས་སོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་གང་བྱས་པའི་ལས་དེས་འགྲོ་བའོ། ། ལམ་ཞེས་པ་ནི་ལམ་དེར་བགྲོད་པར་ བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སོ། ། ཤེས་བྱ་བལྟ་ཞེས་པ་ནི། གང་ཕྱི་རོལ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ལ་མིག་ལ་སོགས་པས་བལྟ་བའོ། ། ཤེས་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་མཐའ་དག་པ་དེ་ རྣམས་ཀྱིའོ། ། འགྲོ་བ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པའོ། ། ལྟ་བ་ཞེས་པ་ནི་ལྷའི་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ལྟ་བས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཁམས་གསུམ་མཐོང་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོར་བརྗོད་དེ་བག་ ཆགས་མང་པོའི་དབང་གིས་སོ། ། འགྲོ་བ་ནི་དེའི་བགྲོད་པ་སྟེ་དངོས་པོ་སོ་སོ་ཐ་དད་པ་མཐོང་བའོ། །

Regarding the phrase "examining the migrations" (gati-parīkṣā): it is the conceptualization (kalpa) that occurs when the conceptualization of the sense faculties (indriya) perceives an object. This refers to the state of meditative equipoise between the consciousness (jñāna) and the object of knowledge (jñeya). "Migrations" (gati) refers to the engagement in moving elsewhere. If one asks why, it is said: "By the conceptual mind, one proceeds along the paths of self-desire and so forth." "Contemplation" (cintā) refers to the state of being a mental factor (caitta). "Conceptualization" (kalpa) refers to the view of its own nature, by the power of its prior habitual tendencies (vāsanā). "Self-desire and so forth" means following one's own karma. By the word "and so forth," it refers to the actions performed by the sense bases (āyatana) such as the eyes, through which one migrates. "Path" (mārga) is so called because it is that which is to be traversed. Alternatively, "by wisdom" (jñāna) refers to the all-ground consciousness (ālaya-vijñāna). "Viewing the objects of knowledge" refers to the eyes and so forth viewing external aspects such as blue and yellow. "By the objects of knowledge" refers to all those entities. "Migrations" refers to the engagement of the all-ground consciousness within those [objects]. "Viewing" means pervading by viewing through the gateways of the lords of the gods; it means seeing the three realms. Furthermore, that which is described as a mental factor (caitta) by way of a nature that is both one and many is due to the power of many habitual tendencies. "Migrations" is the traversing of those [realms], which is the seeing of various distinct entities.

དེའི་ཕྱིར་རང་གི་འདོད་པས་རང་རང་གི་ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་ལམ་ལ་འཇུག་ཅིང་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལ་བགྲོད་དེ་དེ་ལ་བརྟེན་ཞེས་ཞེན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དགེ་བའི་ལས་ཅན་བདེན་པ་ གཉིས་ལ་བརྟེན་པ་དགེ་བའི་གྲོགས་བཟང་པོ་དང་ཕྲད་པའི་དབང་གིས་འགྲུབ་སྟེ། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ནང་དུ་འགའ་ཞིག་དགེ་བའི་དབང་གིས་འགྲུབ་པའི་དོན་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་འཆད་བཞིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་བར་བར་དུ་བཤད་པར་བྱའོ། ། ད་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་རིམ་ལས་ བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སྒོམ་པའི་ཐབས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བརྗོད་དེ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའམ་ཁམས་ལྔའོ། ། དེ་ཡང་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཧཱུྃ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། ། ཡུངས་ཀར་སྦོམ་པོའི་ཚད་ཙམ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་འདིར་མ་གསུངས་ཀྱང་གཏུམ་མོའི་སྦྱོར་བར་བརྗོད་དེ། འདིར་ལྟེ་བ་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པས་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ཁ་དོག་སེར་པོའོ། ། དེའི་དབུས་ཀྱི་ལྟེ་བར་ཨ་འོད་ཟེར་ལྔའི་རང་བཞིན་འཕྲོ་བའོ། ། སྙིང་གར་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ ལོ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་འཕྲོ་བའོ། ། དེའི་ལྟེ་བར་ཧཱུྃ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་ཁ་འོག་ཏུ་བལྟ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མགྲིན་པར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོ་འདབ་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ཁ་དོག་དམར་པོ་འཕྲོ་བའོ། ། དེའི་དབུས་ཀྱི་ལྟེ་བར་ཨོཾ་མདོག་དམར་པོ་ཁ་སྟེང་དུ་བལྟས་པའོ། །

Therefore, the meaning is that one enters the path in accordance with one's own inclinations and one's respective karma, and by relying upon that, one traverses the path and so forth, which is the sense of "clinging" to it. In that way, those possessing virtuous karma who rely upon the two truths achieve [realization] through meeting with excellent spiritual friends; this is the meaning of some [attainments] being achieved through the power of virtue, as previously explained. However, it should be explained intermittently in the manner currently being discussed. Now, from the sequence of the body of emptiness previously described, the suchness of the method for meditating on bodhicitta will be stated. Regarding the phrase "the five wisdoms" and so forth: here, the "entity of the five wisdoms" refers to the five Tathāgatas or the five elements. These, in turn, are the five winds, such as the life-sustaining wind and so on. "Suchness" refers to the syllable HŪṂ, the aggregate of wisdom. "The size of a thick mustard seed" is not explicitly mentioned here, but it is described in the context of the practice of caṇḍālī. Here, the navel is the emanation wheel (nirmāṇacakra) with sixty-four petals, yellow in color. In its central hub is the syllable A, which radiates the nature of five-colored light rays. At the heart is the dharma wheel (dharmacakra) with eight petals, blue in color and radiating. In its hub is a blue HŪṂ, facing downward. Likewise, at the throat is the enjoyment wheel (saṃbhogacakra) with sixteen petals, red in color and radiating. In its central hub is a red OṂ, facing upward.

སྤྱི་བོར་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ ལོ་འདབ་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་ཁ་དོག་དཀར་པོ་འཕྲོ་བའོ། ། དེའི་དབུས་ཀྱི་ལྟེ་བར་མི་ཤིགས་པ་ཟླ་བའི་འོད་འཕྲོ་བ་ཁ་འོག་ཏུ་བལྟས་པའོ། ། སྤྱི་གཙུག་ཏུ་ནམ་མཁའི་འཁོར་ལོ་འདབ་མ་ལྔ་པ་ལྗང་གུའོ། ། དེའི་དབུས་ཀྱི་ལྟེ་བར་ཁཾ་གི་ས་བོན་ལྗང་སྔོན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ གསང་བར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འདབ་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་ཧོ་དཀར་པོ་དང་དམར་པོར་སྣང་བའོ། ། དེ་ལྟར་འཁོར་ལོ་དྲུག་ལ་རིམ་པ་བཞིན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་། མི་བསྐྱོད་པ་དང་། འོད་དཔག་མེད་དང་། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་། རིན་ཆེན་འབྱུང་ ལྡན་དང་། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སྤྱན་མ་དང་། མཱ་མ་ཀཱི་དང་། གོས་དཀར་མོ་དང་། སྒྲོལ་མ་དང་། རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མ་དང་། བདག་མེད་མའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་རྩ་གསུམ་ཏེ། ལ་ལ་ནཱ་དང་། ར་ས་ནཱ་དང་། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་རྣམས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ ཡུངས་ཀར་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ལོ་ལྔའི་ནང་དུ་ཚུད་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྩ་གསུམ་མོ། ། དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འཛག་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ། ། སེམས་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་ པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡུངས་ཀར་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སཪྵ་བ་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་དབུས་མ་ཕྱི་བའི་ཕྱིར་སརྦ་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། །

At the crown is the wheel of great bliss (mahāsukha-cakra) with thirty-two petals, white in color and radiating light. In its central hub is the indestructible (akṣara) moonlight, facing downward. At the crown of the head is the space wheel (ākāśa-cakra) with five petals, green in color. In its central hub is the seed-syllable khaṃ, greenish-blue. Likewise, at the secret place is the wisdom wheel (jñāna-cakra) with thirty-two petals, multicolored. In its center is the syllable ho, appearing white and red. Thus, in the six wheels respectively, there are Vairocana, Akṣobhya, Amitābha, Amoghasiddhi, Ratnasambhava, and Vajrasattva. Similarly, according to the division of the elements, there are Locanā, Māmakī, Pāṇḍaravāsinī, Tārā, Vajradhātvīśvarī, and Nairātmyā. In the center of these are the three channels: the lalanā, the rasanā, and the avadhūtī. Therefore, "white mustard seed" (sārṣapa) refers to the three channels, which are the nature of body, speech, and mind, contained within the five wheels. Among these, that which drips the bodhicitta is called the avadhūtī, because it is the form of the mind. As it is said: "Because the mind pervades all phenomena." Thus, to demonstrate the etymology of the three syllables, "white mustard seed" is spoken; by removing the middle syllable of sārṣapa, it is connected to sarva.

structureMantra left in Sanskrit (as transmitted in Tibetan script); only the surrounding frame is translated.

definitionརྣམ་པར་སྣང་མཛད “Vairocana” — The name Vairocana, literally, “solar,” is used in some important Mahāyāna sūtras such as The Stem Array ( g.1377 ) and The Ten Bhūmis ( g.209 ) as an epithet for the Buddha Śākyamuni. As a distinct tathāgata, Vairocana

terminologyམི་བསྐྱོད་པ → “Akṣobhya”. Literally 'the immovable one'; the deity name stays Akṣobhya in tantric texts, 'Immovable' in some sūtra registers — pick one per text and record it.

definitionམི་བསྐྱོད་པ “Akṣobhya” — Literally “Not Disturbed” or “Immovable One.” The buddha in the eastern realm of Abhirati. A well-known buddha in early Mahāyāna, regarded in the higher tantras as the head of one of the five buddha families, the adamant

terminologyའོད་དཔག་མེད → “Amitābha”. འོད་དཔག་མེད is Amitābha (boundless light); ཚེ་དཔག་མེད is Amitāyus (boundless life). They are distinct figures and must not be merged.

definitionའོད་དཔག་མེད “Amitābha” — One of the five buddhas . The buddha of the western buddhafield of Sukhāvatī, where fortunate beings are reborn to make further progress toward spiritual maturity. Amitābha made his great vows to create such a realm when

adherencePinned rendering paraphrased here: Bon; expanse; self

termརྩ → channel

termའཁོར་ལོ → cakra

termབོན → Bon

termཡེ་ཤེས → wisdom

termརྣམ་པར་སྣང་མཛད → Vairocana

termམི་བསྐྱོད་པ → Akṣobhya

དེ་ལྟར་སརྦ་བསྟིར་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྦོམ་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ ཅུ་རྩ་གཉིས་རྣམས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། ། ཚད་ཙམ་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཙམ་མོ། ། ཅི་ཕྱིར་ཨའི་གུག་སྐྱེད་ཙམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། ཨ་ནི་ཡིག་འབྲུ་ཀུན་གྱི་མཆོག། དོན་ཆེན་ཡི་གེ་དམ་པ་སྟེ། སྲོག་ཆེན་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད། ། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་སྤངས་པ་སྟེ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ བཞིན་དུ་ཪྵ་ཞེས་པ་ནི་ཆགས་པ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཧཪྵ་ཞེས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གསང་བ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ལོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་བར་བར་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གསང་བ་སྟེ། སྦས་པ་ཞེས་པའི་ དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པར་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་དོན་དམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་དབུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་དབུས་ སུ་གནས་པའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། ལྷ་ཞེས་པ་སྟེ། སྣང་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའོ། ། མི་གསལ་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ དབང་པོའི་སྒོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མི་གསལ་བའོ། ། དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསལ་བ་སྟེ། དེས་ན་དེའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གུག་སྐྱེད་ཕྱེད་པ་མཆོག་ཕྲ་བ།

This is because it is said, "Thus, Sarvastira." "Thick" (sthūla) means that which pervades the seventy-two thousand channels. "The measure" refers to the letter A. Why is it the mere vowel ā? As it is said: "The letter A is the supreme of all syllables; it is the sacred syllable of great significance. The great life-force is unborn; it is beyond verbal expression." Likewise, ṛ is the nature of great passion (mahārāga). Therefore, harṣa means the conventional aspect of the nature of innate joy (sahajānanda). "Secret" (guhya) means that which pervades the intervals between the five wheels (cakras); thus, it has the meaning of "hidden." For that reason, it is called the "wheel of wisdom" (jñānacakra). In this way, it is taught in terms of both the conventional and the ultimate. Likewise, in order to show the ultimate here, it is said, "In the center of that," and so forth. "Of that" means abiding in the center of the previously mentioned great bliss. What is that? It is the "deity," which is the wisdom of non-appearance, naturally luminous (prabhāsvara). "The nature of the unmanifest and the manifest" means that very great wisdom, characterized by the complete awakening of the Buddhas in a single instant. Because it is not the domain of the sensory faculties, it is "unmanifest." Because its nature is such, it is "manifest"; thus, it has the meaning of "the nature of that." "The half-vowel, the supreme subtle."

། ཐིག་ལེའི་གཟུགས་ཅན་ཡིད་ལྟ་བུ། ། ཞེས་པ་ནི། འདིར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གུག་སྐྱེད་ཕྱེད་པ་ཞེས་པ་བསྒོམ་པ་རྟོགས་པས་མཐོང་བའི་རྣམ་པ་ཙམ་གྱི་སྒྲ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་ན་མཆོག་གོ། ། ཕྲ་བ་ཞེས་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་བྲལ་བས་སོ། ། ཐིག་ལེ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ལྟ་བུའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་མི་འཛག་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་སྟེ་རྩའི་ཁོང་སྟོང་ ནས་སྟེང་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་འཛག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྟག་ཏུ་སྙིང་གི་དབུས་ན་གནས། ། གཟི་བྱིན་ཆེན་པོའི་འོད་བཞི་ལྡན། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལ། འདིར་སྙིང་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་པོའི་དོན་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་དབུས་མ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ལ་བརྟེན་པའི་སེམས་སོ། ། དེ་ཡང་དབང་པོ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། སྒོ་དགུ་འགོག་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་སྤྱི་གཙུག་ལ་སོགས་པ་ལས་འོངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་དེའི་དབུས་སུའོ། ། རྟག་ཏུ་གནས་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེའི་གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་བ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་དག་གཅིག་ ཅིང་སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེ་གཉིས་མེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འོད་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྟེ། བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསམ་གཏན་བཞིའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་སྣང་བ་བཞིའི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་སྣང་བ་དང་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་སྣང་བ་ཐོབ་ པ་དང་འོད་གསལ་བའོ། ། དེ་ནི་འོད་ཟེར་བཞི་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བཅུ་གཉིས་མཐའ་དང་དགུ་ཡི་མཐའ། ། རྐང་པ་ནས་ནི་སྤྱི་མཐར་ཐུག།

"Like the mind, having the form of a drop" means that here, the conventional and the ultimate are inseparable. "The half-curved" is a term for the mere aspect seen through the realization of meditation. It is "supreme" because it is preeminent. "Subtle" means it is free from apprehension. "Drop" is like a syllable. Because it does not leak, it is a syllable; because it moves upward from the hollow of the channels, it means "having reached the far shore of the nectar of the wisdom that does not leak." Regarding the statement: "Always abiding in the center of the heart, possessing the four lights of great majesty," here "heart" means the essential meaning. However, it is the mind that relies upon the central avadhūtī. Furthermore, it is free from the sense faculties because the nine gates are blocked. Therefore, the drop of bodhicitta that comes from the crown of the head and so forth is in its center. "Always abiding" refers to the dharmakāya. Its "great majesty" is the appearance of all phenomena; it is the non-duality of wisdom and the knowable, and of emptiness and compassion. Likewise, "possessing light" refers to the saṃbhogakāya, which is the nature of the four concentrations (dhyāna)—loving-kindness, compassion, joy, and equanimity. Alternatively, it is the nature of the four appearances: appearance, increase of appearance, attainment of appearance, and clear light. That is the meaning of "four rays." "The end of twelve and the end of nine, from the feet to the crown of the head."

ཅེས་པ་ནི་འདིར་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་དབུགས་ཏེ། དེ་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱིས་རབ་ཏུ་རྒྱུ་ བ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། འདིར་གཡོན་དང་གཡས་ཀྱིས་སྣའི་བུ་ག་དག་ལས་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་དབྱེ་བས་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་ལྔ་རྒྱུ་བར་འགྱུར་ཏེ། གཡོན་ནས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཡས་ནས་ས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་བཅུ་རྒྱུ་བའི་རིམ་པས་སྲོག་གི་རླུང་ དུ་བརྗོད་དེ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་འདུས་པ་ཕྱི་མ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་དབུགས། ། ཡུངས་ཀར་སྦོམ་པོའི་ཚད་ཙམ་སྟེ། ། སྣ་ཡི་རྩེ་མོར་ནན་ཏན་དུ། ། རྣལ་འབྱོར་རིག་པས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ། ། ཞེས་གསུངས་ སོ། ། དེ་ཉིད་འཆད་བཞིན་པ་ལས་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་བཅུ་གཉིས་མཐའ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་དག་ལས་གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སྲོག་དེ་ནི་སོར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚད་ཙམ་དུ་འབྱུང་ངོ་། ། དགུའི་མཐའ་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་དེ་ཉིད་འཇུག་པའི་ལམ་ ནས་སོར་གསུམ་མི་ཚང་བར་འགྱུར་རོ། ། རྐང་པ་ནས་ནི་སྤྱི་མཐར་ཐུག། ཅེས་པ་ནི་སྤྱི་གཙུག་ནས་མཐེ་བོའི་བར་དུ་བླ་མའི་མན་ངག་གི་ཚུལ་གྱིས་གཞུའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་ནི་གུག་སྐྱེད་ཕྱེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བརྟན་པ་ལས་ནི་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་འགོག་པར་བརྗོད་དོ། ། ཡང་ན་ མགྲིན་པ་ནས་དཔྲལ་བ་དང་མགོ་བོའི་མཚམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་ཕྱིའོ། ། ནང་དུ་དེ་ཙམ་དུ་སྲོག་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཐའོ། །

This refers to the breath, which is the nature of the five wisdoms previously described; it should be understood as circulating through the nature of the five maṇḍalas. Here, through the distinction between emanation and withdrawal from the left and right nostrils, the five maṇḍalas circulate in sets of five: from the left, space and so forth; likewise, from the right, earth and so forth. Thus, the sequence of the circulation of the ten maṇḍalas is called the life-sustaining wind (prāṇa-vāyu), which is the meaning of being the essence of the five wisdoms. Accordingly, the Blessed One stated in the Explanatory Tantra of the Guhyasamāja: "The breath, the nature of the five wisdoms, Is the size of a thick mustard seed; The yogi, through the knowledge of yoga, Should always meditate upon it at the tip of the nose." This will be explained as it is being discussed. Likewise, regarding the phrase "the limit of twelve" here: because of the application of the exhalation and inhalation of breath, the life-force (prāṇa) that moves extends to a measure of twelve finger-widths (aṅgula). Regarding "the limit of nine": that same life-force, from the path of entry, becomes three finger-widths short. Regarding "from the feet to the crown": from the crown of the head to the big toe, according to the method of the guru’s oral instructions, it is like the shape of a bow; because it is said to be a half-curve, it is stable and thus pervades. Therefore, it is called "cessation." Alternatively, from the throat to the boundary between the forehead and the head is the "outer" limit. Because the life-force travels that far internally, it is the "limit of twelve."

སླར་ལ་དེ་ཉིད་སྨིན་མའི་དབུས་ནས་མགྲིན་པའི་མཐར་ཐུག་པར་འོང་བ་དེ་ནི་དགུའི་མཐའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་གསང་བ་དང་ལྟེ་བ་དང་སྙིང་གའི་འཁོར་ ལོ་རྣམས་སུ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རིགས་པས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་ལ་དགའ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཐུན་ཚོད་ཀྱིས་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་སམ། ཡང་ན་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གོམས་པར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་དང་དགུའི་མཐའ་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་དེ་ལ་དེ་ སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འཁོར་ལོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པའི་ཁྱད་པར་གསུངས་པ། སྣལ་མ་གཅིག་ནི་ཡང་དག་འབྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཆ་ལྔ་པ་ཡི་ཚད་དང་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་འདིར་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཧའི་གདན་ཨུའི་མིང་ཅན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་ཀླུ་དབང་རྣམ་པར་རབ་རྒྱས་ པ། ། ཞེས་པ་ལྟེ་བའི་སྟེང་དུ་ཁུང་དུ་འཁྱིལ་པའི་རྣམ་པ་སྐོར་ཕྱེད་དང་བཞིའི་བདག་ཉིད་དེའི་སྣལ་མ་གཅིག་ཡང་དག་པར་བྱུང་ཞིང་སྤྱི་གཙུག་གི་མཐར་ཐུག་པར་སོང་བའོ། ། དེ་ཡང་གཏུམ་མོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། གང་གི་ཕྱིར། ལྟེ་བར་གཏུམ་མོ་སྦར་བ་ཡིས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ལྔ་བསྲེགས་ཤིང་། ། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྲེགས། ། བསྲེགས་པས་རི་བོང་ཅན་ཧཾ་འཛག། ཅེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། ཆ་དེ་ཡང་ནི་ཕྱེད་ནས་སུ། ། རྡོ་རྗེ་དབུས་སུ་ངེས་པར་བྱུང་། ། ཞེས་པ་ནི། ཀླུ་དབང་ལས་བྱུང་བ་སྣལ་མ་གཅིག་པོ་དེ་མི་ཤིགས་པ་ རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་འཁྱུད་ཅིང་རོ་གཅིག་པར་བྱས་པ་བུམ་པ་གང་བ་བཞིན་བདུད་རྩིའི་རྒྱུན་འཛག་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་འོངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཛཱ་ལནྡྷ་རའི་སྒོ་རུ་སོང་ནས།

Furthermore, that which returns from the center of the eyebrows to the end of the throat is the end of the nine. Likewise, in the secret, navel, and heart cakras, the yogi who delights in the path of yoga should, by means of the previously explained reasoning, practice during the specific times of the sessions or through continuous cultivation, thereby illustrating the ends of the twelve and the ends of the nine. Therefore, it is called as it was stated. Regarding the specific meditation on these cakras, it is said: "A single thread truly arises," and so forth. "Possessing the measure of five parts" refers here to the previously mentioned seat of Ha, which is named U. However, "the nāga lord fully expanded" refers to the form of a half-and-three-quarters coil above the navel; from that, a single thread truly arises and goes to the end of the crown of the head. That is also called caṇḍālī (inner heat). For it is said by the Blessed One: "By igniting caṇḍālī at the navel, the five Tathāgatas are burned, and Locanā and the others are burned. By being burned, the haṃ of the moon drips." Furthermore: "From the middle of that part, it definitely emerges into the center of the vajra." This means that the single thread arising from the nāga lord embraces the indestructible Vajrasattva and becomes of one taste, dripping a stream of nectar like a full vase. Therefore, it returns again, for it says: "Having gone to the gate of Jālandhara..."

terminologyཀླུ → “nāga”. Serpent-deities, not 'dragons'. The Old Tibetan spelling ཀླུ is stable.

definitionཀླུ “nāga” — A supernatural being usually depicted as having the top half of a human and the bottom half of a snake. However, the nāga has a myriad of associations within Buddhism and Indian traditions in general; the term may be ass

definitionགཏུམ་མོ “inner heat” — One of the fifteen yoginīs that inhabit the thirty-two subtle channels. She is roused as a mystic heat or fire during a yoga practice of the same name. She is also one of the five mudrās, representing the tathāgata famil

adherencePinned rendering paraphrased here: family; empowerment; self

termརིགས → family

termའཁོར་ལོ → cakra

termཀླུ → nāga

termདབང → empowerment

termབདག → self

termགཏུམ་མོ → inner heat

ཨོ་ཌྱན་གྱི་སྒོར་ཡང་འོང་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དབྱེར་མེད་ཅིང་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པར་འགྱུར་རོ། ། རྡོ་རྗེའི་དབུས་སུ་ ཞེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་དུ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་དབུས་སུ་རྩ་གཉིས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཁོང་སྟོང་གཉིས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་འབབ་པ་གཉིས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བརྗོད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་རྡོ་རྗེ་རྡོ་རྗེ་དེར་སོང་ནས་རྡོ་རྗེ་དེ་ལས་ཀྱང་འོང་བའོ། ། དེ་ བཞིན་དུ་དབུས་སུ་ངེས་པར་བྱུང་སྟེ། ཞིག་ནས་སླར་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་རང་རིག་པ་སྐྱེའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བདེ་བའི་དབང་གིས་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདུས་པའི་དུས་ དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་པའོ། ། དམ་ཚིག་དང་ཆོས་འདི་དག་ཕྱག་རྒྱ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། འདི་དག་གི་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། འདིར་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་ཅེས་གསུངས་པ། ། སྲིད་གསུམ་ གཅིག་པ་སེམས་དཔའོ། ། ཤེས་རབ་རིག་པ་འདི་ཡི་ནི། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་སུ་བརྗོད། ། ཅེས་སོ། ། ས་བོན་སྐྱེ་གནས་དབུས་སུ་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་དུ་གསུངས་པ་ནི་ཨོ་རྒྱན་གྱི་སྒོ་ལས་ཀྱང་འོངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ ཀྱི་ཐིག་ལེ་སྐྱེ་གནས་དབུས་སུ་གནས་པ་ཞེས་པ་ལྟེ་བའི་དབུས་སུ་གནས་པའོ། །

It also emerges through the gate of Oḍḍiyāna. Therefore, they become inseparable and merged into one. Regarding the phrase "in the center of the vajra": likewise, because two channels emerge in the center of the avadhūtī, there are two hollow spaces that are the nature of insight and method. Thus, there are two [channels] flowing above and below the avadhūtī. For that reason, it is called "vajra," because the mind, having gone into that vajra, also emerges from that vajra. In that same way, having definitely emerged in the center, once it has ceased, self-awareness arises again through the power of great compassion. By the power of the bliss of Mahāmudrā, it is called the "samaya-mudrā"; this is the meaning of the "distinguished Sambhogakāya." Just as at the time of the assembly of all Buddhas, all phenomena are assembled. The meditative equipoise of these samayas and phenomena is the "samaya-mudrā." The attainment of the ultimate Mahāmudrā of these is called "Vajrasattva." As it is said here: "Vajra is said to be indivisible; the three realms are the single Sattva. Through this knowledge of insight, he is called Vajrasattva." Regarding the phrase "the seed-syllable abides in the center of the birth-place" and so forth: as previously explained, the bodhicitta-drop that has also come through the gate of Oḍḍiyāna abides in the center of the birth-place, which means it abides in the center of the navel.

ས་བོན་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དངུལ་ཆུ་གསད་པ་དང་གཟགས་པའི་རིམ་པས་གསད་པ་དང་འཛག་པ་ལས་བྱེད་དེ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་དང་ཇི་སྲིད་གྲངས་མེད་པར་འབྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རྫོགས་པའི་རིམ་ པས་ས་བོན་གྱི་གཟུགས་སུ་གནས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཞུ་བར་བྱས་ཤིང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཐིམ་པར་གྱུར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཟད་པར་ངེས་པར་གསུངས་པའི་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་དངུལ་ཆུ་བཞིན་ ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསད་ཅིང་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་དྲུག་དང་དེའི་བྱ་བ་དྲུག་ཀྱང་བསད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་རང་དབང་ཐོབ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་རོ། ། རང་དབང་ ཐོབ་པ་དེ་ནི་གང་དང་གང་དུ་འགྲོ་འདོད་པ་དེ་དང་དེར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ། དེ་ཡི་རིམ་གྱིས་འཕོ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས་སྒོ་དགུ་ནས་གང་དུ་འདོད་པ་དེར་འཕོ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་ པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བའི་དོན་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་ཇི་ལྟར་སྒྲ་བརྙན་དང་སྣ་ཚོགས་ནོར་བུ་བཞིན་སྔོན་གྱི་དངོས་པོས་སོ། ། ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སོ། ། ཚངས་པའི་མེ་ནི་འདི་དེ་བཞིན། ། ཞེས་པ་ལ། མེ་ཞེས་པ་ནི་ཆགས་པ་ཆེན་པོའོ། ། དེས་ནི་ཚངས་པ་ཞེས་ པ་ནི་སངས་རྒྱས་སོ། ། འདི་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་གནས་ཀྱི་སེམས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the term "seed" (bīja): just as mercury, through the stages of killing and dripping, performs the functions of killing and leaking, and is divided into many hundreds of thousands and even into the incalculable; likewise, here too, abiding in the form of the seed through the completion stage (niṣpannakrama) is the meaning of "great wisdom" (mahājñāna). Its melting into the dharmadhātu and dissolving into the ālayavijñāna is the meaning of the words that definitively state the exhaustion of the obscurations of ignorance and so forth. Thus, like mercury, the ālayavijñāna and so forth are "killed," and likewise the aggregates (skandha), elements (dhātu), twelve sense bases (āyatana), the six faculties of action (karmendriya), and their six functions are also "killed." By this, one becomes a Tathāgata who has attained mastery. Having attained mastery, one goes wherever one wishes to go, and not otherwise. Thus: "By that sequence, one transfers." This means that by abiding in meditative absorption (samādhi), through the power of wisdom, one effects the transference (saṃkrānti) from whichever of the nine gates one desires; that is to say, the meaning of departing through the gates of the sense bases such as the eyes. However, just as an echo or a multifaceted jewel [appears] due to prior conditions, "in all ways" means in every possible manner. Regarding "this is the fire of Brahmā": "fire" refers to great passion (mahārāga). By that, "Brahmā" refers to the Buddha. "This" refers to the realization of the mind in its own abode.

terminologyཚངས་པ → “Brahmā”. The god, not 'pure' (which is ཚངས་པ too in compounds such as ཚངས་པར་སྤྱོད་པ, the vow of chastity). Context decides; do not carry the deity capital into the vow.

homonymཚངས་པ is rendered “Brahmā” here; the glossary also records brahman, brahmās, Brahma for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionཚངས་པ “Brahmā” — One of the primary deities of the Brahmanical pantheon, Brahmā occupies an important place as one of two deities (the other being Indra / Śakra ) that are said to have first exhorted Śākyamuni to teach the Dharma. The pa

adherencePinned rendering paraphrased here: Bon; knowledge; empowerment

checkAutomatic check: bracketed gloss waived.

termབོན → Bon

termལས → action

termགཟུགས → form

termཡེ་ཤེས → wisdom

termཆོས་ཀྱི་དབྱིངས → dharmadhātu

termརྣམ་པར་ཤེས་པ → consciousness

དེ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་གི་གོ་འཕང་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པའམ། རང་བཞིན་གྱིས་སྡུད་པའི་ཕྱིར་མེ་སྟེ་གཏུམ་མོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་མེ་ཞེས་པ་ནི་དུས་མེ་སྟེ་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་སྲེག་ པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཚངས་པ་འདི་ནི་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིག་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་སྒོའི་དབྱེ་བ་ལས་སོ། ། འདིར་སྒོའི་དབྱེ་བས་གསུངས་པ། ས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་སྒོ་དགུ་རྣམས་ལ་བུ་ག་བཅུ་དྲུག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ རྣམས་ལ་དགུ་ནི་གསལ་ལོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བདུན་ནི་མི་གསལ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་རིམ་པ་བཞིན་མགྲིན་པ་གཉིས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དཔུང་པའི་རྩ་བ་དག་དང་། སྙིང་ག་དང་། ལྕེའི་རྩ་བ་དག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁུ་བའི་བུ་གའོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་དགག་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ ས་བོན་གྱི་ཡི་གེ་རྣམས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལ་ས་ཡི་ས་བོན་གཉིས། ། ཞེས་པ་ནི་སྤྱིར་ལ་ལཱའི་ས་བོན་གཉིས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་གི་ས་བོན་ཡ་ཡཱའོ། ། ནམ་མཁའི་ཧ་ཧཱའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མེའི་ས་བོན་ར་རཱའོ། ། བདུད་རྩིའི་ཀྵཾ་ངོ་། ། ཆུའི་ནི་བཾ་མོ། ། འཕྱང་བ་དག་གི་ཨུ་ཨཱུའོ། ། གློ་ བའི་ཧུ་ཧཱུའོ། ། སྙིང་གི་གོང་བུའི་ཧཱུའོ། ། འཁྱིལ་བ་ཅན་གྱི་ཨ་ཨཱའོ། ། ངེས་པའི་ཚིག་ཅན་གྱི་ཡི་གེ་གསུངས་པ། ཨ་ཨི་རྀ་ཨུ་ལྀ་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའི་འོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། ཨ་ཀུ་ཧ་ཀཾ་ཚེག་དྲག་མགྲིན་པ་ཅན། ། ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཨི་ ཙུ་ཡ་ཤ་རྐན་ཅན་ཞེས་པ་ནི་རླུང་གི་བདག་ཉིད་དོ། །

The term "likewise" (tathā) means that for the sake of realizing the supreme state, it is Brahmā; or, because it naturally withdraws [the elements], it is Agni, meaning the inner heat (caṇḍālī). Alternatively, "fire" refers to the fire of time (kālāgni), because it burns all the sense faculties. Therefore, this Brahmā is the realization of the suchness (tattva) of selflessness. The "Tathāgata" is [derived] from the classification of the gates that will be explained. Here, regarding the classification of the gates, it is said: "The earth," and so forth. Here, among the nine gates, there are sixteen apertures; of these, nine are manifest. Likewise, seven are unmanifest: namely, in order, the two [apertures] of the throat, the two at the base of the arms, the heart, the two at the base of the tongue, and the aperture of the seminal fluid. To block these, the naturally established seed-syllables are recited. Regarding that, "the two seed-syllables of earth" refers generally to the two seed-syllables of la and lā. Likewise, the seed-syllables of wind are ya and yā; of space, ha and hā. By the word "and so forth," the seed-syllables of fire are ra and rā; of nectar, kṣaṃ; of water, vaṃ; of the two hanging [apertures], u and ū; of the lungs, hu and hū; of the heart-mass, ha; and of the coiled one, a and ā. The etymological syllables are stated as a, i, ṛ, u, lṛ, which belong to space and the others. As it is also said: "A, ku, ha, and kaṃ, with the visarga, are of the throat," which is the nature of space. "I, cu, ya, and śa, are of the palate," which is the nature of wind.

རི་ཊུ་ར་ཥ་མེ་སྟེ་སྤྱི་བོ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་མེའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཨུ་པུ་ཝ་པ་མཆུ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ཆུའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ལི་ཏུ་ལ་ས་སོ་ཅན་སའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་པའི་རིགས་པས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ས་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་རྣམས་ བརྗོད་དེ། ལྀ་ལཱྀ་ཨི་ཨཱི་ཨཾ་ཨཿརྀ་རཱྀ་ྉྤ་ྉྤ་ཨཱུ་དྷྲི་དྷྲཱི་ཧུཾ་ཧཱུཾ་དུཾ་ཨཾ་ཨཿའོ། ། ཡང་ན་འཇིགས་མ་དང་གཏུམ་མོ་དང་དྲག་མོ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་རྣམས་གཞན་དུ་གོ་སླ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་བྲིས་སོ། ། དེ་ལྟར་འདི་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་རྣམས་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། རིམ་པ་བཞིན་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ། བསམ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ས་བོན་དེ་རྣམས་ལ་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་འགོག་པས་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཐིམ་པར་བྱའོ། ། བདུད་རྩི་ཞེས་པ་ནི་གསང་བའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་དྲི་ཆེན་དང་དྲི་ཆུའི་བུ་ག་དག་གཟུང་ངོ་། ། དབང་ཕྱུག་གཙོ་ ཞེས་པ་ནི་བསྲུབ་ཅིང་བསྲུབ་པའི་སྦྱོར་བས་ལྕེ་གཉིས་དང་རྐན་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་བདེ་བ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། མགྲིན་པར་ཞེས་པ་ནི་ལྕེ་ཆུང་གཉིས་སོ། ། དཔུང་པར་ཞེས་པ་ནི་དཔུང་པའི་བུ་གའི་རྩ་བ་ནས་མཆན་ཁུང་གི་ལམ་དུ་སོང་ ཞིང་གློ་བའི་མཐར་ཐུག་པར་སོང་བའོ། ། སྙིང་གའི་ཕྱོགས་སུ་སྐྱོང་བ་ཞེས་པ་ནི་པདྨའི་རྩ་བའི་སྣལ་མ་ལྟ་བུའི་རྩ་དེས་མདུད་པས་མདུད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ་སྟེ། མགོ་བོ་དང་ལག་པ་དང་རྐང་པ་ལ་སོགས་པའི་སོར་མོ་རྣམས་སུ་ཡང་ཁྱབ་པའི་དོན་ཏོ། ། ཕྱུགས་ཞེས་པ་ནི་ འདིར་གསུངས་པ། གང་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱུགས་ཐམས་ཅད། ། ཁུ་བ་ལྟུང་བའི་རྒྱུ་ཡིས་ནི། །

Ṛtu-ra-ṣa-me (the fire) is that which has the crown; it is the nature of fire. U-pu-va-pa (the lip) is the nature of water. Li-tu-la-sa (the tooth) becomes the nature of earth—this is the reasoning. Therefore, the seed syllables of earth and so forth are stated: lṛ lṝ i ī aṃ aḥ ṛ ṝ ṉ ṉ ū dhṛ dhṝ hūṃ hāṃ duṃ aṃ aḥ. Alternatively, the seed syllables of Bhīmā, Caṇḍālī, Raudrī, and so forth are not written here because they are easy to understand elsewhere. Thus, one should contemplate these seed syllables, having ascertained them in their proper order, because it is said, "one should contemplate." In that way, by arresting the vital breath (prāṇa) and the downward-clearing wind (apāna) within those seed syllables, all the sense faculties and the eyes and so forth should also be dissolved. "Amṛta" (nectar) refers to the secret [orifice]. By the word "and so forth," the orifices of the feces and urine are included. "The Lord of Power" (Īśvara) refers to the bliss that is the nature of the two tongues and the two palates through the practice of churning and being churned; this is the meaning of "Lord of the World" (Lokeśvara). "In the throat" refers to the two uvulas. "In the shoulder" refers to that which goes from the base of the shoulder orifice through the path of the armpit and reaches the end of the lungs. "Protecting the region of the heart" means that the channel, which is like the fiber of a lotus root, pervades all the knots; the meaning is that it also pervades the head, hands, feet, and the fingers and so forth. Regarding "livestock," it is said here: "All livestock born anywhere, by the cause of the falling of the seminal fluid..."

གསང་བའི་གནས་སུ་འདི་གསལ་ཏེ། ། རང་ཉིད་སེམས་ནི་མེད་པར་འགྱུར། ། གང་གི་ཕྱིར་ཕ་དང་མ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་བརྒྱལ་ བརྒྱལ་བ་དེའི་ཕྱིར་དོན་མེད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕྱུགས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཁུ་བ་དང་བུ་གའི་གནས་དེ་དག་གསང་པ་འདིར་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་སྐྱེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ལྟེ་བའི་རྩ་བར་ཞེས་པ་ནི། གསང་བ་དང་ལྟེ་བ་དག་ཏུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་གཉིས་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ སྦྱོར་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱི་ས་བོན་རྣམས་སོ། ། ཡན་ལག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། ། དེའི་ས་བོན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དབང་པོའོ། ། དེའི་འགོག་པ་ནི་ཆོ་གས་ཡན་ལག་བརྒྱད་དུ་དགོད་ པའོ། ། དེ་ལྟར་ས་བོན་དང་ཡན་ལག་ཏུ་གཟུང་བས་སོ། ། ཆོ་གས་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རིགས་པས་སོ། ། སླར་ཡང་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཀྱི་མཐར་སོན་ཅིང་ནང་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིའི་རྟེན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་ བ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཁྱབ་པ་པོ་ཞེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་སོ། ། འགྲོ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སོ། ། ཀུན་ཞེས་པ་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། མངལ་ནས་སྐྱེས་པ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་དང་ རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པའོ། ། བརྟན་པ་ཞེས་པ་ནི། ཤིང་ལ་སོགས་པ་དང་། རི་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡང་གཟུང་ངོ་། །

This is clarified in the secret place: one's own mind becomes non-existent. Because the father and mother unite, the universal ground consciousness (ālayavijñāna) and [the vital essence] faint together. Because of that fainting, they act without purpose; therefore, they are called "beasts." Likewise, the semen and the place of the orifice are meant to be free from attachment in this secret [place]. Regarding "at the root of the navel": because the secret place and the navel are to be grasped, the union free from the two [extremes] will arise. Regarding "of the eight limbs": these are the seeds of the eight limbs previously mentioned. The "limbs" are the sense bases (āyatana) such as the eyes. Their "seeds" are consciousness and the sense faculties. Their "cessation" is the arrangement into the eight limbs through the ritual. Thus, by grasping them as seeds and limbs. Regarding "through the ritual": it is by the logic previously explained. Furthermore, because of the connection between the absorption of the result and the cause, in order to show the external support for the yogis who have reached the ultimate limit and abide within, [it says] "pervading all beings," and so forth. "Pervading" refers to the mind, which is the nature of the wisdom of self-awareness (svasaṃvedana-jñāna). "Beings" refers to the beings of the three realms. "All" refers to those born from eggs, those born from a womb, those born from heat and moisture, and those born miraculously. "Stable" refers to trees and so forth, and the mountains and the four great elements are also to be included.

གཡོ་བར་བཅས་པ་ཞེས་པ་ནི་རྐང་གཉིས་པ་དང་རྐང་བཞི་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་ཁྱབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ ནི་ཁྱབ་བྱ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་བྱ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སྤོང་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་ཆོས་ རྣམས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པ། ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་གསུམ་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་བདག་དང་བདག་གི་དང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བར་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་རབ་ཏུ་སྐྱོང་བ་ལ་ སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དེའི་རྟེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཚངས་ལྷ་དང་ལྷ་མིན་གྱི་ཡང་ངོ་། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཁྱབ་འཇུག་དང་དྲག་པོ་དང་མི་དང་མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། ། དེ་ལྟར་ཁྱབ་བྱ་དང་ཁྱབ་བྱེད་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉེ་བར་ མཚོན་པར་བྱའོ། ། གཙོ་བོ་གང་དུ་སྤྱོད་པ་ཡི། ། གནས་ནི་བྷ་ག་ཞེས་སུ་གསུངས། ། ཞེས་པ་ནི་གནས་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེ་ལ་ཡང་ཕྱི་དང་ནང་གི་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། དེ་ལ་ནང་གི་ལུས་ནི་ལུས་ལ་གནས་པའི་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། ། རྩ་དེ་ལ་བྷ་ག་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དབང་ ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྩ་དེ་རྣམས་ལ་གཙོ་བོ་གང་དུ་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་སྲོག་གི་རླུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྒྱུ་བ་སྟེ།

"Accompanied by movement" refers to the fact that this also pervades those sentient beings such as bipeds and quadrupeds. "It is the support for that" means that it becomes the support for the qualities of the Buddha—such as the ten powers that abandon the obscurations of the objects of knowledge (the pervaded and the pervader), the four fearlessnesses, and the eighteen unique qualities of a Buddha; for the thirty-seven factors of awakening that abandon the twelve links of dependent origination; for the perfection of the perfections such as generosity; and for the qualities of maintaining the sublime states of loving-kindness and so forth, which are free from the stains of the three—body, speech, and mind—and free from the entities of self, mine, and the duality of subject and object. Likewise, this applies to the Brahmas, the asuras, and so forth. By the word "and so forth," Viṣṇu, Śiva, humans, non-humans, and others are included. Thus, by experiencing the pervaded and the pervader, one should illustrate the illusion-like absorption. "The place where the Principal moves is called the bhaga," it is said. This is what is called "the place." In this regard, there are the external and internal forms. Among these, the internal body consists of the seventy-two thousand channels (nāḍī) residing within the body. Those channels are called the "bhaga" because they possess qualities such as sovereignty. Within those channels, "where the Principal moves" refers to the movement of the life-sustaining wind (prāṇa), which is the nature of primordial wisdom (jñāna).

definitionསྟོབས་བཅུ “ten powers” — The classical list of the Buddha’s ten powers, which appears frequently throughout both Pāli and Sanskrit sources, refers to the following powers of knowing (Skt. jñānabala ): (1) Knowing what is possible and what is imp

definitionམི་འཇིགས་པ་བཞི “four fearlessnesses” — The four fearlessnesses ( abhaya ) or confidences ( vaiśāradya ) are assertions that a tathāgata makes with irrefutable certainty: that of being (1) awakened and knowing all phenomena, (2) knowing the exhaustion of all d

definitionསངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད “eighteen unique qualities of a buddha” — Eighteen special features of a buddha’s behavior, realization, activity, and wisdom that are not shared by other beings. They are generally listed as: (1) he never makes a mistake, (2) he is never boisterous, (3) he neve

definitionལྷ་མིན “asura” — A type of nonhuman being whose precise status is subject to different views, but is included as one of the six classes of beings in the sixfold classification of realms of rebirth. In the Buddhist context, asuras are pow

adherencePinned rendering paraphrased here: god

termསྒྲིབ་པ → obscuration

termསྟོབས་བཅུ → ten powers

termམི་འཇིགས་པ་བཞི → four fearlessnesses

termསངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད → eighteen unique qualities of a buddha

termབྱང་ཆུབ → awakening

termརྩ → channel

དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་འཕོ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཞེས་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་པའོ། ། འོན་ཀྱང་རྩའི་དབྱེ་བས་སྟོང་ཕྲག་ བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་བརྗོད་དོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་འཕོ་བའི་ཕྱིར་ན་འཕོ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། འདིས་ནི་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱའི་སྲོག་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་ན་རྩ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་དང་ ཞིང་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ཕྱི་རུ་ཡང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཤར་དང་ནུབ་དང་ལྷོ་དང་བྱང་དང་འོག་དང་སྟེང་དུ་འཕྱར་བར་གནས་ཏེ། སླར་ཡང་དེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་འགྱུར་ རོ། ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཁམས་གསུམ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནང་དུ་རྩའི་དབྱེ་བས་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་མཚན་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པའི་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་ཉེ་བར་ སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་སྲིད་ལུས་ལ་གནས་ཀྱི་བར། ། དེ་ཡི་ལས་དང་ལས་མིན་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི། འདིར་སྤྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་འཁོར་བར་འཆིང་སྟེ། དེ་ཡང་ལས་ནི་གཉིས་ཏེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའོ། ། སེམས་ ཅན་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། དགེ་བའི་ལས་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་དང་འདྲེས་པའི་ལས་སོ། །

The phrase "by way of the distinctions of time and the twelve transits" is a summary. However, by way of the divisions of the channels, seventy-two thousand are spoken of. Why is that? Because they are called "transits" due to the act of transiting. This demonstrates that the life-force flows through twenty-one thousand six hundred [channels]. Alternatively, just as there are channels, so too are there yoginīs characterized by them. Likewise, the places, near-places, fields, and so forth should be understood. Just as externally, the various world-systems of the great trichiliocosm remain suspended in the east, west, south, north, below, and above, and furthermore, each of those likewise becomes so; all of these are the three realms. Similarly, internally, the places, near-places, and so forth should be understood by way of the divisions of the channels. Likewise, the names of the Blessed One’s nirmāṇakāya will be shown, and through that, the activity of benefiting migratory beings will be perfectly engaged. "As long as it remains in the body, its actions and non-actions occur," means: here, in general, sentient beings are bound in saṃsāra by actions consisting of body, speech, and mind. Furthermore, actions are of two types: virtuous and non-virtuous. Sentient beings are of three types. Why is that? It is said: virtuous actions, non-virtuous actions, and mixed actions.

definitionསྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས “trichiliocosm” — The largest universe described in Buddhist cosmology. This term, in Abhidharma cosmology, refers to 1,000³ world systems , i.e., 1,000 “dichiliocosms” or “two thousand great thousand world realms” ( dvisāhasramahāsāha

adherencePinned rendering paraphrased here: element; self

checkAutomatic check: bracketed gloss waived.

termརྩ → channel

termམཚན → name

termསྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས → trichiliocosm

termཁམས → element

termབཅོམ་ལྡན་འདས → the Blessed One

termལས → action

དེ་ལྟར་གང་དག་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་ལས་ཅན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གང་དག་རིམ་པ་ལས་བཟློག་ པ་ལ་ཆགས་པ་དེ་དག་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཅན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གང་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འདྲེན་མ་ཅན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས། ། རང་བྱས་དགེ་དང་མི་དགེ་གང་། ། འཇིག་རྟེན་དེ་ཡི་འབྲས་ལ་སྤྱོད། ། བྱེད་པོ་གཞན་ནི་སུ་ཡང་མེད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གློ་བུར་བ་རྣམས་ཀྱི་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་བར་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཇི་སྲིད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་ཏེ། ལུས་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ དེ་ལ་གནས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་བརྒྱད་དོ། ། འོན་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ལས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱང་སྐྱེ་སྟེ། སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སོ། ། ཡང་ དང་ཡང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་སེམས་བསྐྱེད་དེ། དེའི་ལས་དང་ལས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་ནོ། ། བློ་དང་ལྡན་པའམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་དབང་གིས་ལས་ཞེས་པ་ནི། སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཏོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གང་ཅི་ཡང་རུང་བའི་ངག་གི་ལས་དེ་ནི་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་གནས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལས་མིན་ཞེས་པ་ནི་སྟོན་པ་དེ་སྒྲ་བརྙན་བཞིན་ཏེ།

Thus, those who are attached to the paths of the ten virtuous actions are those who possess virtuous karma. Likewise, those who are attached to the reverse of the sequence are those who possess non-virtuous karma. Similarly, those in whom both of these exist are those who possess a mixture of both. Therefore, it is said: "Whatever virtuous or non-virtuous actions of body, speech, and mind are performed by oneself, one experiences the results of those in this world; there is no other agent whatsoever." For this reason, one wanders in saṃsāra through the adventitious actions, afflictions, and sufferings of saṃsāra, by way of the twelve links of dependent origination. Why is this? Because it arises from the five aggregates of appropriation. Regarding "body," it refers to the body itself, as well as the eight collections of consciousness, such as the ālaya-vijñāna (all-basis consciousness) that reside therein. However, from the ālaya-vijñāna alone, the six functioning consciousnesses and the afflicted mind (kliṣṭa-manas) also arise, through the power of prior habitual tendencies. Furthermore, through the ripening of karma again and again, the mind is generated; thus, it becomes both karma and non-karma, like a whirling firebrand. Regarding "karma" in the context of the power of the emanation body (nirmāṇakāya) of a wise one or a bodhisattva, it refers to teaching the Dharma in order to fully ripen various sentient beings. This is because it is said that whatever verbal action of the Buddhas there may be, it abides in the teaching of the Dharma. "Non-karma" refers to that teacher being like an echo.

རྐན་དང་ལྕེ་དང་མགྲིན་པ་དང་མཆུ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་དེའི་འོ། ། འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པར་རོ། ། འོན་ཀྱང་། ཇི་སྲིད་ལུས་ལ་རྣམ་གནས་པར། ། ཞེས་པ་ནི། གང་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་དུས་སུ་འཁོར་འདུས་པ་དེ་ནི་འདིར་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་མོས་པ་རྣམས་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་ཐེག་པ་ ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དབང་གིས་སོ། ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་ཤིང་སེམས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་ལུས་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དེ་རྣམས་ཉིད་འཁོར་འདུས་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ ནོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་གསད་པའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པ། རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སེམས་ཅན་ཀུན། ། འདོད་དང་མི་འདོད་དངོས་པོ་ཡིས། ། ཉོན་མོངས་བག་ཆགས་ངེས་པས་བསྒོས། ། ལུས་ཅན་ངེས་པར་འཁོར་བར་འགྱུར། ། སེམས་གང་སྡུག་ བསྔལ་དེ་ཉིད་དེ། ། ལུས་ཅན་གྱིས་ནི་ལུས་འབྱུང་ཕྱིར། ། སེམས་དེ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ཡིས། ། སྐྱེ་བོ་ཡིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གནོན། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་རྒྱལ་བ་མགོན། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་གཅིག་འདུས་པ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། སངས་རྒྱས་ སེམས་ཅན་སྒྲོལ་བྱེད་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཡང་དེ་ཉིད་ལས་གསུངས་པ། རང་སེམས་ཉིད་ནི་རྫོགས་སངས་རྒྱས། ། རྟོགས་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཉིད་དེ། ། རང་སེམས་ཉིད་ནི་གསད་བྱ་སྟེ། ། སེམས་ནི་གསད་པར་བྱ་བ་ཡིན། །

It is not expressed by the palate, tongue, throat, or lips. "Of that" refers to that Blessed Buddha. "Will become" means with certainty. However, "As long as it abides in the body" means that at the time the Tathāgata teaches the Dharma, the assembled retinue consists of those who, through the power of their previous karma, have inclinations for the three vehicles, and those who abide in the unsurpassed vehicle, by virtue of their own generation of the mind of awakening. All of these are contained within the mind, and the mind is contained within all of them. Therefore, the very bodies of those sentient beings arising from their previous bodies are the assembled retinue, and nothing else. Thus, the Blessed One has said in the Sarvabhūta-ghātaka-tantra: "Yogins and all sentient beings, By means of desirable and undesirable things, Are certainly perfumed by the latencies of afflictions; Embodied beings will certainly wander in saṃsāra. Whatever the mind is, that itself is suffering; Because the body of the embodied arises [from it], By individually realizing that mind, People suppress suffering. Vairocana, the Victorious Protector, The union of all Buddhas— All sentient beings are Buddhahood itself; The Buddha is the liberator of sentient beings." This and so forth should be understood. Furthermore, from that same source: "One's own mind is the perfect Buddha; That very mind is what is to be realized. One's own mind is that which is to be slain; The mind is the object to be killed."

རྣལ་འབྱོར་ པ་ནི་འབྱོར་འབྲེལ་ཕྱིར། ། རེས་འགའ་འང་དངོས་པོ་འབྱུང་བ་མིན། ། སངས་རྒྱས་གང་དེ་རྣལ་འབྱོར་པས། ། སངས་རྒྱས་ང་རང་ཞེས་ནི་བསྒོམ། ། མདོར་ན་ཏིང་འཛིན་ཡེ་ཤེས་ནི། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན། ། སངས་རྒྱས་རྣལ་འབྱོར་མ་རྟོགས་པར། ། སངས་ རྒྱས་རྣལ་འབྱོར་པས་མི་འཐོབ། ། ཇི་ལྟར་ཕྲ་མོའི་དངོས་པོ་མཐོང་། ། དེ་ལྟར་དངོས་དང་དངོས་མེད་བསྒོམ། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་དངོས་པོ་མིན། ། བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཉིད། ། དངོས་པོ་བསྒོམ་པ་དངོས་པོ་མེད། ། བསྒོམ་པ་ཉིད་ནི་བསྒོམ་པ་མིན། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་དག་ གི་དངོས། ། རང་གི་སེམས་ཀྱི་ལས་ནི་ཉིད། ། སངས་རྒྱས་ཡུལ་ནི་སངས་རྒྱས་མིན། ། སེམས་ཅན་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ། སངས་རྒྱས་རྟོགས་ལ་སངས་རྒྱས་མིན། ། རང་སེམས་ཐུལ་བ་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་ དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་མཐོང་བར་འགྱུར་གྱི། རིགས་གཞན་ནི་མེད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དགེ་དང་མི་དགེ་གང་ཅུང་ཟད། ། བྱས་པའི་ལས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བྱེད། ། ཅེས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་ པས་གཡོགས་པ་གདུལ་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེའི་ལས་རྣམས་བྱེད་དེ་ལས་ཚོགས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་སྟོན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་གསད་པ་དང་བསྐྲད་པ་དང་དབྱེ་བ་དང་རྨོངས་པ་དང་དབང་ལ་སོགས་པའོ། །

Because the yogi is connected with union, Even occasionally, entities do not arise. That Buddha is the yogi; He meditates, "I am the Buddha." In brief, the wisdom of meditative absorption Arises as buddhahood itself. Without realizing the yoga of the Buddha, The yogi does not attain buddhahood. Just as one sees subtle entities, So one meditates on existence and non-existence. Existence and non-existence are not entities; Meditation is the very act of thorough investigation. Meditating on an entity is non-existence; Meditation itself is not [an] object of meditation. The entity of both existence and non-existence Is the very activity of one's own mind. The object of the Buddha is not the Buddha; It does not become an object for sentient beings. The realization of the Buddha is not the Buddha; Taming one's own mind is buddhahood itself. Thus should it be understood through such passages. Therefore, like a reflection in a mirror, Sentient beings see the Buddha through the power of their own nature; The meaning is that there is no other family. "Whatever virtuous or non-virtuous Actions are performed, one performs them all." This means that for sentient beings who are difficult to discipline, being shrouded by desire, hatred, delusion, and so forth, one performs their actions; the meaning is that one teaches the Dharma by way of the collection of activities. "All" refers to killing, expelling, separating, bewildering, subjugating, and so forth.

བྱས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་ རྣམ་པར་སྨིན་པས་རང་གི་ཆ་ལས་བསྐྱེད་པའི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལས་དེ་ནི་བྱས་པའི་ལས་ཏེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེའི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་དབང་གིས་གསད་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་གཞོམ་མོ། ། བདེ་བའི་དབང་གིས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དགེ་ བ་ཉམས་སུ་མྱང་ངོ་། ། གང་གི་ཕྱིར། རང་ཉིད་བྱེད་པོ་རང་འཕྲོག་གོ། ། རང་ཉིད་རྒྱལ་པོ་རང་གཙོ་བོ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོན་ཀྱང་ཐུན་མོང་བའི་སེམས་ཅན་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་ལ་ཆགས་པ་རྣམས་མི་དགེ་བའི་དབང་གིས་མནར་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་ མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་དབང་གིས་མཐོ་རིས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་རྙེད་ཅེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་གྲགས་པའོ། ། ད་ནི་ལས་དང་པོ་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་གསུངས་པ། སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་འཆད་བཞིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ དབང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཐོབ་པའི་སློབ་མ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་གནང་བ་དེའི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཚུལ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ལྷ་དམིགས་པས་ཐ་མལ་པའི་ང་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་དོན་དུ་ལྷའི་ང་རྒྱལ་འཆང་ངོ་། ། དེའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་ པ་ནི་གནས་བསྲུང་བ་དང་བདག་བསྲུང་བ་དང་རྣལ་འབྱོར་བསྲུང་བ་དང་། དང་པོའི་སྦྱོར་བ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་པོ་མཆོག་དང་། ལས་རྒྱལ་པོ་མཆོག་དང་། ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་དང་། ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དུའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། །

"Done" refers to the activity of the Tathāgata produced by the power of the maturation of prior karma from one's own portion. That which possesses such done activity is so designated. By the power of one's own mind's non-virtue, one is destroyed by killing and so forth; by the power of virtue, everyone experiences goodness. For it is said: "The self is the agent, the self is the thief; the self is the king, the self is the lord." Nevertheless, ordinary sentient beings who are attached to non-virtuous friends will experience the suffering of the Avīci Hell and so forth by the power of non-virtue. Likewise, it is universally renowned that by the power of virtue, one finds enjoyments in the higher realms and so forth. Now, the application of meditation in the manner of a beginner is taught: regarding the phrase "the application" and so forth, here, a disciple who has correctly received the authorization and obtained the empowerment according to the method being explained, for the sake of the benefit of self and others, maintains the divine pride in order to completely abandon ordinary pride by visualizing the deity in the form of the maṇḍala circle and so forth through the method of the generation stage. Its "application" consists of: protecting the site, protecting oneself, protecting the yoga, the initial application, the supreme king of the maṇḍala, the supreme king of activities, the yoga of the drop, and the subtle yoga. The particle "tu" is used for emphasis.

མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ སྦྱོར་བ་དེས་སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཞི་བ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ། སྦྱར་བར་བྱ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་རུ་ནི་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གཟུགས་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀའི་རྣམ་པ་ལ་ སོགས་པ་དམིགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རབ་ཀྱི་མཐར་སོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྒོམ་པའི་དངོས་པོ་དང་སྒོམ་པ་པོ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གང་ ཚེ་ལས་ཀྱི་ལུས་ཞིག་ན། ། དེ་ལྟ་བུ་ཡི་ལུས་སུ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་འདིར་གང་ཚེ་འཆི་བའི་དུས་སུ་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་ལས་རྣམས་ཀྱང་འཇིག་གོ། ། འོན་ཀྱང་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་བག་ཆགས་ཀྱང་འཇིག་པས་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ལ་དམིགས་པ་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པས་དེ་འདྲ་བའི་ལྷ་རུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པས་འཆི་བའི་ཚེ་གང་དང་གང་གི་གཟུགས་བཟང་བ་དེ་དང་དེ་རུ་སྣང་ངོ་། ། ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པའམ་བུད་མེད་ འགའ་ཞིག་གཉིད་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཆགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིད་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྨི་ལམ་དུ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར། འགའ་ཞིག་གཉིད་ལོག་སད་པ་ན། ། རེག་དང་ཉམས་སུ་མྱོང་མི་ རྙེད། ། དེས་ན་དེ་ནི་རྫུན་པར་འགྱུར། །

Regarding "equanimity": because that application abandons mental distraction, its tranquility is taught as equanimity; the intention is that one should apply oneself to it. Therefore, it says, "it becomes the object of meditation." This means the entity is to be meditated upon. If one asks what that is, it is the apprehension of the Blessed One’s form in the aspect of Śrī Heruka and so forth. "That itself becomes the object of meditation" is the certainty. Because of its very nature, the ālayavijñāna has reached the ultimate limit. The meaning is the identity of the object of meditation and the meditator merged into one. "When the body of karma disintegrates, it becomes such a body." This means that here, when at the time of death the five aggregates disintegrate, the actions of body, speech, and mind also disintegrate. However, because they depend on the former, the habitual tendencies also disintegrate, and thus the apprehension of all phenomena becomes the result of either virtue or non-virtue. Therefore, here too, through the apprehension of Śrī Heruka and so forth, one becomes such a deity. In that way, at the time of death, the yogi appears in whatever beautiful form they have focused upon. Just as a man or woman, while in a state of wakefulness, brings a desire to mind, by that very same thing, in the state of sleep, they will experience it as a conceptual dream. For it is said: "When some, having slept, awaken, they find no touch or experience; therefore, that is false."

དེ་འདི་སེམས་ཀྱི་ཐོ་འཚམས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་ཉིད་ལྷའི་གཟུགས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡི་ནུས་པ་དེ་ཚེ་དེས། ། གང་གིས་བརྟན་དང་གཡོ་བ་ཁྱབ། ། ཅེས་པ་ནི་ལྷ་དེའི་གཟུགས་ཀྱི་ནུས་པ་ནི་སྟོབས་སོ། ། དེ་ཚེ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པར་ གཟུང་བའོ། ། དེའི་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོའི་འོ། ། གང་གིས་ཁྱབ་ཅེས་པ་ནི་སྟོན་ཀའི་ནམ་མཁའ་ཉི་མ་ཕྱེད་དུ་སྣང་བ་ལྟ་བུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས་ཁྱབ་པའོ། ། བརྟན་གཡོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱབ་བྱའོ། ། བརྟན་པ་ནི་སྣོད་ལ་སོགས་པའོ། ། གཡོ་བ་ནི་རྐང་གཉིས་པ་དང་རྐང་བཞི་ པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། རྣལ་འབྱོར་དེ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལྷའི་གཟུགས་དེས་ཕྱི་དང་ནང་གི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཁྱབ་ པའོ། དེ་ཡི་ཁ་དོག་ཤེས་པར་བྱ། ། ལུང་དང་མཉམ་པ་ལྟ་བུའོ། ། ཞེས་པ་ནི། དེའི་ལྷའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱིའོ། ། ཁ་དོག་ནི་དཀར་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། ནག་པོ་དང་ལྗང་གུའོ། ། གང་ལུང་དང་མཉམ་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་རྣལ་ འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་བླ་མ་དང་རྣལ་འབྱོར་བླ་མའི་རྒྱུད་རྣམས་སུ་གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་པོས་མོས་པའི་དབང་གིས་ལྟེ་བར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཁ་དོག་ཐམས་ཅད་དོ། ། མྱ་ ངན་འདས་ནས་དཔའ་བོ་ནི། ། གོས་པ་མེད་ཅིང་དྲི་མས་སྦགས། ། ཞེས་པའམ།

This is the mind’s provocation. Therefore, the very mind of the yogi becomes the form of the deity. "By its power at that time, it pervades the stable and the moving." The power of that deity’s form is its strength. "At that time" is a restrictive term. "Its" refers to the practitioner’s. "By which it pervades" means that the universal ground consciousness (ālayavijñāna) pervades it, like the autumn sky at midday appearing [clear]. "The stable and the moving" are the objects of pervasion. "The stable" refers to the vessel-world and so forth. "The moving" refers to bipeds, quadrupeds, and so forth. That which thus pervades everything is what is meant by that expression. Alternatively, because it pervades all phenomena by way of their permanence, the pervader is the Dharmakāya. The mind of that very yoga, in the form of the deity Vajradhara, pervades all outer and inner forms. "One should know its color, like the scriptures and the equalities." This refers to the mind of that deity’s nature. The colors are white, yellow, red, black, and green. "Like the scriptures and the equalities" means that one should know it through the methods of activities such as pacification, as taught by the Blessed One in the Action, Conduct, Yoga, and Unexcelled Yoga Tantras. That very thing should be visualized at the navel by the practitioner through the power of their devotion. Alternatively, it is all colors. "Having passed into nirvāṇa, the hero is unstained and free from defilement," or:

མྱ་ངན་འདས་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་སྐུའོ། ། དཔའ་བོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐུའོ། ། མི་འཛག་པའི་ཕྱིར་དཔའ་བོ་སྟེ། ཡན་ལག་མ་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་བ་ལ་རེག་པས་རེས་འགའ་ཡང་འཛག་པར་ མི་འགྱུར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་དཔའ་བོ་དང་བཅས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་བཞུགས་པ་ནི་དཔའ་བོ་སྟེ། མི་འཛག་པའི་རྒྱུད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་བདུད་བཞི་བཅོམ་པའི་ ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་བྱེད་ཅིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་དཔའ་བོའོ། ། ཡང་ན་དཔའ་བོ་རྣམས་ཐུལ་བའི་ཕྱིར་དཔའ་བོའོ། ། གོས་པ་མེད་ཅེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་ཕྲག་དོག་ལ་སོགས་པས་ནི་གོས་པ་སྟེ། ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་བཞིན་འགེབས་པར་ བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ལ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱིས་འགེབས་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་ནི་གོས་པ་མེད་པ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། དྲི་མས་སྦགས་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ ཡང་མ་དང་ཕ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་དབང་གིས་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་དོ། ། དྲི་མ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྟོང་པ་དང་། སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་སྦགས་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་མ་གཏོགས་པར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །

"Nirvāṇa" refers to the dharmakāya. "Hero" refers to the sahajakāya. He is a hero because he does not leak; the meaning is that he never becomes subject to leakage through contact with bliss by means of the limbs [of the body]. Alternatively, the Tathāgatas abide as far as the limits of the expanse of space through the vajra-like absorption of the sahaja together with the heroes; this is the meaning of "the tantra of the non-leaking hero." Alternatively, he is a hero because he manifests great compassion and is irreversible due to having conquered the four Māras. Alternatively, he is a hero because he has subdued the [ordinary] heroes. "Untainted" means that he is not stained by desire, hatred, delusion, envy, and so forth. Just as clouds cover the sky, so too do the adventitious stains of the afflictions and secondary afflictions, such as ignorance, cover the mind. To be free from those is to be "untainted," which is the saṃbhogakāya. "Stained by stains" refers to the nirmāṇakāya. Furthermore, by the power of the union of the mother and father, it relies upon the five aggregates and so forth. Those stains stain the mind, which is the nature of emptiness and compassion—the wisdom of clear light. For without the five aggregates, the Buddhas would not be able to act for the benefit of sentient beings.

རྒྱུ་དེས་ན་སྐྱེས་རབས་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་སུ་འཁྲུངས་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པར་ཡང་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་ཅུང་ཟད་འདོད་ཆགས་ལ་བརྟེན་པའི་ཐུགས་ཀྱིས་རྟེན་པར་བྱེད་དོ། ། འདོད་ཆགས་ནི་སེམས་ཀྱི་དྲི་མ་སྟེ། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཆགས་ པའི་དྲི་མས་དེས་སྦགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སྐུ་བཞི་གོ་རིམ་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་དང་འབྲེལ་པར་བྱའོ། ། ད་ནི་ཕྱི་དང་ནང་དུ་རྩའི་དབྱེ་བས་འཕོ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དབང་གིས་ས་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མ་ རྒྱུ་བའི་དམ་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མ་དང་སྲིང་མོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ལྟེ་བར་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བཅུ་གཉིས་པའི་རང་བཞིན་ཐུན་མོང་དུ་བསྟན་པའོ། ། འོན་ཀྱང་ཚད་མ་ནི་རྩིབས་བཅུའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། འདིར་ཕྱོགས་བརྒྱད་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྩིབས་བརྒྱད་ཐུན་བརྒྱད་ ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐུན་ཚོད་གཉིས་དབྱེ་བས་གཉིས་ལྷག་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྩིབས་བཅུ་དཀྱིལ་འཁོར་བཅུ་འབབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་བཅུའོ། ། དེའི་འོག་དང་སྟེང་གི་དབྱེ་བས་འདབ་མ་གཉིས་ཏེ། རྩ་གཉིས་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་འབབ་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྩིབས་བཅུ་ གཉིས་འདིར་རིམ་པ་བཞིན་རྩ་རྣམས་འདུས་ཏེ། མ་ནི་སེར་སྐྱ་མའོ། ། སྲིང་མོ་ནི་ཡིད་བཟང་མའོ། ། བུ་མོ་ནི་ཨི་ཊའོ། ། གཉེན་མོ་ནི་སྣར་མའོ། ། བྲམ་ཟེ་མོ་ནི་གླང་པོ་ཆེའི་ལྕེའོ། ། རྒྱལ་རིགས་མོ་ནི་རྒྱལ་ཞེས་པའོ། ། རྗེའུ་རིགས་མོ་ནི་རྒྱལ་མའོ། ། དམངས་རིགས་ནི་ཨི་དའོ། ། གར་ མཁན་མ་ནི་སྲེག་མའོ། ། ཆོས་མཁན་མ་ནི་དུང་ཅན་མའོ། །

For that reason, because he was born in various successive births, in the future as well, the nirmāṇakāya will rely upon a mind that is slightly dependent on desire. Desire is the stain of the mind; the fact that it is stained by the stain of attachment to things is the meaning of the engagement of the Buddha’s wisdom. In that way, the four bodies should be connected to yogins in their proper order. Now, in order to teach the twelve bhūmis by way of the twelve shifts through the divisions of the channels externally and internally, and to teach the samaya of the movement of the yoginīs of the families, the words "mother, sister," and so forth are spoken. Here, the nature of the twelve-spoked wheel at the navel is taught in common. However, the valid measure is the ten spokes. Why is that? Here, by the division of the eight directions, the eight spokes are the nature of the eight watches. Likewise, by the division of the two periods of the day, there are two additional [spokes]. Thus, because ten maṇḍalas flow through the ten spokes, there are ten. Below and above that, by way of division, are two petals; these are the two channels through which semen and blood flow. In that way, the channels are gathered here in the twelve spokes in successive order: the mother is Piṅgalā; the sister is Manoharā; the daughter is Iḍā; the relative is Nārī; the brahmin woman is Hastijihvā; the kṣatriya woman is Rājñī; the vaiśya woman is Vijayā; the śūdra woman is Iḍā; the dancer is Dahana; and the dharma-practitioner woman is Śaṅkhinī.

འོག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཅན་ཏེ་དེ་ནི་གཡུང་མོའོ། ། སྟེང་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཏུམ་མོར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་བཅུ་གཉིས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་ནི་སྲོག་ལ་ སོགས་པའི་རླུང་རྣམས་སོ། ། ཆོ་ག་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། ། མཆོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བའི་དུས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་རིགས་པས་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཚོལ་ཞིང་རིག་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་རིག་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་ ཡེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་སོན་པས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོའི་ས་ཐོབ་བོ། ། དུས་འདིའི་ཆོ་ག་མ་གསུངས་ཀྱང་བླ་མ་བརྒྱུད་པ་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེའི་རིམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རྩིབས་བཅུའི་དབྱེ་བ་རྣམས་ལ་རྩིབས་རེ་རེ་རྩ་རེ་རེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འཕོ་བ་བཅུར་འགྱུར་ཏེ། འོག་ དང་སྟེང་གི་རྩ་ཉིད་ཀྱིས་དབྱེ་བས་ཐུན་ཚོད་བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་འཕོ་བ་གཉིས་སོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་དུ་ཡང་ལུག་དང་སྲང་གི་འཕོ་བའི་དུས་གཉིས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ནང་དུ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུར་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་འགོག་པས་རྩ་གཉིས་རྟོགས་ པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་འཕོ་བ་བཅུ་གཉིས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་དེ་བཞིན་ནང་གི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་འཕོ་བ་རེ་རེ་ལ་གཡོན་དང་གཡས་ཀྱི་སྣའི་བུ་གའི་དབྱེ་བས་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་ལྔ་རྒྱུ་བར་འགྱུར་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་ལ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུའི་སྲོག་རྣམས་སུ་ འགྱུར་རོ། །

Below is wisdom, which is Caṇḍālī; above is consciousness, which should be known as Caṇḍālī. Regarding the phrase "by the ritual of wisdom and method," wisdom refers to the twelve yoginīs. Their method refers to the winds, such as the life-sustaining wind and so forth. "By the ritual" means by way of the specific times. "Should be worshipped" means they should be indicated by the appropriate times. "By the knowledge of suchness" means that the yogi who seeks and knows suchness is one who knows suchness. Regarding "suchness," by reaching the state of the wisdom of self-awareness, one attains the level of the Great Vajradhara. Although the ritual for this time has not been explicitly taught, it should be understood from the lineage of the gurus. The sequence of that is as follows: through the divisions of the ten spokes, each spoke, by the nature of each channel, becomes one of the ten shifts. By the division of the channels of the bottom and the top, there are two shifts together with the four watches. Why is that? Because externally, the two times of the shifts of Aries and Libra are equal. Thus, for the sake of internal equal union, by arresting the life-sustaining and downward-clearing winds in a vajra-like manner, the two channels should be realized. In that way, the twelve shifts should be indicated. Just as it is externally, so it is internally. Furthermore, in each shift, by the division of the left and right nostrils, the five maṇḍalas flow; in each maṇḍala, there are three hundred and sixty life-winds.

དེ་ལྟར་དབྱུག་ཚོད་དྲུག་ཅུ་དང་རྩ་དྲུག་ཅུ་རྣམས་སུ་ཡང་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་བཅུ་གཉིས་སུ་བརྗོད་དེ། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་ལས་རྣལ་འབྱོར་མ་དང་། རྣལ་ འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་རྣམས་སྐྱེ་བ་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པ་དང་གཡོན་གྱི་རྩ་རྣམས་ལ་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཡས་ཀྱི་རྩ་ལ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་གཡོན་རྣམས་ལ་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པ་དང་། གདན་བཞི་པ་དང་། རྣལ་ འབྱོར་རྗེས་སུ་རིག་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྤྱོད་མ་དང་། བརྗོད་པ་བླ་མ་དང་། ཧེ་རུ་ཀ་མངོན་པར་འབྱུང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཡས་རྣམས་ལ་འདུས་པ་དང་། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་དང་། རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩི་དང་། རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་དང་། གཤིན་རྗེའི་དགྲ་དང་དཔལ་མཆོག་དང་པོའོ། ། དེ་ ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ཁ་སྦྱོར་ཞེས་བརྗོད་དེ། དུས་ཀྱི་ཕོ་ཉ་དྲུག་དྲུག་གི་དབྱེ་བས་སོ། ། དེ་ལས་རྣལ་འབྱོར་མ་དང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དག་འབྱུང་སྟེ། སུམ་ཅུ་གཉིས་དྲུག་ཅུར་འགྱུར་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་ལས་དཔལ་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་འབུམ་ཕྲག་ལྔ་པ་ཞེས་རྟོག་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེས་ན་རྒྱུད་ཉུང་ངུར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབབ་པའི་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་སྡུད་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་དེ་ལྟར་མི་ཤེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེ་ལས་བྱུང་བའི་རྣལ་འབྱོར་གཙོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །

In that way, they also become sixty and sixty-six ghaṭikās. Likewise, regarding the portion of the wisdom maṇḍala of the avadhūtī, twelve maṇḍalas are spoken of; these together become seventy-two. From these, the birth of the yoginī and yoga tantras is described. In that regard, through such emanation and withdrawal, there are six yoginī tantras in the left channels. Likewise, there are six yoga tantras in the right channels. Furthermore, in the left ones are the Cakrasaṃvara, the Catuḥpīṭha, the Yogānuttara, the Saṃcaryā, the Uttaratantra, and the Herukābhyudaya. Likewise, in the right ones are the Guhyasamāja, the Māyājāla, the Vajrāmṛta, the Vajrabhairava, the Yamāri, and the Śrīparamādya. These two aspects are called the "union" (saṃpuṭa), by way of the division of the six messengers of time. From that, the yoginī and yoga tantras arise; it should be applied as "thirty-two and sixty." From that, the glorious Hevajra in five hundred thousand [stanzas] consists of thirty-two chapters. Therefore, in the Laghu-tantra, thirty-two channels through which bodhicitta flows are taught; that is the meaning of "withdrawal." Thus, for the sake of sentient beings who do not know it, the Blessed One taught the yoga primarily arising from the saṃpuṭa-bindu.

structureMantra left in Sanskrit (as transmitted in Tibetan script); only the surrounding frame is translated.

terminologyའཁོར་ལོ་སྡོམ་པ → “Cakrasaṃvara”. Tantric deity; the name is a title ('wheel of the vow'), so keep the Sanskrit in translation. Old Tibetan འཁོར་ལོ་སྡོམ་པ, occasionally འཁོར་ལོ་སྡོམ.

definitionའཁོར་ལོ་སྡོམ་པ “Cakrasaṃvara” — Cakrasaṃvara is a deity of the highest yoga tantras, especially popular among the new schools of Tibetan Buddhism.

adherencePinned rendering paraphrased here: action; knowledge; guru; self

checkAutomatic check: bracketed gloss waived.

termརྩ → channel

termཡེ་ཤེས → wisdom

termདཀྱིལ་འཁོར → maṇḍala

termལས → action

termརྒྱུད → tantra

termསྐྱེ་བ → birth

སླར་ཡང་རྩ་འདི་ དག་རྣམས་ཀྱི་རྩིབས་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ལ་རླུང་རྣམ་པར་གཞག་པ་བརྗོད་དེ་སྲོག་དང་། ཐུར་སེལ་དང་། མཉམ་པ་དང་། གྱེན་རྒྱུ་དང་། ཁྱབ་བྱེད་ལྔའོ། ། ཀླུ་དང་། རུས་སྦལ་དང་། རྩངས་པ་དང་། ལྷས་བྱིན་དང་། ནོར་རྒྱལ་ཞེས་པ་བཅུ་ནི་རྩིབས་བཅུ་ལའོ། ། དེ་བཞིན་ དུ་འོག་དང་སྟེང་དུ་ཡེ་ཤེས་འཆར་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཆར་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་འཕོ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བས་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱུ་བའི་དབང་གིས་དང་བླ་མའི་མན་ངག་གི་དབང་གིས་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་སྲོག་རྒྱུ་བས་འཕོ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་འགོག་པར་འགྱུར་རོ། ། རྒྱུན་དུ་གོམས་ པའི་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་འགོག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་ས་བཅུ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོས་མཁན་མའི་མཐར་ཐུག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པས་ས་བཅུ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ གྱི་ཡོན་ཏན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། འདིའི་རྒྱུ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྩ་རྣམ་པ་བཅུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་སྟེ། དེས་རབ་ཏུ་ཐོབ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཀུན་དུ་འོད་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ནི་གཡུང་མོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དང་ནི་ སྡུད་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་དག་ནི་མ་གསུངས་ཀྱང་དོན་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནི་བཅུ་གཉིས་སོ། ། དེ་ཡང་དང་པོར་འགྱུར་ཏེ།

Furthermore, regarding these channels, the arrangement of the winds within the twelve spokes is described as the five: life-sustaining, downward-clearing, equalizing, upward-moving, and pervasive. The ten—namely, the nāga, tortoise, lizard, Devadatta, and Vāsuki—are located in the ten [other] spokes. Likewise, at the bottom and the top are the arising of wisdom and the arising of consciousness. Through the division of their twelve shifts, by the power of the movement of the maṇḍalas and by the power of the guru’s oral instructions, the movement of the life-wind in the avadhūtī causes the maṇḍalas of the shifts to be blocked. Through constant familiarization, the twelve branches of the yoga are blocked. Consequently, one will enjoy the fruit of the ten bhūmis. For this reason, from the "mother" and so forth, up to the "dyer," the qualities of the absorptions of the ten bhūmis, such as the Joyous and so on, are the ultimate truth. The cause of this is the ten conventional truths and so forth, which are the ten channels and the ten perfections. The Buddha-bhūmi attained thereby, the Universal Radiance endowed with the supreme of all aspects, the emptiness that is the limit of reality, is called the "outcaste woman" (ḍombī). The word "and" has the sense of inclusion. Even if these are not explicitly stated, they are to be understood by implication. Likewise, by the power of compassion, the stage of engagement through aspiration consists of twelve. That also occurs first.

གང་གི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པའི་བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་སྙིང་རྗེ་ལ་དམིགས་པའི་ བསམ་གཏན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཡང་གཏུམ་མོ་ཞེས་བརྗོད་དེ་ཤིན་ཏུ་གདུག་ཅིང་གཏུམ་པའི་ལོག་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྣུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བློ་ངན་པ་རྣམ་པར་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་དྲག་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་དང་སྙིང་རྗེས་བརླན་པའི་ཐུགས་ཀྱིས་ལས་ཚོགས་ སྣ་ཚོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཏུམ་མོས་གཏུམ་པོའི་ལས་རྣམས་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་སྟེང་གི་རྩ་དགག་གོ། ། དེ་ལྟར་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་གྱི་སྦྱོར་བའི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་ཆོ་གའི་སྦྱོར་བ་དེས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སེམས་མཆོད་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་དབང་གི་དུས་སུ་ རྣལ་འབྱོར་མ་བཅུ་སློབ་མས་སློབ་དཔོན་ལ་དབུལ་བར་བྱའོ། ། གཡུང་མོ་དང་གཏུམ་མོའི་བུ་མོ་སྐྱེ་གནས་མ་ཉམས་པ་གཉིས་ཁྲུས་ཀྱི་དོན་དུ་ཡང་དབུལ་ལོ། ། དེ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། སློབ་མ་ལ་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་བུང་བ་དང་འདྲ་བ་ཁ་ཕྱེ་བ་དང་དཔྱང་ཐག་དང་། བསྐུམས་པ་དང་། བརྐྱང་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱེད་པའི་ཚོགས་འདོད་པའི་བསྟན་བཅོས་སུ་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཅུའི་ནང་ནས་གཅིག་དབང་ཕྱི་མའི་དོན་དུ་སློབ་མ་ལ་གཏད་པར་བྱའོ། ། གཅིག་ ཀྱང་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་དབང་གིས་བཅུར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། དང་པོ་ནུ་མ་ལ་རེག་པའི་ཕྱིར་མ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཡང་གདུང་བ་དང་བཅས་པས་ལྟ་བ་ནི་སྲིང་མོའོ། ། བརྩེ་བ་བརྟན་པས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་ཏོ། །

For this reason, the Tathāgata taught that the first of all the yogi’s concentrations is the concentration focused on compassion. That is also called caṇḍālī (inner heat); and in order to utterly destroy the inferior intellects of those afflicted by the extremely fierce and violent false dharmas, the Tathāgata spoke of various ritual activities through a mind moistened by compassion and in forms such as the wrathful. Therefore, in order to destroy the fierce activities by means of caṇḍālī, one should block the upper channels. In that way, through the application of the method and wisdom of the union of the life-sustaining and downward-clearing winds, one should worship the vajra-like mind. Alternatively, at the time of empowerment, the ten yoginīs should be offered to the ācārya by the disciple. The two—the daughter of a ḍombī and the daughter of a caṇḍālī—whose birth-canal is intact, should also be offered for the purpose of ritual bathing. Together with them, the ācārya should enter into union; this is the cause for conferring the secret empowerment upon the disciple. Furthermore, this should be understood according to the methods taught in the treatises on desire, such as the "opening like a bee," the "suspended rope," the "contracting," and the "extending." Likewise, from among the ten, one should be entrusted to the disciple for the sake of the subsequent empowerment. One also becomes ten by way of the causal and resultant empowerments. If one asks why, it is said: first, she is called "Mother" (mā) because of touching the breasts. Furthermore, looking with longing is the "Sister" (bhaginī). Through firm affection, she dispels the suffering of saṃsāra.

ད་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། ། དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་མ་ལྟ་བུ་དང་སྲིང་མོ་ལྟ་བུའོ། ། བུ་མོ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུའོ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཉེན་མོ་ནི་འཁྱུད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྲམ་ཟེ་མོ་ནི་དམ་པའི་དོན་རིག་པའོ། ། རྒྱལ་རིགས་མ་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆགས་པའི་སྦྱོར་བས་རེས་འགའ་ ཡང་ཡོངས་སུ་མི་ཚིམ་པའོ། ། ཡང་ན་ཤིན་ཏུ་གདུངས་པས་ཀྱང་མི་ཚིམ་པའོ། ། ཡང་ན་བྲམ་ཟེ་མོ་ཞེས་པ་ནི་ཚངས་པའི་གནས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྟེ། རང་གི་ལག་པས་མཚན་མ་བཟུང་ནས་རང་གི་མཚན་མར་རེག་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྗེའུ་རིགས་མོ་ཞེས་པ་ནི་ཆ་ལུགས་ སྣ་ཚོགས་པའམ་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་པས་འདོད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སྲིད་ཅེས་པའམ། ཧ་ཞེས་པ་འདོན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དམངས་རིགས་མོ་ནི་འཛག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རིའི་རྩེ་མོ་ནས་ཆུ་རྒྱུན་འཛག་པ་དེ་བཞིན་དུ་པདྨའི་ལྟེ་བ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་འཛག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གར་མཁན་མ་ཞེས་པ་ནི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྐྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཚོས་མཁན་མ་ཞེས་པ་ནི་ཆགས་པ་ཆེན་པོའི་བདེ་བས་མཆོད་པའི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་པའི་བདེ་བས་བདེ་བ་མི་འཆོར་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་འདོད་པའི་གནས་སྐབས་བཅུ་རྒྱས་པ་ལས་ཤེས་ པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་གཡུང་མོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དགའ་བའི་དུས་སུ་ཡེ་ཤེས་སྨྲར་མེད་པ་དང་རེག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངག་གི་ལམ་དང་བྲལ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་གཏུམ་མོར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།

Now, this is the definitive determination. Furthermore, it should be connected to all [the preceding terms]. "Likewise" means like a mother or like a sister. "Like a daughter" is for the purpose of doing so again and again. Likewise, "the relative" is for the purpose of embracing. "The brahmin woman" is the one who knows the ultimate meaning. "The kṣatriya woman" is one who is never fully satisfied, even at times, by the application of intense passion; or alternatively, she is not satisfied even by extreme torment. Alternatively, "the brahmin woman" should be understood as the abode of Brahmā; it is the act of grasping the sign with one's own hand and touching one's own sign. Likewise, "the vaiśya woman" is one who exists according to the methods of the treatises on desire through various guises or various forms, or who utters the sound "ha." Likewise, "the śūdra woman" is the one who flows; just as a stream of water flows from the peak of a mountain, so too does the stream of bodhicitta flow from the center of the lotus. Likewise, "the dancer" is so called because of the movement of the eight limbs. Likewise, "the dyer" is so called because, for the sake of worshiping with the bliss of great passion, she prevents the bliss from being lost through various forms of pleasure. Thus, it should be understood from the detailed explanation of the ten stages of desire. Then, "the outcaste woman" (ḍombī) means that at the time of innate joy, because wisdom is inexpressible and intangible, it is not the domain of the sense faculties; thus, the meaning is that it is beyond the path of speech. That very [wisdom] should be understood as Caṇḍālī.

རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤིང་ བསྲེག་པས་གཏུམ་མོའོ། ། དགའ་བ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་བྲལ་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་བཞིན་བདེ་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྦྱོར་བ་ནི་དམ་ཚིག་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནི་འདུས་པས་དམ་ཚིག་ཏུ་བལྟའོ། ། དེ་ཉིད་རིག་པས་མཆོད་ཅེས་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་རྣམ་ པར་རིག་པའོ། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ས་ལ་བརྟེན་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ད་ལྟའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པས་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྦྱར་བས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ ཐོབ་པས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ད་ནི་དམ་ཚིག་བསྲུངས་པ་དང་ཉམས་པའི་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་དབྱེ་བ་སྐྱེ་མེད་པར། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྟེན་པའི་དུས་སུ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་འབད་པས་བརྟེན་པར་ བྱའོ། ། རབ་ཏུ་འབད་པས་ཞེས་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་ཉེས་པས་རྩ་རྒྱུ་བའི་དུས་སུ་ཇི་ལྟར་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་དུས་འཇིག་པར་བྱེད་དེ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་མཚོན་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཡེང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ ཉེས་པ་སྐྱེ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཉམས་སོ། ། སེམས་ཉམས་པ་དེས་ཇི་ལྟར་དབྱེ་བ་ཞེས་པ་དུས་ཀྱི་དབྱེ་བ་སྐྱེའོ། ། དེས་ན་སྐལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་གཡེང་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་མཐོང་བའི་ཉེས་པའི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་ཉམས་ པར་འགྱུར་རོ། །

The fire of inner heat (caṇḍālī) burns the wood of conceptual thought. It separates those who are devoid of joy and likewise brings about bliss. Thus, the union of the outer and inner is the meaning of samaya (commitment). It should be viewed as samaya through their gathering. Regarding the statement "worship through that very awareness," there are two types: the illusion-like and the representation-only (vijñapti). The illusion-like is based on the earth in the manner of the twelve-spoked wheel previously described. Therefore, "representation-only" refers to the fact that present sentient beings, through the intention of their own minds, attain Buddhahood by uniting with the action seal (karmamudrā); thus it is so called. Now, in order to show the faults and virtues of maintaining or violating the samaya, it is said: "Just as the divisions are unborn," and so forth. Here, at the time of relying on the previously described absorption (samādhi), one should rely upon it with great effort. "With great effort" means that during the time the channels are flowing, one should pass the time in such a way that the mind does not become distracted; this is the meaning of "characterized by a single moment." When distraction occurs, faults arise and the mind abiding in absorption is impaired. Through that impairment of the mind, the "division" mentioned—namely, the division of time—arises. Consequently, one becomes devoid of fortune, which means the consciousnesses of the eyes and so forth become distracted. Because of the fault of seeing that, the samaya is violated.

ཡང་ནི་དབང་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུ་དམ་ཚིག་ལ་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་གསད་པར་མི་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་གདུལ་དཀའ་བའི་སེམས་ཅན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་མཐོང་བས་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པ་ནི་མནར་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་འགྱུར་ཏེ། རྣལ་ འབྱོར་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་ཐོ་འཚམས་པ་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པས་བསད་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར། དམ་ཚིག་བསྲུངས་པས་དངོས་གྲུབ་འཐོབ། ། ཅེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། ད་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་ཞིང་སྐྱེས་བརྒྱད་ཀྱི་རིགས་རྣམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིགས་ཀྱི་ དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཞིང་དང་ཉེ་བའི་ཞིང་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་མཚོན་པར་བྱ་བའོ། ། དེས་ན་ཉེ་བར་མཚོན་པས་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ལ་ མཆོག་སྟེར་བར་འགྱུར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་དབང་གིས་གཅིག་དང་དུ་མའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་དེས་ན་དག་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་འཁོར་ལོ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་སྐྱེའོ། ། དེས་ན་ཡང་སྒོམ་པ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་ གིས་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱང་དུས་མཉམ་པ་ལ་སྐྱེའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཅིག་ལས་གཅིག་མཐོང་བས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཞིང་བརྒྱད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་རང་གི་རིགས་དང་འཁྱུད་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་རུ་ གསུངས་ཏེ། བྲམ་ཟེ་མོ་ལ་སོགས་པའོ། །

Furthermore, regarding the statement that one should not kill during the time of empowerment and so forth due to the practice of the samaya: when those difficult-to-tame sentient beings, such as the śrāvakas, see this, they experience suffering, which means they will fall into the Avīci hell and other hells. By violating the conduct of yoga, they will be killed by snakes and the like and experience suffering. Therefore, it is certain that "by guarding the samaya, one attains accomplishment." Now, in order to show the families of the eight field-born yoginīs, it is said, "distinguished by the divisions of the families," and so forth. Here, "distinguished by the divisions of the families of the yogins dwelling in the fields and near-fields" is intended to symbolize the nature of the five tathāgatas. Thus, by way of this symbolic representation, they will bestow the supreme [attainment] upon the practitioners. Why is this? Because of the power of the mind's family, the entities arising from the single and manifold minds are such that the yoginīs are born from the wheel of the pure nature. Therefore, through mere meditation, by the power of conceptualization, the practitioners are also born simultaneously. Consequently, by seeing one another, they will be liberated. In that way, the yoginīs of the eight fields, through embracing their own families, are called mudrās, and they will attain the accomplishment of mahāmudrā. Furthermore, they are said to be of five types: the brāhmaṇī and so forth.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འདོད་ཅེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་འདོད་ཅེས་པའོ། ། དཔག་མེད་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་འོད་དཔག་མེད་པའི་རིགས་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། ལས་ཀྱི་རིགས་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་དོན་ཡོད་པར་གྲུབ་པའི་རིགས་ལས་སྐྱེས་ པའོ། ། དམངས་མ་མོ་ནི་ཞི་བ་མོ་ལ་སོགས་པའི་རིག་མའོ། ། རྣམ་སྣང་མཛད་ནི་ཆེན་པོར་འདོད། ། ཅེས་པ་ནི་ནང་དུ་རང་རིགས་པའི་གཟུགས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེའོ། ། རིན་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་ རིགས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པ་ལྔར་ངེས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཞིང་སྐྱེས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མ་རིགས་ལྔ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལྔར་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས། ། འདི་ནི་མདོ་རུ་བསྡུས་པར་བརྗོད། ། ཅེས་ པ་ནི་རིགས་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་དང་། ཞེ་སྡང་ཆེན་པོ་དང་། གཏི་མུག་ཆེན་པོ་དང་། ཕྲག་དོག་ཆེན་པོ་དང་། སེར་སྣ་ཆེན་པོའི་རིགས་ལྔའོ། ། རིགས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཏུ་སོང་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་རབ་ཏུ་ བསྟན་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་རིགས་མཐའ་ཡས་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཡང་མཐའ་ཡས་ཏེ། གཅིག་ལ་གཅིག་འཁྱུད་པའི་དབང་གིས་རང་གི་རིགས་ལ་མངོན་པར་བགྲོད་པས་དེ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲུབ་པ་ལ་འདིར་སོམ་ཉི་མེད་དོ། ། སུའོ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་སོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

"To desire the Tathāgata" means to desire Vairocana. "Immeasurable Vajra" refers to those born from the family of Amitābha. "Born from the Action family" refers to those born from the family of Amoghasiddhi. "The common mātṛ" refers to the consorts such as Śāntī and the others. "Vairocana is asserted as the Great" means that internally, she is the coemergent yoginī of one's own family-form. "Vajra" refers to Akṣobhyavajra. "Jewel" refers to the family of Ratnasambhava. "The mudrās are determined as fivefold" refers to the previously mentioned field-born yoginīs born from the five families. Such is the meaning of the determination of the five great mudrās. "The families of the Tathāgatas, these are described in brief in the sūtra" means that these five families are the five families of great desire, great hatred, great delusion, great envy, and great avarice. The Tathāgata has taught in summary how these families proceed to the accomplishment of the Great Mudrā. However, because the families are infinite, the mudrās are also infinite; through the power of mutual embrace, by proceeding to one's own family, there is no doubt here regarding accomplishment together with them. If one asks, "Who [does this]?" it is said, "Having gone to suchness," and so forth.

དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་མེད་པའི་འོད་གསལ་བ་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དངོས་པོ་རྣམས་དང་རོ་གཅིག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱག་ རྒྱ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེར་སོང་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་གཉིས་སོ། ། དཔལ་ལྡན་ཞེས་པ་ལ། དཔལ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ལྡན་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་རིག་པའི་སེམས་དེའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སླར་འོངས་པ་ཞེས་པ་ནི་ དེ་ལས་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་ལས་འོངས་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བཟུང་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ཅིང་སླར་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་སོང་ནས་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྐུ་བཞི་ཐོབ་པའོ། ། དེ་ལྟར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སླར་ཡང་བྱོན། ། ཞེས་པའི་ དོན་ཏོ། ། ཤེས་རབ་འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་སྔར་གསུངས་པའི་རིགས་ལྔ་པོ་དེའི་ཁྱད་པར་ཉིད་བརྗོད་པའོ། ། མཐའ་ཡས་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་རྣམས་མཐའ་ཡས་པ་དེས་ན་མཐའ་ཡས་པའི་རིགས་སོ། ། བརྒྱ་ཞེས་པ་ནི་རང་ བཞིན་དེ་རེ་རེ་ལས་རིགས་བརྒྱར་འགྱུར་ཏེ། དབྱུག་པ་དང་ཡུད་ཙམ་གྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། དེ་ཡང་སྟོང་ཕྲག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་རིགས་མཐའ་ཡས་པ་ནི་སེམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རིགས་བརྒྱ་ནི་ལུས་སོ། ། རིགས་སྟོང་ནི་ངག་གོ། ། ཕྱིས་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ ཞེས་པ་སྟེ། ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། །

Suchness, the limit of reality, and the emptiness endowed with the supreme of all aspects—the non-dual luminosity of the perfection of wisdom—is the mudrā that brings all things into a single taste with the defining characteristic of the path of liberation. That which has entered into this is the pair of mind and mental factors. Regarding the term "Glorious" (Śrīmat): "Glorious" refers to non-dual wisdom; "endowed" means that the mind of awareness is of the very nature of that [wisdom]. Likewise, "returning" means that, just as dependent origination arises from that very state, one assumes a nirmāṇakāya to act for the benefit of sentient beings, and then returns once more to that very state, recollecting the Dharma of the Great Mantra Vehicle and attaining the four bodies. This is the meaning of the phrase, "The Tathāgata returns once more." The passage beginning with "of this wisdom" is easy to understand. Regarding the passage beginning with "family" (kula), this expresses the specific distinctions of the five families previously mentioned. "Infinite" (ananta) means that because the natures are infinite, there are infinite families. "Hundred" means that from each of those natures, there become a hundred families, through the divisions of the staff and the moment. Furthermore, these become thousands. Thus, the infinite families are the mind; likewise, the hundred families are the body; the thousand families are speech. "Later" refers to the divisions of body, speech, and mind; this is the meaning of the summary.

སླར་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཕྱེད་དཀྲུགས་ཏེ་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་སྟེ། མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་སོ། ། རིན་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་བསྐྱེད་དེ། རིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཟེར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། པདྨ་ཞེས་པ་ནི་འོད་དཔག་མེད་དེ་པདྨའི་རྩ་བའི་སྣལ་མ་ལྟ་བུའི་རྩ་རྐང་པ་ནས་སྤྱི་བོར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དེས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྐྱེད་དེ། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ནོར་བུ་ཞེས་པ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ ནོར་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་ལྟ་བུའི་རལ་གྲི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྣ་ཚོགས་པའམ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་དེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ སྣང་མཛད་དེ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་པའི་རླུང་ཆེན་པོ་དེ་འགོག་པའི་ཕྱིར་དེས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དཀྲུགས་པས་སྔར་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ ཀྱི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Furthermore, the half-verses are spoken in a scrambled order. By the words "Vajra" and so forth, the generation stage is taught. If one asks what that is, it is said: "Vajra" refers to Akṣobhyavajra, because he holds that indivisible wisdom. By him, the aggregate of consciousness of the Buddhas is generated; this is the space element. "Ratna" refers to Ratnasambhava, because he holds the wisdom of reality. By him, the aggregate of feeling of the Buddhas is generated; this is called the wisdom of reasoning. "Padma" refers to Amitābha, because he holds the channel from the feet to the crown of the head, which is like the fiber of a lotus root. By that right mindfulness, the aggregate of perception of the Buddhas is generated, in order to manifest right absorption. "Maṇi" refers to Amoghasiddhi. If one asks why he is a "jewel" (maṇi), it is because he holds a sword like a sapphire. Because he destroys the various primary and secondary afflictions, or the five types such as desire and so forth, he generates the aggregate of formations of the Buddhas. "Cakra" refers to Vairocana, because he obstructs that great wind called Vairocana; by him, the aggregate of form of the Buddhas is generated. In that same way, the elements of earth, water, fire, and wind should be understood in their respective order. Therefore, by scrambling them, the meaning of the previous half-verse is shown.

definitionས་འཛིན “Dharaṇīdhara” — The present-day Gandhara region was located in northwest Pakistan and northeast Afghanistan. This region was historically important for the development of Buddhism. In this chapter, Gandhara is identified as the region i

definitionའདུ་ཤེས “perception” — Often this term is translated as “perception” or “discrimination” when it is included as the third of the five aggregates , in which case it refers to the mental function of differentiating and identifying objects accord

definitionའདུ་བྱེད “formations” — In its most general usage this term refers to any phenomenon has been formed, conditioned, or dependently brought into being. It is this broad use of the term that is used in the Bhavasaṅkrāntisūtra when King Bimbisāra

adherencePinned rendering paraphrased here: family

termརྡོ་རྗེ → vajra

termཡེ་ཤེས → wisdom

termསངས་རྒྱས → buddha

termཕུང་པོ → aggregate

termཁམས → element

termས་འཛིན → Dharaṇīdhara

འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་གང་གི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམ་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དེའི་དུས་སུ་རིགས་གཅིག་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཇི་སྲིད་གྲངས་མེད་པའི་རིགས་རྣམས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཕུང་པོ་ལྔའི་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་རླུང་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་དེ་ནི་བརྟེན་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། དེའི་རང་བཞིན་ཁམས་རྣམས་སོ། ། ཁམས་རྣམས་ལས་རིགས་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས་གསུངས་ཏེ། དུ་བ་ལས་ནི་མེར་ཤེས་ཤིང་། ། ཆུ་སྐྱར་ལས་ནི་ཆུ་ཡིན་ཏེ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་ལྡན་གྱིས། ། རིགས་ནི་ མཚན་མ་རྣམས་ལས་ཤེས། ། ཞེས་སོ། ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྐྱེས་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ཁམས་ལྔ་པོ་དེའི་རང་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་རིགས་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་པའི་ཁམས་རྣམས་སུ་བསྐྱེད་པའོ། ། སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། དྲེགས་པ་དང་། སེར་སྣ་དང་ང་རྒྱལ་གྱི་དྲི་མས་བསྒྲིབས་པ་འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོངས་བ་མ་ཡིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱི་རིགས་རྣམས་སུ་སྐྱེས། གང་གི་ཕྱིར་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ངན་འགྲོར་མི་འགྲོ་ན་གཞན་ལྟ་ཅི་སྨོས།

It is said, "The elements," and so forth. Here, for the sake of apprehending the five wisdoms, at that time, beginning from a single family, one will generate as many as an infinite number of families. Why is that? It is said: "Of the five aggregates" refers to the winds such as the life-sustaining wind and so forth. Thus, the nature of the five great elements is the supported. Their support is the five aggregates. Their nature is the elements. From the elements, the families arise. Through those families, one becomes a member of the family of the bodhisattvas, because of the connection to performing the activities. Furthermore, the Blessed One stated in the Laṅkāvatāra Sūtra: "Fire is known from smoke, Water is known from water-fowl; The wise bodhisattva Knows the family from its signs." Thus, the statement "Buddhas and bodhisattvas are born" means they are generated as the nature of those five aggregates and five elements. Therefore, "family" refers to being generated within the elements of various sentient beings. [Objection:] Are not all sentient beings obscured by the stains of desire, hatred, delusion, envy, pride, and avarice, and are they not experiencing suffering in the six realms of existence? Why, then, are they born into the families of the Buddhas and bodhisattvas? If even merely taking refuge in the Three Jewels prevents one from falling into the lower realms, what need is there to mention the rest?

གང་དག་སངས་རྒྱས་སྐྱབས་འགྲོ་བ། ། དེ་དག་ངན་འགྲོར་མི་འགྲོའོ། ། མི་ཡི་ལུས་ནི་སྤངས་ནས་སུ། ། དེ་ཡིས་ལྷ་ཡི་ལུས་ནི་རྙེད། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ དང་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བས་ཀྱང་ངོ་། ། ཁྱད་པར་དུས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་སྙམ་པའི་དོགས་པ་འགའ་ ཞིག་ལ་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་ལན་གསུམ་གསུངས་པ། བདེན་མོད་འོན་ཀྱང་མི་ཤེས་པའི་དྲི་མས་བསྒྲིབས་པས་མུ་སྟེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ལོག་པའི་ཆོས་ལ་ཆགས་པ་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་གོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་ ལྟ་བ་ངན་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པར་མཛད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་བར་བར་དུ་ཆད་པས་ཇི་སྲིད་དུ། སེམས་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་མ་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ལེའུ་ཚུལ་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། གང་དམིགས་པས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། སྒོམ་པ་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ། སྒོམ་པ་པོ་མེད་བསྒོམ་བྱ་མེད། ། ཅེས་པ་ནི་འདིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོས་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ རྣམས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔའི་ང་རྒྱལ་ལས་སླར་ཡང་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་མ་དང་།

Those who go for refuge to the Buddha, They will not go to the lower realms. Having cast off the human body, They will obtain a divine body. The same applies to those who go for refuge to the Dharma and the Saṅgha. In particular, some may have the doubt: "Will all sentient beings born into the families of the Buddhas and Bodhisattvas, the lords of the ten times, experience the sufferings of the hells and so forth?" Therefore, the answer is given here three times: "That is true; however, because they are obscured by the stain of ignorance, the childish—such as the non-Buddhists—cling to false doctrines and, under the influence of non-virtuous friends, conceptualize perverted phenomena." Therefore, in order to utterly destroy their evil views, the Tathāgata teaches various Dharmas. Because the absorption is interrupted from time to time, and until the mind has reached its ultimate limit, the Blessed One has taught the meditation on suchness by way of the chapter on suchness, through which the mind becomes one-pointed. If one asks what that is, it is said: "There is no meditator, no object of meditation," and so forth. "There is no meditator, no object of meditation" means that here, sentient beings engage with external objects through the doors of the senses by way of the entities of subject and object. Therefore, from the pride of the five aggregates, and again by the power of the latencies of virtue and non-virtue, the mother—

ཕ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་འཛིན་ཏོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། སེམས་ཀྱི་རྟོག་པའི་དངོས་པོ་ལས་ སོ། ། སེམས་ཀྱང་མི་བདེན་པ་ཏེ། མི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་དེས་འཁོར་བར་འཆིང་བར་འགྱུར་ཏེ། མི་ཤེས་པས་སོ། ། འདི་ནི་འགལ་ལོ། ། ཅི་ཞེ་ན། དེར་བསྟན་པ་ཅི་གང་དང་གང་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཟད་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྡུད་པར་བྱེད་པས་གསུངས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་པའི་གླེགས་བམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་དེ་རྣམས་སུ་ངག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་དངོས་པོའི་དཔེ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་འདིར་བརྗོད་དེ། འདིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་ འཛིན་པའི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལམ་བསྐྱེད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་ལམ་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། འོན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྒྱུས་སེམས་མིང་ཙམ་དུ་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལས་གསུངས་ ཏེ། རབ་འབྱོར་སེམས་གང་སེམས་དེ་ནི་སེམས་མེད་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་སེམས་དེ་ནི་སེམས་མེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་། ཡོད་པ་མ་ཡིན་མེད་པ་མིན། །

Through correct application, one grasps that which depends upon the aggregates, elements, and so forth. From what [does this arise]? It arises from the objects of the mind’s conceptualization. The mind, too, is unreal; by thoroughly imagining what is based on the unreal, one becomes bound in saṃsāra through ignorance. This is a contradiction. Why? Because whatever is taught therein exhausts the afflictions of all sentient beings. That [teaching] also becomes the nature of conceptualization, because the various volumes of the sublime Dharma spoken by the Compiler are used to provide examples of entities through verbal conceptualization. This is what is expressed here: in this context, the Buddhas generate a path whose nature is non-conceptual in order to abandon all obscurations, including the latencies of subject and object, as well as the afflictions. For the Arhats, [this path] is with remainder; for the Tathāgatas, it becomes the path to nirvāṇa without remainder. Therefore, the mind of the Tathāgatas, which is non-conceptual in nature and free from intrinsic existence, is the nature of the dharmadhātu. Nevertheless, due to conventional causes, the mind is expressed as a mere name. Thus, it is said in the Mother of the Victors: "Subhūti, whatever is the mind, that mind is correctly known as being without mind; that mind is mindless." Likewise: "It is neither existent nor non-existent."

ཡོད་དང་མེད་པ་གཉིས་ཀ་མིན། ། གཉི་གའི་བདག་ཉིད་མེད་པའང་མིན། ། མཐའ་བཞི་ལས་ནི་རྣམ་ གྲོལ་བ། ། དེ་ཉིད་དབུ་མ་པ་ཡིས་ཤེས། ། དེ་ཕྱིར་སྒོམ་པ་པོ་མེད་དེ། ། སེམས་མེད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔའི་ང་རྒྱལ་ཡང་མེད་དེ། ཕུང་པོ་ལྔ་མེད་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་མེད་དོ། ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་མེད་པས་འཛིན་པ་ཡང་མེད་དོ། ། འཛིན་པ་མེད་པས་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་དོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་མེད་ཅེ་ན། གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁམས་རྣམས་ཀྱི་གོང་བུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་སོན་ཅིང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་ཆ་དྲུག་ཏུ་ཕྱེ་ཞིང་ཕྱོགས་ཆ་དྲུག་གི་དབྱེ་བས་ཆ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་བདེན་པར་མེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས། ། བདེན་པ་མ་ཡིན་རྫུན་པ་མིན། ། སྒྱུ་མའི་དཔེ་ནི་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས། ། རྟོགས་པར་བྱའོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ། སྒྱུ་མ་དང་ནི་སྨིག་རྒྱུ་དང་། ། དྲི་ཟ་ཡི་ནི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། ། མདུན་གྱི་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་དང་། ། མེ་ལོང་གི་ནི་ གཟུགས་བརྙན་དང་། ། དེ་བཞིན་རྨི་ལམ་དཔའ་བོའི་གཞུ། ། སྤྲིན་གྱི་གྲིབ་མ་གསལ་སྣང་དང་། ། ཆུ་ཡི་ཆུ་བུར་མིག་འཕྲུལ་དང་། ། མུན་པ་ཡི་ནི་རབ་རིབ་པོ། ། དམ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་གསུངས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། རིགས་པ་འདིས་དངོས་ པོ་མེད་ཅེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྲེད་པ་བསལ་བའོ། །

It is neither existent nor non-existent, Nor is it the nature of both. Liberated from the four extremes— That is what the Madhyamikas know. Therefore, there is no meditator; This is the meaning of "no mind." Because that does not exist, there is also no pride in the five aggregates; Because the five aggregates do not exist, the sense bases such as the eye and so forth also do not exist. Because the sense bases do not exist, the grasper also does not exist. Because there is no grasper, the grasped object also does not exist. If one asks why they do not exist, it is because they are devoid of being one or many. The mass of the elements is reduced to atoms, and even the atom is divided into six parts; through the division of the six directions, it becomes partless. In that way, the five aggregates and the sense bases do not truly exist. Therefore, phenomena are like illusions— Neither true nor false. They should be understood through the twelve examples of illusion, as follows: An illusion, a mirage, A city of gandharvas, The moon in the water before one, The reflection in a mirror, Likewise, a dream, a hero’s bow, The clear appearance of a cloud’s shadow, A bubble on water, an optical illusion, And the dimness of darkness. It is certain that the sublime conventional truth is taught for the sake of the arising of various purposes. By this reasoning, the statement "things do not exist" is for the purpose of eliminating the craving of the yogi.

ཡང་ན་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་བསྒོམ་པ་དང་སྒོམ་པ་པོ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་གོམས་པས་ཅུང་ཟད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱི་ལམ་མཐོང་ངོ་། ། འདི་གཉིས་འདི་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མི་ཕྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ བལྟའོ། ། རྩ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་འཁོར་ལོས་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་འགོག་པ་ཡང་ཕན་ཚུན་ཕྱི་དང་ནང་འཁྱུད་པའོ། ། དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་ཡང་དེ་དག་གི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་གསལ་བ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། གཞན་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདི་མོས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། ད་ནི་དོན་དམ་པའི་ བདེན་པའི་ལྟ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྔགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔགས་ཞེས་པ་ལ། སྔགས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། དེའི་རིམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དབྱིབས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་རླུང་ངོ་། ། དེ་ལ་དབྱིབས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྔགས་དང་དབྱིབས་ ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་ཡིད་སྐྱོབ་པའི་དོན་གྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ནི་ལུས་ལ་དབྱིབས་ཀྱི་རྩའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་རྒྱུ་བའི་དུས་སུ་གང་རྣལ་མར་བརྗོད་པ་དེའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ནི་ དོན་དམ་པའི་སྲོག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་ནི་དེ་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་སྣལ་མ་དང་སྣལ་མ་མེད་པ་སྟེ། སྦས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲུག་གི་སྦྱོར་བས་ཤེས་པའོ། ། དེ་ཡང་མེད་དེ། བསྒོམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་གིས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། །

Alternatively, through familiarity with the yoga of the object of meditation, the meditation itself, and the meditator, one perceives the path of the mind accompanied by a slight experiential realization. These two should be viewed as the inseparable application of such meditation. The nature of the channels is that the vital breath (prāṇa) and downward-clearing wind (apāna) are blocked by the wheels (cakra), which are mutually entwined externally and internally. Meditation in that manner is also by means of the mere clarity of their illusion-like nature; otherwise, it is intended that this suchness (tathatā) is not to be merely an object of intellectual conviction. Now, in order to demonstrate the view of ultimate truth, it is said, "without mantra," and so forth. Here, regarding the "mantra" of yogins, there are three types of mantra. Their sequence is as follows: form (ākṛti), bodhicitta, and wind (vāyu). Among these, form is of two types: the mantra-form and the physical-form. Furthermore, in the sense of protecting the mind, it is the nature of suchness (tathatā). Likewise, there are two divisions of bodhicitta: one is the channel of form within the body, and the other is that which is called the "actual" (nirmala) at the time of the movement of bodhicitta. Similarly, wind is also of two types: one is the ultimate vital breath (prāṇa), and the second is that which moves through the "thread" and "non-thread," to be known through the application of the six limbs of the hidden [practice]. Furthermore, it is certain that these do not exist by the power of conceptual meditation.

ལྷ་ཡང་མེད་ཅེས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་རང་རིག་པའི་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ལྷ་དེ་ཡང་མེད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་དེར་ཅི་ཞིག་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ལས་བཟློག་པ་བསྒོམ་པར་ཀུན་དུ་འཛིན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བཞི་པ་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་སོ། ། དེ་དག་གཉིས་མེད་པ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་དམིགས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཆུབ་པས་ན་སྤྲོས་པ་མེད་པའོ། ། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོའི་ས་བཅུ་གསུམ་པ་ཟག་པ་མེད་པས་སྤྲོས་པ་མེད་པ་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་སྔགས་དང་ལྷ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་བཞུགས་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། སྔགས་རྣམས་ ལས་བྱུང་བའི་ལྷ་ཉིད་སྔགས་ཀྱི་ལྷ་སྟེ། ཡན་ལག་དྲུག་གི་སྦྱོར་བས་འོད་གསལ་བའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་པ་དེའི་རང་བཞིན་དེའི་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། འོད་གསལ་རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་པ། འོད་གསལ་ ལས་ནི་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་། ། དེ་ཉིད་འོད་གསལ་བདག་ཉིད་དོ། ། འདི་ཉིད་དུ་ནི་ཐིམ་པར་འགྱུར། ། འོན་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟར་སངས་རྒྱས། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་སུ་འབྱུང་། ། སྣང་བ་ཡི་ནི་རང་བཞིན་ཆོས། ། བསྟན་ནས་དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་འགྱུར། །

"Even the deity does not exist" means that, in the ultimate sense, even the deity of self-knowing wisdom (svasaṃvedana-jñāna) does not exist. If one asks why, it is said: "Because of the nature of the apprehended and the apprehender." If that is not the case, what is to be realized there? It is said: "Free from conceptual elaboration" (niṣprapañca), and so forth. Here, "free from conceptual elaboration" refers to the meditation that is the reversal of [clinging to] conceptual proliferation. Likewise, it is the dharmadhātu, which is not the domain of those who are deluded, and likewise the element of wisdom (jñāna-dhātu) that transcends the fourth [empowerment]. The non-duality of these two is "free from conceptual elaboration," because the authentic wisdom that apprehends [this] is of the nature of great bliss, having fully realized all causes of delusion; thus it is "free from conceptual elaboration." Because that very authentic wisdom exhausts all seeds of the afflictions (saṃkleśa), it is the thirteenth level of the Great Vajra Holder (mahāvajradhara), which is untainted and free from conceptual elaboration; this is the meaning of "the wisdom of clear light." One should apply [the text] by saying that this very [wisdom] abides as the identity of the mantra and the deity. The deity that arises from the mantras is the "mantra deity," which is the clear light through the application of the six limbs. For that reason, the statement "the nature of that variety is its identity" is certain. Thus, the Blessed One has said: "The nature of clear light is variety; From clear light, variety arises. That very [clear light] is the identity of clear light; Into this very [clear light], it dissolves. Nevertheless, like an illusion, the Buddha Arises in the bodies of sentient beings. Having shown the phenomena that are the nature of appearance, They dissolve into that very [clear light]."

དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་ཚོགས་པ་རྣམས། ། སངས་ རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ནི། ། ཡིད་ཆེས་པ་ནི་འབའ་ཞིག་ཙམ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་བསྒྲལ་བའི་རྒྱུར། ། གང་དང་གང་གི་ལས་ཀྱིས་ནི། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར། ། དེ་དང་དེ་ཡི་ལམ་ཉིད་ནི། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན། ། ལྟ་བ་དྲུག་ལ་གནས་པ་ནི། ། སེམས་ ཅན་དེ་ཉིད་འདོད་གང་དག། དེ་རྣམས་རང་གི་སེམས་དབང་གིས། ། བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་སུ་བརྗོད། ། ད་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁྱབ་བྱ་དང་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པ་བརྗོད་དེ་འདིར་དང་པོ་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་གི་གཟུགས་ཀྱིས་དེའི་རང་བཞིན་ གྱི་བདག་ཉིད་རྣམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་སྣང་མཛད་དང་མི་བསྐྱོད་པ། ། རིན་ཆེན་དཔག་མེད་སེམས་དཔའ་རྣམས། ། ཞེས་པ་ལ་དང་གིས་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་བཟུང་ངོ་། ། སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ནི་ རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། དེ་དང་པོ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་གསུངས་པ། འདིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་གཅིག་པུར་འགྲུབ་པ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་གཞན་རྣམས་སུ་བར་བར་དུ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ངེས་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་མཉམ་སྦྱོར་ ལས་གསུངས་པ། སྣ་ཚོགས་ཆོ་ག་འདོད་རྣམས་ཀྱིས། ། སྣ་ཚོགས་ཆོ་གའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་འདུལ་དོན་དུ། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་རབ་གྲུབ་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་ལྡན་པའོ། །

Thus, the teachings of the Buddhas for those who possess conviction are based solely on conviction. For the sake of liberating sentient beings, the Tathāgatas have taught whatever paths are necessary for the liberation of sentient beings through their respective actions. Those sentient beings who abide in the six views and desire suchness are said to be taught that very [truth] through the power of their own minds. Now, the Blessed Buddha will explain the teaching on suchness by means of the pervaded and the pervader. Here, first of all, in order to teach suchness to those who are the nature of the essence of the six Tathāgatas, he spoke the words beginning with "Vairocana." "Vairocana, Akṣobhya, Ratnasambhava, Amitābha, and the Sattvas"—here, by the word "and," Amoghasiddhi is included. "Sattvas" refers to Vajrasattva. Because he is intended to be mentioned first, it is said: "Here, Vajrasattva alone is established; in all the rituals of the kalpas and in others, he is applied as desired at various intervals." Thus, the Blessed One has said in the Buddhasamayoga: "For those who desire various rituals, through the application of various rituals, for the sake of disciplining sentient beings and for the sake of perfectly accomplishing all bliss," and so forth. That very [Vajrasattva] is Vairocana, who possesses the great emptiness.

དེས་སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེར་འགོག་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་འགོག་ཅིང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་རྣམས་ཇི་སྲིད་ནམ་མཁའི་མཐར་ཐུག་པར་གཞུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྐུལ་ལོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་ འདས་སྦྱོར་བ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས། ། རྣམ་ཐར་ཐམས་ཅད་རྣམ་དག་ཕྱིར། ། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་འདས་པ་འཛིན། ། སྟོང་པ་མ་ཡིན་མི་སྟོང་མིན། ། དབུ་མ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་སྦྱོར་བ། ། སྙིང་རྗེ་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཕྱིར་ སྙིང་རྗེ་བཅས་པའི་ཐབས། ། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པར་གསལ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ལྷག་མོས་པས། ། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་བརྟག་པར་བྱ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཆོས་རྣམས་ལ། ། སེམས་ཅན་དོན་ནི་ཡོངས་སུ་བརྟགས། ། བྲག་ཅ་སྒྲ་ནི་ལྟ་བུ་རུ། ། ཆོས་ཀྱི་གསུངས་ནི་བལྟ་བར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་འགྲོ་བའི་དོན་བསྒྲུབ་པ་མཆོག་མཉམ་པ་མེད་པ་རྟག་ཏུ་སྣང་བར་བྱེད་པ་བརྩེ་བ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་སྙིང་རྗེ་མི་འདོར་བ་འདིས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། དེ་ཉིད་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེར་ཀུན་དུ་འབྱུང་སྟེ། ཤིན་ཏུ་གདུག་ཅིང་གཏུམ་ལ་དྲག་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་དེས་ངུ་ འབོད་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟུང་ངོ་། ། དེར་ཤི་ནས་སླར་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་སེམས་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཤིན་ཏུ་གདུག་པ་ཆེ་རྒྱལ་པོ། ། བདུད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་རྣམས། ། རིམས་དང་དུག་དང་སྦྱར་དུག་ནད། ། མཁའ་འགྲོའི་ཉེ་བར་འཚེ་དང་གདོན། །

Because all sentient beings arise [from that], the Tathāgata exhorts them to enter into the cessation of the dharmatā (the nature of phenomena) and to attain parinirvāṇa there, so that they may be established until the very limits of space. Thus, the Blessed One has said: "That very Blessed One is the application, Vajrasattva, the Tathāgata. Because all liberations are utterly pure, He maintains the nirvāṇa of the Buddha. It is neither empty nor non-empty; The Middle Way is not to be perceived. The application of the Prajñāpāramitā (Perfection of Insight) Is the very nature of compassion and skillful means. Therefore, the method accompanied by compassion Is clarified as the Prajñāpāramitā. Through non-conceptual, superior resolve, One should examine all conceptualizations. Regarding phenomena that are non-conceptual, One thoroughly examines the welfare of sentient beings. Like the sound of an echo, One should view the speech of the Dharma." And so forth. Thus, by this which never abandons compassion—the nature of great love that constantly manifests the supreme, peerless accomplishment of the welfare of beings—he is Vairocana. That very same [nature] arises as Akṣobhyavajra; through the karma of sentient beings who are extremely fierce, violent, and wrathful, they fall into the Raurava and other hells. Having died there, they again become sentient beings through the application of mental latencies (vāsanā): extremely fierce kings, those possessed by Māras, epidemics, poisons, compounded poisons, diseases, the harms of ḍākinīs, and grahas (demons).

terminologyཆོས་ཉིད → “the nature of phenomena”. Not 'dharma-nature' in running prose; 84000 harmonises on 'the nature of phenomena'.

homonymཆོས་ཉིད is rendered “the nature of phenomena” here; the glossary also records true nature of things, suchness, basic nature for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionཆོས་ཉིད “the nature of phenomena” — The real nature, true quality, or condition of things. Throughout Buddhist discourse this term is used in two distinct ways. In one, it designates the relative nature that is either the essential characteristic of a spec

definitionཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ “parinirvāṇa” — This refers to what occurs at the end of an arhat’s or a buddha’s life. When nirvāṇa is attained at awakening, whether as an arhat or buddha, all suffering, afflicted mental states ( kleśa ), and causal processes ( karma

definitionགདོན “graha” — The term graha refers to a class of nonhuman beings who “seize,” possess, or otherwise adversely influence other beings by causing a range of physical and mental afflictions, as well as various kinds of misfortune. The t

adherencePinned rendering paraphrased here: self

checkAutomatic check: bracketed gloss waived.

termཆོས་ཉིད → the nature of phenomena

termཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ → parinirvāṇa

termབཅོམ་ལྡན་འདས → the Blessed One

termརྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ → Vajrasattva

termསངས་རྒྱས → buddha

termཤེས་རབ → insight

བདུད་དང་ལོག་འདྲེན་ཉིད་དང་ ནི། ། ཤིན་ཏུ་གདུག་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར། ། སྲིད་པ་གསུམ་ནི་རློག་པར་བྱེད། ། ལེགས་པ་རྣམས་ནི་ཟད་བྱེད་ཅིང་། ། ལྷ་ལ་སོགས་པས་སྐྱོ་བར་བྱེད། ། བསྟན་པ་རྣམས་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད། ། དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་བཅས་པ། ། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་ལ་ཉེ་བར་བརྟེན་ ཏོ། ། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། དེའི་ཕྱིར་དབང་པོར་བཅས་པའི་ལྷ། ། ཚངས་པ་ལ་ནི་ཉེ་བར་བརྟེན། ། ཚངས་པ་དབང་པོར་བཅས་པའི་ལྷ། ། ཁྱབ་འཇུག་ལ་ནི་སྐྱབས་སུ་སོང་། ། ཚངས་པ་དང་ནི་ ཁྱབ་འཇུག་ལྷ། ། ལྷ་ཆེན་པོ་ལ་ཉེ་བར་བརྟེན། ། ཚངས་པ་ཁྱབ་འཇུག་དབང་ཕྱུག་ཆེ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ལ་སྐྱབས་སུ་སུ་སོང་། ། ཞེས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས། དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་ལ་སོགས་པ་དྲག་པོའི་གཟུགས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཅན་མངོན་དུ་མཛད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཁྲོ་བོ་ལ་སོགས་པ་འདུས་པར་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་བཀའ་ཙམ་གྱིས་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་འདུས་པས་ཁམས་གསུམ་ཡང་ངེས་པར་བསྲེག་གོ། ། གང་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀུན་བྱོན་ན། ། གཞན་ དག་སྨོས་ལྟ་ཅི་ཞིག་དགོས། ། ཤིན་ཏུ་གདུག་ཅིང་དྲག་རྣམས་ལ། ། ཞི་བ་ཉིད་ནི་ཉེར་མི་སྦྱར། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་ནམ་ཅི་ཡང་རུང་། ། ཁམས་གསུམ་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཉིད། ། དེ་ནས་སྣ་ཡི་རྩེ་མོ་རུ། །

Māras and vināyakas themselves Will become exceedingly and greatly malevolent. They will destroy the three realms of existence, Exhaust all that is virtuous, And cause gods and others to become weary. They will destroy the teachings. Therefore, those including Indra, And those including Brahmā, rely [on him]. They closely rely upon him as their refuge. Even those such as Brahmā go for refuge to the Vajra-Holder. As the Blessed One has said: "Therefore, the gods including Indra Closely rely upon Brahmā. Brahmā and the gods including Indra Go for refuge to Viṣṇu. Brahmā and the god Viṣṇu Closely rely upon Maheśvara. Brahmā, Viṣṇu, and Maheśvara Go for refuge to the Vajra-Holder." Therefore, through the absorption of Akṣobhyavajra, he manifests the wrathful forms of Śrī Heruka and others, who possess great compassion. Likewise, through the authentic union of Vajrasattva, which is the nature of insight and method, all the Buddhas, wrathful deities, and so forth, are assembled. By the mere command of Vajradhara, the wheel of the retinue is assembled, and even the three realms are certainly incinerated. "If all the Buddhas were to appear, What need is there to mention others? For those who are extremely malevolent and fierce, Peacefulness itself is not applied. Whether it be all the Buddhas or anyone else, The three realms are the specific [object]." Then, at the tip of the nose...

ཡིད་ཀྱིས་བརྟན་པོར་གཟུང་བར་བྱ། ། སྣ་ཡི་དབུགས་ནི་སྤྲོ་བསྡུས་པས། ། ཕྱག་རྒྱའི་སྦྱོར་བས་ རྒྱལ་བ་ནི། ། ཧེ་རུ་ཀ་སོགས་སྤྲོ་བར་འགྱུར། ། དེ་ལྟར་ཡང་གླེགས་བམ་ལ་ལར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྦྱོར་བས། ། རྡོ་རྗེ་ཁྲོ་བོ་རྣམ་པར་སྤྲོ། ། ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་དྲག་ཆེན་པོ། ། འཇིགས་པའི་ཐལ་བ་ཉེ་བར་འབར། ། སེམས་དཔའ་སྔོན་པོ་འབར་ རང་བཞིན། ། འོད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དམར་འབར་བ། ། འཇིགས་པ་ཆེན་པོའི་ལུས་ལྟར་འབར། ། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་ནི་མེ་ལྟ་བུ། ། སྐྲ་ལས་འོད་ནི་ཆེན་པོ་འབར། ། ཐོད་པ་དག་ནི་ཅོད་པན་བཅིངས། ། འཇིག་པ་ཆེན་པོའི་དུས་ལྟར་དྲག། དུར་ཁྲོད་ལྟ་བུར་འཇིགས་ཤིང་གཏུམ། ། དྲག་པོ་ལ་སོགས་ཉམས་སྦྱོར་བས། ། སྣ་ཚོགས་ཞལ་ནི་རྣམ་པར་འཁོར། ། དེ་ནི་རྣམ་འཁོར་སྨིན་མ་གཉེར། ། མར་མེ་འོད་ལྟར་གར་བྱེད་པས། ། དྲག་པོའི་དབང་པོ་ཉེ་དབང་པོ། ། ཟླ་བ་ཉི་མ་གཤིན་རྗེར་བཅས། ། སྲིད་པ་གསུམ་ནི་ཉེ་བར་འབར། ། ཐལ་བར་འཇིགས་པར་བྱེད་པ་འདི། ། རྡོ་རྗེར་བཅས་ཤིང་ཁ་ཊྭཱཾ་བཅས། ། དྲིལ་བུར་སིལ་སིལ་སྒྲ་སྒྲོགས་པས། ། ཡང་དག་ཕབ་ནས་སླར་ཐམས་ཅད། ། ཐལ་བར་སོང་བ་དེ་ཡང་འཚེ། ། དེ་ལས་ཉི་མའི་འོད་མི་འབྱུང་། ། གྲིབ་མ་མཆོག་ཏུ་རྣོ་བའོ། ། བདུད་ལ་སོགས་པ་མ་ལུས་སྤྲོ། ། བདུད་ཀྱི་ཁྲག་ནི་གསོལ་བར་སྤྱོད། ། དེ་རྣམས་ ལྷན་ཅིག་རྒྱལ་པོ་ནི། ། དུར་ཁྲོད་དུ་ནི་ཐལ་བར་བྱེད། ། ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེ་མཉམ་པར་སྦྱོར། ། མཁའ་འགྲོ་མ་དཀྱིལ་ཉེ་བར་འབར། ། ཤིན་ཏུ་གདུག་ཅིང་དྲག་པོ་གཏུམ། ། སེམས་ཅན་ཁམས་ནི་རྣམ་དག་ཉིད། །

One should hold this firmly with the mind. By the expansion and contraction of the breath through the nose, through the application of the mudrā, the Victorious Ones—Heruka and the rest—will be emanated. Furthermore, in some volumes, the Blessed One has spoken as follows: "By the application of that very Blessed One, the Vajra Wrathful Ones are emanated. The glorious Heruka, the Great Fierce One, blazes with the ash of terror. The blue Hero blazes with a nature of a red, blazing maṇḍala of light, blazing like a body of great terror, like the fire of a charnel ground. From his hair, great light blazes; he wears a crown of skulls. Fierce like the time of great destruction, terrifying and savage like a charnel ground, through the application of the moods of the Fierce One and so forth, his various faces turn. With his brows knitted in a frown, he dances like the light of a lamp. The Fierce Indra, Upendra, along with the Moon, the Sun, and Yama—the three realms of existence are set ablaze. This one who turns all to ash, holding a vajra and a khaṭvāṅga, with the tinkling sound of a bell, having truly brought them down, he then harms all who have been reduced to ash. From that, the light of the sun does not arise; the shadow is exceedingly sharp. He emanates Māra and the rest without exception; he partakes in drinking the blood of Māra. Together with them, the King reduces the charnel ground to ash. All are in the equal union of the vajra; the maṇḍala of ḍākinīs blazes nearby. Extremely malicious, fierce, and savage, the realm of sentient beings is itself utterly pure."

སངས་རྒྱས་ཞིང་ནི་དག་རྣམས་སུ། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ལ་ནི་བཞུགས། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་འདོད་ཁྲོ་སོགས་ཀྱིས། ། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་བླ་མེད་པས། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར། ། སེམས་ཅན་ཁམས་ནི་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས། ། ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་རིན་ཆེན་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཉི་མའོ། ། འདིར་ཤིན་ཏུ་གདུག་ཅིང་བརྐམ་པ་དེས་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་འདོད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཤིན་ཏུ་སེར་སྣ་ཆེ་བ་དེས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་དམྱལ་བར་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེར་ཡང་ཤི་ནས་ཀྱང་དབུལ་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ལྟོགས་པ་དང་སྐོམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་གྱི་རྫས་འཕྲོག་པ་དེ་ རྣམས་འདུལ་བའི་དོན་དུ་དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྦྱོར་བས། ། དོན་དམ་པ་ནི་ནོར་ཆེན་པོ། ། ཤིན་ཏུ་གདུག་པ་དག་དོན་དུ། ། རྡོ་རྗེ་ཉི་མ་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་ཀུན་གྱི་བདག། བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་རྫོགས་བྱེད། ། མཁའ་ལས་བཙུན་མོ་སོགས་རིན་ཆེན། ། རིན་ཆེན་ཐམས་ཅད་སྒྱུར་བྱེད་པ། ། ཤིན་ཏུ་གདུག་ཅིང་གཏུམ་རྣམས་ལ། ། ཞི་བ་ཉིད་ནི་ཉེར་སྦྱིན་མིན། ། ཤེས་རབ་ཐབས་དངོས་ཉི་མས་ནི། ། སྒྲུབ་པོ་ཐམས་ཅད་གདུང་བར་བྱེད། ། བྱེད་པ་དང་ནི་གཟུང་བ་དང་། ། འཕྲོག་པོ་ཡི་ནི་ཁྱད་པར་ཉིད། ། འདི་ དོན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བསམ། ། སྲིད་པ་གསུམ་ནི་འདུད་པར་འགྱུར། ། ཁམས་གསུམ་རྣམ་པར་རྒྱལ་སོགས་ཀྱི། ། རྟོག་པ་ཀུན་གྱི་བླ་མེད་པས། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར། ། སེམས་ཅན་ཁམས་ནི་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས། །

In the pure buddha-fields, the Buddhas abide in awakening. Through the desire and wrath of the Vajra-holders and others, all conceptualizations are unsurpassed. Reaching to the very limits of the realm of space, the realm of sentient beings is thoroughly established. This is the certainty of the Blessed One. That very [deity] is the Jewel One, the Vajra Sun. Here, through that which is extremely fierce and greedy, all sentient beings become characterized by desire. Through that which is extremely miserly, sentient beings will fall into hell. Even after dying there, they will become exceedingly poor. Therefore, for the sake of subduing those who steal the wealth of others due to the faults of hunger, thirst, and so forth, the Blessed One spoke thus: "Through the application of that very Blessed One, the ultimate is great wealth. For the sake of those who are extremely fierce, the Vajra Sun shall arise. Ākāśagarbha, the lord of all, who fulfills all intentions. From space, the Queen and other jewels, who transform all into jewels. For those who are extremely fierce and violent, peace itself is not bestowed. By the Sun, the reality of wisdom and method, all practitioners are tormented. The distinction of the agent, the object, and the thief—contemplate all these meanings. The three realms will be bowed down. Through the unsurpassed conceptualizations of the Victory over the Three Realms and others, reaching to the very limits of the realm of space, the realm of sentient beings is thoroughly established."

ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་འཇིག་ རྟེན་མགོན་པོ་སྟེ། ། དེ་བཞིན་དུ་པདྨ་གར་གྱི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། ལོག་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཆགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མུ་སྟེགས་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་ངོ་། ། དེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་དེ། དེ་ཡིས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་གདུག་ཅིང་མི་བཟད་པས་ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་རྣམས་སུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ རྣམས་ཀྱི་ཡང་རྣམ་པར་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྦྱོར་བ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རྣམ་དག་ཕྱིར། ། པདྨ་རཱ་གའི་རང་བཞིན་སྦྱོར། ། རྡོ་རྗེ་ཆོས་ནི་རབ་ཏུ་གནས། ། ཇི་ལྟར་པདྨ་དམར་པོ་འདི། ། འདོད་ཆགས་དྲི་མས་མི་གོས་ཏེ། ། དེ་བཞིན་ བག་ཆགས་སྐྱོན་རྣམས་ནི། ། སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དག་ཁམས་གསུམ་པ། ། དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་བལྟས་པའི་ཕྱིར། ། དབང་ཕྱུག་དག་གི་རྒྱལ་བར་འགྱུར། ། དཔལ་ལྡན་ཀུན་ཏུ་གཟིགས་དབང་ཕྱུག། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས། ། འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་རྣམ་དག་ཕྱིར། ། བཅོམ་ལྡན་ མཆོག་ནི་སྟེར་བའི་མཆོག། སྣ་ཚོགས་འདུལ་བའི་ཐབས་དང་ནི། ། སྣ་ཚོགས་འདུལ་བའི་སྤྲོ་བ་ཡི། ། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོ། ། པདྨ་གར་གྱི་དབང་ཕྱུག་འགྱུར། ། པདྨ་འབར་བ་མཉམ་སྦྱར་བ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཡི་དྲ་བ་སྡོམ། ། དཔལ་ལྡན་གར་གྱི་དབང་སོགས་ཀྱིས། ། རྟོག་ པ་ཀུན་ནི་བླ་མེད་པས། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་མཐར་ཐུག་པར། ། སེམས་ཅན་ཁམས་ནི་རྣམ་པར་སྦྱངས། ། ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་དང་གི་རྟ་མཆོག་ཏུ་བཟུང་སྟེ།

This is the certainty of the Blessed One. That very [reality] is the Protector of the World, and likewise the Lord of the Lotus Dance (Padmanarteśvara). [Those who are] attached to wrong views, as well as others such as the non-Buddhists (tīrthika), are produced by that [delusion]; by that, they become extremely fierce and unbearable, and will fall into the Great Howling Hells. In order to utterly destroy them, the Blessed One said: "That very [reality] is the Blessed One’s union; For the sake of the purity of Vajrasattva, It is the union of the nature of ruby (padmarāga). The Vajra Dharma is firmly established. Just as this red lotus Is not stained by the impurity of desire, So too, the various faults of habitual tendencies Are purified within the three realms. Because of looking upon that [reality] everywhere, One becomes a Victor, a Sovereign (Īśvara). The glorious, all-seeing Lord, The Tathāgata Vajrasattva, For the sake of purifying all desire, The Blessed One, the supreme bestower of the supreme, Through various means of training And the enthusiasm for various trainings, Becomes the King, the Lord Avalokiteśvara, And the Lord of the Lotus Dance. The blazing lotus in equal union Binds the net of the ḍākinīs. By the glorious Lord of the Dance and others, Through the unsurpassed [wisdom], Throughout the entire extent of the realm of space, The realms of sentient beings are completely purified." This is the certainty. Likewise, that very [reality] is held as the supreme horse (Hayagrīva).

terminologyསྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག → “Avalokiteśvara”. Short form སྤྱན་རས་གཟིགས is the same figure; 'Avalokiteśvara' in learned registers, 'Avalokita' never.

homonymསྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག is rendered “Avalokiteśvara” here; the glossary also records Avalokiteśvara, Avalokiteśvara for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionསྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག “Avalokiteśvara” — First appeared as a bodhisattva beside Amitābha in the Sukhāvati Sūtra . The name has been variously interpreted. In “The lord of Avalokita,” Avalokita has been interpreted as “seeing,” although, as a past passive partic

adherencePinned rendering paraphrased here: element; empowerment

checkAutomatic check: bracketed gloss waived.

termབཅོམ་ལྡན་འདས → the Blessed One

termདབང་ཕྱུག → Īśvara

termརྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ → Vajrasattva

termརྡོ་རྗེ → vajra

termཆོས → dharma

termའདོད་ཆགས → desire

ཤིན་ཏུ་བརྩོན་འགྲུས་དམན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ། སླར་ཡང་ བརྩོན་འགྲུས་དམན་པ་དེས་མནར་མེད་པའི་དམྱལ་བར་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བརྩོན་འགྲུས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྟ་མགྲིན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཚིག་བརྗོད་དེ། དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་སྦྱོར་བ་སྟེ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དེ་ བཞིན་གཤེགས། ། དཔལ་ལྡན་རྟ་ཡི་སྦྱོར་ཆོ་གས། ། རྟ་ཡི་མཆོག་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཐམས་ཅད་དག་པར་མོས་པ་ཡིས། ། རབ་བསྒྲུབས་སྟོབས་ཀྱིས་མི་འགྲོའོ། ། ཐམས་ཅད་གནོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་རབ་གཟིར་བྱ། ། སེམས་ཅན་ཁམས་ནི་སྣ་ཚོགས་པར། ། ཤིན་ ཏུ་གདུག་ཅིང་མི་བཟད་གཏུམ། ། བྱི་བྱེད་ཆོམ་པོ་གསོད་བྱེད་པ། ། ཐམས་ཅད་དེ་ལྟར་རྣམ་སྦྱང་བྱ། ། དོར་ཐབས་དང་ནི་རྒྱུད་ཉིད་ཀྱིས། ། རབ་བསྒྲུབས་སྟོབས་དང་ལྡན་དེ་བཞིན། ། མཚོན་ཆ་ལྔ་དང་ཉེ་མཚོན་ལྔས། ། འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལས་རྒྱལ་དེ་ཚེ། ། འགྲོ་བ་བརྟན་དང་གཡོ་བ་ནི། ། མ་ལུས་ སྣ་ཚོགས་པ་ནི་འགྲུབ། ། སྣ་ཚོགས་འདུལ་བའི་ཐབས་རྣམས་ཀྱིས། ། རྒྱལ་སྲིད་ཆགས་པ་རྗེས་སུ་བསྐྱང་། ། འདོད་ཅན་རྣམས་ལ་འདོད་པར་འགྱུར། ། དྲག་པོ་རྣམས་ལ་དྲག་པོར་འགྱུར། ། ཞི་བ་རྣམས་ལ་ཞི་བར་འགྱུར། ། གཞི་རྣམས་ཀྱང་ནི་རྣམ་པར་གནོན། ། དབང་ཕྱུག་དམ་པ་གནས་ པར་བྱ། ། རབ་བསྒྲུབས་སྟོབས་ཀྱིས་མི་འགྲོའོ། ། འཇིགས་པའི་ལྷ་མོ་བཀུག་ནས་ནི། ། རང་ཉིད་ཉེ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་སྤྱོད། ། ཁྱབ་འཇུག་ཡང་དག་པར་མནན་པར། ། རབ་བསྒྲུབས་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་མི་འགྲོ། །

Because of their extremely inferior diligence, all those sentient beings will be produced from that; furthermore, through that inferior diligence, they will fall into the Avīci hell. In order for them to attain diligence, the Blessed One spoke these words through the absorption of Hayagrīva: "That very Blessed One is the application; he is Vajrasattva, the Tathāgata. By the ritual application of the glorious horse, the supreme horse will emerge. Through the conviction that all is pure, one does not go by the power of mere accomplishment. By the very act of suppressing all, one should thoroughly subdue the entire world. Within the various realms of sentient beings—those who are extremely fierce, unbearable, and violent, those who are thieves, robbers, and murderers—all such as these are to be purified. By means of the methods of casting out and the tantra itself, one likewise possesses the power of accomplishment. With the five weapons and the five secondary weapons, one then triumphs over the entire world. The stable and the moving beings of the world—all varieties without exception—are accomplished. Through the various methods of subduing, one should protect the attachment to sovereignty. To those who desire, one becomes desirable; to the fierce, one becomes fierce; to the peaceful, one becomes peaceful. One also thoroughly suppresses the foundations and should abide in the state of supreme Īśvara. By the power of accomplishment, one does not go. Having summoned the terrifying goddesses, one enjoys one's own nearby enjoyments. Having truly suppressed Viṣṇu, by the power of accomplishment, one does not go."

definitionབརྩོན་འགྲུས “diligence” — The Sanskrit term vīrya may be understood as “energy” or “vigor.” In Buddhist contexts the term implies having enthusiasm toward a virtuous endeavor, which includes taking joy in such virtuous endeavor, and it is conside

homonymལྷ་མོ is rendered “goddess” here; the glossary also records devī, Devī for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionལྷ་མོ “goddess” — The “ apsarases ” are popular figures in Indian culture, they are said to be goddesses of the clouds and water and to be wives of the gandharvas . However, in the Kāraṇḍavyūha , they are presented as the female equivalen

adherencePinned rendering paraphrased here: element

termབརྩོན་འགྲུས → diligence

termལས → action

termམནར་མེད → Avīci

termཏིང་ངེ་འཛིན → absorption

termབཅོམ་ལྡན་འདས → the Blessed One

termརྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ → Vajrasattva

100

དཔའ་མོ་ཡང་དག་བཀུག་ནས་ནི། ། རང་གི་ཉེ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་སྤྱོད། ། སྐྱེ་དགུའི་ བདག་པོ་ཡང་དག་གནས། ། རབ་བསྒྲུབས་སྟོབས་ཀྱིས་མི་འགྲོའོ། ། རབ་ཞི་ལྷ་མོ་ཡང་དག་མནན། ། རང་ནི་ཉེ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་སྤྱོད། ། འདོད་པའི་ལྷ་ནི་ཡང་དག་མནན། ། རབ་བསྒྲུབས་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་མི་འགྲོ། ། དགའ་མ་བརྩེ་བརྟན་དབང་ཕྱུག་མ། ། ཡང་དག་བཀུག་ནས་ཉེར་ལོངས་ སྤྱོད། ། དེ་སོགས་མཐའ་མེད་དང་པོ་ནི། ། ཆོས་དབྱིངས་མཉམ་དང་མི་མཉམ་པ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར། ། རྡོ་རྗེ་བུ་མོ་མཆོག་ནི་གནོན། ། ནམ་མཁའ་ཀུན་གྱི་སྐབས་ན་དཔལ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་བཞུགས། ། བསྒྲུབས་པའི་རྟ་ཡི་སྦྱོར་བ་ཡི། ། སྐྱེས་བུ་ གཞོན་ནུའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱིས། ། མ་ལུས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་རྒྱལ་པོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་བཅས་ཡང་དག་ཐོབ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་མཐའ་མེད་བརྩེ། ། བཙན་ཐབས་སྦྱོར་བས་བསྒྲུབ་པར་བྱ། ། ཐམས་ཅད་བདག་ལ་མོས་པ་ཡིས། ། བསྒྲུབས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་མི་འགྲོ། ། ཕ་རོལ་ སྟོབས་ནི་མནན་པ་ཡིས། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་རབ་བརྙེས་བྱས། ། བདུད་མེད་དཀའ་སྤྱོད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་ཅིང་། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་བདེ་ཆེན་པོ། ། དེ་ཡི་སྦྱོར་བའི་བདག་ཉིད་ཐོབ། ། གོ་འཕང་མཆོག་ཏུ་རྟག་པའོ། ། སེམས་ཅན་ཁམས་ནི་སྣ་ཚོགས་པ། ། མ་ལུས་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱ། ། བདུད་མེད་དཀའ་སྤྱོད་བྱང་ཆུབ་པ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནས་བརྟན་སྟེར། ། མ་ལུས་ལུས་པ་མེད་པ་ཡི། ། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དབང་དུ་འགྱུར། ། རྟ་ཡི་མཆོག་གི་རྣམ་འཕྲུལ་གྱིས། ། སེམས་ཅན་དོན་ནི་ཐམས་ཅད་བྱེད། །

Having truly summoned the Heroine, one enjoys one’s own proximate enjoyments. The Lord of Beings abides perfectly; by the power of thorough accomplishment, he does not depart. Having truly suppressed the goddess Praśāntā, one enjoys one’s own proximate enjoyments. Having truly suppressed the god of Desire, by the power of thorough accomplishment, he does not depart. Having truly summoned the beloved, the steadfast and powerful Īśvarī, one enjoys the proximate enjoyments. Such as these, beginning with the infinite, equal and unequal to the expanse of reality (dharmadhātu), one suppresses the supreme Vajra Maidens, reaching to the limits of the realm of space. In the expanse of all space, the glorious Vajrasattva dwells. By the application of the accomplished horse, through the sādhana of the youthful person, one truly attains the sovereignty of the three worlds without exception, together with the Vajra Holder. Boundless compassion is the bodhicitta; it should be accomplished through forceful application. Through devotion to the self of all, by the power of accomplishment, he does not depart. By suppressing the power of others, one has attained the awakening of a Buddha. Accomplishing it through the absence of Māra and through austerities, one attains the nature of that application—the great bliss of the awakening of a Buddha, the supreme and eternal state. One should manifest the various realms of sentient beings without exception. Through the awakening of the absence of Māra and austerities, one grants the status of an Elder to sentient beings. All conceptualizations, without exception or remainder, come under one’s control. Through the miraculous display of the supreme horse, one performs all the benefit of sentient beings.

101

དེ་ཕྱིར་དཔལ་ལྡན་རྟ་སོགས་ཀྱིས། ། རྟོག་པ་ཀུན་ ནི་བླ་མེད་པས། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་མཐར་ཐུག་པར། ། སེམས་ཅན་ཁམས་ནི་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས། ། ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། དེ་སོགས་མཐའ་མེད་དང་པོ་ནི། ། ཆོས་དབྱིངས་མཉམ་དང་མི་མཉམ་པའོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རང་བྱུང་བ། ། ནམ་མཁའ་ཀུན་གྱི་སྐབས་ ན་དཔལ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་བཞུགས། ། ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་འཇུག། དངོས་གྲུབ་དབང་ཕྱུག་རབ་ཏུ་སྟེར། ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དྲུག་གི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངེས་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར། བདག་རིག་གཞན་རིག་ཐམས་ ཅད་ལ། ། ཀུན་ལ་ཕན་པའི་གང་ཟག་མཆོག། དཔེར་བྱ་ཀུན་ལས་འདས་པའོ། ། ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་བདག་པོ་མཆོག། ཅེས་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཡང་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ། སྣང་བ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་སྣང་བ་གསུམ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་སྣང་བ་ཙམ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྣང་བ་མེད་པའི་གཟུགས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ། མི་གཡོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེ་ཉིད་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྟེ། དོན་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་རིན་པོ་ཆེ་སྟེ། སངས་ རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ནི་འོད་དཔག་མེད་དེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་ཏེ།

Therefore, the glorious Hayagrīva and others, because all conceptualizations are unsurpassed, have established the realm of sentient beings as coextensive with the limits of the expanse of space. This is the certainty of the Blessed One. That and so forth, the first of the infinite, is the equality and inequality of the expanse of phenomena (dharmadhātu). The self-arisen wisdom of phenomena, the glory within the scope of all space, Vajrasattva dwells perfectly therein. He enters as the self-nature of all, bestowing the mastery of accomplishments. Thus, the Buddhas teach the Dharma in the manner of the six cakravartins; this is the certainty of the Tathāgatas. For it is said in the Māyājāla: "He who knows himself and knows others, the supreme person who benefits all, transcending all examples, the sovereign of knowledge and the knowable." Alternatively, the ultimate truth, the nature of clear light, is Vairocana, because by the mere appearance of the three appearances, that mere appearance is shown, and thus it becomes the form of non-appearance. That itself is Akṣobhya, because it is the absorption of immovability, and thus it is the Dharmakāya. That itself is Amoghasiddhi, because it performs various purposes. That itself is Ratnasambhava, because all the qualities of all Buddhas are found therein. That itself is Amitābha, because they have perfectly and completely severed the self. Thus, because it is the very nature of the five wisdoms, it is the sentient being.

102

ཡེ་ཤེས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་ དཔའ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་བརྟེན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྟེན་པའོ། ། དེ་ ཡང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚངས་སོགས་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན། ། དེ་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། ། ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ལྔ་རིམ་པ་བཞིན་རྟོགས་པར་ བྱ་བའོ། ། དེའི་རིམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཚངས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཚངས་པའི་ལྟ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཁྱབ་འཇུག་གི་ལྟ་བ་དང་ཞི་བྱེད་ཀྱི་ལྟ་བའོ། ། ཀུན་ཞེས་པ་ནི་གཅེར་བུའི་ལྟ་བའོ། ། རྣམ་རྟོག་ཅེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པའི་ལྟ་བའོ། ། གང་དག་ལྟ་བ་དེ་རྣམས་ལ་གནས་པ་དེ་དག་ནི་དེའི་ལྟ་བར་འགྱུར་ ཏེ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདོད་པའོ། ། འོན་ཀྱང་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་ཀྱི་དབང་གིས་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་། ། འདིར་དེ་བཞིན་དུ་དེ་རྣམས་ཀྱང་སྔོན་ལོག་པའི་ཆོས་ལ་སེམས་ཀྱིས་རྟོག་གོ། ། དེ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ འབྲང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་རྣམས་སུ་འཁྲུང་བར་འགྱུར་རོ། །

Because wisdom is unwavering like space, it is the meaning of "Vajrasattva." Now, in order to show the taming of sentient beings who rely on the enjoyments of Brahmā and others through the dharmas of Brahmā and so forth, it is said, "Brahmā," and so on. Here, the five Tathāgatas and so forth previously mentioned are the supported. Furthermore, because Brahmā and the others serve as the support, it is the meaning of the Buddhas' arising. Why is that? Because the Blessed One said: "Brahmā and the others, the gods and asuras, are those who rely upon it." Thus, the five views of Brahmā and so forth should be understood in their proper order. The sequence is as follows: "Brahmā" refers to the view of Brahmā. Likewise, there are the views of Viṣṇu and Śiva. "Kun" refers to the view of the Nirgranthas (Jains). "Rnam rtog" refers to the view of the Lokāyatas (Materialists). Those who abide in those views come to hold those views; all of them also desire suchness. Nevertheless, through the power of non-virtuous friends, they experience the sufferings of the hells and so forth. Here, in that same way, they also mentally conceptualize those [views] as the former false dharmas. Because sentient beings arise from that, they follow after those views. Therefore, the Buddhas and Bodhisattvas are born in the bodies of Brahmā and the others.

terminologyལྷ་མ་ཡིན → “asura”. Literally 'not-god'; 84000 harmonises on 'asura'. Do not render 'anti-god'.

homonymལྷ་མ་ཡིན is rendered “asura” here; the glossary also records demigod, Asura, dānava for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionལྷ་མ་ཡིན “asura” — One of the six classes of sentient beings, sometimes included among the gods and sometimes among the animals, they are engendered and dominated by envy, ambition, and hostility and are described as being incessantly embr

adherencePinned rendering paraphrased here: empowerment; action

checkAutomatic check: bracketed gloss waived.

termཡེ་ཤེས → wisdom

termརྡོ་རྗེ → vajra

termཚངས་པ → Brahmā

termཆོས → dharma

termདེ་བཞིན་གཤེགས་པ → tathāgata

termསངས་རྒྱས → buddha

103

དེས་ན་སེམས་ཅན་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་ལ་གཅིག་གིས་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བརྗོད་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྟེན་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་པོ་འདིར་ཡང་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་འདིར་གསུངས་པ། ། ཚངས་པ་མྱ་ངན་འདས་སངས་རྒྱས། ། ཞེས་པ་ནི་ སེམས་ཅན་གང་དག་ཚངས་པའི་ཡེ་ཤེས་འདོད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྟན་པའོ། ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་བཞིན་དུ་བྲམ་ཟེ་མཆོག་གི་ལམ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་རོ། ། ཅི་རིགས་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ལ། མངོན་སུམ་དུ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། གསུངས་པ་དེ་ནི་བདེན་མོད། འོན་ཀྱང་གདུལ་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་གདུལ་བའི་དོན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ཏེ་བྱ་བ་བྱེད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་གང་དང་ གང་གི་ནི། ། སེམས་ནི་དངོས་པོ་ལ་རེག་པས། ། སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་ཡི་ནི། ། གཟུགས་དང་མཐུན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། ། ལས་དང་རིགས་དང་བྱ་དེ་བཞིན། ། ཞེས་སོ། ། འདིར་ལས་ནི་བཟོ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ལས་དང་། བཟོ་མ་ཡིན་པའི་ལས་སོ། ། རིགས་ནི་རིགས་དྲུག་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་ཏེ་ཚོང་ པ་དང་ཕྲེང་རྒྱུད་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །

Therefore, he teaches the Dharma to sentient beings who follow their previous karma, and they in turn follow one another. In this way, all are said to be "suchness" (tathatā). Why? Because it is said, "Suchness is expressed." As long as one does not rely upon the qualities of a Buddha (buddhadharma), one will continue to wander in this cycle of existence (saṃsāra) within the six classes of beings. For this reason, it is said here: "Brahmā, Nirvāṇa, and the Buddha." For those sentient beings who desire the wisdom of Brahmā, "Nirvāṇa" refers to the teaching of the path to nirvāṇa. Furthermore, "Buddha" refers to the nature of realizing the utterly pure; thus, this is the Buddha, the suchness, and likewise the teaching of the supreme path for the brahmins. One might ask: "Is it not the case that [the Buddha] directly engages in activities such as those of a ritualist?" That is true; however, for the sake of taming sentient beings who are difficult to subdue, the Tathāgata manifests emanations through skillful means (upāya) and performs activities. As it is said: "Whichever sentient being's Mind touches upon an entity, That sentient being, in accordance with that, Relies upon a corresponding form, Karma, family (gotra), and likewise activity." Here, "karma" refers to various types of crafts and non-craft activities. "Family" refers to the distinctions of the sixty-six families, such as merchants, garland-makers, and so forth.

terminologyམྱ་ངན་ལས་འདས་པ → “nirvāṇa”. Old Tibetan spells it མྱ་ངན་ལས་འདས་པ; the literal 'gone beyond sorrow' is an etymology, not a translation to use in running text.

definitionམྱ་ངན་ལས་འདས་པ “nirvāṇa” — In Sanskrit, the term nirvāṇa literally means “extinguishment” and the Tibetan mya ngan las ’das pa literally means “gone beyond sorrow.” As a general term, it refers to the cessation of all suffering, afflicted mental s

adherencePinned rendering paraphrased here: tantra

checkAutomatic check: bracketed gloss waived.

termལས → action

termཆོས → dharma

termདེ་ཁོ་ན་ཉིད → suchness

termསངས་རྒྱས → buddha

termརིགས → family

termཚངས་པ → Brahmā

104

དེ་བཞིན་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པ་རིགས་བཞིའམ་རུས་སོ། ། བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་ཀྱི་རང་རང་གི་ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་འཇུག་པའོ། ། དེ་ལྟར་ལས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལ་ བརྟེན་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟེན་པར་མཛད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཐབས་གདུལ་བྱའི་དོན་དུ་མཛད་དེ། རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་རིག་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་མུ་སྟེགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད། གང་ཕྱིར་སྣ་ ཚོགས་འདུལ་བའི་ཐབས། ། གཟུགས་བྱས་ནས་ནི་དེ་ཉིད་དུ། ། སྙིང་རྗེའི་རོ་ལ་དམིགས་ནས་སུ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་ཉིད་གསུངས། ། དེ་བཞིན་དུ། འཇུག་པས་ཁྱབ་འཇུག་ཅེས་སུ་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི་མངོན་དུ་གསུངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རང་རང་གི་ཆོས་ལ་ འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱིས་ཟབ་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བི་ཥའི་སྐད་དབྱིངས་ལས་བི་ཥ་པྲ་བེ་ཥ་སྟེ། རིམ་གྱིས་འཇུག་པའི་དོན་ཏོ། ། ཞི་བྱེད་རྟག་ཏུ་དགེ་བ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཞི་བྱེད་ཉིད་ཀྱིས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དགེ་བ་སྟེར་བར་བྱེད་པ་ནི་ཐར་བ་སྟེར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ལྷག་མ་ནི་སྔོན་ བཞིན་ནོ། ། ཀུན་ནི་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་བཞུགས། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གཅེར་བུ་བའི་རིགས་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གནས་ཤིང་དེ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལ་གནས་ཏེ། དེའི་ལམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་འཇུག་ཅིང་རིག་པར་བྱེད་ པ་ཉིད་ལ་གནས་པའོ། །

Likewise, there are the four castes or lineages, such as the brahmins. "Activity" refers to the engagement of these sentient beings in various actions, both virtuous and non-virtuous, in accordance with their respective karma. Based upon these three—karma and so forth—the Tathāgata employs the means of physical forms to guide those to be trained, rather than through punishments such as those of a king. Therefore, what fault is there in the Tathāgata occasionally teaching through the systems of non-Buddhist doctrines, such as the Vedas? Because he has created various forms as means to discipline diverse beings, and having focused on the flavor of compassion, the Tathāgata taught that very reality. Likewise: "Because he enters [all], he is called Viṣṇu." This is because he causes sentient beings who have been directly taught to enter their own respective dharmas through his own nature, and because he will later teach the profound Dharma. From the verbal root viś (to enter), viṣṇu means "one who enters gradually." "The pacifier is always virtuous" means that by being a pacifier, he bestows virtue at all times; this is the meaning of "bestowing liberation." The remainder is as before. "All abide in the nature of the self" means that he abides in the teachings of the six classes of the Jains and so forth, and abides in teaching the Dharma that is their very nature. By means of that path, he abides in causing them to enter and understand the Buddha's Dharma.

105

དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་དམ་པས་དེ་ཁོ་ན་ཆུབ་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བཞེད་ཅེས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་གྱི་གཞུང་ལུགས་རྣམས་ལ་དེའི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་དེས་བསྟན་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟོགས་པར་འདོད་པས་སོ། ། བདེ་བ་དམ་པ་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ། དེ་རྟོགས་པར་འདོད་པ་ནི་གཞན་རྣམས་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ལམ་ལ་འཛུད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་ད་ལྟར་གྱི་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མུ་སྟེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསལ་བའི་དོན་དུ་རྟོག་པ་བརྒྱད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་ པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། བདག་གིས་ཀྱང་དེ་ཉིད་དུ་ཅུང་ཟད་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ལྟ་བ་དྲུག་བསྟན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། ཡང་ན་ཕྱི་དང་ནང་དུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་དབྱེ་བས་རྣམ་པར་གནས་པར་གསུངས་ཏེ། འདིར་རྣམ་པར་སྣང་ མཛད་ནི་ལྟེ་བའི་འཁོར་ལོའི་གཙོ་བོ་སྟེ། དེ་ཡང་སའི་ཁམས་སོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ནི་སྙིང་གའི་འཁོར་ལོའི་གཙོ་བོ་སྟེ། ཆུའི་ཁམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འོད་དཔག་མེད་ནི་མགྲིན་པའི་འཁོར་ལོའི་གཙོ་བོ་སྟེ། མེའི་ཁམས་སོ། ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ནི་དཔྲལ་བའི་འཁོར་ལོའི་གཙོ་བོ་སྟེ། རླུང་གི་ཁམས་སོ། ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནི་གཙུག་ཏོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་གཙོ་བོ་སྟེ། ནམ་མཁའི་ཁམས་སོ། ། སེམས་དཔའ་ཅན་ནི་གསང་བའི་འཁོར་ལོའི་གཙོ་བོ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་གྲངས་བཞིན་དུ་ཚངས་པ་ནི་ལྟེ་བར་རོ། ། ཁྱབ་འཇུག་ནི་སྙིང་གར་རོ། །

Likewise, regarding the statement, "By means of supreme bliss, one intends to realize suchness, and thus conceptualizes," this refers to the conceptualization based upon the forms taught in the systems of the Lokāyata (Worldly Materialists). Why is this? Because they desire realization. "Supreme bliss" refers to suchness itself, which is the indivisibility of emptiness and compassion. The desire to realize that means to lead others onto the path by teaching it to them. However, for the sake of clarifying the wisdom of the non-Buddhists and other sentient beings of the present, the Blessed One taught the second chapter of the Eightfold Conceptualization (Kalpa-aṣṭaka-prakaraṇa), which I shall also briefly explain in that very context. Thus, the teaching of the six views is the definitive system of the Blessed One. Alternatively, it is taught that they abide through the divisions of the six cakras, such as Vairocana and the others, both externally and internally. Here, Vairocana is the principal deity of the navel cakra, and his element is earth. Akṣobhya is the principal deity of the heart cakra, and his element is water. Likewise, Amitābha is the principal deity of the throat cakra, and his element is fire. Amoghasiddhi is the principal deity of the forehead cakra, and his element is wind. Ratnasambhava is the principal deity of the uṣṇīṣa cakra, and his element is space. Sattvavajra is the principal deity of the secret cakra, and his element is wisdom. These correspond respectively to Brahmā at the navel and Viṣṇu at the heart.

106

ཞི་བྱེད་ནི་མགྲིན་པར་རོ། ། ཐམས་ཅད་ནི་ དཔྲལ་བར་རོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་ནི་གཙུག་ཏོར་དུའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་གསང་བར་འགྱུར་རོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དྲི་ཆེན་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་འོག་ཏུ་འབབ་པས་ཁམས་དྲུག་ཟད་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དོན་དམ་པར་ནི་ཡང་ཐམས་ཅད་སྟེང་དུ་འབབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་། ཚངས་པ་མྱ་ངན་འདས་ སངས་རྒྱས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དྲི་ཆེན་གྱི་ཁམས་མི་འཛག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཇུག་པས་ཁྱབ་འཇུག་ཅེས་པ་ནི་དྲི་ཆུའི་ཁམས་འཛག་པ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བརྗོད་ཅེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞི་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་ཁུ་བ་འཛག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་ རྟག་ཏུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་དགེ་བ་བྱེད་པས་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་སྟེ། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་བཞུགས་ཞེས་པ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྟེ་སྲོག་གི་རླུང་ངོ་། ། དེ་ཡང་རྩ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཁམས་སུམ་ཅུ་དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་རླུང་སྟེ། དེ་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རོ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཆུབ་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བཞེད། ། ཅེས་པ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཏེ། ཁྲག་གི་ཁམས་དེ་འཛག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའོ། ། དེ་ མེད་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པ་དེ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ།

Śānti (Pacification) is at the throat. Sarva (All) is at the forehead. Vikalpa (Conceptualization) is at the uṣṇīṣa. Tattva (Reality) is at the secret place. Conventionally, because all [substances] such as feces and so forth flow downward, one should understand the exhaustion of the six elements. Ultimately, however, all flow upward. Thus it is said: "Brahmā is the Buddha," because the element of feces does not leak. "Viṣṇu is the one who enters" because the element of urine does not leak or go. "Vāc" (Speech) is the meaning of the Blessed Buddha. Likewise, "Śānti" is because the semen does not leak. Furthermore, because one always performs the virtue of utter purity, one is called "Buddha"; the meaning is that it is not otherwise. "Abiding as the self of all" refers to Amoghasiddhi, the life-force wind. That is the wind that pervades the thirty-six elements, which are the essence of all the channels; because it is inexhaustible, it is without saṃskāra (formations). Furthermore, the meaning is that it is the self of all, in which wisdom and consciousness have become of one taste. "Awakening is held to be conceptualization" refers to Ratnasambhava; because that element of blood does not leak, there is no suffering. Because that [suffering] is absent, one realizes the end of pleasure and pain; because one pervades the knowledge of others' minds through the divine eye and so forth, the meaning is "conceptualization." Likewise:

107

བདེ་བ་དམ་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཟད་ པ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་མཚན་མ་མེད་པ་སྨོན་པ་མེད་པ་མངོན་པར་འདུ་མ་བྱས་པ། རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞི་གཅིག་པའི་བཞིན་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཅན་དམིགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་མི་དམིགས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལྟར་གང་ཡེ་ ཤེས་ཀྱིས་དམིགས་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པའི་ལྷ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ལུས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ། ལྷ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་འདིར་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ལྷའི་འཁོར་ལོ་ དྲུག་གི་ཚུལ་གྱིས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལས་མི་འཛག་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ལུས་སོ། ། དེ་ལས་བྱུང་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྐུ་དེ་ཉིད་བལྟའོ། ། དེའི་ ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་བརྗོད་ཅེས་པ་ནི་དམིགས་པ་དེའི་རང་བཞིན་དུ་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་འཆད་བཞིན་པའི་ཕོ་ཉ་མོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་འཁྲུངས་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བས་མའི་ལྟོ་བར་སྔོན་གྱི་ལུས་འོངས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་དགོངས་སོ། །

Regarding "suchness through supreme bliss": it is the supreme, unchanging bliss, non-apprehension, inexhaustible, emptiness, the absence of marks, the absence of wishes, and the unconditioned. It is the nature of the fourfold liberation unified as one, and the nature of the four [immeasurables] such as compassion. Because it is non-apprehension by way of a non-apprehending nature, it is the identity of insight and method, and is called "Buddha." Thus, that which is non-dual in terms of mind and mental factors through the apprehension of wisdom is called "suchness." The deity in whom that exists is called "suchness." As it is said: "Because it arises from the body, it is called 'deity' (deva)." Here, this refers to the vajra body because it does not leak from the bodies of yogins by way of the six deity-cakras previously described. That which arises from it is the bodhicitta—the identity of non-dual wisdom, the inseparability of emptiness and compassion, the identity of insight and method, and the wisdom of selflessness; one should view that very body of Vajradhara. Therefore, "expressed by conventional truth" means that one should make that very nature the object of apprehension. Furthermore, the Buddha is born as the identity of the twelve messengers to be explained; because he previously entered the mother’s womb through the perfect union of the ālaya-vijñāna, it is intended as conventional truth.

definitionམཚན་མ་མེད་པ “absence of marks” — The absence of dualistic perception that assigns marks or signs to perceived phenomena. Signlessness is one of the three gateways to liberation, along with emptiness and wishlessness .

definitionསྨོན་པ་མེད་པ “absence of wishes” — The ultimate absence of any wish, desire, or aspiration, even those directed towards buddhahood. One of the three gateways to liberation; the other two are emptiness and signlessness .

checkAutomatic check: bracketed gloss waived.

termདེ་ཁོ་ན་ཉིད → suchness

termདམིགས་པ → apprehension

termསྟོང་པ་ཉིད → emptiness

termམཚན་མ་མེད་པ → absence of marks

termསྨོན་པ་མེད་པ → absence of wishes

termཤེས་རབ → insight

108

འདི་ལ་སྐལ་བ་ཡོད་པ་ཞེས་པ་ནི་དམིགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐལ་བ་རིག་པ་ཉིད་དེ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དེའི་སྐལ་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གསུངས་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་དགོངས་པའི་ དོན་ཏོ། ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་ཡོན་ཏན་ནི། ། སྐལ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་དུ་བཤད། ། ཅེས་པ་ནི་འདིར་སྐལ་བའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། དབང་ཕྱུག་དང་ནི་གཟུགས་བཟང་དང་། ། དཔལ་དང་གྲགས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་། ། བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ། དྲུག་པོ་དེ་ལ་ལྡན་ཞེས་བརྗོད། ། དེ་ལྟར་ ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཇི་ལྟ་བའི་དུས་ཀྱིས་འཁོར་ལོ་དྲུག་རྣམས་སུ་ཇི་ལྟ་བའི་རིམ་པས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཉོན་མོངས་ལ་སོགས་བཅོམ། ། ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ལ་གནས་པ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པས་སྦགས་ པའི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཡང་ན་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། ། ད་ནི་འཁོར་ལོ་དྲུག་རྣམས་སུ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མ་བཅུ་ གཉིས་རྣམས་ཀྱི་བསྐྱེད་བྱ་དང་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་བསྐྱེད་པ་བརྗོད་དེ། འགྲོ་བའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་བསྐྱེད་མ་ཞེས་པ་ནི་མའོ། །

Regarding this, "possessing the fortune" means that whatever is preceded by the apprehension of that [object] is the very knowledge of the Buddha's fortune; this is because it possesses the fortune of the conventional and the ultimate, being the nature of suchness (tathatā). "It is said" means "it should be understood"—this is the intended meaning. As for the statement: "The qualities of Īśvara and so forth are explained as the six fortunes," here the term "fortune" (bhāga) refers to six aspects: sovereignty (aiśvarya), beautiful form, glory, fame, wisdom (jñāna), and perfect diligence (vīrya). One is said to "possess" these six. Thus, by way of these specific qualities, one should realize them in the six cakras according to their respective order and timing. Alternatively, "having conquered the afflictions and so forth" means that the Blessed One (bhagavān) is so called because he conquers the habitual tendencies of those sentient beings who, abiding in the previously mentioned views of Brahmā and so forth, are defiled by desire, hatred, delusion, and the like. Alternatively, he is called "Blessed One" because he has abandoned all obscurations (āvaraṇa) along with their habitual tendencies. Now, regarding the twelve yoginīs who are the nature of the emanation and withdrawal within the six cakras, the generation stage is described according to the relationship of the generated and the generator from the completion stage of the Buddhas. Regarding the phrase "of the world" and so forth, here the term "mother" (jananī) refers to the mother.

109

ཤེས་རབ་ཅེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་ལྟེ་བའི་བུ་ག་ནས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ ཕྱིར་བློའོ། ། ཕྲ་བ་ཞེས་པ་ནི་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་སོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཤེས་རབ་བོ། ། དེའི་ཛྙཱ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཛྙཱ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་སྐད་ཀྱི་དབྱིངས་ནས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལ་ཅུང་ཟད་ཆགས་པ་དེའི་སེམས་དེའི་རང་བཞིན་སྐྱེས་པ་ནི་ཡན་ལག་མ་སྟེ། དེ་ཡང་ཞེས་བརྗོད་ དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་བསྐྱེད་པས་མ། ། ཞེས་པ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་འདིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕ་ལས་འོངས་པའི་ཁུ་བར་བརྗོད་དོ། ། དེའི་ཡང་བསྐྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྡུལ་གྱི་ཁམས་སོ། ། སུ་ཞིག་བསྐྱེད་ཅེ་ན། འདིར་གསུངས་པ། ལས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་ བརླབས་པའི་དྲི་ཟའི་སེམས་ཅན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ལས་བཟང་པོས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ལས་ངན་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། ། དེ་ཡང་འཆི་བའི་མཐར་རྫུས་ཏེ། སྐྱེས་པའི་ཡན་ལག་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། དེ་ཡང་འདིར་འགྲོ་ བ་ཞེས་པའི་སྒྲས་བརྗོད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སྒྲ་ཉིད་ནི་འགྲོ་བ་བསྐྱེད་པས་ཤེས་པའི་རིགས་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་རྡུལ་དང་ཁུ་བའི་ཁམས་སོ། ། ཤེས་རབ་ དེ་ཉིད་ལ་སྲིང་མོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཆ་ཤས་དུ་མ་སྟོན་པའི་ཕྱིར། །

"Insight" (prajñā) refers to the intellect (buddhi) which, from the central aperture of the navel, closely indicates existence and non-existence. "Subtle" (sūkṣma) refers to insight itself because it has reached the ultimate limit. Its jñā is so called because it makes known. This is because the verbal root jñā is expressed as "to comprehend." In that regard, the "mother" (mātṛ) is the nature of the mind that has arisen from even a slight attachment; she is also called "the one." Why? Because she gives birth to the world (jagat). Regarding the phrase "because," here the producer of all sentient beings is said to be the semen (śukra) derived from the father. Its producer, in turn, is the element of the dust (rajas) of insight. If one asks who is produced, it is said here: the gandharva being blessed by karma. However, for the noble ones (ārya), they are blessed by virtuous karma; likewise, for ordinary beings (pṛthagjana), they are blessed by non-virtuous karma. Furthermore, at the end of death, the "limb" that is born is the ālayavijñāna. That, too, is expressed here by the term "world" (jagat). Why? Because it was said, "O sons of the Victorious One, these three realms are mind-only." Therefore, the term "world" itself is established by the logic of producing the world. Thus, the nature of insight and method is the element of dust and semen. That very insight is called the "sister" (bhaginī) because she displays many parts.

110

ཞེས་པ་ནི་ཁྲག་གི་བ་སྤུ་དང་པགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་རྣམས་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཁུ་བའི་རྩ་དང་རྐང་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ཆ་ཤས་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། མ་ལས་ འགྱུར་བ་རྣམ་པ་གསུམ། ། དེ་བཞིན་ཕ་ལས་གྱུར་པ་གསུམ། ། དྲུག་གི་སྦུབས་ཅན་གོང་བུ་འདི། ། ལུས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བརྟགས་པ་ཡིན། ། ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ཡོན་ཏན་འཇོ་བའི་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ནི་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དེ་རྣམས་ལ་དེ་རྣམས་འཇོ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་ པའི་ཡེ་ཤེས་གཟུང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་རྣམས་ཐམས་ཅད་པདྨའི་རྩ་བའི་སྣལ་མ་བཞིན་རོ་མཉམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་དེ་ལ་བུ་མོ་ཞེས་བརྗོད་དེ་ཉོན་མོངས་པའི་ཕུང་པོ་འཇོམས་པར་བྱེད་ཅིང་ ལྷའི་ཕུང་པོ་སྐྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཁམས་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་སྐྱེད་པ་ནི་བུ་མོའོ། ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་དབང་པོ་དྲུག་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། ། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱན་ལྔ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཤའི་སྤྱན་དང་། ལྷའི་སྤྱན་དང་། ཤེས་ རབ་ཀྱི་སྤྱན་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ནི་ལྔ་སྟེ། ཐུན་མོང་གི་སྒྲ་དང་། ལྷའི་སྒྲ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒྲ་དང་། མི་ཤིགས་པའི་སྒྲ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དྲི་ལྔ་ནི་ཤ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་དང་། ལྷའི་དྲི་དང་།

This refers to the characteristic of transformation of the elements such as the blood, the body hairs, and the skin. Likewise, it is because the portions of the elements such as the channels of the semen and the marrow undergo transformation. As it is said: "Three transformations from the mother, And likewise three from the father; This mass with six cavities Is designated as the elements of the body." Regarding the phrase "because insight yields the qualities," there are five qualities. The meaning is that because it yields those objects such as form, sound, and so forth, one should grasp the authentic primordial wisdom (jñāna). Alternatively, because it brings to a single taste all the elements arising from the previously mentioned semen and blood—like the fibers of a lotus root—it becomes the Tathāgata. That insight is called the "daughter," in the sense that it has the nature of destroying the aggregates of afflictions and generating the aggregates of the deities. The generation of all those elements through the doors of the sense faculties is the "daughter." In that regard, there are first the six sense faculties and the six sense bases (āyatana) such as form. Among those, in order to grasp the five eyes of the Tathāgata, there are the flesh eye, the divine eye, the insight eye, the primordial wisdom eye, and the Buddha eye. Likewise, there are five types of sound: common sound, divine sound, insight sound, indestructible sound, and primordial wisdom sound. Likewise, the five types of smell are the smell of flesh and so forth, divine smell, and so on.

111

མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་ བ་རང་རིག་པ་བདེ་བའི་དྲི་དང་། བཟླས་པའི་དྲི་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་དྲིའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རོ་ལྔ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆེད་དུ་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རོ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རོ་མྱང་བའི་རོ་དང་། བླ་མའི་མན་ངག་གི་དབང་གིས་བརྟགས་པའི་བདེ་བའི་རོ་དང་། མཆོག་གི་བདུད་རྩིས་ཚིམ་པའི་རོ་ དང་། རེག་པའི་རོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རེག་བྱ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དང་པོ་ཉིད་དུ་མ་དང་ཕའི་དབང་གིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་རེག་བྱའོ། ། དེ་ཡང་མངལ་དུ་ཞུགས་པ་ནས་སྐྱེས་པ་ལ་ཐུག་པར་མྱང་བའི་རེག་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེས་ཕན་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དབང་པོའི་ཤེས་པ་ལ་ཀུན་ལྟ་བའི་རེག་བྱའོ། ། ཕུང་ པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཁམས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་འཇུག་པའི་མཐར་ཐུག་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་ཐ་དད་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་སུ་རྒྱུ་བ་དེས་ན་འཆད་བཞིན་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པར་ལྟ་བའི་བདེ་བ་སྐྱེད་པའི་རེག་བྱའོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ རེག་བྱ་ནི་ལྔ་པའོ། ། དེ་དག་ནི་ཐབས་སོ། ། འདིའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གཟུགས་དྲུག་པ་དང་། སྒྲ་དྲུག་པ་དང་། དྲི་དྲུག་པ་དང་། རོ་དྲུག་པ་དང་། རེག་བྱ་དྲུག་པའོ། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་དྲུག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་ དུ། ཤེས་རབ་ཚོས་མཁན་མ་ཞེས་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི་མངལ་གྱི་གནས་ནས་འབྱུང་བས་ཚོས་མཁན་མ་སྟེ། དེའི་ལུས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདུད་རྩིས་བསྒོས་པ་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་སྟེ།

The supreme unchanging [consists of] the scent of self-knowing awareness-bliss, the scent of recitation, and the scent of meditative concentration. Likewise, the five tastes are: the taste of compassion and so forth for the sake of all sentient beings; the taste of savoring the sublime Dharma; the taste of bliss imputed through the power of the guru’s pith instructions; the taste of being satiated by the supreme nectar; and the taste of touch. Likewise, there are five types of tactile objects (spraṣṭavya). First is the tactile object of union through the power of the mother and father. That is the tactile object experienced from the time of entering the womb until birth. Likewise, there is the tactile object of observing all [objects] through the sensory consciousnesses for the sake of sentient beings with a compassionate mind. Then, from the five aggregates up to the final engagement with the thirty-six elements, by way of generating the factors of awakening (bodhipakṣadharma) in their respective distinct forms, one travels through the sites (pīṭha) and near-sites (upapīṭha); therefore, this is the tactile object that generates the bliss of the view, as explained in the second chapter. The tactile object of nirvāṇa is the fifth. These are the methods (upāya). The nature of the wisdom (prajñā) here consists of the sixth form, the sixth sound, the sixth scent, the sixth taste, and the sixth tactile object. All of these are the sixth: the nature of the non-dual wisdom of the dharmadhātu, the certainty of the Tathāgata. Likewise, it is said: "Wisdom is called the dyer." This means that because she emerges from the state of the womb, she is the dyer; one sees her entire body permeated by the nectar of wisdom.

112

སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཚེད་པས་ཞེས་པ་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྙིང་རྗེས་ ཆགས་པས་འཚེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚོས་མཁན་མ་ནི་དེ་བཞིན་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འོ། ། བརྗོད་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་གཡོ་བས་ན། ། ཤེས་རབ་གར་མཁན་མ་ཞེས་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི་འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཁྲུངས་པའི་ཕྱིར། གར་ མཁན་མ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་དུ་གཤེགས་ནས་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབས་ཏེ་བདུད་བཅོམ་པར་མཛད་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རོལ་མོ་ནི་གར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དེ་ནི་གར་མཁན་མ་སྟེ། སྔོན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རོའི་གར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རབ་ཀྱི་མཐར་ སོང་བས་གཡོ་བ་ནི་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་དོན་དུ་གནས་མེད་པ་ནི་སྦྱོར་བས་སེམས་དེ་ཉིད་གནས་མེད་པ་ཉིད་དེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཕུལ་དུ་སོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཉིད་སེམས་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའོ། ། བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་འབོད་པའོ། ། འོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སྟེ་དབྱེར་ མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཁྲུངས་པའོ། ། དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དེ་ནི་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ལས་མར་མེའི་རྩེ་མོ་ལྟ་བུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་བྱོན་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་ དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་དེ་ནི་གཡུང་མོ་སྟེ།

"Because all sentient beings are cooked" means that the gods, such as Indra, and humans, and so forth, are cooked through the attachment of compassion. "The dyer is likewise described" refers to the Tathāgata. "Described" has the sense of being illustrated. "Because of the movement of great compassion, insight is called the dancer" means that here, because the Tathāgata is born, the dance is the performance of the Buddhas who, having set out upon the path to awakening, accomplished awakening and conquered Māra by means of teaching the Dharma to tame sentient beings. Therefore, that insight is the dancer; because she performs the dance of the flavor of former awakening, she has reached the ultimate limit. "Movement" is for the sake of abandoning conceptualization; "non-abiding" is the application by which that very mind is non-abiding. Through the excellence of absorption, the very nature of mind becomes mindlessness. "Great compassion" is an address to Vajragarbha. However, the Tathāgata himself is Vajragarbha, for the Tathāgata is born from inseparable wisdom. That inseparable wisdom, the dharmadhātu, is the vajra. From that, by the power of the Tathāgata’s compassion, which is like the tip of a lamp flame, he has come forth. Therefore, the intention is that "great compassion" refers to himself and not to another. Likewise, that insight is the outcaste woman.

113

གང་གི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གྱི་སྦྱོར་བས་བདེ་བ་སྣ་ཚོགས་པའི་འགྱུར་བ་འབྱུང་སྟེ། བདེ་བའི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། དེ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རེག་ཏུ་མེད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ཆོ་འཕྲུལ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ གཡུང་མོའོ། ། ཌིཾ་ནི་ནམ་མཁའ་འགྲོ་བ་ཞེས་པ་འདིར་སྐད་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་བརྗོད་དོ། ། ཨམྦའི་ཞེས་པ་ལ། ཨམྦ་ནི་མ་སྟེ། ཤེས་རབ་མ་དེ་ནམ་མཁར་འགྲོ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ནམ་མཁར་བསྟན་པ་གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བློ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་ བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྟེ་བར་མའོ། ། སྙིང་གར་སྲིང་མོའོ། ། མགྲིན་པར་ཚོས་མཁན་མའོ། ། དཔྲལ་བར་བུ་མོའོ། ། གཙུག་ཏོར་དུ་གར་མཁན་ཅན་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསང་བར་གཡུང་མོའོ། ། འདིར་སྡུད་པ་ལས་ཕྱི་རུ་སྤྲོ་བའི་རིམ་པས་བསྐྱེད་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མ་གསུངས་ཀྱང་དགོངས་བཤད་ གཞན་གྱི་མན་ངག་གིས་གཉེན་མོ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་དྲུག་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཟླས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་བཟླས་པའི་ཡུལ་གཉེན་མོ་ཤེས་རབ་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཡུལ་ལ་བྲམ་ཟེ་མོ་ཤེས་རབ་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལག་པའི་ བྱ་བ་རྣམས་ལ་རྒྱལ་རིགས་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བླང་བ་དང་དོར་བའི་བྱ་བ་ལ་རྗེའུ་རིགས་མའི་ཤེས་རབ་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བའི་ལས་ནི་དམངས་རིགས་མའི་ཤེས་རབ་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་འཇོམས་པ་ནི་གཏུམ་མོའི་ཤེས་རབ་མ་ཞེས་པ་དེ་ངེས་པའོ། །

Because through the application of meditative concentration, various transformations of bliss arise, which is the ultimate bliss. Furthermore, because it is inexpressible, it is intangible. Therefore, in order to fully demonstrate the miraculous powers and emanations of the Tathāgata, there is the ḍombī. Regarding ḍiṃ, it is expressed here from the verbal root as "one who moves through space." Regarding ambā, ambā means "mother"; thus, the meaning is that the consort of insight moves through space. In that way, because the emanations of miraculous power are displayed in space, the Blessed One is so called because he possesses the intellect that has that as its nature. Likewise, the mother is at the navel; the sister is at the heart; the dyer is at the throat; the daughter is at the forehead; the dancer is at the uṣṇīṣa; and similarly, the ḍombī is at the secret place. Here, the sequence of generation through the process of outward radiation from the saṃgraha is certain. Although not explicitly stated, according to the instructions of other intentional explanations, in order to show the etymological definitions of the six yoginīs, such as the "kinswoman" and so forth, it is said: "recitation," and so on. Here, the object of recitation is the kinswoman, the consort of insight. Likewise, the object of the maṇḍala is the brahmin woman, the consort of insight. Likewise, for the activities of the hands, she is the kṣatriya woman. Likewise, for the activities of accepting and rejecting, she is the vaiśya woman, the consort of insight. Likewise, for the action of bliss, she is the śūdra woman, the consort of insight. Likewise, for the destruction of the state of death, she is the fierce woman, the consort of insight; this is the certainty.

114

དེའི་ཕྱིར་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཟླས་པ་ཟློས་པར་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་གང་དག་གིས་བརྗོད་ཅིང་ཟློས་པ་དེ་ནི་བཟླས་པ་བརྗོད་དེ། དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་སོ། ། ཡང་ན་སྲོག་དང་རྩོལ་བའི་སྦྱོར་བས་བསྟན་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་དབུས་མ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། རྐང་པས་འདྲི་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་ལ་ ལ་ནཱ་དང་ར་ས་ནཱའི་རྩ་གཉིས་ཀྱི་སྲོག་མནན་པ་ནི་རྐང་པའོ། ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་འཇུག་པ་ནི་འདྲི་བ་སྟེ། སྔོན་གོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཉེད་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱར་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ལ་ཉེད་པ་ནི་རྡུལ་ཆགས་ཆེན་པོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་སྟེ། དེས་ སྣ་ཚོགས་རྒྱས་བཏབ་པ་འདིས་ན་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། རང་དང་གཞན་ཀུན་རྫོབ་པ་དག་ཅིག་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་ལག་པ་བརྐྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལག་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་འདུལ་བའི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཏེ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བརྐྱང་བ་པ་ནི་གསལ་བར་འགྱུར་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ནི་ ཁམས་གསུམ་ས་རྣམས་བདུད་རྩིའི་རོ་རྣམས་ཀྱིས་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་དགོངས་སོ། ། སོར་མོ་བསྐུམ་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱི་བསྐུམ་པ་ནི་བསྐུམ་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རང་གི་ཡེ་ ཤེས་ཀྱིས་དེ་རྣམས་དང་རོ་མཉམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཞིག་བསམ་པ་དེ་བསམ་གཏན་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ།

Therefore, regarding the statement, "The recitation of the Tathāgata is explained as that which is uttered and repeated," that which is spoken and repeated is called "recitation," which refers to the collection of vowels and consonants. Alternatively, it is taught as the application of prāṇa and āyāma. "Maṇḍala" refers to the central avadhūtī. "With the foot one shall draw" means that the suppression of the prāṇa in the two channels, lalanā and rasanā, is the "foot." Entering into the avadhūtī is "drawing," because of prior habituation. "Shall become" means "certainly." Regarding the statement, "Because of rubbing, it is called maṇḍala," "rubbing" refers to the supreme bliss of self-knowing wisdom (jñāna) in which the great passion (rajas) is attached. Because all variety is sealed by this, it is a maṇḍala; it is so called because the self and all others are conventionally one. Regarding "likewise, the stretching of the hands" and so forth, "hands" refers to the rays of light that tame various beings. "Their stretching" should be connected with the phrase "becoming manifest." "Mudrā" refers to the fact that it satisfies the realms and the bhūmis with the taste of nectar; the intention is that it is the characteristic of the reflection of sentient beings. "The contraction of the fingers is likewise" means that the contraction of the rays of the nectar of Dharma is "contraction," because all sentient beings are made to have one taste with them through one's own wisdom (jñāna). "Whatever is intended is concentration" (dhyāna) means that, in that same way, all sentient beings are to be gradually established.

115

གང་ཞིག་བསམ་པ་དེ་བསམ་གཏན་དུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་ བྱེད་པའོ། ། གང་ཕྱིར་རྣམ་བསམ་བསམ་གཏན་ནོ། ། ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བསམ་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ལམ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་བསམ་པ་ཕ་ལས་ཐོབ་པའི་བདེ་བ་གང་ཞེས་པ་ནི་ལྔ་པའི་དོན་ ལ་བདུན་པའོ། ། ཕ་ལས་ཐོབ་པའི་འཆི་བའི་མཐར་བསྐྱེད་པའི་བདག་ཉིད་བདེ་བ་འཛག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་མྱོང་བའི་བདེ་བ་དེ་ཉིད་ལོ་བཅུ་དྲུག་གི་མཐར་སྐྱེས་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱོད་དོ། ། བུད་མེད་ཀྱིས་ཀྱང་ལོ་བཅུ་གཉིས་མཐར་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱོད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བདེ་བ་གང་གི་འདིར་མི་འཆི་ཞེས་པ་ནི་ འདིར་འཁོར་བ་པ་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱི་བདེ་བས་འཁོར་བ་ནས་འཁོར་བར་འཁོར་རོ། ། བློ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གང་གི་ཚེ་བདེ་བ་ཉིད་བསྟན་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དུ་བརྗོད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་བདེ་བའི་རྣམ་པ་སྟེ། ། བདེ་བས་འགྲོ་བ་ཁྱབ་པ་ཉིད། ། འདིར་ ནི་བདེ་ལས་བདེ་གཞན་གྱི། ། འཆིང་དང་སྐྱེ་བ་འབྱུང་མི་འགྱུར། ། ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུད་འདིའི་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གོ་སླའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་བསྟན་པ་དང་། ། སྟོན་པ་ལ་འབྲེལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རབ་ ཏུ་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་རྟོག་པ་བཅུ་གཅིག་གི་མདོར་བསྡུས་པ་སྟེ།

That which is to be contemplated is to be grasped as concentration (dhyāna) by the mind of the yogi, which knows the minds of others. Regarding the phrase "because that which is contemplated is concentration," the meaning is that because that which is beyond contemplation is the Tathāgata, free from subject and object, it is the path of non-conceptualization. However, regarding the yogis' contemplation of "whatever bliss is obtained from the father," the fifth case is used in the sense of the seventh. That very bliss obtained from the father—which is the nature of bliss generated at the end of death—is experienced during the state of emission by the male himself at the end of sixteen years. The female also experiences it herself at the end of twelve years. Regarding the phrase "because of which bliss one does not die here," it means that here, those in saṃsāra wander from saṃsāra to saṃsāra through a bliss that lasts but a moment. When the wise demonstrate that very bliss, it is then described as the concentration of the yogis. For it is said by the Blessed One: "The Blessed One is the aspect of bliss; By bliss, the world is pervaded. Here, from bliss, there is no other bliss; Bondage and birth do not arise." This refers to the statement of this tantra and so forth, which is easy to understand. By the word "and so forth," the teaching, the teacher, the connection, and so on, have been explained previously. The "Chapter on Suchness" (tattva-prakaraṇa) is a summary of the eleven conceptualizations.

116

དེ་རྣམས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་དམ་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་སྟེར་བར་བྱེད་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་དང་པོ་སྟེ། དང་པོའི་མིང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངེས་པའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་མདོར་བསྟན་པ་སྟེ་དང་པོའོ། ། ། ། ད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་རྣམ་པར་འགྲེལ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པ་བཤད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་གཅིག་གི་ཚིག་གི་རིགས་ཏེ། རབ་ ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་དེའི་དོན་སྣ་ཚོགས་འབྱེད་ཅིང་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་ཞེས་པའི་ཚད་མའི་ངག་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཞེས་པ་ནི་འདིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། ཁམས་ལྔ་དང་། ཡུལ་ལྔ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་ དབང་པོ་ལྔ་དང་། དེའི་བྱ་བ་ལྔའོ། ། དེ་ལ་དྲུག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དེའི་བྱ་བའོ། །

This is because it pervades them. Suchness (tattva) is the meaning of entering into the ultimate truth (paramārtha). It is the thorough differentiation of all conceptual constructions (kalpa). Furthermore, it is a thorough differentiation because it proceeds to the ultimate limit, bestowing the accomplishment (siddhi) of Mahāmudrā. That itself is the first, because it is the name of the first. This is the definitive teaching of the Tathāgata. This concludes the first chapter of the Samputatilaka Tantra, the brief exposition of the source text titled The Illumination of Mindfulness of the Correct View. Now, in order to show the explanation of the thirty-seven factors of awakening (bodhipakṣa-dharma) as spoken by the Blessed One (bhagavān), he said, "Then," and so forth. "Then" means that immediately following the chapter on suchness, the second chapter is explained. Alternatively, "then" is a singular term; it means the authoritative statement of the treatise that differentiates and realizes the various meanings of that first chapter. Here, the thirty-seven factors of awakening consist of the five aggregates (skandha), the five elements (dhātu), the five objects, and likewise the five faculties of action and their five activities. In that regard, the sixth consists of the aggregate of wisdom (jñāna-skandha), the element of wisdom, the faculty of wisdom, the object of wisdom, and likewise the faculty of the action of wisdom and its activity.

117

དེ་རྣམས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཆོས་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཁམས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཏེ། ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། ། ཕྱོགས་ཞེས་པ་ནི་ཡན་ལག་ཅེས་བརྗོད་དོ། ། དེའི་ཡན་ལག་ནི་རྣམ་གསུམ་མམ་རྣམ་པ་མང་པོར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ཐམས་ཅད་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་འཆད་བཞིན་པ་དེས་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ། ནང་ གི་ལུས་ཞེས་པ་ལ་ལུས་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ནི་ལུས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། འདིར་ནང་གི་ལུས་གསུངས་པ། གང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་གཏུམ་མོའི་ཚོགས་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སྲོག་གི་རླུང་གཟུང་བའི་གནས་དེར་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ ཞེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་རང་གི་སེམས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དངོས་པོའོ། ། དེ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་སྟེ། རང་དབང་ཐོབ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་ལོ་ཅན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པར་སྤྱོད་ཅེས་པ་ནི་སྤྲོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་ཤེས་བཞིན་ཞེས་པ་དང་གི་ སྒྲ་ནི་སྡུད་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ཤེས་བཞིན་ནི་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་སྟེ། ལྷའི་དབང་པོས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཤེས་པའོ། ། དེས་ན་དྲན་པ་དང་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྣམ་པར་གསལ་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་མངོན་ཤེས་ཐོབ་པས་རང་ལས་བྱུང་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གདུལ་བྱ་དེ་རྣམས་ དེས་དྲན་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དྲན་ཞིང་རྟོགས་པའི་དོན་ཏོ། །

That which pervades these is the thirty-seventh, which is the meaning of the "element of wisdom" (jñāna-dhātu) as the subject. Thus, there are thirty-seven phenomena, and these are the "sides" (pakṣa) of those phenomena. "Side" is said to mean "limb" (aṅga). Its limbs become threefold or manifold. "All of that shall be explained" means that it is taught extensively by the present explanation. Regarding "the internal body," "body" refers to the aggregate of form (rūpa-skandha). That is also threefold, and it is to be characterized by the body. Here, the internal body is taught: the place where yogins hold the life-wind (prāṇa-vāyu) through the vajra-like absorption (vajropama-samādhi) within the assembly of the inner heat (caṇḍālī); that is "contemplating the body." This is the reality of the wisdom of self-awareness (svasaṃvedana-jñāna) that is non-dual with one's own mind. That is also thoroughly shown to sentient beings, in order for sentient beings who have attained mastery to attain the "possessor of the wheel" (cakravartin). "Investigating" means for the sake of elaboration. Therefore, the word "and" in "mindfulness" (samprajanya) has the sense of inclusion. By that, "mindfulness" is correct thorough knowledge; it is the knowledge of the physical actions of sentient beings by the Lord of Gods (Indra). Therefore, "the world is clearly illuminated by one endowed with mindfulness" means that by having previously attained the superknowledges (abhijñā), those disciples of the world who arise from oneself are remembered and realized by that very nature of mindfulness.

118

གང་གི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་སྔོན་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་གསལ་ཞེས་བརྗོད་དེ་ས་བོན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་འབྲས་ཀྱི་ མྱུ་གུ་ལས་འབྲས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་གི་ཁྲེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་དང་། ལས་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འགའ་ཞིག་སོམ་ཉི་ཟ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལ་བརྗོད་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་དང་ཡིད་ མི་བདེ་བ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིར་སྔོན་ནས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་རིག་པའོ། ། དེས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཆིང་བར་འགྱུར་རོ། ། རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་རྣམ་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་བཅིངས་པ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། འོན་ཀྱང་ སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཇི་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་སུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་སྲིད་དུ་འཁོར་བའི་བཅིངས་པ་ལས་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཟད་པའི་ཕྱིར་གྲོལ་བར་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཕན་ཚུན་ཟོ་ཆུའི་འཁྲུལ་འཁོར་བཞིན་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་གྲངས་ མེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། འོ་ན་འདི་ལྟར་ཕ་ལས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་མོད་ཕ་ནི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་བྱ་བ་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ལ།

Why is it said that what is clarified for those sentient beings who have previously accumulated roots of virtue (kuśalamūla) from their own nature? Is it not the case that a specific result arises from a specific seed? Just as a rice sprout produces a rice fruit and not a millet one, so too, some may wonder, a specific result arises from a seed of an utterly pure mind and from specific actions. To that, it is said: that is not so. Why? Because it is taught as "ignorance and mental unease." Here, that which causes birth in saṃsāra from the beginning is ignorance. Therefore, all sentient beings are bound by the faults of the habitual tendencies (vāsanā) of conceptualization. Those who have realization, because they have utterly destroyed those [tendencies], are liberated from bondage. However, as long as one does not become a Buddha due to the power of the habitual tendencies of prior karma, one will not be liberated from the bondage of saṃsāra. Liberation is spoken of because the obscurations (āvaraṇa) of one's own aggregates (skandha) and so forth have been exhausted. In that way, like a waterwheel, the infinite classes of sentient beings and the infinite classes of Buddhas should be illustrated. Well then, although a son is born from a father, the father may possess qualities such as being a great scholar, one who acts in accordance with the Dharma, and so forth.

119

དེའི་བུ་ནི་ལས་ངན་པ་ལ་དགའ་བ་རྨོངས་པ་ཆོས་མི་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པས་ གོས་པ་དང་ལྡན་ནོ། ། དེས་ན་འདིར་མ་རིག་པ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བས་སེམས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། ཕྱིའི་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཉེས་པས་གོས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་གསལ་བ་ཉིད་ལ་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བས་གསལ་བ་ཡང་སྔར་ གྱི་གཟུགས་སྤངས་ནས་བེམས་པོར་འགྱུར་རོ། ། འོན་ཀྱང་འདིར་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་གསལ་བ་རྣམས་མི་གསལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་མཐོང་བས་གསལ་བའི་སྔོན་གྱི་གཟུགས་སྤངས་ནས་རྨོངས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་བཏུལ་བའི་རྒྱུས་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཤེས་བཞིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་འདུལ་བའི་དུས་སུ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་སེམས་དྲན་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དུས་གསུམ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་རིམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། ། དེ་ཡང་སྔོན་དུ་གསུངས་སོ། ། དེ་ནས་ཕྱིའི་ལུས་(རྒྱེན་,རྐྱེན་)གྱི་བདག་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནང་དང་ཕྱིའི་ལུས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བསམ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་སོ། ། དེ་ཡང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཅན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

His son is possessed of the faults of delighting in negative actions, being deluded, not practicing the Dharma, and so forth. Therefore, in this context, ignorance and mental unease produce the various [defiled] states of mind. Consequently, all that which depends upon the external body becomes stained by faults. Just as when various objects are presented to a clear mirror, reflections appear within it, the clarity [of the mirror] is also previously abandoned and becomes inanimate matter. However, in this case, the clarity of body, speech, and mind becomes unclear; thus, by seeing the various objects of beings and so forth, the previous form of clarity is abandoned and one becomes deluded. Through the cause of subduing those [objects], there is the awareness of the Tathāgata. At the time of subduing them, because one sees the Tathāgata, the mind becomes endowed with mindfulness. In that same way, the three times should be understood in their proper sequence. Regarding that, the sequence is as follows: the internal body of the self is the cause that produces the Tathāgata. That was also explained previously. Then, the external body, which is the nature of the conditions, is the form of the Tathāgata. Likewise, the internal and external bodies are the worldly intention, the family of the Bodhisattvas. Furthermore, they are of the nature of the result, for the purpose of performing the deeds of a Buddha—this is the meaning.

120

དེ་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རིགས་སྐུ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའམ་ཡང་ན་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ནང་གི་ཚོར་བ་ཞེས་པ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཏེ། དེའི་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚོར་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། འདིར་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནི་རྡུལ་གྱི་ཁམས་སོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཚོར་བ་སྟེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དག་གོ། ། དེ་ལ་གང་ཚོར་བ་བདེ་བ་ནི་ ནང་གི་བདག་ཉིད་དོ། དེས་བདེ་བའི་རྣམ་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་རིག་པའི་ལུས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་གང་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་སྟེ། ངག་གི་བརྗོད་པས་ཆོས་མང་པོ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ནི་སེམས་ ཅན་གྱི་རིགས་ཅན་གྱི་སྟེ། དངོས་པོའི་ཚོགས་པས་གཞན་གྱི་སེམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ན་ཡང་ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་རྗེས་སུ་སྟོན་པའི་ཚོར་བ་དོན་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཤེས་བཞིན་དང་རྣམ་པར་སྤྱོད་ཅེས་པ་ལ་དང་གི་སྤྱོད་ནི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་ལམ་ཤེས་ནས་སྤྱོད་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཇི་སྲིད་ནམ་མཁའི་མཐར་ཐུག་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའོ། །

Thus, the aggregate of form is established as the three bodies of the family of Vairocana, or alternatively, as the dharma, sambhogakāya, and nirmāṇakāya bodies; this is the certainty. Now, in order to likewise demonstrate the three types of feeling, it is said: "internal feeling," and so forth. Here, the aggregate of feeling is Ratnasambhava. The feelings that constitute the nature of his body, speech, and mind are of three types. Here, Ratnasambhava is the element of dust. That which arises from it is feeling, namely pleasure and suffering. Among those, the feeling of pleasure is the internal nature. This means the Blessed One, whose nature is the body of self-awareness in the aspect of pleasure. The feeling of suffering is compassion directed toward sentient beings, because it teaches many dharmas through verbal expression. The feeling of both pleasure and suffering belongs to the family of sentient beings; this means that through the collection of phenomena, one understands the minds of others. Therefore, "observing feeling" means the means of attraction of "common purpose," which is the feeling that correctly teaches the path of perfect awakening to those sentient beings. Regarding "with vigilance and conduct," "conduct" refers to those sentient beings practicing after they have known the authentic path; it means performing the welfare of sentient beings as far as the limits of space through the yoga of the conventional and the ultimate.

121

མ་རིག་པ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཚོར་བ་རྣམ་པ་ གསུམ་ལ་བརྟེན་པའི་སེམས་སོ། ། ཚོར་བ་ཞེས་པ་གང་ཞེ་ན། མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ཚོར་བའོ། ། དེ་སད་པ་ནི་ཚོར་བ་བདེ་བའོ། ། དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་རིག་པ་བཟང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ལུས་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཚོར་བ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའོ། ། དེའི་ཡང་དག་པར་དྲན་ པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་གཉིས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་གི་ལམ་གྱིས་ངེས་པར་གསུངས་ཤིང་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་དག་ནི་ལུང་གཞན་རྣམས་ལས་རྒྱས་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། བདག་གིས་ནི་གཞུང་རྒྱས་པས་འཇིགས་པས་མ་བརྗོད་དོ། ། འོན་ཀྱང་མན་ངག་གིས་བརྗོད་དེ། ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ ཞེས་པ་ནི་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་པདྨའི་སྐུད་རྩ་ལྟ་བུ་རྣམས་ལ་གང་བརྟེན་པའི་སེམས་ཏེ། དེ་ཡང་ཆོས་ཅན་ཞེས་བརྗོད་དེ་རང་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་རྣམས་ལ་ལྟ་བའི་ཆོས་ནི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་སོ། ། ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ ཆོས་རྣམས་ལ་བལྟས་པས་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་པའི་མིང་རྣམས་ལ་འཇུག་སྟེ། དེའི་རང་གི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་དགེ་བ་འམ་མི་དགེ་བ་འབྱུང་ངོ་། །

"Ignorance and mental unease" refers to the mind that depends upon the three types of feeling in that manner. What is "feeling"? It is feeling by the power of ignorance. Its awakening is pleasant feeling. The meaning is that being endowed with mindfulness generates excellent knowledge. Thus, feeling, which is the nature of the four bodies, is the aggregate of feeling. For the sake of correctly recollecting that, it is the second application of mindfulness. Likewise, in order to teach the application of mindfulness of phenomena, it is said, "internal phenomena," and so forth. Here, the phenomena that are the nature of body, speech, and mind are definitively taught by way of verbal expression, and the Blessed One taught the Dharma. Furthermore, that is the nature of emptiness, the absence of marks, and the absence of aspiration; these should be understood in detail from other scriptures. I have not described them here for fear of making the text too voluminous. However, I shall describe them according to the pith instructions: "internal phenomena" refers to the mind that depends upon the seventy-two thousand channels, which are like the fibers of a lotus stalk. That is also called the "subject" because its nature is self-awareness. Therefore, the phenomena that observe the objects and subjects by way of its own nature are the internal phenomena. "External phenomena" refers to the engagement with the names of various entities by observing such phenomena; by the power of its own karma, virtue or non-virtue arises.

122

དེས་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་བསྐྱེད་དེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ ཚེ་རབས་སྔ་མའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་སེམས་བསྐྱེད་དོ། ། ལས་དེས་ཕྱི་རུ་བྲག་ཅ་བཞིན་ཆོས་སྟོན་ཏོ། ། ཉན་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་ཀློག་པ་དང་། རྒྱས་པར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དམ་པའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ སྟོན་པའི་གླེགས་བམ་རྣམས་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དང་། འཛིན་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་བཀའ་ཐམས་ཅད་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནང་དང་ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་གང་དག་སྣ་ཚོགས་པར་སྤྲུལ་ པའི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱི་བློ་ངན་པའི་ཉེས་པ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར། ཆོས་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའོ། ། དེས་ན་རྒྱས་པར་ཡང་ཆོས་སྟོན་པའོ། ། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་དེ་ རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཙམ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བཏུལ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའོ། ། མ་རིག་པ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པའོ། ། དེས་ན་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེས་ པ་ཅུང་ཟད་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་གཡོགས་པར་འགྱུར་རོ། །

It generates various entities, and thus the nature of the great elements arises. Likewise, through the power of the habitual tendencies of previous lives, yogins and bodhisattvas generate the mind toward various entities of the sublime Dharma through virtuous actions. By that action, they teach the Dharma externally like an echo; they listen, teach, read, and extensively and perfectly demonstrate it. Likewise, they collect and uphold the volumes that teach the various sublime Dharmas, and perform all the activities of the Blessed One’s word as taught in the Prajñāpāramitā. Likewise, regarding "internal and external phenomena," this refers to the various emanations of compassion focused on phenomena. In order to destroy the faults of the inferior intellects of those sentient beings, "observing phenomena" means observing the path of emptiness endowed with the supreme of all aspects. Thus, they teach the Dharma extensively. "Discernment and introspection" means that, in order to abandon the mere habitual tendencies of those sentient beings, they are "tamed," which means they have entered into the manner of the Blessed One’s absorption (samādhi) as before. "Ignorance and mental unease" refers to ignorance because it focuses on the apprehended and the apprehender as grasped by the conception of a self. Therefore, "mental unease" becomes slightly obscured by desire.

123

དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བས་སྔོན་གྱི་གཟུགས་སྤངས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཉི་མ་འཆར་བས་པདྨ་ཁ་བྱེ་བ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ མ་རིག་པས་གཡོགས་པས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉི་མ་འཆར་བ་མཐོང་བས་ཁ་བྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་ལམ་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་ན་ཤེས་བཞིན་ནོ། ། འཇིག་རྟེན་གྱི་བཏུལ་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་དེ་ལས་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེས་བག་ཆགས་ སྤངས་པའི་བདག་ཉིད་བཅོམ་ནས་རང་དང་མཉམ་པར་བྱེད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་ནི་ཐོག་མ་དང་བར་མ་དང་ཐ་མར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐོག་མར་དགེ་བ་བར་དུ་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་དུས་གསུམ་དུ་དགེ་བ་ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་དོ། ། དེ་ཡང་ འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཆོས་དེའི་ཡན་ལག་ནི་ཕྱོགས་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་དེ་ནི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་པའོ། ། བཞི་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གསུངས་པ། ནང་གི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་སེམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ནི་ནང་གི་སེམས་སོ། ། ཕྱིའི་སེམས་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དོ། ། ནང་དང་ཕྱིའི་སེམས་ཞེས་པ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་བཀག་པའི་ཕྱིར། གང་ནང་གི་སེམས་དེ་ནི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་དུ་ བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the phrase "possessing mindfulness": because of that, by seeing the Tathāgata, one abandons the previous form and recollects the natural form. Just as the lotus opens when the sun rises, so too, even though it is shrouded by ignorance, it will open upon seeing the rising of the Buddha-sun. In that way, because they thoroughly understand the authentic path, they possess situational awareness (samprajanya). "Having tamed the world" means that because it arises from that, one teaches the Dharma to that world. By that, having destroyed the self that consists of the abandonment of habitual tendencies, one makes it equal to oneself; this is the meaning. Likewise, "investigating" refers to the beginning, middle, and end. Thus, because the Blessed One said, "Virtuous in the beginning, virtuous in the middle," and so forth, one investigates what is virtuous throughout the three times. Furthermore, the aggregate of perception is the Dharma of Amitābha; its branch is that direction, and that awakening is for the sake of the sādhana, which is the third application of mindfulness (smṛtyupasthāna). With reference to the fourth, it is said: "The internal mind," and so forth. Here, the mind is of three types: among them, the ālaya-vijñāna is the internal mind. The "external mind" is the afflicted intellect (kliṣṭa-manas). The "internal and external mind" is the functioning consciousnesses (pravṛtti-vijñāna). In order to negate those consciousnesses, that which is the internal mind is the wisdom (jñāna) without appearance, because it is negated prior to the yogins.

124

གང་ཕྱིའི་སེམས་དེ་ནི་རྫུན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་གང་ནང་གི་སེམས་པའི་ཕྱིའི་སེམས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་སྟེ། སྔོན་ དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མ་རིག་པ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྔོན་དུ་འགོག་པས་དམིགས་པ་མེད་པར་གྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅུང་ཟད་འཛག་པ་དེ་ནི་མ་རིག་པའི་ཆགས་པ་རྣམ་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའོ། ། སེམས་ཅན་ནད་ རྣམས་ཀྱི་སེམས་གང་སེམས་མེད་པར་བསྟན་པ་སྙིང་རྗེ་གསུམ་ལས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྒྲུབས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གཉིས་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དོན་དམ་པ་འོད་གསལ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་པ་རྣམ་གྲངས་ཏེ། དེའི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་སྤྱོད་ཅེས་སྦྱར་རོ། ། ཅི་ ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་ཅེ་ན་གསུངས་པ། ཤེས་བཞིན་དང་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་ལ་ཡང་དག་པར་ཤེས་བཞིན་པ་ལ་མ་སྟོན་པ་དེས་ཉེ་བར་མཚོན་པ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྐུའོ། ། འཇིག་རྟེན་གྱི་བཏུལ་དེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཏེ། རང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ ཆོས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་སྐུ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དག་དབྱེར་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་ཅེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་དོན་ཡོད་པར་གྲུབ་པའི་ཆོས་སོ། །

That which is the external mind is false, because the entities arising from the mind are like an illusion. Likewise, it is because the cognitions of the bodies of the Buddhas have ceased. Therefore, that which is the internal mind and the external mind without obscuration is non-apprehending compassion, because consciousness has previously ceased. Regarding "ignorance and mental unease," because they have previously ceased, they have become non-apprehending; at that time, the slight leakage of secondary afflictions is the observation of the mind for the sake of utterly destroying the attachment of ignorance. The mind of sentient beings who are sick is taught to be mindless; this is the accomplishment of great compassion from among the three types of compassion. The dharmadhātu, non-dual emptiness, the limit of reality, the ultimate, the luminous clarity, and suchness are synonyms. Observing that and the Blessed One’s conduct is how it should be applied. If one asks, "In what does he conduct himself?" it is said: "With introspection" means that, while correctly introspecting upon the classes of sentient beings, he is not shown [as an ordinary being]; that which is indicated by that is the possession of mindfulness, which is the body of Vajradhara. "Taming the world" means that very phenomenon is like an illusion; by means of the phenomenon of self-consecration, he conducts himself in the inseparability of the conventional and ultimate bodies in which desire is exhausted—this is the intended meaning. In that way, the aggregate of formations is the phenomenon of Amoghasiddhi.

125

དེའི་ཡན་ལག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པ་སེམས་སུ་བཤད་པ་དེས་ནི་རྣམ་པར་སྤྱོད་ཅེས་པ་ནི་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། བཞི་པོ་ཞེས་པ་ནི་གྲངས་ཙམ་མོ། ། དེ་རྣམས་ཞེས་པའི་དེ་ལྟར་སྔོན་དུ་གསུངས་པའོ། ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་རྣམས་ལ་བསྟན་པའོ། ། ད་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་རྣམས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་སུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་དུས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ལ་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་ནི་ གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ནི་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དེ། དེས་ན་གཟུགས་མེད་པར་གནས་སོ། ། དེ་ལ་གཙུག་ཏོར་ནས་དཔྲལ་བའི་འཁོར་ལོའི་མཐར་ཐུག་པར་སོར་བཞི་རྣམས་སུ་གཞན་བཞི་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ ཀྱི་ཉེས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སྒྲོལ་མ་རླུང་གི་ཁམས་བསམ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡང་དག་པར་སྤོང་བའོ། ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་འགོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཇི་སྲིད་དུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སུ་ འཆི་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཤི་ནས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བློ་འཇུག་སྟེ།

Regarding the limbs of awakening, the explanation of the four applications of mindfulness (smṛtyupasthāna) as being within the mind is what is meant by "investigating"; this is the certainty of the Blessed One (bhagavān). "The four" refers merely to the number. "Those" refers to what was previously stated. "The applications of mindfulness" is the teaching for the retinue. Now, in order to speak of the four correct abandonments (samyakprahāṇa), it is said: "non-virtuous, unwholesome phenomena," and so forth. Here, in the utterly pure Buddha-fields, Buddhas and Bodhisattvas (bodhisattva) will appear. At that time, sentient beings whose nature consists of the four great elements will be born. Furthermore, there are four types; among them, those born miraculously (upapāduka) are in the formless realm (ārūpyadhātu). Their karma is the nature of wind and consciousness; therefore, they abide without form. In that regard, from the crown protuberance (uṣṇīṣa) to the end of the forehead wheel, there will arise four finger-widths (aṅgula) endowed with the other four. In order to reverse the faults of their habitual tendencies (vāsanā), one should contemplate Tārā as the wind element; that too is a correct abandonment. "Non-virtuous, unwholesome phenomena that have not yet arisen" refers to those who have entered the meditative absorption of cessation (nirodhasamāpatti) in the formless realm. By means of their absorption, they will not die in that state for as long as it lasts. However, through the power of former habitual tendencies, after death, their minds will engage with non-virtuous, unwholesome phenomena.

126

དེས་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་མི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་སྡིག་པའི་བློ་དང་། མི་དགེ་བའི་བློ་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པའི་བློ་དང་ཇི་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་སྲིད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་པའོ། ། འདུན་པ་དང་རིམ་པ་དང་འདྲ་བའི་ཚིག་གམ་སྔོན་གྱི་ཆོས་དང་ལས་དེ་དང་འདྲ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་གསུངས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནི་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པ་ཤེས་སོ། ། ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པས་ལུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཡང་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ འཁོར་ལོ་ལ་དམིགས་པའོ། ། དེས་ན་དབེན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་སླར་དེ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་སླར་ཡང་མི་སྐྱེ་བ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ་ཞེས་པ་ནི་བླ་མ་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་མཉེས་པར་བྱེད་དོ། ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྤྲོ་བས་སྦྱིན་པ་དང་ཤིན་ཏུ་ སྦྱིན་པ་དང་སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་སྟེར་རོ། ། དེས་ན་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཉན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་བླ་མའི་མན་ངག་ལ་དམིགས་སོ། ། དེས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་དངོས་གྲུབ་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ།

Through that, one will experience various sufferings. Therefore, in order to prevent those [afflictions] from arising, the Blessed One taught that one should act until sinful thoughts, non-virtuous thoughts, and unrighteous thoughts no longer arise. To demonstrate that very point, the phrase "generates aspiration" means to recollect former abodes. The meaning of "aspiration, sequence, and similar words" or "similar former dharmas and actions" is the speech of the Tathāgata. By that, one will enter into the qualities of a Buddha. One understands the isolation of the body. Through the isolation of the body, one relies upon the absorption of the body. That, moreover, is with elaboration, focusing on the maṇḍala-cakra of Vajrasattva and so forth. Therefore, "isolated" means that one teaches and holds those [qualities] and so forth, and further holds them so that they do not arise again. For that reason, "exerts diligence" means to please the gurus and spiritual friends. With the enthusiasm of diligence, one gives generosity, supreme generosity, and great generosity. By that, one listens to the dharmas of the three vehicles and so forth. Therefore, one focuses on the guru’s pith instructions. Through that, one completely abandons the aggregates of afflictions and will also attain accomplishments (siddhi). Thus, the Blessed One said:

127

བརྩོན་འགྲུས་ སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཆོས། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ནི་ཕ་རོལ་འགྲོ། ། བརྩོན་འགྲུས་དང་ནི་བྲལ་ན་ནི། ། སྒྲུབ་པོས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་མི་འགྱུར། ། དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་བརྟེན་པ་ཡིས། ། མཁས་པ་རྣམས་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཇི་སྲིད་མི་རུ་མ་སྐྱེས་པར། ། བརྩོན་འགྲུས་ཉིད་ནི་བྱ་བ་ཡིན། ། ཆོས་ནི་མང་པོ་མཉན་ པ་དང་། ། བསྒོམ་པ་རྣམས་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད། ། སེམས་ཅན་རྒྱུ་རུ་བདག་བསྒྲུབ་པར། ། སྨོན་ལམ་ཡང་ནི་འདེབས་པར་བྱེད། ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྟོན་ཅིང་དེས་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ རྫོགས་པར་བྱས་པའོ། ། སྨོན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པའི་ལམ་སྟེར་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་པའི་ལྷ་ནི་ གཙོར་མེའི་ཁམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། ། འོན་ཀྱང་དགེ་བའི་གྲོགས་མཆོག་དང་བྲལ་བའོ། ། དེས་ན་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་དང་གང་ཡང་དག་པར་སྤོང་བསྐྱེད་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་དེས་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རྙེད་པར་འགྱུར་བའོ། ། གང་འདུན་པ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔོན་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།

Diligence The nature of dharma is enthusiasm; the practitioner thereby reaches the far shore. If one is devoid of diligence, the practitioner will not attain accomplishment. Thus, by relying on diligence, the wise shall achieve success. As long as one has not been born as a human, one must practice diligence itself. One listens to many dharmas and practices the various meditations. One also makes aspirations to establish oneself as a cause for sentient beings. Likewise, "holding the mind firmly" means completely abandoning the absorption of emptiness and teaching the six perfections, such as generosity, thereby fulfilling the perfect aspiration. "Aspiring" means the certainty of bestowing the authentic path upon all sentient beings. Likewise, in order to demonstrate the form realms, it is said, "unwholesome, non-virtuous dharmas that have arisen," and so forth. Here, the gods of the form realm are primarily of the nature of the fire element. Through their former roots of virtue, they become great beings; however, they are devoid of the supreme spiritual friends. Therefore, they do not generate the mind toward virtuous dharmas. Whatever virtuous dharma is generated through the correct abandonments, by that one will find perfectly complete awakening. "One generates the desire," and so forth, should be understood as before.

definitionཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག “six perfections” — The six practices or qualities that a follower of the Great Vehicle perfects in order to transcend cyclic existence. They are generosity ( dāna , byin pa ), discipline ( śīla , tshul khrims ), patience or acceptance ( kṣ

definitionགཟུགས་ཀྱི་ཁམས “form realm” — One of the three realms of saṃsāra in Buddhist cosmology, it is characterized by subtle materiality. Here beings, though subtly embodied, are not driven primarily by the urge for sense gratification. It consists of seven

termབརྩོན་འགྲུས → diligence

termཆོས → dharma

termདངོས་གྲུབ → accomplishment

termབདག → self

termསྨོན་ལམ → aspiration

termཏིང་ངེ་འཛིན → absorption

128

གང་གི་ཕྱིར་དཔྲལ་བ་ནས་མགྲིན་པའི་འཁོར་ལོའི་མཐར་ཐུག་པར་སོར་བཅུ་དྲུག་ནས་དེར་སྐྱེ་སྟེ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བཅུ་དྲུག་གི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གནས་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གདུལ་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མེའི་ཁམས་གོས་དཀར་མོའོ། ། དེས་ན་ཡང་དག་པར་སྤང་བར་བྱའོ། ། གང་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡང་དེར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བློ་དང་ལྡན་ཏེ། དེས་ན་འཁོར་བར་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྡུག་བསྔལ་ ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་འདུན་པ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཉན་ཏོ། ། དེས་ན་འདུན་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མཐོང་བས་སོར་ཕྲེང་བཞིན་རྒྱལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱིས་དྲན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཡང་འབད་དོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ དྲན་པ་འམ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་འདོར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔོན་བཞིན་ཏེ། ། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་གཉིས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་གསུམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གསུངས་པ། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ནི་གཙོར་ཆུའི་ཁམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། ལྷག་མ་ནི་དེའི་ནང་དུ་འདུས་སོ། །

Because [the winds] arise there, from the forehead up to the end of the throat wheel, at a distance of sixteen finger-widths, one will be born in those sixteen abodes of the gods who dwell in the form realm. Therefore, they are the disciples of the Tathāgata. Likewise, the fire element is Pāṇḍaravāsinī. Thus, they should be correctly abandoned. Wherever one meditates, the sentient beings born there possess the intellect of sinful, non-virtuous phenomena; therefore, they will repeatedly experience suffering in saṃsāra. Thus, "generating aspiration" means listening to the teaching of virtuous and non-virtuous phenomena. Through that, one becomes endowed with aspiration. By seeing the Blessed One, one becomes victorious, like Aṅgulimāla, and subsequently maintains mindfulness. Furthermore, "exerting effort" means recollecting or upholding the word of the Blessed One in that way. The intention is to discard sinful, non-virtuous phenomena. For the sake of generating the roots of virtue, "applying diligence" and so forth are as before; this is the second correct abandonment. Likewise, with reference to the third correct abandonment, it is said: "virtuous phenomena that have not yet arisen," and so forth. Here, the gods of the desire realm are primarily of the nature of the water element; the remainder are included within that.

129

དེ་ལ་མགྲིན་པ་ནས་སྙིང་གའི་འཁོར་ལོའི་བར་སོར་མོ་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་རྣམས་ལས་དེ་སོར་གཉིས་གཉིས་པོ་དེ་ལས་གནས་དྲུག་ རྣམས་སུ་འདོད་པའི་ཁམས་དྲུག་པོ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཡོན་ཏན་གཉིས་དང་། ཕྱི་མ་དང་ཡོན་ཏན་གསུམ་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། ལྷ་མ་ཡིན་ཡང་དེའི་ནང་དུ་འདུས་ཏེ། དེ་ཡང་སྙིང་གའི་འོག་ཏུ་སོར་གཉིས་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་ དེ་མཱ་མ་ཀཱི་ནི་ཆུའི་ཁམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་བསོད་ནམས་ཀྱི་བདག་པོ་ཆེན་པོར་བསྟན་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་སྤངས་པ་དགེ་བའི་གྲོགས་དང་བྲལ་བ་ཤིན་ཏུ་འདོད་པ་ལ་ཆགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤོང་བ་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བའོ། ། འོན་ཀྱང་འདོད་པ་ལ་སྲེད་པ་དེ་གང་ གི་ཕྱིར་མི་བསྐྱོད་པ་སེམས་ཏེ། དེ་ཡང་ཞུ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེས་ན་མཱ་མ་ཀཱི་ཆུའི་ཁམས་སོ། ། དེས་ན་འདོད་པ་ལ་སྲེད་པའི་སེམས་ཀྱི་འདོད་པས་སྐྱེས་མ་རྣམས་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། ། དེའི་ཕྱིར་ལྷ་རྣམས་འདོད་པ་ལ་སྲེད་པའོ། ། དེས་ན་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་ ཅེས་པ་ལ། འདུན་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྙེད་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ། ། འབད་དོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཡང་དག་པར་འབད་པའོ། ། དེས་ན་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་བཞིན་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་ བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

In that regard, from the throat to the heart wheel, there are twelve finger-widths. From each of those two finger-widths, six locations arise, in which the six desire realms emerge. They arise from the two qualities previously mentioned and the three qualities of the latter. The asuras are also included therein; they likewise emerge from two finger-widths below the heart. Similarly, Māmakī is the water element. Since they are taught as the great lords of merit, they possess generosity and so forth, yet they have abandoned the light of wisdom and are devoid of virtuous friends, being intensely attached to desire. Their abandonment is the correct abandonments. However, as for that craving for desire, it is the mind of Akṣobhya, and that is also of the nature of melting. Therefore, Māmakī is the water element. Consequently, through the desire of the mind that craves desire, one enters into union with women. For that reason, the gods crave desire. Thus, regarding the statement, "one generates the aspiration to produce virtuous dharmas that have not yet arisen," aspiration is the attainment of absorption, which is to be understood as being like the dharmadhātu. "Exerts" means to exert oneself correctly. Therefore, diligence and so forth should be understood as before. Likewise, in order to teach the fourth correct abandonment, it is said, "virtuous dharmas that have already arisen," and so forth.

130

དེ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་གསུམ་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་གྲངས་བཞིན་དུ། ། བཞི་དང་དེ་བཞིན་བཅུ་དྲུག་དང་། ། གནས་བདུན་དུ་ནི་གང་བཤད་པ། ། གསུམ་པོ་རྫུས་ཏེ་ སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མངལ་ནས་སྐྱེས་པ་ནི་རྐང་གཉིས་པ་མི་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་ལྷ་རྣམས་མངལ་ནས་འབྱུང་བར་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་མིའི་དངོས་འཛིན་ཏོ། ། དེས་ན་མི་དེ་རྣམས་ ཀྱང་དགེ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལམ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་འགྱུར་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཞིན། ། ཁ་ཏོན་མར་མེ་མེ་ལོང་སོགས། ། ཞེས་ སོ། ། ཇི་ལྟར་ཁ་ཏོན་ལས་ཁ་ཏོན་དང་མར་མེ་ལས་མར་མེ་དང་། མེ་ལོང་ལས་གཟུགས་བརྙན་ནོ། ། དེ་དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་འགྱུར་རོ། ། ལུས་དེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཚད་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྣལ་ འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྒྱུད་རྣམས་སུ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་པའི་སྒོམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཞི་བ་དང་དྲག་པོ་དང་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོའི་ཐབས་ཀྱིས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུས་མན་ངག་སྣ་ཚོགས་པས་བསྟན་པའོ། ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་ལྔ་པའི་ དོན་ལ་བདུན་པའོ། །

The term "likewise" (tathā) serves to summarize the three correct abandonments (samyakprahāṇa) previously explained. All of these, in their respective order, are explained as being four, sixteen, and seven locations; these three arise through miraculous birth (upapāduka). Likewise, those born from a womb are the bipeds, such as humans. Regarding the statement "to cause the virtuous dharmas (kuśaladharma) that have arisen in them to abide": this refers to the previous human existence of those born miraculously in the three realms of gods, in order to produce their emergence from the womb. Therefore, those humans also abide by the nature of the complete perfection of virtuous dharmas. In order to bring them to full perfection and to bestow the authentic path, they become the emanation body (nirmāṇakāya) of the Tathāgata, just like dependent origination (pratītyasamutpāda). As it is said: "Recitation, a lamp, a mirror, and so forth." Just as recitation arises from recitation, a lamp from a lamp, and a reflection from a mirror, so too, through the power of previous aspirations, one becomes the emanation body. Regarding the statement "that body is the immeasurable method to be meditated upon by sentient beings": here, the Tathāgata, relying on various meditations through various methods in the various tantras of the yogas and yoginīs, teaches the Blessed One’s body through various instructions by means of peaceful, wrathful, and extremely wrathful methods to sentient beings. Regarding the phrase "for the sake of bringing to full perfection": this is the locative case used in the sense of the ablative.

131

སེམས་ཅན་གང་དང་གང་གི་རང་གི་སེམས་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སླར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི་སླར་གྱི་སྒྲས་མིར་འཇིག་རྟེན་དུ་འཇུག་པས་ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་དང་མིའམ་ཅི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བདུད་རྩིས་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། བྱོལ་སོང་དང་དམྱལ་བ་དེ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྐྱེས་ནས་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། སྒོམ་པ་འཕེལ་བ་དང་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཡང་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་བྱོལ་སོང་རྣམས་དང་། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་ པ་རྐང་བཞི་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མིའི་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པས་སྒོམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། ། སྒོམ་པ་དེས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་ཏེ་ཡེ་ཤེས་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འདུན་པ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་མི་དེ་རྣམས་ནི་གཙོར་སའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ལྷག་མ་ ནི་དེའི་ནང་དུ་འདུས་པའོ། ། ཡང་ན་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་གའི་འོག་ཏུ་སོར་གཉིས་ནས་ལྟེ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་སོར་བཅུ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྤྱན་མ་སའི་ཁམས་ཏེ་དེའི་རྟེན་ལྟེ་བའི་འཁོར་ལོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཁམས་བཞིའི་རང་ བཞིན་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་རྣམས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། ད་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་སྒོམ་པ་རྣམས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

It is for the sake of completely perfecting the minds of whichever sentient beings are to be perfected by those dharmas. Regarding the phrase "to perfect again," the word "again" refers to entering the human world, whereby gods, nāgas, yakṣas, kinnaras, and so forth are perfected by the nectar of the dharmakāya. Furthermore, in order to perfect those in the animal and hell realms, he is born again and again and teaches the Dharma. Regarding the phrase "for the sake of the increase and expansion of meditation," this refers to sentient beings born from eggs or from heat and moisture, such as animals, and even four-legged creatures born from eggs and so forth, who, upon obtaining human birth, will cause various and vast meditations to increase. Through that meditation, they become buddhas for the sake of increasing wisdom. The passage beginning with "generates aspiration" is easy to understand. However, those humans are primarily of the nature of the earth element, while the remaining elements are included within it. Alternatively, they are the very essence of the nature of all elements. Two finger-widths below their hearts, extending to the navel, it arises from ten finger-widths; this is because Locanā is the earth element, and the navel cakra is her support. Thus, the four correct abandonments are of the nature of the four elements; this is the certainty of the Blessed One. Now, in order to show the Blessed One’s explanation of the cultivation of the four bases of supernatural power for humans:

definitionགནོད་སྦྱིན “yakṣa” — A class of nonhuman beings who inhabit forests, mountainous areas, and other natural spaces, or serve as guardians of villages and towns, and may be propitiated for health, wealth, protection, and other boons, or control

definitionམིའམ་ཅི “kinnara” — A class of nonhuman beings that resemble humans to the degree that their very name‍—which means “is that human?”‍—suggests some confusion as to their divine status. Kinnaras are mythological beings found in both Buddhist

definitionརྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི “four bases of supernatural power” — The four bases (lit. “legs”) of magical transformation achieved through samādhi , are intention (Skt. chandas , Tib. ’dun pa ), diligence ( vīrya , brtson ’grus ), attention ( citta , sems ), and discernment ( mīmāṃsā ,

adherencePinned rendering paraphrased here: action; self

termཆོས → dharma

termལྷ → god

termཀླུ → nāga

termགནོད་སྦྱིན → yakṣa

termམིའམ་ཅི → kinnara

termཆོས་ཀྱི་སྐུ → dharmakāya

132

འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་འདུན་པ་ཞེས་པ་ནས་རྐང་པ་ཞེས་པའི་ མཐར་ཐུག་པ་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ། ། འདིའི་བཤད་པ་ནི་དབེན་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དབེན་པ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པ་སྟེ། དེའི་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་རྣམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ དུ་མ་རྣམས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་གསུངས་ཤིང་ཆོས་མངོན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ཡང་གསུངས་སོ། ། དེས་ན་བདག་གིས་མ་བསྟན་ཏེ། གཞུང་རྒྱས་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ སེམས་ཅན་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཐ་མལ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་པ་རྣམས་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་འདུན་པའོ། ། དེའི་སྤོང་བ་ནི་སྒོམ་པ་དབེན་པ་སྟེ། དེས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། ། དེ་ཡང་ལྷག་པར་མོས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། དེས་ན་འཇིག་ རྟེན་པའི་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བའོ། ། བརྟེན་པ་ཞེས་པ་ནི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་སེམས་སོ། ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་མན་ངག་རྣམ་པར་དབེན་པ་སྟེ། དེས་རབ་ཏུ་ཞི་བའོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རླུང་གི་སྦྱོར་བ་ཉིད་སྣའི་རྩེ་མོར་སྒོམ་པའི་རིམ་པས་ ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། དེས་ནི་སེམས་བརྟེན་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསང་བ་འདུས་པ་ལས་གསུངས་ཏེ། རིན་ཆེན་ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པ། །

It is said, "the absorption of aspiration" and so forth. Here, the section from "aspiration" up to "foot" is the brief presentation. The explanation of this is "seclusion" and so forth. "Seclusion" refers to the seclusion of the body, which is to be illustrated by means of the sense faculties, the aggregates, the elements, the sense bases, and so on. This has been taught extensively by the Blessed One in many Yoga Tantras and is also taught in the Abhidharma and other sources. Therefore, I have not explained it here, for fear of making the text too voluminous. Alternatively, because sentient beings have from beginningless time remained in the state of ordinary pride regarding the nature of those aggregates, elements, sense bases, and so forth, there is "aspiration" for that [nature]. The abandonment of that is the "seclusion of meditation." Thus, "absorption" is the pride of Vajrasattva and so forth. That, moreover, is a conceptualization of superior resolve. Therefore, it is the view of the worldly person. "Supported" refers to the mind supported by that view. "Free from desire" means that freedom from desire for that is the seclusion of the pith instructions; by that, there is complete pacification. That, too, should be illustrated by the stage of meditating on the application of the winds at the tip of the nose through the method of vajra recitation. By that, the mind becomes supported. Thus, the Blessed One has also said in the Guhyasamāja: "The jewel of five colors..."

133

ཉུངས་ཀར་སྦོམ་པོའི་ཚད་ཙམ་དུ། ། སྣ་ཡི་རྩེ་མོར་ནན་ཏན་དུ། ། རྣལ་འབྱོར་རིག་པས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་ལས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མེད་པར་སླར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སེམས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་གསུངས་པ། རྟེན་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཡོད་ཅེས་སྦྱར་རོ། ། དེའི་འགོག་པ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དབེན་པའོ། ། དེ་ཡང་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལུང་རྣམ་པ་མང་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། འོན་ཀྱང་དེའི་ཇི་སྲིད་དུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྔོན་དུ་མ་བྱས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེའི་འགོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐབས་སྣ་ཚོགས་པ་བསྟན་ མོད། ། རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་སོ། ། བརྟེན་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་ཡང་བརྟེན་ཏོ། ། འོ་ན་གང་ལས་ཤེས་ཤེ་ན། འགའ་ཞིག་སྒྱུ་མ་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་གོམས་པ་མེད་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པའི་རྒྱུན་ཉིད་དོ། ། རྣམ་པར་སྤོང་བས་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ཞེས་པ་ནི་ཉེས་པ་དང་ཡོན་ཏན་ནོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་བདེན་པའམ་རྣམ་པ་མེད་པའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དེའི་ཉེས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཐིམ་པའི་སེམས་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་འདོད་པའི་ལྷའི་ང་རྒྱལ་ཙམ་གྱིས་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ དྲི་མ་མེད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནམ།

"Upon the tip of the nose, with diligence, the yogi of awareness should always meditate on [the drop] the size of a large mustard seed," and so forth, as taught extensively in various tantras. Therefore, without the yoga of completion, the mind reverts to a state of conceptualization. Regarding that, it is said: "The support" refers to the yogi, because they are the object of focus; thus, it is connected with "possessing mind." "Its cessation" refers to the isolation of the mind. Furthermore, the nature of the states of mind and mental factors should be understood through the manner of many scriptural transmissions. However, as long as the illusion-like absorption has not been preceded, its cessation will not occur. Although the Blessed One has taught various methods, the deluded do not understand them. "Dependent" means that it also depends upon that. If one asks, "From what is this known?" it is because some teach the very continuity of the object of focus without the habituation to the aspects of illusion. "Completely transformed by abandonment" refers to faults and qualities. Furthermore, the wisdom of the nature of mind in which the faults of that [state]—whether with aspects as truth or without aspects as illusion-like—have completely dissolved, is the meaning of "the inexpressible wisdom of clear light." Is it not the case that all sentient beings are liberated through the mere pride of the desired deity, such as Vajrasattva, which purifies the stains of body, speech, and mind?

134

ཇི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པས་སེམས་གོང་ནས་གོང་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཐོག་མ་མེད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ། བདག་གི་མདུན་དུ་ཞུམ་པར་མ་གྱུར་ཞེས་པ་ནི་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་བཞེད་དེ་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སོ། ། རིགས་པ་དེས་ན་སྔོན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ངན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སྨོན་ལམ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་བཟང་པོས་རང་གི་དོན་དང་། གཞན་ཀྱི་དོན་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཀྱི་རང་གི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་འདིར་སྨོན་ལམ་འདེབས་སོ། ། འདུན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཅུང་ཟད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་དེའི་ཡང་དམིགས་པ་རང་ བདག་ཉིད་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཤིན་ཏུ་ཞུམ་པར་མ་གྱུར་ཅིང་སྒྱུ་མའི་སེམས་དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཞུམ་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པ་ནི་སྨོན་ལམ་མོ། ། ཤིན་ཏུ་འཛིན་པར་མ་གྱུར་ཞེས་པ་ནི་རེས་འགའ་ཅུང་ཟད་གནས་པ་དེར་ཡང་གནས་པར་མི་བྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་མོ། ། འོ་ཞེས་ པ་ནི་དེ་དེ་བཞིན། ། ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཡང་ཅི་ཞེ་ན། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་དེར་ལྔ་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནི་འདུན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའོ། ། དེ་ཡང་མི་བསྐྱོད་པའི་ཆོས་ཏེ། དེའི་འགོག་པ་ངེས་པར་གསུངས་པ་དེས་ན་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

How is it that by engaging in various absorptions (samādhi), the mind becomes increasingly superior? It is not so. Why is that? Because one engages in conceptualization (vikalpa) through the latencies (vāsanā) of beginningless time. For the sake of accomplishing the welfare of beings, the thought "May I not be discouraged in my presence" is here intended by the bodhisattvas through the power of their aspirations (praṇidhāna). By that reasoning, through the power of the latencies of former negative conceptualizations, and preceded by aspirations, they accomplish their own and others' welfare through positive conceptualizations; they do not merely grasp at conceptualizations for their own sake. Therefore, they make this aspiration here. "Zeal" (chanda) means that by the nature of manifesting in forms such as Vajradhara and so forth, the apprehension of that [form] is such that one's own self becomes similar to it. "May I not be utterly discouraged" and "may that illusory mind also not be utterly discouraged" is the aspiration. "May I not be utterly grasping" is the aspiration not to remain even for a moment in that occasional state. "Aho" means "it is just so." In that regard, what are the bases of miraculous power (ṛddhipāda)? Among the four aggregates previously mentioned, the fifth, consciousness (vijñāna), is the basis of miraculous power of zeal. That is also the dharma of Akṣobhya; because its cessation is definitively taught, it is called by that name.

135

དེ་ལྟར་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉིས་མེད་པའི་རྒྱུན་དུ་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དེ་ཡང་བསམ་དུ་མེད་པའི་འདུ་བྱེད་ཉིད་ཀྱིས་འདུན་པ་དེ་འགོག་པ་ལ་གནས་པའམ་མི་གནས་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་གཉིས་པ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་པ་ནས། རྐང་པ་ཞེས་པའི་བར་གྱི་མདོར་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། ། དེའི་བཤད་པ་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔོན་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། འོན་ཀྱང་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་རགས་པའོ། ། འདིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་གཉིས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྲ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཕྲ་བ་ནི་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ངག་དང་སེམས་ཀྱང་ངོ་། ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཡང་ཅི་ཞེ་ན། སྔོན་དུ་ཁམས་བཞི་གསུངས་པ་དེའི་ལྔ་པ་ནི་ནམ་མཁའི་ ཁམས་ཏེ། དེ་ཡང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་པདྨ་འབར་བའི་ཆོས་དེའི་འགོག་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་དབེན་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་བཞིན་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་ པ་ཡང་ཅི་ཞེ་ན། དབང་པོ་རྣམས་ལ་དབང་པོ་དྲུག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ་དེ་ཡང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྟེ། ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་ཆོས་དེའི་འགོག་པའོ། ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །

Regarding the phrase "endowed in that way," it is certain that the mind of the yogis, which is endowed with yoga in the non-dual continuum, abides or does not abide in the cessation of that aspiration by means of the very formations that are beyond thought. Likewise, in order to demonstrate the second base of miraculous power, it is said, "the absorption of diligence," and so forth; the words from "the absorption of diligence" up to "the base" are the brief thematic summary. Its explanation, beginning with "secluded," should be understood as before. However, the base of miraculous power mentioned previously is coarse; here, the second base of miraculous power is its subtle characteristic. Therefore, the subtle is the complete isolation of the body, and likewise of speech and mind. What, then, is the base of miraculous power? The fifth of the four elements mentioned previously is the space element; that is also called the cessation of the dharma of the blazing lotus, the base of miraculous power. Likewise, the "absorption of conduct" and so forth are easy to understand. However, the base of miraculous power is extremely subtle; furthermore, "secluded" should be understood as before. What, then, is the base of miraculous power? Among the faculties, the sixth faculty is the dharmadhātu; that is also the base of miraculous power, the cessation of that Samantabhadra dharma. The remainder is as before.

136

དེ་བཞིན་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གསུངས་པ། སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ སྔོན་བཞིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཆེས་ཕྲ་བའོ། ། དེའི་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཅི་ཞེ་ན། དེའི་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། ། དེ་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱམས་པའི་ཆོས་དེ་འགོག་པའོ། ། ཡང་ན་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་དང་། སྒྲ་རྡོ་རྗེ་དང་། དྲི་རྡོ་རྗེ་དང་། རོ་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ཅན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་པོ་དེའི་ཆོས་རྣམས་དེའི་འགོག་པའོ། ། དེ་རྣམས་འགོག་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་རྣམས་འགོག་པའོ། ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། འདི་ནི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དང་། ། ཤིན་ཏུ་ དཔྱད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚུལ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ད་ནི་དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་མི་ལ་སོགས་པའི་རང་དབང་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་འདོད་པ་ ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་སར་སྐྱེས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ས་བོན་རབ་ཏུ་འདེབས་ཏེ། ལས་དེས་འཇིག་རྟེན་པ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་མིའི་གཟུགས་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་ལ་དད་པར་བྱེད་ཅེས་དགོངས་སོ། །

Likewise, with reference to the four bases of miraculous power (ṛddhipāda), it is said: "The absorption of the mind," and so forth, is as before; that too is extremely subtle. "Its isolation," and so forth, is easy to understand. However, what are the bases of miraculous power? Their object is the dharmadhātu. Furthermore, that is the cessation of the phenomena of the Blessed One Maitreya, which are mental factors. Alternatively, the phenomena of those four bases of miraculous power, which have the nature of the vajra of form, the vajra of sound, the vajra of smell, and the vajra of taste, are their cessation. Because those are ceased, the five qualities of desire are ceased. The remainder is as before. This is the system of the masters. Thus, the four bases of miraculous power are to be meditated upon by yogis in a manner that is extremely secluded, extremely analyzed, and extremely virtuous. Now, in order to explain the five faculties (indriya), it is said: "Those who dwell in the desire realm," and so forth. Thus, the four bases of miraculous power previously explained become independent for humans and others. Therefore, "those who dwell in the desire realm" refers to those sentient beings who, having been born in the desire realm (kāmadhātu)—that is, in the land of karma—plant the seed of awakening (bodhi). By that karma, "worldly" means that when the sentient beings of the three realms enter into human forms for their own sake, they develop faith in the perfection of the right view (samyagdṛṣṭi). This is the intended meaning.

137

རང་གི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་རང་གི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དབང་གིས་མཐོ་རིས་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སྤྱོད་དོ། ། ཁ་ཅིག་ནི་ལས་མི་དགེ་བས་བྱོལ་ སོང་དང་ཡི་དྭགས་དང་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཁ་ཅིག་ནི་ཤིན་ཏུ་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་བགྲོད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདག་གིས་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་ བྱས་ནས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་རང་གི་ལས་ཞེས་པ་ནས། སོ་སོར་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་སྨོན་ལམ་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངེས་པའོ། ། དེ་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདིར་སེམས་ཅན་གང་དག་གི་བདག་འཚོ་ བའི་དོན་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚོང་སྣ་ཚོགས་པ་འཚོང་བར་བྱེད་ད་དོ། ། ཡང་གི་སྒྲས་འཆད་པ་དང་རྩོད་པ་དང་ཆོམ་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། ། དེས་ན་སྡིག་པའི་ལས་རྣམས་བདག་ཉིད་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པའོ། ། གལ་ཏེ་བྱེད་པ་ན་དེས་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་སྡུག་བསྔལ་ ཉམས་སུ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི། འདི་ནི་དད་པའི་དབང་པོར་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི་འདིར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ནི་དད་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་བསྐྱེད་པ་ནི་དད་པའོ། ། དེའི་ཚེ་ཆོས་གང་དག་ཅེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་ རྒྱས་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་།

Regarding the phrase "one's own actions" and so forth: those sentient beings also become inferior, middling, or superior. Some, by the power of the ripening of their own virtuous actions, enjoy the wealth of the higher realms and so forth. Some, through non-virtuous actions, are born as animals, hungry ghosts, or in the hells. Some, through extremely virtuous actions, will traverse the path to perfectly complete awakening. Thus, I shall teach the ripening of their actions. By merely teaching them, their afflictions will be exhausted and they will all become Buddhas. Thus, from "one's own actions" up to "will experience individually," this is the aspiration itself; it is the certainty of the Tathāgata. Regarding the phrase "even for the sake of one's life" and so forth: here, there are sentient beings who, for the sake of their own livelihood, commit acts such as taking life and engage in various kinds of trade. The word "also" includes [other acts] such as explaining [false doctrines], disputing, and robbery. Therefore, one should not personally engage in sinful actions. If one were to do so, one would experience suffering in the hells and so forth. Regarding the phrase "this is called the faculty of faith": here, for yogins, the first of all qualities is faith. This is because faith is that which is generated at the very beginning of all qualities. At that time, "which qualities" refers to the Hearers, Solitary Buddhas, and the Great Vehicle.

138

ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་བཞིན་བྱེད་པ་སྟེ། གཞན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་ནི་མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་ལོ། ། དེ་ཡང་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མའི་ཆོས་ཏེ། དེའི་ བྱ་བ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བའི་ཡུལ་སྒྲ་རྡོ་རྗེ་མའི་ཆོས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྣའི་ཡུལ་དྲི་རྡོ་རྗེ་མའི་ཆོས་དྲན་པའི་དབང་པོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྕེའི་ཡུལ་རོ་རྡོ་རྗེ་མའི་ཆོས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་ཡུལ་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མའི་ཆོས་ཤེས་རབ་ ཀྱི་དབང་པོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་དེ་རྣམས་བརྩོན་འགྲུས་གང་གིས་ཤེས་པ་ནས་དེ་དག་ནི་སྟོབས་ལྔ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་ཡུལ་ཅན་ལྔས་ས་སྙིང་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་སྟོབས་ལྔའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་རྣམས་བསྟན་པའི་ ཕྱིར། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་རྣམས་ལའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཞེས་པ་ནི་ཚད་ཅི་ཞེས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་བ་བཏབ་པའོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་ལན་གྱི་ཚིག་གོ། ། འོན་ཀྱང་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཏེ། དེ་ཡང་འཇམ་དཔལ་གྱི་ཆོས་སོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །

It is intended that one acts in accordance with how the dharmas of perfectly complete awakening were taught, and not in accordance with other worldly dharmas. Thus, those are the objects of the eye faculty. Furthermore, that is the dharma of Rūpavajrā; its engagement in that activity is what is so designated. Likewise, the object of the ear, the dharma of Śabdavajrā, is the faculty of diligence. Likewise, the object of the nose, the dharma of Gandhavajrā, is the faculty of mindfulness. Likewise, the object of the tongue, the dharma of Rasavajrā, is the faculty of absorption. Likewise, the object of the body, the dharma of Sparśavajrā, is the faculty of insight. Likewise, it is easy to understand that the sequence from the diligence by which those dharmas are known up to the conclusion of the "five powers" is as follows: however, the five subjects are the five bodhisattvas, such as Kṣitigarbha and so forth, who are the five powers. Likewise, in order to teach the seven branches of awakening, it is said, "In that regard, the seven branches of awakening," and so forth. "In that regard" refers to the bases previously mentioned, such as the bases of miraculous power. "What is it like?" is the request made by Vajragarbha as to what the measure is. "It is as follows," and so forth, are the words of the Blessed One’s response. However, the branch of awakening of correct mindfulness is the element of the ālayavijñāna, and that is the dharma of Mañjuśrī. The remainder is easy to understand.

definitionསྟོབས་ལྔ “five powers” — The five powers are (1) faith (Skt. śraddhā , Tib. dad pa ), (2) diligence ( vīrya , brtson ’grus ), (3) mindfulness ( smṛti , dran pa ), (4) meditative absorption ( samādhi , ting nge ’dzin ), and (5) wisdom ( prajñā ,

definitionབྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག “branches of awakening” — In this text, this set of factors is said to include discipline, insight , absorption, liberation, the vision of liberated wisdom, the perfection of generosity, the perfection of discipline, the perfection of patience, t

definitionའཇམ་དཔལ “Mañjuśrī” — Mañjuśrī is one of the “eight close sons of the Buddha” and a bodhisattva who embodies wisdom. He is a major figure in the Mahāyāna sūtras, appearing often as an interlocutor of the Buddha. In his most well-known iconogr

adherencePinned rendering paraphrased here: empowerment

termབྱང་ཆུབ → awakening

termཆོས → dharma

termདབང → empowerment

termགཟུགས → form

termརྡོ་རྗེ → vajra

termབརྩོན་འགྲུས → diligence

139

ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ལུས་རྣམ་པར་དབེན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ངེས་པར་སྦྱར་བར་ བྱའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་གནས་རྣམས་ལ་བསྒོམ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དམ་བཅའ་བའོ། ། འདི་ནི་ངེས་པའོ། ། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་རིམ་པ་བཞིན་དུ་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད་དང་། ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་དང་པདྨ་མཐར་བྱེད་དང་། བགེགས་མཐར་བྱེད་དང་། གནོད་མཛེས་རྒྱལ་པོའོ། ། ལས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔའི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལས་ བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་གཙུག་ཏོར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་ཆོས་སོ། ། དེ་ཡང་མཚན་མའི་སྒོའོ། ། དེ་ལྟར་དྲུག་པར་བརྗོད་དོ། ། ལྷག་མ་ལས་ཀྱི་དབང་པོའི་བྱ་བ་རྣམས་འཆད་བཞིན་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ད་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བརྗོད་ པའི་ཕྱིར། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་གནས་རྣམས་སུ་ཇི་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་རྣམས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལྟ་བ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་ཅུང་ཟད་བརྗོད་དོ། ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་དབང་པོའི་བྱ་བས་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་རྐང་པའི་བྱ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ནི་ཉེ་བར་གནས་པ་མཇུག་མའི་བྱ་བ་དབྱུག་སྔོན་ཅན་གྱི་ཆོས་སོ། །

The [factors] such as the discernment of phenomena (dharmapravicaya) are to be definitely applied to the [practices] such as the isolation of the body (kāyaviveka). Regarding the expression "the seven branches of awakening" (saptabodhyaṅga) and so forth, it means that one should meditate upon the eight branches of the noble path (āryāṣṭāṅgamārga) in the bases of the bases of miraculous power (ṛddhipāda); this is the promise of the Tathāgata. This is the certainty. These six, beginning with the discernment of phenomena, are taught as the establishment of the phenomena; all of them are, in order, Yamāntaka, Prajñāntaka, Padmāntaka, Vighnāntaka, and Uṣṇīṣacakravartin. This is because of the nature of the five faculties of action (karmendriya). Likewise, from among the faculties of action, the branch of awakening of equanimity (upekṣā-saṃbodhyaṅga) is the phenomenon of Uṣṇīṣacakravartin. That, too, is the door of the signs. Thus it is described as the sixth. The remaining activities of the faculties of action should be understood from what is being explained. Now, in order to describe the eight branches of the noble path, it is said: "the eight branches of the noble path" and so forth. As for "how is it?", the intention is that one should meditate upon the natures as they are in the bases of the branches of awakening. The passage beginning with "by which supramundane view" is easy to understand. However, I shall say a little. Right view (samyagdṛṣṭi) is the activity of the foot, the immovable phenomenon through the activity of the faculty of action. Likewise, right thought (samyaksaṃkalpa) is the phenomenon of Nīladaṇḍin, the activity of the tail, which is the state of being present.

140

དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ངག་ནི་ཚིག་གི་བྱ་བ་འདོད་པའི་རྒྱལ་པོའི་ཆོས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ནི་ལག་པའི་བྱ་བ་སྟེ། སྟོབས་པོ་ཆེའི་ཆོས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ནི་ཁུ་བ་འཛག་པ་དྲུག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཆོས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ནི་ནམ་མཁའི་མཐར་ཐུག་པ་ཨ་ཝ་དྡྷཱུ་ཏཱིར་རང་རིག་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དྲུག་པ་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་ཁམས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྡོ་རྗེ་མའི་ཆོས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་ཆགས་པ་ཆེན་པོ་ཆགས་པའི་ཁམས་སྟེང་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དྲུག་པ་ཡེ་ཤེས་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་སྟེ། དེ་ཡང་བདག་མེད་པའི་ཆོས་སོ། ། དེ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དྲུག་པ་ཡེ་ཤེས་ལས་ཀྱི་དབང་པོའི་བྱ་བའི་སྙིང་ རྗེའི་ཆོས་སོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཅོད་པན་ན་བཞུགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་ཏེ་དེ་ལྟར་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆོས་ཅན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་དཔའ་བོའི་ཆོས་སོ། ། ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པོ་དེ་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ རྒྱུད་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་མདོར་བསྡུས་ནས་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱོགས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། དེ་ཡང་མདོར་བསྡུས་ཏེ་གསུངས་སོ། ། རྒྱས་པར་ཡང་གཞུང་སྣ་ཚོགས་པའི་ལུང་རྣམས་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་དག་ཡང་དག་བཤད། ། རབ་ཏུ་དགའ་ ལ་སོགས་པའི་ས། །

Likewise, right speech is the activity of the mouth, the dharma of Rājarāja. Likewise, right action is the activity of the hands, the dharma of Mahābala. Likewise, right livelihood is the sixth aggregate of wisdom, the dharma of Vajrasattva, which is the emission of the seminal fluid. Likewise, right effort is the sixth element of wisdom, because it holds self-awareness within the avadhūtī that reaches the limits of space; it is the dharma of Dharmadhātuvajrā. Likewise, right mindfulness is the sixth faculty of wisdom and action, because through the vajra path the element of great passion ascends; it is the dharma of Nairātmyā. Because it holds that, it is the dharma of compassion, the activity of the sixth faculty of wisdom and action. These reside upon the crowns [of the deities]. Those Tathāgatas are also dharmas; thus, the Blessed One, the glorious Heruka, the Hero, whose nature consists of the thirty-seven dharmas, is the possessor of the dharma of right absorption. Those thirty-seven dharmas are taught in summary based upon the Yoga Tantras. Their category consists of the factors of awakening, which are also taught in summary. They should be understood in detail from the scriptural citations of various source texts. The remainder is easy to understand. Thus, these have been correctly explained. The [stages] such as the Joyous and so forth—

141

ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་ཅེས་པ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་དོ། ། ཡང་དག་བཤད་ཅེས་པ་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་རྒྱུར་བདག་གིས་ཡང་དག་བཤད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་ སོགས་པ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རིམ་པ་བཞིན་ས་བཅུ་གཉིས་རྣམས་གཟུང་ངོ་། ། ཉིད་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཞེས་པ་ནི་ས་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ནོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་དབང་པོ་ལ་ སོགས་པ་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དེའི་བྱ་བའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཡང་དག་པའི་ལམ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་ཡོད་པའི་སེམས་ཅན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ནི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་ རྟེན་རང་གི་ལུས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་རྣམས་ཀྱི་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གནས་ཏེ། དེ་རྣམས་བསྡུས་པའི་ལུས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྒྲར་བསྟན་ཏོ། ། སོ་སོར་ཕྱེ་ན་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ རྣམས་སུ་བརྗོད་དེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟེན་དེའི་བརྟེན་པ་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་བརྗོད་དེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། འཆད་བཞིན་པའི་རིམ་པས་སྟོན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་རྩ་གསུམ་མོ། །

The phrase "those" refers to the thirty-seven factors of awakening previously mentioned. "In that way" refers to all of them. "Correctly explained" means that I have correctly explained them as the cause for the benefit of migratory beings. Regarding the phrase "the Joyous and so forth," the word "and so forth" includes the twelve stages in their proper order. "Indeed" is used for emphasis. "The abodes of the bodhisattvas" means that all those stages are the supports for the bodhisattvas. Regarding the phrase "those bodhisattvas, having the nature of Indra and so forth," the word "and so forth" refers to the sense objects, the sense faculties, the sense powers, and their activities. Their nature is the realization of the authentic path. A sentient being who possesses the method for accomplishing awakening is a bodhisattva. Their "abode" means their own body, which is the support for accomplishing awakening. "The abode of all the Buddhas" likewise refers to the abode that is the nature of the twelve stages previously mentioned; the body that synthesizes these is taught by the term "perfect awakening." If analyzed individually, they are described as the thirty-six Yoga Tantras for the sake of the generation stage. The supported [deities] of that support are described as the thirty-six Yoginī Tantras; these also correspond to the thirty-two channels of the body, which will be shown in the sequence to be explained. The nature of their assembly is the three channels.

142

ཐ་མལ་པའི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་དེ་རྣམས་འདུས་ པའི་རྩ་གཅིག་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། དེ་ལྟར་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པོ་དེ་ཡང་གནས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་རྣམས་དང་། རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་ཁྱད་པར་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་རྣམས་ འབའ་ཞིག་གི་གནས་མ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གནས་སོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ངོ་། ། འོན་ཀྱང་དེ་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། གཞན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། གཞན་ཁམས་རྣམས་དང་། གཞན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ དང་། གཞན་ཡུལ་རྣམས་དང་། གཞན་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་དང་། གཞན་དེའི་བྱ་བ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། ། དེའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་མཐོང་བར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་རྣམས་ཀྱིས། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་འབྱུང་བའི་མཆོག། ། ཅེས་པ་ནི་འདིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་གི་ལུས་ལས་བྱུང་བ་དེའི་བདག་ཉིད་རྣམས་ཇི་སྲིད་དངོས་སུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ས་ལ་བརྟེན་པར་མི་བྱེད་ པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་རྣམས་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་བརྒྱ་ལ་ཅུང་ཟད་ལམ་མ་རྫོགས་པའི་དབང་གིས་འཁོར་བར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཉིད་འབྱུང་བའི་རྩའི་མཆོག། ཅེས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་གཟུང་བ་དང་།

The single channel where those ordinary avadhūtīs are gathered is the avadhūtī of primordial wisdom (jñāna). Thus, those thirty-six channels also serve as the abode, because they are the support for all the Buddhas, as well as for self-knowing primordial wisdom, the mind, and mental factors. Regarding the phrase "the specific nature of the aggregates and so forth," it is not the abode of the Buddhas alone; it is also the abode of the aggregates and so forth. By the word "and so forth," the elements and sense bases are also included. However, there is a distinction among them: the aggregates such as form are one thing, the elements are another, the sense bases are another, the objects are another, the sense faculties are another, and their respective functions are another. Why is that? Because, through the manner of the thirty-seven factors of awakening previously mentioned, they become the nature of the utterly pure dharmadhātu. In order to perceive the manifestation of that primordial wisdom, it is said: "By the Buddhas and Bodhisattvas, the supreme source of Buddhahood itself." This means that as long as those utterly pure Buddhas and Bodhisattvas—who have arisen from one's own body and are of its very nature—do not actually rely upon the level of Vajradhara, they will, under the power of ignorance and perhaps due to the path not being fully perfected, continue to enter into saṃsāra. Therefore, it is said, "The supreme channel from which Buddhahood itself arises," in order to grasp that which is preeminent.

143

འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་སྔོན་གྱི་རིམ་པས་རབ་ཏུ་དག་པའོ། ། འོན་ཀྱང་ སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་ཐ་མལ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་སློབ་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྫོགས་པའི་རིམ་པར་འོས་པ་ཤིན་ཏུ་བསྡུས་པ་འདོད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རྩོད་པའི་དུས་སུ་ང་རྒྱལ་ཅན་ཚེ་ཐུང་བ་སྒྱུ་ཅན་ལས་ངན་པ་ལ་དགའ་ བ་འབྱུང་ངོ་། ། དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པ་རྣམས་སུ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་དེས་ན་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མིང་འཆད་བཞིན་པས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་བ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་རྣམས་སུམ་ཅུ་གཉིས། ། གང་ཚེ་ཞེས་ པ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་རྩ་དེ་རྣམས་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་རྒྱུ་བས་ཐ་མལ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་བླ་མའི་མན་ངག་གིས་བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་གང་བ་ཞེས་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་གང་བར་གྱུར་ཏེ། མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་འཆད་ བཞིན་པའི་དུས་སུ་འཁོར་ལོ་བཞིའི་དབྱེ་བ་རྣམས་ལས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྩ་རྣམས་འབའ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་གང་བར་མ་ཟད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་དང་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་གང་བ་སྟེ། འཆད་བཞིན་པའི་དུས་སུ་རང་རིག་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་མཐོང་ངོ་། །

It is utterly pure through the previous stages, free from grasping. Nevertheless, because the thirty-two [channels] are being trained in even during the ordinary state, yogins desire a very concise completion stage suitable for them, and thus they strive to accomplish awakening. For in this age of conflict, those who are arrogant, short-lived, deceitful, and delight in negative actions arise. Therefore, the Blessed One taught the completion stage in the stages of the Yoginī Tantras, and by that, the thirty-two channels were taught. In order to express their names as they are being explained, one should understand their movement: "The thirty-two bodhicittas." Regarding the phrase "at which time," since the bodhicitta flows through those channels at all times, even in the ordinary state, during the time of meditation through the guru’s pith instructions, "filled" means that at all times it becomes filled with bodhicitta; at that time, it becomes uninterrupted like a whirling firebrand, as will be explained during the discussion of the divisions of the four cakras. Regarding the phrase "the faculties" and so forth, it is not only the channels alone that are filled with bodhicitta, but the faculties, the elements, the aggregates, and so forth are also filled. This means that during the time of explanation, one experiences the wisdom of self-awareness. Thus, through the experience of yoga, one sees the worldly conventional truth.

144

དེ་ནས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་དངོས་པོ་དང་ དངོས་པོ་མེད་པར་རོ་མཉམ་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་རྗེས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་མཆོག་ཏུ་མི་འཛག་པའི་རྣལ་འབྱོར་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་བགྲོད་དུ་མེད་པ་རྒྱུད་མེད་པ་དང་ པོའི་དང་པོ་ཐོག་མ་མེད་པའི་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་གྱི་སའོ། ། མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སྟེ། དུས་གསུམ་དུ་རྒྱུད་ཉམས་པ་མེད་པ་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ། ། གང་ཕྱིར་རྟོགས་པས་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། སེམས་ཉིད་རྫོགས་ པའི་སངས་རྒྱས་ཏེ། ། སངས་རྒྱས་གཞན་དུ་བསྟན་པ་མིན། ། རང་རིག་པ་ཡི་མཆོག་ནི་རྙེད། ། ཅེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངེས་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྐུ་གསུམ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྐུ་གཟུགས་དང་། མཆོད་རྟེན་དང་དམ་ པའི་ཆོས་རྣམས་འདུས་བྱ་བ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བྱ་བ་དང་། སྦྱིན་པ་པའི་ལྕི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཎྜལ་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཐོབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞི་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་དོན་དུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབའ་ཞིག་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །

Then, the nature of the inseparable union of the two truths—the conventional and the ultimate—is the non-dual identity in which existence and non-existence are of one taste. To demonstrate that very point: "Thereafter, buddhahood itself" refers to the nature of the yoga of supreme non-emission, which is free from the so-called "unobscured wisdom" and so forth, and is the suchness that is naturally luminous, without a path to traverse and without a continuum. It is the ground of the primordial, first, beginningless Vajradhara. Because it is indivisible, it is "vajra"; it is the inexpressible domain of the Buddhas, which cannot be traversed by logicians, as its continuum is undegenerated throughout the three times. "Because through realization one is a Buddha, the nature of mind itself is the perfect Buddha; no other Buddha is taught. One finds the supreme self-knowing awareness"—this is the certainty of the Tathāgatas. Regarding the maṇḍala circle, the apprehension of objects and so forth, the meditation on the three bodies, and likewise the fashioning of images, caityas, and the sublime Dharma, the engagement in their construction, and the so-called "heavy offering of the donor" and so forth—these are for the purpose of reciting the maṇḍala verses and thereby attaining the six perfections. Therefore, four of the perfections are for the sake of the accumulation of merit. Likewise, the perfection of wisdom alone is the accumulation of wisdom.

definitionམཆོད་རྟེན “caitya” — The Tibetan translates both stūpa and caitya with the same word, mchod rten , meaning “basis” or “recipient” of “offerings” or “veneration.” Pali: cetiya . A caitya, although often synonymous with stūpa , can also refer

definitionབསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས “equipment of merit” — The progressive increase of virtuous karma . One of the two factors that come together in creating momentum toward a practitioner’s spiritual awakening, the other being the accumulation of wisdom .

adherencePinned rendering paraphrased here: name; tantra

termཀུན་རྫོབ → conventional

termདོན་དམ → ultimate

termམཚན → name

termབདག → self

termསངས་རྒྱས → buddha

termསྒྲིབ་པ → obscuration

145

བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཚོགས་འདི་གཉིས་ཀ་ལ་འཇུག་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཚོགས་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཇི་ལྟར་སེམས་རང་རིག་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ འཐོབ་སྟེ། གཞན་དུ་བསྟན་པ་མིན་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། སེམས་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ་ཞེས་གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་སེམས་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ། རང་གི་ལུས་ལ་སངས་རྒྱས་བཞུགས། ། གཞན་དུ་གང་ནའང་སངས་རྒྱས་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། འདིར་གང་དག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་ལ་བརྟེན་པས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་རྟོགས་པ་རང་གི་མངོན་པར་འདོད་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་དང་པོ་རེ་ཞིག་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་གསུམ་ དུ་འགྱུར་ཏེ། ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོས་སངས་རྒྱས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་གྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ལ་གང་དག་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ བསྟན་ཏོ། ། གང་དག་དབང་པོ་ཅུང་ཟད་རྣོ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་སློབ་བཞིན་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་དག་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། །

The perfection of diligence engages in both of these accumulations. This is for the sake of fully completing the two accumulations; for has the Tathāgata not taught that this is the very state of buddhahood? How is it that buddhahood is attained through the mind’s self-cognition, and not otherwise? It is said: "The nature of the mind itself is the perfection of insight, and that is the dharmakāya." If someone should think in that way, then to refute such notions, the Blessed One said: "The Buddha dwells within one's own body; The Buddha does not exist elsewhere." And so forth. The Blessed One spoke these words in order to reverse such views. Here, those who rely on the Vehicle of the Perfections (Pāramitāyāna) and do not realize the wisdom of awareness (vidyā-jñāna) do not possess what they themselves desire. Why is that? It shall be explained: here, first of all, sentient beings are of three types, and the Buddhas are also of three types—lesser, middling, and great. There are three vehicles according to the qualities of body, speech, and mind: the Hearer (Śrāvaka), the Solitary Realizer (Pratyekabuddha), and the Great Vehicle (Mahāyāna). Among them, for those sentient beings of dull faculties, the teachings are given by way of the generation stage (utpattikrama). For those sentient beings of slightly sharper faculties, the completion stage (niṣpannakrama) of the generation stage is taught. These also become those in training. For those sentient beings of sharp faculties, the completion stage is taught.

146

དེ་བཞིན་དུ་གང་དག་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ ལ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་བསྐལ་པ་བཟང་པོའི་དུས་སུ་རྣམ་པར་གཟིགས་ནས་འོད་སྲུངས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་བསྟན་ཏོ། ། རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་སུ་ཡང་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་འདུས་པར་ཤེས་ཏེ། དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་གཟིགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གླེགས་བམ་ལ་སོགས་པ་མ་བསྟན་ཞིང་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་ཀྱང་མ་མཛད་དོ། ། འཁོར་ ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རིག་ཅིང་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྩོད་པའི་དུས་སུ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་ཏོ། ། སྡུད་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དངོས་སུ་ཐོས་ཤིང་སྡུད་པ་པོས་གླེགས་བམ་རྣམས་བྲིས་པའམ་གཟུང་བའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ན་གཞན་དང་ གཞན་ལས་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་གང་དག་ཡང་སྔོན་ནས་དབང་པོ་རྣོན་པོ་སློབ་བཞིན་པ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་རྣམས་ཀྱིས་གྲུབ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ཡང་ལུས་ཀྱི་རིམ་པ་ལུས་ལ་བརྟེན་པའི་སེམས་དེས་ལུས་སུ་སོང་ཞིང་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སེམས་ ཉིད་རང་རིག་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེས་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་ཐར་པ་ཐོབ་སྟེ།

Likewise, for those sentient beings of sharp faculties, the completion stage (niṣpannakrama) is taught. However, the completion stage is the stage of total perfection, because it is mutually dependent in the manner of cause and effect. In that regard, during the Fortunate Eon (bhadrakalpa), the Tathāgatas from Vipaśyin down to Kāśyapa taught the three vehicles. Even during the Age of Perfection (kṛtayuga), sentient beings of sharp faculties understood the Vajrayāna to be included within the three vehicles; therefore, the Tathāgatas such as Vipaśyin and the others did not teach it in written volumes nor did they establish a treasury of the sublime Dharma (saddharmakośa). This was because the entire retinue understood it and realized it through their own self-nature. For that reason, here in this Age of Conflict (kaliyuga), Śākyamuni correctly taught the Vajrayāna. The compilers also heard it directly, and the compilers wrote down or retained the volumes. Thus, whatever has come down through various lineages from others—all those who were previously training with sharp faculties—are established by the Pāramitāyāna, because the Vajrayāna is included within it. Furthermore, the Vajrayāna is the mind that relies upon the body and enters the body through the stages of the body; therefore, the mind itself is the nature of self-awareness (svasaṃvedana). Consequently, through experience, one attains liberation by means of the aggregates (skandha), elements (dhātu), and sense bases (āyatana) at the ultimate limit.

147

གང་གི་ཚེ་དེའི་རྗེས་སུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དམ་རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་ཉིད་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ན་ རང་གི་ལུས་ལ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ལའོ། ། རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ནི་དབྱེར་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་བཞུགས་ཞེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་སྟེ། བདེ་བའི་མཐར་ཐུག་ཅེས་པའི་ དོན་ཏོ། ། གཞན་དུ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ལུས་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གང་ནའང་མེད་ཅེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་མཐའ་དེ་དང་ཡང་བྲལ་བ་གང་ན་ཡང་མེད་པ་སྟེ་བསྟན་བཅོས་བརྗོད་པ་ལ་ཡང་གནས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ ཏེ། རང་གི་ལུས་སྤངས་ནས་གཞན་དུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཅེས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་མེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར། མི་ཤེས་པ་ཡིས་བསྒྲིབས་པར་འདོད། ། ཅེས་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ནི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པའོ། ། བྱིས་ པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དེས་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ། རང་ལུས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་མཆོག་གི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཆགས་པ་ཆེན་པོ་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། ཀུན་རྟོག་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཉིད། ། ཅེས་ གསུངས་ཏེ། བདག་དང་བདག་གི་དང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་མ་བཅོས་པ་སྐད་ཅིག་མའི་བདེ་བ་སྤངས་པའོ། །

The meaning is that at that time, one attains the state of Buddhahood or the state of Vajradhara, which is free from obscurations and is the wisdom (jñāna) devoid of conceptual elaboration (niṣprapañca). Therefore, "in one's own body" refers to the vajra body (vajrakāya) of yogins, for the vajra body is endowed with indivisible absorption (samādhi). Thus, "Buddhahood resides" refers to the wisdom of self-awareness (svasaṃvedana-jñāna); for that reason, it abides in the bliss that is inexpressible by others, which is the meaning of "the ultimate bliss." "Elsewhere" means apart from one's own body. "Nowhere exists" means that apart from the limit of self-awareness, it does not exist anywhere; the meaning is that it does not abide even in the expressions of the treatises. To demonstrate that very point, the passage beginning with "in the body" and so forth was spoken: apart from one's own body, the state of Buddhahood does not exist even for Hearers (śrāvaka), Solitary Realizers (pratyekabuddha), or those of the Great Vehicle (mahāyāna). Therefore, regarding the line, "It is held to be obscured by ignorance," the "assertion" of those who are devoid of the Vajra Vehicle is their own mental conception. Because it is a partial view of the childish, they will experience suffering. "One's own body is the abode of great wisdom" is said because the supreme saṃbhogakāya, the great passion, and the great fruit arise from it. For that very reason, it is said, "the abandonment of all conceptualization," meaning the abandonment of the uncontrived, momentary bliss that is free from self and mine, and from subject and object.

148

དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བགྲོད་བྱ་མ་ཡིན་པའོ། ། དངོས་པོ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་བྱེད་པ། ། ཞེས་པ་ནི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་ལུས་ལ་གནས་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ལུས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུས་བརྒྱན་པའི་ལུས་དེ་ཡང་སྔོན་གྱི་གཟུགས་ བརྙན་གྱི་ཕྱིར་བདེ་བའི་རང་བཞིན་དེ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལྟ་བ་ལས་བྱུང་བའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདག་གི་ལྟ་བ་ཀུན་ལས་མི་ལྡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། ལུས་མ་སྐྱེས་པས་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབྱེར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེས་ན་ཡེ་ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ལུས་དང་སེམས་དག་ཀྱང་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ལས་མ་སྐྱེས་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་མ་རྟོགས་པར་ཤེས་པར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ། ། གལ་ཏེ་འདི་མ་ཡིན་ ན། དེ་ཅི་ཞེ་ན། འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དབང་པོས་དམིགས་པ་དང་བྲལ་བ་དེས་ན་ལུས་ཀྱིས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་མེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་རང་རིག་པ་ལས་དམ་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

Furthermore, the definition of the dharmakāya is that which is not an object to be traversed by the omniscient. "Pervading all things" means that the dharmakāya, which possesses the excellence of all aspects and has the characteristic of emptiness, pervades all things such as the stable and the moving. "Abiding in the body" is said because it is understood as the body of the nirmāṇakāya; that body, which is the nature of the thirty-two marks of a great being and adorned with the eighty minor marks, is also the nature of bliss, arising from the view of being like an illusion, just as a previous reflection. Why is that? Because it is the very view of reality, for it is said: "That which does not arise from any worldly view of self," and so forth. Since the body is unborn, it is inexpressible; thus, by the oneness of the conventional and ultimate truths, it has the characteristic of being indivisible. Therefore, wisdom and the object of knowledge are one. Consequently, because body and mind are also inseparable, it is not born from the body. Since one cannot know it without realizing the mind, it is inexpressible. If it were not so, what would it be? Because it is established by the wisdom of clear light, it is free from the apprehension of the senses; therefore, there is no entity to be grasped by the body. Thus, it is the meaning of "supreme" through self-awareness.

149

དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་དང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་རྟོགས་ པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་གོ་འཕང་དམ་པ་མི་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ། ། ཞེས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་དང་དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་དང་ཁམས་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རང་རིག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དེའི་མཐར་ཐུག་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ པ་དབང་པོ་དང་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ཐ་མལ་པ་རྣམས་སྤངས་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་མེད་པར་དངོས་སུ་དངོས་གྲུབ་མེད་ངེས་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དམ་རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་སེམས་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་བདེན་མོད། འོན་ཀྱང་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ལ་དངོས་གྲུབ་མེད་དོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔོན་བློ་རྣོན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཡི་གེ་དོན་མཐའ་དག་གསུངས་པར་ འགྱུར་རོ། ། སླར་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མན་ངག་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པ། འདིར་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་དང་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ལ་སྤྲོ་བའི་རིམ་པས་ཟླ་བའི་ཆ་བཅོ་ལྔའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ལ་ སྡུད་པའི་རིམ་པས་ཉི་མའི་ཆ་བཅོ་ལྔའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཉའི་མཐར་ཆ་གཅིག་གོ། །

That very awakening and that very great awakening is the Buddha; because the dharmadhātu itself, which is perfectly realized by oneself, is the inexhaustible supreme state, it is buddhahood itself. Furthermore, regarding the phrase "the object of the Buddhas," because the five aggregates, the five faculties, and the five elements experience their object, that ultimate sphere of self-knowing awareness is not the sphere of experience for those [ordinary beings]. This means that the ordinary faculties, aggregates, and elements have been abandoned, and it is inexpressible. Therefore, for sentient beings in this age of conflict, it is certain that there is no accomplishment without the Vajrayāna. This is because the Blessed One said, "By what means will one become a Buddha or a Vajradhara in this very life?" While it is true that the nature of the mind itself is the perfection of insight (prajñāpāramitā), nevertheless, there is no accomplishment for those of dull faculties. Why is that? It is because their intellect was not sharp in the past; this is certain. In this way, the entire meaning of the syllables will be explained. Furthermore, the meaning of that very [point] is taught by way of the pith instructions: here, the states of the thirty-two channels are described through the division of the white and black fortnights. In that regard, in the white fortnight, there are fifteen lunar digits through the process of emanation. Likewise, in the black fortnight, there are fifteen solar digits through the process of withdrawal. Similarly, at the end of the full moon, there is one digit.

150

དེ་བཞིན་དུ་གནམ་སྟོང་གི་མཐར་ཡང་ཆ་གཅིག་གོ། ། དེས་ན་སྤྲོ་བའི་རིམ་པས་དབང་པོ་ཞེས་པ་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚེས་ལྔའོ། ། དཀར་པོའི་ཚེས་གཅིག་ནས་ཚེས་ལྔའི་མཐར་ཐུག་པ་འདི་ལྟ་ སྟེ། དགའ་བ་དང་བཟང་པོ་དང་། རྒྱལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་རྫོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ལྔ་སྟེ་དྲུག་པ་ནས་བཅུ་པའི་མཐར་ཐུག་པ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚེས་ལྔའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་ལྔ་སྟེ། བཅུ་གཅིག་ལ་སོགས་པའི་ཉའི་མཐར་ཐུག་པ་སྔོན་བཞིན་དུ་ཚེས་ལྔའོ། ། འདི་རྣམས་ ཀྱི་ཆ་ཨ་ལ་སོགས་པ་ཐུང་ངུ་ཡོན་ཏན་དང་ཡ་ཎའི་རྐྱེན་བསྒྱུར་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནག་པོའི་ཚེས་གཅིག་ལ་སོགས་པ་སྡུད་པ་ཉིད་འབྱུང་བ་དང་ཕུང་པོ་དང་དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། ལྔ་དང་ལྔ་དང་དེ་བཞིན་ལྔ་ནས་སྟོང་གི་མཐར་ཐུག་པའི་ཆ་བཅོ་ལྔ་ཡ་ཎའི་རྐྱེན་བསྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་རིང་པོ་རྣམས་སོ། ། དེ་ བཞིན་དུ་རྗེས་དབྱངས་དང་ཚེག་དྲག་གི་ཆ་དག་བཅུ་དྲུག་པ་མཐའ་མ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་རྩའི་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་ཕྲད་པས་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་འཇུག་པ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྩ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། དང་པོ་ཁོང་སྟོང་རྒྱུས་པའི་དབྱིབས་ཀྱི་རྩའོ། ། གཉིས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ རྩའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་རླུང་གི་རྩའོ། ། གང་གི་ཚེ་རྩ་དེ་རྣམས་གནམ་སྟོང་དང་ཉ་དག་གི་མཐར་གང་བར་འགྱུར་ཞིང་མཐའ་མ་དག་གི་ཆ་གཉིས་འདུས་པ་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་རྒྱུ་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་མི་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རྩ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །

Likewise, at the end of the new moon, there is also one part. Therefore, by the sequence of emanation, "Indra" refers to the five lunar days beginning with joy (prīti). From the first day of the waxing moon until the end of the fifth day, they are as follows: joy, excellence (bhadra), victory (jaya), emptiness (śūnya), and completion (pūrṇā). Similarly, "aggregate" (skandha) refers to five, which are the five lunar days beginning with joy from the sixth to the tenth. Similarly, "element" (bhūta) refers to five, which are the five lunar days from the eleventh until the full moon, as before. The parts of these are the short vowels, such as a, modified by the qualities and the yaṇ substitution. Similarly, in the waning phase beginning from the first day of the dark fortnight, there are the elements, aggregates, and likewise the Indras; these are the fifteen parts from five and five and five until the end of the new moon, which are the long vowels modified by the yaṇ substitution and so forth. Likewise, the parts of the following vowel and the visarga are the sixteenth, the very last. In that way, through the movement of the channels, one should understand the entry into the avadhūtī through the meeting of the life-force (prāṇa) and downward-clearing (apāna) winds. In that regard, for the time being, the channels become threefold: first, the channel in the form of a hollow, tubular vessel; second, the channel of bodhicitta; and likewise, the channel of the wind that generates bodhicitta. When those channels become full at the ends of the new moon and the full moon, and the two final parts converge, at that time the bodhicitta does not flow. Because it does not flow, the movement of the channels does not occur.

151

དེ་མི་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རྩ་རྣམས་དང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་རོ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེར་རོ་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཤའི་ཁམས་འཇུ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཞུ་བའི་ཕྱིར་རུས་པའི་ཁམས་འཇུ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་ཞུ་བའི་ཕྱིར་པགས་པའི་ཁམས་ཞུ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཟད་ པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་དབང་པོ་དང་ཕུང་པོ་དང་འབྱུང་བའི་ཁམས་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམས་མི་དམིགས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཆ་གཉིས་གཉིས་མེད་པའི་དངོས་པོ་སྲོག་དང་བདེ་བ་དག་རོ་གཅིག་པའི་དངོས་པོའི་སྲོག་གི་བརྡ་ནི་ཚེག་དྲག་སྟེ། དེ་ཡང་དངོས་པོའི་ དབྱེ་བས་ཐབས་སོ། ། དངོས་པོ་རྣམས་མཐར་བྱེད་པས་ན་ཤེས་རབ་བོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་ནི་རྗེས་དབྱངས་ཏེ། དེ་ཡང་དངོས་པོའི་དབྱེ་བས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཉིད་དུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པའི་འགྲོ་བ་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་རྗེས་ སངས་རྒྱས་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དག་གི་རྗེས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་གང་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་གཞོན་ནུ་མའི་ཆགས་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་བདག་གིས་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་མན་ངག་ལས་ཤེས་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་གཞུང་འདིར་མ་བརྗོད་དེ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་ བླ་མ་དང་ལུང་དང་བདག་ཉིད་ལ་ཡིད་ཆེས་པས་བརྒྱུད་པ་ལས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་བླ་མ་དང་དཔའ་བོ་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་བཀའ་དྲིན་གྱིས་རྟོགས་པའི་དོན་ཏོ། །

Because that does not circulate, the channels and the bodhicitta become of equal taste. Because of that equal taste, the element of flesh is digested. Because that is digested, the element of bone is digested. Because that is also digested, the element of skin is digested. Because those are completely exhausted, the three elements of the body and so forth are completely exhausted. Consequently, the sense faculties, the aggregates, and the elemental constituents are completely exhausted. Therefore, the apprehended and the apprehender are not perceived. In that way, the sign of the life-force (prāṇa)—the entity in which the two parts are non-dual and the life-force and bliss are of one taste—is the visarga (visarjanīya). Furthermore, by way of the differentiation of entities, it is method (upāya). Because it brings entities to their end, it is insight (prajñā). Likewise, bliss is the vowel; by way of the differentiation of entities, it becomes insight and method itself. Thus, all beings of the three realms, both the stable and the moving, are of the nature of insight and method. Following that, "Buddhahood" refers to whatever entity is seen by the Buddha-eye through the union of insight and method; all of that is like the passion of a young maiden. Although I have understood this from the oral instructions of the lineage of gurus, it is not explained here in this source text because it is inexpressible. Furthermore, it is because one realizes it for oneself through the lineage of trust in the guru, the scriptures, and oneself. Alternatively, it is the meaning realized through the kindness of the guru, the heroes (vīra), and the yoginīs.

152

དེ་ལ་རང་གི་ལུས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱི་དོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་ བཤད་གཞན་གྱིས་གདན་བཞིར་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཚིགས་བཅད་དང་པོ་ཕྱེད་ཀྱིས་བདག་གི་གདན་ནོ། ། གཉིས་པ་ནི་ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་གདན་ནོ། ། གསུམ་པའི་ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་གདན་ནོ། ། བཞི་པའི་ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་ཀྱིས་གསང་བའི་གདན་བསྟན་ཏེ་མདོར་ བསྡུས་པའོ། ། དེ་ལ་རང་གི་ལུས་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དེ་འདིར་བདག་གི་གདན་གྱི་རྐང་པ་ནས་གཙུག་ཏོར་གྱི་བར་གྱི་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དེ་རྣམས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་སྲོག་གི་རླུང་ངོ་། ། དེ་ཡང་བདག་གི་གདན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བདག་སྲོག་ལ་བརྟེན་པའོ། ། དེ་ཡང་རང་གི་ ལུས་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཟད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་སྟེ། དེ་ཡང་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་བཞུགས་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་བ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། གཞན་གང་ན་ཡང་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཏེ་བདག་ ཉིད་རྟོགས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གཞན་དུ་གཞན་གསུངས་པ། ལུས་ལས་གཞན་དུ་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་ལུས་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་སྲོག་གམ་ཆ་གཉིས་པོ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དག་གོ། ། ལུས་ལས་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་གཞན་གྱི་གདན་ཞེས་པའི་མིང་ཅན་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ ཤེས་ཏེ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཉིད་དེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། མི་ཤེས་པ་ཡིས་བསྒྲིབས་པར་འདོད། ། ཅེས་པ་ནི་དེ་ལ།

Regarding the meaning of the two verses beginning with "In one's own body," the Blessed One’s intentional explanation was taught by others in the Catuḥpīṭha. Likewise, the first half-verse teaches the seat of the self (ātmapīṭha); the second half-verse teaches the seat of the other (parapīṭha); the third half-verse teaches the seat of application (yogapīṭha); and the fourth half-verse teaches the secret seat (guhyapīṭha). This is the summary. In that context, "conducting oneself in one's own body" refers to Buddhahood itself. Here, the "seat of the self" is the life-force wind (prāṇavāyu) that pervades the seventy-two thousand channels (nāḍī) of the wheels (cakra) from the feet to the crown protuberance (uṣṇīṣa). That is the seat of the self because the self depends upon the life-force. Furthermore, because the previously mentioned aggregates (skandha), elements (dhātu), and so forth of one's own body have been exhausted, it is the vajra body, and its nature is bliss. The Buddha dwells in that very state because one realizes bliss for oneself; the phrase "it is not elsewhere" is for the sake of distinction. However, "I myself am the Buddha"—that which is the realization of oneself is what is meant by that. Elsewhere, it is said: "Buddhahood is other than the body." Here, "body" refers to the life-force or the two parts previously mentioned, namely wisdom (prajñā) and method (upāya). "Other than the body" refers to that which is other than those, namely the primordial wisdom of clear light (prabhāsvara-jñāna), which is the name of the "seat of the other." That too is Buddhahood, characterized by coemergent joy (sahajānanda). "It is held to be obscured by ignorance"—regarding that:

153

སངས་རྒྱས་མེད་གཉིས་མེད་པ་མེད། ། ཁོ་ན་ཉིད་མེད་ཡེ་ཤེས་མེད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དུ་མས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། མི་ཤེས་པ་ཡིས་བསྒྲིབས་པར་འདོད། ། ཅེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཀུན་རྫོབ་མེད་པར་དངོས་གྲུབ་མེད་དོ། ། དེ་ཡང་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དག་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་ གདན་གསུངས་ཏེ། རང་ལུས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་འདིར་འཆད་བཞིན་པའི་འཁོར་ལོ་བཞིའི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་ལོ་བཞི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞུ་བའམ། རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པས་གང་ལུས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལྷ་དང་ལྷ་མོ་བསྒོམས་པ་ལས་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་རང་གི་ལུས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྩའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་རེ་རེའི་བདེ་བ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་ པ་ལས། བདག་དང་བདག་གི་རྟོག་པ་སྤངས་པ་ཡེ་ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་དག་དབྱེར་མེད་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་གདན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསང་བའི་གདན་གསུངས་པ། དངོས་པོ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་བྱེད་པ། །

"There is no Buddha, no non-duality, no suchness, and no primordial wisdom," and so forth, is taught through numerous enumerations. Regarding the statement, "Because all those are without entity," the Tathāgata said: "It is asserted to be obscured by ignorance." Thus, without the supramundane conventional, there is no accomplishment. Furthermore, because it is supremely profound, it is the ultimate. Therefore, because the conventional and the ultimate are inseparable, the "seat of union" is taught: "One's own body is the abode of great primordial wisdom." Here, by means of the manner of the four cakras being fully distinguished, the bodhicitta previously mentioned—whether in the state of melting or flowing—is meditated upon as the deities and goddesses whose nature is bodhicitta within the body. From that, the coemergent primordial wisdom, which is the conventional itself, is generated; that is the primordial wisdom of the channels, the aspect of bodhicitta residing in one's own body. Furthermore, "The very abandonment of all conceptualization" means that from the various authentic conceptualizations of bliss within each of the seventy-two thousand channels of the great primordial wisdom thus described, the abandonment of the conceptualizations of "self" and "mine"—the inseparability of primordial wisdom and the object of knowledge—is the "seat of union." Likewise, the "secret seat" is taught: "Pervading all entities..."

154

ཞེས་པ་ནི་འདིར་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒོམ་པའི་དུས་སུ་ ཡང་སེམས་རང་རིག་པའི་རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་པའི་བདེ་བ་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་ཉེ་བར་དམིགས་པས་བསམ་དུ་མེད་པ་ཡང་བསམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནི་གསང་བའི་གདན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར་གསང་བར་བྱ་བས་ན་གསང་བའམ་དཔག་པར་དཀའ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྣང་བ་མེད་པ་གང་ གིས་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་སུས་ཀྱང་མི་མཐོང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རང་རིག་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དེ་ཡང་སྣོད་ལ་སོགས་པ་བཅུད་དང་བཅས་པ་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་དངོས་པོའོ། ། དེ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོའི་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་ པའི་དངོས་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་སོ། ། དེ་ཡང་ལུས་ལ་གནས་ཀྱང་ལུས་མ་སྐྱེས་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཏེ་སྐུའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་གནས་པ་ནི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་ལུས་ལས་ཕྱིར་བྱུང་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་གནས་ཀྱང་དེ་ལུས་ལས་མ་སྐྱེས་ཏེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ཁམས་རྣམས་ལ་བརྟགས་བཞིན་པ་ན་གང་ལས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་ཏེ། གནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་གསང་བའི་གདན་ནོ། ། དེ་ལྟར་གདན་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ནི་ལྔ་པ་ དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་གདན་ཏེ། དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། །

This refers to the fact that here, the self-knowing wisdom (svasaṃvedana-jñāna), which is the nature of the five great elements, is what yogis perceive during the time of meditation as the various blisses of the mind’s self-knowing nature. Therefore, through such close apprehension, even the inconceivable becomes the very object of thought. That is the secret seat (guhyāsana). Because it is to be kept secret, it is "secret" or "difficult to fathom," and it is that which does not appear even slightly, which is not apprehended by anyone, and which no one sees. Likewise, the mind of self-knowing awareness and the mental factors (caitta-dharma), as well as the elements and their derivatives, are the stable and moving entities, including the environment and its inhabitants. All these infinite entities that are expressed by such terms are pervaded by that very nature of the mind which is self-knowing wisdom. Furthermore, although it abides in the body, it is said to be "unborn from the body." This refers to the body of yogis, which is the kāya. Abiding in their bodies is the wisdom of non-conceptualization. Moreover, it has emerged from the body. Therefore, although it abides in the body, it is not born from the body because it is formless. Because it is vast, when one examines the body and the elements, it is not born from anything, for it has no location. Therefore, this is the secret seat. Thus, the yoga that is the nature of the four seats is the fifth, the seat of suchness (tathatā). It is certain that yogis should meditate upon this constantly and continuously.

155

ད་ནི་འཁོར་ལོ་བཞིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུད་པ་པོའི་ཚིག་གོ། ། ལུས་ལ་རྩ་ནི་དུ་ཞིག་ མཆིས། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་བའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ། ཞེས་པ་ནི་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའོ། ། བཅུ་ཕྲག་གཉིས་ལྷག་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག། འཁོར་ལོ་བཞིའི་རབ་དབྱེ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་པའི་ཚིག་གོ། ། དེ་ལ་ལྟེ་བར་པདྨ་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པའོ། ། དེ་ བཞིན་དུ་སྙིང་གར་འདབ་མ་བརྒྱད་པའོ། ། མགྲིན་པར་འདབ་མ་བཅུ་དྲུག་པའོ། ། སྤྱི་བོར་འདབ་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པའོ། ། དེ་ལྟར་སྐུ་དང་ཐུགས་དང་། གསུང་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། བརྒྱད་དང་། བཅུ་དྲུག་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ ཉིད་དེ་མདོར་བསྡུས་ན། བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་དང་ཉི་ཤུའོ། ། འོན་ཀྱང་རྒྱས་པར་ནི་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དབང་གིས་སོ། ། གཞན་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པ་ནི་བྱེ་བ་ཕྲག་ཕྱེད་དང་བཞི་སྟེ་བ་སྤུ་དང་སྐྲའི་ཆོས་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་འཁོར་ལོ་བཞིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རྩ་ལྷའི་རང་བཞིན་རྣམས་ནི་ གདན་བཞི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེས་ན་འདིར་ནི་རྒྱས་པར་མ་གསུངས་སོ། ། འོན་ཀྱང་འདིར་ནི་བདག་གིས་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་མན་ངག་གིས་འདི་རྣམས་ཀྱི་བཤད་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལ་རེ་ཞིག། རང་བཞིན་འཁོར་ལོར་མི་རྟོག་པ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བདེ་ཆེན་པོ། །

Now, in order to demonstrate the classification of the four cakras, it is said, "Vajragarbha," and so forth. The phrase "requested" is the word of the compiler. "How many channels are there in the body?" is the request made by Vajragarbha. "The Blessed One replied" indicates the manner in which the teaching was given. "One hundred and twenty, the classification of the four cakras" is a summary statement. In that regard, at the navel is a sixty-four-petaled lotus. Likewise, at the heart is an eight-petaled one; at the throat, a sixteen-petaled one; and at the crown, a thirty-two-petaled one. Thus, the cakras of body, mind, speech, and wisdom are respectively classified as sixty-four, eight, sixteen, and thirty-two. In brief, these total one hundred and twenty. However, in detail, there are eighty million, by virtue of the nature of phenomena. Furthermore, those renowned in the world are thirty-five million, which are the nature of the body hairs and hair. Thus, the channels that are the nature of the deities within the classification of the four cakras should be understood from the Catuḥpīṭha and other sources; therefore, they are not explained extensively here. Nevertheless, I shall provide a brief explanation of these based on the oral instructions of the lineage gurus. In that regard: "In the natural cakra, non-conceptual, the bodhicitta is great bliss."

156

རྣལ་འབྱོར་མ་ ནི་དྲུག་ཅུ་བཞིའོ། ། ལྟེ་བའི་རྩ་ཡི་པདྨར་འཇུག། དབུས་རྩར་བཙན་ཐབས་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ལག་པས་རྐང་པ་གཉིས་བཟུང་ནས། ། ལྟག་པ་ནས་ནི་སྐེར་གཟུང་ཞིང་། ། གྲུ་མོ་གཉིས་ཀྱིས་སྣ་ནི་གཟིར། ། དེ་ཚེ་རླུང་ནི་བཟུང་བར་བྱེད། ། དབུགས་སྟོང་འགྲོ་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། སེམས་ནི་ པདྨར་གཞུག་པར་བྱ། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྟོང་རང་བཞིན། ། ཕུང་པོ་ཁམས་ནི་བརྒྱད་པོ་གཞོམ། ། རྩ་བཅིངས་པ་ཡིས་རླུང་ལ་ཞུགས། ། རླུང་གཉིས་དབྱེར་ནི་མེད་ཞུགས་པས། ། པདྨའི་མདུད་པ་དབྱེ་བར་བྱ། ། མགྲིན་པར་བརྒྱད་གཉིས་ཀྱི་ནི་རྩ། ། དབུ་མ་ཡི་ནི་མདུད་པར་འབར། ། སྔོན་གྱི་བྱེད་པའི་ བཅིངས་པས་འདོར། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་པདྨར་འཇུག། སུམ་ཅུ་གཉིས་སུ་ཞུགས་པ་ཡིས། ། རྩ་ལས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབབ། ། མཐེ་བོང་ནས་ནི་རླུང་བཀུག་ཅིང་། ། གཙུག་ཏོར་བར་དུ་འཛག་པར་བྱ། ། དེ་ནས་བླ་མའི་བཀའ་དྲིན་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་སྡེ་ཡི་ཆོས། ། འདི་ནི་སུ་ལའང་བསྟན་མི་བྱ། ། མི་ཐོགས་འགྲོ་བའི་གཙོ་བོར་འགྱུར། ། རྩའི་འཁོར་ལོ་གཟུང་བའི་མན་ངག་འདིས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་ཅིང་དུས་སུ་འཆི་བ་ཡང་སླུ་ན་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས། འདིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསླབས་པའི་སྦྱོར་བས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དམ་རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་ཉིད་ཀྱང་འཐོབ་བོ། ། སླར་ཡང་གང་གི་ཚེ་རྣལ་ འབྱོར་པ་རྣམས་མན་ངག་བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཁོང་སྟོང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་རྣམས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་དེ་རྣམས་འབྱུང་བ་དེ་རྣམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

The Yoginīs are sixty-four. They enter the lotus of the navel channels. By means of the forceful application in the central channel, one should grasp the two feet with the hands, hold the neck from the back of the head, and press the nostrils with the two elbows. At that time, the winds are held. By the application of the movement of a thousand breaths, the mind should be made to enter the lotus. All phenomena are empty by nature; the eight aggregates and elements are destroyed. By binding the channels, one enters the winds. Through the inseparable entry of the two winds, the knots of the lotus are to be opened. The sixteen channels of the throat blaze at the knot of the central channel. By casting off the bonds of former activities, one enters the lotus of great bliss. By entering the thirty-two, the flow descends uninterruptedly from the channels. Drawing the wind from the big toe, it should be made to drip as far as the uṣṇīṣa. Then, by the grace of the guru, this dharma of the class of Yoginīs should not be shown to anyone. One will become a leader of beings without obstruction. By this pith instruction for holding the channel wheels, one attains accomplishments and even deceives timely death, let alone untimely death. By training in this application uninterruptedly, one attains the state of Buddhahood or Vajradhara itself. Furthermore, at the time when yogins meditate on the pith instructions, in order to demonstrate how the stream of the nature of bodhicitta arises within those thirty-two hollow channels:

157

བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ ལ་གཅིག་ནི་རྒྱུན་འཛག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ནི་ཡི་གེའི་དོན་ཉིད་དོ། ། དེ་དག་ལ་རྒྱུན་འཛག་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་བདེ་བ་སྟེར་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གང་ཡི་གེའི་དོན་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེ་བ་སྟེར་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྣམས་ཀྱི་མིང་ གི་དབྱེ་བས་ཇི་སྲིད་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་སྲིད་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཚན་རྣམས་ཐོབ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མཆོག་ཏུ་འདོད་ཅེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་འདོད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་ཚིག་འབྲས་ བུ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྦྱར་ཏེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ནི་མི་ཕྱེད་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་དགོངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ལ་གསུངས་པ། ཨ། ཐོག་མ་བར་དང་མཐའ་མ་རུ། ། བྷེ། རྐང་པ་ནས་ནི་མགོ་རུ་དབྱེ། ། དྱཱ་བདུད་རྩི་ཡིས་ནི་དགའ་བཞིན་པ། ། སཱུ། ཁོང་སྟོང་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་འགྲོ། ། ཀྵྨ། དེ་ཉིད་དུ་ནི་འཛིན་ པར་བྱེད། ། རཱུ། བདེ་བ་ཞེས་པ་བརྟེན་པ་ཡིན། ། པཱ། དོན་དམ་པ་ཡི་སེམས་ནི་ཉིད། ། ཙ། དཔྱད་པ་ཡིས་ནི་བྱང་ཆུབ་མཆོག། དི། ཉིན་མོའི་དུས་སུ་རྩ་ནི་གྲང་། ། བྱཱ། མགོ་ཡི་སྤྱི་གཙུག་བར་དུ་ཁྱབ། ། བཱ། ཚིག་ནི་ལྕེ་དབང་པདྨ་རུ། ། མཱ། མ་དུ་ལུང་གའི་མགོ་བོ་རུ། ། ཏུ། བཞི་པ་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོའི་རྩར། ། བཱ། གཡོན་ཏུ་ཁུ་ བའི་བུ་ག་རུ། ། མ།

Regarding the passage beginning with "the nature of bodhicitta" and so forth, it is taught that here bodhicitta is of two types. Of these, one is the nature of the flowing stream, and the second is the literal meaning of the syllables. Among those, the flowing stream bestows bliss upon yogins by way of conventional truth. Likewise, that which is the literal meaning of the syllables bestows ultimate bliss. Furthermore, through the classification of the names of the thirty-two channels, yogins attain the marks for as long as the supreme unchanging [bliss] persists. Likewise, "supremely desired" means desiring the supreme unchanging bliss. Furthermore, the passage beginning with "it is as follows" and so forth is taught. It should be connected as: "for the sake of utilizing the result of the Tathāgata’s activity." The intended meaning of its function is expressed in terms such as "the indivisible one" and so forth. Regarding that very point, it is said: A: At the beginning, middle, and end. Bhe: Distinguish from the feet to the head. Dyā: Joyfully [filled] with amṛta. Sū: It pervades all the hollows. Kṣma: It holds [it] in that very place. Rū: Bliss is that which is supported. Pā: It is the ultimate mind itself. Ca: Through analysis, supreme awakening. Di: During the daytime, the channels are cold. Vyā: It pervades up to the crown of the head. Vā: The word [is] in the lotus of the tongue faculty. Mā: At the head of the madhuka [flower]. Tu: The fourth [is] at the tip of the vajra. Vā: To the left, in the orifice of the semen. Ma: ... (Note: The final line of the Tibetan text provided in the prompt appears to be incomplete.)

158

ནོར་བུ་གནས་སུ་སོང་བ་ཙམ། ། ཎཱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་ཐིམ་པའོ། ། ཀཱུ། དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཁྲོས། ། རྨ། དབུ་མའི་རྩ་རུ་རྟོགས་པ་ཡི། ། ཛཱ། གཏུམ་མོ་ཡི་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་འཛག། བྷ། དངོས་དང་དངོས་མེད་ཟད་བྱེད་མ། ། བ། སྒྲུབ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོག་གི་གཟུགས། ། ཀཱི། གྲགས་ དང་བདེ་བས་སྒེག་པ་མོ། ། སི། མཆོག་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་བརྟེན། ། ཀཱ། འདོད་པའི་བསྟན་བཅོས་རྗེས་འབྲངས་མ། ། དྷཱུ། དུ་བའི་ལམ་ནི་སྙིང་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན། འོག་ལྟའི་བཟང་མོའི་གཟུགས་ཅན་མ། ། ཥཱ། ཚར་གཅད་རྗེས་སུ་བཟུང་བྱེད་མ། ། བི། དབེན་པའི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་བྱེད་མ། ། ཥྚཱ། ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་ འབབ་པ་མོ། ། རྩ། ལུས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་རྒྱུ། ། མཱ། མགྲིན་པ་དང་ནི་རྐང་དུ་མདར། ། ཏུ། མྱུར་འགྲོའི་མཆོག་ནི་ལྟེ་བ་རུ། ། རཱ། འདོད་ཆགས་མེ་ནི་རབ་འབར་མ། ། ས། རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུ་སྙིང་འཁོར་ལོར། ། རྦ། རྐང་རྣམས་བཅིང་བར་སྦྱོར་བྱེད་མ། ། རཱི། ཁུ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་འཕངས། ། ཤཱི། བར་གྱི་མཚམས་ ནི་ཚོལ་འགྲོ་མ། ། ཏཱ། ཤིང་གི་གཟུགས་སུའང་དེ་ཤེས་བྱ། ། དཱ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ནི་སེམས་ཉིད་གཟུང་། ། ཨུ། ཨུ་ཡི་ཡི་གེ་ཡི་ནི་གཟུགས། ། ཥྨཱ། སྣ་ཡི་གནས་སུ་འགྲོ་འོང་བྱེད། ། ཙ། ཐམས་ཅད་སྤྱོད་པར་སོང་བ་ནི། ། ལ་ལ་ནཱ་བཅིངས་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ར་ས་ནཱ་ནི་རྐན་གྱི་ལམ། ། དྭེ། རྩ་གཉིས་ ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་མ། ། པྲ། ལྟེ་བ་ཡི་ནི་བུ་གར་ཞུགས། ། མཱ། ང་རྒྱལ་ཅན་རྣམས་རྟོགས་བྱེད་མ། ། ནཱ། སྣ་བུག་གཉིས་ཀ་ལས་ནི་སྟེང་། ། ཀྲྀ། དབང་པོ་ཐམས་ཅད་དགུག་པར་བྱ། ། ཥྞ།

Merely by reaching the place of the jewel, ṆĪ: it dissolves into the bodhicitta. KŪ: it is wrathful toward all the sense faculties. BHMA: through the realization in the central channel, JĀ: it drips in the form of inner heat (caṇḍālī). BH: the destroyer of both existence and non-existence. BA: the supreme form for practitioners. KĪ: she who is adorned with fame and bliss. SI: she relies upon the supreme suchness (tattva). KĀ: she who follows the treatises on desire. DHŪ: the path of smoke is the heart itself. Alternatively: she who has the form of the excellent lower gaze. ṢĀ: she who performs subduing and gathering. VI: she who generates the nature of solitude. ṢṬĀ: she in whom the eighteen elements flow. TS: she who moves through all bodies. MĀ: she who is sweet in the throat and the feet. TU: the supreme swift-goer is at the navel. RĀ: she in whom the fire of desire blazes intensely. SA: she who is the moving and non-moving in the heart wheel. RB: she who applies the binding of the feet. RĪ: she who propels all the seminal fluids. ŚĪ: she who seeks the intermediate junction. TĀ: she should be known even in the form of a tree. DĀ: one should grasp the very bodhicitta. U: the form of the letter U. ṢHMĀ: she who moves to and fro in the place of the nose. CA: having entered into all conduct, by the binding of the lalanā, RASANĀ is the path of the palate. DVĒ: the two channels are the avadhūtī. PR: she who has entered the aperture of the navel. MĀ: she who causes the realization of the proud. NĀ: upward from both nostrils. KṚ: all the sense faculties are to be summoned. ṢṆ:

159

དྲོ་བའི་སྒོར་ནི་སོང་བའི་རྩ། ། ཝ། ཡུར་བ་ཡི་ནི་ངོ་མཚར་བྱེད། ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་སྤངས་པ་ཉིད། ། ཙ། གཏུམ་ བྱེད་གཏུམ་པའི་མ་མོའོ། ། སཱ། བུ་ག་སྙིང་པོ་ལས་འབར་མ། ། མཱ། དེར་ནི་བདག་ཉིད་མཆོད་པར་བྱེད། ། ནྱ། གང་ཞིག་སྣང་བ་གསུམ་སྤངས་པ། ། ཧེ། དེ་ཡི་རྒྱུ་ནི་འོད་གསལ་བའོ། ། ཏུ། བཞི་པའི་དབང་གིས་རྩ་ནི་གང་། ། དཱ། བློ་ལྡན་མཁའ་བཞིན་རྟག་ཏུ་བསམ། ། ཡེ། གང་ དག་གི་ནི་ཁམས་ཐམས་ཅད། ། ཀཱ། ལུས་ཅན་གྱི་ནི་རྩ་མང་པོ། ། བི། དེ་ཉིད་དུ་ནི་ངལ་ནི་བསོས། ། ཡོ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་བ་མི་འགྱུར་བའོ། ། གཱ། དེར་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྗེ་དབང་གིས། ། རྩ། རྒྱུ་བ་དག་གི་རྩ་འདྲ་བ། ། པྲེ། དེ་ཉིད་དུ་ནི་གཞུག་པར་བྱ། ། མ། གནད་གཅོད་སྲེད་པ་མཐར་བྱེད་མ། ། ཎཱི། ཁུག་རྣ་དུ་བ་ལ་སོགས་ཀྱིས། ། སི། ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་འདོད་ཅན་མ། ། དྷཱ། རྩིབས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་བཤད། ། ཙ། རྒྱུ་བའི་སྲོག་ནི་མཛེས་པའོ། ། བཱ་མེ་ཡིས་རབ་ཏུ་དགང་བར་བྱ། ། བ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་སླུ་ཞིང་གསད། ། ཀཱི། སྒྲ་ཡི་རྣམ་པ་ལྟ་བུའི་རྩ། ། སུ། ཡིད་བཟང་སྟེང་དུ་རབ་རྒྱུ་མ། ། མ། ཡིད་སྲུབ་སྟེང་དུ་སོང་བ་ཉིད། ། ན། མི་ཡི་སྣ་ནི་འཕྱང་བས་ན། ། ཏ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གས་གསང་། ། ཐཱ། དེ་ཡི་གནས་ནི་སྟེང་བུ་ག། ཏྲི། རྩ་གསུམ་ཟླ་ཉི་སྒྲ་གཅན་ཏེ། ། བྲི། དུས་མེ་ཞེས་པའི་བྱ་བའང་བཅིངས། ། ཏཱ། སྐར་མ་རྣམས་དང་མིག་སྨན་མཁའ། ། ཀཱ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་ཁ་ནི་འབྱེད། ། མི། དབང་པོས་མཆོག་ནི་ རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ། ནཱི། རྩ་གང་དག་ནི་མདུད་པ་མེད། ། གེ།

The channel that has gone to the gate of warmth, va, performs a marvel like an irrigation canal. ca, it is the very abandonment of various colors. sā, the fierce mother of the fierce one. mā, the blazing from the heart-cavity. nyā, there, one should make offerings to the self. he, that which has abandoned the three appearances, tu, its cause is the clear light (ābhāsvara). dā, by the empowerment of the fourth, whichever channel, ye, the wise should always contemplate like space. kā, all the elements of those, vi, the many channels of the embodied, yo, in that very place, one rests. gā, that yogi is of unchanging bliss. tsa, there, by the power of the supreme exchange, pra, the channels are like those that move. ma, one should cause them to enter into that very place. ṇī, the one who ends craving that severs the vital points. si, the one who desires the accomplishment (siddhi) of the mudrā. dhā, explained as the wheel of twelve spokes. ca, the movement of the life-force (prāṇa) is beautiful. vā, one should fill it thoroughly with fire. ba, one should deceive and kill the afflictions (kleśa). kī, the channel that is like the form of sound. su, the one who moves well above the good mind. ma, the one who has gone above the mind-stirrer. na, because the human nose hangs down, ta, it is the secret of the Tathāgatas. thā, its location is the upper cavity. tri, the three channels are the moon, sun, and Rāhu. vri, the activity called "Time-Fire" is also bound. tā, the stars, collyrium, and space. kā, the mouth of all is opened. mi, for the sake of the supreme realization by the senses. nī, whichever channels are without knots, ge.

160

གླུ་ཡི་སྒྲ་ནི་རྗེས་འགྲོ་མ། ། ཧཱ། ཧཱ་ཞེས་པ་ལས་འཆར་བ་ཉིད། ། ཙཾ། གཏུམ་མོ་ཡི་ནི་གནས་སུ་འོངས། ། རཱ། སྒོ་ང་རྣམས་ནི་འདིར་འགས་ཉིད། ། ཀཱ། གཏི་མུག་ལ་སོགས་སྨོས་ཅི་དགོས། ། མཱ། འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་རྣམས་ཀྱི་གཞི། ། རཱ། དེ་ཉིད་དུ་ནི་ དགའ་བར་བྱ། ། དཱ། བྱང་ཆུབ་ལམ་ལ་སེམས་དཔས་གཟུང་། ། རཱི། དགྲ་བོ་རྣམས་ནི་ཟད་བྱེད་མ། ། ཀཱ། འདོད་པའི་མཆོག་ནི་ཀུན་དུ་སྦ། ། རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པ་བླ་མ་དང་དགེ་བའི་གྲོགས་མཆོག་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁ་ནས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། རྩ་ འདི་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་སླར་ཡང་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་ཞུས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དྲིས་པའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི། རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་སྟེ། འདིར་གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་རྣལ་འབྱོར་མའི་ རྒྱུད་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་རྩ་རྣམས་ཏེ། དེ་ཡང་ཅི་བསྒོམས་པའི་གནས་མ་ཡིན་ནམ་ལུས་རང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་ལུས་ཀྱི་ནང་རྣམས་སུ་པདྨའི་རྩ་བ་ལྟ་བུ་ཐ་དད་པའི་འཁོར་ལོ་ཡོད་དམ་དེ་ཇི་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲིད་པ་གསུམ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལན་གསུངས་ཏེ། འདིར་དགོངས་བཤད་གཞན་གྱིས་ལུས་ལ་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ནི་སྲིད་པ་གསུམ་དུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ནི་ལུས་ཏེ།

The sound of the song is the follower: HĀ. From the syllable HĀ, it arises. CAṂ. It comes to the place of the inner heat (caṇḍālī). RĀ. Here, the eggs are indeed split. KĀ. What need is there to mention delusion and the rest? MĀ. The ground of all the elements. RĀ. In that very state, one should rejoice. DĀ. The Bodhisattva should grasp the path to awakening. RĪ. She who exhausts the enemies. KĀ. The supreme desire is completely concealed. One should understand from the mouth of the Guru and the supreme spiritual friend the lineage stages of the nature of the thirty-two channels, which are the conventional and ultimate forms. Regarding these channels, Vajragarbha asked again. These are the thirty-two channels previously mentioned. "O Blessed One, what are they like?" is the question asked of the Blessed One. "What are they like?" means "What is their nature?" Here, because of the conventional truth, all those objects of focus in the Yoginī Tantras are the channels. Furthermore, is it not the place of meditation, since the body is spontaneously formed? Alternatively, one might wonder: are there distinct cakras within the body like the roots of a lotus, and what are they like? Therefore, the Blessed One gave the answer beginning with "the three realms of becoming." Here, through another intentional explanation, the cakras of body, speech, and mind within the body are spoken of as the three realms of becoming. Their convergence into one is the body.

161

དེའི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བ་སྤུའི་བུ་ག་ལ་སོགས་པ་དང་ཚིགས་དེ་རྣམས་ ཐམས་ཅད་དུ་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནང་དུ་འདུས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཁུ་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྤངས་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་གཞན་རྒྱུས་པ་དང་རྩ་ཁོང་སྟོང་རྣམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་བུ་རམ་ཤིང་གི་སྡོང་བུའི་ ཁམས་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་བེམས་པོའི་བདག་ཉིད་དོ། ། རོ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་རྒྱུས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་རྩ་རྣམས་ཀྱང་བེམས་པོར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རོ་གཅིག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། ། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་གནས་སུམ་ཅུ་རྩ་ གཉིས་སུ་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མི་ཕྱེད་པ་ནི་སྤྱི་བོར་རོ། ། ཕྲ་གཟུགས་མ་ནི་སྤྱི་གཙུག་ཏུ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེར་གསུངས་པའི་ཚིག་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་འདིར་བུ་རམ་ཤིང་སྡོང་བུ་གཅིག་ཉིད་ལ་མདུད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ལ་ཡང་མདུད་ པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡོད་པའོ། ། དེས་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྤངས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་བུ་རམ་ཤིང་གི་སྡོང་བུ་འཁྲུལ་འཁོར་གྱིས་རོ་དྲངས་ཏེ་དངོས་པོ་ལོགས་སུ་བྱས་པ་དེ་ཡང་གང་དུ་འདོད་པ་དེར་ཁྱེར་ཏེ་ཆང་ལ་སོགས་པ་བསིང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ལ་ལྟེ་བའི་འཁྲུལ་འཁོར་གྱིས་ཏེ་དབུས་ སྟེང་དང་འོག་ཏུ་འགྲོ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བཅུད་དྲངས་པ་ལོགས་སུ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཁམས་རྣམས་ལས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དེ།

Regarding the phrase "its complete transformation," it refers to the fact that all the pores of the body, the joints, and so forth, are entirely contained within the thirty-two channels, which is the very nature of the seminal essence (śukra). Therefore, it is said that "all [phenomena] are abandoned as subject and object." If one asks, "What is the nature of the other constituents, such as the sinews and the hollow channels, which are of the nature of bodhicitta?"—just as the various elements of a sugarcane stalk are of an insentient nature, yet the flavor pervades them all, likewise the various sinews and channels of the body are insentient, while bodhicitta pervades them all as a single flavor. Nevertheless, it arises in thirty-two locations. In this regard, "Indivisible" (Abhedyā) is at the crown of the head; "Subtle Form" (Sūkṣmarūpā) is at the top of the head; and so forth, as should be understood from the words spoken in the Hevajra Tantra. Just as there are various knots in a single sugarcane stalk, likewise there are various knots in the body. Thus, it is the meaning of having abandoned subject and object. Just as the flavor of a sugarcane stalk is extracted by a mechanical device and the substance is set aside, and then carried wherever desired for the purpose of clarifying beer and so forth, likewise, the essence of bodhicitta is extracted from the body by the mechanism of the navel, moving through the center, above, and below. This substance, having been set aside, is distinct from the [ordinary] elements.

162

བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བཅུད་དེ་ཡང་གང་དུ་འདོད་པ་དེར་ཁྱེར་ཏེ་རྩ་སྣ་ཚོགས་པར་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དེ་ལ་ཡོན་ཏན་མེད་པ་མེད་དེ་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྤངས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་དབང་པོ་གཉིས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ལག་པའམ་ཉ་ཕྱིས་ལ་སོགས་པས་བླངས་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྲོག་གི་གཟུགས་མེད་དེ་བེམས་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འོན་ཏེ་ གལ་ཏེ་སྲོག་མེད་ན་དེ་ལས་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་གསུངས་པ་མ་དང་ཕ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ལས་འགྱུར་ཏེ། ཕ་མེད་པར་མ་འབའ་ཞིག་ལས་མི་སྐྱེའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མ་མེད་པར་ཕ་འབའ་ཞིག་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཙམ་འབའ་ཞིག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་ འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་བུ་རམ་ཤིང་གི་རོ་མངར་བའི་རང་བཞིན་དེ་ལ་སྲོག་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་བེམས་པོའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དངོས་པོའི་སྦྱོར་བས་བེམས་པོ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ས་ལ་ས་བོན་སྣ་ཚོགས་པ་བཏབ་པས་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པ་ནི་བདེན་པའམ་མི་བདེན་པར་འཁྲུལ་པར་མི་བྱའོ། ། འོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དང་། དེ་བཞིན་རྩ་བའི་བདག་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་དོ། །

One should apply the phrase: "Because that essence of bodhicitta is carried wherever it is desired, it flows through the various channels." There is no lack of qualities in that bodhicitta, because it is stainless. Therefore, the meaning is that it is free from subject and object. If one were to ask: "If the bodhicitta arising from the union of the two organs is taken up by the hand or a shell and so forth, at that time it possesses not even a trace of the form of life, because it is inanimate matter itself; yet, if there is no life, how can the worlds be born from it?" It is taught that [birth] occurs from the union of the mother and father; it is not born from the mother alone without a father, nor likewise from the father alone without a mother. Therefore, it becomes the very nature of mere bliss. Just as the sweet nature of the sugarcane's juice does not possess life because it is inanimate matter, so too, through the union of entities, non-inanimate entities are produced. Regarding the statement, "Just as various fruits are produced by sowing various seeds in the earth," one should not be confused as to whether this is true or false. The word "o" (oṃ) has the meaning of "thus." In that way, the Yoga Tantras are the nature of the aggregates, elements, and so forth, and likewise, the Yoginī Tantras are the nature of the channels.

163

དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ཁ་སྦྱོར་ཤེས་རབ་དང་ ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་འདིས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ནི་དབང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ བཞིས་བཤད་དེ། དེས་ན་བསྟན་པ་དང་བཤད་པ་ངེས་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་པ་ནི་འདིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དོན་དམ་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་མིང་གང་ལ་ཡོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ལས་གང་གིས་བསྐྱེད་པ་དེ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའོ། ། དང་པོ་ལ་ལྟོས་པས་ན་གཉིས་པའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྟོག་པ་དང་པོའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པའི་གཞུང་བསྟན་པ་སྟེ་གཉིས་པའོ། ། ། ། ད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དམིགས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ལ་འཇུག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་དག་རོ་གཅིག་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་དེ་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་ གཟུགས་བརྙན་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ལ་ཡིད་ཆེས་པས་སོ། །

Therefore, this yoga, which is the union of the conventional and the ultimate, and the nature of insight and method, is so called because it gives rise to the wisdom of yogins. Likewise, the "factors of awakening" and so forth have already been explained. However, the four applications of mindfulness, the four correct abandonments, and the four bases of supernatural power are explained by the four [categories] beginning with the five faculties; thus, the teaching and the explanation are certain. As for "bodhicitta," this is the chapter on the engagement in bodhicitta, which is the name for that which enters into the ultimate, supramundane [reality]. Furthermore, it is a chapter because it performs the function of producing whatever action is to be produced. Because it depends on the first, it is the second. This concludes the second chapter of the extensive commentary titled The Illumination of Mindfulness of the Correct View, a commentary on the second chapter of the first Kalpa of the King of Tantras, the Drop of Union. Now, in order to teach the third chapter, which focuses on suchness, the words beginning with "Then" are spoken. "Then" means immediately following the teaching of the chapter on the engagement in bodhicitta. "Bhagavān" refers to the state in which wisdom and the objects of knowledge have become of one taste. "Worshipped by all the Tathāgatas" refers to the nature of the illusory reflection. "They should be worshipped" means by means of conviction in the nature of manifold variety.

164

ཕྱག་བཙལ་ནི་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཕྱག་འཚལ་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་པར་བྱེད་དོ། ། གསང་ ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྙིང་པོ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡང་གོང་མའོ། ། གསང་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བླ་ན་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཁྱབ་འཇུག་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་ བླ་ན་མེད་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གོང་མ་ཕུལ་དུ་ཕྱུང་བ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བགྲོད་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལན་གྱི་ཚིག་གསུངས་སོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྙིང་རྗེ་ལ་དམིགས་ཏེ། རྨི་ལམ་བཞིན་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་རྣམས་སོ། ། སྙིང་པོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན་གསུངས་པ། ཡེ་ཤེས་སྒྲོན་མ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ལག་མཐིལ་གྱི་སྐྱུ་རུ་ར་བཞིན་དུ་དེས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་མར་མེ་བཞིན་དུ་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཅེས་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

Regarding the phrase "having prostrated," it means that they prostrated again and again. For that reason, they offer a supplication to the Tathāgatas. Regarding the passage beginning with "the great secret," the term "heart mantra" (hṛdaya) refers to that which is even higher than supramundane wisdom. "The great secret" refers to the wisdom that is not even the domain of all the Buddhas. "Unsurpassed" means that it is superior to Viṣṇu, Īśvara, and so forth, as well as to the Hearers (śrāvaka) and others; it is the authentic wisdom, the supreme excellence above them, which is the path to omniscience. Therefore, the Blessed One spoke these words in reply. The word "then" (atha) refers to the period immediately following the supplication, when the Blessed One, focusing on compassion, recognized the supplication of the Tathāgatas as if it were a dream. "All tantras" refers to the Yoga Tantras and Yoginī Tantras previously mentioned. "Heart mantra" refers to the heart of those [tantras]. If one asks what that is, it is said: the absorption (samādhi) called "Vajra Lamp of Wisdom." Regarding "wisdom" (jñāna), it is the thorough knowledge of all the three realms as if they were a myrobalan fruit in the palm of one's hand, because one has perfectly awakened and perceives them like a lamp. "Vajra" refers to the nature of that very appearance of wisdom, which is the unity of existence and non-existence. The absorption in which that is the case is thus called by that name.

165

དེའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་དོ། ། དེ་གསང་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་གསང་ཆེན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་གསུངས་པ་ཞེས་པ་ནི་བྲག་ཅའི་སྒྲ་ལྟར་ཉན་པ་པོ་རྣམས་གཞུག་པའི་ཕྱིར་དེར་དེ་གསུངས་ སོ། ། གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་ལུས་ལ་བུ་ག་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་གི་མིང་རྣམས་ཀྱིས་མཚོན་ཏོ། ། གང་དག་བུ་ག་ཞེས་པ་དེ་དག་ནི་མཚམས་རྣམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ར་གསུམ་ནི་ལྟེ་བ་དང་སྙིང་ག་དང་མགྲིན་པའི་མཚམས་རྣམས་ སུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཧ་ནི་སྤྱི་བོའི་མཚམས་སུའོ། ། ལྷག་མ་ཡི་གེ་བཅུ་གཉིས་ནི་རིམ་པ་བཞིན་ལག་པ་དང་རྐང་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚམས་རྣམས་སུའོ། ། དེ་ལྟར་ར་གསུམ་དང་ཧ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱར་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡི་གེ་བཅུ་གཉིས་ནི་ལ་ལ་ནཱ་དང་ར་ས་ནཱ་ལ་དྲུག་དྲུག་ཡང་དག་ པར་སྦྱོར་བའོ། ། གཞན་སྒོ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་བུ་ག་དགུ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོར་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་བུ་ག་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་སོ། ། གང་སྙིང་གའི་བུ་ག་དེ་ནི་གཙུག་ཏོར་གྱི་བུ་གའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ལྟེ་བ་དང་སྙིང་ག་དང་མགྲིན་པ་དང་མགོ་བོར་ཡི་གེ་རྣམས་ཏེ། དེ་ཉིད་ དེར་རིམ་གྱིས་འོག་དང་སྟེང་དུ་འབབ་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་ལྷ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀུན་དངོས་པོ། ། ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་སྟེ་ལྷ་དང་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

Therefore, "all tantras" refers to the Yoga and Yoginī tantras. "Great secret" means that it is a great secret because it is non-conceptual. Furthermore, "it was spoken" means that it was spoken there in order to lead the listeners, like the sound of an echo. Regarding the "secret" and so forth, here the body consists of sixteen apertures, which are symbolized by the names of the sixteen syllables. Those which are called "apertures" are the junctions; specifically, the three ras are at the junctions of the navel, the heart, and the throat. Likewise, the ha is at the junction of the crown of the head. The remaining twelve syllables are, in order, at the junctions of the hands, feet, and so on. Thus, the three ras and the ha are perfectly joined to the avadhūtī. Likewise, the twelve syllables are perfectly joined six to each of the lalanā and rasanā. The nine apertures of the other nine gates were taught in the first chapter. Thus, the body is of the nature of twenty-five apertures. That which is the heart aperture is the aperture of the uṣṇīṣa. Likewise, the syllables are at the navel, heart, throat, and head as previously described; they descend and ascend sequentially in those very places. Therefore, the glorious Guhyasamāja is of the nature of twenty-five deities. Furthermore, "the actual nature of all Buddhas" means the nature of the twenty-five Buddhas, the gods and goddesses.

166

སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སེམས་ དཔའ་ཞེས་བརྗོད་དེ། སེམས་དཔའ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་དྲི་མ་མེད་པ་ངེས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུན་གྱི་སྦྱོར་བས་ཕུལ་དུ་ཕྱུང་བ་ཉིད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་མ་སྐྱེས་ཤིང་མི་འགག་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེའི་སྒྲས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གཟུང་ངོ་། ། མི་ཕྱེད་པས་ན་རྡོ་རྗེའམ། ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཇིགས་པའི་ཆོས་ནི་རྡོ་རྗེའོ། ། ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ ནི་སེམས་དཔའོ། ། འདི་དག་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་རྣམས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུད་མེད་པའོ། ། བདེ་བ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཡང་བྱ་བ་ཙམ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བདེ་བའི་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བདེ་བ་དཔེས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་བཟང་མོ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མེད་པར་གྱུར་པ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་ཅིང་སྒྲུབ་པ་པོ་ཡང་མེད་པ་སྒྲུབ་པ་ཡང་ཅུང་ཟད་མེད་པ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུད་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ལ་དཔྱད་པའི་ཡོན་ཏན་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།

Regarding the term "Sattva" (Being): it is called "Sattva" in reference to the dharmadhātu (expanse of reality), because the sattva arises from it. Alternatively, it is the very nature of permanence; for if all sentient beings are determined to be naturally stainless, they are the excellence of the continuum of the dharmakāya (truth body). Because the identity of suchness is both all Buddhas and the tathāgata, that which is unborn and unceasing is the tathāgata. Regarding "Vajrasattva": likewise, by the word "Vajra," the dharmakāya is to be understood. It is "Vajra" because it is indivisible, or because it is a phenomenon that is indestructible at all times. Because it pervades, the dharmadhātu is the "Sattva." The meditative equipoise of these two is "Vajrasattva." Alternatively, it is the Buddhas of the yoga and yoginī tantras; that which possesses their nature is "Vajrasattva." If one asks what that is, it is the absence of a continuum. Regarding "Bliss": the meaning is that bliss is also a mere activity. "Supreme Bliss" refers to the spontaneously present bliss that is understood through analogy; it is the state of being inseparable from the saṃbhogakāya (enjoyment body) of the Excellent One, established from beginningless time. That very state is not something to be established, as there is no object to be accomplished, no practitioner, and not even the slightest act of accomplishment. This is because all things are without a continuum. In that way, the qualities of analyzing this established wisdom are taught, beginning with the words "This is..." and so forth.

167

འདི་ཞེས་པ་འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་འདིའོ། ། ནི་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ལ་སོགས་པའི་བླ་མ་སྟེ། རང་འབྱུང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་བཅོམ་ལྡན་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་ནི་རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་གོང་ན་མེད་པའོ། ། དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་ཞེས་པའི་སྒྲའོ། ། བརྟན་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་ན་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ རྟག་པ་དང་ཆད་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ཡང་སྐུ་བཞི་མེད་པར་མི་སྐྱེ་ཞིང་མི་འགག་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐུ་བཞི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གོང་ནས་གོང་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། ཚོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་འདིར་དེ་ཡང་འདྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ངེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ མཆོག་ཏུ་རྟག་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་ཡིད་སྲུབས་ཞེས་པ་ནི་འདོད་པའོ། ། དེ་ཡང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེས་མིང་སྣ་ཚོགས་པའི་བློས་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་འདོད་པའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་དུས་བཞི་གང་གི་ དང་པོ་དང་བར་མ་དང་ཐ་མ་རྣམས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འདོར་བས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ། རང་བཞིན་གྱིས་ནི་འདའ་དཀའ་བ། ། ཞེས་པ་ནི་དཀའ་སྤྱོད་འདོར་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ།

"This" refers to this yoga. "Ni" (the particle) has the sense of "for which reason." "Bhagavān Yoga" means that this yoga is the guru of the buddhas, bodhisattvas, and so forth, because it is self-arisen. Its "Bhagavān" is a qualification of the yoga. For what reason? Because the yoga is the unsurpassed yoga and the yoga without superior. That is the meaning of the term "Bhagavān." "Stable" means that such a supreme, great yoga is free from permanence and nihilism. Furthermore, without the four bodies (kāyas), there is no arising or ceasing. Why is that? Because the four bodies of the buddhas proceed higher and higher, for the sake of expanding the qualities of the accumulations. Therefore, here, it is for the sake of stabilizing the similar wisdom. This is certain. For that reason, it is the meaning of "supremely permanent." However, "Manmatha" refers to desire. Furthermore, "presently arisen" refers to the natural body (svābhāvikakāya) of yogins. By means of that, the mind conceives of various names, such as the entities of the Buddha Vajradhara and so forth, which are desired. "Always" means throughout the first, middle, and last of the four times, because the bodhisattvas, whose nature is desire, do not abandon conceptualization while acting for the benefit of beings. Likewise, "naturally difficult to transcend" means that one is unable to abandon the ascetic practices. That very point is stated:

168

འདིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མཛེས་པར་འདོད་པ་དེ་རྣམས་སྣ་ཚོགས་པའི་ལས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ། སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་སོགས་པས། ། ཞེས་པ་ནི་འདིར་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལས་ དམ་པའི་དབང་གིས་ཏེ། ལས་དེས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དམ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་མཛད་ཅེས་པས་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ཡང་མཛད་པར་འགྱུར་རོ། ། མཛད་པ་ལ་ཡང་སྐྱོན་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་གསུངས་པ། འོ་ན་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ རྣམས་ཀྱང་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ལྟར། དང་པོ་སངས་རྒྱས་རྒྱུ་མེད་པ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདུལ་བ་མེད་པ་མ་བྱས་པ་ལས་མེད་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ལས་སྣ་ཚོགས་པར་འགྲུབ་ཅེ་ན། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་བརྟན་པ་དང་ གཡོ་བ་ཞེས་པའི་སྣོད་དང་བཅུད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཁམས་གསུམ་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཡང་མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་དམིགས་པ་མེད་པ་སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་དོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་འོད་གསལ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གཟུང་ངོ་། ། དེ་ཡང་། དངོས་པོ་ཀུན་དུ་ འདིར་འགྱུར་རོ། ། ཞེས་པ་ནི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་དངོས་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་རོ། །

Here, the various intentions of sentient beings who desire beauty follow the application of diverse actions; thus, that is what is called the mundane or supramundane path. Likewise, regarding the phrase "by the Buddhas, Vajradharas, and so forth," if for a time yogins, through the power of sublime action—that is, by means of that action—attain the state of Buddhahood or the state of Vajradhara, then at that time, by the word "perform," they also perform the deeds of the Buddhas and so forth. Yet, there is a fault in such performance. As it is said: "In that case, those Buddhas, Vajradharas, and so forth, would also be without a cause." This is because it is stated: "First, the Buddha is without a cause." Therefore, if there is no subduing and no action performed, how can diverse actions be accomplished? To demonstrate that very point, the words "Buddha" and so forth are spoken. Here, the "three realms" consist of the various entities of the environment and its inhabitants, known as the stable and the moving. "All Buddhas" refers to that which is the nature of supreme bliss, non-apprehension, emptiness, and compassion. By the word "and so forth," that which arises from the Clear Light is to be understood. Furthermore, "all entities arise here" means that the nature of those stable and moving entities is the inexhaustible primordial wisdom (jñāna). These, moreover, are of the nature of all conceptual constructions, because of cause and effect.

169

ཡང་ན་སངས་རྒྱས་ཀུན་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ། ། སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་སོགས་པ་བཟུང་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཀུན་དང་མཉམ་སྦྱོར་བ། ། ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དངོས་སུ་སངས་ རྒྱས་སུ་བྱེད་པའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཡི་དྲ་བ་སྡོམ། ། ཞེས་པ་ལ་མཁའ་འགྲོ་མ་ནི་སྤྲུལ་པས་ནམ་མཁར་འགྲོ་ཞིང་རྒྱུ་བས་ཁྱབ་པའོ། ། ཀི་ནི་ཨ་ཀའི་སྐད་དབྱིངས་ལས། ། གྱ་གྱུར་འགྲོ་བའོ། ། ནཱི་ནི་འོད་ཟེར་ཕྲ་བའི་གཟུགས་ཅན་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྩའི་ཚོགས་སོ། ། སྡོམ་པ་ཞེས་ པ་ནི་འདི་དག་གི་སྡོམ་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལས་བྱུང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ཞེས་པ་ནི་གསུངས་པའི་རིགས་པ་འདིས་སྒྱུ་མའི་རྣལ་འབྱོར་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་མོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཐམས་ཅད་དུ་སྣ་ཚོགས་མཆོག་ཅེས་ པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པའི་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དེ་ཡང་བསམ་དུ་མེད་པའི་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་འདུལ་བས་འགྲུབ། ། ཅེས་པ་ནི་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས་སངས་རྒྱས་དང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པར་འགྲུབ་པོ། ། དེ་འབའ་ཞིག་ གྲུབ་པར་མ་ཟད་དེ། སེམས་ཅན་ཀུན་དོན་བླ་ན་མེད། ། ཅེས་པ་དེས་ཀྱང་བྱ་བའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཡང་དང་ཡང་བྱེད་པའོ། །

Alternatively, "all buddhas" refers to hearers (śrāvaka), solitary buddhas (pratyekabuddha), those of the Great Vehicle (mahāyāna), and perfectly complete buddhas (samyaksaṃbuddha). The word "and so forth" includes bodhisattvas, Vajradhara, and others; the reality of these becomes the dharmadhātu. Furthermore, "union with all buddhas" means that the aggregates, elements, sense bases, and so forth are directly made into buddhas. Regarding "the binding of the ḍākinī net," a ḍākinī is so called because she travels and moves through the sky by means of emanation. The syllable ki comes from the verbal root ak, meaning to move crookedly. The syllable nī refers to the collection of channels that have the nature of bodhicitta and the form of subtle light rays. "Binding" means that the binding of these arises from the yoga of meditative equipoise within the dharmadhātu. By this—meaning by the reasoning just explained—one becomes the illusory yoga; thus, one generates the Great Illusion (mahāmāyā), which is the illusory nature. "Supreme variety in all respects" means that the great wisdom, which is the nature of all aspects, is also "inconceivable." "Accomplished by taming the buddhas and so forth" means that by teaching various extraordinary activities and so on, one accomplishes the state of a buddha, Vajrasattva, and so forth. Not only is that alone accomplished, but also "the unsurpassed benefit for all sentient beings"; because of that, "unsurpassed" means to act again and again.

170

བུད་མེད་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བུད་མེད་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མོ་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་རྣམས་ཉིད་སྒྱུ་མའི་ལྷ་མོ་ཞིང་སྐྱེས་དང་། སྔགས་སྐྱེས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ན་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་དེ་རྣམས་དང་སྒྱུ་མས་གྲུབ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་དེ་ཐམས་ཅད་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་གང་དུ་གྲུབ་པ་འདིར་གསུངས་པ། འདིར་དམ་པའི་ལས་ཀྱིས་སྔོན་གྱི་གཟུགས་སྤངས་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་འདོར་བར་ འགྱུར་བའི་ཚེ་ཁམས་གསུམ་པ་རྣལ་འབྱོར་མའི་གཟུགས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་བརྗེས་པ་ཞེས་པ་སླར་བདག་གི་གཟུགས་སྤངས་ནས་སངས་རྒྱས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཚིག་གོ། ། འོན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་སུ་ཤེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་གྲུབ་ཅེས་པ་ནི་བསམ་དུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་དུ་མེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསམ་དུ་མེད་པ་དང་། ཆེས་བསམ་དུ་མེད་པ་དང་། ཆེས་པས་ཀྱང་ཆེས་བསམ་དུ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ ཀྱང་བསམ་དུ་མེད་པའོ། ། སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ལྔ་པོ་ཆེ་བའི་ཆེ་བ་ཆེ་བའི་ཡེ་ཤེས་བསམ་དུ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་བསམ་དུ་མེད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་བསམ་པ་དེས་ན་སྒྱུ་མ་དང་ཤིན་ཏུ་སྒྱུ་མ་དང་སྒྱུ་མ་ཆེན་པོ་སྒྱུ་མའི་ཕྱག་རྒྱ་དེ་ཡང་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ཡང་ འདིར་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་པ་དགོངས་བཤད་གཞན་གྱིས་བསྟན་ཏེ།

Regarding the phrase "all women" and so forth: "all women" refers to all goddesses. These very goddesses are the field-born, mantra-born, and co-emergent ḍākinīs who dwell in the sacred sites and near-sites. Through those yogas, they are accomplished by means of illusion. Likewise, it is taught here where all those Buddhas and yoginīs are accomplished: at this time, through the supreme action, having abandoned the former form and cast off the aggregates, one becomes a Buddha in the form of a yoginī throughout the three realms. Likewise, "completely exchanging one's own form" means that having again abandoned one's own [ordinary] form, one becomes a Buddha. "Buddha" is a term used figuratively; however, the meaning is that they are known as bodhisattvas and yoginīs. Therefore, "accomplished" means that their nature is inconceivable wisdom. Likewise, the inconceivable, the extremely inconceivable, the most inconceivable, and the even more inconceivable than the most inconceivable are themselves inconceivable. Regarding the phrase "various" and so forth: thus, that very inconceivable wisdom which is the greatest of the great among the five is itself inconceivable and various. Because it is conceived in that way, the illusion, the great illusion, and the great illusion are the Great Seal (Mahāmudrā), which is the greatest of the great. Furthermore, here the term "ḍākinī" is taught through an intentional explanation (sandhyābhāṣā).

171

དེ་ལྟར་ཌཻ་ནི་ནམ་མཁར་འགྲོ་མ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐད་དབྱིངས་ལས་བརྗོད་དེ། ཌཻ་ནམ་མཁའ་འགྲོ་བ་ནི་སྟོང་པའི་བདག་ཉིད་དུ་བྱེད་པའོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་དོན་ཆེན་པོའི་དངོས་འགྲུབ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ངེས་པའི་ཚིག་གསུངས་ ཏེ། ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་སངས་རྒྱས་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་སོགས་པ་དང་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོ་སྐབས་སྟེར་བ་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡུལ་སྣང་བ་མེད་པ་དང་། སྣང་ བ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྟོང་པ་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྫུན་པ་མེད་པ་དང་རྫུན་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ས་བོན་མེད་པ་དང་། ས་བོན་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་འགྱུར་བ་མེད་པ་དང་། མི་འགྱུར་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ དང་། སྐབས་མེད་པ་དང་། སྐབས་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བ་དང་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཉིས་མེད་པ་དང་། གཉིས་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འོད་མེད་པ་དང་། འོད་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་མེད་ པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བེམས་པོ་མེད་པ་དང་། བེམས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། བདག་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བསམ་དུ་མེད་པ་དང་། བསམ་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེན་ པོས་ནམ་མཁའ་གང་བ་འདི་སྤྱོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པ་འགྲུབ་ཅིང་།

Thus, terms such as ḍākinī (sky-goer) and so forth are expressed from the perspective of the expanse of the language. Ḍā refers to the sky, which is to be understood as having the nature of emptiness. These terms are spoken as etymological definitions in order to demonstrate the attainment of the great purpose. Regarding the phrase "the sky" and so forth: here, the "wisdom sky" is that which provides the opportunity for all things, such as the Buddhas, Vajradhara, and the like, as well as all stable and moving entities. It is the object of the extremely profound dharmadhātu (expanse of reality), which is neither non-appearance nor appearance, neither non-emptiness nor emptiness, neither non-falsehood nor falsehood, neither non-entity nor entity, neither seedless nor having seeds, neither unchanging nor not unchanging, neither without opportunity nor without opportunity, inexpressible and yet not inexpressible, beyond expression and yet not beyond expression, non-dual and yet not non-dual, without light and yet not without light, formless and yet not formless, non-material and yet not non-material, unindicatable and yet not unindicatable, selfless and yet not selfless, and inconceivable and yet not inconceivable. All those who practice within this sky, which is filled with such vast qualities, will achieve the state of "sky-farers" (khecarī).

172

དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ཕུང་པོ་དྲུག་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་པ་ནི་གཅིག་གི་ཚིག་ཅན་གྱི་རིགས་ཏེ། དངོས་ པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་བདག་ཉིད་བདག་མེད་པ་དེ་བསྒྲུབས་པས་ན་དེ་མི་བཟད་པའི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་ཅེས་དགོངས་སོ། ། ཡང་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོ་སྐབས་འབྱེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ནམ་མཁའ་སྟེ། རྣམ་པར་ སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དྲུག་གོ། ། དེ་དག་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་གིས་ཚིག་ཅན་ཏེ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་དག་གིས་ནི་དངོས་གྲུབ་དེ་ཉིད་རྫོགས་པས་ཁྱབ་པ་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ ལྡན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་སྟེ། བསམ་དུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་དེས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་ཞིང་སྐྱེས་ལ་སོགས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་འགྲུབ་ཅེས་པ་ནི་ཚུལ་ལོ། ། ཀུན་ དུ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱོགས་བཅུར་རོ། ། སྣ་ཚོགས་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྒྱས་འདེབས་པ་ནི་ཀུན་དུ་སྣ་ཚོགས་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ་ལྷ་མོའོ། ། དེ་ཡང་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པར་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བ་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །

"Practicing together with the immeasurable" refers to the fact that all things—the six aggregates, elements, sense bases, and so forth—are without obscuration; thus it is so called. "Ḍākinī" is a singular form of the family; because the nature of all these entities is established as the selflessness of self, it is called "the unbearable state," which is intended to mean the perfect accomplishment of the welfare of oneself and others. Alternatively, that which provides the space for all entities is space, which refers to the six universal monarchs (cakravartin), such as Vairocana and the rest. "Practicing together with them" is likewise a singular form by virtue of their simultaneous arising, meaning the sādhana of Vairocana and the others. Because they are pervaded by the perfection of that very accomplishment, the mode of emptiness endowed with the supreme of all aspects is the ḍākinī, because its nature is inconceivable wisdom (jñāna). Thus it is perfectly established; by arising in that way, one will achieve it. Therefore, the method is to achieve the ḍākinīs of the fields and so forth, who are the nature of skillful means. "Everywhere" means in the ten directions. "Various" refers to the aggregates and so forth. "Sealing" refers to the various mudrās, which are goddesses. Furthermore, they should be viewed as the ḍākinīs and so forth, and likewise as the six universal monarchs.

173

དང་གི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་ཏེ་ཐ་མལ་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ཉིད་ལྷ་ མོའི་གཟུགས་ཅན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཀུན་དུ་སྣ་ཚོགས་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྒྱས་བཏབ་པའོ། ། ཀུན་དུ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་དེས་རྒྱས་གདབ་པའི་ཕྱིར། སྡོམ་པ་དེ་ཉིད་གསུངས་པ་ཞེས་ཤེས་པ་ནི་དོན་འདིའོ། ། རྡོ་རྗེ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་རིགས་ལྔའི་དབྱེ་བས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ནོར་བུའོ། ། མ་གསུངས་ཀྱང་འཁོར་ལོ་དང་རལ་གྲི་ཡང་གཟུང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་བསྒོམ་པ་ལ་མོས་པས་དེ་རྣམས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རིགས་ལྔ་རྣམས་སུ་ འགྱུར་ཏོ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་གྱི་རིགས་དང་དེ་བཞིན་དུ་པདྨ་འཛིན་པ་དང་། ནོར་བུ་འཛིན་པ་དང་། འཁོར་ལོ་དང་རལ་གྲི་འཛིན་པའི་རིགས་རྣམས་སོ། ། དང་ཞེས་པ་ནི་མ་གསུངས་པའི་རིགས་ཀྱང་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ལ་ སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཏེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། ད་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྟ་བ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

The word "and" (dang) indicates a distinction, meaning that the very form of an ordinary woman is the form of a goddess. Alternatively, the "universal various mudrās" (kun tu sna tshogs phyag rgya) refers to all sentient beings of the three realms being sealed by authentic wisdom (yongs su dag pa'i ye shes). The term "universal" (kun tu) is used because those sentient beings are to be sealed by that [wisdom]; thus, the meaning is that the "vow" (sdom pa) itself is taught. Regarding the phrase "Vajra" (rdo rje) and so forth: authentic wisdom also has a fivefold nature through the divisions of the five families (rigs). These are the vajra, the lotus, and likewise the jewel. Although not explicitly mentioned, the wheel and the sword should also be understood. Therefore, through the inclination to meditate on sentient beings, they become the five sublime families. They are as follows: the family of the Vajra-holder, and likewise the families of the Lotus-holder, the Jewel-holder, and the holders of the Wheel and the Sword. The word "and" (dang) is used to include the families that were not explicitly mentioned. All those sentient beings belong to the families of the Buddha Vajra-holder and so forth; they are the families of the Buddhas and Bodhisattvas. Thus, everything is the suchness (de kho na nyid) whose nature is inconceivable wisdom; this is the certainty of the Blessed One. Now, in order to show the view of wisdom for present-day yogins, the passage beginning with "Then" (de nas) and so forth is spoken.

174

དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་བསྒོམ་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེས་ན་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེའི་རྡོ་རྗེ་བཏུལ་ཏེ། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དངོས་པོའི་ལྟ་བ་དེ་དང་བྲལ་བའོ། ། གནས་ཞེས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་པ་དེས་སྙིང་རྗེ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འདི་གསུངས་ཏེ། སྟོང་པ་མ་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ནས་ཆོས་ཀྱི་གསུང་འདི་བྱུང་། ། ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བསྟོད་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེ་ལས་ཞེས་ པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ཟབ་མོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལས་སོ། ། འབྱུང་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བའོ། ། ཡོན་ཏན་རབ་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་དབུ་མ་ཆེན་པོ་ལས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའོ། ། དུས་གསུམ་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟོད་པའི་རྒྱལ་པོ་འདིས་འཆད་ བཞིན་པ་དེས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བྱེད་དོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། ད་ནི་ལས་དང་པོ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བརྗོད་དེ། ཡང་མཆོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སྙིང་པོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཀུན་གཅིག་པའི་སྐུ་ཞེས་པ་ལ།

Then, in order to teach the wisdom of meditation to the yogins born into the family of the buddhas, it says, "All of them are tathāgatas." Overwhelming them is the non-dual wisdom. Therefore, "free from dust" means having subdued the vajra of compassion, being free from the view of things as having attachment. "Abiding" means that through the state of union, compassion is made manifest. For that reason, this ultimate bodhicitta was spoken, beginning with "not empty" and ending with "then this speech of the Dharma emerged," which is easy to understand. Thus, after the Blessed One had spoken, in order to demonstrate that very same perfect praise by all the tathāgatas, he said "Then," and so forth. "From the Great Vehicle" refers to the profound Great Vehicle of the Pāramitā system. "Arising" refers to the arising of the tathāgatas. "Excellently flourishing in qualities" refers to the arising of the buddhas even from the Great Middle Way of the Mantra Vehicle. By this king of praises, which is being explained and praised by all throughout the three times, one acts accordingly. The remainder is easy to understand. Now, in order to place beginner yogins in meditative equipoise, the suchness is expressed. Regarding "again, having made offerings," the phrase "please explain" means "please explain suchness." "Heart mantra" refers to suchness. Regarding "the body in which all phenomena are one,"...

175

ཆོས་ཀུན་ནི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེ་ཡང་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་པས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་སེམས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དེའི་ལན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ སོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། དབང་པོ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡུལ་རྣམས་ལ་དམིགས་ཏེ། དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་འཁྲུལ་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་གོ། ། དེ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་དང་དེའི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ། ། དེས་ན་མཉམ་པར་མ་གཞག་པ་འཁོར་བའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། འོན་ཀྱང་དེ་ལ་མོས་པས་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དངོས་ཀུན་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་གཉིས་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ སོ། ། དེ་ནི་རྨོངས་པ་འགས་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ཐ་ཤལ་ཞེས་པ་ནི་བྱིས་པའི་རིགས་རྣམས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་ནི་རྟེན་ཞེས་པ་ནི་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འཁོར་བར་ འཆིང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྦུབས་བྱེད་པའི་སྲིན་བུ་བཞིན་ནོ། ། དེས་ན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་སེམས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་སེམས་མེད་པར་རྟོག་པ་ལ།

"All phenomena" refers to the stable, the moving, and so forth; their "body" is the dharmakāya. Furthermore, that is the mind as it is conceptually imputed by worldly beings through the power of ignorance. Therefore, the Blessed One spoke the response to the request made by Vajragarbha. If one asks what that is, he said, "The faculties," and so forth. Here, the consciousnesses of the eye and so forth perceive objects, and all of these are conceptually imputed as consciousness through delusion. Because all of these are like an illusion, their "respective natures" should be conceptually imputed as having the nature of inconceivable jñāna. Thus, through the engagement with saṃsāra when not in meditative equipoise, one is nonetheless always in meditative equipoise through devotion to that. Regarding the phrase "because of which," "the identity of all things" refers to non-dual jñāna. "By any deluded person" means that it is not known by the vijñapti-jñāna. "Those base ones" refers to the class of the spiritually immature. Therefore, "relying on the aggregate of consciousness" means that one perceives the apprehended object and so forth. By that very fact, one becomes bound in saṃsāra, like a silkworm in its cocoon. Therefore, in order to demonstrate their purification, he said, "The mind," and so forth. Likewise, regarding the conceptualization of mind and the conceptualization of the absence of mind:

176

གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་མེད་དེ་མེད་པའི་ ཕྱིར་སེམས་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་ཕ་ལས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཕ་མེད་ན་བུ་སུ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ས་བོན་མེད་པར་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མྱུ་གུ་མེད་པར་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་མེད་པར་མི་ འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། སེམས་དངོས་མེད་ཅེས་པ་ནི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་སྣང་བ་དེ་རྣམས་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པས་དམིགས་པ་ནི་རྫུན་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བདེན་པར་ནི་མེད་དོ། ། འཁྲུལ་པ་དེས་ནི་འཁོར་བར་འཁོར་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་ སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ། འདིར་གསུངས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ལ་སྣང་བ་དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་དོ། ། དེ་ལས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་འབྱུང་ངོ་། ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་སུ་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཏེ། སེམས་ཅན་གཅིག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་པ་མེད་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ཞིང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེ་ལྟར་བདེན་པ་གཉིས་ རྣམ་པར་འཆད་པའི་རྒྱུན་གྱིས་སྐུ་བཞིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པས་སངས་རྒྱས་སྐྱེས་རབས་སྣ་ཚོགས་པ་ལེན་པར་མཛད་པ་མ་ཡིན་ནམ།

If, for a moment, the mind does not exist by way of its own characteristic, then because it is non-existent, the entity of a non-mind also does not exist. Why? Because a son is born from a father. Therefore, if there is no father, from whom would the son be born? Without a seed, a sprout will not arise. Likewise, without a sprout, a perfect fruit will not come to be. Therefore, it is certain that mind and non-mind do not [exist independently]. As for the statement "mind is a non-entity," the individual appearances of blue, yellow, and so forth, which are apprehended by deluded cognition, are false. Thus, the three types of consciousness do not exist in truth. Through that delusion, one wanders in saṃsāra and experiences suffering. Regarding this, it is said: "Because the realm of sentient beings appears to the valid cognition of direct perception, consciousness exists. From that, the realm of sentient beings arises. Therefore, it becomes the family of the Buddhas and Bodhisattvas. Why? Because it is said, 'Sentient beings themselves are the Buddhas; there is not even a single sentient being who is not a Buddha.' Furthermore, the Blessed One said, 'O Sons of the Conquerors, these three realms are mind-only.' Therefore, relying upon the conventional truth and relying upon the ultimate truth, by means of the continuous explanation of the two truths, the four bodies (kāyas) perform the welfare of sentient beings; is it not so that the Buddha takes on various successive births?"

177

ཇི་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་མེད་པ་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་བརྗོད། དེ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སུན་དབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ནི་ མནར་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པའི་ལྟ་བའི་དབང་གིས་མུ་སྟེགས་པའི་ལུགས་བརྗོད་དེ་བསོད་ནམས་དང་སྡིག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དེས་ཀྱང་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་ འགའ་ཞིག་དོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་བསྟན་པ། རྣམ་ཤེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། འདིར་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་བདེན་མོད། ། འོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དེ་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཡང་དགོངས་པ་ཡོད་དོ། ། འབྲས་བུ་ཞེས་པ་ ལ། འདིར་འབྲས་བུ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་ངོ་། ། འདི་རྣམས་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་རྒྱུད་མཉམ་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མ་མེད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་དབང་གིས་བསྐྱེད་བྱ་དང་སྐྱེད་བྱེད་དུ་འབྲེལ་པའི་དངོས་ པོར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་བསྟན་ཏེ། ། དེས་ན་བླ་ན་མེད་པའི་མན་ངག་གིས་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་སོ། ། དེས་ ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།

How can it be said that mind and the absence of mind are without the entity of mind? If that were so, the Buddhas and Bodhisattvas would be refuted. Consequently, one would fall into the Avīci Hell and so forth. Furthermore, some might harbor doubts, thinking: "Because those who have become Buddhists, under the influence of wrong views, have spoken of the systems of the non-Buddhists and asserted that merit, sin, and so forth do not exist, they too will go to the hells and so on." To address this, the teaching of the Blessed One is stated: "Consciousness," and so forth. While all of this is indeed true, there is an underlying intention regarding the consciousness and wisdom taught by the Tathāgata. Regarding the term "result" (phala): here, the result refers to that of the Buddhas and Bodhisattvas, and likewise to that of all sentient beings. These have been of an equal continuum since beginningless time; by the power of the stream of beginningless habitual tendencies, they become entities related as producer and produced. Therefore, "cause and result" refers to the engagement in the perfection of consciousness and wisdom, and so forth. Likewise, the ten perfections such as generosity are taught; thus, one focuses on the meditation and so forth through the unsurpassed pith instructions. This becomes the accumulation of wisdom. In this way, the yogi of consciousness and wisdom will attain perfection.

178

བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། ། ཆོས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ གཉིས་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་སྒོམ་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་མ་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། ། དེས་ན་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་མང་པོ་དེས་ན་སེམས་ཀྱི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་འབྱུང་ངོ་། ། དེས་ན་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་པ་ནི་འདུས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོར་ཆུ་འདུས་པ་བཞིན་ནོ། ། དེས་ན་ཐོག་མ་མེད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཐར་བར་ཞེས་པ་ནི་ཐར་བ་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དུ་མ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་མེད་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་པའི་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་ པར་དམིགས་པའི་ཡུལ་གྱི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱང་རང་གི་སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པ་དེ་ནི་ཁྱད་པར་གྱིས་རྟོག་པར་བསྟན་ཏོ། ། དེས་ན་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པ་འབྱུང་བ་དེ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ་སྒྱུ་མ་མི་བདེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The result of entering the inconceivable path is designated by that very name. Likewise, "phenomena" (dharma) refers to those phenomena that arise by their own nature. As for the "possessor of phenomena" (dharmin), it is the nature of non-dual, inconceivable wisdom. To meditate upon that is to cause consciousness and wisdom to be non-conceptual. Therefore, it is said, "For what reason," and so forth. Here, because the nature of the mind has many aspects, the very conceptualization of the various phenomena of the mind gives rise to further conceptualization; these also arise uninterruptedly, like the flow of a river. Therefore, it is called an "ocean" because they are gathered together, just as water is gathered in the ocean. Thus, by the power of the beginningless continuum, sentient beings become the family of the Buddhas and so forth. That their phenomena lead to "liberation" means that there is only one liberation: it is certain that they become the wisdom of perfectly complete awakening. For that reason, "without apprehending multiplicity" means that through the self-consecration based on illusion-like phenomena, those phenomena which are the objects of apprehension—such as the form of Vajradhara and so forth—are shown to be specifically conceptualized as the illusory aspect arising from one's own mind itself. Therefore, because that illusory aspect arises, it is an object of apprehension. Consequently, "non-apprehension" is non-conceptuality, because the illusion is not real.

179

དེ་ལྟར་དམིགས་པ་ དང་བཅས་པ་དང་དམིགས་པ་མེད་པའི་སེམས་གསལ་བ་གཉིས་མེད་པའི་གཉིས་མེད་པར་དགོངས་སོ། ། བླ་མའི་ཞལ་ནས་རྙེད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ཡང་དབང་ཕྱི་མའི་དུས་སུ་བླ་མས་བསྟན་པའི་དཔེའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་བཞི་པ་ཐོབ་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ནང་དུ་རྣམ་གནས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ནོར་བུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་བདེ་བའི་གཟུགས་སུ་གནས་པ་དེ་ཉིད་བླ་མའོ། ། དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་དེས་གང་གི་ཚེ་རང་རིག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་བླ་མར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་བླ་མ་ཞེ་ན། ཇི་སྲིད་སྐྱེས་པ་ནས་འཆི་བའི་མཐར་ཐུག་པར་དེ་ཡང་ནང་གི་བདེ་བ་ཉིད་རྣམ་པར་གནས་ པ་དེའི་ཞལ་ནས་རྙེད་པར་འགྱུར་ཏེ། བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཐར་ཐུག་པར་དཔེས་རྟོགས་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་འཆད་བཞིན་པས་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་བླ་མ་ནི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་དུ་དགོངས་བཤད་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་འཆད་བཞིན་པས་བཤད་པ་དེས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འདི་བསྟན་པ་དེའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དེས་ཡང་དག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་ དང་པོའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པའི་གཞུང་བསྟན་པ་སྟེ་བཞི་པའོ། ། ། ། ད་ནི་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་པའི་བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་པས་རང་གི་ལས་དགེ་བས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ། །

Thus, the two—the mind with an object of apprehension and the mind without an object of apprehension—are intended to be non-dual. "It is found from the mouth of the Guru" means that at the time of the later empowerment, one attains the fourth coemergent joy (sahajānanda) as taught by the Guru through examples. "Just as it abides within" means that the coemergent joy within the vajra-jewel, which abides in the form of bliss, is the Guru himself. Therefore, when that conventional [joy] becomes self-aware, at that time it should be known as the Guru. Why is it called the Guru? Because from birth until the end of death, that very internal bliss abides; it is found from his mouth. It is the ultimate wisdom (jñāna), the inexpressible bliss free from conceptual elaboration, which is realized through the example at the conclusion of experiencing bliss. This shall be explained as it is being taught. Thus, the Guru is taught through the intentional language (sandhyābhāṣā) of all the tantras; this is the certainty of the Blessed One. "The teaching on suchness" (tattva) refers to the explanation of the thorough investigation of the wisdom of suchness as it is being taught; this chapter, which brings that experience to fruition, is so named. This concludes the fourth section, the teaching of the source text titled The Illumination of Mindfulness of the Correct View, a detailed commentary on the third chapter of the first section of the King of Tantras, the Bindu of the Union (Saṃpuṭatilaka). Now, through the various intentions of diverse sentient beings and their own virtuous actions, they shall become Buddhas.

180

དེས་ན་མན་ངག་སྣ་ཚོགས་པའི་དོན་དུ་བསམ་ པ་སྣ་ཚོགས་པ་སྟོན་པའི་བསྡུས་དོན་དེ་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་གྱི་མཐར་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་བསྟན་པ་དེའི་རྗེས་ཐོགས་སུའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དེ་གསུམ་བཤད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཡང་དག་བཤད་ པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བཤད་པར་བྱ་བ་སྟེ། རྒྱས་པར་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེས་ཀྱང་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། རྒྱུད་རྣམས་ཀུན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ ཏེ་རྒྱུད་ཀུན་གྱི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའོ། ། སྦྱོར་བ་ཡང་བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་དབྱེ་བས་ཐུན་མོང་དུ་ངེས་པའི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ངེས་པ་ ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ནས་རྒྱ་ཆེ་བའི་གཟུགས་ ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་ཡུལ་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེའི་བདག་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། གང་དག་ཡུལ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་།

Therefore, in order to contemplate the meaning of the various pith instructions, the summary that teaches the various modes of contemplation is presented. To demonstrate the function of that, the passage beginning with "Then" (tataḥ) is spoken. "Then" refers to the conclusion of the three chapters; it means immediately following the teaching of those three chapters. For that reason, those three chapters have been explained. Furthermore, regarding the phrase "I shall correctly explain": it means to explain perfectly, which is to say, to explain in detail. Because all sentient beings will realize it, they too will go to the far shore of the ocean of saṃsāra. What is that? The passage beginning with "Of all the tantras" is spoken; it refers to the insight and method of all tantras. Their definitive establishment consists of various types of perfect arrangements. Furthermore, the application is intended to be the term "all tantras," which are collectively determined through the distinctions of the conventional and the ultimate, and through the many various modes of contemplation. Likewise, to demonstrate the certainty, the passage beginning with "Sentient beings" is spoken. Here, the common application of all sentient beings is threefold. Why is that? Because it consists of the nature of body, speech, and mind. Alternatively, it consists of the nature of the three consciousnesses. Then, "the vast form" is the summarized meaning of all yogas. Furthermore, the nature of those objects and likewise those subjects is the Dharmakāya. Those which are the objects are form, sound, and...

181

དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅན་ནོ། ། ཡུལ་ཡང་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་རྣམས་ལས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སེམས་སོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་སེམས་མེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་སོ། ། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲུ་གསུམ་རྒྱ་ཆེ་བ་དོར་ཏེ། དངོས་པོར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ན་སྒྱུ་མའི་ གཟུགས་ཅན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གཅིག་དང་དུ་མ་ཉིད་དེ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དོན་དུའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དམིགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གནས་སུ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སེམས་ ཅན་རྣམས་ལ་གཙོར་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་བརྟེན་པ་དེ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏོ། ། ཚངས་སོགས་ལྷ་དང་ལྷ་མིན་ཞེས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དང་མི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཁྱབ་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་མོ། ། དངོས་པོ་དེ་རྣམས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔའི་རྒྱུས་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་ལྷ་དང་། ། གཞན་ཡང་ ཆོས་དང་ལྡན་པའི་མི་ལ་སོགས་པ་འཐོབ་བོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

Odors, tastes, and tactile objects are possessed of consciousness. The objects are also threefold consciousnesses; among these, the ālaya-vijñāna (all-basis consciousness) is the mind (citta). The afflicted mind (kliṣṭa-manas) is the non-mind. Likewise, the functioning consciousnesses (pravṛtti-vijñāna) are the forms of the mind. Thus, having cast aside the vast triad of all sentient beings, because they are grasped as entities, the meaning is "possessing illusory forms." In that way, the dharmakāya is both one and many for the sake of the minds of yogins. Therefore, by focusing on meditative absorption (samādhi), the consciousnesses arise; to demonstrate that, it is said, "arising in the abode," and so forth. Here, for sentient beings, those who primarily rely on the desire realm rely upon objects such as form and so on. "Brahmā and the like, gods and asuras" is easy to understand. By the word "and so forth," the form realm, the formless realm, asuras, humans, and so on are included. In that way, all entities are the pervaded. That which pervades them is the dharmakāya. Because all entities are thoroughly joined, they are mere consciousness. Those entities are obtained as the great-souled gods such as Brahmā and others, as well as humans and so on who possess the dharma, through the causes of the five perfections (pāramitā) such as generosity. Likewise, the five perfections are for the sake of the accumulation of merit.

182

དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་ཉིད་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལྔ་ལ་ཁྱབ་པ་ཅན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཚུལ་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཅན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཡུལ་ལས་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། ད་ནི་སེམས་ཅན་འཁོར་བར་འཆིང་བར་གསུངས་ཏེ། གཏི་མུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་རྣམས་གྲོལ་བའི་རྒྱུར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐབས་གསུངས་པ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་དབང་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་སུ་ལྟུང་བའི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་འབྱུང་བའོ། ། དེས་ན་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དཔའ་བོ་སངས་ རྒྱས་ཞེས་པའི་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་སམ་ཐོག་མ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་འོད་གསལ་བ་ལས་བཞེངས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཅན་ལ་གཟིགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་སྤྲུལ་ཏེ་རིགས་པས་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ ཐབས་ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་བསྟན་པའོ། ། དེ་ཡང་དང་པོ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་སྒོ་ནས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་ལ་བསྟན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། ། དེ་ནས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུད་ཤེས་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་རིགས་པས་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་ འཆད་བཞིན་པའི་འཁོར་ལོ་བཞིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་སོ། །

"Reality" (tattva) refers to the fact that the perfection of wisdom (prajñāpāramitā) pervades those very five perfections. Therefore, "having the form of the conventional" means that it has the nature of emptiness, which is the mode of thorough knowledge pervading the five perfections and possesses the essence of all aspects. The passage beginning with "That very [reality] transcends objects" and so forth is easy to understand. Now, it is taught how sentient beings are bound in saṃsāra; the passage beginning with "delusion" and so forth is easy to understand. The Tathāgata himself taught the methods as the cause for their liberation. Thus, the passage beginning with "Therefore, the Buddha, the Lord" and so forth is spoken; here, it refers to the emergence of those sentient beings who have fallen into the sufferings of saṃsāra. "Therefore" (tena) means "for that reason." "Heroic Buddha" refers to the Primordial Buddha (Ādibuddha), the beginningless Buddha Vajradhara, who has arisen from the Clear Light (Ābhāsvara). It is he who beholds those suffering from the nature of the afflictions (kleśa). Having emanated the conditions for those afflictions, "by means of reasoning" indicates that insight (prajñā), method (upāya), and so forth are taught as the causes. Furthermore, first, for those whose nature is characterized by desire, it is taught by way of the action seal (karmamudrā); their condition is the enjoyment of the five sensory qualities. Then, for those who know the emanated continuum, "therefore, by means of reasoning," the internal application is taught, which is also [derived] from the detailed classification of the four wheels (cakra) that is currently being explained.

183

འབྲས་བུ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། མཚོན་ཞེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེས་འབྲས་བུ་མཚོན་དུ་མེད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་། ཁམས་གསུམ་རྣམས་སུ་དྲི་མེད་ སྣང་། ། ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་གསུམ་སྤངས་པའི་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེས་ན་གང་དང་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་ཏེ། དེས་ན་སྐྱེས་རབས་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་སུ་སྤྲུལ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏོ། ། ཤིང་དང་མེ་ཡི་ཚུལ་བཞིན་ དུ། ། ཞེས་པ་ནི་འདིར་ཇི་ལྟར་ཤིང་གཉིས་བསྲུབས་པ་ལས་མེ་འབྱུང་སྟེ། མེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིང་དེ་གཉིས་བསྲེགས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་བཞིན་རྣམས་སུ་རབ་ཏུ་འཕྲོ་སྟེ། དེ་སྒྱུ་མ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ བཞིན་དུ་ཅུང་ཟད་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་དབང་གིས་གདུལ་བྱའི་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཤིང་བཞིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་མེ་བཞིན་ཏེ། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ རྣམས་བསྲེགས་ཏེ། རང་གི་རིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རོལ་མོ་དམ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། བཟང་པོ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་བྱུང་བའི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་རྟོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་མཚར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ ཆེན་པོའི་བདེ་བ་སྟེར་བར་བྱེད་པའོ། །

The term "result" refers to the oneness of insight and method. The term "symbolizes" refers to the wisdom of self-awareness; the meaning is that by this, the result is symbolized as being beyond representation. Furthermore, "stainless appearance in the three realms" refers to the wisdom of clear light that has abandoned the three appearances. Thus, by means of the phrase "by whatever and by whom," and so forth, one emanates in the forms of Brahmā and others; having thus emanated in various birth stories, one teaches the Dharma to sentient beings. "According to the manner of wood and fire" means that just as fire arises from the friction of two pieces of wood, and that very fire then consumes those two pieces of wood, likewise, through the thorough knowledge of one's own essence, yogins radiate forth into various natures. From that, illusory buddhas and bodhisattvas arise. Similarly, by the power of slightly knowing one's own essence, all sentient beings to be trained without exception will arise; that is like the wood. The buddhas and bodhisattvas of those [beings] are like the fire, for they burn away all the obscurations of the afflictions with the fire of the wisdom of the sublime Dharma, because they arise from one's own awareness—this is the intended meaning. In that way, the Buddha is the nature of the various, sublime, and diverse displays. The term "excellent" refers to that which arises from one's own essence, which is not realized by the childish but produces wonder in yogins, and which bestows the bliss of Mahāmudrā.

184

ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གཏི་མུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་ཐ་མལ་པའི་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཏི་མུག་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པས་སྦྱང་བར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པ་ལྔ་ནི་རྣམ་ པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའོ། ། དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྦྱོང་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དེའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་དག་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། ད་ནི་སེམས་ཅན་གང་དག་གིས་ བླ་ན་མེད་པར་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མི་རྙེད་པ་དེས་ན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་འབྱུང་བར་བརྗོད་དོ། ། གང་དག་བླ་མ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་རྙེད་མི་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་མི་ཤེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འང་གི་དོན་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ ཡང་མི་ཤེས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འཁྲུང་བར་འགྱུར་བའོ། ། འདིར་ཡང་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་བདག། ཅེས་པ་ནི་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་སངས་རྒྱས་བདག་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ནས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ གྱི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེའི་རྒྱན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་རྣམས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འབྱུང་བ་ནི་ཐུན་མོང་གི་ཚིག་གོ། ། ངེས་པར་གསུངས་པའི་ཚིག་ནི་བཙུན་མོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་བཙུན་མོ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་དང་། མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པའོ། །

The phrase "the aggregates" and so forth means that one should act exactly as it has been taught. The phrase "delusion" and so forth means that here, ordinary delusion and the like are to be purified by means of great delusion and the like. Thus, the five purities are the five Tathāgatas, such as Vairocana and the others. "Purifying all of those" means that they are the nature of Vajrasattva; the five afflictions become identical to Vajradhara. The phrase "those families" and so forth is easy to understand. Now, for those sentient beings who do not find the unsurpassed Great Vehicle of Mantra, it is said that the Blessed One Śākyamuni appears for their sake. Regarding the phrase "those who [do not have] a guru" and so forth: "Mantra and mudrā will not be found" means that they do not know the mantras and mudrās. The meaning of the word "also" is that they do not know the Mahāmudrā either; to them, it is said thus. Regarding the phrase "in Jambudvīpa" and so forth, here it refers to the Tathāgatas being born from the abode of Tuṣita. Here again, "I in Jambudvīpa" refers to the Buddha Śākyamuni. From the abode of Tuṣita, the emanation body (nirmāṇakāya) arises from the enjoyment body (saṃbhogakāya) within celestial palaces whose nature is the vajra ornaments of the seven precious substances; this is the common explanation. The definitive explanation is that "consorts" refers to the Vajra Consorts such as Locanā and the Ḍākinīs and so forth.

definitionཤཱཀྱ་ཐུབ་པ “Śākyamuni” — An epithet for the historical Buddha, Siddhārtha Gautama : he was a muni (“ sage ”) from the Śākya clan. Usually counted as the fourth of the first four buddhas of the present Good Eon, the other three being Krakucchanda

definitionདགའ་ལྡན “Heaven of Joy” — Tuṣita (or sometimes Saṃtuṣita), literally “Joyous” or “Contented,” is one of the six heavens of the desire realm ( kāmadhātu ). In standard classifications, such as the one in the Abhidharmakośa , it is ranked as the fo

definitionརིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན “seven precious substances” — The seven possessions of a cakravartin including the precious wheel, the precious elephant, the precious horse, the precious jewel, the precious woman, the precious steward, and the precious minister. In some forms of th

adherencePinned rendering paraphrased here: family; self

checkAutomatic check: bracketed gloss waived.

termཕུང་པོ → aggregate

termགཏི་མུག → delusion

termདེ་བཞིན་གཤེགས་པ → tathāgata

termརྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ → Vajrasattva

termཉོན་མོངས་པ → affliction

termརྡོ་རྗེ → vajra

185

ཡང་ན་ཐ་མལ་པའི་ བུད་མེད་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བྷ་ག་གྲུ་གསུམ་ནི་ས་བཅུ་གཅིག་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤངས་པའོ། ། ས་བཅུའི་དབུས་ཁོང་སྟོང་གི་ས་བཅུ་གཅིག་པའོ། ། འདི་ནི་མིང་ཙམ་མོ། ། རང་གི་ངོ་བོ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བྷ་ག་སྟེ། སྣ་ཚོགས་སྡུད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ དགའ་བའི་བདག་ཉིད་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་གསུམ་གྲུ་གསུམ་མོ། ། དག་པ་ཞེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་བདག་ཉིད་དེ་ཉིད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དག་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ་གཙོ་བོའོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་དགའ་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཨེའི་ཆ་བྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཨེའི་རྣམ་པ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ལའོ། ། དབུས་ སུ་ཝཾ་ནི་བལྟ་བར་བྱ། ། ཞེས་པའི་སྒྲ་ནི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། དེ་ལྟར་ཨེ་ཝཾ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་མདོར་སྦྱོར་བ་བསྡུས་པ་བསྟན་པའོ། ། ཇི་ལྟ་བ་ཞེས་པ་ནི་རགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གྲུ་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལས་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བསྟན་པ་དེས་ན་དག་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྦྱོར་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་རིམ་པར་བརྗོད་དོ། ། གྲུ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་ལ་ལ་ནཱ་དང་ར་ས་ནཱ་དག་གི་དབུས་ཀྱི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། དེ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉམས་དགའ་བར། །

Alternatively, they are ordinary women. Their triangular bhaga is the progressive abandonment for the sake of purifying the eleven stages (bhūmi). The eleventh stage is the hollow center of the ten stages; this is a mere name. Its essential nature is the utterly pure bhaga, because it gathers all variety. The three—body, speech, and mind—are the triangle of the nature of innate joy (sahajānanda). "Pure" refers to that which possesses the nature of self-awareness (svasaṃvedana); it is the principal. To demonstrate how that is joy, it is said, "the form of E," and so forth. Here, the aspect of E is the avadhūtī. "In the center, one should behold Vaṃ"—the word "self" refers to Vajrasattva. Thus, Evaṃ is taught as the concise union of insight and method. "As it is" refers to the coarse. To demonstrate that very thing, it is said, "the triangular," and so forth. Here, that which arises from the completion stage (niṣpannakrama) is also taught through the meditation of the completion stage; therefore, it is "pure," the union of the nature of insight and method. For that reason, it is called the completion stage. "Triangular" refers to the avadhūtī in the center of the lalanā and rasanā. "In its delightful maṇḍala,"...

186

ཞེས་པ་ནི་ ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡོན་ཏན་རྒྱས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་དེ་ཉིད་བླ་མའི་མན་ངག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉམས་དགའ་བ་ལ་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་གཏམས་པའོ། ། མེ་ཏོག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ སྣ་ཚོགས་པའི་བདེ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གཞལ་དུ་མེད་པའོ། ། འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་དྲི་མ་མེད་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པའི་གནས་སུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་རོལ་པ་ཡང་དག་འབྱུང་། ། ཞེས་པ་ནི་འདིར་ ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་འཇུག་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དགུག་པའོ། ། ཇི་ལྟར་དེ་དགུག་ཅེ་ན་དབུ་རྒྱན་གྱི་བུ་ག་ནས་ལྟེ་བར་འོང་བ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་བདེ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་གོམས་པ་ལས་བསམ་དུ་མེད་པ་ཡང་སྟེང་དུ་འགྲོ་སྟེ། མི་འཛག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་དེ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སྐྱེའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཤེས་པའི་སྒྲར་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་སོ། ། དེ་ཡང་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། དང་གི་སྒྲས་ནི་ཐ་མལ་པའི་བུད་མེད་གཟུང་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེའི་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་བྷ་གའོ། ། པདྨ་ ཞེས་པ་ནི་རྩ་བརྒྱད་རེག་བྱའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། གེ་སར་བཅས་ཞེས་པ་ནི་དེའི་མདུད་པའི་བུ་གའམ། ཁོང་སྟོང་ལ་སྦྱར་བའོ། །

This means: The dharmadhātu—the source from which all qualities flourish and the abode of all that arises—is, through the oral instructions of the guru, the delightful nature of the dharmadhātu itself, completely filled with various flowers and fruits. The "flowers" are the inconceivable and immeasurable bliss of various samādhis. The "fruits" are the concordant, ripened, puruṣakāra, and stainless [results]; because yogis meditate in order to realize the state of attaining these and so forth, it is said: "The vajra play truly arises." In this context, "the vajra play truly arises" means that by means of the inconceivable mind within the avadhūtī, the vital wind (prāṇa) and downward-clearing wind (apāna) enter, thereby summoning the bodhicitta. How is it summoned? By means of the practice of the bliss that depends upon [the bodhicitta] descending from the aperture of the crown ornament to the navel, it also ascends to the upper [crown] in an inconceivable manner, because it does not leak. From that, the qualities of a Buddha are born. Therefore, it is renowned in the world by the term "source of phenomena" (dharmodaya). Furthermore, "the consort’s bhaga" refers to Locanā and the others. The word "and" (dang) is for the purpose of including ordinary women. Likewise, "her" refers to the bhaga of the avadhūtī. "Lotus" refers to the nature of the eight channels of touch. "Together with the filaments" refers to the apertures of its knots or is applied to its hollow interior.

187

དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཨཱ་ལི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་རྩ་བརྒྱད་རྣམས་ལ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་མཉམ་འདྲེས་པའི་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་ཅེས་པ་ནི་འདིར་ ཨཱ་ལི་ནི་ཨ་ལ་སོགས་པའི་དབྱངས་ཡིག་བཅུ་དྲུག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཀཱ་ལི་ནི་ཀ་ལ་སོགས་པའི་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་མོ། ། འདི་ནི་ཡི་གེའི་དོན་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་རྩ་རྣམས་ལ་སྲོག་མཉམ་པར་འདྲེས་པ་དེ་ནི་ཀཱ་ལིའི་གཟུགས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཨཱ་ལིའི་གཟུགས་ནི་ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་ངོ་། ། དེ་དག་མཉམ་དུ་འདྲེས་པ་ནི་ དེར་ཐིམ་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ན་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་རྣམ་པར་གནས་ཏེ་བརྡས་བསྟན་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ན་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་འགོག་ཅིང་མིང་ཙམ་ཡང་མེད་འགོག་ཅེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ཡང་ན་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཞེས་པ་ནི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་སྟེ་ཁུ་བ་དང་རྡུལ་ལོ། ། དེ་དག་འདྲེས་ པ་ནི་སྒྲ་གཅན་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མིང་ཅན་ནོ། ། དེ་ཡང་དབུས་སུ་གནས་པའི་གེ་སར་གང་གི་མཇུག་མ་དེ་ནི་དུ་བ་མཇུག་རིང་སྟེ། དེའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ནི་རྩ་བརྒྱད་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་འདབ་མ་བརྒྱད་བཞིན་དུ་རྩ་བརྒྱད་ལ་གནས་ཏེ་དེ་ལ་ཤར་གྱི་འདབ་མ་ལ་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཉི་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནུབ་ཀྱི་འདབ་མ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒྲ་གཅན་གྱི་མིང་ཅན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷོའི་འདབ་མ་གསུམ་ལ་ཤར་ལ་སོགས་པ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །

To demonstrate their nature, the text states "Āli" and so forth. Likewise, regarding the eight channels, the phrase "the eight classes of the mingled Āli and Kāli" refers to the following: here, "Āli" refers to the sixteen vowels beginning with a. Similarly, "Kāli" refers to the thirty-three consonants beginning with ka. This is the literal meaning of the words. However, in the context of the channels, the mingling of the vital winds is the form of the Kāli; likewise, the form of the Āli is the downward-clearing wind (apāna). Their mingling together means "dissolving into that." Thus, the eight classes abide, which is the meaning of the "inexpressible indicated by symbols." Therefore, it is certain that the aggregates, elements, and sense bases are ceased, and even their mere names do not exist. Alternatively, "Āli and Kāli" refers to the moon and the sun, which are the semen and the menses. Their mingling is Rāhu, which is the name for the ālayavijñāna (all-ground consciousness). Furthermore, the filaments situated in the center, the tip of which is the "long-tailed smoke" (dhūmaketu), have eight liberations. These are the eight channels; in their center, the eight consciousnesses abide upon the eight petals like the petals of a lotus. Among them, on the eastern petal is the afflicted mind (kliṣṭamanas), which is the sun. Likewise, on the western petal is the ālayavijñāna, which bears the name Rāhu. Similarly, on the three petals to the south and so forth, in successive order, are the nose consciousness, the tongue consciousness, and the ear consciousness.

188

དེ་རྣམས་དང་སྤེན་ པ་དང་ཕུར་བུ་དང་མིག་དམར་གྱི་མིང་ཅན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་གི་འདབ་མ་གསུམ་ལ། ཤར་ལ་སོགས་པ་རིམ་བཞིན་དུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་གཟའ་ལྷག་པ་དང་ཟླ་བ་དང་པ་སངས་ཀྱི་མིང་ཅན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ གཟའ་བརྒྱད་ཀྱི་རེས་བརྒྱད་དམ་ཐུན་བརྒྱད་དེ་སྒྲ་གཅན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དབང་གིས་སོ། ། རྩ་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱང་སྒོ་བརྒྱད་རྣམས་སུ་སོང་བའི་དོན་ཏོ། ། ལུས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་རང་གི་མིང་གི་དང་པོའི་ཡི་གེས་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་བྱེད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རང་གི་ལུས་སུ་བསྒྲུབས་པའི་སྔགས་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་སྤྲོས་ན་ཡི་གེ་ལྔ་བཅུའི་བརྡས་དབྱེ་བ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་འདིར་ལུས་ལ་གདན་ལྔ་བཅུའི་གནས་རྣམས་སུ་མདུད་པ་ལྔ་བཅུར་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་ཁུང་བུ་ལྔ་བཅུའམ་ཀོར་ལྔ་བཅུར་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་ལ སྨིག་རྒྱུ་འཁྱུགས་པ་ལྟ་བུ་ག་ལ་ཡོད་དེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གནས་རྣམས་སུ་ཡི་གེ་རྣམས་གྲངས་བཞིན་དུ་ཨ་ཨཱ་ཨི་ཨཱི་ཨུ་ཨཱུ་རྀ་རཱྀ་ལྀ་ལཱྀ་ཨེ་ཨཻ་ཨོ་ཨཽ་ཨཾ་ཨཿ། ཀ་ཁ་ག་གྷ་ང་། ཙ་ཚ་ཛ་ཛྷ་ཉ། ཊ་ཋ་ཌ་ཌྷ་ཎ། ཏ་ཐ་ད་དྷ་ན། པ་ཕ་བ་བྷ་མ། ཡ་ར་ལ་ཝ། ཤ་ཥ་ས་ཧ་ཀྵཿཞེས་པ་ཡང་དག་པར་གནས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཡི་གེ་ ལྔ་བཅུ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དབྱིབས་ནི་ཤར་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་བཞིན་དུ་གནས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་གནས་གསུངས་པ་དེ་ལྟར་རིམ་པ་བཞིན་སྤྱི་བོ་དང་སྤྱི་གཙུག་དང་།

These are named Saturn, Jupiter, and Mars. Likewise, on the three northern petals, in order starting from the east, are the eye consciousness, the body consciousness, and the mental consciousness. These are also named Mercury, the Moon, and Venus. Thus, there are eight shifts or eight sessions of the eight planets, by the power of Rāhu’s movement. The meaning is that those eight channels have entered the eight gates. Regarding the phrase "embodied beings" and so forth: here, the first letter of the individual names of all sentient beings performs the activities of pacification and so on. This is because the eight classes of mantras, accomplished within one's own body, are established by their very nature. If these are expanded, they are the distinctions made by the symbols of the fifty letters. Here, in the body, there are fifty locations for the seats, which become fifty knots; in those, there are fifty cavities or fifty circles. How could there be anything like a shimmering mirage in those? In those locations, the letters are situated in their respective order: A Ā, I Ī, U Ū, Ṛ Ṝ, Ḷ Ḹ, E AI, O AU, AṂ AḤ; Ka Kha Ga Gha Ṅa; Ca Cha Ja Jha Ña; Ṭa Ṭha Ḍa Ḍha Ṇa; Ta Tha Da Dha Na; Pa Pha Ba Bha Ma; Ya Ra La Va; Śa Ṣa Sa Ha KṢaḥ. Thus, the shapes of the fifty letters are situated according to the directions starting from the east. Their locations are taught as follows: in order, the crown of the head, the top of the head, and so forth.

189

རྣ་བ་གཡས་པ་དང་རྒྱབ་ཀྱི་ཆ་དང་། རྣ་བ་གཡོན་པ་དང་། སྨིན་མའི་དབུས་དང་། མཁལ་མ་དང་། སྙིང་དང་། མཆན་ཁུང་ གཉིས་དང་། ནུ་མ་གཉིས་དང་། གློ་བ་གཉིས་དང་། སྣའི་རྩེ་མོ་དང་། གློ་བའི་རྩ་གཉིས་དང་། ལྟོ་བ་དང་། ལ་ལ་ནཱ་དང་། ར་ས་ནཱ་དག་དང་། བཤང་བའི་རྩ་དང་སྐྲ་མཚམས་ཀྱི་བུ་ག་དང་། རྒྱུ་ཞབས་དང་། རྣག་གི་རྩ་དང་། བརླ་གཉིས་དང་། རྗེ་ངར་གཉིས་དང་། ཚིལ་གྱི་བུ་ག་ དང་། རྐང་པའི་བོལ་གཉིས་དང་། པུས་མོ་གཉིས་དང་། ལྷག་མ་ནི་ལག་པ་དང་རྐང་པའི་སོར་མོ་ཉི་ཤུའི་བུ་ག་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟར་རང་བཞིན་བརྗོད་དོ། ། གནས་དེ་རྣམས་སུ་སྔགས་གཞན་རྣམས་མགྲིན་པ་དང་། རྐན་དང་མཆུ་ལ་སོགས་པས་ཡི་གེ་ཉིས་བརྩེགས་དང་སུམ་བརྩེགས་ལ་སོགས་པ་སྣ་ ཚོགས་པར་སྦྱོར་བའི་རང་བཞིན་ཅན་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལྟར་རྒྱུད་རྣམས་དང་གཞན་ཡང་ཕྱིའི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ཏེ། སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ནི་རང་རིག་ པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་སྙིང་པོ་ནི་མིང་གི་ཡི་གེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཉིད་དོ། ། གཞན་ནི་མིན་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡི་གེ་རྣམས་ནི་གཞན་ཐ་མལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་ལུས་ལས་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་པ་རྒྱུན་དུ་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བས་ བསླབ་ཅེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་སྡེ་ཚན་དེ་རྣམས་ལ། ། ཨ་ནི་མགྲིན་པ་དང་ཁར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཀ་ནི་རྣ་བ་གཡས་པར་རོ། །

The right ear and the back portion, the left ear, the center of the eyebrows, the kidneys, the heart, the two armpits, the two breasts, the two lungs, the tip of the nose, the two lung channels, the abdomen, the lalanā and rasanā, the fecal channel and the aperture at the hairline, the lower intestines, the pus channel, the two thighs, the two shins, the fat apertures, the two insteps of the feet, the two knees, and the remaining twenty apertures of the fingers and toes of the hands and feet—these are the natural [sounds]. In those locations, other mantras are expressed as having the nature of various combinations, such as double or triple layers of syllables, produced by the throat, palate, lips, and so forth. In this way, the tantras and other external treatises, such as the treatises on grammar, arise, because they are of that very nature. Regarding the phrase "thus these," "the nature of the vajra heart" means that the vajra is the wisdom of self-awareness (svasaṃvedana-jñāna). Its "heart" is the mere consciousness of the syllables of the name. "Not otherwise" means that the syllables of the wisdom of self-awareness do not arise from the bodies of any other ordinary beings. Therefore, it is certain that yogis should train in them through constant and authentic application. Thus, within those classes: A is in the throat and the mouth; likewise, Ka is in the right ear.

190

ཙ་ནི་མིག་གཡོན་པར་རོ། ། ཊ་ནི་མིག་གཡས་པར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཏ་ནི་རྣ་བ་གཡོན་པ་ལའོ། ། བ་ནི་སྣའི་བུ་ག་གཡོན་པར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡ་ནི་བུ་ག་གཡས་པར་ རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤ་ནི་བཤང་བའི་བུ་གར་རོ། ། སྡེ་ཚན་ལྔ་བཅུ་པོ་རྣམས་ནི་སྲོག་གི་བུ་གར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་དབུགས་ནང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་བཙན་ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་སོ། ། སླར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་རྡོ་རྗེ་རོལ་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་བདེ་བར་རོ། ། མཉམ་པར་གྱུར་པ་འོངས་ཏེ་ པདྨར་ཞུགས་པའོ། ། པདྨ་དེ་ཡང་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་བེམས་པོ་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ཡང་སོ་སོ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ལྟ་བུའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རིག་པ་སྟེ་ལྷའི་དབང་པོ་དང་ལྷའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་དབུས་ཀྱི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྷའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་དབུས་སུའོ། ། ལྟེ་བ་ཞེས་པ་ནི་དེར་བསྐྱེད་པ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྟེ་བའོ། ། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་གནས་པ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་མཆོག་གི་དབང་ཕྱུག་མ་སྟེ། མཆོག་ནི་ཡེ་ཤེས་དམ་པ་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་དེའི་རང་བཞིན་ཙམ་ཉིད་དོ། ། དེས་ན་དབང་ཕྱུག་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་རྫོགས་པའོ། ། དེས་ན་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་འདོད་པ་རྣམས་ལ་དངོས་གྲུབ་སྟེར་བར་བྱེད་པའོ། ། དེས་ན་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་ཀྱིས་ཡང་དག་ པར་བསྐོར་བའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན།

Ca is in the left eye; ṭa is in the right eye. Likewise, ta is in the left ear; va is in the left nostril; likewise, ya is in the right nostril. Likewise, śa is in the anus. The statement that the fifty classes [of consonants] are in the "life-force aperture" refers to the breath being drawn inward by means of the previously mentioned forceful application. Furthermore, the vajra-play together with the bodhicitta is in the bliss of the avadhūtī. Having arrived in a state of equality, it enters the lotus. That lotus is also like the avadhūtī space, free from materiality. Furthermore, "individual" means that the aggregates, elements, and sense bases, which are like one's own essence, are awareness; the meaning is that they are of the nature of the eight classes of divine consciousness and the lords of the gods. Regarding the phrase "in the center of those," it means in the center of those eight classes of divine consciousness. "Navel" means that it is the navel because self-knowing wisdom (jñāna) is the primary factor generated there. It is for the sake of experience, as it abides in the very center of those. Therefore, she is the Supreme Sovereign (Paramaiśvarī). "Supreme" refers to the sublime wisdom that is free from [ordinary] consciousnesses; it is the mere nature of that. Thus, she is the Sovereign, the perfection of the qualities of all Buddhas. Consequently, she bestows accomplishments (siddhi) upon those who desire mundane and supramundane goals. Therefore, she is perfectly surrounded by the eight classes. If one asks why:

191

མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་ཞེས་པ་སྟེ། མི་འཛག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་ཨ་སྟེ་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་བའོ། ། དོན་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེས་ན་གྲུབ་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགོངས་ སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྡེ་ཚན་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ལས་ཞེས་པ་ནི་གནས་འདི་རྣམས་ལས་བྱུང་བ་ལུས་ཅན་རྣམས་སྔགས་ཐམས་ཅད་རྣམས་ནི་འཆད་བཞིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ། ། གང་རལ་གྲི་མིག་སྨན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ནི་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་དེ་ཐམས་ཅད་འཆད་བཞིན་པ་ལ་སོགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་བཤད་པར་བྱའོ། ། ད་ནི་སྔགས་འདི་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་དབང་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་རང་བཞིན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་རྩ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ནང་དུ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་སྒྲའོ། ། དེ་ཡང་ཨའི་ཡི་གེའི་མིང་ཅན་བདེ་བས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྔགས་ཤེས་སུ་གསུངས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྔགས་རྣམས་བརྗོད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་བདེ་བ་སྣ་ ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་དཔེའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གསུངས་པ། སྣ་ཚོགས་མདུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་ལུས་ལ་སྣ་ཚོགས་མདུད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཕྱི་དང་ནང་ངོ་། ། ཕྱི་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུའི་ལྟེ་བའོ། ། ནང་ནི་ལྟེ་བའི་ལྟེ་བའོ། །

"Supremely unchanging" means because it does not leak. Furthermore, it is the letter A, which is the supreme among all letters. "Of great significance" means that by its very nature, it is the essence of the Perfection of Insight (prajñāpāramitā). Therefore, it is "accomplished," because it is the dharmadhātu itself; this is the intended meaning. Likewise, "the chief of the classes" means the characteristic of the eternal dharmakāya, because it is the supreme among all phenomena (dharma). "From that very [source]" means that the embodied beings arising from these locations are shown by that very [process] as all the mantras being explained. As for "the sword, the eye-salve," and so forth, all the activities of the accomplishments (siddhi) are easy to understand. However, all of those will be explained in the chapter on "The Explanation" and so forth. Now, in order to describe the nature of the qualities of the empowerments of the locations of these mantras, it is said: "The sound," and so forth. Here, the pratyātmajñāna (self-knowing wisdom) within the avadhūtī channel of the bodies of all sentient beings is "the sound." That, moreover, is named the letter A and is that which pervades with bliss. Therefore, it is taught as "the mantra," for mantras are of the nature of expression. Furthermore, because it is the very variety of bliss, it is not an object of the domain of examples. With reference to that very [point], it is said: "The various knots," and so forth. Here, the "various knots" in the body are of two types: external and internal. The external is the center of the vajra-maṇi; the internal is the center of the navel.

192

དེའི་གནས་ཆེན་ལས་ཞེས་པ་ ནི་འདིར་ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་དབྱེ་བས་དང་པོ་གོམས་པའི་སྦྱོར་བས་ལྟེ་བ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ལོ་བཞི་ལ་རིམ་པ་བཞིན་ལས་དང་ཆོས་དང་དམ་ཚིག་དང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་འཆད་བཞིན་པས་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་དཔྲལ་བ་ནས་ལྟེ་བའི་མཐར་ ཐུག་པར་བཟློག་པ་དེ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ལྟེ་བའི་གནས་ནས། ཆོས་ཀྱི་རོལ་བ་ཡང་དག་འབྱུང་། ། ཞེས་པ་ནི་འདིར་སྔོན་གྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ལས་རྡོ་རྗེ་རོལ་པ་ནི་ཨོ་རྒྱན་གྱི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་རོ་མཉམ་པའི་གཟུགས་ལྟེ་ བར་འོངས་པའོ། ། དེས་ན་སྣ་ཚོགས་མདུད་པའི་གནས་ཆེན་ལས་ཆོས་ཞེས་པ་སླར་ཡང་ཛཱ་ལནྡྷ་རའི་སྒོ་ནས་སྟེང་དུ་སོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་འཇུག་པ་ནི་ཆུའི་འཁྲུལ་འཁོར་བཞིན་ནོ། འོན་ཀྱང་དགོངས་བཤད་གཞན་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ། དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་ པའོ། ། རོལ་པ་ཞེས་པ་ནི་དཔེའི་བདེ་བ་སྤངས་པའོ། ། ཡང་དག་འབྱུང་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ལྟེ་བའི་སྟེང་དུ་བདེ་བ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བདེ་བ་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཉིད་སྟེར་བར་བྱེད་པའོ། ། དེའི་ཚེ་ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཅི་ཡང་མེད་ པ་ནི་ཁ་ཅིག་ཏུ་འགའ་ཞིག་གིས་ངེས་པ་འདི་ལས་ཅི་ཡང་མེད་དེ། རྟག་ཏུ་ལྟེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གནས་པ་ནི་སྔགས་ཏེ།

Regarding the phrase "from its great place of action": here, through the classification of the four mudrās, by means of the initial application of cultivation, there are the action, dharma, samaya, and mahāmudrā in the four cakras of the navel and so forth, respectively. These are also clearly shown as they are being explained. Furthermore, from the forehead down to the end of the navel, one should understand them as the action mudrā and so forth. Therefore, it is said: "From the place of the navel, the play of dharma truly arises." Here, the vajra-play from the previous great wheel of bliss comes to the navel in the form of the equal taste of the bodhicitta of self-knowing wisdom through the gate of Oḍḍiyāna. Thus, from the great place of the various knots, that which is called "dharma" again enters the dharma-cakra above through the gate of Jālandhara, like a water wheel. However, according to another intentional explanation, the word "dharma" refers to the dharmadhātu, which pervades all things. "Play" refers to the abandonment of conventional bliss. "Truly arises" means that because bliss moves above the navel, that inconceivable bliss bestows buddhahood upon all sentient beings. At that time, regarding the phrase "nothing whatsoever," in some contexts, nothing whatsoever is certain from this; that which always abides in the navel and so forth is the mantra.

193

ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་ཕྱོགས་གཅིག་པ་གནས་པ་མེད་པར་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་ཤིང་མི་འགག་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་སུ་འཛིན་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དངོས་གྲུབ་ཅེས་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་སྔོན་ནས་གྲུབ་པའོ། ། དེས་ན་དངོས་གྲུབ་ནི་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་པའོ། ། རྫུ་འཕྲུལ་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གནས་ཞེས་པ་ནི་རྟག་པ་རྒྱུན་དུ་གནས་པ་རྟག་ཏུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་ དེ་དག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་མིང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་སྔགས་དང་དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཐམས་ཅད་སྒྲའི་རང་བཞིན་སངས་རྒྱས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ སངས་རྒྱས་དང་སྒྲ་ལ་རྟེན་ཅིང་དེ་ལས་བྱུང་བའོ། ། དེ་དེའི་ཕྱིར་སྔགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་གི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ད་ནི་སྔོན་དུ་དངོས་པོར་ཞེན་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་འཁོར་ལོ་བཞིའི་དབྱེ་བས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཆོས་ཀྱི་ འབྱུང་གནས་ཀྱི་ནང་གི་གཞལ་ཡས་ཁང་དུ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་བཞུགས་པ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པའི་གནས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་དབྱེ་བས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་རྣམ་པར་དག་པའི་རྗེས་ཐོགས་ སུ་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་པ་བརྗོད་དེ།

Because it is the very nature of the dharmadhātu, the abode of jñāna is not situated in any single direction; it is without abiding, and because there is no grasping at things as being inherently unarisen and unceasing, this is the intended meaning. "Accomplishment" (siddhi) means that it is established from the very beginning. Therefore, accomplishment is explained by way of being taught. "Miraculous power" (ṛddhi) is because it is supremely inexhaustible. Therefore, "abiding" refers to the characteristic of being eternally and continuously present, yet forever without substantial existence. Furthermore, one should understand these and other enumerations of qualities, for they are without names. Thus, it is taught in that manner. Moreover, it is taught that they are "unarisen" and so forth, which is easy to understand. In that way, all classes of mantras, vowels, and consonants are the Buddha, whose nature is sound. Because the Buddha and sound are dependent and arise from one another, it is certain that all mantras and so forth are the very essence of what is taught through the gateway of the Buddha’s speech. Now, in order to refute the prior clinging to things as real entities, [the text] describes the most profound abode—the nature of wisdom and method abiding within the celestial mansion inside the dharmodaya of Vajradhara, distinguished by the four utterly pure wheels—by way of the divisions of conventional truth. Then, it says "Then," and so forth. "Then" refers to the description of the pure yogis immediately following the purification of the bodies of the yogis.

194

དེས་ན་གཞན་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་ལས་ཟབ་པའི་གནས་སོ། ། དེ་ཡང་། ཁ་སྦྱོར་ལས་བྱུང་མཚན་ཉིད་དེ། ། ཞེས་པ་ནི་འདིར་ཐུན་མོང་དུ་སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་ཅིང་གཉིས་མེད་པའོ། ། ཁྱད་པར་དུ་མངོན་པར་འདོད་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ ཁྱབ་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་སྟོང་པ་སྟེ། དེས་ནི་ཁ་སྦྱོར་རོ། ། དེས་ན་དབྱེར་མེད་ཅིང་བསམ་དུ་མེད་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཟབ་པ་ལས་ཀྱང་ཟབ་པ་གཉིས་མེད་པ་དེ་གང་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཁ་སྦྱོར་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། དེའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་ཡང་ཨེ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཨེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། ས་ཞེས་པ་ནི་ས་ཆེན་པོར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེས་ན། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཉིད་དང་སྤྱན། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་འཁོར་ལོ་ བཞིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གཞལ་ཡས་ཁང་བསྟན་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཅན་ཏེ། དེ་ཡང་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་རང་བཞིན་སྔོན་ནས་དག་པའི་ཁམས་རྣམས་སོ། ། དེས་ན་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེའོ། ། དེ་ཡང་པགས་པ་དང་། རྒྱུས་པ་དང་། ཤ་དང་། རུས་པ་དང་། ཞག་དང་། ཁྲག་དང་། ཁུ་བའི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲས་པའམ་སྤྲུལ་པའོ། ། དེ་ལྟར་གནས་དེའི་ནང་དུ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཨེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

Therefore, "other" refers to a state that is more profound than the most profound. Furthermore, regarding the phrase "arisen from the union" (saṃpuṭa), here it refers to the common inseparability and non-duality of emptiness and compassion. Specifically, what is intended is the inconceivable compassion and emptiness; that is the "union." Thus, that from which arises the non-dual, profound, and even more profound essence of wisdom and method—which is inseparable and beyond thought—is "arisen from the union." This should be connected to the statement, "its characteristics shall be explained." This is done by means of the syllable E and so forth. Likewise, E is the avadhūtī of primordial wisdom (jñāna). Sa should be understood as the "great earth" (mahābhūmi); it should be understood by way of the teaching. Therefore, it is said: "The action seal (karmamudrā) itself and Locanā." The word "itself" (eva) is for the purpose of definitive restriction. The remainder is easy to understand. Thus, the teaching on the celestial mansion through the classification of the four wheels is the saṃbhogakāya. Furthermore, it is the elements that are primordially pure, having the nature of the seven precious substances. Therefore, because they are inexhaustible, they are "precious." Moreover, it is adorned or emanated by the various enjoyments of the precious substances of skin, sinews, flesh, bone, fat, blood, and semen. In that way, in order to teach the yoga that is the essence of wisdom and method within that abode, it is said: "E is..." and so forth.

195

ཨེ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོར་རོ་མཉམ་པར་ གྱུར་པའོ། ། དེས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བསམ་དུ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཨེའི་ཆ་བྱད་བཟང་པོ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་གནས་སོ། ། དེའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྤྲུལ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐབས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཝཾ་ནི་བསམ་དུ་མེད་པའི་ སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་རང་རིག་པ་བསམ་དུ་མེད་པའི་ཐབས་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་དཔྱད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཨེ་ལ་ཝཾ་གྱིས་བརྒྱན་ཏེ། ཨེའི་ཆ་བྱད་ཀྱི་ཤེས་རབ་བོ། ། ཨེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཝཾ་བརྒྱན་པའོ། ། ངེས་ པར་ཞེས་པ་ནི། གདོན་མི་ཟ་བར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འོག་དང་སྟེང་འདི་དག་ཕན་ཚུན་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣལ་འབྱོར་བསམ་དུ་མེད་པ། ཨེ་དང་ཝཾ་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་གསུངས་པའི་ཚིག་གིས་གཉིས་མེད་ཅིང་གཉིས་མེད་པར་གསུངས་སོ། ། དེས་ན་ཨེ་ཝཾ་ ཞེས་བྱ་བ། ། ཞེས་པ་ནི་འདུས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་རྣམས་སུ་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའོ། ། ཚིག་ཕྲད་ཅེས་པ་ནི་འདི་སྐད་བདག་གི་ལ་སོགས་པ་དགོངས་བཤད་གཞན་གྱི་ཚིག་གིས་ངེས་པར་གཞག་པའོ། ། ཇི་ལྟར་འོག་དང་སྟེང་དུ་ཞེས་པ་ནི། འོག་ལྟེ་བའི་རྩ་བར་ཨེའོ། ། སྟེང་སྙིང་གའི་གནས་སུ་ཝཾ་མོ། ། འདི་གཉིས་ཀ་སྦྱོར་བ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་རོ། །

"E" refers to the state in which body, speech, and mind have become of one taste. Therefore, the dharmadhātu is the locus of the source of phenomena (dharmodaya), the excellent form of "E," which is the nature of wisdom (jñāna), the inconceivable insight (prajñā) free from apprehension. Its very nature, characterized by the manifestation of various emanations, is method (upāya). Likewise, "VAM" is the nature of inconceivable compassion, the inconceivable method of self-awareness that clarifies the illusion-like phenomena of body, speech, and mind. That very [VAM] is adorned by "E," which is the wisdom that is not an object of analytical investigation; it is the wisdom of the form of "E." "E" itself is also adorned by "VAM." "Definitively" (niścayena) means "without doubt." The mutual meditative union (samāpatti) of these lower and upper [elements] is the inconceivable yoga of the nature of wisdom and method. By the words "E and VAM themselves," non-duality and the state of non-duality are taught. Thus, "E-VAṂ" refers to the teaching of "Thus have I [heard]" and so forth in the tantras such as the Guhyasamāja. The term "particle" (nipāta) refers to the definitive establishment of "Thus have I [heard]" and so forth through the words of other intentional explanations. As for "lower and upper," the lower is the "E" at the navel channel-wheel, and the upper is the "VAM" at the heart location. The union of these two is the yoga of the nature of wisdom and method.

196

དེས་ན་གཉིས་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞལ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་དུ་མས་ཀྱང་བསྟན་པར་མི་ནུས་ན། བདག་ཅག་མི་རྣམས་ཀྱི་ལྕེས་བརྗོད་པ་ལྟ་ ཅི་སྨོས། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཡང་རྒྱུད་འདིར་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་འདིས་འདི་སྐད་ཅེས་པ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་རྒྱུད་བསྡུས་ཏེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཨེ་དང་ཝཾ་གཉིས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་དུ་མེད་པ་གཉིས་མེད་པ་རྟོག་པ་བཅུ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་རྒྱུད་འདི་བསྡུས་པས་བསམ་དུ་མེད་པ་གཉིས་ མེད་པ་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་བདེ་བའི་རང་བཞིན་དུ་དགོངས་སོ། ། བདེ་བ་དེ་ཡང་ཨེ་དང་ཝཾ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། ཨེ་ཡི་ཆ་བྱད་བཟང་པོ་གང་། ། དབུས་སུ་ཝཾ་གྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གཞི། ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ ཟ་མ་ཏོག། ཅེས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངེས་པའོ། ། ད་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྙེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་བྱ་དང་སྟོན་པ་པོ་དག་གི་འབྲེལ་པ་བརྗོད་དོ། ། བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བླ་མའི་རྒྱུད་ཁ་སྦྱོར་ཞེས་པ་ ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་སྔོན་དུ་རྟོགས་ཏེ་འཁོར་ལོ་བཞིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་སོ། ། དེས་ན་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་དབང་གིས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཚུལ་འོག་ནས་འཆད་བཞིན་པ་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་བསྐྱེད་དོ། །

Therefore, if the defining characteristic of the reality arising from non-duality cannot be taught even by the hundreds of thousands of faces of all the Buddhas, what need is there to mention the speech of us mere humans? For this reason, in this tantra, the entire tantra—from the words "Thus [have I heard]" up to the final conclusion—is condensed and taught by means of these vajra words: E and Vaṃ. Likewise, by condensing this tantra, which is the nature of the eleven conceptualizations of the inconceivable non-duality, it teaches the inconceivable non-duality. Because it arises from that, all tantras are thus intended to be of the nature of bliss. That bliss, moreover, is firmly established in E and Vaṃ. As it is said: "The excellent form of E, Adorned in the center by Vaṃ, Is the foundation of all bliss, The precious casket of the Buddhas." This is the certainty of the Tathāgatas. Now, in order for sentient beings to attain the inconceivable absorption, the relationship between the subject to be taught and the teacher is explained. Regarding the words "By me" and so forth: here, having first realized the union of the nature of insight and method in the Saṃpuṭa, the supreme tantra of all tantras, through the differentiation of the four cakras, the method of the generation stage is explained below for the sake of sentient beings, and by that, one generates the Tathāgata for the purpose of the completion stage meditation.

197

དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ ཁོང་དུ་ཆུད་པས་བྲག་ཅའི་སྒྲ་བཞིན་དུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་བདག་གིས་ཐོས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཁྱོད་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔོན་དུ་ལེགས་པར་བསླབས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨེ་དང་ཝཾ་གྱི་ཡི་གེ་གཉིས་བདེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཐོས་ཏེ་ བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་གཟུགས་སུ་སྣང་བའོ། ། ནི་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ། ། ཆགས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསམ་དུ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དག་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་ཤིང་ཨེ་ཝཾ་གཉིས་རོ་མཉམ་པར་གྱུར་པས་སོ། ། དེ་རྟག་ཏུ་གནས་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྟག་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐོས་པ་མཉན་པ་ཞེས་པ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁ་ནས་བརྗོད་ཅིང་ཐོས་པར་འདོད་པ་ཉིད་དོ། ། བསྟན་པ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་རྡོ་རྗེ་ སྙིང་པོ་རང་ཉིད་སོམ་ཉི་ཟ་བའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཚིག་འདི་བསྟན་པ་འདིའི་ཚེ་གང་ཡང་བདེ་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མགོན་པོ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདོན་པར་བཞེད་པ་དེས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མགོན་པོར་འགྱུར་ཏེ། བསམ་དུ་མེད་པའི་སྙིང་ རྗེ་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ཉིད་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དམ་བཅས་པ་ཉིད་དེ།

Therefore, having realized suchness, he spoke like an echo. The phrase "I heard that very [teaching]" refers to you, Vajragarbha, as the nirmāṇakāya; this is because you abide in meditative absorption and because you have previously trained well. This means that the two syllables E and Vaṃ, which are the nature of the dharma of bliss itself, were heard by me. The inconceivable itself appears in the form of Vajragarbha. The particle "ni" has the sense of "because." "Great passion" refers to the fact that inconceivable great compassion and the inconceivable consciousness and wisdom are blended into one, such that E and Vaṃ have become of equal taste. "Always abiding" indicates that the Buddhas and Bodhisattvas are of a permanent nature, with the intention that this is because their very nature is the dharmadhātu. Likewise, "heard" and "listened to" means that one desires to hear what is expressed from one's own mouth. "Taught" here refers to Vajragarbha himself being in a state of doubt. Because these words were taught at this time, "Great Bliss" is the nature of the Great Bliss of the Blessed One, the Great Vajradhara. "Protector" means that because he intends to deliver the world, he becomes the protector of sentient beings; the Great Vajradhara is inconceivable great compassion. "That very [teaching] by myself" and so forth is the formal pledge.

198

དེའི་ཚེ་ཐོས་ཞེས་པ་ནི་བླ་མ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ཐོས་པ་སྟེ་རྣ་བས་ཐོས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནམ་འཆི་བ་ལ་ཐུག་པར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྟོགས་པའོ། ། ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མངོན་པར་ཤེས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོས་ཤིང་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་བསྒོམས་པས་རྟོགས་པར་མ་བྱས་པ་སྟེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོས་པ་བརྒྱུད་པས་སྐྱེ་བ་དུ་མར་དགོངས་ཤིང་རྟོགས་པའོ། ། དེས་ན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སམ་མངོན་ཤེས་ཀྱི་ ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོས་པའོ། ། དེས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ། ། སྙམ་མོ། ། རྟོགས་པ་ལ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་བསྒོམ་པ་འབའ་ཞིག་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་ཏེ། དེས་ན་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་སྟོན་པ་འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉེས་པ་ཅི་མཆིས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་ཞུས་པའོ། ། དེར་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཅི་གསུང་སྙམ་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་པ་ནི་ཉན་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་བོད་པའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་ མེད་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཐར་པ་སྟེ། གཞན་སྤྱིར་སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེ་གཉིས་མེད་མཆོག་གི་ཐར་པ་བསམ་དུ་མེད་པ་གཉིས་མེད་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྙེད་པའོ། ། བསྟན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་བསྟན་པའོ། །

At that time, "heard" means heard through a lineage transmitted from one guru to another; it means heard with the ears. By that very means, it is realized at all times until death. "By knowing" means heard and ascertained through the power of the superknowledges (abhijñā). Therefore, "it is not realized" means it has not been realized through meditation; rather, it is realized through the lineage of hearing over many lifetimes. Thus, it is heard through thorough knowledge or through the knowledge of the superknowledges themselves. Therefore, one thinks, "He teaches by that very means." Regarding "realization," here it refers to realizing suchness (tattva) through meditation alone. Thus, having attained the state of the Vajra Holder (Vajradhara) whose nature is great bliss, Vajragarbha asks, "What fault is there in this teaching of the Blessed One?" Then, "the Blessed One replied" means one wonders what he will say; it is for the purpose of clearing away Vajragarbha’s own doubts. The terms "the compiler" and so forth are easy to understand. "Son of good family" is an address to the listeners. The remainder is easy to understand. "Inconceivable liberation" refers to the liberation characterized by non-duality. Generally, it is the supreme liberation of the non-duality of emptiness and compassion, the inconceivable non-duality attained through the meditative absorption (samādhi) of all sentient beings. "Taught" means perfectly taught.

199

དུས་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ རྙེད་པའི་དུས་སོ། ། དེ་ཡང་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་གསུང་བར་འགྱུར་ཏེ། རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། སླར་ཡང་མི་རྟག་པའི་དུས་ཀྱི་བསྒོམ་པ་རྟོགས་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དུས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དུས་ནི་ཞེས་པ་ནས་ཉིད་ཅེས་པའི་མཐར་ ཐུག་པ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱི་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྣ་རྩེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་འདིར་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་ལོ་བཞིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གཏུམ་མོ་སྦར་ཏེ། ། ལྟེ་བའི་འཁོར་ལོ་ནས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོར་སོང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཨ་ ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་སྣ་རྩེའི་བུ་ག་ནས་འོངས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྲོག་གཉིས་མེད་པ་དེ་ལ་དུས་བཟང་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མེའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ཡང་སླར་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མེའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཞེས་པ་གཏུམ་མོའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཛཱ་ལནྡྷ་རའི་བུ་ག་ནས་སོང་བ་ནི་ མི་འཛག་པར་འགྱུར་བའོ། ། དུས་ནི་ངན་པ་ཞེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་དཀའ་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་བའོ། ། གྲགས་ཞེས་པ་ནི་བསྟན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་དག་ཅེས་པ་ནི་བདེ་བའི་དུས་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དུས་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་དུས་གཅིག་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དུས་དེ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། འདུས་པ་ ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་བདེ་བ་དེ་རྣམས་སྤངས་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།

"Time" refers to the time of attaining the absorption of inconceivable wisdom. This is what is meant by the expression "at one time," intended to signify the characteristic of permanence. Furthermore, in order to demonstrate the realization of meditation during the time of impermanence, it is said, "Time is of three kinds," and so forth. The section from "Time is" up to "itself" constitutes the introductory statement. To provide an explanation of this very point, it is said, "At the tip of the nose," and so on. Here, according to the method previously described, the inner heat (caṇḍālī) is ignited through the differentiation of the four cakras. The bodhicitta, having traveled from the navel cakra to the cakra of great bliss, emerges from the opening at the tip of the avadhūtī nose; this non-dual life-force, the essence of self-knowing wisdom, is called "the auspicious time." Similarly, the passage beginning with "of fire" and so forth means that the bodhicitta, in the form of fire—that is, in the form of the inner heat—having traveled from the opening of Jālandhara, becomes non-leaking. "Bad time" refers to that very moment becoming a period of ascetic hardship. "Renowned" means "taught." "Those" refers to the time of bliss and the time of suffering becoming one; this "one time" is taught to be the inconceivable time itself. "Assembly" refers to the characteristic of manifest awakening in a single instant, having abandoned those various conceptual pleasures.

200

དེ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་སོན་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་ བར་བཏགས་པའི་ཚིག་གོ། ། འོན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ། དེས་ན་སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཉིས་མེད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཐོབ་པ་ནི་གྱུར་པའི་སྒྲར་བསྟན་ཏོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་གོ་སླའོ། ། སླར་ཡང་བཞུགས་པའི་གནས་ཀྱི་ངེས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་སྐལ་བ་དྲུག་དང་། ཡང་ དག་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། དེ་ཡང་གང་དུ་བཞུགས་ཤེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ལས་བྱུང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་རྣལ་འབྱོར་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པའོ། ། དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ལ་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཉིད་སྙིང་པོ་སྟེ་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་རེས་འགའ་ཡང་མི་འགྲོ་བའི་ ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྡོ་རྗེ་ལྷ་མོ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཁམས་རྣམས་ཏེ།

Furthermore, this is the attainment of the inconceivable. Why? Because "perfectly awakened" (abhisambuddha) means "perfectly awakened to awakening" (abhisambodhi). The term "Buddha" is a metaphorical designation. Nevertheless, even bodhisattvas become perfectly awakened. That too is inconceivable; therefore, emptiness and compassion are inconceivable. For that reason, the attainment of the inconceivable non-duality is indicated by the word "became" (abhavat). In order to explain the etymological definitions of these terms, it is said, "not desire," and so forth, which is easy to understand. Furthermore, in order to state the certainty of the place of abiding, it is said, "as follows," and so forth. Likewise, because he is perfectly joined with the six fortunes of Īśvara and the others, he is the Blessed One (bhagavān). If one asks where he abides, it is said, "of all the Tathāgatas," and so forth. Here, that which arises from the body, speech, and mind is "all the Tathāgatas," which are subsumed within the yogi’s own characteristics. Therefore, the Tathāgatas rely upon the forms of Brahmā and the others; the gathering of their body, speech, and mind is the dharmadhātu. These very things are the "heart mantra" (hṛdaya) because they are inexhaustible. That itself is called "vajra" because its characteristic is indivisibility and because it never departs. Precisely for that reason, the vajra goddesses Locanā and the others are the great elemental constituents (mahābhūta-dhātu).

201

གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དེ་རྣམས་རོ་མཉམ་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེའི་བཙུན་མོའི་བྷ་གའོ། ། དེར་བཞུགས་ཞེས་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གཉིས་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཀུན་རྫོབ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ནང་གི་སྲོག་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་ཉེ་བར་བསྡུས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་འགུགས་ པའོ། ། དེ་ནས་སྐད་ཅིག་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་དུ་ཞེན་པའི་སེམས་དེའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བྷ་ག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཁ་ཕྱིར་ཕྱོགས་པའོ། ། དེས་ན་ཐ་མལ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། གཞན་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་གནས་ཐབས་ལ་བདེ་བ་ཡང་བུད་མེད་ཀྱི་བྷ་ག་ ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་དེར་ཡང་བཞུགས་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་བདག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་བྷ་ག་ལ་བཞུགས་ཏེ། ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་འཆད་བཞིན་ པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་ཞུ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་པའོ། ། ཀྱེ་ཞེས་པ་ནི་བོད་པའོ། ། ཅི་ཞེ་ན། བཞུགས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྔོན་དུ་གསུངས་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ཀུན་རྫོབ་རྣམ་པ་གསུམ་དོན་དམ་པར་ ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

Because the dharmadhātu is the nature of the five wisdoms, these have become of one taste; this is the bhaga of its consort. "Abiding therein" means the nature of inconceivable non-dual wisdom. Alternatively, it refers to the self-knowing wisdom that is the nature of supramundane conventional great bliss. Furthermore, the inner life-force within the avadhūtī is the nature of the five wisdoms; by gathering the five maṇḍalas, it summons the bodhicitta. Then, because the mind is attached to all moments in that very form, the bhaga is that which turns away from all afflictions. Thus, it is taught as the conventional of ordinary beings. Moreover, because the causal and resultant states of ordinary beings are associated with the bhaga of a woman, he also abides therein. This is because both the mundane and the supramundane are said to be the "self." Therefore, it is taught as the mundane conventional. Thus, abiding in the bhaga of the three types of conventional—the small, the middling, and the great—he teaches it to sentient beings. Regarding that, it is said: "O Blessed One," and so forth, which is the request of Vajragarbha to the Blessed One. "O" is a term of address. If one asks what it is, it is said "abiding," meaning: in what way are these three types of conventional reality previously described also [present] in the ultimate sense? This is the meaning.

202

ཅི་གསུངས་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གལ་ཏེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་རྣམ་པ་གསུམ་ཇི་ལྟ་བུའི་དགོས་པ་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ གསུངས་པའོ། ། ཅི་གསུངས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་སོམ་ཉི་བསལ་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོའི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ། ། རོ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིས་དང་པོ་ཉིད་དུ་དོན་དམ་པ་བསྟན་པ་བརྗོད་དེ། རོ་གཅིག་ཅེས་པ་ནི་རང་གི་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་ཆོས་དེའི་རང་བཞིན་རྣམས་འབྱུང་བའོ། ། དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་གཟུགས་ཅན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཐིམ་པར་གྱུར་ པ་གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ནོར་བུའི་གཟུགས་བཞིན་དེའི་ཚེ་གཞན་དབང་དུ་གཞག་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངེས་པའོ། ། སླར་ཡང་བརྟགས་པའི་བསྒོམ་པའི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྣམས་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་ཡེ་ཤེས་དང་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། དེས་ན་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྣམས་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་དེས་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཟད་པ་ནི་རྒྱུའོ། །

"What will be spoken" means "what is the purpose?" If the Blessed One is the ultimate nature, then since he has not spoken, what is the purpose of the three types of conventional [truth]? At that time, the Blessed One spoke. "What was spoken" is to dispel the doubts of Vajragarbha so that the nature of one's own essence may be known. Regarding "of one taste" and so forth, this first expresses the teaching of the ultimate. "Of one taste" means that the natures of one's own body, speech, and mind arise. Therefore, "all the Tathāgatas" refers to that very suchness which has arisen from suchness and become the nature of the dependent [nature]; it is the form of the conventional truth of the perfection of wisdom. Because the mind is the identity of suchness, it dissolves into other entities. Like the form of a jewel with various natures of one and many, at that time, those various aspects established as the dependent are the certainty of the Tathāgata. Furthermore, through the power of the meditation of the imputed [nature], those Tathāgatas are of one taste, which is the oneness of wisdom and consciousness. Therefore, the gathering together of their body, speech, and mind is the thoroughly established dharmatā. Thus, the exhaustion of the latencies of ignorance of the mind and mental factors is the cause.

203

དེའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ལ་ སོགས་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་ཏེ། སྣ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། ཇི་ལྟར་འགའ་ཞིག་ལེགས་པ་བཟོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནོར་བུ་རྣམས་འཆོས་ཤིང་བྱེད་པ་དེའི་ནོར་བུ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྐྱོན་ཡང་ཡོན་ཏན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཐབས་ཀྱིས་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་འདུལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་འདོད་པ་འཕྲོག་པ་དང་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་འདིར་བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་ཡང་ལས་དང་པོ་པ་དེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་བའི་ཡིད་དེས་རང་ གིས་སེམས་ཀྱི་འདོད་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་བློ་དེ་ཉིད་དང་། བླ་མའི་མན་ངག་གིས་ཐབས་སྣ་ཚོགས་པའི་ནང་དུ་ཆུད་ཀྱང་བདེ་བས་སེམས་ཀྱི་གློ་བུར་ཟད་དེ། དེས་ན་བདེ་བ་དང་སེམས་ཅན་འདི་དག་ལ་བརྟེན་པའི་བློ་སྐྱེའོ། ། དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་བོད་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་གསུམ་ལ་བདེན་ པར་བརྟེན་པ་འདིས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ནང་དུ་ཆུད་ཀྱང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སེམས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སྙིང་རྗེས་བསྒྲུབས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་སྐྱེའོ། ། དེས་ ནི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་བསྒྲུབ་པར་བཤད་དོ། ། སླར་ཡང་ཉེ་བ་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཞེས་པ་ནས་བདག་གིས་ཐོས་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་གསུངས་སོ། ། ཅི་ཐོས་ཤེ་ན།

In order to demonstrate its result, the purity of the three—mind and so forth—is taught. Regarding the phrase "various" and so on: "various" refers to the specific qualities of the method. Just as someone skilled in craftsmanship refines and fashions jewels, such that even the defects of those various jewels become qualities, likewise, through various methods, those to be trained are subdued. How so? It is said, "possessing the power to seize the desires of the minds of those to be trained." Here, even at the time of meditation, that beginner, with the intention to liberate all sentient beings, enters into the very mind that possesses various desires and, through the guru’s pith instructions, is integrated into various methods. Through that, the adventitious [defilements] of the mind are exhausted by bliss, and thus a mind that relies upon bliss and these sentient beings arises. The meaning of "the goal" is an address to Vajragarbha. By relying on the truth of the three conventionalities, even if one is integrated into the perfection of the meaning of suchness, one contemplates the inconceivable. Therefore, the meaning is "accomplished through inconceivable compassion." Likewise, by focusing on sentient beings, non-referential compassion arises spontaneously. By that, the accomplishment of compassion focused on phenomena is explained. Furthermore, to demonstrate the summary, the passage from "Thus the Tathāgata" up to "I have heard" is spoken. What was heard?

204

གསུངས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་གང་གིས་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་བཅོམ་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཤེས་རབ་ཅེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་ལས་གཙོར་གྱུར་པ་དེ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ལ་བྷ་ག་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་རྩ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་བས་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔའི་སྲོག་རྣམས་རྒྱུ་བ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆ་དེ་འཇུག་པའི་དུས་སུ་དེའི་བྷ་ག་ལ་བཞུགས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་དང་སྲོག་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་ཐ་མལ་པའི་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་བྷ་ག་བདེ་བ་ དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་དེའི་རང་བཞིན་གནས་པའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་ཀྱི་བཙུན་མོ་ལ་བཞུགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་རང་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། བཙུན་མོ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་བཞུགས་པ་ སྟེ། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པར་གྱུར་པའོ། ། དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་བོའི་ལུས་ལ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་འཛིན་པ་བཞུགས་པའོ། །

Regarding the phrase "It is said as follows," and so forth: here, "by whom" refers to one who has conquered the afflictions (kleśa) through authentic wisdom (jñāna). Alternatively, "insight" (prajñā) refers to emptiness endowed with the supreme of all aspects, which is the primary among the sixteen emptinesses. Because it destroys all afflictions, insight is called bhaga. The word "and so forth" indicates that one should understand the movement of the vital winds of the five maṇḍalas through the flow of the channels. At the time of the entry of that portion of the wisdom maṇḍala of the avadhūtī, he dwells in her bhaga, because mind and vital wind are of one nature. Alternatively, the bhaga of ordinary women is endowed with bliss, and he dwells in its natural state. Thus, he dwells in the queens of those [beings]. Regarding the phrase "the Tathāgatas," and so forth: all Tathāgatas are of the nature of self-awareness. "Queen" refers to dwelling together with those sixteen compassions; the aspect of the non-proliferated dharmatā has become proliferated. Therefore, he dwells in the bodies of the bodhisattva beings, maintaining the union of the nature of insight and method.

205

དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་ཉེར་བསྣུན་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ ནི་མི་ཤེས་པས་བསྒྲིབས་ཤིང་དེ་དང་ཉེ་བར་གནས་པའི་སེམས་ཅན་འདུལ་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་དེས་ན་མི་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཐོང་བས་འདུལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་གྲུབ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཨེ་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ངོ་མཚར་བར་བསྟན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ དེ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་སོན་པའི་མཐར་ཐུག་པས་འབྲས་བུ་གང་ཐོབ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། ག་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་དོན་དུའོ། ། དེའི་ཕྱིར། བཙུན་མོ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་སྤྲུལ། ། ཞེས་པ་ནི་རྒྱལ་བའི་རྣམ་པར་སྒེག་མོ་སྙིང་རྗེ་མགྲིན་པ་ནས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་འདོར་ཏེ། དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པས་མི་འདོར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེས་ན་ དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་དོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་གསུངས་པ།

Furthermore, regarding the phrase "striking the afflictions," all those sentient beings who arise from one's own portion are obscured by ignorance. By focusing on those difficult-to-tame sentient beings who dwell in proximity to that ignorance, one comes to tame them by seeing the ripening of their karma. Consequently, all afflictions such as desire and the rest are overcome. Therefore, because those Tathāgatas focus upon sentient beings, the compassion that focuses upon phenomena is established. It is for this very reason that the exclamation "Ema!" and so forth demonstrate the wonder of all the Tathāgatas. "Of all the Buddhas" refers to those who follow the path to awakening. "Omniscient wisdom" refers to the fruit attained upon reaching the ultimate limit. It is intended that "unsurpassed" is due to its very nature. "Ga" means for the sake of the bliss of the Tathāgatas. It is for the sake of attaining perfectly complete awakening. Therefore, "manifesting as the consort" means that the Victorious One’s graceful form of compassion does not abandon the throat for even a moment; because it possesses non-dual bliss, it does not abandon it. Since all sentient beings are of that very nature, it acts for their benefit. The summary of these points is stated:

206

རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཁོར་རྣམས་རང་གི་རིགས་ལས་བྱུང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་སོ། ། དེས་ན་འདི་སྐད་ཅེས་པ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་འདི་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གང་གིས་ཐོས་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ སྦྱོར་བའོ། ། དེ་ཡང་ངག་གི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་གཟུང་བ་མིང་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ན་ཡི་གེ་དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཐོས་སོགས་རྟག་ཏུ་བཞུགས་ཞེས་པ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་གླེགས་བམ་ལའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྙན་དངགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དང་། སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལ་སོགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཚིག་བརྗོད་པ་ལ་ཡང་ངོ་། ། རྟག་ཏུ་བཞུགས་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་པའི་ངང་ཚུལ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། འོན་ཀྱང་དག་པ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་ཡི་གེ་དག་པ་དེ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་ཐིམ་མོ། ། དེས་ན་བརྗོད་དུ་མེད་པས་དག་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ ཅད་འདུས་མ་བྱས་ཤིང་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་མི་བདེན་པ་རྫུན་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་ཅེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་གྲུབ་དེ་རྣམས་ཀྱང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། བརྗོད་དུ་མེད་ཅེས་པ་ནི་འདིར་གལ་ཏེ་ཡང་ཆོས་ རྣམས་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དེའི་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཏེ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ནི་རྟེན་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེས་ན་ཡི་གེ་དང་ཡི་གེ་མ་ཡིན་པའི་ཆ་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ། ། དེས་ན་ཡི་གེ་བརྗོད་པའི་མིང་གི་མཐའ་ནུབ་པའོ། །

Regarding the phrase "son of good family" and so forth: those in the retinue who have arisen from their own family are the sons of the Buddha. Therefore, "this" refers to the meaning of "this of yours." "By whom it was heard" refers to the application of the nature of insight and method. Furthermore, because it is definitively grasped through the gateway of speech preceded by a name, those syllables are also the "Dharma heard and so forth, always abiding." This refers to the volumes of the sublime Dharma of the three vehicles and so forth. By the word "and so forth," it includes treatises on poetics, treatises on grammar, and so on, as well as other worldly expressions. "Always abiding" is intended to mean the nature of expression. However, "pure" here means that those pure syllables are of the nature of the dharmadhātu (expanse of phenomena) and thus dissolve into it. Therefore, they are pure because they are inexpressible. For all phenomena are unconditioned, primordially unborn, and characterized by the absence of entity, being unreal and false. For that reason, they are intended to be inexpressible. In that way, those siddhis (accomplishments) of the perfect Buddhas are also produced in that same manner. "Inexpressible" here means that if all phenomena are of a single taste, that awakening is the identity of the Buddha, the perfect Buddha. Their Dharma is the supportless dharmakāya (truth body). Therefore, the aspects of syllables and non-syllables are inexpressible. Consequently, the limit of names expressed by syllables has subsided.

207

དེ་ཡང་སྙིང་རྗེས་བསྒྲུབ་པ་དག་ གིས་ཞེས་པ་ནི་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བཟུང་ནས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩོད་པའི་དུས་སུ་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་སོ། ། བསྟན་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེའི་ ཕྱིར་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡི་གེ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཉན་པར་བྱ་བ་དང་། བཀླག་པར་བྱ་བ་དང་། བསམ་པར་བྱ་བ་དང་། བཅང་བར་བྱ་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་པའི་དགོངས་པ་བླ་མའི་མན་ངག་གིས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། མཚོན་བྱ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡི་གེའི་མིང་ཅན་གྱིས་རང་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་སྔོན་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་དེར་ཐིམ་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཇི་སྲིད་མཚོན་པ་མེད་པའི་བར་དུ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། ཚེ་འདི་ ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་གྲུབ་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་གསུངས་ཏེ། གཉིས་མེད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གཉིས་མེད་པའི་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དངོས་གྲུབ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་འདུས་མ་ བྱས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྣམས་ཀྱིའོ། །

Furthermore, regarding the phrase "by those who practice with compassion": this refers to Śākyamuni, having assumed the nirmāṇakāya, in order to act for the benefit of beings during the Age of Conflict, [taught] the dharma of the Great Vehicle of Mantra to Vajrapāṇi in the form of all the syllables. Regarding the phrase "taught": the intention is that it was taught by way of the words of the union of the nature of insight and method. For that reason, it is said, "the syllables," and so forth. By means of these syllables, all sentient beings should listen, read, contemplate, and uphold [them], and should meditate upon the intention of the various sublime dharmas through the oral instructions of the Guru. Therefore, it is said to sentient beings in that way. Regarding the phrase "the signified": by means of the names of the syllables, which are of the nature of conceptualization for the sake of manifest meditation, one should signify self-awareness and so forth. Furthermore, regarding the phrase "previously": it should be connected as "by a mind that has truly dissolved into that, until the point where there is no signification." The phrase "in this very life," and so forth, is easy to understand. To show the summarized meaning in that way, it is said, "the supreme accomplishment." This refers to the supreme accomplishment of non-duality, the inconceivable non-duality; the meaning is that one attains the accomplishment of unconditioned jñāna, the supreme among all mundane and supramundane accomplishments. Regarding the phrase "all tantras," and so forth: this refers to the yoga and yoginī tantras, which are of the nature of method and insight.

208

དེ་དག་གི་གླེང་གཞི་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ངེས་པའི་ཚིག་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའོ། ། གསང་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་དང་ སྙིང་རྗེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་སྦས་པ་ཉིད་དོ། ། དཔལ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་ཐིག་ལེ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་དཔལ་ནི་གཉིས་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའོ། ། རྟོག་པའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པས་ན་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ བརྗོད་པ་ལེའུའམ་དུམ་བུའམ་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། དེ་ཉིད་དོན་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ལས་མཆོག་གོ། ། དེ་ཉིད་དོན་གྱི་སྒྲས་བསྟན་ཏེ། གང་གིས་རྟོག་པའི་རྒྱལ་པོ་ཐམས་ཅད་མཛེས་ཤིང་འབར་བས་ན་རྒྱལ་པོའོ། ། དེ་དེ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་སྒྲ་བརྙན་ལྟ་བུ་དང་དེ་ཡང་དང་པོའོ། ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དོན་མཐུན་ པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྫོགས་པ་ཞེས་པས་ནི་ཐོབ་པའོ། ། དེ་ལྟར་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ཡི་གེའི་རྣམ་པས་གླེགས་བམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་བྲིས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། ། ཁ་སྦྱོར་གྱི་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་གསང་ཆེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་འཇུག་ པའི་རྟོག་པའི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པའི་གཞུང་ལས་རྟོག་པ་དང་པོ་བསྟན་པ་སྟེ་ལྔ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། ། རྟོག་པ་དང་པོའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ། ། ། ། ད་ནི་རྟོག་པ་གཉིས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་དབང་གི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནས་ བརྩམས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

Regarding the term "introduction" (nidāna), it is the correct presentation of its etymological definition. "Great Secret" (mahāguhya) refers to the fact that because emptiness and compassion are non-dual, they are hidden. "Arising from the drop of the glorious union" (śrīsaṃpuṭatilaka) means that, likewise, "glorious" (śrī) arises from the non-dual, inconceivable, non-dual wisdom. "King of conceptualizations" (kalparāja) refers to that which has become the primary introduction to all conceptualizations; it is expressed as a chapter, a section, or a sequential division. That very thing is superior to the ultimate bodhicitta. It is indicated by the word "meaning" (artha); because it beautifies and causes all kings of conceptualizations to blaze, it is a "king." It arises from that, like an echo, and is also the first. Because the beginning and the end are consistent in meaning, it is "complete," which signifies attainment. Thus, the fact that it is written in the form of letters in volumes and so forth by the compiler is connected to the phrase "for the sake of cause and result." This concludes the first chapter from the Extensive Commentary on the King of Tantras, the Drop of the Glorious Union, titled The Illumination of Mindfulness of the Correct View, which enters into the nature of all the Great Secrets of the Blessed One. The extensive commentary on the first chapter is finished. Now, beginning from the section on the empowerment of bodhicitta in the second chapter, in order to teach the ritual of its maṇḍala for the benefit of sentient beings, the words "Then..." and so forth were spoken.

209

དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞི་གསང་ཆེན་གྱི་རྗེས་སུ་སྟེ་དེ་བསྟན་པའི་མཐར་རོ། ། ཡང་དག་བཤད་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་བཤད་པར་བྱ་ ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཕན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཏེ་གཞན་མུ་སྟེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་མཚུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་འདི་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སློབ་མ་དབང་བསྐུར་བའི་ཞེས་པ་ནི་འདིར་དབང་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབུགས་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཅུའོ། ། གང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་དབུགས་དབྱུང་བ་སྟེ། གསང་བ་དང་ ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དང་གོང་མའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབུགས་དབྱུང་བས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་དུ་བྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་དབུགས་དབྱུང་བས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ ལྟར་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་འཆད་བཞིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གིས་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་གས་སོ། ། ཆོ་ག་དེ་ཡང་ཞེས་པ་ལ་ཡང་གི་སྒྲས་ནི་དབང་གི་ཆོ་ག་གཟུང་ངོ་། ། བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དང་པོར་ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་སློབ་ མས་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་སུ་སྟེ།

"Then" (tataḥ) means following the introduction (nidāna) of all tantras, that is, at the conclusion of its presentation. "Shall be correctly explained" (samyak vyākhyāsyāmi) means that the teaching of the authentic Dharma shall be explained. "For the practitioners" (sādhakānām) means for the sentient beings of the present. "For the benefit" (hitāya) means that the Dharma, which is the nature of cause and result, is not the same as the teachings of others, such as the non-Buddhists (tīrthika). Therefore, this is the meaning of "for the sake of." "For the disciple's empowerment" (śiṣyābhiṣekasya)—here, empowerment is of two types: mundane and supramundane. Among those, the mundane is the inspiration (āśvāsa) of the Tathāgatas, and it is of ten types. That which is supramundane is the inspiration of Vajradhara, consisting of the secret, the wisdom-gnosis (prajñājñāna), and the higher [empowerments]. Thus, by the inspiration of the Tathāgatas, one accumulates the equipment of merit (puṇyasaṃbhāra) and becomes a vessel for the sublime Dharma. Likewise, by the inspiration of Vajradhara, through the power of the equipment of wisdom (jñānasaṃbhāra), one will attain Buddhahood itself. Thus, that which is being explained as the outer and inner nature is for the sake of cause and result. "By which" means by the ritual of the maṇḍala. Regarding the word "also" (api) in "that ritual also," the word "also" includes the ritual of empowerment. "Shall be shown" (darśayiṣyāmi) means "shall be explained." "First, the deity," and so forth, refers to the sequence following the request made by the disciple here.

210

དེ་ལྟར་དང་པོ་ཉིད་དུ་བླ་མ་དང་སློབ་མ་དག་ཕན་ཚུན་ལེགས་པར་བརྟགས་པ་བདག་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་པ་དེ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་སློབ་མ་ལ། བླ་མས་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་མངོན་དུ་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སར་སློབ་དཔོན་སོང་ནས་དྲི་ཞིམ་པའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མཆོད་དེ་ས་ལ་བསང་གཏོར་བྱའོ། ། སླར་ཡང་བླ་མས་རང་གི་འདོད་པའི་ལྷའི་སྦྱོར་བ་མངོན་དུ་བྱ་སྟེ། དེའི་ཚེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དགོད་ཅིང་ས་བོན་དགོད་པ་ལ་ སོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སའི་ལྷ་མོ་ལྷག་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱ་སྟེ། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ཕུལ་ལ་བཟོད་པ་གསོལ་ཏེ། བློས་ནམ་མཁར་གཤེགས་སུ་གསོལ་ལོ། ། དེ་ནས་པུས་ནུབ་ཙམ་བརྐོ་བར་བྱའོ། ། རུས་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཟུག་རྔུ་བསལ་ནས་མཐོ་གང་ཙམ་ བརྐོས་ཏེ་ཆུས་བཀང་ལ་བརྟག་སྟེ། གོམ་པ་བརྒྱ་བརྒྱར་སོང་ལ་སླར་ལོག་ནས་བལྟའོ། ། གལ་ཏེ་ཅུང་ཟད་པར་མ་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ས་གཟུང་བར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་ཅུང་ཟད་ན་དེའི་ཚེ་དོར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉེས་པ་དུ་མར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སླར་ལ་ཡང་གང་གི་ཚེ་ཉེས་པ་འདི་རྣམས་མེད་པ་དེའི་ཚེ་རི་ཉིད་ ཀྱིས་ས་དགང་བར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་ས་ལྷག་ན་དེའི་ཚེ་སྔགས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་བོ། ། གལ་ཏེ་ཉུང་ན་དེའི་ཚེ་དངོས་གྲུབ་མེད་དོ། ། གལ་ཏེ་ཡང་མཉམ་ན་དེའི་ཚེ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བླ་མས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དམིགས་པར་བྱས་ནས། སྔགས་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཆོད་པ་ཡང་བྱ་སྟེ།

In this way, at the very outset, the guru and the disciple must examine one another thoroughly. The guru should manifest compassion for a disciple who possesses such qualities as being diligent in accomplishing the welfare of both self and others, without regard for themselves. Then, once all the necessary materials have been obtained, the ācārya goes to the site of the maṇḍala, makes perfect offerings of fragrant flowers and so forth, and performs the ritual sprinkling of the ground. Furthermore, the guru should manifest the union of their own chosen deity. At that time, preceded by the arrangement of the vases and the placement of the seed-syllables, the earth goddess (Pṛthivīdevī) should be specially invoked. One should then offer prayers to her, present flowers and other offerings, ask for her forgiveness, and mentally request her to depart into the sky. After that, one should dig a pit knee-deep. Having removed any "thorns" such as bones, one should dig about a span deep, fill it with water, and examine it. One should walk a hundred paces away and then return to look. If the water has not diminished in the slightest, then the site should be accepted. If it has diminished slightly, then it should be abandoned. Why? Because it would lead to many faults. Furthermore, when these faults are absent, the site should be filled with earth. If there is an excess of earth, the accomplishments (siddhi) of mantra will be achieved. If there is a deficiency, there will be no accomplishments. If it is level, then it will become peaceful. Likewise, the guru should focus on meditative absorption (samādhi) and perform the recitation of mantras, offerings, and so forth.

211

བུམ་ པ་ལ་སོགས་པ་གཞག་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་སའི་ལྷ་མོ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལ་མཆོད་པ་བྱས་ནས། ཧཱུཾ་ལས་རྡོ་རྗེ་འབར་བྱས་པས། ། ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དེའི་གནས་སུ་སའི་ལྷ་མོ་དེ་ཐིམ་པར་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཚེ་ཧཱུཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེའོ། ། དེས་ན་དེའི་རང་བཞིན་དུ་བྱ་ཞེས་དགོངས་ སོ། ། དེའི་ཚེ་དེར་ཕྱོགས་སྐྱོང་རྣམས་ལ་གཏོར་མ་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། སླར་ཡང་བླ་མས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་སྲུང་བའི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་དགོད་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པ་པོ་གལ་ཏེ་རྒྱ་ཇི་ཙམ་འདོད་པ་དེ་ཙམ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་གསུངས་ པ་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། སྟོང་པ་ཞེས་པ་ནི་དུར་ཁྲོད་དུ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སླར་ལ་ཡང་ཉེས་པའི་དོན་གསུངས་པ། འདིར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ནི་མ་རིག་པའོ། ། དེས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དོ། དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་ པ་རང་གི་ལུས་སྦྱང་བར་བྱ་སྟེ། ལས་དང་པོ་པས་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་ལྷའི་བདག་ཉིད་བསྒོམ་པའོ། ། དེས་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཧཱུཾ་གི་བརྡས་བསྟན་པ་སེམས་རྡོ་རྗེ་ཅན་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེར་འགྱུར་ཞེས་དགོངས་ཏེ། དེའི་ཚེ་གཡོན་དང་གཡས་ཀྱི་སྣའི་བུ་ག་དག་གི་སྲོག་ལ་སོགས་པ་བཅུའི་ དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་ལྔ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་སློབ་པའི་ལམ་མོ། ། ཕྱིས་བསྒོམ་པའི་ལམ་གསུངས་ཏེ། སྐྱེད་མོས་ཚལ་ཞེས་པ་ནས་ལྡིང་ཁང་གི་བར་རོ། །

One should place the vase and so forth. Then, having invited the Earth Goddess and made offerings to her, one should contemplate that the Earth Goddess dissolves into the site of the maṇḍala by means of the blazing vajra produced from the syllable HŪṂ. At that time, the syllable HŪṂ completely transforms into a crossed vajra; thus, the intention is that one should make [the site] of that nature. At that time, one should offer a vast torma to the guardians of the directions. Furthermore, the Guru should arrange the protection wheel and so forth by way of the three absorptions. Following that, the practitioner should draw the maṇḍala to whatever extent is desired. The locations for that are easy to understand from the passage beginning with "pleasure grove." "Empty" means in a charnel ground. Furthermore, the meaning of the fault is stated: here, the basis of all phenomena is ignorance. By that, the five aggregates are produced. Therefore, there is diversity. For that reason, the yogi should purify his own body; a beginner meditates on the identity of the deity with aspects. Thus, the intention is that the mind, indicated by the symbol HŪṂ, becomes the indivisible wisdom-vajra of the Vajra-Mind through one-pointedness. At that time, one should meditate on the five sets of five maṇḍalas, such as the life-wind and so forth, in the left and right nostrils; this is the path of training. The path of meditation is later taught, from "pleasure grove" up to "pavilion."

212

དེ་ཡང་རིམ་པ་བཞིན་ས་ལ་སོགས་པ་ནམ་མཁའི་མཐར་ཐུག་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་སྣ་བུག་གཡས་པར་སྡུད་པའི་རིམ་པས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནམ་ མཁའ་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་སྣ་བུག་གཡོན་པར་སྤྲོ་བའི་རིམ་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་གནས་འདི་རྣམས་སུ་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། འོན་ཀྱང་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱ་བའི་ ཕྱིར་འཆད་བཞིན་པ་ལས་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྡུལ་ཚོན་རྣམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྡུལ་ཚོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སོལ་བ་དང་སོ་ཕག་དང་མིའི་རུས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། མི་རུས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྡོང་རོས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའི་རྡུལ་ཚོན་དང་། དེ་བཞིན་ རྡུལ་ཚོན་ལྗང་གུའོ། ། དེ་རྣམས་མ་རྙེད་ན། རིན་ཆེན་ལྔའི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་པདྨ་རཱ་ག་དང་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་དང་ཀར་ཀེ་ཏ་ཀ་དང་བཻཌཱུརྱ་དང་མརྒཏ་རྣམས་སོ། ། ཡང་ན་གསེར་དང་དངུལ་དང་བྱུ་རུ་དང་། མུ་ཏིག་དང་མུ་མེན་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་མ་རྙེད་ན་འབྲས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འབྲས་བཏགས་པའི་ རང་བཞིན་ལྡོང་རོས་ལ་སོགས་པའི་ཚོན་སྣ་ལྔས་ཁ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱེ་མ་རྣམས་ཀྱིས་བྱ་ཞེས་པ་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཚོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཆོག་ཅེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། །

Furthermore, these are the five maṇḍalas, from earth up to the limit of space, which dissolve sequentially into the right nostril. Likewise, the five maṇḍalas, from space up to earth, are emitted sequentially into the left nostril. Thus, the "supreme maṇḍala" should be visualized in these locations. Moreover, it is the maṇḍala of the dharmadhātu, the nature of suchness, which is pure by its very essence. However, for the sake of performing activities such as pacification and so forth, it shall be explained as it is being taught. Likewise, in order to show the colored powders for the external maṇḍala, it is said: "colored powders" and so forth. These are the charcoal of a charnel ground, brick, powdered human bone, and colored powder made from powdered human bone mixed with realgar. Likewise, there is green colored powder. If these are not found, "of the nature of the five jewels" refers to ruby, sapphire, karketana, lapis lazuli, and emerald. Alternatively, they are gold, silver, coral, pearl, and lapis lazuli. If even these are not found, they are rice and so forth; that is, the meaning of the provisional sense is that one should use powders made from ground rice colored with the five pigments such as realgar. Likewise, in order to show the definitive meaning, it is said: "colored powders" and so forth. "Supreme" refers to each of the previously mentioned maṇḍalas, which are the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth.

213

ཡང་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་བདུད་རྩི་ལྔ་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་འབྲུ་མ་ཟོས་པས་ནད་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྲ་དཀར་དང་གཉེར་མ་སྤངས་པའི་ལུས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ད་ནི་སློབ་མའི་དབང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཚད་ བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁྲུ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཁྲུ་གསུམ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཁྲུ་བཞི་ལ་སོགས་པའམ་ཁྲུ་སྟོང་གི་མཐར་ཐུག་པར་རོ། ། དེ་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་རྫོགས་ནས་འདི་ཉིད་དུ་སློབ་མ་དང་། སློབ་དཔོན་ལྷ་གང་ལ་མོས་པ་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ ལ་སོགས་པའི་ལྷ་གནས་སུ་དགོད་དེ། ཇི་ལྟ་བའི་ཆོ་གས་མཆོད་པ་བྱས་ནས་གཏོར་མ་སྦྱིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་དབང་བཅུ་མ་གསུངས་མོད་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་གོ་རིམ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྒྱས་པར་བྱའོ། ། གཞན་དུ་དམ་ཚིག་ཉམས་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་ནི་སླར་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་དབང་གི་དོན་འདོད་པ་སྐལ་པ་དང་ལྡན་པའི་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་གསང་བའི་དབང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སྤྱིར་རིགས་ལྔ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་པ་ནི་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པས་བྱུང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྔགས་ ཀྱི་ལམ་ལ་ཀླ་ཀློའི་ལམ་གྱིས་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ནི་བླ་མའི་ནུས་པ་སྟེ། དེས་ན་ཁམས་གསུམ་པ་གང་སུ་ཡང་རུང་བའི་བུ་མོ་སྔགས་ཀྱི་ནུས་པས་འགུགས་པའོ། ། གཉིས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་རྣལ་འབྱོར་ལ་སྤྱོད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་བྱ་སྟེ།

Alternatively, it is because the five nectars (amṛta) flow through that very avadhūtī. Therefore, by not eating grains such as rice and so forth, one will become free of disease, and the accomplishment (siddhi) of a body free from gray hair and wrinkles will be attained; this is the certainty. Now, in order to show the dimensions of the maṇḍala for the student empowerment, it is said, "three cubits," and so forth. In that regard, starting from three cubits, it extends up to four cubits and so on, or even up to the limit of a thousand cubits. Once the maṇḍala is thus completed, right here, the student and the ācārya should arrange the deities—such as Hevajra, to whom they are devoted—in their respective places. Having performed the offerings according to the ritual, one should present the bali offering. However, although the ten empowerments were not mentioned, they should be performed here extensively in their proper sequence. Otherwise, the samaya will be impaired; this is the certainty. Furthermore, in order to teach the secret empowerment to fortunate students who desire the meaning of the supramundane empowerment, it is said, "the consort," and so forth. Here, in general, "arisen from the five families" means arisen from the castes such as the brahmin and so forth. Likewise, regarding the phrase "mantra" and so forth, the teaching of the path of mantra by way of the barbarian path is of two types: one is the power of the guru, by which any girl from the three realms may be summoned through the power of mantra. The second is that, in the Mahāyāna of mantra, one who practices yoga should not engage in conceptualization.

214

སྔགས་ཀྱི་ལམ་ལ་ བརྟེན་པས་བུད་མེད་རྣམས་ལ་རིགས་ཅན་རིགས་ཅན་མ་ཡིན་པར་མི་བརྟག་པའི་དོན་ཏོ། ། བློ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། ཡོ་བྱད་ཅེས་པ་ནི་ཆེས་མྱུར་བར་རྣལ་འབྱོར་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། སྐལ་བཟང་མ་ཞེས་པ་ནི་པདྨ་ཅན་ཏེ། དེ་ཡང་གསུངས་པ། རུས་ སྦལ་རྒྱབ་དང་གླང་པོའི་དཔུང་། ། པདྨའི་ཁ་དང་ལེགས་ཟླུམ་པ། ། སྤུ་ནི་མེད་ཅིང་ཁ་རྒྱས་པ། ། དྲུག་པོ་དེ་དག་སྐལ་བཟང་བརྗོད། ། བུ་མོ་འདི་དག་གིས་ནི་ཞེས་པ་ནི་རིག་མ་བརྒྱད་ཀྱིས་སོ། ། རིགས་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ལས་བྱུང་བའོ། ། ཡང་ན་གང་དང་ གང་དུ་སྐྱེས་པའི་བུ་མོ་དེ་དང་དེ་ཉིད་བཟུང་སྟེ། གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་དབང་བསྐུར་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དམ་པའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་པ་མཉན་པར་བྱའོ། ། གཞན་ཡང་ག་ར་ན་སྣ་ཚོགས་པའི་རིམ་པ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ལེགས་པར་བསླབ་པ་བརྗོད་དེ། འཁྱོགས་ དང་བསྐུམས་དང་བརྐྱངས་པ་དང་། ། བརླ་གདེངས་ལེགས་པར་བརྐྱངས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་བར་ལ་ལེགས་པར་བསླབས་ཤིང་བྱང་བར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ལ་གདུང་བའི་ཕྱག་རྒྱ་རྣ་ཆ་ལ་སོགས་པ་རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན་པའོ། ། དངོས་གྲུབ་ མཆོག་སྟེར་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་སྟེར་བར་བྱེད་པའོ། ། འདི་ལྟ་བུའི་ཕྱག་རྒྱ་གང་དག་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱངས་པ་དེ་དག་གིས་ནི་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་ཏེ། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །

By relying on the path of mantra, one should not examine women to see whether they belong to a [specific] family or not. The phrase "the wise" and so forth is easy to understand. "Requisites" means that yoga will increase very swiftly. The remainder is easy to understand. "Fortunate lady" refers to the padmavatī (lotus-like woman). Regarding her, it is said: "The tortoise-back, the elephant-shoulder, The lotus-mouth, and the well-rounded [body], Hairless and with a full mouth— These six are called 'fortunate'." "By these girls" refers to the eight vidyā (knowledge-consorts). "In the order of the families" means those born from the families of Gaurī and so forth. Alternatively, whichever girl is born in whichever [family], she should be taken; preceded by taking refuge in the Three Jewels and receiving empowerment, she should listen to the various sublime Dharmas. Furthermore, "the various stages of gāra" refers to being well-trained in accordance with the kāmaśāstra (treatises on desire), up to the sixty-four movements such as "bending, contracting, extending, and the well-extended hip-thrust." In that way, the practitioners should be fully adorned with all ornaments, such as the mudrā of the necklace and earrings. "Bestowing the supreme accomplishment" means bestowing the accomplishment of Mahāmudrā. Those mudrās who have been purified in the manner previously described will [attain results] exactly as stated; otherwise, they will not.

215

རིག་པ་འཛིན་པའི་གྲོགས་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་རྣལ་འབྱོར་ གྱི་ནུས་པས་སློབ་དཔོན་གྱི་དངོས་གྲུབ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཐོབ་པ་དེའི་དངོས་གྲུབ་འཛིན་པས་ན་རིག་པ་འཛིན་པའོ། ། དངོས་གྲུབ་དེ་རྣམས་ཀྱང་དགུག་པར་བྱའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་གཞན་བསྒྲུབ་པ་ནི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ དེ་ཐམས་ཅད་སློབ་པར་འགྱུར་རོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྡུའོ། ། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བརྒྱན་པའི་སློབ་དཔོན་ལ་ཕྱག་རྒྱས་དབུལ་ཞེས་པའོ། ། གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་གོ་སླའོ། ། ད་ནི་སློབ་མས་སློབ་དཔོན་ལ་གསོལ་ བ་བཏབ་པ་གསུངས་ཏེ། སློབ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སློབ་མའི་བྱ་བ་བསྟན་པའོ། ། འདུད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གསོལ་བ་གདབ་པའི་ཕྱིར་བསྟོད་པའོ། ། དེ་ཡང་མི་བསྐྱོད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའོ། ། ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ། ། འགྲོ་བ་མི་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་ཡོད་པར་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་སོ། ། འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྒོ་ ནས་སོ། །

Regarding the phrase "together with the companions of the vidyādharas and so forth": here, a vidyādhara is one who holds the great eight siddhis of the ācārya through the power of yoga. Those siddhis are also to be summoned. Because when one has attained supramundane siddhis, the attainment of other mundane siddhis becomes an auxiliary support, all of those will be mastered. The word "and so forth" includes gods, humans, and the like. The phrase "garlands of flowers and so forth" means that one should offer mudrās to the ācārya who is adorned with such qualities. All else is easy to understand. Now, the request made by the disciple to the ācārya is taught; the words "the disciple" and so forth indicate the duties of the disciple. The words "bowing" and so forth are praises for the purpose of making the request. Furthermore, that is a praise by way of Akṣobhya. The words "omniscient wisdom" and so forth are by way of Vairocana. The words "beings who do not know" and so forth are by way of Ratnasambhava. The words "Buddha" and so forth are by way of Amitābha. Likewise, the words "the Three Jewels" and so forth are by way of Amoghasiddhi. The words "beings" and so forth are by way of Vajrasattva.

216

དེ་ལྟར་མདོར་བསྡུས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སློབ་དཔོན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར་གྱུར་པ་སློབ་མས་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ནི་གསོལ་བ་གདབ་པའོ། ། རྡོ་རྗེའི་དབང་བསྐུར་བ་ཞེས་པ་ནི་བུམ་པའི་དབང་གི་རྗེས་སུ་གསང་ བའི་དབང་བསྐུར་བའོ། ། གསང་ཆེན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གི་རྗེས་ཐོགས་སུ་དབང་བླ་མ་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པའོ། ། དེ་ལྟར་དཔལ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བླ་མས་ཀྱང་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བརྗོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདོད་པའི་ ཡོན་ཏན་ལྔ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་རྣམས་ཏེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་གནས་རྣམས་སུ་སློབ་མ་དབང་བསྐུར་བར་བྱའོ། ། འགྲོ་བའི་གཙོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་མ་གསུངས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པའི་དབང་རྣམ་པ་བཅུ་སྟོན་ཏོ། ། ཉིད་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། ། འོན་ཀྱང་མེ་ཏོག་བསྒྱུར་ནས་དམ་ཚིག་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། དེས་ན་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་ལུས་སྦྱང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་ཁྲག་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྲག་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་རང་འབྱུང་གི་མེ་ཏོག་གོ། ། ག་པུར་བཅས་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་སོ། ། དེས་ན་དེ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མིའི་ཁྲག་དང་། ཙནྡན་ཡང་དག་པར་སྦྱར་ཞེས་པ་ནི་བཤད་པ་དང་ལྡན་པའི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། དེ་བཞིན་སེམས་ལས་འབྱུང་བར་བཤད། ། ཅེས་པ་ནི་ཡང་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་པདྨའི་སྣོད་ལ་གནས་པའོ། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་བདུད་རྩི་ལྔའོ།

Thus, the disciple shall speak of the qualities of the master, which are perfectly established as the nature of the qualities of a Buddha in brief. The statement beginning with "That itself is unsurpassed" and so forth is the supplication. "Vajra empowerment" refers to the secret empowerment following the vase empowerment. "Great secret" and so forth refers to the supplication to the guru for the empowerment following the wisdom-gnosis empowerment. Likewise, "Glorious" and so forth refers to what is spoken by the guru as it was previously stated. "The five qualities of desire" refers to form, sound, smell, taste, and touch; the disciple should be empowered in places adorned with these various aspects. "Lord of beings" is not explicitly stated, yet it likewise indicates the ten types of extensive empowerment. "Itself" is used for emphasis. However, after the flower is cast, the samaya should be bestowed. Therefore, "nature" is for the purpose of purifying the body. Furthermore, "great blood" and so forth are spoken; "great blood" refers to the self-arisen flower. "Together with camphor" refers to the bodhicitta arising from authentic union. Thus, one becomes endowed with that. Likewise, "human blood and sandalwood properly mixed" refers to Akṣobhya together with speech. "Likewise, it is explained as arising from the mind" means it resides in the lotus vessel mentioned previously. All of these are the five nectars.

217

། དེ་ལྟར་དམ་ཚིག་གསུངས་སོ། ། གཞན་ཡང་སྲོག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྡོམ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གསང་བའི་དབང་ངོ་། ། དེས་ནི་ངག་དག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ངོ་། ། དེས་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བདག་དང་གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་བླ་མའོ། ། དེས་ནི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་གནང་བ་སྦྱིན་པའོ། ། དེ་ལྟར་སློབ་མ་ལ་ཆོས་བསྟན་པ་སྨྲ་བར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་བསྟན་པ་ཐོས་ནས་རངས་པའི་སློབ་མས་འདི་བརྗོད་དོ། ། དེ་རིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གང་དང་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བླ་མ་ལ་ཡོན་དང་བཅས་པ་སྦྱིན་པའོ། ། གཞན་དེ་ཐམས་ཅད་ལ་གང་ཅུང་ཟད་མ་བསྟན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་དོན་དེ་དེ་ བཞིན་འཆད་བཞིན་པས་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེས་ན་ཁ་ཅིག་ཏུ་དོན་གསལ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ། དྲང་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁྲུ་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ལུས་ལ་རྐང་པ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་མགྲིན་པའི་མཐར་ཐུག་ པར་ཁྲུ་གསུམ་དང་སོར་བཅུ་གཉིས་ལྷག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ནི་དབྱིབས་ཀྱི་རླུང་བསྟན་པའི་དོན་ཏོ། ། བཞི་ཞེས་པ་ནི་ཀོ་སྐོ་ནས་སྣའི་བར་ལ་སོར་བཞིའོ། ། འདིས་ནི་ལས་ཀྱི་རླུང་བསྟན་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ཞེ་ན་གསུངས་པ།

Thus, the samaya was spoken. Furthermore, the passage beginning with "living beings" and so forth refers to the vows. Likewise, the passage beginning with "as previously spoken" and so forth refers to the secret empowerment; by that, speech is purified. Likewise, the passage beginning with "in that very [state]" and so forth refers to the wisdom-gnosis empowerment; by that, the mind is purified. Likewise, the passage beginning with "self and other" and so forth refers to the master empowerment; by that, gnosis is purified. Likewise, the passage beginning with "the seat of awakening" and so forth refers to the granting of the authorization. In this way, the Dharma should be explained to the disciple. Likewise, having heard the Dharma teaching, the delighted disciple should utter this, beginning with "today" and so forth. Likewise, the passage beginning with "whatever and whatever" and so forth refers to the giving of the offering to the guru. All other points that have not been explained are easy to understand. However, that meaning should be explained as it is being explained. Therefore, in some places, it is said that the meaning should be clearly understood; this is the interpretable meaning. Now, in order to show the definitive meaning summarized by this very [text], the passage beginning with "three cubits" and so forth is spoken. Here, from the feet to the end of the throat in the body, it becomes three cubits and twelve finger-widths more. This is the meaning of showing the wind of shape. "Four" refers to four finger-widths from the chin to the nose. By this, the wind of action is shown. If one asks why it is shown, it is said:

218

རིག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རིག་མ་ནི་སྤྱན་ལ་སོགས་པའི་ ལྷ་མོ་ལྔ་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། དེ་ཡང་སྔགས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་ཏེ། ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་ནང་དུ་ཐིམ་པར་བྱ་བའོ། ། གང་གིས་སེམས་དབང་བསྐུར་བར་འགྱུར་བས་སྐད་ཅིག་ཐམས་ཅད་ དུ་བདེ་བ་ལ་དམིགས་པ་ཐོབ་བོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་དུ་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་ནང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་བདེ་བའི་གནས་སོ། ། དེ་ལྟར་སེམས་བདེ་བ་ཉིད་དུ་ཡོངས་ སུ་བརྟགས་ཏེ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སེམས་དབང་བསྐུར་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། འཇིག་རྟེན་ཁམས་ནི་མཐའ་ཡས་ཞེས་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་བློས་གཟུང་བར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བདག་ཉིད་འཐོབ་པོ། ། དེས་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རང་བཞིན་བསྐྱེད་དོ། ། དེས་ཀྱང་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་དེ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་བསྲུངས་པའི་ཕྱིར་འགྲུབ་བོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྔགས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་དོན་དམ་ པ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྲོག་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཚེ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་རྣམས་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་དམ་ཚིག་གོ། །

Regarding the phrase "consort" and so forth: the "consorts" are the five goddesses, such as Locanā and the others, who are the nature of the five maṇḍalas and the five tathāgatas. Furthermore, by means of the mantra path—that is, by way of vajra recitation through the nature of the three syllables—all maṇḍalas are to be dissolved within. Through this, the mind is empowered, and one attains apprehension of bliss at every moment. Likewise, directly, of all the aggregates; thus, just as within the source of phenomena (dharmodaya), the maṇḍala of bodhicitta is the identity of all aggregates, elements, and sense bases, the locus of bliss. Having thus thoroughly analyzed the mind as bliss itself, the intention is that [all things] arise from that. Therefore, just as the mind is empowered, the "infinite world-realms" refers to the seventy-two thousand channels and so forth, which are the identity of body, speech, and mind; all of these are to be grasped by the intellect. By this, one attains the nature of self-consecration, the conventional truth. Through that, the diverse nature of the three realms is generated. By that, the welfare of beings is accomplished, and it is achieved for the sake of guarding the great samaya of the yogins. Likewise, by the mantra path, the ultimate vajra-like life-force enters as the cause of perfect enlightenment. At that time, the generation of the six tathāgatas, such as Vajrasattva and the others, is the ultimate samaya.

219

འདི་དོན་ཐམས་ཅད་ནི་དབང་གི་དོན་ཏེ་རྒྱལ་བའི་བདག་ཉིད་གང་གིས་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པོ། ། མདོར་ ན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་རྒྱ་མཚོ་བཞིན་ཞེས་སོ། ། དེས་ན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་བཞི་རིམ་པས་བཟློག་པས་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། ཡང་ན་ཕྱག་རྒྱ་གཅིག་ བསམ་གཏན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། གང་དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་གཞན་རིག་མ་བརྒྱད་པ་ཞེས་པ་བྲམ་ཟེ་མོ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡི་གེའི་དོན་བརྗོད་དེ་རྣལ་འབྱོར་པའི་རྒྱུད་རྒྱས་པ་རྣམས་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གསུངས་པ། དྭི། ལྕེ་གཉིས་ འདུས་པའི་གནས་སུའོ། ། ཛ། རྒོད་མ་ཡི་ནི་མེ་ནི་འབར། ། དྷ། ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་འོང་བར་འགྱུར། ། རཱ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ལྔ་ཟད་པས། ། མ། དྲེགས་པ་འབབ་པའི་རྩ་ནི་གང་། ། ཐ། ནུ་མའི་དབུས་སུ་རྣམ་པར་གཟུང་། ། བཱ། བག་ཆགས་དམ་པ་ཤེས་པར་བྱ། ། རཱ། འདོད་ཆགས་ཕུལ་ དབྱུང་བྱེད་པ་ཡིན། ། ཛ། རིགས་འབྱུང་དེ་ནི་རྣམ་པར་འཇོམས། ། ཀཱི། སྐྲ་ཡི་མཚམས་སུ་སོང་བའི་རྩ། ། ཨ། མ་མཆུའི་བདུད་རྩི་བཟའ་བའོ། ། ཐ། གང་ཚེ་མགྲིན་པར་འདར་ཞིང་འདར། ། བཱ། ཚིག་གི་ཚོགས་མི་འགོག་པའོ། ། ཙཾ། བདུད་རྩིའི་རོ་ནི་མྱང་བའོ། ། ཌྷ། ཚངས་སྒོ་ཞེས་པ་ཚོལ་འགྲོ་ བ། ། ལི། དེར་ནི་མི་ཤིགས་པ་ལ་འཁྱུད། ། ཀཱ། དུས་དང་དུས་མིན་གཉིས་དུས་མིན། ། དོཾ། སྦྲུལ་བཞིན་དུ་ནི་ཤུགས་འགྲོ་མ། ། བཱི། ས་བོན་གཟུགས་ནི་བདུད་རྩིར་སོང་། ། མ།

All these points concern the meaning of empowerment, by which the nature of the Victorious One is perfectly attained. In brief, the Vajra Master of Yoga who pervades all is the Blessed One Śākyamuni, who is like an ocean of qualities. Therefore, the four yoginīs, such as Māmakī and the others, are practiced in reverse order through the samaya-mudrā and so forth. Alternatively, it is intended that one should act together with whichever single mudrā is obtained through the distinctions of meditative concentration. If that is not possible, then there are the other eight vidyās, such as the brahmin woman and so on. Regarding the literal meaning of those [syllables], as it is taught in the extensive Yoga Tantras: Dvi: at the place where the two tongues meet. Ja: the fire of the mare blazes. Dha: the drop of wisdom will arrive. Rā: through the exhaustion of the five, such as desire. Ma: which channel is the descent of pride? Tha: grasp it in the center of the breasts. Vā: the supreme habitual tendencies should be known. Rā: it is that which brings about the excellence of desire. Ja: that which arises from the family is utterly destroyed. Kī: the channel that has gone to the hairline. A: the amṛta of the lower lip is to be consumed. Tha: when it trembles and quivers in the throat. Vā: the collection of words is unceasing. Caṃ: the tasting of the flavor of amṛta. Ḍha: seeking what is called the Brahma-gate. Li: there, one embraces the indestructible. Kā: both time and non-time are non-time. Doṃ: like a snake, she moves with force. Vī: the form of the seed has become amṛta. Ma:

220

ནོར་བུའི་བུ་ག་གཉིས་ལས་གཡས། ། ཎི། དེ་འགྲོ་བར་ནི་སེམས་ཅན་སྦྲུལ། ། ཀུ། རིགས་དང་རུས་ནི་རབ་ཏུ་ སྐྱེས། ། ལ། དབང་ནི་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པ་ཡིན། ། ཛ། སྤྲུལ་པ་པོ་ནི་རྟག་ཏུ་འབྱུང་། ། ཨ། འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་རྣམས་ནི་གནས། ། ཐ། བརྟན་པ་ལ་སོགས་གཡོ་དང་བཅས། ། བཱ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་སྟེང་དུ་འགྲོ། ། རཱ། འདོད་ཆགས་བདུད་རྩི་མི་འཛག་ཕྱིར། ། ཛྙཱི། རྟག་ཏུ་བདག་ནི་ཤེས་རྣམ་པ། ། ན། ཤེས་པ་མེད་ཅིང་ཤེས་བྱ་མེད། ། ཊ། སྒྲུབ་ཐབས་ཐམས་ཅད་དྲན་བཞིན་ཏེ། ། ད། དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་འོང་བར་འགྱུར། ། རཱ། རྒྱལ་པོ་དགྲ་ཡིས་འཇིགས་ཐམས་ཅད། ། ཤིལ། མདུན་ནས་དལ་བ་ཉིད་དུ་སོང་། ། པི། སེམས་ཅན་གང་དག་སྤྲོ་ཆུང་བ། ། ཀ། འདི་ལྟ་བུ་ཡི་མཆོག་ནི་བྱེད། ། མ། ཡིད་ཅན་གྱིས་ནི་ ཡོད་མེད་བྱེད། ། ཐ། སྲོག་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུར་བརྟན། ། བཱ། བག་ཆགས་བདེ་བ་ཙཾ་ནི་ཉིད། ། རྡོ་རྗེ་རླུང་བུ་བསྟན་པ་ཡིན། ། འདི་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནས་མཐོང་བའི་ལམ་གསུངས་པ། ། རི་དྭགས་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡི། ། འདིར་རི་དྭགས་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་མིག། བསྒོམ་པ་རྟོག་པ་ཡི་ནི་སེམས། ། རྒྱ་ཆེ་བར་ནི་ལྟ་བའི་ལུས། ། དབུ་མ་ཕྲ་མ་སྤངས་པའོ། ། བདེ་དང་སྡུག་པ་རོ་སྨད་ཉིད། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་རྒྱ་ཆེའི་ཕྱིར། ། ནུ་མ་མཐོན་པོ་ཞེས་པ་འདིར། ། སྲིད་དང་མྱ་ངན་འདས་པ་ཉིད། ། ལྟ་བའི་སྡོང་པོ་སྤངས་པ་ཉིད། ། དེ་དག་གཉིས་མེད་མཆོག་ཏུ་འགྱུར། ། སྐལ་བཟང་ཞེས་པ་འདི་ནི་གསུངས། ། སུ། ། བདེར་གཤེགས་འཆིང་བ་དང་ནི་བྲལ། ། བྷ། རང་གི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ནི་འཁོར། ། གཱ།

From the two apertures of the jewel, to the right: Ni. Sentient beings go there. Ku. Born into a family and lineage. La. All empowerments are obtained. Ja. The emanator always arises. A. All elements abide. Tha. The stable and the moving. Ba. It goes above the avadhūtī. Ra. Because the amṛta of desire does not leak. Jñī. I am always the nature of consciousness. Na. There is no consciousness and no object of knowledge. Ṭa. Recalling all the sādhanas. Da. All accomplishments will come. Ra. All fears of the enemy king. Śil. Gone slowly from the front. Pi. Those sentient beings who have little enthusiasm. Ka. Perform such a supreme [practice]. Ma. The mind makes [them] existent or non-existent. Tha. Life is as stable as a vajra. Ba. The habitual tendencies are the bliss of Caṇḍālī. This is the teaching on the vajra-wind. This is the path of application. Then, the path of seeing is taught: With the eyes of a deer and so forth, here the yogi’s eyes are like a deer. Meditation is the mind of conceptualization. The body is the view of vastness. The central channel is free from the subtle. Bliss and suffering are the lower part itself. Because the dharmadhātu is vast, here the "high breasts" are existence and nirvāṇa itself. The trunk of the view is abandoned. Those two become the supreme non-duality. This is called "Fortunate." Su. Free from the bonds of the Sugatas. Bha. One wanders by one's own habitual tendencies. Gā.

221

སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ནི་གཟུང་། ། དེ་ཡང་བསམ་མེད་གཉིས་སུ་མེད། ། སྒྱུ་མ་ཉིད་དེ་སྒྱུ་མའི་སྒྱུ། ། འཁྲུལ་བས་སྨིག་རྒྱུའི་ཚོགས་ལ་ནི། ། ཆུ་ཡི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་། ། འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་ན་ཆུ་ནི་མེད། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་དོར། ། ཟབ་མོའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་ཉིད། ། བཅོམ་པའི་གཟུགས་ལ་འདས་པའི་སྒྲ། ། བསྐལ་པའི་དང་པོར་རྟག་ཏུ་གནས། ། དམ་ཚིག་ཅེས་པ་དུས་མི་འགྱུར། ། སྤྱད་པས་གཉིས་མེད་རབ་ཏུ་འཐོབ། ། དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་གུས་གནས་སུ། ། དེ་ཉིད་བརྗོད་མེད་མཆོག་མདུན་དུ། ། སྔགས་ དང་རྒྱུད་སོགས་ཐམས་ཅད་ནི། ། སྨིག་རྒྱུ་བཞིན་དུ་རྟག་ཤེས་བྱ། ། འདི་དག་གཉིས་མེད་བུ་མོ་ཡང་། ། གཉིས་མེད་ཆོས་ཉིད་དུ་ནི་གསུངས། ། ལུས་ངག་གསུམ་གྱི་སྲིད་གསུམ་དུ། ། རིན་ཐང་མེད་པ་བསྒོམ་པའི་བདག། འདི་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་ཀུན། ། དབང་བསྐུར་ཉིད་བདག་དེ་ཡི་དངོས། ། དེ་ ལྟར་བདག་ཉིད་དངོས་གྲུབ་ནི། ། ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རིག་རིམ་གྱིས། ། ཡང་ན་ཇི་ལྟ་ཕྱག་རྒྱ་ནི། ། ཟབ་མོའི་ཆོས་ཀྱི་ངེས་པས་སོ། ། ད་ནི་རྒྱུ་བ་གསུང་པ་སྟེ། ། ལོ་ནི་བཅུ་དྲུག་མ་ལ་སོགས། ། ལོ་ནི་བཅུ་དྲུག་མ་ཞེས་པ། ། འདི་ནི་དགོངས་བཤད་གཞན་ཉིད་ཀྱིས། ། འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་ནི་བརྗོད། ། དེ་ཡིས་ རྣལ་འབྱོར་མ་རྒྱུ་འགྱུར། ། གནས་ནི་བཅུ་དྲུག་གནས་སུའོ། ། འཁོར་ལོ་རྩིབས་ནི་བཅུ་དྲུག་ཏུ། ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་སྲོག་རྣམས་རྒྱུ། ། དེ་བཞིན་འཁོར་ལོའི་དོན་ནི་གསུངས། ། ཐིག་ལེ་ལྔ་པ་ལྔ་ཉིད་དེ། ། ཕྲེང་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གྲགས། ། ཟུར་བཞིའི་ཐིག་ལེ་རྣམས་དང་ནི། །

One should grasp the family of sentient beings; that too is inconceivable and non-dual. It is an illusion, the illusion of an illusion. Through delusion, the collection of mirages is seen in the very form of water. Because of delusion, the water does not exist. Thus, one should discard everything. It is the profound dharmadhātu itself. The sound of the "passed" in the form of the "Conqueror" (Bhagavān) has always resided since the first eon. The samaya is the unchanging time. By practicing, one thoroughly attains non-duality. Thus, in the state of extreme devotion, before that supreme inexpressible reality, all mantras and tantras and so forth should be known to be always like a mirage. These non-dual daughters are also taught to be the non-dual dharmatā. Within the three realms of body, speech, and mind, the self of meditation is priceless. By this very means, all sentient beings are empowered; that is the reality of the self. Thus, the accomplishment of the self is through the sequence of knowing all phenomena. Alternatively, just as with the mudrā, it is through the certainty of the profound dharma. Now, the movement is spoken of: "the sixteen-year-old and so forth." Regarding the term "sixteen-year-old," this is explained through another intentional meaning as the sixteen transferences. By that, the yoginīs become the movement. In the sixteen locations, in the sixteen spokes of the wheel, the vital winds flow everywhere. Thus, the meaning of the wheel is taught. The five drops are fivefold; they are renowned as being like a rosary. And the drops of the four corners...

222

དབུས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ ཉིད་ཀྱང་དབྱེ། ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་དོར་བྱ་སྟེ། ། ཆ་ནི་བཅུ་དྲུག་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར། ། ཐུན་མཚམས་བཞིའི་ཐིག་ལེ་བཞི། ། སྟོང་པའི་ཐིག་ལེ་རྣམས་སུ་བརྟག། གནས་ལྔའི་བུ་ག་རྣམས་སུ་ནི། ། ཐིག་ལེའི་གནས་སོགས་སྔོན་འགྲོ་བ། ། མཆོག་གི་དེ་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ། ། ལྔ་གསུམ་ གཅིག་ལ་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར། ། དེ་ཡང་པད་འདབ་བཞིན་ཞེས་བྱ། ། དང་པོ་ཐིག་ལེ་གཙུག་ཏོར་མིང་ཅན་ལས། ། ཉི་མའི་ཆ་ནི་བྱུང་ནས་སུ། ། གཉིས་པ་ཡི་ནི་དང་པོར་འགྲོ། ། ཡང་ནི་གསུམ་པའི་གཉིས་པར་འོང་། ། བཞི་པ་ཡི་ནི་དང་པོར་སོང་། ། ལྔ་པ་ཡི་ནི་གཉིས་པར་འགྲོ། ། དེ་བཞིན་བཞིཔའི་གསུམ་པར་ འགྲོ། ། ཡང་ནི་ལྔ་པའི་བཞི་པར་འོང་། ། བཞི་པ་ཡི་ནི་ལྔ་པར་འགྲོ། ། དེ་ནས་གསུམ་པའི་བཞི་པར་རོ། ། གཉིས་པ་ཡི་ནི་ལྔ་པར་འགྲོ། ། དེ་ནས་དང་པོའི་བཞི་པར་རོ། ། གཉིས་པ་ཡི་ནི་གསུམ་པར་འགྲོ། ། དང་པོའི་ཐིག་ལེའི་གཉིས་པར་འགྲོ། ། རྟག་ཏུ་གཡས་ནས་བསྐོར་བ་རུ། ། ཡང་དག་པར་ ནི་བྱེད་པར་འདོད། ། དེ་བཞིན་རིམ་པ་བཞིན་ཤེས་བྱ། ། རྐང་པའི་མཐེ་བོང་གཡོན་པ་ནས། ། ཕྲག་པ་གཡོན་པའི་མཚམས་སུ་འགྲོ། ། བདུད་རྩི་ཡི་ནི་གནས་སུ་འོང་། ། ལག་པའི་མཐེ་བོང་ཚིགས་སུ་འགྲོ། ། ཡང་ནི་ལྕེ་ཡི་རྩེ་མོར་འོང་། ། རྐང་པ་གཡས་པ་རུ་ནི་འགྲོ། ། ཕྲག་པ་ཡི་ནི་མཚམས་ སུ་འགྲོ། ། དེ་ནས་མཚན་མའི་འབྲས་བུར་འགྲོ། ། དེ་ལས་རྩ་བའི་བུ་གར་རོ། ། མགྲིན་པ་ནས་ནི་རྐན་དུ་འགྲོ། ། དེ་ལས་དྲེགས་པ་འབར་བར་འགྲོ། ། སྣ་ཡི་བུ་ག་དག་ཏུ་འགྲོ། ། དེ་ལྟར་འཕོ་བ་བཅུ་གཉིས་ནི། ། པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་དུ་གྲགས། །

The Central Drop One should also distinguish [the drops]; they are to be discarded in all [respects], because sixteen parts circulate. The four drops of the four junctions are to be analyzed as the drops of emptiness. In the apertures of the five locations, the preliminary stages such as the abodes of the drops are to be known as the supreme reality. Because they circulate through one of the fifteen [parts], they are also called "like lotus petals." First, from the drop named the uṣṇīṣa (crown protuberance), the solar part emerges and goes to the first of the second. Then it comes to the second of the third. It goes to the first of the fourth, goes to the second of the fifth, and likewise goes to the third of the fourth. Then it comes to the fourth of the fifth, goes to the fifth of the fourth, and then to the fourth of the third. It goes to the fifth of the second, then to the fourth of the first, goes to the third of the second, and goes to the second of the first drop. Always circling from the right, it is asserted to be performed correctly. Thus it should be known in successive order. From the left big toe, it goes to the junction of the left shoulder. It comes to the abode of amṛta (nectar). It goes to the joint of the thumb of the hand, and then comes to the tip of the tongue. It goes to the right foot, then to the junction of the shoulder. Then it goes to the fruit of the sign, and from there to the root aperture. From the throat, it goes to the palate; from there, it goes to the blazing of pride, and then to the apertures of the nose. Thus, these twelve transits are renowned as the eight petals of the lotus.

223

ཕྱོགས་བཞི་རུ་ནི་ཐིག་ལེ་བཞི། ། ཤར་ལ་སོགས་ པའི་འདབ་མར་གནས། ། འཆར་བ་དང་ནི་ནུབ་པའི་རྒྱུས། ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རིམ་ཤེས་བྱ། ། ཉི་མ་འཆར་དང་ཟླ་བ་འཆར། ། དེ་བཞིན་སྒྲ་གཅན་ཐིག་ལེ་ཡང་། ། དེ་རྣམས་འཛིན་པ་སྔོན་འགྲོ་བ། ། དེ་རྣམས་གནས་ནི་རིམ་པ་བཞིན། ། དངོས་གྲུབ་རྒྱུ་རུ་བསྟན་པར་བྱ། ། ལ་ལ་ནཱ་ཡི་ཁོང་ སྟོང་གནས། ། དང་པོ་རྟག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ། ། གཉིས་པ་ར་ས་ནཱ་དབུས་ཉིད། ། གསུམ་པ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་གནས། ། བཞི་པ་མགོ་བོ་ཡི་ནི་མཚམས། ། འདི་ནི་མཆོག་གི་དེ་ཉིད་དེ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་ཚོགས་རྒྱུ་ཕྱིར། ། རབ་ཏུ་འབད་དེ་ཤེས་པར་བྱ། ། དུས་དང་དུས་ཚོད་ཉེར་མཚོན་པ། ། དེ་ཡང་ གྲངས་ནི་བཅུ་དྲུག་ལ། ། སྲོག་དང་རྩོལ་བ་ཉེར་བརྟག་ཕྱིར། ། དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་རླུང་གིས་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡི་གྲངས་བགྲང་བ། ། དབུགས་ནི་དྲུག་བརྒྱ་ལྷག་པ་ཡི། ། སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་གིས། ། ཆ་ནི་རིམ་པར་རྣམ་ཤེས་པས། ། རྒྱུ་བ་དེ་ཉིད་རྒྱ་ཡིས་གདབ། ། དེ་དག་བཅུ་དྲུག་ལྷ་ཆེན་མོ། ། དེ་ཡི་དབུས་(དུ་,སུ་)གྲངས་མེད་པ། ། རང་བཞིན་དང་ནི་སྐྱེས་བུར་ཤེས། ། སེམས་ཀྱི་གཟུགས་ནི་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ། དེ་ཡང་ནག་མོ་གཅིག་ལ་སོགས། ། གདན་བཞི་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱ། ། དེ་བཞིན་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་རུ། ། དུས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་མས་ཤེས་བྱ། ། ཡེ་ཤེས་རོ་མཉམ་གྱུར་པ་ཡི། ། བདུད་ རྩིའི་རྒྱུན་ནི་འབབ་པར་འགྱུར། ། འདིས་ནི་འབབ་པར་ཤེས་བྱ་སྟེ། ། གནས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འཛག་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ཆ། ། གཞོན་ནུ་ལ་སོགས་ལེགས་བྱེད་ཕྱིར། །

In the four directions are four drops, residing on the petals of the east and so forth. Through the causes of rising and setting, one should understand the sequence of excellence. The rising of the sun and the rising of the moon, as well as the drop of Rāhu—preceded by the grasping of these, their locations are to be taught in sequence as the causes of accomplishment. One should first always know the hollow interior of the lalanā; the second is the very center of the rasanā; the third is the location of the avadhūtī; the fourth is the junction of the head. This is the supreme reality; because it is the cause for the assembly of yoginīs, one should understand it with great effort. It indicates the times and the periods; furthermore, regarding the number sixteen, for the sake of closely examining the vital breath and effort, the yogi counts the number of that very maṇḍala by means of the winds. By knowing the parts in sequence through twenty-one thousand six hundred breaths, one should seal that very movement with the seal. Those sixteen are the great goddesses; in their center, the numberless, one should know as nature and the person. Because the form of the mind is seen, that too—Kālī and the others—should be understood from the Catuḥpīṭha. Likewise, in the Vajraḍāka, the yoginī should be known by time. The stream of nectar, in which wisdom has become of equal taste, will flow. By this, one should know the flowing, because it drips into the sixteen locations. Likewise, the portion of the avadhūtī is for the sake of properly performing the Youthful and so forth.

224

དེ་ཡི་ཆ་ནི་དེ་ཚེ་ཤེས། ། དུས་ཀྱི་རྩ་ནི་བརྟགས་པ་ཡིན། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དང་པོར་འགྱུར། ། ལང་ཚོ་ནད་མེད་འཕེལ་བའི་ ཕྱིར། ། དེ་ལྟར་ཕྱག་རྒྱར་རྟག་ཏུ་བཤད། ། སངས་རྒྱས་པ་ནི་འདོད་བཟང་ལྷ། ། འདི་ལྟ་བུ་ཡི་ཕྱག་རྒྱས་གདབ། ། ཕྱག་རྒྱ་འདི་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། ། དེ་ཡི་གཟུགས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་སྡུད། ། གསུམ་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་སོགས་དོན་བཞིན། ། འོན་ཀྱང་སེམས་ཅན་དོན་དབང་ལས། ། ཕྱི་རུ་དོན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན། ། རང་རིག་བདག་ཉིད་ལས་ནི་གཞན། ། གཞན་དུ་ཕྱག་རྒྱ་བརྗོད་པ་མིན། ། དེ་ལྟར་འདི་ནི་བསྟན་པ་ཡང་། ། སློབ་མ་རྣམས་ལ་བརྩེ་དབང་གིས། ། དེ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འབྱུང་། ། མི་བསྐྱོད་ལ་སོགས་བདེ་གཤེགས་དྲུག། འདིར་ནི་བསྟོད་པ་ཡང་ནི་བྱེད། ། བདུད་ཅེས་བྱ་སོགས་ཚིགས་བཅད་ཀྱིས། ། སྟོང་པ་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་མཆོག། ། དེ་ཡི་སྙིང་པོ་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད། ། དེ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཙམ། ། རྟོག་པ་ཡི་ནི་དྲ་བ་སྤངས། ། འོད་གསལ་ཞེས་པའི་ཆོས་འདི་ནི། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནི་སྐུ་དེ་ཡིས། ། བླ་མ་དམ་པ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། ། མི་བསྐྱོད་དངོས་ པོའི་གཟུགས་ཀྱིས་ནི། ། རྟག་ཏུ་གཙོ་བོ་ཀུན་དུ་བཞུགས། ། སླར་ལ་ཡང་ནི་རྣམ་སྣང་མཛད། ། མགོན་པོ་དམིགས་པ་ཡི་ནི་མཆོག། དེ་ཡི་བསྟོད་པའི་ནང་ཆུད་པ། ། སངས་རྒྱས་གངྒཱའི་བྱེ་མར་འདོད། ། འགྲོ་བ་ཞེས་སོགས་ཚིགས་སུ་བཅད། ། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི། ། དེ་རྣམས་ལ་ནི་ བསྟན་པའི་ཆོས། ། རིན་ཆེན་འོད་ཟེར་སྙིང་གསང་བ། ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་བྱེད་པ་ནི། ། སེམས་དཔའ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་ཆགས་པས། །

At that time, one should know its parts; the channels of time are examined. By that very [means], it becomes the first, for the sake of increasing youth and freedom from disease. Thus, it is always explained as the mudrā. The Buddhists are the gods of excellent desire; they are to be sealed by such a mudrā. This mudrā is the Great Mudrā (Mahāmudrā); by its form, it gathers the external. Just like the meaning of the three refuges and so forth, yet for the sake of the welfare of sentient beings, the external meaning itself is taught. Other than the nature of self-awareness, no other mudrā is spoken of. Although it is taught in this way, it is out of compassion for the disciples; that too arises just as before. Here, the praises of the six Sugatas, Akṣobhya and the rest, are also performed. With the verse beginning "The Māra," [it says]: "Emptiness is the supreme of all things; its heart is the complete enjoyment. That too is merely the coemergent, free from the net of conceptualization. This dharma called 'Luminosity' (Ābhāsvara) is the cause of omniscience itself. With that body of wisdom, I prostrate and praise the sublime Guru." In the form of the entity Akṣobhya, the Lord always dwells everywhere. Furthermore, Vairocana is the supreme object of focus for the Protector. Those included within his praise are held to be as many Buddhas as there are grains of sand in the Ganges. With the verse beginning "The world," [it says]: "In that way, for all sentient beings, the Dharma taught to them is the secret heart of precious light rays. The Vajra that makes [them] indivisible is the Bodhisattva, eternally continuous."

225

ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་དེ་ཡི་གཞི། ། དེ་ལྟར་རིན་ཆེན་རྡོ་རྗེ་ཆེ། ། བླ་མ་སྟོན་པ་འགྲོ་བའི་གཙོ། ། མ་བྱོན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱིས་ཕྱག་ འཚལ་ལོ། ། ཡང་ནི་དཔག་མེད་རྡོ་རྗེ་རུའི། ། ཡང་དག་བཞུགས་པ་ཁྱོད་དཔའ་བོ། ། རྫོགས་སངས་རྒྱས་དག་ཐོབ་ཕྱིར་དང་། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འདུལ་བའི་ཕྱིར། ། དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྒྱིངས་ནས། ། དེ་ཉིད་ལ་སོགས་ཡང་དག་བསྟན། ། དེ་ལྟར་ཡང་ནི་ལུས་ལ་ནི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ ནི་འབྱུང་བ་ནི། ། དོན་དམ་པ་ཡི་གཟུགས་ནི་ཉིད། ། དེ་ཡི་རང་བཞིན་ཅན་ཕྱག་འཚལ། ། དེ་བཞིན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སོགས། ། ཐེག་པ་ཆེ་ལ་སོགས་ཆོས་ཉིད། ། ལུས་ལས་ཡང་དག་འབྱུང་བ་ཡིན། ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དབང་བསྒྱུར་བས། ། བསྟན་པ་དང་ནི་གཡོ་སྣ་ཚོགས། ། གཙོ་བོ་ཁྱོད་ ཀྱིས་སྤྲུལ་བྱེད་ཅིང་། ། ཁམས་གསུམ་ལ་སོགས་བསྐྱེད་པ་དང་། ། འདུ་བྱེད་ཞི་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་སྐུ་སོགས་རྡོ་རྗེ་གསུམ། ། དཔའ་བོ་ཡིས་ནི་ཕ་རོལ་འགྲོ། ། དཔའ་བོ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་སྤྱོད། ། དོན་ཡོད་གྲུབ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། ། དེ་བཞིན་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་སོགས། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ བདག་དངོས་ཀྱིས། ། གཙོ་བོ་ཁྱོད་ནི་ཡང་དག་བཞུགས། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་འགྲོ་བ་ཉིད། ། གཟུགས་བརྙན་བཞིན་དུ་མཛད་པའོ། ། དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ནི། ། འདོད་པ་ཡི་ནི་དངོས་གྲུབ་སྟེ། ། དཔལ་ལྡན་ལ་སོགས་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་རྣམས་ཀྱིས། ། སྲས་པོ་གཉིས་ལ་ ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། ། ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་གོ་སླའོ། ། ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། །

The dharmadhātu is its ground. Thus, to the great precious vajra, the guru, the teacher, the chief of beings, the future Vajrasattva, I prostrate with all things. Furthermore, you, the hero who truly abides as the immeasurable vajra, for the sake of attaining perfect buddhahood and for the sake of taming all sentient beings, having displayed the pride of bodhicitta, you perfectly taught suchness and the rest. Likewise, the arising of bodhicitta within the body is the very form of the ultimate; I prostrate to that which has such a nature. Similarly, the Three Jewels and so forth, the dharmatā of the Mahāyāna and so forth, truly arise from the body. Through the mastery of Amoghasiddhi, you, the chief, emanate various teachings and movements, generating the three realms and so forth, and pacifying the formations. Thus, the three vajras of body and so forth, the hero, goes to the beyond. The hero performs the activities of beings; I prostrate and praise Amoghasiddhi. Likewise, through the actual nature of Vajrasattva, such as the wish-fulfilling jewel and so forth, you, the chief, truly abide. Vajrasattva himself acts as the reflection of beings. Therefore, your very body is the siddhi of desire; "Glorious" and so forth are easy to understand. I prostrate and praise the two sons of the six Tathāgatas. "Qualities" and so forth are easy to understand. This is the certainty.

226

ད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་གསང་བའི་དབང་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སློབ་དཔོན་ནི་སྔོན་ནས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེའི་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ དང་པོའོ། ། གཉིས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེ་ཡང་ཕྱག་རྒྱའི་སྦྱོར་བས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། སླར་ཡང་དེ་ཉིད་ནི་གཅིག་སྟེ་བདག་གི་དངོས་པོའོ། ། གཉིས་པ་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པའོ། ། གང་བདག་གི་དངོས་པོ་དེ་ཡང་ནང་གི་བླ་མའོ། ། དེའི་ཕྱིར་པདྨའི་སྣོད་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་དབུས་སུ་འོངས་ཏེ། ལྟེ་ བའི་དབུས་སུ་ངལ་བ་སོས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་སོ། ། རྒྱལ་བ་བདག་ཉིད་སྐྱེས་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཨུ། མཆོག་གི་དེ་ཉིད་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། དྷཱུ། ཕོ་ཉ་ཕོ་ཉ་མོ་རང་བཞིན། ། ཏ། དེ་ནི་བདེན་པ་ཆེན་པོའི་སེམས། ། ཙ། སྒྱུ་མ་ཡིས་ནི་སྡུད་པར་བྱད། ། མ། ཡིད་ཀྱིས་དབང་ བསྐུར་བ་ནི་སྦྱིན། ། རཻ། འདི་དག་ཚོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། ། ཚྭ། བདེ་བའི་སྐུ་ཡི་དྲི་མ་ཉིད། ། ཏཻ། ཁམས་གསུམ་སྤྲོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། ། གཱ བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཟུང་། ། ཐཱ། གནས་དང་གནས་མིན་ཉམས་དགའ་བ། ། མ། བཀྲ་ཤིས་ཡིད་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས། ། ག། གསང་ བའི་དུས་སུ་སོང་ནས་ནི། ། ལ། བདེ་བ་དམིགས་པ་བརྒྱུད་པ་ནི། ། གྷི། རི་བོ་ཡི་ནི་ཕྱིར་མཆོད་པ། ། ཏི། ཏིལ་ལས་མར་ཁུ་འབྱུང་བ་བཞིན། ། བྷི། འབྱུང་བའི་རྩིག་པ་ལ་ནི་བརྟེན། ། དེ་ལྟར་ཕྱག་རྒྱ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། ། ལྡན་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནས། །

Now, in order to explain the secret empowerment of bodhicitta through the correct application of absorption (samādhi), the text says, "The glorious vajra," and so forth. Here, because the master (ācārya) is already established, his body is the first maṇḍala. The second is the maṇḍala of bodhicitta. That, moreover, is to be generated through the application of the mudrā. Furthermore, that very thing is one: the nature of the self. The second is for the benefit of others. That which is the nature of the self is also the inner guru. Therefore, having entered the center of the avadhūtī within the vessel of the lotus, the bodhicitta rests in the center of the navel. "The Victorious One is born as the self" means the nature of the six Tathāgatas. U: The supreme reality will arise. Dhū: The nature of the male and female messengers. Ta: That is the mind of the great truth. Ca: It is gathered by means of illusion. Ma: The initiation is bestowed by the mind. Rai: These are the maṇḍala of the assembly. Tsva: The very stain of the body of bliss. Tai: By means of the emanation of the three realms. Gā: One should grasp the perfection of bliss. Thā: The delightful, the possible and the impossible. Ma: Completely perfected by those with auspicious minds. Ga: Having gone to the secret time. La: The lineage of the apprehension of bliss. Ghi: The offering to the mountain. Ti: Just as oil arises from sesame. Bhi: It relies upon the wall of the elements. Thus, the yogi who possesses the mudrā and the great mudrā. Then, the yogi who possesses [these]...

227

སློབ་མ་དབང་བསྐུར་བྱ་ཞེས་པ། ། དེ་ནི་འབྱུང་ཆེན་བདག་ཉིད་ ལས། ། འབྱུང་ལས་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་འབྱུང་། ། དེ་ཐམས་ཅད་ནི་སློབ་མར་འགྱུར། ། འགྲོ་བའི་གཙོ་བོར་ཞེས་པ་ནི། འགྲོ་བའི་གཙོ་བོར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱ་ཞེས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་དབང་ངོ་། ། དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་མཆོག་གི་དབང་ཕྱུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། སངས་ རྒྱས་ཉིད་དུ་ངེས་པའོ། ། ད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ། བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྦྱིན་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིའི་རྣལ་འབྱོར་མ་ཞིང་སྐྱེས་དང་སྔགས་སྐྱེས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་མ་གནས་ལས་སྐྱེས་པ། འཆད་བཞིན་པ་རྣམས་ཀྱི་མངལ་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་གལ་ཏེ་ རྣལ་འབྱོར་པ་སྔོན་དུ་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ལ་རྣམ་པར་མོས་པས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་དེས་ནི་ཕ་དང་མ་དཔའ་བོ་དང་དཔའ་མོའི་དབང་ཕྱུག་དག་གི་རིགས་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། འོན་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་གཅིག་པུ་ལ་མོས་པ་དེས་ན་ཕ་ནི་དཔའ་བོ་ལ་སོགས་ པ་ཡོན་ཏན་གྱིས་བརྒྱན་ཅིང་། མ་ནི་ཐ་མལ་པའི་བུད་མེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ལ་མོས་པ་དེས་ན་མ་ནི་དཔའ་མོ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བརྒྱན་ཏེ་ཕ་ནི་ཐ་མལ་པའི་སྐྱེས་པའོ། ། དེས་ན་ཅུང་ཟད་མ་གྱུར་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ གཟུང་བར་བྱའོ། ། དེས་ན་དག་པའི་སེམས་དེ་སྦྱིན་པར་བྱ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །

Regarding the statement, "The disciple is to be empowered": that arises from the nature of the great elements, and from those elements, the entities of the world arise. All of these become the disciple. "The lord of beings" means for the sake of making one the lord of beings. "Is to be" refers to the empowerment by the ācārya. This is for the sake of teaching suchness to the sentient beings of the three realms. Therefore, one becomes a supreme īśvara, certain of buddhahood itself. Now, in order to describe their support, the words beginning with "excellent" are spoken. "Is to be given" refers to the outer yoginīs—those born of the field, those born of mantra, and those born together—who are born from the places of origin. They will enter the womb of those who are about to be explained. Likewise, if the yogin has previously developed devotion to the yoga and yoginī tantras and becomes the nature of insight and method, then by that cause, one will be born from the family of the heroes and heroines, the lords of the fathers and mothers; thus it should be applied. However, if one is devoted to the yoga tantra alone, then the father is adorned with qualities such as being a hero, while the mother is an ordinary woman. Likewise, if one is devoted to the yoginī tantra, the mother is adorned with qualities such as being a heroine, while the father is an ordinary man. Therefore, one will not become [fully] transformed. For that reason, the union of the nature of insight and method should be maintained. Thus, it should be applied as: "That pure mind is to be given."

228

དེས་ན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། ། དེ་ལྟར་དམ་ཚིག་ཅེས་པ་ནི་བརྡའི་སྐད་ཀྱིས་གསུངས་པའོ། ། ཉམས་དགའ་ཞེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། བཟང་པོ་ཞེས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། ། འདུས་བྱས་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་དེའི་གནས་སོ། ། ཁྲག་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་དེ་མ་ཡིས་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ནུས་པས་དེའི་དུས་སུ་མཐོང་ངོ་། ། དེའི་ཚེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཆགས་ པ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དམིགས་པར་བྱ་སྟེ། དེས་རང་བྱུང་གི་མེ་ཏོག་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་ཁྲག་ཆེན་པོའོ། ། དེ་དང་ག་བུར་བཅས་ཞེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཏེ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་ཙནྡན་དམར་པོ་དང་སྦྱར་ཞེས་པ་ནི། ཕ་ཆགས་པ་ ཆེན་པོ་སྐྱེས་པ་དེས་ན་རྣལ་འབྱོར་མ་བསྐུལ་ཏེ། དེས་ཀྱང་འཁྱུད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་དོ། ། དམར་པོ་ནི་ཆགས་པས་མཆོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ཙནྡན་དྲི་བཞིན་བྲི་བའོ། ། ཇི་ལྟར་ཕྱིའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བར་འགྱུར་ཏེ། དྲི་སྣོམ་པས་ན་དྲི་ཟའོ། ། དེ་བཞིན་ དུ་འདིར་ཡང་ཐ་མལ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་སྟེ། ཐ་མལ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆགས་པ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཙནྡན་བཞིན་དུ་དྲི་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བག་ཆགས་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་རང་རིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །

Therefore, the word nyid (itself) is used for the sake of restriction. In that way, samaya (pledge) is spoken in symbolic language. Delightful refers to the nature of self-awareness. Excellent refers to the nature of the dharmadhātu (expanse of phenomena), which is completely pure and free from the nature of manifoldness. Conditioned refers to the locus of the essence of the dharmakāya (truth body). Great blood refers to the mind that arises from its own essence; even the mother sees it at that time through the power of yoga. At that moment, one should focus on the absorption of great passion within one's own nature. That which generates the self-arisen flower is the "great blood." "Together with camphor" refers to the bodhicitta (awakening mind) of the nature of self-awareness; the meaning is that it is generated in that very way. However, "mixed with red sandalwood" means that because the father has generated great passion, he exhorts the yoginī, and she also performs the embrace and so forth. "Red" is for the sake of offering through passion; at that time, it is like the scent of sandalwood. Just as external conceptualizations cause sentient beings, who are like subtle particles, to become extremely subtle, and because they smell the scent they are called gandharva (scent-eaters), so too here, the ordinary bodhicitta is stainless due to the power of ordinary habitual tendencies (vāsanā). For yogins, it is not like that; one should know the scent to be like sandalwood, the nature of great passion, and through special habitual tendencies, it becomes self-awareness itself.

229

དེ་བཞིན་ དུ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཙནྡན་གོ་ཤིཪྵའི་དྲི་བསྣམས་པ་ཙམ་གྱིས་གདུང་བ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རང་རིག་པའི་བདེ་བ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་གྱིས་འཁོར་བའི་བག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་གདུང་བ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་དེ་ཉིད་བག་ཆགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་ དྲི་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་ཅན་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། མ་དང་ཕའི་དྲི་ཞིམ་པོའི་ཙནྡན་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་དྲི་བསྣམས་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཆུ་དང་བཅས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་འཛག་པའི་དུས་སུའོ། ། ལྔ་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲི་ཟ་ཉེ་བར་ འཁོར་གྱི་སེམས་ཅན་དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་མ་དང་ཕའི་བདེ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་རོ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར། འདི་དེ་དམ་ཚིག་ཡང་དག་འདོད། ། ཅེས་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དུས་ཏེ་དུས་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དཔལ་འདུས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བཞེད་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་སུ་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཟང་པོ་བསྐྱང་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་ དུ་སྡོམ་པ་ནི་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སྲོག་ཆགས་གསད་མི་བྱ་ཞེས་པ་ནི་མྱུར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་བྱ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། བུད་མེད་རིན་ཆེན་དོར་མི་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་དཔལ་སྒྱུ་མ་ཡོངས་སུ་མི་དོར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

Likewise, just as the mere smelling of the fragrance of gośīrṣa sandalwood pacifies great torment, so too, the mere indication of the bliss of self-awareness pacifies the great torment of the habitual tendencies of saṃsāra. Furthermore, that very [bliss] becomes the habitual tendency; at that time, the fragrance is the name of all sentient beings. It is certain that they smell the fragrance like the sweet sandalwood of the mother and father. "With vajra and water" refers to the time when the father’s bodhicitta flows. "The fifth, arising from the mind" refers to the gandharva consciousness approaching the ālayavijñāna. That sentient being of the retinue also arises from the extraordinary mind of yogins; that which is produced as becoming of one taste with the bliss of the mother and father is what is meant by that term. Therefore: "This is asserted as the perfect samaya." This refers to the inconceivable time, the characteristic of time, which the Tathāgata taught in all the tantras such as the Śrī-guhyasamāja as the perfect intention of all Buddhas. It is certain that these were also taught in beginningless time. Likewise, "the good should be protected" and so forth is easy to understand. Similarly, regarding the vows: "A yogin who has attained accomplishment should not kill living beings" means that one should not [seek] a swift nirvāṇa. "One should not abandon the precious woman" means that one should not abandon the glorious illusion (māyā).

230

ཡང་ན་གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་སློབ་དཔོན་ གྱིས་ཏེ། དེ་ནི་དོར་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མི་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་མི་འདོར་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་ནམ་མཁའི་སྦྱོར་བ་འཛིན་པ། དེ་སྲིད་དུ་སྒྱུ་མའི་ལུས་བཞིན་དུ་བརྟག་ཅེས་པ་ནི་མཆོག་གི་སྡོམ་པའི་ངེས་པའོ། ། སྔོན་ དུ་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རིག་མའི་རང་བཞིན་གྲུབ་པ་རྣམས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གསང་བའི་དབང་ངོ་། ། ཡང་ན་ཞེས་པ་ནི་ཕྱོགས་གཞན་ནོ། ། བདག་གི་རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ལ་བརྟེན་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དག་ པ་དེའི་ཚེ་སྔ་མ་བཞིན་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སིཧླ་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་མར་ཡིད་ཆེས་པ་རང་འབྱུང་ཆགས་པ་ཆེན་པོའི་ཁྲག་སྙིང་རྗེའོ། ། ག་བུར་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ལྔ་སྟེ། ཀ་ནི་སྡོང་བུའི་རྩ་བ་རུ། ། རི་ན་བུ་ག་ལྔ་རུའོ། ། པ་ནི་རླུང་ལྔ་རྣམས་སུའོ། ། ཨུ་ནི་ཡི་གེ་མི་འགྱུར་བའོ། ། ར་ནི་འཚེད་པའི་ ཆགས་སྦྱོར་བས། ། བུད་མེད་དེ་ནི་མི་འཛག་བྱེད། ། ཅེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྲིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་རིག་པ་ཐོབ་པའོ། ། དེ་སྲིད་བསྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་དྲུག་གིས་རྒྱུན་དུ་གོམས་པར་བསྟེན་པའོ། ། དེ་སྲིད་ཁུ་བ་དང་ལྡན་འགྱུར། །

Alternatively, if one were to pass into parinirvāṇa, at that time the ācārya would [be lost]; "to discard that" means that one would no longer engage in the three worlds, and at that time, the welfare of sentient beings would not be perfected. Therefore, one does not discard the vow. As long as one maintains the application of space, for that long one should examine [reality] like an illusory body; this is the certainty of the supreme vow. Regarding the phrase "previously spoken" and so forth: here, because one sees the accomplished natures of the vidyā through the manner previously explained, it is the secret empowerment. "Alternatively" indicates another position. "My yoginī" refers to the purity of the nature of the dharmadhātu by relying on the avadhūtī; at that time, it is called by that name as before. Likewise, "sihlā" is the blood of self-arisen great passion, which is compassion, characterized by conviction in illusion. "Karpūra" refers to the five syllables: ka is at the root of the stalk; ri is in the five apertures; pa is in the five winds; u is the unchanging syllable; and ra is through the application of the passion of cooking: "That woman makes [the essence] not leak," for the Blessed One has spoken thus regarding compassion. Regarding the phrase "as long as" and so forth: it is the attainment of such supreme unchanging awareness. "For that long, one should rely" means to rely through constant familiarization with the six branches of yoga. "For that long, one will possess the fluid."

231

ཞེས་པ་ནི་དེ་གོམས་ནས་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱག་རྒྱའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱག་རྒྱའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་ རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། གདོང་ནི་བཀབ་ནས་སུ་ཞེས་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དེ་ཉིད་བེམས་པོ་དང་བཅས་པའོ། ། དེས་ན་ཐབས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་བསམ་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་ གདོང་བཅིངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། དམིགས་པ་མེད་པའི་བདེ་བའི་རྒྱུ། ། ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལས་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ། ། ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། འདི་དག་གི་ཡེ་ཤེས་དེས་སློབ་མ་མངོན་ཤེས་དྲུག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁ་ནས་ཁ་རུ་སྤྲོས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་དེའི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་ནས་ སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཞེས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ད་ནི་ཐམས་ཅད་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཡེ་ཤེས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་སློབ་དཔོན་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སློབ་མའི་འབྲས་བུ་བརྟག་པའི་མན་ངག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ། འདིར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་འོག་དང་སྟེང་གི་དབྱེ་བས་ཡེ་ཤེས་དང་ཤེས་བྱའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྟེང་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་དང་དེ་བཞིན་འོག་སྤྱི་བོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐབས་ནི་སྟེང་ངོ་། ། ཤེས་རབ་ནི་འོག་གོ། །

This means that through familiarity with that, reaching the ultimate limit, one sees authentic wisdom and thereby attains Mahāmudrā. Likewise, in order to demonstrate the fruit of the mudrā, the text says "of the mudrā" and so forth. "Mudrā" is emptiness endowed with the supreme of all aspects. "Having covered the face" means that very inconceivable [reality] together with the insentient. Therefore, "by means of method" refers to the activity of consciousness; this is because it has the characteristic of the inconceivable nature of great compassion and the vajra. Thus, the face is bound. For that very reason, it is certain that: "The cause of non-referential bliss / Arises from wisdom itself." This wisdom is transmitted from mouth to mouth by those disciples who possess the six superknowledges. "All are of that nature" is, in brief, what is called the "nirmāṇakāya." Now, because everything is of that essence, in order to teach the pith instructions for examining the result—the bodhicitta as the ācārya and consciousness as the disciple—by way of wisdom, the wisdom of insight, and the empowerment of wisdom, the text says "that very [reality]" and so forth. Here, for yogins, through the division of below and above, [wisdom] becomes the nature of wisdom and the knowable. Furthermore, conventionally, the above is between the two feet and likewise the below is the crown of the head. Likewise, method is the above and insight is the below.

232

དེ་དག་གི་སྟེ་འོག་དང་སྟེང་དག་ཏུ་ཡེ་ ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་དག་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་བླ་མ་དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་དངོས་པོ་རང་རིག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་སློབ་མའོ། ། དེའི་ཡང་ཤེས་རབ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེས་ན་མཉམ་པའི་རོ་ཞེས་པ་ནི་རིལ་པོར་འཛིན་པ་ དང་རྗེས་སུ་གཞིག་པས་རོ་གཅིག་པར་བྱེད་པའོ། ། བཙན་ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཀྱི་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་ཕྲད་པ་འདི་དག་གི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སློབ་མ་དང་ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་དུ་འདུ་ཤེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་དེ་ཉིད་དུ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཡི་གེ་གཉིས་བསྟན་ པའོ། ། ཨེ་ཝཾ་ཞེས་པ་རིམ་ལས་བཟློག་པས་ཝཾ་ནི་སྤྱི་བོར་རོ། ། ཨེ་ནི་ལྟེ་བའི་རྩ་བར་རོ། ། དེ་ལྟར་གཉིས་ཀ་འདུས་པ་ནི་ཝཾ་ཞེས་སོ། ། སྲིད་པ་གསུམ་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས། ། ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཤེས་རབ་ཀྱིས། ། ཐིག་ལེ་རྡོ་རྗེ་རླུང་གིས་ནི། ། རེག་པས་དེར་ནི་ཐིམ་པར་འགྱུར། ། དེ་ བཞིན་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གི་རྗེས་ཐོགས་དེ་ཉིད་དུ་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ། དེ་ནི་དབང་བླ་མ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེས་ཀྱང་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་མན་ངག་བརྟན་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བདག་དང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཇི་སྲིད་དངོས་དང་དངོས་མེད་ཅེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་དཔེས་ ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཐར་དཔེ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བླ་མ་ཞེས་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དེ་ནི་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ལྷག་མ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་ནི་གོ་སླའོ། ། དེའི་མན་ངག་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

In their lower and upper [centers], wisdom and the object of knowledge enter into meditative equipoise. Therefore, the bodhicitta is spoken of as the "Guru." That which generates the entity of self-awareness is the disciple. Furthermore, its insight is the defining characteristic of wisdom. Thus, "the taste of equality" refers to making [all things] of one taste through the methods of "total apprehension" and "subsequent dissolution." The equipoise of the life-force and downward-clearing winds through the forceful application is taught as the very perception of the disciple and the insight. Moreover, "in that very [state]" refers to the two syllables previously explained. Regarding "Evaṃ," in reverse order, "Vaṃ" is at the crown and "E" is at the root of the navel. The union of these two is "Evaṃ." "The three realms are known by all; By the wisdom of the source of phenomena, Through the touch of the vajra wind upon the drop, It dissolves into that very place." Likewise, immediately following the empowerment of the wisdom of insight, it is taught by way of words: "That is called the empowerment of the Guru." Because of that, the pith instructions become stable. Similarly, from "self and other" up to the conclusion "existence and non-existence," the Guru of the peerless bodhicitta—the culmination of the experience of the examples—is the inexpressible self-aware wisdom. The remaining distinctions of its qualities are easy to understand. To demonstrate the pith instructions for that:

233

དང་པོ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སྤྱི་བོ་ ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་འཛག་པའི་དུས་སུ་དང་པོ་ཉིད་དུ་དགའ་བ་སྐྱེའོ། ། དེ་ཡང་མི་གཡོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དཔའ་བོའོ། ། སླར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ལྟེ་བའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པའི་ཚེ་དམ་པར་དགའ་བ་སྐྱེའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་སྟེང་དུ་རྒྱུ་བ་སྟེ། རླུང་ཕྲད་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། ། དེས་ན་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། གཉིས་པོ་འདི་དག་ལས་བདེ་བ་བསྐྱེད་པའོ། ། རྩ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་སྟེ། དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྲོག་གི་ཆ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ ཤེས་སོ། ། དེས་ན་མཆོག་ཏུ་ཆགས་པས་དགའ་བ་མི་འཛག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མ་ལུས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེས་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། ། དེ་བདེ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་རིག། ཅེས་པ་ལ། དེ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་ བྲལ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མིང་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། དེས་ན་འདི་ཉིད་མཆོག་ཏུ་ཆགས་པའི་དགའ་བ་དང་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་ཐབས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་དེའི་སྙིང་པོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ན་འོད་གསལ་བའོ། ། འདི་དག་གི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་གཉིས་མེད་པའོ། ། དེའི་རིགས་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དགའ་བ་གསུམ་མོ། །

First, it is said, "joy" and so forth. Here, at the time when the bodhicitta descends from the crown of the head, joy arises first of all. Furthermore, through the absorption of immovability, one is a hero. Again, when the bodhicitta reaches the location of the navel, supreme joy arises. "Yoginī" refers to moving upon the path of union; this is because it is said, "due to the meeting of the winds." Therefore, yoga is said to be the nature of wisdom and method. From these two, bliss is generated. Because all channels flow, the avadhūtī pervades everything; thus, from the life-force portion of that very maṇḍala, the wisdom maṇḍala is known. Therefore, through supreme passion, joy does not leak. For that very reason, "without exception" means the wisdom that pervades all. The word "that" itself is for the sake of definitive apprehension. Regarding the phrase "by the method of that bliss, all is known": "that" refers to the designation of the state of wisdom, by way of indicating its name. Therefore, through the method of the three—supreme passion, joy, and so forth—phenomena are the nature of method, the dharmadhātu, and its heart mantra is the wisdom of self-awareness. Because it is the very nature of yoga, it is luminosity. The inconceivability of these is non-duality. "Its family" refers to the three joys that produce it.

234

དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་ནི་བླ་མར་བརྗོད་དེ་བསྐྱེད་བྱ་དང་སྐྱེད་བྱེད་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ་མཐོང་བ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། དེའི་ཚེ་ འདིར་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ན་དེ་ཇི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚེ་འདིར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་ཕྱིའི་བྱ་བ་བཀག་ན་སློབ་མ་ལ་ཆོས་བསྟན་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ནང་དུ་བསྒོམས་པས་སོ། ། དེས་ན་རང་གི་དོན་མི་འབྱུང་ སྟེ། སྔོན་དུ་མ་ཐོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅིའི་ཡང་ཐོས་པ་བརྒྱུད་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་རམ་ཞེས་འགའ་ཞིག་གི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་ན་དེའི་མ་བརྗོད་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་གསུངས་པ། དང་པོ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིར་བསྟན་པའི་རྒྱུན་ཐམས་ཅད་ནི་གོ་ སླའོ། ། དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ནི་འོན་ཀྱང་བདེན་མོད་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གསུངས་པ་ཁ་ཅིག་ཏུ་ཡང་ཁྱེད་ཅག་རྣམས་ཀྱིས་གཏམ་ཙམ་ཡང་མ་ཐོས་སམ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མདོར་བསྡུས་ན་རང་བཞིན་ གྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེས་ན་དང་པོ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་དྲུག་ལ་འཇུག་པ་རྣམས་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དེ། བདག་ཅག་གིས་ཐར་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བགྲོད་པར་འགྱུར་ཞེས་གཅིག་ལ་གཅིག་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཚེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དབང་གིས་དགེ་བའི་གྲོགས་དང་ཕྲད་པར་ འགྱུར་རོ། །

Therefore, these are called "superiors" because of the relationship between the produced and the producer; this is the intended meaning. Thus, "seeing the ultimate" is certain. At that time, if the mundane and the supramundane were to become one, how could yogis perform the welfare of sentient beings in this life? If external activities were to be ceased for the time being, there would be no teaching of the Dharma to disciples. Why? Because of internal meditation. Consequently, one's own welfare would not arise, because [the Dharma] was not previously heard. If someone were to ask, "How can the welfare of sentient beings be achieved without a lineage of hearing?" that is not what is being said. The Blessed One has spoken: "The first joy," and so forth; all the streams of teaching shown here are easy to understand. Although it is taught in that way, it is nonetheless true that everything is the ultimate. Why? Has it not been said in some places, "Have you not heard even a mere word?" What is that? Because, in brief, all phenomena—stable, moving, and so forth—possess the characteristic of the conventional by nature. Therefore, those who initially enter the six views will say to one another, "How shall we proceed toward liberation?" At that time, through the power of the ripening of their karma, they will meet with virtuous friends.

235

དེ་ཉིད་ནི་ཚིག་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དེ་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པའི་སློབ་དཔོན་ལ་བསྙེན་བཀུར་གྱིས་ཤིག སློབ་དཔོན་ཆེ་གེ་མོའི་ཁྱིམ་དུ་སོང་ལ་ཆོས་ཉོན་ཅིག། དེའི་བཀའ་དྲིན་གྱིས་ཐར་པ་ཐོབ་པོ། ། དེའི་སྲིད་པ་ཟད་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ཡང་སོང་ནས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ བྱེད་དོ། ། སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱང་རང་རང་གི་ཆོས་དེ་དང་དེ་ལ་སྦྱར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དམ་པར་འདོད་པའོ། ། འོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་བདེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པས་ཐར་པ་ཐོབ་པོ། ། དེ་ཡང་སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མེད་ན་ གྲོལ་བར་མེད་དོ། ། དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དག་གོ། ། དེ་ལྟར་གསུངས་པ། དང་པོ་ཉིད་དུ་དོན་དམ་པ་ནི་རྒྱུའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ནི་འབྲས་བུའོ། ། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བསྒྲུབས་སོ། ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་དེ་དེས་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེན་པའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་བསྟན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་བདེན་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའོ། ། དེ་ལྟར་ བསྟན་པ་ནི་གཙོར་སྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པ་ནི་གཙོར་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟོན་ཏོ། ། ཐ་མལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། །

Regarding that very point, it is said: "Honor the teachers of the non-Buddhists and others. Go to the house of such-and-such a teacher and listen to the Dharma. Through his kindness, you will attain liberation; he will bring your becoming to an end." Thus, having gone there, one acts exactly as instructed. The teachers, in turn, apply their respective doctrines to that end. Therefore, everyone desires the sublime. However, in the teaching of the Tathāgata, liberation is attained by relying on the two truths. That [liberation] is the nature of emptiness and compassion. Likewise, if cause and effect did not exist, there would be no liberation. Furthermore, these are the conventional and ultimate truths. As it has been said: "First, the ultimate is the cause; the conventional is the effect." That [ultimate] is also supramundane. The ultimate truth is established by means of the conventional truth. Therefore, the Buddha taught that through the supramundane truth one becomes omniscient, and not through the mundane truth, because [the latter] is incapable [of such a result], just like King Bimbisāra. For that reason, the supramundane conventional and ultimate truths are mutually cause and effect. Thus, the teaching is primarily an illusion, while the ultimate is primarily the cause of accomplishment. Therefore, it is certain that the teaching reveals omniscience itself, and not that of ordinary people.

236

འོ་ན་ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་སྟོན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་དེ་འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྔོན་ཉིད་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་སྡུད་པར་བྱེད་པས་བསྡུས་ནས་གླེགས་བམ་ལ་སོགས་པར་གྲགས་སོ། ། དེ་ཡང་ཕན་ཚུན་བརྒྱུད་པས་ཐོས་པ་དང་བསམ་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་ མངོན་པར་བགྲོད་དོ། ། དེས་ན་ད་ལྟའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། དེ་རིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། སློབ་མ་སྤྲོ་བའི་རྗེས་ཐོགས་སུ། ། དེ་ནས་རྫས་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྗེས་ཐོགས་སུའོ། ། དེ་ནས་སློབ་མ་ལ་ཆོས་བསྟན་ པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་སླར་ཡང་སློབ་མ་རྣམས་རྒྱལ་ཚབ་ཉིད་དུ་གཞག་པའི་ཕྱིར། སྲིད་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་དག་གིས་ཏེ། ཇི་ལྟར་གསུངས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཟབ་མོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆོ་གས་ ད་ལྟར་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། འོན་ཀྱང་སློབ་མ་རྣམས་མོས་པའི་དབང་གིས་ཆོས་བསྟན་པའོ། ། དེས་ན་སློབ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པའི་སློབ་མའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ ཚིགས་བཅད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དབང་བསྐུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཆོག་ཅེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཆེན་པོའི་དབུགས་དབྱུང་བའོ། ། དེ་ཡང་ཟབ་མོའི་སྒོམ་པས་རྟོགས་པའོ། །

Well then, how are sentient beings taught now? Because the Tathāgata has passed into parinirvāṇa. Therefore, it is said that here the Tathāgata previously taught the Dharma, which is the nature of cause and effect. That was then compiled by the compilers and became renowned in volumes and so forth. Furthermore, through mutual transmission, by means of hearing and reflection, one proceeds toward the Mahāmudrā. Thus, the Blessed One spoke to the present-day ācāryas: "Today," and so forth, is said immediately after the disciples have been inspired. Then, "What is the substance?" and so forth, is said immediately after the qualities of the ācārya. Then, immediately after the Dharma has been taught to the disciples, in order to establish the disciples in the status of regents, "The three realms," and so forth, is spoken. "By that very [means]" means by this very [means], that is, by the systems of the outer and inner [tantras]. By the ritual of that very profound system as it was taught, the present-day ācāryas should act for the benefit of themselves and others; this is the certainty of the Blessed One. However, the Dharma is taught according to the inclinations of the disciples. Therefore, "The disciples," and so forth, is spoken, which is easy to understand. Thus, in order to show the qualities of the disciples who have received empowerment, "Empowerment," and so forth, is spoken. "Supreme" refers to the encouragement of the Great Vajradhara. That, moreover, is realized through profound meditation.

237

དེ་བཞིན་དུ་རྙེད་དཀའ་ཞེས་པ་ནི་ཐོབ་པར་དཀའ་བའོ། ། མཚུངས་མེད་ཅེས་པ་ནི་ སྒོམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པ་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བགྲོད་པའོ། ། ཞིང་ཞེས་པ་ནི་བླ་མའི་མན་ངག་གིས་རང་གི་ལུས་ཉིད་སྦྱངས་པའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་ཅེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་དཔལ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་མེད་པ་ལས་གཉིས་ མེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་བའི་གང་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་རྗེས་གནང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་དེ་ཡང་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་དབང་བསྐུར་བའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་ཡེ་ཤེས་སྟེར་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བའོ། ། དེ་ལ་བོ་མཆོག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རྟོགས། ། ངྷི། ཉིན་མོའི་དུས་སུ་དམིགས་པ་ཡིས། ། ཙིཏ། སེམས་ནི་སེམས་མེད་རང་བཞིན་བྱས། ། ཏཱ། དེ་ཡིས་མཆོག་ཏུ་གཉིས་མེད་དོ། ། བྷི། སྐུ་རྣམས་ལ་ནི་རང་བློ་མེད། ། ཥེ། གཉིས་ཀྱི་མགོ་བོ་རུ་ནི་གཏོར། ། ཀོ། ། དཔའ་བོ་ནུས་པ་དེ་རུ་ཞིག། རང་གི་ཁྱིམ་དུ་སེམས་བླ་མ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྟོག་པ་གཉིས་པའི་དབང་བསྐུར་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པའི་གཞུང་བསྟན་པ་སྟེ་དང་པོའོ། ། ། ། ད་ནི་ཤེས་རབ་དང་ ཐབས་ཀྱི་དོན་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

Likewise, "difficult to find" means difficult to attain. "Peerless" means it is without equal to any other meditation. Furthermore, it is the path traversed by the great yogis. "Field" refers to purifying one's own body through the guru’s pith instructions. "Enjoyment" refers to the nature of the wisdom of self-awareness. Therefore, "glory" refers to non-duality; non-duality is that very great bodhicitta. The yogi who is empowered by that is the Great Vajradhara. For this reason, the words "permission" and so forth are spoken, which are easy to understand. Thus, immediately following the conventional and ultimate empowerments, wisdom is bestowed. That, moreover, is the empowerment of bodhicitta. Regarding that: Bo (Bha): Realized by the nature of the supreme self. Dhi: By means of apprehension during the day. Ci: The mind is made to be of the nature of non-mind. Tā: By that, it is supremely non-dual. Bhi: The bodies are without their own intellect. Ṣe: Scattered upon the head of the two. Ko: The hero’s power dissolves there. The mind, the guru, in one's own home. This concludes the first chapter, the extensive commentary on the empowerment section of the second chapter of the King of Tantras of the Union of Drops, titled The Illumination of the Mindfulness of the Correct View. Now, in order to show the commentary on the manner of meditating on the meaning of wisdom and method, the words "Then" and so forth are spoken.

238

དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དབང་བསྐུར་བའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་བསྒོམ་པའི་ངེས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཡང་དག་བཤད་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་གོ་རིམ་ བཞིན་བཤད་པར་བྱའོ། ། གང་གི་བྱིས་པ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གཞན་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་སེམས་ཅན་གང་དག་གཞན་གྱི་དོན་མེད་པར་སྒོམ་པ་བྱེད་པ་དེ་རྣམས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིར་ གང་གི་ཕྱིར་རྩོད་པའི་དུས་སུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཚེ་ཐུང་ཞིང་བརྩོན་འགྲུས་ཆུང་བ་སྤྲོ་བ་ཆུང་བ་བསོད་ནམས་ཆུང་བ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཚེ་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པས་སངས་རྒྱས་ཉིད་འདོད་དོ། ། དེ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་ཉིད་འཐོབ་པའོ། ། གང་ གིས་ཞེས་པས་འཁོར་བའི་འཇིགས་པ་ཟབ་མོ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་སྒྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་དོན་ཙམ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཤིང་སྲིད་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་ གསུངས་པའི་བསྒོམ་པ་ལ་ཇི་སྲིད་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་མ་སོང་བ་དེ་སྲིད་གཞན་གྱི་སེམས་མི་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་གང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་དམ་བཅས་པའི་ཚིག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པར་བྱུང་བའོ། ། དེས་ན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཕེལ་བ་དང་དབྲི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དབྲི་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མེད་པའི་བློའོ། །

Regarding the phrase "Then," it refers to the certainty of meditation immediately following the mundane and supramundane empowerments. Furthermore, "shall be correctly explained" means it shall be explained according to the proper sequence. That which is understood by childish beings is what is so designated. Regarding the phrase "for the sake of others" and so forth, here those sentient beings who practice meditation without the welfare of others will attain nirvāṇa. Why is that? Because in this age of conflict, all sentient beings have short lifespans, little diligence, little enthusiasm, and little merit; at that time, practitioners desire buddhahood through the intention of their own minds. For their benefit, they shall attain the state of Vajradhara in this very life. By the phrase "by whom," one will be liberated from the ocean of afflictions such as desire, which is the profound fear of saṃsāra. Therefore, "nirvāṇa" means having completely abandoned one's own self-interest and no longer engaging in the activities of existence. Regarding the phrase "the ultimate limit," it means that as long as one has not reached the ultimate limit of the previously mentioned meditation, one should not concern oneself with the minds of others. However, the phrase "whoever is a buddha" and so forth is a word of commitment; therefore, it arises as stainless. Thus, to demonstrate that very point, it is said "increase and decrease" and so forth; "decrease" refers to the cognition of the non-existence of phenomena.

239

འཕེལ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ་འདི་དག་སྤངས་པའི་བློ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བླ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་བསམ་དུ་མེད་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའམ། གདོན་དུ་མེད་པའི་ ཚིག་སྤངས་པ། ། ཞེས་པ་སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་གིའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དབྲི་ཞེས་པ་ནི་འདིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་རང་བཞིན་བརྒྱད་ཅུ་རྣམས་ལ་མདོར་བསྡུས་ན་སེམས་ནི་བརྟེན་པའོ། ། དེས་ན་ཡང་རྩ་རྣམས་ཀྱང་བརྟེན་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་དགོངས་པས་བཤད་པ་འདི་ ཉིད་གསལ་བར་གསུངས་པ། ། དེ་ཡང་བསྡུས་ན་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྤངས་པ་ནི་དབྲི་བའོ། ། ཡང་ན་དེ་རྣམས་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་འཕེལ་བའོ། ། འདི་དག་གིས་རང་བཞིན་སྤངས་ཤིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ ལྟར་བསྡུས་པ་ཉིད་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་ཁམས་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། དེ་ཐམས་ཅད་མི་འདོར་བའོ། ། དེས་ན་ཕྱིའི་བྱ་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་དོར་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིད་ཆེས་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དཔེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པས་ཆོས་སྟོན་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ཆུ་ཤིང་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཆུ་ཤིང་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ནི་སྟོང་པ་སྟེ། བརྟག་པ་ན་དེ་མི་དམིགས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །

"Expansion" refers to the grasping at those [phenomena]; the mind that has abandoned these is what is called by that name. "Unsurpassed" means that even for the Omniscient One, it is inconceivable, inexpressible, or beyond words that cannot be uttered—this is the view of some masters. Likewise, "diminution" here refers to the eighty innate natures of all sentient beings; in brief, the mind is the support, and therefore the channels are also the support. For that reason, this very teaching of the extremely profound intentional meaning is clearly stated: in brief, the characteristic of the nature of the mind is that the abandonment of those natures is "diminution," or alternatively, "expansion" because of the increase of those [qualities]. A yogi who has abandoned these natures and is liberated is called by that name. Thus, regarding the summary of the "five aggregates" and so forth—the word "and so forth" refers to the phenomena of the elements, sense faculties, and so on—and none of these are to be discarded. Therefore, external activities are also not to be completely abandoned for the sake of worldly conventions. This is because worldly people have confidence [in such things], and likewise, all the Tathāgatas teach the Dharma by relying on examples. However, it is taught that all of these are like a plantain tree; just as the core of a plantain tree is empty and is not perceived when examined, so too the dharmatā of phenomena is the characteristic of the dharmadhātu, because it arises from the dharmadhātu.

240

ནམ་མཁའི་ངོས་སུ་ནམ་མཁའ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་དང་མཚུངས་པས་ན་མཉམ་དང་མི་མཉམ་ཞེས་པ་ནམ་མཁའ་ཡང་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པ་མི་བདེན་པ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་ དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དང་པོ་ཉིད་དུ་ལ་ལ་ནཱ་དང་ར་ས་ནཱ་དང་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་བརྗོད་དེ། འདིར་ལ་ལ་ནི་ལུས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ། དེས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་བསྒོམ་ཞེས་པ་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ལ་ཉི་མའི་ཆ་འཕེལ་བའི་དབྱེ་བས་ཟླ་བའི་ཆ་ བཅོ་ལྔ་ཟད་དོ། ། དེ་ཡང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཏེ་ཆ་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཟླ་བའོ། ། དེས་ན་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་སྟེ། དེ་སྤངས་ན་རང་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྒོམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ་ ངེས་པའོ། ། མི་སྟོང་པར་ཡང་ཞེས་པས་ནི་དེ་བཞིན་དུ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ལ་ཟླ་བའི་ཆའི་ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ཉི་མའི་ཆ་ཕྲི་ཞིང་ནང་དུ་ནི་ར་ས་ནཱ་དབྲིའོ། ། དཀར་པོའི་ཚེས་གཅིག་ལ་སོགས་པ་ཆ་བཅོ་ལྔ་འཕེལ་བའི་དབྱེ་བས་སོ། ། དེ་ལྟར་མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ། མི་སྟོང་པ་ཡང་བསྒོམ་ པ་མིན། ། ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་བསྒོམས་པས་ནི་ངག་གི་དངོས་པོ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་དེའི་ཚིག་གསུངས་ཏེ། སྟོང་ཉིད་དོར་མི་བྱ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ཆ་བཅུ་དྲུག་པ་ཆ་གཅིག་ནི་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

It is like the appearance of space within the expanse of space. Because it is similar to that, the terms "equal" and "unequal" refer to the fact that space itself is primordially unborn, a characteristic of unreal appearance, and is thus called the inexpressible dharmadhātu; this is the intended meaning. Likewise, at the very beginning, the nature of the lalanā, rasanā, and avadhūtī—which are the essence of body, speech, and mind—is described. Here, lalanā is the essential nature of the body. Therefore, the statement "one should not meditate on emptiness" refers to the fifteen lunar digits that are exhausted through the division of the increasing solar portion during the dark fortnight. That, moreover, is the inner bodhicitta, the moon consisting of fifteen digits. Consequently, it is the entity of the body; if that were abandoned, one would be unable to engage in the welfare of oneself and others. For that reason, it should not be meditated upon, because it is established by its own nature; this is the certainty. Regarding the phrase "nor as non-empty": similarly, during the bright fortnight, because the enjoyment of the lunar digits increases, the solar portion is diminished, and internally the rasanā is reduced. This occurs through the division of the increasing fifteen digits starting from the first day of the bright fortnight. Thus, the statement "nor as non-empty" means that one should not meditate on it as being non-empty either. By meditating on that, the entity of speech is exhausted. Therefore, the following words were spoken: "Emptiness is not to be discarded." Here, the sixteenth digit of the avadhūtī is the single digit that constitutes the characteristic of the entity of the mind.

241

དེ་ལྟར་སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་པའི་ཕྱོགས་ གཉི་ག་ཡང་མི་དོར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་སྟོང་པའམ་མི་སྟོང་པའི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་སེམས་ཞེན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་ཡོད་དོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། ཐ་མལ་པའི་རྣམ་རྟོག་སྐྱེ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཐ་མལ་པ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་གཉིས་ ལ་འཛིན་པས་སོ་སོ་ལ་ཞེན་ཏོ། ། དེས་ན་གཉིས་མེད་པའི་བློ་མི་སྐྱེའོ། ། དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་དམན་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡོངས་སུ་གཏོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་འདི་དག་ལ་གང་བརྟེན་པའི་བློ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་དོར་བའོ། ། གཉི་གར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྣམ་དག་ཅེས་པ་ནི་རྣལ་ འབྱོར་པའི་སེམས་སོ། ། དེས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་མི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྤངས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བདག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་བརྗོད་དེ། དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་དབྱེ་བས་རང་ གི་ངོ་བོའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འགྱུར་བ་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཆགས་བྲལ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་ལ་ལ་ནཱ་སྟེ། དེ་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པའི་བསྒོམ་པའི་དབང་གིས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། ར་ས་ནཱ་ནི་ཆགས་བྲལ་བར་མ་སྟེ་དེ་ཡང་སོམ་ཉི་མེད་པའོ། ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ ཏཱིའི་ནི་ཆགས་བྲལ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ཡང་འདོད་པ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

Thus, the meaning is that neither the side of emptiness nor the side of non-emptiness is to be discarded. Why is that? It is said: "Non-empty," and so forth, because there is a fault in the mind clinging to a single entity, whether empty or non-empty. Why is that? It is said that "ordinary conceptualization arises." "Ordinary" refers to the grasping at two entities, whereby one clings to each individually. Consequently, the non-dual mind does not arise, and thus the meditation becomes inferior. Regarding "completely abandoning," and so forth, it means that the mind which relies upon these conceptualizations is to be completely cast off. Regarding "both," and so forth, "pure" refers to the yogi’s mind. Therefore, it is said, "one will be liberated," which means abandoning wisdom that is accompanied by apprehension. For that reason, "self," and so forth, is easy to understand. Likewise, having described the nature of the phenomena of body, speech, and mind, that too becomes the nature of its own essence through the differentiation of its nature. Regarding "unchanging," and so forth, the nature of freedom from passion is the lalanā; that is due to the power of unchanging meditation. In the same way, this should be understood for all [the others]. The rasanā is the intermediate freedom from passion, which is also without doubt. The avadhūtī is the great freedom from passion; the meaning is that it is without desire and free from stains.

242

དེ་ལྟར་སེམས་རྣམ་པ་གསུམ་དང་བྲལ་ཞིང་དྲི་མ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་སྤངས་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་འདིའི་སྲོག་རྒྱུ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དང་པོ་ནི་སྟེང་དུ་འགྲོ་བའོ། ། གཉིས་པ་ནི་འོག་ཏུ་འགྲོ་ བའོ། ། དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བར་དགོངས་སོ། ། དེ་དག་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་དབུས་སུ་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་བློ་དང་ལྡན་པས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ནི་མྱ་ངན་ནོ། ། སེམས་ཅན་ཡོད་པར་འཛིན་པར་ནི་མྱ་ངན་བར་མའོ། ། སེམས་ཅན་ མེད་པར་འཛིན་པ་ནི་མྱ་ངན་ཆེན་པོའོ། ། དེས་ན་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་གསུམ་དུ་མི་བརྟག་གོ། ། དེའི་ཚེ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཞི་བའི་གཟུགས་ཏེ། དེའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྟོག་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ། ། སླར་ཡང་འཁོར་བ་ལས་འཇིགས་པ་དོར་བའི་ཕྱིར། ཡིད་བཞིན་ནོར་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འོན་ཀྱང་འཇིགས་པ་བར་མ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་བྱ་བ་བརྩོན་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། དེས་ན་ཡང་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀ་ནི་སྲིད་པ་སྟེ། གཅིག་ཉིད་ཤེས་རབ་ དང་ལྷན་ཅིག་པ་དེ་ཉིད་སྲིད་པ་བར་མའོ། ། ནམ་མཁའ་ལ་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་ཉ་བར་སོང་བའོ། ། དེའི་ཚེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་གང་ན་ཡང་སྟེ་གང་དུ་ཡང་སྒོམ་པ་པོ་མེད་པའོ། ། དེས་ན་གང་ནའང་སྒོམ་པ་མེད། ། ཅེས་སོ། ། དེས་ ཀྱང་མི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།

Thus, the meaning is that one is free from the three types of mind and has abandoned the nature of the three stains. Likewise, the movement of the life-force of this mind is twofold: the first is the upward movement, and the second is the downward movement. These are intended as birth and death. Liberation from these is to be meditated upon by the wise in the center, like space; this is the certainty. Similarly, turning one's back on sentient beings is sorrow; grasping at the existence of sentient beings is intermediate sorrow; and grasping at the non-existence of sentient beings is great sorrow. Therefore, one should not conceptualize these three types of discursive thought. At that time, the very absence of proliferation is the form of peace; the conceptualization of its insight is inexpressible. Furthermore, in order to cast off the fear of saṃsāra, it is said, "Like a wish-fulfilling jewel," and so forth. Regarding that, it is said thus. However, intermediate fear is likewise free from the exertion of activity through the nature of non-apprehension. Therefore, extreme fear is the inconceivable great compassion of non-apprehending love. Likewise, both are becoming; that very same thing, when conjoined with insight, is intermediate becoming. Like space in space, it has approached the state of great becoming itself. At that time, there is no grasping, and no meditator anywhere or at any time. Thus it is said: "There is no meditation anywhere." By that, it becomes non-virtue itself.

243

དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞེས་དགོངས་ཏེ། དེའི་ཚེ་བརྗོད་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ་རང་གི་སེམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་རང་གི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བོ་དེ་ཐམས་ཅད་འཁོར་བའི་དབུས་ སུ་སྐོམ་གྱིས་གདུངས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྒོམ་པ་ལ་གདུངས་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཚོར་བའི་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། ། དེའི་ཚེ་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཚོར་བ་བར་མ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དེ་ཤིན་ཏུ་ཚོར་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་སྐད་ཅིག་ ལ་མཚོན་ཅིང་སྤྱོད་པའི་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། ། དེས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི་གནས་ཐོབ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་སོ་སོར་རྟོག་པ་སྒྲུབ་པ་པོ་ཡང་མེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་ ཀྱང་མེད་པ་སྟེ། གང་གི་ངོ་ཚ་བའི་དབང་གིས་བྱ་བ་ཉེ་བར་བརྐྱང་བ་ཡང་མེད་པའོ། ། རྒྱུ་དེས་ན་དེ་ལྟར་ཡང་སྤང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། སླར་ལ་ཡང་བརྩེ་བ་ཡང་ཡོད་དེ། དེས་ན་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་གཟུང་བར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་བརྩེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་མེད་དེ་འདིར་དེ་ཡང་བརྩེ་བ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་ དྲི་ཟ་བ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་ལྔས་ཉེ་བར་འཇལ་བ་དེས་ན་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར། དགོངས་པས་དངོས་པོ་གང་དང་གང་མཐོང་བ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཉིད་ཀྱིས་དཔེ་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།

Intending that one is "free from virtuous conceptualizations," at that time there is not the slightest thing to be expressed or meditated upon, because one has thoroughly understood one's own mind. Furthermore, all those beings who arise from the nature of one's own mind are tormented by thirst in the midst of saṃsāra; they are tormented by the meditation on suchness. Because one is free from that, likewise, here there is not the slightest activity of feeling. At that time, there is nothing to be practiced. The intermediate feeling is the agent itself, because it is completely liberated from feeling. In that very instant, one is also liberated from the ultimate wisdom that characterizes and engages [the object]. Therefore, one attains the state of meditative cultivation that is inconceivable. Likewise, here there is no practitioner of analytical discernment. For that reason, it is said that "there is nothing to be accomplished," meaning there is not the slightest entity; there is also no engagement in activity driven by a sense of shame. For that reason, one does not abandon it in that way. Furthermore, there is also compassion; therefore, one should grasp even a slight entity. Moreover, because it is for the sake of compassion, that [entity] does not exist; here, by the power of great compassion, one should illustrate it through the five examples, such as the gandharva and so forth. Thus, the passage beginning with "Whatever entity is seen through the intention" is easy to understand. Likewise, the examples taught through doubt itself, beginning with "Just as," are as follows:

244

འདིར་ཇི་ལྟར་ཁྱེའུ་དང་བུ་མོའི་ བདག་ཉིད་འགའ་ཞིག་རྩེ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་གཉི་གའི་དབང་པོ་འདུས་པར་བྱེད་དེ། དེ་གཉིས་མ་བསླབས་པར་ཡང་དབེན་པར་དེ་དག་འདུས་ནས་བདེ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་བྷ་གར་ལིངྒ་རབ་ཏུ་གཞག་མོད་དངོས་སུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། མི་འཛག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་སེར་སྣའི་དབང་གིས་བསྣུན་ཏེ། ཐོག་མ་མེད་པའི་བསྐལ་བ་གྲངས་མེད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པས་ཉེ་བར་བསྣུན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ ཉིད་ཀྱིས་བསྒོམ་པ་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པ་བྱེད་དེ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་ལ་ལ་ནཱའི་རང་བཞིན་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལ་ལ་ནཱའི་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་འདོད་ པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་ཉེ་བར་མཚོན་པའོ། ། སླར་ཡང་ར་ས་ནཱ་ཡིས་གསུངས་པ། བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་ལ་ལ་ནཱའི་རྐྱེན་གྱིས་ར་ས་ནཱའི་བསྟན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱང་ཆགས་པ་ནི་དང་པོའོ། ། དེའི་མཐའ་མ་ནི་ཁྲག་གོ། ། བར་མ་ནི་གཉི་གའི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མགུ་བར་བྱེད་པ་བསྐྱེད་དེ་མགུ་བ་བར་མ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རང་རིག་པ་བསྐྱེད་དོ། ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ནི་ཤིན་ཏུ་མགུ་བའི་ཕྱིར།

Here, just as in the case of a boy and a girl, at the time of their play, the faculties of both are brought together. Even without being taught, when those two meet in seclusion, they give rise to a mind of bliss. Therefore, although the liṅga is placed in the bhaga, there is not even the slightest actual experience, because there is no emission; this is the intended meaning. In the same way, yogins who meditate on the recollection of the Buddha are struck by the power of avarice. Because they are afflicted by the faults of avarice and so forth, which are habitual tendencies from beginningless, countless eons, they perform the meditation of wisdom and method itself as being primordially unborn; the terms "generation" and so forth are easy to understand. Thus, the nature of the lalanā channel, which consists of thirty-three channels, has been explained. Why is that? Because it is asserted that the lalanā channel of a bodhisattva consists of thirty-two channels. Likewise, the "thirty-third" indicates the essential nature of the oneness of all. Furthermore, rasanā says: "Generation" and so forth; here, by means of the lalanā, the rasanā is indicated. Of those, the first is passion. Its end is blood. The middle is the stainless wisdom of both, which generates delight; by that very middle delight, self-awareness is generated. That very wisdom, because it is extremely delighted, [is the ultimate].

245

ལུས་བོར་ནས་གཞན་བེམས་པོའི་དངོས་པོ་ལ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ རྣམས་ཀུན་ལ་བལྟ་བ་ཞེས་པ་ནི་བེམས་པོའི་གཟུགས་ལ་ཤེས་པར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་མཐོང་བས་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དེ་ནི་དགའ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྒྲའི་བདག་ཉིད་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རྟོག་པ་མིང་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་རྣམས་ལ་བྱུང་བ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ རང་གིས་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་ངོ་མཚར་བར་བྱེད་པའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་དགའ་བ་ལྟ་བུའི་དགོད་པའོ། ། འམ་གྱི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དགོད་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་སྔོན་གྱི་དངོས་པོ་ ཡོངས་སུ་གཏང་ཞིང་མ་འོངས་པ་མ་ཐོབ་ཅིང་ད་ལྟའི་གནས་པ་ནི་དགོད་པའོ། ། ད་ལྟའི་ཧ་སི་ཏའི་ཧ་ཅན་གྱིས་བསྒྱུར་བས་ཨར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ནམ་མཁའོ། ། མཁའ་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཚིམ་པ་ཐོབ་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་རོ་རྣམས་ཞེས་པ་ ལ་ཇི་ལྟར་ཆགས་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ནམ་མཁའ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམས་རོ་གཅིག་པ་དྲུག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་པའི་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཐོབ་པའོ། ། དེས་འཁྱུད་པས་ལས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བྱེད་ པས་ཞེས་པ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་འོ་བྱེད་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་བརྩེ་བ་གཞན་དུ་སོང་བའི་སེམས་ཀྱིས་མིན་ཏེ་ཕྱིའི་དངོས་གྲུབ་རྣམས་སུ་ཐལ་བའི་བསམ་པས་མ་ཡིན་པའོ། །

Once the body is cast off, it cannot be described as any other inanimate entity. Likewise, "beholding all forms" means that because consciousness pervades inanimate forms, seeing them is the blessing of self-consecration, which is joy. Similarly, the conceptualization of the nature of sounds as various names arising within those [forms] is supreme joy. Likewise, because one examines them oneself, the inconceivable words that cause wonder are like the laughter of joy. The word "or" (am) signifies conceptualization. Because all entities are by nature equal to space, just as in the moment of laughter, one completely relinquishes past entities, does not attain the future, and the present abiding is "laughter." The present hasita is transformed into ha by the ha-suffix, which is space. "Space" (kha) means "equal to space" (khasama). Likewise, "attaining satisfaction" refers to the various tastes. Just as in the manner of great passion, the five aggregates of the absorption (samādhi) become space itself; they attain the nature of bliss, the various forms of the sixth wisdom-taste, which is of a single flavor. By embracing that, "performing all actions" means performing all activities such as pacification and so forth. That itself is the "kiss," not with a mind that has gone elsewhere in extreme affection, nor with the intention of falling into external accomplishments.

246

དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞེས་པ་ནི་མ་དུབ་པས་དུབ་པ་མི་འདོར་ཏེ། རྣལ་ འབྱོར་པས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྣལ་འབྱོར་ལ་གོམས་པར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་མའི་ནུ་མ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཇིབ་ཀྱང་མི་སྐྱོ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ལ་གོམས་པར་བྱེད་དེ་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་ཡང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་པས་བླ་ན་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་སྐྱེ་སྟེ། དེས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད། ། རིག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་མི་ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་གཉིས་མེད་པ་འདིས་བརྩོན་འགྲུས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེས་ཀྱང་འདིར་ང་རྒྱལ་གྱིས་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དམ་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཐོབ་པའོ། ། དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སྟེ་ མི་ཕྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པའོ། ། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་གསལ་བར་སངས་རྒྱས་བྱས་པའོ། ། དེའི་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ནི་སྤྲོ་བའོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྒྱུད་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ རང་བཞིན་ནོ། ། སླར་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཀུན་དངོས་ཞེས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུའི་ས་རྣམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་འོད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ས་བཅུ་གཅིག་པའོ། ། དེ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ་རང་གི་དོན་དུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ པ་བར་མའི་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་དང་ཀུན་ཏུ་འོད་དག་གཉིས་མེད་པའོ། །

Likewise, "continuously" means that one does not abandon the practice due to weariness. The yogi familiarizes themselves with yoga without interruption; just as a child does not grow weary of incessantly sucking at its mother’s breast, so too does one familiarize oneself with primordial wisdom (jñāna), just like the circle of a whirling firebrand. Through such instruction, the unsurpassed application arises, and by that, the yogi who realizes suchness (tattva) will attain inexhaustible primordial wisdom. Therefore, it is said that through this non-duality, diligence is accomplished; by that, one attains here the supreme and sublime ultimate bodhicitta. Furthermore, because it is the maturation of karma, it is "vajra," meaning indivisible. Likewise, the glorious Vajrasattva is perfectly attained through the characteristic of the dharmadhātu. By its power, one is clearly awakened. That very awakening is the radiance. Suchness is the coemergent tantra, the very nature of the dharmakāya of the perfection of wisdom (prajñāpāramitā). Furthermore, "the reality of all perfections" refers to the stages (bhūmi) of the ten perfections. Likewise, because there is no appearance, it is "Universal Light" (Samantaprabhā), the eleventh stage of the Tathāgata. By abiding in that, one becomes the "Great Coemergent" for one's own benefit. Likewise, the "intermediate coemergent" is the non-duality of the ten perfections and Universal Light.

247

དེ་ཡང་དྲག་པོ་ཀུན་ཟ་བ་བཞིན་འོད་གསལ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཟ་བའོ། ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོམ་པའི་མཆོག་དེ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་སྒེག་པ་འདི་བྱུང་བ་ན་འགྲོ་བ་བརྟན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གཡོ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཞེ་འགྲས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་བསམ་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐའ་ཡས་པ་དང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་གསལ་པོས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་ཏོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་བསྡུའོ། ། དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པས་བསྒོམ་བྱ་ཞེས་པ་ནི་བདེན་པའི་དངོས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མི་བདེན་པའི་དངོས་པོ་དེ་དག་དང་བྲལ་བར་ངེས་པའོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་ངེས་ཤེ་ན། དངོས་པོ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེན་པའོ། ། དེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དག་ལས་གྲོལ་བ་སྟེར་བའོ། ། དེས་ནི་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། མྱུར་དུ་འགྲུབ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་བསྐུལ་བ་དེ་ ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཉིད་དཔའ་བོ་ཉིད་དེ་ཐབས་མྱུར་བས་འགྲུབ་པའི་དོན་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། ཉིད་ཙམ་པ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འདི་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་བྱ་བ་ལ་གནས་པས་ངོ་ཚ་བ་མི་ བྱ་སྟེ་བྱིས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དཔྱད་ཅེས་དགོངས་སོ། །

Furthermore, just as the fierce one who devours all, luminosity devours all conceptual constructions. Therefore, when this very supreme meditation of all the Buddhas emerges as a playful manifestation, it is called "the stable world." "Moving" refers to the nature of enmity. Likewise, with virtuous intention, the infinite bodhisattvas and perfect Buddhas have clearly taught the Dharma to the hearers and so forth. By the word "and so forth," the pratyekabuddhas are included. "That very thing is to be meditated upon by the yogi" means the ascertainment of being free from both true entities and, likewise, non-true entities. If one asks how that is ascertained: "entity" refers to the worldly conventional truth, and "non-entity" refers to the supramundane truth. That, moreover, is the characteristic of appropriation. Thus, it bestows liberation from both the worldly and the supramundane. Therefore, one should meditate on ultimate wisdom. Regarding the phrase "it will be swiftly accomplished," if one asks how it is accomplished: it is so called because of the exhortation toward both the worldly and the supramundane. That very yogi is a hero, in the sense of accomplishing through swift means. However, the passage beginning with "defilement" and so forth is easy to understand. "Mere-ness" is a restrictive determination. One should not feel shame regarding these defilements while abiding in worldly activities; the intention is that one should analyze them like a child.

248

དེས་ན་དེ་ལ་མཐའ་ཡས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མཐའ་ཡས་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལ་གྲངས་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་རྡོ་རྗེ་འཆང་བཞིན་ནོ། ། སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་འདོད་པ་སྤངས་བཞིན་དུའོ། ། ཇི་ལྟར་འོ་མ་ལས་མར་ བཞིན་དུ་བེམས་པོ་ལས་བེམས་པོ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་པོ་དེའི་གསུངས་པ། དཔལ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། ། དེས་ན་སྲིན་པོ་ཞེས་པ་སྟེ་ཇི་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་མ་གསུངས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་སོང་བའི་ཡོན་ཏན་གཉིས་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ ཐམས་ཅད་དོ། ། དེའི་འདོད་པ་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བཞེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་གནས་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་སོགས་པའི་མཚན་དུ་འགྱུར་རོ། ། གཞན་ཡང་བྱིས་པ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་གདུག་པ་དང་གཡོ་དང་སྒྱུ་ལ་ཆགས་པ་དེ་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན། རྣམ་ རྟོག་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཇི་སྲིད་དུ་རབ་ཀྱི་མཐར་མ་སོང་བའི་དེ་སྲིད་དུ་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སོ། ། ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་མཐའ་མེད་པའི་བསྐལ་བས་རྒན་པ་ནི་འོད་གསལ་བའོ། ། ཇི་ལྟར་ལང་ཚོ་གཞོན་ནུ་མཁས་པ་ཡེ་ ཤེས་ཅན་ཡོན་ཏན་གྱིས་རྒན་པ་ནི་རྒན་པའོ། ། གཞན་ཡོན་ཏན་མེད་པ་རྨོངས་པ་མི་ཤེས་པ་ཅན་རྒན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོན་ཏན་ཆུང་ངུ་དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཡང་འཁོར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། དེས་ན་མུན་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་(དམུན་,དམུས་)ལོང་དེའི་ ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ལོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།

Therefore, regarding the passage beginning with "Ananta" (Infinite): "Ananta" refers to the fact that the yogi possesses immeasurable qualities, just like Vajradhara. "Will be born" means even while having abandoned desire. Just as butter is produced from milk, [wisdom] arises from the insentient. By that very [means], the practitioner is described. "Śrī" (Glorious) indicates non-duality. Thus, "rākṣasa" (demon) is mentioned; although its specific characteristics are not stated, it accomplishes everything. In that way, all qualities that have proceeded from non-duality are everything. His desire is the intention of the Sugata. Thus, that very yogi who has attained the state will become the name of the Buddha Vajradhara and so forth. Furthermore, regarding those childish beings who are attached to cruelty, guile, and deceit, they are, in sequence, described by the passage beginning with "Great conceptualization" (mahāvikalpa). Here, as long as one has not reached the ultimate limit, it is due to the power of former habitual tendencies. "Great" (mahā) refers to the Clear Light (Ābhāsvara), which is ancient due to infinite eons. Just as a youth who is wise and possesses primordial wisdom is "old" in terms of qualities, so too is he old. Others who lack qualities, being deluded and ignorant, are not old; those who possess only minor qualities are so designated. That, moreover, is the conceptualization of saṃsāra. Therefore, "overpowering the darkness" means that it is not as if the eight consciousnesses, such as the ālayavijñāna (all-ground consciousness), are blind like a blind person.

249

སྔོན་ནས་ལྷའི་མིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པའི་མུན་པས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཅིང་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་སྟེ། གཡོ་དང་གདུག་པ་དང་སྒྱུ་དང་གྱ་གྱུའི་ལས་ དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆགས་སོགས་ཞེས་པ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་གཡོ་སྒྱུའི་དབང་གིས་འདོར་བར་མི་ནུས་ཏེ། དེས་ན་རང་བཞིན་དྲི་མ་མེད་པའི་སེམས་དྲི་མས་སྦགས་ཏེ་གཡོ་སྒྱུ་ཅན་དེ་རྣམས་གདོན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་བདུད་ རྩིའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཐབས་གསུངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། དེ་ཡང་འོད་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་བཞི་བཅུར་ར་ས་ནཱའི་རང་བཞིན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གསུངས་པ་ནི་རྡུལ་གྱི་ཁམས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ཆགས་རྣམས་ཡོངས་ སུ་ཟད་པའི་རྒྱུར་གསུངས་སོ། ། ད་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཆགས་པ་བར་མ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་སྐད་ཅིག་སྟེ། དེ་ཉིད་འོད་གསལ་བའོ། ། དེས་ན་འདི་ལས་གཞན་པའི་དམ་པའི་དངོས་པོ་ཅི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ནོ། ། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་བརྗེད་ངས་པ་བྱེད་པ་དེ་ལས་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའོ། ། རྒྱུ་ནི་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པ་གཞན་དེ་ནི་མེད་དེ། འཁྲུལ་པས་འཁོར་བའི་བདེ་བ་སྣ་ཚོགས་པ། ། རྗེས་སུ་ཚོལ་བ་དེ་མ་ལུས་ཟད་པ། ། ཞེས་པ་རྣམ་ པར་རྟོག་པའི་བདེ་བ་ཟད་པའོ། །

This is because it has been the divine eye from the very beginning. Likewise, childish beings are overwhelmed by the darkness of conceptual cognition and are possessed of adventitious stains—namely, the actions of guile, malice, deceit, and crookedness. Similarly, they are unable to cast off the "passions and so forth"—that is, desire, hatred, delusion, envy, avarice, and the rest—due to the power of guile and deceit. Therefore, in order to expel those who possess such guile and deceit by purifying the naturally stainless mind that has been defiled by stains, the methods of the nature of nectar within saṃsāra were taught by the Vajra-Holder, Vajrasattva. Furthermore, the passage beginning with "the luminous" is easy to understand. Thus, the nature of the forty methods, which is the essence of the rasanā, is taught as the element of rajas, which is said to be the cause for the complete exhaustion of the latencies of desire. Now, in order to show the essence of the avadhūtī, the passage beginning with "therefore" is taught. Here, "intermediate passion" refers to the moment of innate joy, which is itself the luminosity. Therefore, there is no other supreme reality whatsoever apart from this. The passage beginning with "suffering" is easy to understand. That very [reality] is what causes the forgetting [of other things]; there is nothing else whatsoever that acts in that way. Regarding the phrase "the cause," there is no other primary cause; rather, it is the exhaustion of everything sought through the various pleasures of saṃsāra caused by delusion. This refers to the exhaustion of the pleasure of conceptual thought.

250

དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འཆིང་བ་ཟད་པར་འདོད་པའོ། ། དེས་ན་མི་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ། ། རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཞེས་པ་ནི་བརྒྱ་ལམ་ན་བསྒོམས་པས་སྐྱོན་དེས་ཤིན་ཏུ་བརྟགས་ནས་འབད་པས་བརྟན་པར་ བྱའོ། ། མིན་ལ་ལེ་ལོར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པར་དེས་ནི་གཉིས་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་རང་བཞིན་མེད་པའོ། ། དེས་ན་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་འགོག་ཅིང་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་བྱ་བ་ཉེ་བར་འགྲོ་ བ་སྟེ་བེམས་པོའི་ཁམས་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་བོ་གསུངས་སོ། ། དེས་ན་གཉིས་མེད་པར་འགྲོ་ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། རྣམ་པ་བདུན་གྱི་བདེ་བས་དེ་ལྟར་མདོར་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་བརྒྱད་ཅུའོ། ། རྒྱས་པར་ནི་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུའི་ཚད་དང་གྲངས་མེད་ པ་སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་ལ་སྲོག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་ཇི་སྲིད་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། འདིར་ཇི་སྐད་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་འཁོར་བ་ལ་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་བསྒོམ་པ་ལ་དམིགས་ པར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ཐུན་མོང་གི་དངོས་གྲུབ་རྣམས་བསྒྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡིད་ཆེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། འོན་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་པ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་སེམས་མཐར་ཐུག་པའོ། །

Therefore, one desires the exhaustion of the bonds. Consequently, one becomes silent. The phrase "the Perfect Buddha" and so forth is according to the actual meaning. For that reason, regarding the "mind," if one meditates even occasionally, one should stabilize it through effort after having thoroughly examined those faults. Otherwise, one will become lazy. At that time, because the mind is by nature manifold, it becomes dualistic; its nature is the absence of intrinsic nature. Therefore, the nature of the suffering of saṃsāra is ceased, and one approaches the activity of the nature previously described, just like the element of inanimate matter. In that way, the essence of the avadhūtī nature is taught. Thus, it proceeds in a non-dual manner. If summarized by the bliss of the seven aspects, there are eighty in the three aspects. In detail, they arise in a single moment and instant in a measure of eighty million and an incalculable number through the nature of the vital breath. Likewise, the passage beginning with "as long as conceptualization" is easy to understand. Likewise, regarding the passage beginning with "meditation," as long as a yogi remains in saṃsāra, they will focus on meditation with aspects; otherwise, the common accomplishments will not be achieved. Consequently, sentient beings will not have faith. However, the statement "the yogi is Buddhahood itself" means that from the very beginning, the mind is ultimate.

251

དེས་ན་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ལ་ ནན་ཏན་བྱེད་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ཡང་མཚོན་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་ཏེ། འདིར་མཚོན་བྱའི་རྣལ་འབྱོར་གོམས་པ་ཡང་གང་གིས་མཚོན་པ་མཚོན་པ་མེད་པར་བྱ་སྟེ། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རང་བཞིན་གསུམ་གྱིས་རང་གི་དོན་ངོ་བོ་གསུམ་བསྒོམ་པའོ། ། དེ་ལ་མོས་པས་ གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་དེ་ཡང་སྲོག་དང་རྩོལ་བའི་རིམ་གྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྲོག་དང་རྩོལ་བའི་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའོ། ། ཚིག་གི་དབྱེ་བས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་རྣམ་པའི་བསམ་གཏན་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་གནད་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་སུ་མཚོན་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་གནད་ཀྱི་སྒོ་གསུམ་པ། འདིར་ལུས་ལ་གནད་ཕྱེ་བའི་སྒོ་གཅིག་ཀྱང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་རྣམ་པའོ། ། ལྟེ་བའི་གཉིས་གཉིས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དབྱེ་བས་མདུད་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་རྣམས་སུ་གཉི་ག་ལས་རྒྱུ་བ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པའི་གནས་སྐབས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གནས་རྣམས་སུ་རིམ་པ་བཞིན་བརྗོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཀར་པོའི་ཚེས་གཅིག་ལ་སོགས་པ་ལ་མཐེ་བོ་ནས་བརྩམས་ཏེ། མཐེ་ཆུང་གི་མཐར་ཐུག་པར་སྟེང་དུ་བུ་ག་བཞིའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལོང་བུའི་གནས་སུ་བཞི་ནི་མདུན་དང་རྒྱབ་དང་ལོགས་ གཉིས་སུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་པུས་མོ་ལ་མདུད་པ་བཞིའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྐེད་པ་དང་བརླའི་མཚམས་སུ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། སྒོ་ང་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། གསང་བ་དང་ལྟེ་བ་དང་སྙིང་ག་དང་མགྲིན་པའི་གཡོན་ལོགས་རྣམས་སུ་ཡང་བུ་ག་བཞིར་འགྱུར་རོ། །

Therefore, "it will transform" means that one will apply oneself to the ultimate sādhana. This is taught by the passage beginning with "the signified," and so forth. Here, the cultivation of the yoga of the signified should be performed without a signifier or a signifying agent; it is the meditation on the three essences of one's own nature through the three natures previously explained. Regarding that, the yogi who abides in devotion should also clearly indicate it through the stages of prāṇa and āyāma. Likewise, there are sixty-four aspects of prāṇa and āyāma. Through the divisions of the words, these become the concentrations (dhyāna) of sixty-four aspects. These, too, should be indicated at the gateways of the vital points (marmasthāna). In that regard, there are three gateways of the vital points. Here, even a single gateway that opens the vital points of the body consists of sixty-four aspects. Through the division of the sixty-four at the navel, there are sixty-four knots; by means of this very movement from both [sides], there are the sixty-four states of desire. The locations of these are described in sequence as follows: starting from the thumb and ending with the little finger on the first day of the white fortnight and so forth, there are four apertures above. Likewise, at the location of the ankles, there are four in the front, the back, and the two sides. Likewise, there are four knots at the knees. Likewise, at the waist and the junction of the thighs, it is also as before. It is the same for the testicles. At the secret place, the navel, the heart, and the left side of the throat, there will also be four apertures.

252

དེ་བཞིན་དུ་ལག་པ་ གཡོན་པའི་སོར་མོའི་རྩ་བ་རྣམས་སུ་རྐང་པ་གཡོན་པའི་སོར་མོ་བཞིན་ནོ། ། ལག་པའི་མཁྲིག་མ་རྣམས་སུ་ནི་ལོང་བུའི་གནས་བཞིན་ནོ། ། གྲུ་མོའི་གནས་སུ་ནི་པུས་མོ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཔུང་པར་ནི་རྐེད་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཟ་ཡུ་བ་དང་མཁུར་ཚོས་དང་རྣ་བའི་རྩ་བ་དང་ མིག་གཡོན་པའི་ཟུར་དག་ཏུ་གནད་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྨིན་མའི་བུ་ག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མཚོག་མ་དང་དཔྲལ་མཚམས་དང་། དེའི་གཡོན་ཟུར་གྱི་གནས་བཞི་རུ་གནད་ཀྱི་སྒོ་གཉིས་གཉིས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྤྱི་བོ་དང་གཙུག་ཏོར་དང་རྒྱབ་ཀྱི་ཆར་གནད་ཀྱི་སྒོ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ གཉིས་དྲུག་གོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ནག་པོའི་ཚེས་གཅིག་ལ་སོགས་པ་ལ་གཡས་རྣམས་ཀྱི་གནད་ཀྱི་སྒོའི་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའོ། ། དེ་དག་ལ་དབྱུག་པ་སོར་སོར་རེ་རེའི་དུས་ཀྱི་དབང་གིས་ཉ་དང་གནམ་སྟོང་གཉིས་འདུས་པར་བྱའོ། ། དེས་ན་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྐད་ཅིག་ལས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་མཚོན་བྱ་མཚོན་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་རླུང་གིས་གནས་ཀྱི་སྒོ་དབྱེ་བར་བྱ་སྟེ། སྲོག་གི་རྒྱུ་བས་སོ། ། དེ་ཡང་། རང་འདོད་ལྷ་ཡི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ ཀྱི་ལྷ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པ་བདག་མེད་པ་ལ་མོས་པས་ཐིག་ལེ་སྟོང་པ་མཚོན་པར་བྱའོ། ། མཚོན་བྱ་བ་དེ་ཡང་མཚོན་པ་མེད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྫོགས་པའི་མཚོན་བྱ་ཞེས་གསུངས་སོ། །

Likewise, at the bases of the fingers of the left hand, it is as with the fingers of the left foot. At the wrists, it is as with the ankles. At the elbow joints, it is as with the knees. Likewise, at the upper arms, it is as with the waist. Likewise, at the chin, the cheeks, the base of the ears, and the corners of the left eye, there are two vital points. Likewise, at the openings of the eyebrows, the crown of the head, the hairline, and the left side of that [forehead], there are two gates of vital points in each of the four locations. Likewise, at the crown of the head, the uṣṇīṣa, and the back portion, there are six subtle gates of vital points, two in each. Thus, they should be understood as sixty-four in number. Likewise, during the dark fortnight, starting from the first day of the dark lunar month, there are sixty-four forms of the gates of vital points for the right [sides]. In these, by the power of the time of each finger-breadth of the staff, the full moon and the new moon are to be combined. Therefore, from the moment of the wisdom maṇḍala of the avadhūtī, the signified is to be signified. The gates of the locations are to be opened by the vajra wind, by means of the movement of the vital breath. Furthermore: "By the yoga of one's chosen deity" means that through devotion to the deity of suchness—the dharmakāya characterized by primordial purity and beginningless selflessness—one should symbolize the empty drop (bindu). That which is to be symbolized should also be symbolized without a symbol. For that very reason, it is called the "perfectly symbolized."

253

གསུམ་པ་ཞེས་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་སོ། ། གནས་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཞིའོ། ། འདི་ རྣམས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ལྟར་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་རབ་དོར་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་སྦྱོར་བའི་གནས་གསུངས་པ། རིའི་རྩེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་ལས་དང་པོ་རྣམས་ ཀྱི་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ནོ། ། རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པས་མཚན་མའི་རྒྱུའི་གནས་རྣམས་ལ་དེའི་ཚེ་རིའི་རྩེ་མོ་ཞེས་པ་ནི་རི་བྲགས་ཀྱི་སྟེང་དུ་སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་ལ་རྣལ་འབྱོར་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་བརྟན་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་སྲོག་བཅུ་དང་དེ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་ འཁོར་བཅུ་དང་། མཚན་མ་བཅུ་དང་། གནས་སྐབས་བཅུ་དང་། ཡེ་ཤེས་བཅུ་དང་། རང་བཞིན་བཅུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བཞི་སྟེ། དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་མཚན་མར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞི་བྱེད་གནས་ཞེས་པ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའི་ གནས་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་བརྡས་འདུལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་བཀའ་སྩོལ་བ་འགྲུབ་བོ། ། ཡང་ན་པདྨའི་ཚལ་ཞེས་པ་ནི་མཚོའི་ནང་དུ་མཚན་མོ་དུས་སུ་པདྨའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་སྟེ། ནང་གི་རྩ་རྣམས་པདྨར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་རང་ཉིད་པདྨའི་ཚལ་ བཞིན་དུ་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། ། དེའི་ཚེ་ཀུན་ཏུ་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་དུ་ཕྱིའི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ཁྱད་པར་ཅན་ཏེ།

The third refers to body, speech, and mind. "Abode" refers to the basis of all pleasures. "These are like space" means they become equal to the dharmadhātu. The passage beginning with "Thus, having completely cast aside all desires" is easy to understand. Regarding the explanation of the locations for the application of concentration (dhyāna) for this very [practice], the passage beginning with "on a mountain peak" and so forth is to be taken literally for beginners. For perfected yogis, however, the locations for the causes of signs according to their desire are as follows: at that time, on the "mountain peak," the sixty-four yoginīs become stable in the cloudless sky above the rocky crags. These consist of the ten vital winds (prāṇa), the ten mandalas, the ten signs, the ten stages, the ten wisdoms (jñāna), and the ten natures. Likewise, there are the four concentrations; all sixty-four of these should be known as the signs of space. Similarly, the "peaceful abode" refers to the locations of the single characteristic, which are tamed through the symbols of the yoginīs; the commands of these [yoginīs] will be accomplished for the practitioner. Alternatively, "lotus grove" refers to the thorough visualization of the nature of a lotus at night within a lake, because the internal channels appear as lotuses. Therefore, one appears individually like a lotus grove. At that time, one will not be terrified, as it is preceded by a sublime external pleasure grove.

definitionསྤྲིན་མེད “Anabhraka” — The tenth of the heavens of the form realm . Rebirth there is the karmic result of accomplishing the third or, according to the Mvy, fourth meditative absorption . See also n.137 .

definitionབསམ་གཏན་བཞི “four concentrations” — Four progressive levels of concentration that culminate in pure meditative absorption. The Sanskrit and Tibetan terms used for the four concentrations are included in the Mahāvyutpatti . They are also enumerated in the P

adherencePinned rendering paraphrased here: name

checkAutomatic check: bracketed gloss waived.

termཆོས་ཀྱི་དབྱིངས → dharmadhātu

termབསམ་གཏན → concentration

termལས → action

termམཚན → name

termསྤྲིན་མེད → Anabhraka

termརྩ → channel

254

གང་དུ་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེས་ན་སེམས་དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་དང་ བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་འདི་ལྟ་བུའི་གནས་སུའོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་དང་བྲལ་ཞིང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྒས་པའི་དབང་གིས་ནུས་པས་ཀྱང་རེས་འགའ་རང་གི་ཁྱིམ་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཏེ་བསྒོམ་མོ། ། ཡང་ན་སེམས་ཀྱི་མོས་པས་གང་དུ་སེམས་མངོན་པར་དགའ་བ་དངོས་པོའི་ཁྱད་པར་གྱི་རང་བཞིན་ཡིད་དུ་འོང་བར་རོ། ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། གནས་ནི་གང་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གང་དང་གང་མོས་པའི་བདག་ཉིད་ དང་དེས་གནས་སུ་བྱའོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་གཉེན་པོ་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་པོ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། ཕྲག་དོག་གི་གཉེན་པོ་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཕྱག་ རྒྱ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་དག་ཅེས་པ་ནི་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་རིག་མ་རྣམས་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོའི་གཟུགས་སུ་བསྐྱེད་དེ་ཐ་མལ་པའི་དབང་གིས་སོ། ། རང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མ་སྣ་ཚོགས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པས་ བསྟེན་པ་ནི་མཆོད་པ་སྟེ། རིག་མ་ལྟར་བསམས་ནས་སོ། ། མངོན་སུམ་དུ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རང་ཉིད་ཀྱང་ལྷའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །

It is adorned with various kinds of flowers and fruits. Therefore, the mind becomes of that very nature. At that time, it becomes free from intrinsic nature. Or else, in such a place: "all" refers to that which is devoid of people and adorned with all fruits and so forth. Due to the power of old age, one may also sometimes abandon all things in one's own home and meditate. Or else, according to the mind's inclination, wherever the mind finds joy in the delightful nature of a particular object. "The Omniscient One" and so forth are easy to understand. As for "the place," it should be made into a dwelling according to the inclination of whichever sentient being it may be. The rest is easy to understand. Regarding "the four mudrās" and so forth: the samaya-mudrā is the antidote to delusion; the mahāmudrā is the antidote to hatred; the karmamudrā is the antidote to envy; and the dharmamudrā is the antidote to desire. Regarding "those mudrās" and so forth: "those" refers to the consorts of delusion and so forth, generated in the forms of goddesses such as Locanā and the rest, through the power of the ordinary. They are the various yoginīs of self-consecration, like an illusion. The yogin’s reliance upon them in that way is the offering, having visualized them as consorts. "Manifestly" means that the yogin himself also becomes the nature of the deity.

255

དེ་ལྟར་གཉིས་ཀ་ཡང་ལྷའི་གཟུགས་སུ་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། ། དེས་ན་རྨོངས་པས་ཞེས་པ་ནི་དཀར་པོས་ཞི་བའི་ལས་སོ། ། ཁྲོ་བོས་ཞེས་པ་ནི་ནག་ པོས་དྲག་པོའི་ལས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆགས་པས་ཞེས་པ་ནི་དམར་པོས་ཆགས་པའི་ལས་བྱེད་དོ། ། དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་ལས་ཀྱིས་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། ། དེ་དོན་དུ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་དོན་དུའོ། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལྔ་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྟོག་པ་དང་པོའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ དང་པོ་ནི་བརྗོད་པ་དང་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བསྒོམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་བྱེད་པའོ། ། གཉིས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་པའོ། ། གསུམ་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའོ། ། བཞི་པ་ནི་རྟོག་པ་གཉིས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ ཀྱི་དབང་བསྐུར་བའོ། ། ལྔ་པ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བསྒོམ་པ་སྟོན་པས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་བ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རེས་འགའ་རྣལ་འབྱོར་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་དབང་གིས་བསྒོམས་པ་ལས་ལངས་ཤིང་རྣལ་འབྱོར་ལ་མི་དམིགས་ པ་དེའི་ཚེ་ཐུན་ཚོད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐོ་རངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་བཞུགས་པ་སྟེ། གཟུང་བའི་རིམ་པས་སྲོག་གཞག་པར་བྱའོ། ། གཞན་དུ་རྣལ་འབྱོར་ཉམས་སོ། ། དེས་ན་དངོས་གྲུབ་མི་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་ གཞན་དུ་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

In that way, both appear individually in the form of deities. Therefore, "by means of delusion" refers to the activity of pacification through the white [deity]. "By means of wrath" refers to the activity of forceful [subjugation] through the black [deity]. Likewise, "by means of attachment" means that the red [deity] performs the activity of attachment. Thus, through the activities of desire, hatred, and delusion, these serve as their respective antidotes. "For that purpose" means for the sake of that. "The five chapters" refers to the first chapter of the first kalpa, which covers everything from the expression and the expressed up to the suchness of meditation, such as the generation of the bodhicitta. The second is the "entry into bodhicitta." The third is the "teaching of suchness." The fourth is the first chapter of the second kalpa, the "empowerment of bodhicitta." This fifth [chapter] is so called because it teaches the meditation on the nature of insight and method. Therefore, by means of these, the Victorious One is perfectly generated. Likewise, at times, when a yogi arises from meditation for the sake of sentient beings and no longer perceives the yoga, then, in order to indicate the session time, the words "at dawn" and so forth are spoken. "The application of the mudrā" means abiding in the avadhūtī according to the previously explained method; one should settle the vital breath (prāṇa) through the stages of apprehension. Otherwise, the yoga is impaired. Therefore, "accomplishment will not occur" means that it is certain not to be otherwise.

256

དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་སྨོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྟན་དང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ལྷན་ཅིག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཕྱག་རྒྱ་དེས་རྒྱས་བཏབ་ཅིང་སྤྱིའི་ཕྱག་རྒྱ་སྤངས་པའོ། ། སྨོད་ཅེས་པས་ནི་རྨོངས་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བྱེད་པ་སྤང་བའོ། ། འཇིགས་པ་ ཞེས་པ་ནི་འཇིགས་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ་འཁོར་བར་སྨོད་པའི་སྐྱེ་བོ་མི་སྲུན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འོན་ཀྱང་མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་དམ་བཅས་པ་བརྟན་པོར་རྟག་ཏུ་འདི་འབད་པ་འདི་སྒྲུབ་པོ། ། དེ་ཡང་མངོན་སུམ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ དངོས་གྲུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་མ་མ་རྙེད་ན། དེའི་ཕྱིར། བྱོལ་སོང་ལ་ཡང་དེས་གོམས་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱུགས་བཞིན་དུ་རྒྱུན་དུ་བྱ་བའོ། ། དེ་ཡང་བརྗོད་པ་མི་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུའི་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་དམ་ཚིག་དང་ལྷན་ཅིག་པ་གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་པ་མི་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་དམ་ཚིག་ཉམས་པར་ འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་བ་རྟག་ཏུ་བྱའོ། ། དམ་ཚིག་བསྐྱང་བའི་དོན་དུ་མ་གསུངས་ཀྱང་བདུད་རྩི་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཆང་དང་ཤ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་སྣ་ཚོགས་དམ་ཚིག་རྣམས་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། གལ་ཏེ་མི་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན་ཉིན་རེ་ལ་སོགས་པར་རྣལ་འབྱོར་པ་མི་ཕྱེད་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་དེའི་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་འདིར་བརྗོད་དེ། གང་དག་ཆང་ནི་མི་འཐུང་དང་། ། ཡུལ་གྱི་བདུད་རྩི་མི་བསྟེན་ཞིང་། ། རྒྱུན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་མི་བསྟེན། །

Likewise, regarding the phrase "one who reviles the teaching" and so forth: this refers to the yogin who, together with the consort at all times and in all teachings, is sealed by her and has abandoned the common mudrā. "Reviling" means abandoning the commission of faults through delusion. "Terrified" means being accompanied by fear, such as toward wicked beings who revile cyclic existence. However, it is said, "directly perceived" and so forth: the yogin who is firm in his vow must always strive to accomplish this. Furthermore, regarding "knowing through direct perception": if one does not find a wisdom consort characterized by the accomplishment of Mahāmudrā, then for that reason, it is said, "one should practice even with an animal." This means one should act continuously like a beast. Moreover, regarding "one should not speak": if the yogin does not engage in such a genuine union together with the samaya, then at that time the samaya will be impaired. Thus, one should always engage in union with the action mudrā. Although not explicitly stated for the sake of maintaining the samaya, it is certain that one should perform the various samayas consisting of the five nectars and so forth, along with various types of alcohol and meat. If one does not do so, then at that time it will certainly be so. Why is that? Because the Blessed One’s certainty is that the yogin is indivisible from [the practice] day by day and so forth. Why is that? It is for the purpose of that activity. Thus it is said here: "Those who do not drink alcohol, do not rely on the nectar of the sense objects, and do not constantly rely on bodhicitta..."

257

སྐྱེས་བུ་དེ་འདིར་གླང་དང་མཚུངས། ། སློབ་དཔོན་གུས་ཤིང་དམ་ཚིག་གིས་ནི་ཚིམ། ། སྡུག་དང་མངོན་འདུས་དམ་ཚིག་ཟས་རྟག་ཟ། ། སེམས་ཅན་སྡིག་པ་འདི་རྣམས་ངེས་བསྣུན་པས། ། དུས་ཀུན་བཏུང་བ་ཆང་གི་བཏུང་འདི་བྱ། ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་གཅིག་གི་སྐུས། ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་པ་བྱ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ བདག་དངོས་ཀྱིས། ། ཡུལ་ནི་བསྟེན་ཞིང་སྤྱད་པར་བྱ། ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་ཆང་སྙིང་པོ། ། སེམས་ཅན་སེམས་བཟང་པོ་ཡིས་བཏུང་། ། གལ་ཏེ་ཡང་ནི་འདིར་བྱང་ཆུབ། ། རབ་ཏུ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་མེད་ན། ། སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་འདི་ལ་བལྟ། ། ཤ་ཡི་མཆོག་ནི་བཟའ་བར་ བྱ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་འཁོར་དབུས་གནས། ། དེ་རུ་རོ་ནི་མང་པོ་ལ། ། ལུས་ཅན་ལ་ནི་དམར་པོར་འཁྱུད། ། ཅང་ཏེའུ་ལག་ཐོགས་སླར་གར་བྱ། ། སྣོད་མིན་ལ་ནི་མངོན་འདོད་ཆང་། ། སྦྱིན་པ་དང་ནི་བཏུང་མི་བྱ། ། དེ་ལྟར་དམ་ཚིག་བསྟེན་ཞིང་བསྒྲུབས་ན་དངོས་གྲུབ་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། གཞན་ དུ་བག་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་དམ་ཚིག་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་ཉིན་རེའམ་ཟླ་རེའམ་ལོ་རེའམ་རྟག་ཏུ་གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་མ་མཆོག་གིས་པདྨ་ལ་རེག་པར་མི་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་སླར་ཡང་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་བྱའོ། ། དེའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཡང་དག་པའི། ། ཁ་སྦྱོར་བ་ཡི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་སོ། ། བུད་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མིན་པར་ཟོས། ། ངྷ། མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་ནི་གཟུང་། ། སཾ། ཡང་དག་སྦྱིན་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། །

That person here is like an elephant; satisfied by devotion to the master and the samaya. Always eating the food of the samaya—suffering and manifest union—these sinful beings are struck down with certainty. At all times, one should drink this drink of alcohol. With the single body of the Vajraḍākinī, one should perform the conduct of the Sugatas. Through the non-conceptual self-nature, one should rely upon and enjoy the objects. Everywhere, the heart-essence of alcohol should be drunk with a virtuous mind toward sentient beings. If, moreover, there is no cause for attaining awakening here, one should view this as having the nature of an illusion. One should eat the supreme meat. Abiding in the midst of the circle of yoginīs, there, amidst many corpses, one should embrace the red-bodied one. Holding a hand-drum, one should dance again. Alcohol should not be given or drunk for those who are unsuitable vessels. If one relies upon and accomplishes the samaya in that way, accomplishment will arise. Otherwise, through negligence and so forth, the samaya will be impaired. Consequently, accomplishment will not be attained. Therefore, if every day, every month, every year, or always, the supreme yoginī does not touch the lotus, then at that time, the samaya, vows, and so forth must be taken up once again. The phrase "for that reason" and so forth is easy to understand. Thus, "by the union of the perfect Buddha's union" means by the union of insight and method. "Eating what is to be done and what is not to be done," ḍha: "the supreme unchanging is to be grasped." Saṃ: "by the union of perfect generosity."

258

མྱ། དམ་ཚིག་གཉིས་ནི་གཅིག་ཏུ་བྱ། ། སཾ། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་དག་མནན། ། པུ། སྐྱེས་བུ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ། ། ཏ། ཊཾ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་དབུས་སུ། ། ཡོ། ། སྐྱེ་གནས་བུ་གར་ཨ་ནི་སྦྱར། ། གེ། ཁྱིམ་གྱི་སྙིང་པོར་སོང་ནས་ཐིམ། ། ན། ཡིད་ཀྱི་དངོས་པོ་འདིར་མི་སྣང་། ། དེ་ལྟར་བསྒོམ་ པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། ། འཁོར་བ་ལས་བརྒལ་ཕ་རོལ་འགྲོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་དོན་བསྒོམ་པ་ཞེས་པ་ནི་བསམ་དུ་མེད་པ་གཉིས་མེད་པའོ། ། དེའི་དོན་ནི་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་ཚིག་གང་གི་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེས་ན་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པའོ། ། དེ་ཡང་རྟོག་ པ་གཉིས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པ་དེའི་འོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་བརྟག་པ་གཉིས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བའི་གཞུང་བསྟན་པ་སྟེ་གཉིས་པའོ། ། ། ། ད་ནི་བསམ་དུ་མེད་པའི་ལྷའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལྔའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་རྒྱལ་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལྷའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒོམ་པ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། དེ་ཡང་ཡང་དག་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་དོ། ། འཁོར་ལོ་ ཀུན་གྱི་རྣམ་འཕྲུལ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གང་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་མ་ལུས་པ་དེ་རྣམས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། །

MĀ: The two samayas should be made one. SAṂ: The mental faculty is perfectly suppressed. PU: One approaches the state of a person. TA: The syllable ṬAṂ is in the middle of the two. YO: The letter A is joined to the opening of the birth-place. GE: Having gone to the essence of the house, one dissolves. NA: The mental entity does not appear here. The yogi who meditates in this way crosses over saṃsāra and goes to the far shore. The remainder is easy to understand. Thus, "meditating on the meaning of wisdom and method" refers to the non-dual, inconceivable. Its meaning is that which becomes a conceptualization through words of conventional designation; therefore, one enters into meditation. Furthermore, this is the second chapter of the second section. This concludes the second chapter of the second section of the King of Tantras, the Samputa-tilaka, the text of the Light of the Recollection of the Correct View, the extensive commentary. Now, in order to describe the meditation on the form of the inconceivable deity, the words "Then..." and so forth are spoken. Following the five chapters, for the sake of the cause of the arising of the Victorious One, there is the meditation on the nature of that very deity and the manner of the maṇḍala-cakra. Regarding that, "it shall be correctly explained" refers to the nature of the outer and the inner. "The emanation of all cakras" means that which pervades all the maṇḍala-cakras without exception in all tantras.

259

དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་ལྷའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་དཔལ་འདུས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་མཐའ་དག་པ་དེ་ རྣམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བ་དང་གཙོ་བོ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་སྣ་ཚོགས་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་འོད་གསལ་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྣལ་འབྱོར་མའི་རང་བཞིན་ནི་གཉིས་མེད་པའི་ཡང་ གཉིས་མེད་པའོ། ། དེའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མཆོག་གོ། ། དེ་ཉིད་ནི་གསལ་པོར་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་གཟུགས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུ་གང་དུ་བསྒྲུབ་ཅེས་པ་ནི་གསུངས་པ། གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཅུ་དྲུག་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་གསང་བ་བླ་མ་ཞེས་པ་ལས་གསུངས་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། ར། ཁྲག་གི་ཁམས་ནི་བྱས་པའི་བདག། རུས་པའི་དྲ་བ་བཞུ་བར་བྱ། ། ཞག་རྣམས་འགུལ་ཞིང་འགུལ་བར་འགྱུར། ། ལུས་ཀྱི་དྲ་བ་གསད་པར་བྱ། ། ཧ། ཁུ་བ་དབུས་སུ་བསྣུན་པ་ནི། ། བདེ་བ་རྣམ་ཤེས་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཐིམ་པ་ སྟེར་ནི་ཐིམ་བྱ་སྟེ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་གསད་པར་བྱ། ། སྱ། མཆོག་གི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བསྟེན། ། ཐིག་ལེའི་གཟུགས་ནི་མི་ཤེས་པ། ། བློ་ལྡན་བསམ་གཏན་ཙམ་གྱིས་ནི། ། འགྲོ་དང་འོང་བ་འགོག་པར་བྱེད། ། པ། པདྨའི་འདབ་མའི་རྣམ་འདྲ་བ། ། པགས་པ་སྟོང་པའི་གནས་ཀྱི་མཆོག། རླུང་ གི་གཟུགས་སུ་འོངས་ནས་ནི། ། ཐིག་ལེ་མི་འཛག་པ་ལ་རེག། ར། རོ་དང་དྲི་ནི་ཉེ་བར་འགྲོ། ། ལྷ་ཡི་དབང་པོ་ཡིས་ནི་ཕྱེ། །

Furthermore, regarding the phrase "the deities such as Vajrasattva" and so forth, the word "etcetera" refers to all the male and female yoga tantras, such as the glorious Guhyasamāja and others. These are the deities of the maṇḍalas and the principal figures therein. "In all, the supreme variety" means that such diverse stable and moving entities are the clear light (ābhāsvara). Because the nature of the yoga of the dharmakāya, which pervades all, is non-dual and yet non-dual, it is supreme by virtue of its perfect enjoyment (saṃbhoga). That itself is clearly the form of the maṇḍala wheel. As for where such a thing is accomplished, it is said: "Secret" and so forth. Here, the sixteen syllables are the sixteen suchnesses (tattva). As the Blessed One stated in the Vajraguhya-guru: "Ra: The blood element is the agent; the skeletal lattice is to be melted. The fatty tissues tremble and quiver; the lattice of the body is to be slain. Ha: The seminal essence is struck in the center; bliss is the characteristic of consciousness. To bestow dissolution, one should dissolve; the five aggregates are to be slain. Sya: Rely upon the supreme bodhicitta; the form of the drop is unknowable. By the mere concentration of the wise, the coming and going is blocked. Pa: Resembling the petals of a lotus, the supreme abode of the empty skin. Having come in the form of wind, one touches the non-leaking drop. Ra: Taste and smell approach; the Lord of Devas has opened [the gates]."

260

བསྣམས་ཀྱང་དེར་ནི་ཡོད་མིན་པ། ། ཡེ་ཤེས་དྲི་ནི་བླ་ན་མེད། ། མེ་ཏོག་ཉིད་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ནི། ། སྙིང་གི་དབུས་སུ་ཁ་ནི་ཕྱེ། ། དེ་ལས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། ། ཚིག་གི་ ལམ་ལས་འདས་སྤྱོད་ཡུལ། ། ར། ར་ས་ནཱ་ཡི་མཁའ་དབུས་སུ། ། ཆགས་པ་ཀུན་ཏུ་ཐིམ་པ་དེར། ། སྙིང་རྗེ་ཡི་ནི་རོ་སྐྱེས་ཏེ། ། དེས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་གསུངས། ། མེ། ཤ་འདི་རྟག་ཏུ་ཟོས་པ་ནི། ། འབར་བ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པ། ། འདྲངས་པ་ཉིད་ ནི་འདིར་མི་བྱེད། ། སེང་གེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཟོས། ། ས། ཀུན་ནས་ནོར་བུ་གཙུག་ཏོར་གྱིས། ། མཚམས་གཉིས་ལ་ནི་ཉེར་བརྟེན་ནས། ། སྲོག་ནི་མི་གཡོ་བར་བྱས་པས། ། སྟོང་དང་མི་སྟོང་པ་ནི་འགྲོ། ། རྦ། གཡོན་པའི་རྩ་ནས་བཀུག་ནས་ནི། ། དེ་ནི་མགོ་ནས་རྐང་མཐེ་བོར། ། སྲོག་གི་ཐིག་ལེ་དྲུག་གི་ཕྱེད། ། གནས་ལ་བརྟེན་ཏེ་དབང་བ་ཉིད། ། ཏྨ། བག་ཆགས་གནས་ནི་ཀུན་ཟོས་པས། ། སྣང་བ་གསུམ་ནི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ། དབང་པོ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་ཡིས། ། སྡོང་བུ་ལས་སྐྱེས་པདྨ་གཉིས། ། བྱ། སྨིན་མར་སོང་བའི་རྣལ་མ་དགོད། ། ཆོ་ག་འདོད་པ་ རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་། ། མར་ཁུའི་དྲི་ནི་དྲི་ཞིམ་པ། ། གཙོ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཀྱིས་བསྒྲུབ། ། བུ། མཐོ་མིན་གནས་སུ་ཐིག་ལེ་ནི། ། བགྲོད་མེད་ཏིང་དུ་བཟུང་བ་ནི། ། ཞི་བྱེད་མཆོག་ཏུ་བརྟག་པ་སྟེ། ། ཡིད་ལྟ་བུ་ཡིས་མཆོག་ནི་མནན། ། སཱ། མཆོག་གི་སྦྱོར་བ་བསྒྲུབ་པར་བྱ། ། ཀུན་རྫོབ་ བདེན་པར་ལྟ་བ་ཡི། ། ཤེས་པ་ཡང་ནི་དེ་ལ་མེད། ། ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་བཏུས་པའོ། ། ངྷ། ཆོས་དང་ཆོས་མིན་རྣམ་དཔྱད་པ། ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་བྱའོ། །

Though carried, it does not exist there; the scent of primordial wisdom is unsurpassed. The flower itself is the sky; its mouth is opened in the center of the heart. From that, the coemergent arises—the domain of experience that transcends the path of words. Ra: In the center of the space of the rasanā, where all passion completely dissolves, the flavor of compassion is born; therefore, it is said to be inconceivable. Ma: Constantly eating this flesh is the ultimate, like a blazing fire. It does not provide mere physical satiety here; it is consumed completely like a lion. Sa: By means of the jewel and the uṣṇīṣa, relying upon the two junctions, the vital breath is made immovable; thus, the empty and the non-empty proceed. Rba: Having drawn [the breath] from the left channel, from the head down to the big toe, the vital drop, half of the six, is empowered by relying on its location. Thma: By consuming all the abodes of habitual tendencies, the three appearances arise. Being free from the sense faculties, the two lotuses are born from the stalk. Bya: One should place the straight [line] that has gone to the eyebrows; those who desire the ritual should grasp it. The scent of the ghee is fragrant; the principal [deity] is accomplished through the means of practice. Bu: The drop is not in a high location; it is held in the immovable samādhi. It is analyzed as the supreme pacifier; the supreme is pressed by that which is like the mind. Sā: The supreme union should be accomplished. There is no cognition there that views the conventional truth. This is the Jñānasārasamuccaya. Dha: The wise should not analyze dharma and non-dharma.

261

གང་གི་རྣམ་པ་ཀུན་གྱིས་ནི། ། ཚིག་འདི་ཡིས་ནི་དངོས་པོ་མེད། ། ཡེ། གང་དང་གང་གི་རྣམ་པ་ཡིས། ། འཆི་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ དོར། ། དེ་དང་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་བྱ། ། ལ་ལར་ལ་ལའི་ཅི་ཡང་མེད། ། དེ་ལྟར་གནས་རྣམས་སུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཆོག་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུའི་གནས་དང་འབྲས་བུ་སྒྲུབ་པའི་ཡང་གནས་གསུངས་པ། རྣམ་པར་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིར་རྣམ་པར་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བདག་གི་ངར་འཛིན་པ་སྤངས་པ་སྟེ། སྔོན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། གནས་ཞེས་པ་ནི་གཅིག་གི་རྣམ་པའི་སེམས་ཀྱི་གནས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འམ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ལག་པ་གཉིས་བཟློག་པ་རྒྱབ་ཏུ་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་བཅིངས་པའི་སྦྱོར་བས་མགོ་གཟུང་ཞིང་ལྕེ་རིམ་ལས་བཟློག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་ དུ་སྟེང་གི་རྐན་གྱི་མདུད་པ་ལ་རེག་པར་བྱེད་པའོ། ། བྱེད་པ་དེས་སྲོག་གི་རླུང་དབྱུང་བ་དགུག་པའི་རྣམ་པར་གནས་ཏེ། སྣ་ཡི་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་འཇུག་པ་མི་འགྲོ་སྟེ། གནས་དེ་རུ་རང་གི་སེམས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱས་པ་དེ་ནི་བསྒོམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། རང་གི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པ་ནི་སླར་ལ་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་བཅུ་པོ་རྣམས་རང་རང་གི་དུས་ཚོད་ལ་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་རྣམས་ལ་དེར་ལག་པས་མནན་པའོ། ། འདིར་གསུངས་པ། གཙུག་ཏོར་དང་ནི་སྤྱི་བོར་གསུངས། ། སྨིན་མའི་དབུས་དང་མགྲིན་པའི་མཚམས། ། སྙིང་ག་དང་ནི་ལྟ་བའི་གནས། ། རྒྱུ་ཞབས་ཉིད་ དང་གསང་བའི་རྩར། ། ནོར་བུའི་བུ་ག་དེ་བཞིན་ཏེ། ། ལྕེའུ་ཆུང་བ་ཡི་མདུད་པའི་རྩེར། ། གནས་འདི་རྣམས་སུ་སྲོག་ནི་གང་། །

In every respect, by these words, there is no entity. Whatever and by whatever aspect death is preceded, that should be abandoned; all of that should be performed. In some cases, for some, there is nothing at all. Thus, in those locations, the supreme of the various should be accomplished. Likewise, the locations of the cause and the locations for accomplishing the result are taught: "In solitude," and so forth. Here, "solitude" refers to the abandonment of the ego-grasping of the self, according to the previous method. "Location" refers to the location of the mind in a single aspect; that is what is meant by that term. The word "or" refers to the application of binding the two hands behind the back with the palms joined, holding the head, and reversing the tongue from its usual position; likewise, it touches the knot of the upper palate. By that action, the life-wind (prāṇa) remains in the manner of being drawn in; the exhalation and inhalation of the breath through the nose do not proceed. Having clearly indicated one's own mind in that location, that becomes the meditation. Regarding "one's own pleasure grove" and so forth, it refers to pressing with the hand those places where the ten maṇḍalas were born at their respective times. Here it is said: "The uṣṇīṣa and the crown of the head are taught, The center of the eyebrows and the junction of the throat, The heart and the location of the navel, The very base of the genitals and the secret channel, Likewise, the tip of the opening of the jewel, And the tip of the knot of the uvula— In these locations, whatever the life-wind is..."

262

སྐྱེས་པ་དེ་ནི་དགག་པར་བྱ། ། ལག་པ་གཉིས་ནི་རྣམས་བཟུང་བས། ། གནད་ཀྱིས་མཚམས་ནི་བརྩིར་བར་བྱ། ། དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་རྒྱུ་བ་ཡིས། ། འགྲོ་དང་འོང་བ་ འགོག་པ་ཉིད། ། དེས་ནི་དགག་པ་དག་ནི་བྱ། ། སྒོམ་པ་རྟོགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། སངས་རྒྱས་སྐུ་ལ་སོགས་པ་སྒོམ། ། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ས་ཐོབ། ། དེ་ལྟར་ས་ལ་རབ་བརྟེན་ཏེ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་རྣམ་པར་བྱ། ། བསམ་དུ་མེད་བསྒོམ་བསམ་པའི་ཕྱིར། ། རང་བཞིན་ལས་འབྱུང་ ངོ་བོ་ཉིད། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལ་སོགས་པའི་དང་པོའི་གནས་སུ་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་དྲི་མ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད། ཀུན་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་ཏེ། སྣ་ཚོགས་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་གང་གིས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་ པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྒྱས་བཏབ་ཅིང་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཡང་འདིས་རྒྱས་བཏབ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཕན་ཚུན་རྒྱས་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱའོ། ། དེས་ན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐུས་སྡོམ་པའོ། ། ཀུན་དུ་སྣ་ཚོགས་སྡོམ་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་གང་བརྟན་པ་དང་། གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པས་ཀྱང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྡོམ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀུན་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་དུའི་སྒྲས་ནི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཚོགས་རྣམས་བཟུང་ངོ་། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྣ་ཚོགས་ནི་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་པའི་དོན་ བྱེད་པའོ། །

That which has arisen is to be negated. By grasping the two hands, the vital points should be pressed. Through the movement of each maṇḍala, the coming and going are themselves blocked; by that, the negations are performed. With a mind that realizes meditation, one meditates on the Buddha’s body and so forth. Then, the stage of Vajradhara is attained. Thus, relying thoroughly upon the stages, one should manifest the form of the Saṃbhogakāya. For the sake of meditating on the inconceivable, the essence arises from its own nature. By the word "and so forth," the initial locations such as external pleasure groves are included. Thus, the naturally stainless wisdom itself is taught by the words "all-pervasive" and so on. "Various mudrās" refers to the natural body by which the various aggregates, elements, sense bases, and so forth are sealed, and that which depends upon them is also sealed by this; in that way, one should gain conviction in their mutual sealing. Therefore, the various mudrās are the binding by the body of emptiness. "The all-pervasive sealing of the various" means that the wisdom of emptiness, which is the nature of all aspects, is stable and, by being gathered within the various things such as the stationary and the moving, binds all entities as well. Its very nature is "all-pervasive" and so forth; by the word "all-pervasive," the various collections of actions such as the cow and so on are included. Their "variety" is the performance of the welfare of various sentient beings.

263

དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་གཟུགས་དེ་ཉིད་འབྲས་བུའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་དྲི་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། ། ཇི་ལྟར་བདེ་བར་ཞེས་པ་ནི་རང་རིག་པས་ཟབ་མོའི་ལོངས་ སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དཀྱིལ་འཁོར་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་པའི་དངོས་པོའོ། ། དངོས་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་ངག་ དང་སེམས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ཧེ་རུ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཏེ། དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ལས་བྱུང་བའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་མཐོང་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་དབང་གིས་ ཉིན་མོ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཏེ། འདུས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། ཁྲོ་བོ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པ་བཅུ་པོ་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བརྗོད་དོ། ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ནི་གསང་བའི་རྩར། ། བུ་ག་གཅིག་ནས་འབབ་ནང་དུ། ། ས་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་མིང་ཅན་ལ། ། སྣ་ཚོགས་ བྱ་བ་རྣམས་ནི་བྱེད། ། ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད་ཁྲོ་ཆེན་པོ། ། ཆུ་སོའི་བུ་ག་བཤང་ལམ་ནང་། ། ཆུ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་མིང་ཅན་ལ། ། དེར་ནི་རྒྱས་པའི་ལས་བྱེད་དོ། ། པདྨ་མཐར་བྱེད་ལྟེ་རྩ་བར། ། ཨ་ནི་འབྱུང་བའི་བུ་ག་རུ། །

Likewise, to make it one's own essence means that the very form of the result becomes the nature of the various stainless dharmas of the continuum that attain the state of the result. "To be accomplished" means to follow after. "In whatever way is blissful" means to accomplish the profound saṃbhogakāya through self-awareness. Regarding the phrase "the maṇḍala" and so forth: the maṇḍala is the single entity of all things. That entity is that which arises from the body, speech, and mind of all the tathāgatas. The form that is the synthesis of their body, speech, and mind is the form of Heruka and so forth, which is the characteristic of the Great Vajradhara dharmakāya; that, too, arises from the natural body. "Emptiness-wisdom" is the Buddha-body that perceives the manifold. Likewise, "by the wrathful ones" refers to those born during the day, according to the system of the yoga tantras such as the Guhyasamāja. The ten wrathful ones, such as Yamāntaka and the rest, are described in sequence. Yamāntaka is in the secret channel; within the flow from the single aperture, in that which is named the earth maṇḍala, he performs various activities. The great wrathful Prajñāntaka is in the urinary aperture and the anus; in that which is named the water maṇḍala, he performs the activity of enrichment. Padmāntaka is at the navel channel; in the aperture from which a arises—

264

སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསད་པ་ནི། ། མེ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ནི་བྱ། ། སྙིང་གར་ཁྲོ་བོ་ བགེགས་མཐར་བྱེད། ། བུ་ག་ཐིག་ལེ་འབབ་ནང་དུ། ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱུ་བ་ལ། ། བསྐྲད་པའི་ལས་ནི་སྣ་ཚོགས་བྱེད། ། མགྲིན་པར་ཁྲོ་བོ་མི་གཡོ་བས། ། ཡིད་བཟང་བུ་གའི་ནང་དུ་ནི། ། དཀྱིལ་འཁོར་ནམ་མཁའི་མིང་ཅན་ལ། ། དབང་གི་ལས་རྣམས་བྱེད་པ་ཡིན། ། སྨིན་མའི་དབུས་སུ་དབྱུག་སྔོན་ ཅན། ། མཛོད་སྤུའི་བུ་གའི་ནང་དུའོ། ། གཡོན་པའི་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ། ། དགུག་པའི་ལས་ནི་སྣ་ཚོགས་བྱེད། ། སྤྱི་བོར་འདོད་པའི་རྒྱལ་པོ་ནི། ། བུ་ག་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་འབབ། ། རླུང་ཞེས་བྱ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ། ། རེངས་པའི་ལས་ནི་ཐམས་ཅད་བྱེད། ། གཙུག་ཏོར་དུ་ནི་སྟོབས་པོ་ཆེ། ། བུ་ག་ ནམ་མཁའ་འབྱུང་བ་རུ། ། མེ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱུ་བ་ལ། ། དགེ་བ་ཡི་ནི་ལས་རྣམས་བྱེད། ། གསང་བའི་ལྟེ་བར་གནོད་མཛེས་ནི། ། ཁུ་བ་འབྱུང་བའི་བུ་ག་རུ། ། ཆུ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱུ་བ་ལ། ། ལྐུགས་པ་ཡི་ནི་ལས་རྣམས་བྱེད། ། ལྕེའུ་ཆུང་མདུད་པར་གཙུག་ཏོར་ནི། ། བུ་ག་ བདུད་རྩི་ཐིག་ལེ་འབབ། ། ས་ཞེས་བྱ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ། ། རྨོངས་པའི་ལས་ནི་ཐམས་ཅད་བྱེད། ། དེ་ལྟར་ཁྲོ་བོ་མཆོག་ཐམས་ཅད། ། སྒྱུ་མའི་རྣམ་པར་ལྟ་བུ་ཉིད། ། འབད་པ་ཡིས་ནི་བསམ་བྱས་ནས། ། དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པ་རུ་འགྲུབ། ། དེ་རྣམས་དབང་པོའི་གཞུ་ལྟ་བུར། ། རྣལ་འབྱོར་འཛིན་པས་བལྟ་བར་བྱ། ། ས་བཅུ་ཡི་ནི་ནང་རྣམས་ལ། ། གནས་ཀྱང་དེར་ནི་མི་མཐོང་ངོ་། ། ཚོགས་ཀྱི་གྲངས་ནི་ཐོབ་པ་ཉིད། ། གཞན་དུ་ཡི་ནི་གཡོ་བ་མིན། །

The slaying of all sentient beings is to be performed in the fire maṇḍala. At the heart is the wrathful Vighnāntaka; within the orifice where the drop descends, as the wind maṇḍala flows, he performs various activities of expulsion. At the throat is the wrathful Acala; within the orifice of the "good mind" (somanas), in the maṇḍala named space, he performs the activities of magnetizing. In the middle of the eyebrows is Nīladaṇḍa; within the orifice of the ūrṇā-hair-treasure, in the left space maṇḍala, he performs various activities of summoning. At the crown is Takkirāja; in the orifice of the avadhūtī, in the maṇḍala called wind, he performs all activities of paralyzing. At the uṣṇīṣa is Mahābala; in the orifice where space arises, as the fire maṇḍala flows, he performs virtuous activities. At the secret navel is Sumbharāja; in the orifice where the semen arises, as the water maṇḍala flows, he performs the activities of muteness. At the knot of the uvula is Uṣṇīṣa; in the orifice where the drop of nectar descends, in the maṇḍala called earth, he performs all activities of deluding. Thus, all these supreme wrathful deities are of an illusory nature; having contemplated them with diligence, the yogi achieves that very reality. The yogi should view them as being like a rainbow. Although they abide within the ten bhūmis, they are not seen there. Having attained the number of the accumulations, they do not waver otherwise.

265

དེ་ལྟར་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་ནི། ། མཐོང་བ་ཡིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ནི་རྣམ་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། ། སངས་རྒྱས་ས་ནི་དྲི་མེད་འོད། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཚན་མོའི་ནི་ཞི་བའི་ལྷ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞི་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དྲུག་སྐྱེའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཅུ་པོ་རྣམས་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་གནས་སུ་སྲོག་རྒྱུ་བའི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ནི་སྔོན་བཞིན་དུ་བྱའོ། ། དང་གིས་ནི་སླར་ཡང་ཁྲོ་བོ་རྣམས་འབྱུང་བའི་དུས་སུ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་བཞི་དཀྱིལ་འཁོར་སོ་སོ་(ལས་,ལ་ས་)དང་ཆུ་དང་ མེ་དང་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྡོ་རྗེ་མ་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལའོ། ། དེ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་གནས་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་སོ། ། འོན་ཀྱང་གནས་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྤུའི་ཚད་ཙམ་གྱི་རྩ་ལྔ་ལྔར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མོ་ལ་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་ འབྱོར་མ་ལྔ་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་ལ་རྒྱུའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་བཅུ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཚིག་དང་འབྲེལ་པ་གསུངས་པ། རྣམ་སྣང་མཛད་དང་རིན་ཆེན་གཙོ། ། འོད་དཔག་མེད་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ། ། ས་སྙིང་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དང་། ། མཁའ་སྙིང་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་དང་། ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་སེལ་དང་། ། དེ་བཞིན་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའོ། །

Thus, all natures are the characteristics of the mental perception of seeing. Because that is thoroughly destroyed, the Buddha stage is the Stainless Light. Likewise, regarding the phrase "peaceful" and so forth, during the night, the four Tathāgatas such as Vairocana and so on, as well as the six bodhisattvas such as Kṣitigarbha and so on, are born. In that way, these ten Tathāgatas and bodhisattvas are born from the specific timing of the movement of the vital winds in the previously mentioned locations. Their activities should be performed as before. The word "and" indicates that at the time of the emergence of the wrathful deities, the four goddesses such as Locanā and so on arise from the individual maṇḍalas of earth, water, fire, and wind. Likewise, Dharmadhātuvajrā arises in the space maṇḍala. The locations of their birth have been explained previously. However, in each location, there are five channels the size of a hair. Likewise, during the night, the five yoginīs such as Rūpavajrā and so on move through the five maṇḍalas. Regarding the cause and effect of these ten Tathāgatas and yoginīs, the Blessed One spoke in connection with these words: Vairocana and Ratneśvara, Amitābha and Amoghasiddhi, Kṣitigarbha and Vajrapāṇi, Ākāśagarbha and Lokeśvara, Sarvanīvaraṇaviṣkambhin, and likewise Samantabhadra.

266

འདི་ཉིད་གཅིག་མ་ཚང་བའི་ཡིད། ། ལྔ་བཅུ་ཐམ་པ་དག་གིས་བཤད། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཏན་དབབ་བརྗོད། ། རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར་ནི་གནས་ལ་སྤྱོད། ། གཅིག་ མ་ཚང་བའི་ལྔ་བཅུ་ཡི། ། རེ་མིག་རྣམས་ལ་རིམ་པ་བཞིན། ། ཡི་གེ་རེ་རེའི་རང་བཞིན་ཡང་། ། ཙ་ཡི་དེ་ཁོ་ནས་ཕྱེ་ཉིད། ། དང་པོ་བདུན་གྲངས་དེ་བཞིན་བདུན། ། བདུན་ལྔ་ཡི་ནི་རེའུ་མིག་ལ། ། བཻ། ། དྲི་མ་མེད་པའི་སྤྱི་བོར་གསུངས། ། རོ། ། གི་ཝང་འཆང་བ་རུ་ནི་འདོད། ། ཙ། རྐང་ པའི་འོག་ཉིད་དུ་ནི་གཙོ། ། ནམ། ཆུ་བ་རྣམས་ནི་ཡང་དག་གཡོ། ། ཙ། ཐུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་གང་ཕྲ་མོ། ། ར། རོ་ཡི་ཁམས་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། ཏེ། དེ་རྣམས་ཉེ་བར་འབར་བྱེད་པ། ན། སྒྲ་ཙམ་ལ་ནི་ཉེས་ཐིམ་ཕྱིར། ། ཥ། ཕུང་པོ་དྲུག་ལ་གང་ཕྲ་མོ། ། མ། བདུད་རྩི་འབབ་པ་ཡིས་ ནི་རྩ། ། མི། དབང་པོ་རྣམས་ལ་གང་ཕྲ་མོ། ། ཏཱ། སྐར་མ་ལྟ་བུར་དྲི་མ་མེད། ། བྷ། ལྟེ་བའི་རྩ་རྣམས་སུ་ནི་འབར། ། མོ། ། ཁམས་རྣམས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། ། གྷ། དྲིལ་བུའི་སྒྲ་ནི་རྩ་ནི་གང་། ། སི། རང་འབྱུང་ག་བུར་འབབ་ཅེས་པ། ། དྷི། ཉིས་བརྩེགས་སྙིང་དང་ལྟེ་དབུས་སུ། ། ཀྵི། འོ་མའི་ རྒྱུན་ནི་འབེབས་བྱེད་པ། ། ཏེ། སུམ་ཁྲེལ་གྱི་ནི་དབུས་ཀྱི་རྩེ། ། ག། འགྲོ་བ་ཡིས་ནི་ཡིད་ནི་འཛིན། ། རྦཱ། སྨིན་མའི་དབུས་སུ་འབབ་པ་གང་། ། བ། རྩ་བ་དག་གི་རྩ་བར་འབབ། ། ཛྲ། སུམ་གྲིལ་གྱི་ནི་དབུས་སུ་རོལ། ། པཱ། སྡོང་བུ་ཡི་ནི་རྩ་བར་མེ། ། ཎི། ཆུ་དང་ཀོ་སྐོ་དག་ཏུ་འབྱར། ། ཁ། བྱ་བཞིན་ དུ་ནི་པུས་མོ་གཉིས། ། ག། འགྲོ་བ་ཡི་ནི་བླ་ལམ་དུ། ། བྷ།

This very mind, lacking one [letter], is explained by the fifty. Their definitive establishment is now described: for the sake of the cause, one dwells in the locations. In the squares of the fifty lacking one, in successive order, the nature of each individual letter is also distinguished by the reality of the letter ca. First, the number seven, and likewise seven; in the squares of the five sevens: vai. It is taught as the stainless crown. ro. It is held to be the bearer of gi-wang (bezoar). ca. It is the principal [letter] beneath the feet. nam. The sinews are perfectly stirred. ca. That which is subtle in the heart-wheel (citta-cakra). ra. It is perfectly endowed with the element of taste. te. That which causes them to blaze intensely. na. Because of the dissolution into the mere sound. ṣa. That which is subtle in the six aggregates. ma. By the flowing of the amṛta (nectar), the channel. mi. That which is subtle in the sense faculties. tā. Stainless like a star. bha. It blazes in the channels of the navel. mo. It is that which generates the elements. gha. The channel of the sound of the bell. si. It is said that the self-arisen camphor flows. dhi. The double-layered [channel] in the center of the heart and navel. kṣi. It causes the stream of milk to descend. te. The central tip of the three-fold [channel]. ga. By the movement, the mind is held. rbā. That which flows in the middle of the eyebrows. ba. It flows to the root of the roots. jra. It sports in the center of the three-fold [channel]. pā. The fire at the root of the stalk. ṇi. It is joined to the water and the chin. kha. Like a bird, the two knees. ga. In the path of the world. bha.

267

བྷ་གའི་དབུས་ཀྱི་རྩ་ནི་གང་། ། ལོ། ། བ་སྤུ་མཚམས་རྣམས་སུ་ནི་གཡོ། ། ཀེ། སྐྲ་ཞེས་པ་ནི་གཙུག་ཏོར་དུ། ། ཤྭ། དབུགས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ། ། ར། རྡུལ་འབབ་པ་ཡི་རྩ་ནི་གང་། ། ཤྩ། སྟན་ལས་དང་པོ་ལངས་པ་ཉིད། ། ས། ཚིགས་ཀུན་ དུ་ནི་རབ་འབབ་པ། ། རྦ། བཤང་གཅི་འབེབས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཎི། བར་གྱི་དབུས་སུ་སྤྲུལ་པའོ། ། བ། གང་དུ་ཚིགས་ནི་འབྱུང་བ་ཉིད། ། ར། དགའ་ལ་སོགས་པ་ཡི་ནི་རྩ། ། ན། ཆུ་ཡི་མཚམས་སུ་སོང་བར་ངེས། ། བི། སྣ་ཚོགས་མདུད་པ་རབ་འཕྱད་པ། ། སྐ། ཕྲག་པ་ལ་སོགས་རུས་པའི་འཕྲེང་། ། བྷི། སེམས་ཀྱིས་ས་ བོན་ཡིད་ནི་འཕྲོག། ། ད། དེ་ཡི་ཡང་ནི་གཞན་ནི་གང་། ། ཐཱ། ནུ་མ་ཡི་ནི་རྡོག་མར་གཞག། ། ས། མཚམས་ནི་སྔོན་འགྲོ་རྐེང་རུས་ཏེ། ། མ། དེ་ཡི་དབུས་སུ་གཞན་མཚམས་ཉིད། ། ཏ། སྣལ་མའི་གྲངས་མེད་ཕྲ་བ་ཉིད། ། བྷ། ཚངས་པའི་གནས་སུ་དེ་ལས་གཞན། ། ཏྲ། དབུ་མ་ལས་ནི་ཐམས་ཅད་འབབ། ། ཀ་ཅི་དང་ཅི་འབབ་རྩ་ནི་གང་། ། དེ་ལ་བདེ་བ་བརྟེན་པའོ། ། དེ་ལྟར་རེ་མིག་མཆོག་ནི་གསུངས། ། བདུན་ཕྲག་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ཡི། ། ལུས་ལས་རྟག་ཏུ་རྣམ་ཤེས་རྒྱུ། ། རེ་མིག་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུ་ལ། ། ཡི་གེ་རེ་རེའི་དབུས་སུ་བསྒོམ། ། ལྷ་མོ་བཟང་མོའི་གཟུགས་ཅན་ལ། ། སྤྱན་མའི་བཀོད་པ་ཐ་དག་ནི། ། ནམ་མཁའ་གང་བས་ཞི་བ་ཡི། ། ལས་ ནི་དྲི་མ་མེད་པར་བྱ། ། དེ་བཞིན་མཱ་མ་ཀཱི་སོགས་དང་། ། དེ་བཞིན་གཟུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་སོགས། ། དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་གར་མཁན་ནི། ། མ་ལུས་བསམ་མི་ཁྱབ་པར་བསམ། ། སེམས་ཅན་གྲངས་ནི་བསམ་མེད་ཕྱིར། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ལས་ནི་བྱ། །

Which is the channel in the center of the bhaga? Lo. It moves at the boundaries of the body hair. Ke. "Hair" refers to the uṣṇīṣa. Śva. The breath travels everywhere. Ra. Which is the channel through which the rajas flows? Śca. Rising from the seat for the first time. Sa. Flowing intensely through all the joints. Rba. It causes the discharge of feces and urine. Ṇi. Emanation in the middle of the center. Ba. Where the joints themselves arise. Ra. The channels of joy and so forth. Na. It is certain to have gone to the boundary of water. Vi. The various knots are fully extended. Kpa. The bone garlands of the shoulders and so forth. Bhi. The mind seizes the bhūmi seed-syllables. Da. And what else is there beyond that? Thā. Placed at the tip of the breast. Sa. The boundary is the preliminary backbone. Ma. In its center is another boundary. Ta. The subtle, innumerable threads. Bha. Beyond that, in the brahmā abodes. Tra. Everything flows from the central channel. Ka-ci and ca-ci: which is the channel that flows? It is that upon which bliss depends. Thus, the supreme grid is taught. In what is called the "seven weeks," consciousness always moves through the body. In the forty-nine squares, meditate in the center of each individual syllable. Upon the form of the excellent goddess, all the arrangements of Locanā, filling the sky, shall perform the stainless activity of peace. Likewise, Māmakī and the others, as well as Rūpavajrā and the others, and likewise the Buddha dancers—all these should be visualized as inconceivable and without exception. Because the number of sentient beings is inconceivable, one should likewise perform the activity.

268

དེས་ན་དེར་ནི་ཐིམ་པར་འགྱུར། ། རང་གི་རེ་མིག་འབྱུང་ གཉིས་མེད། ། སྤྱན་མ་ལྷ་ཡི་མིག་ཏུ་འགྱུར། ། མཱ་མ་ཀཱི་ནི་ཤེས་རབ་མིག། གོས་དཀར་ཡེ་ཤེས་མིག་ཏུ་གསུངས། ། སྒྲོལ་མ་སངས་རྒྱས་སྤྱན་དེ་བཞིན། ། ཤ་ཡི་མིག་ཏུ་བྱས་པའི་བདག། གཟུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལྷ་མོའོ། ། ལྷ་ཡི་སྒྲ་སོགས་དེ་བཞིན་གཞན། ། སྒྲ་སོགས་པ་ཡི་ལྷ་མོ་འདོད། ། དེ་ ལྟར་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་གྱིས། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡི་སེམས་ཉིད་མེད། ། རེ་མིག་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཞན། ། ལྷ་མོའི་རིགས་ནི་གྲངས་མེད་པའོ། ། སྒྱུ་མའི་དེ་ཉིད་འདིར་གསལ་བར། ། མདོར་བསྡུས་ནས་ནི་བསྟན་པ་ཡིན། ། སློབ་དཔོན་ལ་ནི་བསྙེན་བཀུར་བས། ། རྒྱས་པ་དེ་ནི་ཤེས་ པར་བྱ། ། རེ་མིག་མཐར་ནི་བྱུང་བ་དང་། ། ཡི་གེ་རྣམ་པར་རྟོག་བསྒོམ་པ། ། དེ་ནི་མེད་ཅིང་འདི་ནི་མེད། ། རྐྱེན་གྱི་དོན་ནི་འབའ་ཞིག་གོ། ། འོན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་བགྲོད་པ། ། མེད་པར་དེ་ནི་དམིགས་མི་འགྱུར། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ་བདག་གི་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གོ་སླའོ། ། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་དུ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་འདིར་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་གར་མཁན་གྱི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ། ལྷའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཐམས་ ཅད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་འཕྲུལ་ལོ་ཞེས་པ་ནི་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཉེས་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པོ། །

Therefore, they dissolve therein; their own grids arise. Non-dual, Locanā becomes the divine eye; Māmakī is the eye of insight; Pāṇḍaravāsinī is said to be the eye of wisdom; and Tārā is likewise the Buddha-eye. The self that is made of the flesh-eye is the goddess Rūpavajrā. Similarly, the other [senses] such as the divine sound and so forth are held to be the goddesses of sound and so forth. Thus, through these specific qualities, the mind of the yogi is without [inherent existence]. In the grids, there are likewise others; the families of goddesses are innumerable. Here, the reality of illusion is clearly shown in brief. By serving the ācārya, that extensive [explanation] should be understood. At the end of the grids, the meditation on the conceptualization of syllables—neither that exists nor this exists—is solely the meaning of conditions. Nevertheless, without the path to omniscience, that will not be perceived. Thus, it is also said: "What is my [self]?" and so forth, which is easy to understand. In all the tantras of the Bhagavān, is not the attainment of perfect awakening preceded by the meditation on the maṇḍala wheel and so forth? How is it that the Buddha is here the inconceivable dancer? To demonstrate that very point, he said "the deity" and so forth. Here, "all is the magical display of the mind" means that all these meditations and so forth are established as being merely the conceptualizations of the mind.

269

སེམས་གཅིག་པུ་ཉིད་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམ་པའི་སྒོམ་པ་ལ་དམིགས་པ་ལྷའི་གཟུགས་སྣང་བ་ཙམ་མོ། ། དེས་ནི་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་གསུངས་པ་ དེ་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་འཕྲུལ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཡང་གསུངས་པ། སྒོམ་པ་སེམས་དང་སེམས་འབྱུང་བ། ། འཁྲུལ་བས་སྒྲུབ་པ་པོ་ནི་རྨོངས། ། སྒོམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་གྲོལ། ། གང་ཕྱིར་རྟོག་པ་རྣམས་འཆིང་བྱེད། ། རྟོག་པ་བདེན་པར་འགྱུར་མ་ཡིན། ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན། ། སེམས་ཀྱང་དེར་ནི་ཡོད་མིན་ན། ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྨོས་ཅི་དགོས། ། སེམས་ཀྱི་ཐོག་མེད་བག་ཆགས་ཀྱི། ། རྟོག་པ་ལས་ནི་ལུས་བྱུང་སྟེ། ། ལུས་ལ་སེམས་ནི་གནས་པ་ཡིན། ། འདི་དག་སྒྱུ་མ་རུ་ནི་གསུངས། ། དེ་བཞིན་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་ནི། ། དེ་ལྟ་བུར་ནི་ཡོངས་སུ་བརྟག། སངས་རྒྱས་སྐུ་རུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། དེ་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་འདི་སྒྱུ་མ། ། སྔོན་གྱི་ བག་ཆགས་ལས་ཉིད་ཀྱིས། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་དེ་དེ་བཞིན། ། གཞན་ལས་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མིན། ། སེམས་ཅན་ཉིད་ཀྱང་སེམས་ཅན་མིན། ། རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་རྟོག་འབྱུང་། ། དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཤེས་བྱ། ། སངས་རྒྱས་མིན་བདེན་བ་རུ་འདོད། ། འོན་ཀྱང་སེམས་ཅན་དེ་སྒྱུ་མ། ། ཇི་སྲིད་ཁམས་གསུམ་ གནས་ཀྱི་བར། ། དེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་སྒྱུ་མ་ཡང་། ། སྙིང་རྗེའི་རྐྱེན་གྱིས་བཞུགས་པ་ཡིན། ། དེ་ཀུན་དེ་ཉིད་ཉམས་དགའ་གནས། ། བཅུ་དྲུག་པ་ཡི་ཆར་མི་ཕོད། ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། ། དངོས་པོ་རུ་ནི་གདོད་ནས་བསྟན། ། དེ་ལྟར་གཉི་ག་མི་བདེན་པར། ། དེ་ཕྱིར་བསམ་མི་ཁྱབ་སངས་རྒྱས། །

The mind alone, when focused on the meditation of various aspects, is the mere appearance of the deity’s form. This is what is taught in the Action Tantras and so forth: those are the magical displays of the mind. As it is said: "Meditation is mind and mental factors; Through delusion, the practitioner is confused. Through meditation itself, one is always liberated; For conceptual thoughts are the binders. Conceptual thoughts are not truly existent. Since mind and mental factors are other, And mind itself does not exist there, What need is there to mention mental factors? From the beginningless habitual tendencies of the mind, The body arises from conceptual thought, And the mind dwells within the body. These are taught to be like an illusion. Likewise, meditation and so forth Should be thoroughly analyzed in that way. One will be born in the body of a Buddha; Therefore, this Buddha is an illusion. Through the power of former habitual tendencies, Sentient beings are just like that. The Buddha does not arise from something else; Sentient beings themselves are not sentient beings. From conceptualization, conceptualization arises; In that same way, Buddhahood should be known. That which is not a Buddha is asserted as true, Yet sentient beings are an illusion. As long as the three realms endure, So long does the illusory Buddha remain Through the condition of compassion. All of that is the delightful state of reality, Which cannot be matched by even a sixteenth part. Mind and mental factors were taught by the Buddha To be entities from the very beginning. Thus, since both are unreal, The Buddha is therefore inconceivable."

270

གར་མཁན་ གྱི་ནི་སྒྱུ་མ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་སེམས་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་གཞུག་པའི་དོན་དུའོ། ། སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་གིས་ཞེས་པ་ནི་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་བདག་གིས་སོ། ། རྒྱུད་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཁ་སྦྱོར་འདི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། སེམས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ ལ་ཕན་གདགས་པའི་དོན་དུའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྔོན་ནས་རིགས་གཅིག་པའི་དངོས་པོ་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་རྟོག་པའི་དབང་གིས་རིགས་མཐའ་ཡས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྲངས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་མདོར་བསྡུས་ན། རིགས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའོ། ། བཤད་ཅེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རིགས་པས་རིགས་གཅིག་གོ། ། སྟོང་པའི་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་བསམ་དུ་མེད་གཉིས་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། ད་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོམ་པ་ སྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྒྲུབ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་པའི་མན་ངག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གསོལ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཅི་གསོལ་ཞེ་ན། འདི་ཞུས་པའོ། ། བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་པའོ། ། དགྱེས་པ་ ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཟབ་མོ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐུ་དག་རོ་གཅིག་པར་འགྱུར་བས་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་ནོ། །

"Like the illusion of a dancer" refers to the certainty of meditating on the mind and so forth. Likewise, it is for the purpose of leading sentient beings [into the path]. Regarding the words "sentient beings" and so on, "by me" refers to Śākyamuni himself. "In the tantras" refers to this Saṃpuṭa and others. "Sentient beings" refers to those who are to be benefited. Because the primordial wisdom of the clear light—the single-family entity from the beginning—is called Vajrasattva, it appears as infinite families through the power of conceptualization, due to the infinite number of sentient beings. Therefore, in brief, "the five families" refers to Vairocana and the others. "Explained" means that, according to the reasoning previously stated, they are of a single family. "Possessing the vajra of emptiness" is intended to mean that the nature of the vajra of the wisdom of emptiness is thoroughly known as the inconceivable and non-dual. Now, in order to teach the pith instructions for the various sādhanas of the generation and completion stages, which produce mundane and supramundane meditations, the words "Vajragarbha" and so forth are spoken. As for the request, what is requested? It is this: "Please explain," and so on, which is the request made to the Blessed One. "Great Joy" refers to the profound saṃbhogakāya. Furthermore, just as the saṃbhogakāya and the sahajakāya become of one taste, the dharmakāya and saṃbhogakāya are the nature of the result.

271

དེས་ན་ཟབ་མོར་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སུ་འགྲུབ་བོ། ། དོན་དམ་པར་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་འགོག་པ་ཡོད་དེ་མི་བདེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཙོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་གཙོ་བོ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་ཞུས་པ་སྟེ། གང་ གིས་ཞེས་པ་ནས་ཆོ་ག་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། འདིས་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་སྒྲུབ་པ་པོའི་སེམས་ཅན་འགྲུབ་པའོ། ། གང་གིས་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོའི་རྣམ་པས་སོ། ། དེ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པ་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལན་གྱི་ ཚིག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པ་འདི་བྱའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བུམ་པ་དང་རས་དང་ཤིང་རྟ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་འཇུག་གོ། ། དེས་ན་ དེ་དག་ཐོག་མ་མེད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་འདིའི་ཚེ་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདི་ལ་རྣམ་པར་གཟིགས་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་མཛད་ཅིང་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་ཀྱང་ཟབ་མོའི་ཆོས་བསྟན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཟབ་མོའི་ཆོས་སྟོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་སུའོ། ། བྱམས་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་འཇུག་པའོ། ། དེར་གཉིས་པར་ཞེས་པ་ནི་གསུམ་ལྡན་ལ་སྙིང་རྗེའོ། ། གསུམ་པ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་ལྡན་ལ་དགའ་བའོ། །

Therefore, it is taught as profound. In that way, from the perspective of supramundane conventionality, phenomena are established as having the nature of cause and effect. Ultimately, however, cause and effect are negated because they are not true. Likewise, the "Primal Nature" (Prakṛti) is the nature of primordial wisdom (jñāna). Thus, the Primal Nature, the Nirmāṇakāya, the Blessed One, was asked this, from the words "by whom" up to the end of "the ritual." By this, such a practitioner of the path is established. "By whom" refers to the aspect of the entity. "Please explain that" is the request; at that time, the words "the Blessed One replied" and so forth are the words of the Tathāgata’s response. Likewise, the words "first" and so forth mean that here, yogis who follow the concordant Dharma should perform this meditation. Because from beginningless time the mind has engaged with worldly phenomena such as vases, cloth, and chariots, it therefore engages in this way through the stream of beginningless habitual tendencies (vāsanā). At this time, during this Fortunate Eon (Bhadrakalpa), the Tathāgatas such as Vipaśyin and others taught the Dharma, and Śākyamuni also taught the profound Dharma. For that reason, he also teaches the profound Dharma. Likewise, furthermore: "First" refers to the Kṛtayuga. "One should meditate on loving-kindness (maitrī)" refers to engaging in that. "There, second" refers to compassion (karuṇā) during the Tretāyuga. "Third" refers to joy (muditā) during the Dvāparayuga.

272

ཀུན་གྱི་མཐར་ནི་ཞེས་པ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་མཐར་ རྩོད་པའི་དུས་སུ་བཏང་སྙོམས་བསྒོམ་པ་ནི་དེ་ལ་འཇུག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དང་པོ་སྒོམ་པའི་དུས་སེམས་ཀྱི་མཐའ་དག་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ། ལངས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་རང་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ ལ་བརྩོན་པ་དེས་ནི་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ཐོབ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་བྱམས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྩེ་བའི་བདག་ཉིད་དེ། དེའི་ཚེ་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་བྱམས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐྱེའོ། ། དེས་ན་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ རྣམས་ཕན་ཚུན་བྱམས་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་འབྲས་ཀྱི་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་བྱམས་པ་གྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་ལྟ་བ་དྲུག་པ་དང་བྲལ་བ་རྨོངས་ཏེ་ཡོན་ཏན་མེད་ཀྱང་དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་ པ་བྱེད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་བརྩེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བྱམས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་གྲུབ་པ་དེས་ན་དང་པོར་བྱམས་པ་བསྟན་ཏེ། རྩོད་པའི་དུས་སུ་ཡང་སྒྲ་ཙམ་གྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་དེ་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་སུ་ནི་སྒྲ་ཙམ་མ་ ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསུམ་ལྡན་གྱི་དུས་སུ་ཆོས་ཀྱི་ཆ་གཅིག་དང་བྲལ་ཏེ།

"At the end of all" refers to the end of the three times; to meditate on equanimity during the age of strife is to engage in that. Likewise, it is certain that yogis should also practice this at the time of meditation. Similarly, having first brought the entirety of the mind to completion during the time of meditation, one who exerts themselves in the welfare of oneself and others during the state of arising will attain the perfectly complete fruit, because of the nature of the mind and mental factors. Furthermore, love is the essence of extreme compassion; at that time, the nature of the primordial Buddha Maitreya arises. Consequently, the sentient beings of the Kṛtayuga (Perfect Age) become of a loving nature toward one another. Therefore, even the grains of rice and so forth become perfectly complete. For that reason, natural love is established; for example, even if a certain person is deluded and lacks qualities, being free from the six views, they benefit sentient beings at that time because of their natural compassion. Likewise, because the Buddhas and Bodhisattvas have established the nature of inconceivable love, love is taught first. Even in the age of strife, it is manifested by mere sound, whereas in the Kṛtayuga, it is not merely by sound. Similarly, in the Tretāyuga (Threefold Age), one is separated from a portion of the Dharma.

273

སེམས་ཅན་རྣམས་དྲག་པོའི་བློ་དང་ལྡན་པས་དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་གྲུབ་སྟེ་སྔོན་ལ་ལྟོས་པས་སངས་རྒྱས་རྣམས་བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་ཡང་བགེགས་བསྐྲད་པའི་ཕྱིར་ཁྲོ་བོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ དམིགས་པ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཚེ་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རྩོད་པའི་དུས་སུ་གསུང་གི་ཡི་གེ་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྙིང་རྗེ་ལ་དམིགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་ལྡན་གྱི་དུས་ སུ་ཆོས་ཀྱི་ཆ་གཉིས་མེད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སྔོན་དུ་བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་གནས་སུ་བསྲུང་བའི་འཁོར་ལོ་སོགས་པ་བསམ་པས་ཅུང་ཟད་སེམས་རྩེ་གཅིག་པས་སྔོན་གྱི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་ཏེ། དེས་ན་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཉལ་བའི་ གནས་སྐབས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་གཉིས་ལྡན་གྱི་དུས་སུ་སེམས་ཅན་རྣམས་དགའ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱིས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་གྲུབ་པོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྩོད་པའི་དུས་སུ་བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུང་ཙམ་གྱིས་བསྟན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྩོད་པའི་ དུས་སུ་ཆོས་ཀྱི་ཆ་གསུམ་མེད་དེ། སྔོན་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་ཕྱིར་ཨོཾ་སྭ་བྷཱ་ཝ་ཤུདྡྷཿཞེས་པའི་ཚིགས་བཅད་བརྗོད་པས་སེམས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་བྲལ་ལོ། ། དེས་ན་རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་བློ་ཆུང་བ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པའི་བློ་དང་བྲལ་བ་སྟེ།

Because sentient beings possess fierce minds, at that time the nature of compassion is established by its very essence. When meditating on the Buddhas by first relying [on them], one focuses on the absorption of the wrathful deities (krodha-samādhi) in order to expel obstructing spirits (vighna); this becomes the very state of the dream stage. At that time, it is certain that the nature of compassion is directed toward sentient beings because the Buddhas and Bodhisattvas taught the syllables of speech during the Age of Conflict (kali-yuga). Likewise, during the Age of Two (dvāpara-yuga), the two aspects of the Dharma do not exist. Similarly, when the Buddhas previously meditated, by contemplating the protection wheel (rakṣā-cakra) and so forth in the places of self and others, the mind becomes slightly one-pointed and is freed from prior entities. Therefore, with a mind of supreme joy, it becomes the state of deep sleep. Thus, during the Age of Two, sentient beings naturally achieve supreme joy with a joyful mind. Similarly, during the Age of Conflict, when meditating, it is said that the Blessed One taught by mere speech. Likewise, during the Age of Conflict, the three aspects of the Dharma do not exist. Previously, when the Buddhas meditated, because of natural purity, they uttered the verse "Oṃ svabhāva-śuddhāḥ," whereby the mind is freed from both entity and non-entity. Therefore, the sentient beings of the Age of Conflict have small intellects and are devoid of the mind that distinguishes between saṃsāra and nirvāṇa.

274

ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་ཡིད་བརྟན་པ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡིད་བརྟན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཉུང་ཞིང་འབྲས་ཀྱི་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཉུང་བའོ། ། དེས་ན་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་མི་བྱེད་དེ། དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་རྣམས་ལ་མི་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྫོགས་ལྡན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་རྣམས་ཀྱང་འཕེལ་བ་དང་འབྲི་བའོ། ། དེ་ལྟར་ཚངས་པའི་ གནས་རྣམས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དུས་འདིར་ཡང་གསལ་བ་ཉིད་དུ་བྱའོ། ། སླར་ཡང་དེ་ལྟར་དུས་སོ་སོ་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པར་བཞག་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་ཡང་རྟག་ཏུ་ཉི་མ་རེ་རེ་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ་སྔོན་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་བསྐྲུན་པས། སེམས་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམ་པའོ། ། རྫོགས་ལྡན་བྱམས་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་འཇུག། གསུམ་ལྡན་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་གྱིས། ། ཁྲོ་ལ་བརྟན་པའི་ཆ་ནི་བྲི། ། སེམས་ཅན་བགེགས་ལ་གསོད་པར་བྱེད། ། དེས་ན་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར། ། གཉིས་ལྡན་གནས་སོགས་བསྲུང་བ་སྟེ། ། སེམས་ ནི་རྩེ་གཅིག་བསྒོམ་པ་ཡིས། ། སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ཆ་ནི་བྲི། ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་བསྒོམ་པས་ནི། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་སངས་རྒྱས། ། བཏང་སྙོམས་ཀུན་གྱི་མཐའ་མར་ཡང་། ། ཆ་གསུམ་བྲི་བ་དེས་སངས་རྒྱས། ། དག་པ་ཆོས་ཀྱི་བསྒོམ་པ་ནི། ། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་ ཆེན་དེ་སྒྲུབ་ཅིང་། ། རྫོགས་ལྡན་གསུམ་ལྡན་གཉིས་ལྡན་ལ། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་བྱ་བ་ཉིད། །

Just as one is confident during the time of meditation, so too are the objects of confidence few, such as the grains of rice and so forth. Therefore, it is the nature of equanimity. Furthermore, sentient beings do not remain indifferent toward causes and effects; at that time, the Blessed One Śākyamuni taught equanimity in order to prevent engagement with the eight worldly dharmas. Likewise, the lifespans of the Kṛtayuga and so forth also increase and decrease. Thus, it is for the sake of meditating on the Brahma-abodes. At this time as well, one should make it clear. Furthermore, just as it is established for each respective time, so too should one practice daily during the time of meditation. As it has been said: "First, by generating the Buddha, the mind is of the nature of a hearer (śrāvaka). The Kṛtayuga is the nature of loving-kindness (maitrī), and sentient beings engage with one another. The Tretāyuga is the nature of compassion (karuṇā); the portion of stability in anger decreases. One slays the obstacles of sentient beings, and thus becomes a pratyekabuddha. The Dvāparayuga is the protection of the abodes and so forth; by meditating with a one-pointed mind, the portion of those sentient beings decreases. By meditating on joy (muditā), one becomes a Buddha of the Great Vehicle (Mahāyāna). Equanimity is at the very end of all; by decreasing the three portions, one becomes a Buddha. The meditation on the pure Dharma accomplishes the Mantra Mahāyāna. In the Kṛtayuga, Tretāyuga, and Dvāparayuga, all should be performed in that way."

275

རྩོད་དུས་ལྷ་ཡི་སྒྲུབ་ཐབས་སོ། ། མ་ཡིས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་སྟེ། གཏི་མུག་ལ་སོགས་སྡིག་འབྱུང་བ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དབང་བྱས་ཏེ། ། འཚོ་བའི་ཚེ་ནི་བསླུ་བར་བྱ། ། ཨེ་ ནི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་དེ། ། ཤིན་ཏུ་ཚིམ་པ་ཡིས་ནི་གཞོམ། ། ཉན་ཐོས་སྤྱོད་པ་བསྐྱང་བའི་ཕྱིར། ། དབང་ཕྱུག་ཉིད་ནི་རྟག་ཏུ་འབྱུང་། ། ཐམས་ཅད་སྐྲག་པར་མི་བྱེད་དེ། ། སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས། ། བསྐྱང་བ་དང་ནི་ཐར་པར་འགྱུར། ། དེ་ལྟར་དྲི་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཨཱི། འདི་དག་བུ་ནི་རྟག་ཏུ་བྱ། ། སངས་རྒྱས་འདི་འདྲ་རྒྱུ་ནི་ཉིད། ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་དེ་བཞིན་དུ། ། བདེན་པ་བཞི་ཡི་མཚན་ཉིད་རྣམས། ། ཀ་ནི་ལས་རྣམས་བྱེད་པ་ཉིད། ། གོང་དུ་འཛིན་པ་སྐྱེ་བ་ཡི། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཞེན་པའི་ཕྱིར། ། གྲངས་ལས་འདས་པ་སེམས་ནི་ཉིད། ། རུ། དེར་ནི་ གཉིས་ཀ་ཡོད་མིན་ཏེ། ། རྣལ་འབྱོར་ཞི་བའི་དོན་འབའ་ཞིག། སེམས་དང་བྲལ་ཡང་རུ་བྱེད་དེ། ། འདོད་ཆགས་འབའ་ཞིག་གིས་ནི་བཙོས། ། ཎཱ། བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འཇོམས། ། ཉན་ཐོས་རང་སངས་རྒྱས་དེ་བཞིན། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་བྱེད་པ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འཇོམས་པར་བྱེད། ། མུ་ནི་སྡུད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ། དགའ་བའི་བདེ་བ་ཡི་ནི་རྒྱུད། ། དེ་ཉིད་དུ་ནི་གྲོལ་བྱེད་པ། ། རྣམ་པར་འདྲེས་རྟོགས་ཕ་རོལ་འགྲོ། ། དེ་ཉིད་ཕྱེད་ཆས་སད་བྱས་པས། ། ཡེ་ཤེས་བདུད་རྩི་འདུས་པའི་ཕྱིར། ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྤངས། ། འདི་ཡི་ཤིང་རྟ་ལ་ནི་ཞོན། ། ཏཱ། ཇི་སྲིད་མཁའ་ཡི་མཐའ་ ཀླས་པ། ། དེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་ཉིད་བྱེད་པའོ། ། གཞན་གྱི་བྱ་བ་རྣམས་བྱེད་པ། །

This is the sādhana of the deity for the age of strife. The mother destroys everything; she brings about the arising of delusion and other evils. Having brought all sentient beings under her power, she deceives them regarding the duration of their lives. E. E is all the sense faculties; she destroys them through complete satisfaction. In order to maintain the conduct of the śrāvakas, the state of Īśvara itself constantly arises. She does not cause terror in anyone; she protects the entities of all living beings and brings about their liberation. Such is the characteristic of the question. Ī. One should always perform these as a son. Such a Buddha is the very cause. Likewise, the characteristics of the four truths, such as suffering and so forth, are present. Ka is the very performance of actions. Because of the attachment to cause and effect, which is the arising of higher grasping, the mind itself is beyond number. Ru. In that state, neither of the two exists; it is solely the meaning of the peace of yoga. Even though it is devoid of mind, it acts as ru; it is cooked by desire alone. Ṇā. It destroys the two types of activity: the śrāvakas and likewise the pratyekabuddhas. While benefiting sentient beings, it destroys the Great Vehicle. Mu is the very act of gathering; it is the tantra of the bliss of joy. It liberates in that very state, reaching the far shore of mixed realization. By being awakened by half of that very [state], because the amṛta of wisdom is gathered, one abandons mind and mental factors. One mounts the chariot of this. Tā. As long as the limits of space extend, for that long one acts as a Buddha. One performs the activities of others.

276

སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་ནི་གྲོལ། ། ཨུ། གློ་བུར་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཀུན། ། ལུས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་སྤངས་པ་ནི། ། དེས་ནི་དེ་ཡི་རང་བཞིན་འགྲོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྩེ། ། བེ། དེ་ཉིད་བདུད་རྩི་ལྟ་བུ་ཉིད། ། བདུད་རྩི་མྱ་ ངན་འདས་པ་ཉིད། ། བླ་མའི་བཀའ་ཡང་བདུད་རྩི་སྟེ། ། ཚེ་ཟད་པ་ཡང་འཚོ་བའོ། ། ཀྵ་ནི་དངོས་པོ་ཟད་པ་སྟེ། ། སེམས་ཀྱི་རྣམས་རྨོངས་ཐམས་ཅད་ཉིད། ། སེམས་ནི་ཟད་པའི་རྒྱུ་ཡིས་ན། ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པའང་ཟད། ། ད་ནི་འདྲ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྒོམ་པ་པོའི་སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་དེ། སླར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ། སླར་ཡང་ཞེས་པ་ནི་འདིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་ཨོཾ་སུ་བི་ཤུདྡྷཿཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་རྗེས་ཐོགས་སུ། ཨོཾ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་བརྗོད་དེ། འདིར་ ཁམས་གསུམ་པ་མཐའ་དག་སྟོང་པར་དམིགས་སོ། ། དེས་ན་བྱང་ཆུབ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་དེ་བཞིན་དུ་རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་མཐར་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེས་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པོ། ། དུས་དེར་ སེམས་ཅན་དབྱིབས་ཆུང་ངུའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་ཕན་ཚུན་སྟོང་པའི་སེམས་སུ་འགྱུར་ཏེ་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་ལ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྒོམ་པ་ལགས་སོ། ། ས་བོན་བསྡུ་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུས་སེམས་ཙམ་ལ་ལྷག་པར་གནས་ པའོ། །

Liberated from the ocean of existence, All adventitious elements arise; Having abandoned the movement of the body, One proceeds to that very nature. The yogi is the pinnacle of the Buddhas. That very reality is like nectar; Nectar is nirvāṇa itself. The Guru’s word is also nectar, Which revives even when life is exhausted. Kṣa is the exhaustion of entities, All the delusions of the mind. Because the mind is exhausted, Conceptualization itself is also exhausted. Now, because of the dharmatā of similarity, The characteristic of the meditator’s awakening as emptiness is described. Regarding the phrase "once again" and so forth: "once again" here means that at the time of meditating on the Buddhas, following the verse beginning with oṃ suviśuddhaḥ, one recites the mantra beginning with oṃ śūnyatā. Here, the entirety of the three realms is visualized as empty. Thus, awakening is the characteristic of the dharmakāya; likewise, at the end of the age of conflict, everything becomes empty, which is the very nature of worldly conventions. Therefore, its nature is established as emptiness. At that time, sentient beings, who are of a small physical form, become minds that are mutually empty due to the power of prior habitual tendencies. Likewise, the second [stage] is the meditation on emptiness. "Gathering the seed" means abiding in mind-only through the causes of the accumulations for awakening.

277

སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་ལ་སོ་སོར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དང་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསུམ་པ་ལ་ནི་ཞེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་སེམས་ཙམ་ལས་སོ། ། གཟུགས་སོགས་ཞེས་པ་ནི་གཞལ་ཡས་ཁང་ལ་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཐའ་དག་སེམས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་ཅིང་རྫོགས་པའི་རྒྱུར་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་རྨི་ལམ་བཞིན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བཞི་པ་ལ་ནི་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་བསྒོམས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་ལ་ཡིད་ཆེས་པས་རང་གིས་ལུས་ཀྱི་དབྱིབས་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་བལྟ་སྟེ་ཡི་གེ་དགོད་པའི་གཟུགས་དམིགས་པས་གསལ་བར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ནི་ངག་གི་མིང་ཞེས་དགོངས་སོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་ལུས་ཀྱི་ དངོས་པོ་ལས་ངག་གསལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་ལ་ལྟོས་པའི་རང་གི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་མདུན་དུ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དེའི་དུས་སུ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཉིད་རྗེས་སུ་ཆགས་པས་ རའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་ར་ལས་ཉི་མ་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་བའི་གཟུགས་བརྙན་སེམས་ཉིད་ཉི་མའི་རྣམ་པར་སྣང་ངོ་། ། མདུན་དུ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ལུས་ལ་ལྟོས་པའི་མདུན་དུ་སྣང་བའོ། ། བསྒོམ་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་འདིར་ཉི་མ་དེར་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པའི་ ཉི་མའོ། ། ཧཱུཾ་བྱུང་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་དཀྲིས་པ་དེ་ཉིད་གཅིག་གི་རྣམ་པའོ། །

Sentient beings will also naturally come to discern the mind, because they focus on the first absorption. Likewise, regarding the third, it is from the mind of meditation alone. Regarding "form and so forth," it is certain that all forms and so on are manifested by the mind as the cause of perfection. For sentient beings as well, the generation of the mind toward causes and effects occurs just as in a dream; that is what is meant by that term. Likewise, regarding the fourth, it is as follows: for those yogis who have thus generated the mind and meditated, through their own conviction, they view the shape of their own body as being like space. By focusing on the form of the arranged syllables, it becomes clear; this is intended to be the name of speech. For sentient beings as well, speech becomes clear from the substance of the body, because it is grasped by their own perception based on what preceded it. Therefore, the words "Ra in front" and so forth are spoken. At that time, because the very mind of those yogis is characterized by passion, it becomes the condition for the syllable Ra. Thus, from Ra, the sun—the reflection of the wisdom of clear light—appears in the form of the sun of the mind itself. "In front" means appearing in front relative to one's own body. "Meditate" means to follow after. Likewise, "the sun there" refers to the sun in the form of an illusion. "Arisen from Hūṃ" means that the mind, enveloped by desire, appears in the form of that very [syllable].

278

དེས་ན་ཧཱུཾ་གི་རྐྱེན་གྱིས་བདག་ཉིད་ཞུ་ཞིང་དེར་ཐིམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུའི་དབང་གིས་རྒྱུ་ཉམས་ཏེ་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ། ། དེས་ན་དེའི་བདག་ཉིད་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ དུ་སེམས་གཅིག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་ཡང་སྙིང་པོའི་གཟུགས་ཏེ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་རྟེན་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་ལས་འོད་ཟེར་རྣམས་སྤྲོས་པའོ། ། སེམས་ ཀྱང་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་སྟེ། སྨིག་རྒྱུའི་དྲ་བ་བཞིན་མཐོང་བས་ཡིད་ཆེས་པས་རྫུན་པ་བསྒོམ་པ་ལ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་རྡོ་རྗེ་སྟེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མང་པོའི་དོན་གྱི་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཡིས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པར་བྱའོ། ། ར་བ་དང་ནི་དྲ་བ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་དུ་སྔ་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི་ར་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དྲ་བ་ནི་ཀུན་ནས་སྔོན་དུ་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་བསྐྱེད་པའོ། ། རིགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གི་ ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་གྲངས་མེད་པའོ། ། དེས་ན་རྡོ་རྗེའི་གུར་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། ཆོ་ག་ནི་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་ཆོ་ག་འདིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གསུངས་པ། འདིར་ཡང་སླར་ལ་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།

Therefore, through the condition of the syllable HŪṂ, the self melts and dissolves into that; by the power of the result, the cause is exhausted, just like a seed and its sprout. Thus, its identity is called the "variegated vajra" (viśvavajra); likewise, the single mind is the identity of the five wisdoms. The vajra is also the form of the essence, characterized by extraordinary insight, like the source of phenomena (dharmadhātu) as a support. For that reason, it is said, "by that very [vajra]," and so forth; rays of light are emanated from the variegated vajra. The mind also appears in various forms; because it is seen like a mirage, one is attached to meditating on the false through conviction. In that way, those are the vajras—the vajras of the meaning of many causes and conditions. That which is to be meditated upon is that which is to be entered. Regarding "the fence and the net," these are the preliminary practices. Just as the aspect of the dharmadhātu exists prior to all phenomena, that which is to be done is the "fence." Likewise, the "net" is the emanation of various sentient beings by the nirmāṇakāya in order to generate awakening for the sake of the excellence of the Buddhas. By the power of the various families, those such as the dharmakāya are also infinite. Therefore, the intention is that the vajra pavilion will be established. Regarding "the ritual is as follows," this ritual explains the cause and result of sentient beings; here, once again, the Age of Perfection (kṛtayuga) will arise.

279

དེའི་དུས་ སུ་བྱམས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ། སྔོན་བྱམས་པའི་གནས་སྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་དུས་དེར་བསོད་ནམས་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་སྣང་བའི་ཕྱིར་མཐོང་ངོ་། ། དེ་ལ་བསྙེན་བཀུར་ བྱས་པའི་ཕྱིར་ཉི་མ་དང་ཧཱུཾ་ལས་སྐུ་བཞིན་དུའོ། ། དེ་ལྟར་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་ལས་འོད་ཟེར་འཕྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་པ་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་ལ་གཅིག་རྩེ་བ་དང་བཅས་པས་སྤྱོད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནོ། ། དེས་ན་རྡོ་རྗེ་བཞིན་མི་ཕྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དྲི་བ་ལ་ སོགས་པར་བལྟའོ། ། དེ་ལྟར་རྩིག་པ་རྟེན་ཏེ་རང་ཉིད་དང་གཞན་བླ་མ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡེ་ཤེས་སྣང་བར་འགྱུར་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་དུ་ཉེ་བར་འགྲོའོ། ། དེས་ན་གུར་བཅིངས་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དང་པོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་ དང་པོར་ཞེས་པ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཙམ་མོ། ། འོན་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་སྤངས་པ་བསྒོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རོ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་བརྟན་པའི་དངོས་པོའོ། ། མར་ལས་མར་བཞིན་རྐྱེན་གྱི་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་དང་གུར་ར་པ་དང་། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་ཨེའི་རྣམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་གཟུགས་བསམས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་དག་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བདག་ཉིད་དེ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མཁས་པས་ཞེས་པའི་རྐྱེན་ནོ། །

At that time, Maitreya attained perfect and complete buddhahood, because he had previously meditated on the state of loving-kindness. Furthermore, through the power of merit, the buddhas appear to sentient beings at that time due to the condition of desire; thus, they are seen. Because of the service rendered to them, they are like the bodies arising from the sun and the syllable HŪṂ. In that way, just as light rays radiate from a crossed vajra, sentient beings of various kinds, being stainless, possess a disposition to engage in play with one another. Therefore, the phrase "because of the characteristic of being indivisible like a vajra" should be understood in the context of the questions and so forth. In that manner, by relying on the wall, even those who are themselves and others separated from the guru will experience the manifestation of primordial wisdom and draw near to the path of awakening. Thus, the phrase "the tent is bound" is the definitive teaching of the Blessed One. Likewise, regarding the phrase "first the corpse" and so forth, "first" here is merely a conventional designation. Nevertheless, it is the primordial wisdom of the yogis' meditation itself, which abandons delusion. The phrase "the corpse is to be meditated upon" refers to the entity of a stable mind. Just as butter is extracted from butter, one should contemplate the form of the source of phenomena (dharmodaya) in the shape of the syllable E, situated in the midst of the crossed vajra, the tent, and the nature of the buddhas. By that very means, through the qualities of the pure buddhas, the wise one [realizes] that those [bodies] are the nature of the dharmadhātu, the body of intrinsic nature. This is the condition.

280

དེའི་ཕྱིར་རོ་ ནི་དག་པའི་སེམས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ལས་རང་བཞིན་ཉིད་འཕྲོ་བ་དང་དེ་དག་རོ་གཅིག་པའི་གཟུགས་ནི་རོའོ། ། ཇི་ལྟར་ལུས་དང་སེམས་དག་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དུས་སུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིལ་པོ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ་སྣ་ཚོགས་དང་བྲལ་བས་སོ། ། དེ་ བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེའི་སྟེང་རྣལ་འབྱོར་པ་འདུག་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་སུ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ནི་ལས་དང་པོ་བ་སྒོམ་པ་པོ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་གཉིས་མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་མི་ནུས་པ་སྟེ། ཕྱིའི་ཡུལ་རྣམས་ ལ་དབང་པོ་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་དེའི་སྟེང་དུ་ཞེས་པ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ལ་སོགས་པར་བཏགས་པའི་གཟུགས་ཅན་ལ་གནས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ལ་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་དོན་ དམ་པར་ཁམས་གསུམ་པ་རོའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེའི་དངོས་པོ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ནི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེས་ན་མི་གཡོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དེའི་སྟེང་དུ་གནས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་ལྟར་དུས་རྣམས་ཀྱི་ གོ་རིམ་བཞིན། ཧེ་རུ་ཀ་ཉིད་རྣམ་པར་བསྒོམ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་སུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐལ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྔོན་དུ་སྒོམ་པའི་དུས་སུ་བྷ་ག་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་དེའི་སྟེང་དུ་འདུག་སྟེ། ནང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་།

Therefore, "taste" (rasa) refers to the form in which the pure mind, which is the nature of the Dharmakāya, radiates its very nature and [all things] are of one taste. Just as the body and mind of sentient beings become a single mass at the time of death, being free from diversity, so too is it described here. Regarding the phrase "the yogi sits upon that": here, in the state of an ordinary being, a "yogi" refers to a beginner practitioner of dull faculties who is unable to directly realize non-duality, because their faculties still enjoy and are attached to external objects. Therefore, from the conventional perspective, "sitting upon that" means abiding in a physical form designated as the source of phenomena (dharmodaya) and so forth; it does not mean abiding in the ultimate. However, ultimately, the non-conceptual nature of the three realms in the form of taste is also the very essence of the Dharmadhātu. The Dharmadhātu itself is of an eternal nature; thus, the yogi is one who abides upon that through the immovable absorption (samādhi). In that way, according to the sequence of the times, "one should meditate on Heruka himself" means that in the Kṛtayuga, when all sentient beings possess perfect fortune, they previously saw the bhaga at the time of meditation. Likewise, by the nature of an accomplished yogi, one sits upon that in order to enter into meditative equipoise within. Furthermore:

281

རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་མདོར་བསྡུས་ཏེ་གསུངས་པ་དུས་དང་དུས་ལ་ཡང་དང་ཡང་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡང་ཤེས་ རབ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཧེ་རུ་ཀའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་ཧེ་རུ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པར་དམ་བཅའོ། ། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྒོམ་པར་བསྟན་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ཐབས་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་རང་གི་སྙིང་གར་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་སེམས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེའི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་རྐྱེན་གྱིས་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། ། དེ་ཡང་རེ་བ་ཞེས་པའི་མིང་གིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་རྟག་བཞིན་པ་ ཞུ་བ་ལས་ཏེ། དེ་བྱུང་ཉི་མ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་སྣང་བ་ཙམ་སེམས་ཉིད་དེའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྔོན་བཞིན་ནོ། ། དེ་སྟེང་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཆགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཡང་ཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་པ་ལ་ཧཱུཾ་གི་ཆ་བྱད་ནི་མིང་ ཙམ་མོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་འདྲེས་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ནས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཁ་དོག་ནག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁྲོ་བོ་རྡོ་རྗེ་ཞེ་སྡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྐྱེད་པ་དེའི་ ཚེ།

"...the yogi will be born," so it is said; this is the certainty. Thus, what was taught in brief should be realized again and again at the proper times. Likewise, the application should also be understood by those endowed with insight. Therefore, for the sake of the wisdom of Heruka, one pledges to the meditation and so forth of Heruka and the others. Having thus shown the meditation on the entity of insight, in order to show the entity of method, he says "one's own" and so forth. Here, "in one's own heart" refers to one's own mind, which is the nature of the dharmadhātu. Its meditation is to follow through the condition of compassion. Furthermore, that which is called "hope" is the ālayavijñāna (all-ground consciousness) not acting as the cause of entities. That too, from the melting of the constant state, "the sun that has arisen" is the mere appearance of form, the very aspect of the mind itself, just like the solar maṇḍala before. "Above that" means that from the wisdom of passion, the wisdom free from passion arises. Furthermore, regarding "the syllable HŪṂ," the form of HŪṂ is a mere name. Thus, passion and the absence of passion become blended. Then, "the nature of insight and method" is the inseparability of emptiness and compassion. Regarding that, "the color black" and so forth refers to the generation of the nature of the wrathful Vajra, the absorption of hatred and wisdom, at that time.

282

ཧཱུཾ་ལས་ཐ་མལ་པའི་ཞེ་སྡང་ཟད་པ་ཆགས་བྲལ་ལོ། ། དེས་ན་ཡང་ཞེ་སྡང་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྡོ་རྗེའོ། ། དེས་ན་ནག་པོའོ། ། འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི། སྔོན་གྱི་ཞེ་སྡང་གི་བག་ཆགས་སྡུད་པའི་གཟུགས་འབར་བའི་རྡོ་རྗེར་ལྔའི་བདག་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྔ་མཆོག་གི་གཟུགས་ དེས་འགྲོ་བ་ལྔ་འགོག་པ་སྟེ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སླར་ཡང་རྡོ་རྗེ་ལྟེ་བའི་དབུས་གནས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་མིའི་མིང་ཅན་དབུས་ཀྱི་རའོ། ། ཧཱུཾ་དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་རང་གི་རང་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་ཧཱུཾ་སེམས་དཔའ་དང་རྡོ་རྗེའམ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔར་གྱུར་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བ་ལྔ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་ལྷན་ཅིག་གཅིག་ཏུ་བྱས་པར་བལྟའོ། ། ཞེ་སྡང་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལྷན་ཅིག་པ་གཅིག་གི་དངོས་པོ་མི་བསྐྱོད་པའི་མིང་ཅན་ ཧེ་རུ་ཀ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་པའི་སྐུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་པ་བསྡུས་པའི་གཟུགས་སོ། ། བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ལྷར་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་ལུས་ཏེ་དཔའ་བོ་ཆེ་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བ་ལྔ་ཡང་རྡོ་རྗེ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེ་ཡང་མི་ཕྱེད་པས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དེ། དེ་ལས་བླ་མར་གྱུར་བ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེས་ན་རྩེ་ལྔ་དང་བཅས་པར་ལྔའི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་དེ་ཉིད་འགྲོ་བ་ལྔ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

From the syllable Hūṃ comes the exhaustion of ordinary hatred, which is freedom from attachment. Therefore, by the nature of great hatred, it is the vajra. Therefore, it is black. Regarding "greatly terrifying": it is the blazing vajra of fivefold nature, the supreme form of the five spaces, which gathers the habitual tendencies of former hatred and obstructs the five classes of beings; thus it is so called. Furthermore, "abiding in the center of the vajra's hub" refers to the central ra of the name "Man" (nara). "That very Hūṃ" means one should meditate on the essence of the nature of Vajrasattva; this is the meaning of "should be closely indicated." Thus, that thorough knowledge is the transformation into the vajra, the Hūṃ-sattva, or the vajra or Vajrasattva; one should view the five classes of beings as having been made one with Vajrasattva. "The nature of hatred" refers to the single entity of cause and effect together, the one named Akṣobhya. The body of the Heruka with one face and two arms is the form that gathers together with all sentient beings. "Should be meditated upon" means the body should be made into the deity. Furthermore, "the vajra body, the great hero" is because the five classes of beings also abide in the vajra. Why? Because the nature of all phenomena is the dharmakāya. Since that is indivisible, it is Vajrasattva himself, arising as the supreme nature of the great elements. Therefore, the meaning of "the five classes of beings" is that very vajra of fivefold nature together with the five prongs.

283

ཚུལ་འདིས་ རྡོ་རྗེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཧཱུཾ་སེམས་དཔའི་གཟུགས་མི་ཕྱེད་པ་ནི་རྡོ་རྗེའོ། ། རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མི་བཟད་པའི་ཕྱིར་དཔའ་བོའོ། ། སླར་ཡང་འདམ་སྐྱེས་སྔོན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཁུ་བྱུག་སྒྲའོ། ། ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་ཁ་དོག་དེ་དང་འདྲ་བ་སྟེ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཁམས་ ནི་ཁའི་རྐྱེན་ནོ། ། དེ་ཡང་བདག་དང་བདག་གི་དང་བྲལ་བ་མ་འཁྲུལ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་དོན་ཡང་རྟོགས་པའོ། ། དེས་ན་ཅུང་ཟད་དམར་སྣང་བ། ། ཞེས་པ་ནི་ཇི་སྲིད་ནམ་མཁའི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྔོན་པོའི་ རང་བཞིན་ཅུང་ཟད་དམར་བར་སྣང་བར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། སྔོན་པོ་ཅུང་ཟད་དམར་བར་སྣང་བ་འདི་ནི་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དད་པས་ངེས་པར་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་འདིར་དུས་ཀྱི་གོ་རིམ་བཞིན་རང་ཉིད་འགྲུབ་སྟེ། རང་ གི་ངོ་བོ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པས་སོ། ། འོན་ཀྱང་དད་པས་བེམས་པོ་ཉིད་ཀྱི་དེ་རྣམས་ལྟ་བ་གཞན་རྣམས་ལ་འཇུག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་དུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པ་ལ་ཆགས་པའི་བདག་ཉིད་དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དད་པ་སྔོན་ དུ་འགྲོ་བས་ཆོས་སྟོན་ཏོ། ། ངེས་པར་ཞེས་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་རྩོད་པའི་དུས་འབའ་ཞིག་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེར་མཆོད་པའི་རིམ་གྲོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ། ནམ་མཁར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ནམ་མཁའ་ཞེས་པ་ནི་རྩོད་པའི་ དུས་ནི་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཚེས་དང་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ནོ། །

By this method: the indivisible form of the hūṃ-being born from the vajra is the vajra. Because it is of an eternal nature and is inexhaustible, it is the "hero" (vīra). Furthermore, "blue lotus" refers to the sound of the cuckoo. "Like" means having a color similar to that, because it has the characteristic of space. The suffix dhāt is the condition for the mouth. Moreover, that is the very experience of being free from "I" and "mine," which is non-deluded. Alternatively, it is the realization of the meaning. Therefore, "appearing slightly red" means that because it performs the welfare of beings as far as the limits of space, it is asserted that the blue nature appears slightly red. This appearance of blue slightly red is the meaning of the "Dharma Body" (dharmakāya) and "Enjoyment Body" (saṃbhogakāya). "One should meditate with certainty through faith" means that here, one's own [realization] is accomplished according to the sequence of time, because of the thorough realization of one's own essence. However, through faith, those who are materialistic engage in other views. Likewise, because the nature of attachment to the meditation of the Buddhas and Bodhisattvas comes first, the Tathāgata teaches the Dharma preceded by faith. "Certainty" means without doubt. Now, in order to show the sequence of offerings established solely for the Age of Conflict (kaliyuga), it is said, "In space," and so forth. "Space" means the nature of the Age of Conflict. The lunar day and the nature of space.

284

སེམས་ཅན་ཡང་དེའི་རང་བཞིན་དེའི་ཚེ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་རྗེ་བཙུན་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་དུས་སུ་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་སའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། རང་གི་ལུས་ལ་ས་ ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསུམ་ལྡན་དང་གཉིས་ལྡན་ནི་ཆུ་དང་མེའི་རང་བཞིན་ཏེ། རང་གི་ལུས་ལ་བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་ཆུ་དང་མེ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་རྩོད་པའི་དུས་ནི་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེས་ན་ནམ་མཁའི་མིང་ དུ་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་ལུས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་གསལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་བཅོམ་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྗེ་བཙུན་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་གསལ་བའི་གཟུགས་དམིགས་པ་ནི་ལྟ་བ་སྟེ། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་སྒོམ་པ་པོ་དག་ཆུའི་ཟླ་བ་བཞིན་སྣང་བའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་ལས་སྐྱེས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ། དེས་ན་སྔོན་ཉིད་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འཛིན་པ་དུས་ཕྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིས་མཆོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ མཆོད་པའི་ཚིག་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བདག་གིར་བྱེད་པའི་ཕན་ཚུན་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་སྟེ། གཽ་རཱི་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་བརྒྱད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། རྒྱན་ཐམས་ཅད་འཛིན་པའི་ ལྷ་མོ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་རང་རང་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་བརྒྱན་པ་སྟེ། ཁམས་རེ་རེ་ལ་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དངོས་པོའི་རྒྱན་ཏེ།

Sentient beings, too, at that time, by virtue of that nature and that identity, are called "the Venerable Space." At the time of accomplishing the self, this is the nature of the earth element of the Kṛtayuga; in one's own body, the earth element itself will decline. Likewise, the Tretāyuga and Dvāparayuga are the natures of water and fire; at the time of meditating, water and fire will decline in one's own body. Therefore, the Kaliyuga is the nature of wind and consciousness. Thus, it becomes the name of space, and the elements of one's own body become clearly manifest. Therefore, because it is of a nature that has been overcome, the apprehension of the clear form of the entity of the Venerable Mind is the view; the object of meditation and the meditator appear like the moon in water. Why is that? It is said, "born from the vajra," and this has already been explained previously. "Great Compassion" refers to the assumption of the nirmāṇakāya of the mind, which is the nature of great compassion, in order to demonstrate it later; thus, it is said, "one should worship with this," and so forth. Here, the words of worship refer to the mutual physical entities that take possession of unsurpassed wisdom, [performed] by the eight goddesses such as Gaurī. Furthermore, the intention is that this is because they correspond to the entities of the eight types of consciousness. "The goddesses who wear all ornaments" means that each yoginī is adorned by the specific distinctions of the elements; because each individual element is pervaded by all elements, they are the ornaments of the entities.

285

གཞན་ཡང་རྒྱན་ཉིད་ནི་རང་གི་བདེ་བ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། ། དེ་ཡང་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་ཏེ། དེས་གཽ་རཱིའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་བདེ་བའོ། ། རི་དྭགས་ཀྱིས་མཚན་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རི་བོང་གི་རྒྱས་བཏབ་པའི་ཟླ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བས་རྒྱས་བཏབ་པ་ཁུ་བ་དེ་ཉིད་འཛིན་པའོ། ། གང་ གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དེ་འགྲོ་བ་ལ་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་གཽ་རཱི་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་ཅི་ལྟར་མོ་རྟགས་ཡིན་ཞེ་ན། རང་བཞིན་གྱི་དབང་གིས་ཏེ་སེམས་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པ་དེས་ནི་གཽ་རཱིའོ། ། དེ་ལྟར་སྒྲ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཙཽ་རཱི་ཞེས་པ་ ནི་གཡོ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་ཁྲག་གི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆགས་པ་ཆེན་པོ་དེས་ན་དེ་ཉིད་འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཉི་མའི་སྣོད་ཅེས་པ་ནི་དེ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཏེ་བདེ་བ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཉི་མ་འཆར་བའི་དུས་སུ་ཡང་པདྨ་ཁ་ཟུམ་པ་ཁ་བྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆགས་པ་ ཆེན་པོ་མ་སད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ཟེར་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ཡན་ལག་ཅན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བེ་ཏཱ་ལཱི་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཐག་པ་བཞིན་བརྟན་པའི་མིང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོའོ། ། ཆུ་ཞེས་པ་ནི་འཇུ་བའི་དངོས་པོ་དེའི་རང་བཞིན་འོག་དང་སྟེང་དུ་འགྲོ་བ་དེས་འཛིན་པ་དག་གཞན་མ་ཡིན་པ་མི་བསྐྱོད་པའི་བདེ་བ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

Furthermore, it is said that "ornamentation itself is for the sake of holding one's own bliss." This refers to Gaurī and the others. In that context, "Gaurī" refers to the bliss that depends upon the nature of the bodhicitta, which is the very essence of the state of wandering beings. "Marked by the deer" means that just as the moon is marked by the seal of the rabbit, so too is that very seminal essence (bindu) marked by bliss and held. Because consciousness through her engages in that wandering, she is designated as Gaurī. If one asks how she is feminine, it is by the power of her nature; she is Gaurī by way of the illusory aspect of the truth of the mind itself. Thus, she is "one who approaches through sound." Likewise, "Caurī" refers to the nature of the blood element, which is great passion (mahārāga) through the moving mind; she is characterized by the cessation of that very [passion]. "Vessel of the sun" refers to the rays of the sun, for the sake of realizing bliss. Just as the lotus closes and then opens at the time of sunrise, so too is there the awakening through the habitual tendencies of the light rays of wisdom, whose nature is the unawakened great passion; this is the meaning of "her own possessor of limbs." Similarly, "Vetālī" is the name for the stability of the stream of bodhicitta, like a rope, which is the essential nature of the mind and mental factors. "Water" refers to the nature of that dissolving substance which moves below and above; the meaning is that the holder of that is none other than the immovable bliss of Akṣobhya.

286

འོན་ཀྱང་སེམས་ཉིད་རྒྱལ་བའི་གནས་སྐབས་སྐྱེས་པ་དེས་མངོན་དུ་བྱེད་པར་ཐལ་བ་མིན་པ་ནི་རོ་ལངས་ མོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གྷསྨ་རཱི་ཞེས་པ་ནི་སྨན་འཛིན་པ་ལྟར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཁམས་འཛིན་པ་དེའི་ཐ་མལ་པའི་དྲི་འགོག་པས་ཟོས་པས་ཕྱིར་ལྷའི་དྲི་འཛིན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དྲི་ཆུ་ལ་ཡང་ངོ་། ། གྷསྨ་རཱི་ཞེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་འགྲོ་བ་མི་དྲན་པའི་ལྷའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དྲི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་པུཀྐ་སཱི་ནི་དྲིའི་ཕྱག་ཅེས་པ་ནི་འདིར་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་དང་དྲི་ཆུ་དང་དྲི་ཆེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཟད་པའི་ཕྱིར། ཤའི་ཁམས་སུ་མི་འགྱུར་ཏེ་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲི་ཞེས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་དྲི་འཛིན་པའོ། ། དེ་ཡང་། ཁམས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཟད་བྱེད་ དེ། ། སྣ་ཚོགས་གཞན་ཡང་ནམ་མཁར་སོང་། ། མཁའ་ལ་ཀ་ཤིའི་མེ་ཏོག་བཞིན། ། རྟག་ཏུ་འཁོར་བར་གནས་པའི་ཕྱིར། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དྲི་ནམ་མཁའ་ཁྱབ་པར་བྱེད་དེ་གནས་པ་མེད་པ་ཡང་དེ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རོ་འཛིན་ཤ་བ་རཱི། ། ཞེས་པ་ནི་རོ་ཡང་ནམ་མཁའི་ ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེས་ན་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རོའི་དངོས་པོ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་རོ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཤ་བ་རཱི་ཞེས་པ་ནི་དབུགས་ཀྱང་རོའི་རང་བཞིན་ལྟར་རྒྱུ་བས་ཁམས་སྣ་ཚོགས་པ་རྒྱུ་བ་དེས་འགོག་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཟ་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཙཎྜ་ལཱི་ནི་ཅང་ཏེའུ་བརྡུང་། ། ཞེས་པ་ནི་འདིར་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གསུངས་པ་སྟེ།

However, the fact that the mind itself, having arisen in the state of the Victor, does not follow as something to be newly manifested is like a vetāla (reanimated corpse). Likewise, Ghasmarī is so called because, like one who holds medicine, she holds the element of Vairocana; by suppressing ordinary odors, she partakes of them and thus holds the scent of the deity. The same applies to urine. Ghasmarī is intended to mean that she holds the scent of the divine wisdom of non-recollection regarding the wisdom of formations (saṃskāra). Similarly, Pukkasī is called "she who holds the scent" because here the elements of semen, blood, urine, and feces are exhausted; they do not become the element of flesh because they are of a single taste. "Scent" refers to holding the unsurpassed scent. Furthermore: "That which exhausts all elements, / And likewise various others, has gone to space. / Like a kāśī flower in the sky, / It remains forever in saṃsāra." By that very fact, the scent pervades space; one should understand that even its non-abiding is likewise. Therefore, "she who holds the taste, Śavarī"—taste is also the characteristic of the space element. Thus, the entity of taste, which is of the nature of that [space], should be understood as the aspect of the mind, like taste. Śavarī is so called because the breath also moves according to the nature of taste; by moving through the various elements, it suppresses them, and since it devours them all as having the characteristic of space, it is called by that name. Likewise, Caṇḍālī is "she who beats the hand-drum." This refers to what is taught here as the sixfold classification.

287

དེ་རྣམས་མེའི་ཁམས་ཀྱིས་སྐལ་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པས་ཨའི་ཡི་གེ་ཕྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐ་དད་པའི་གཟུགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ རབ་ཏུ་འབར་ཏེ། གཏུམ་མོའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། ཨཱ་ལི་ཞེས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཚེ་མི་ཤིགས་པའི་སྒྲ་སྐྱེས་པའོ། ། དེས་ན་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བརྡུངས་པའོ། ། ཅང་ཏེའུ་ཞེས་པ་ལ། ཌ་ནི་ནམ་མཁར་འགྲོ་བར་བྱེད་པའོ། ། ནམ་མཁའ་ཡང་དེ་ བཞིན་དུ་མི་འཆི་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཐམས་ཅད་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ལྷའི་སྒྲ་བྱེད་དེ། ཀཾ་གི་རྐྱེན་གྱི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཡུང་མོས་རང་གི་ལུས་ལ་འཁྱུད་པར་གསུངས་སོ། ། དེ་ཡང་སྲོག་གི་རླུང་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཁམས་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་ནང་ དུ་འདུས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ལ་གོམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའོ། ། འཁྱུད་པ་ཉིད་ནི་མེད་དེ་གཞན་དུ་འཁྱུད་པས་བསྟན་པ་ནི་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་བྱུང་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། མཆོད་པའི་ཆོ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་སྔོན་དུ་གསུངས་པ་ཏེ། མཆོད་པ་ཞེས་པ་ནི་ རང་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཆོ་ག་ཞེས་པ་ནི་གསུངས་པ་གང་ངོ་། ། རྒྱས་པ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་མདོར་བསྡུས་པའི་ཁམས་བདུན་གྱིས་སོ། ། རྒྱས་པར་ནི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་རྙེད་སླ་བས་དེས་ན་འདིར་མ་གསུངས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་ དེ། དེ་ཡང་ཡང་དག་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །

These are symbolized by the element of fire, and through the half-letter a, wind and consciousness take on a distinct form. Thus, they blaze intensely, because of the form of caṇḍālī. If one asks why, it should be understood as āli. At that time, the indestructible sound (akṣara-śabda) arises; therefore, it is struck continuously. Regarding the term ḍamaru: ḍa means to travel in space (kha-gāmin); and space, likewise, is because it is deathless. Since all ḍākinīs rely upon that, it produces the sound of the deity, in order to demonstrate the meaning of the suffix kaṃ. For that very reason, it is said that the ḍombī embraces her own body. Furthermore, the life-force wind (prāṇa-vāyu) is like a vajra; it is subsumed within the seven elements, and through familiarity with the dharmas, its state is attained. As for the "embracing," there is no [physical] embrace; rather, the teaching of embracing is merely a conventional designation for that which has arisen. Regarding the "ritual of offering" and so forth, it was previously explained in that way: "offering" is to be understood as conviction in oneself; "ritual" is whatever has been taught; and "extensive" refers here to the seven elements in brief. As for the extensive [explanation], because it is easily found elsewhere for the sake of fully knowing the various elements, it is not taught here. They offer [it] by means of the characteristic of authentic experience.

288

གཙོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དངོས་སུ་རང་གི་ལུས་ལ་ཡིད་ཆེས་པས་ཇི་སྲིད་ཡིད་ཆེས་པ་མེད་པ་བྱེད་ཀྱི་བར་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ལྟར་ ཚིག་ཅེས་པ་ནི་མཆོད་པའི་ཚིག་གོ། ། རྣམ་གྲོལ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་དང་ལུས་གཉིས་མེད་པའི་དངོས་པོ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ལྟ་བ་སྟེ་སྔོན་བཞིན་དུ་རིགས་པ་ལས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀུན་བདག་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྩོད་པའི་དུས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་རྣམ་ པར་གཞག་གོ། ། རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་སུ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསུམ་ལྡན་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། གཉིས་ལྡན་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ལྟར་རྩོད་པའི་དུས་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་སླར་ཡང་ སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་གསུངས་པ། ཨཱ་ལིའི་ཟླ་བས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་སྔོན་དུ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དང་པོའི་སྨོན་ལམ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་སེམས་ཉིད་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་ འཕྲུལ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་འདིའི་ཡི་གེའི་དོན་བརྗོད་དེ། ཨཱ་ལིས་ཟླ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཨཱ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི་ཟླ་བའོ། །

Regarding the term "Principal," it refers to the actual saṃbhogakāya. Because one has conviction in it within one's own body, until that conviction is no longer present, that is called the "unsurpassed offering." Then, regarding the phrase "and so forth," the word "thus" refers to the words of the offering. "Liberation" refers to the view that is free from the two entities of body and bodyless, according to the reasoning as before. Therefore, "one should meditate on the nature of all phenomena" constitutes the definition of the dharmakāya. Thus, in the Age of Conflict (kaliyuga), it is established as the dharmakāya; in the Age of Perfection (kṛtayuga), it is the nirmāṇakāya; likewise, in the Age of Three (tretāyuga), it is the saṃbhogakāya; and in the Age of Two (dvāparayuga), it is the sahajakāya. In that way, for yogins dwelling in the Age of Conflict, the nature of all phenomena is as follows; and likewise, in order to again grasp the nirmāṇakāya, the generation stage is taught. Regarding the phrase "by the moon of the āli," and so forth: here, by abiding in the absorptions (samādhi) of loving-kindness and so forth, in order to fulfill the initial aspiration, all things arise from one's own mind itself. This is because the Blessed One stated that "all are the magical display of the mind." Thus, to express the literal meaning of these syllables: "the moon of the āli" means that the complete transformation of the sixteen letters beginning with ā is the moon.

289

དེ་བཞིན་དུ་ཀཱ་ལིས་ཉི་ཞེས་པ་ནི་ཀ་ལ་སོགས་པ་ཧའི་མཐར་ཐུག་པའི་ ཡི་གེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི་ཉི་མའོ། ། དེ་ལྟར་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དག་གམ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་དག་གི་དབུས་སུའོ། ། ས་བོན་ཞེས་པ་ནི་ཧཱུཾ་ཞེས་པ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་བསམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ སྔོན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ངེས་པའི་དོན་ནི་ཨཱ་ལིས་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་འོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟླ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཀཱ་ལིས་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཏེ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉི་མའོ། ། དེ་དག་སྔོན་དུ་འགྲོག་པས་སེམས་ལ་བརྟེན་པའི་ཧཱུཾ་གི་ས་ བོན་ནོ། ། དེ་ཡང་རང་གི་རང་བཞིན་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་ལྟའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་ཉིད་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཧཱུཾ་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ནོ། ། སེམས་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་ བ་རྣམས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་པའོ། ། བརྗོད་ཅེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་དག་དབྱེར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་བརྗོད་ཅེས་པ་ནི་ཡིད་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་ཉིད་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་སད་པའི་གནས་ སྐབས་ལས་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། ། བཞི་པའི་གནས་སྐབས་གཟུང་བས་བཀུག་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ཉལ་བའི་གནས་སྐབས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །

Likewise, "Kāli-sūrya" refers to the sun, which is the complete transformation of the letters beginning with ka and ending with ha. Thus, it is in the center of those whose nature is the mirror-like wisdom and the wisdom of equality, or the nature of the major and minor marks. "Seed-syllable" refers to Hūṃ, which is the nature of the discerning wisdom. "Should be contemplated" means that one should also understand the previous conceptualization. Furthermore, the definitive meaning is that the āli is the nature of entering, and because it has the characteristic of coming, it is the moon. Likewise, the kāli is the nature of departing, and because it has the characteristic of going, it is the sun. Preceded by those, the seed-syllable Hūṃ is based upon the mind. That too should be viewed as being of its own nature, like a dream. For that very reason, it is said, "That itself is the Sattva," and so forth. "That itself" refers to Hūṃ, the seed-syllable of the mind. "Sattva" (sentient being) is the characteristic of consciousness; it is "sattva" because it pervades all sentient beings, both the stable and the moving. "Utterance" is because it is the characteristic of the inseparability of wisdom and the object of knowledge. Alternatively, "utterance" is because it satisfies the mind. For that very reason, "that itself is the nature of supreme joy" means that one understands the dream state from the waking state. By grasping the fourth state, the dharmakāya itself is accomplished during the state of sleep.

290

དེ་ལ་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་དེའི་ཕྱིར་ ཡང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བཞི་པ་ལས་འདས་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེས་ན་རང་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་འདོར་བཞིན་དུ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འོད་ཟེར་རྣམས་འགྲོ་བའོ། ། རང་ལུས་ལས་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་ལུས་ལས་མི་དམིགས་པའི་ ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ལས་གློག་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འོད་ཟེར་རྣམས་སྤྲོ་བའོ། ། སླར་ཡང་སྙིང་གར་བསྡུས་བཀུག་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་འོད་ཟེར་དེ་རྣམས་ནི་མར་མེའི་རྩེ་མོ་བཞིན་ནང་དུ་ཐིམ་པར་གྱུར་པ་གསལ་སྣང་བཞིན་མཐོང་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོད་པའོ། ། དེས་ན་རྣལ་འབྱོར་ ཞེས་པ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་སེམས་སོ། ། ཞེ་སྡང་བདག་ཉིད་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་མི་བསྐྱོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ན་སྙིང་གར་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་ཏུ་ བྱས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་འབྱུང་བ་ནི་རྫོགས་ལྡན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་དག་ལས་བཞི་པ་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་སྐྱེད་ པར་བྱེད་པས་སོ། །

In this regard, the dream state should also be understood as having the characteristics of the saṃbhogakāya. Therefore, it is intended that the nirmāṇakāya be established as transcending the fourth [state]. Consequently, regarding the phrase "one's own body" and so forth, it means that the rays of consciousness depart without abandoning [the body]. "From one's own body" means that from the vajra-body of yogins, because they are not apprehended, rays are emanated just as lightning arises from the sky. "Again, having gathered and drawn them back into the heart" means that those rays dissolve inwardly like the tip of a lamp flame; they exist because they are characterized by being invisible, like a clear appearance. Thus, "yoga" refers to the non-apprehending mind. "Becoming the nature of hatred" refers to the nature of the akṣobhya-element, which is neither entity nor non-entity. "Becoming" has the sense of "in that way." Therefore, "in the heart" means that because they are unified by non-dual jñāna itself, the emergence of the kṛtayuga through the conditions of the kaliyuga—as in the phrase "the expanse of space" and so forth—occurs. Why is that? Because it generates the jñānakāya that transcends the fourth [state] through the inconceivable saṃbhogakāya and nirmāṇakāya.

291

ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ཕྲ་མོ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་གཟུགས་དམིགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གོང་ན་མེད་པ་ཐོག་མ་དང་དབུས་དང་མཐའ་མར་གནས་པ་རྟག་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡིས་ཡིད་ཆེས་པའི་བདག་ཉིད་ཕྱིའི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་འདུས་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སོ། ། དེས་ན་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ཀྱི། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་ བརྟགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མ་ཡིན་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། ། དེས་ན་དབུས་གནས་པར། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསམ་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གསལ་བའི་དངོས་པོར་འགྱུར་ཏེ། གང་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ ཀྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེས་ན་དེར་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་དེ་ན་རྣལ་འབྱོར་སྒོམ་པ་བྱེད་པ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཧེ་རུ་ཀ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། དེར་ནི་ཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཧཱུཾ་ནི་སྔོན་དུ་རྡོ་རྗེ་ ལྟེ་བའི་དབུས་སུ་བསྟན་པ་སྟེ། དངོས་པོ་དེ་ལས་ཀྱང་སེམས་གསལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ཀྱང་། སྐྱེས་པ་སྔོན་པོ་ཅུང་ཟད་དམར་འདྲ་བར། ། ཞེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། ། རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀླུབས་པ་ཞེས་པ་ནི་རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཞིང་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཏེ།

Regarding the phrase "the expanse of space," it refers to the nature of the dharmadhātu of the subtle Akṣobhya, the Great Seal (mahāmudrā) itself. By focusing on the form of the source of phenomena (dharmodaya), it is the meaning of the "unexcelled perfection of wisdom" that abides as permanent in the beginning, middle, and end. Through that, the form of the external action seals (karmamudrā) is the nature of conviction. By uniting with that very action seal, one perceives the Great Seal. Thus, one attains the wisdom of the perfection of supreme desire; it is not the wisdom of the perfection of wisdom as conceptualized by the Hearers (śrāvaka) and others—this is the intended meaning. Therefore, regarding the statement: "In the center, one should visualize a sun maṇḍala," this becomes the manifest entity of the perfection of desire, by which all sentient beings will attain inconceivable wisdom. Thus, "there" means that the yogi practices meditation in that cause; the intention is the coemergent Heruka with one face and two arms. Regarding that, it is said: "There, the syllable HŪṂ," and so forth. HŪṂ is shown at the center of the vajra's hub; from that entity, the mind itself becomes luminous. For that reason, it is already shown as: "A man, slightly blue and resembling red." "Adorned with all ornaments" means that one is adorned by the qualities of a Buddha and adorned by the activities.

292

རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་བག་ཆགས་རྣམས་ཀྱིས་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། སྔོན་གྱི་བསྒོམས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱག་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་དེའི་དུས་སུ་གཉིས་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད་དེ་དེས་ན་དེ་འཛིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཞལ་གཅིག་ཅེས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབའ་ཞིག་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྤྱན་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་ པར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ། སྐྲ་ནི་སེར་པོ་གྱེན་བརྫེས་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་ལྡེམ་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པའོ། ། དེས་ན་དང་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གདུགས་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་སྲིད་པ་གསུམ་སྡུད་ཅིང་ཟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ ལྟ་བའོ། ། བརྒྱད་གཉིས་ལོའི་ཚད་ཅེས་པ་ནི་ལོའི་བཅུ་དྲུག་སྟེ། གཟུགས་ཁམས་བཅུ་དྲུག་གི་ལྷའི་གནས་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་རུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའོ། ། རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་དེར་མངོན་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་འབྱུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་མཐོང་བའི་སྟོབས་ ཀྱིས་ནུས་པ་སྐྱེས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་འཇིགས་བྱེད་ཞབས་ཀྱིས་མནན་ཞེས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དམ་པ་གཅིག་གི་མཚན་ཉིད་མནན་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་ན་འབྲས་བུའི་དབང་གིས་འབྱུང་ བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

Through the habitual tendencies of the naturally pure dharmatā, sentient beings arise in the Kṛtayuga adorned with the qualities of a buddha, due to the conditions of their prior meditations. Likewise, "two arms" means that at that time, duality is non-existent; therefore, that which perceives it is so designated. "One face" means being oriented solely toward nirvāṇa. Likewise, "three eyes" means being oriented toward the three vehicles. Likewise, "yellow hair standing erect" means that through various indirect methods, one reaches the culmination of the single Great Vehicle of Mantra. Therefore, "and" is used for the sake of emphasis. Likewise, "like an umbrella" refers to the view that gathers and consumes the three realms of existence and so forth. "The measure of sixteen years" refers to sixteen years, which is the lifespan of the sixteen divine abodes of the form realm, as fully analyzed. In that Kṛtayuga, sentient beings who possess spontaneously present superknowledges develop power through the strength of seeing one another; this is certain because everything is of a completely pure nature. Likewise, "trampling under the feet of Bhairava" means trampling the characteristic of the single, sublime nirvāṇa; because of that nature, it is so designated in terms of the arising of the result.

293

དེས་ན་ཕྱག་གཡོན་པ་ནི་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པར་དགོངས་སོ། ། ཐོད་པ་ཡང་ནི་བསྣམས་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཐོད་པའི་མིང་ཅན་ཏེ། རང་རིག་པའི་རིགས་སོ། ། དེ་ཡང་རྫུན་པ་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་སྤངས་པའོ། ། གཡོན་ན་ཞེས་པ་ནི་སོང་བའི་དོན་སྟོན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ། གཡོན་དུ་རྡོ་རྗེ་ནག་པོ་བསྣམས། ། ཞེས་པ་ནི་དེའི་དུས་སུ་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་རང་བཞིན་མཐོང་བས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ ནི་སྒོམ་པ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ནག་པོ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེའོ། ། དེ་ལྟར་མཐོང་བས་སད་པ་དེའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉེ་བར་འགྲོ་སྟེ། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཧཱུཾ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདོན་པའི་བདག་ཅེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་ པ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པ་དང་བྲལ་བའི་དུས་སུ་རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཧཱུཾ་ཞེས་པ་འདོན་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་འབའ་ཞིག་གི་སེམས་ཙམ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གཙོ་བོ་དུར་ཁྲོད་དུ་ནི་རོལ། ། ཞེས་པ་ནི་དབུགས་གནས་པས་ན་དུར་ཁྲོད་དོ། ། འདིར་ཡང་། ཤ། རོ་ཡི་ཡོན་ཏན་དབུགས་དེ་རྣམས། ། མ། ། ཡིད་ཀྱིས་འཁྲུལ་པ་རྒྱས་པ་ཉིད། ། ཤ། བགས་ཀྱིས་དེས་རྣམས་རྫོགས་ལྡན་གྱི། ། ན། ། དུས་སུ་མི་ཡི་མཆོག་ནི་འགྲོ། ། དེ་ཡི་ཕྱིར་ནི་རོལ་པ་ཐབས། ། དུས་འདི་རུ་ནི་སེམས་ཀྱིས་སྤྲུལ། ། དེ་ཉིད་རོལ་མོ་དེར་མགོན་པོ། ། སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཞུགས་པའོ། ། ཡང་ན།

Therefore, the left hand holds the khaṭvāṅga, which is intended to demonstrate emptiness (śūnyatā) endowed with the supreme of all aspects and the absence of marks (animitta). "Also holding a skull-cup" means that the Buddha is also designated by the name "skull-cup," which is the family of self-awareness (svasaṃvedana). That, too, is the abandonment of falsehood and the grasping at a self. "On the left" indicates the meaning of having gone [beyond]. Likewise, "holding a black vajra on the left" means that at that time, one sees the natural state of all sentient beings; "vajra" refers to the mind itself abiding in meditation. "Black" refers to compassion. By seeing in that way, one approaches nirvāṇa in the second moment of awakening, and not otherwise. Likewise, regarding the recitation of "Hūṃ" and so forth, the term "self" refers to the fact that when yogins are free from meditation, in order to abandon the various natures, the recitation of "Hūṃ" is the mind of the mere abandonment of all entities; that is what is meant by that term. "The Lord sports in the charnel ground" means that because the breath abides, it is a charnel ground. Here too: "Śa" refers to the qualities of the corpse, those breaths. "Ma" refers to the very expansion of mental delusion. "Śa" refers to the gradual completion of those [qualities] in the Kṛtayuga. "Na" refers to when the supreme among men departs. Therefore, "sporting" is the method; at this time, it is emanated by the mind. That very sport is the Protector; the mind of sentient beings has entered therein. Alternatively:

294

དབུགས་དབྱུང་ཞེས་པའི་རིགས་འདི་ཡིས། ། དུར་ཁྲོད་ཅེས་སུ་བརྗོད་པའི་ཡིན། ། འདིའི་དོན་བརྗོད་དེ། ཤྭ། རང་གི་པདྨའི་སྣོད་ལ་སྟེ། ། སྙིང་གར་གསང་བ་ལྔ་ལ་ནི། ། སྦྱོར་བ་ཡི་ནི་གནས་སྐབས་ལྔ། ། ཟད་པའི་མཚམས་སུ་ རིམ་གྱིས་འབྱུང་། ། ས། རོ་ལངས་རྣམས་ནི་རྒྱུ་བ་སྟེ། ། འོག། དུ་མ་ལ་སོགས་ཤི་བ་བརྒྱད། ། དེ་བཞིན་ལྕེ་བརྒྱད་ཤེས་པར་བྱ། ། རྩ་བརྒྱད་ཉིད་ནི་འབར་བྱེད་པའོ། ། ཏཱི། ། མེ་གནོན་པོ་ཡིས་རབ་གདུངས་པས། ། གནས་མཚམས་སུ་ནི་དེས་ན་དཔའ། ། གང་གི་ཀེང་རུས་ཡང་འདིས་ འབྱུང་། ། མི་རྟོག་དགའ་བ་ངོ་མཚར་བའོ། ། ཏྱ་ནི་གར་བྱེད་དཔའ་བོ་སྟེ། ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས། ། བསྲེག་ལ་སོགས་པའི་གནས་བརྟེན་ཏེ། ། རང་ལུས་རིག་པའི་བདེ་བའི་བདག། ནྱ་ནི་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་དོན། ། མཉེས་པ་ཡང་ནི་ཤེས་རབ་ཕྱིར། ། འདིར་ནི་རྣམ་ ཤེས་བརྒྱད་པོ་ཉིད། ། སྐྲག་པས་བདག་གི་རྟག་ཏུ་གསད། ། ཡ། དེར་ནི་གང་སུ་རུང་མཁའ་འགྲོ། ། སྣ་ཚོགས་རྩར་ནི་ཡོངས་བརྟགས་ཕྱིར། ། འཇིགས་པའི་སྒྲ་ནི་སྒྲོགས་པས་ཟ། ། ཡིད་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་འདོད་པའོ། ། ཡུ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་ལང་ཚོའི་ཚོགས། ། དེ་ ཡི་དབུས་སུ་འོངས་ནས་ནི། ། གཞན་གྱི་ལུས་ལ་རོལ་པར་བྱེད། ། ནུས་པ་ཡི་ནི་རང་བཞིན་མཆོག། ཀཱ་ནི་རྣམ་གསུམ་ཤེས་བྱ་སྟེ། ། བྱ་རོག་བྱ་བཞིན་འུག་པ་རྣམས། ། གང་ཅིའང་རུང་བའི་སེམས་སྤངས་པའི། ། ཤ་ནི་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཟ། ། ཤ། ། སྟན་ལ་འགྱེལ་བའི་རོ་རྣམས་ ནི། ། ཁུ་བ་བཏུང་བས་རྒྱལ་བའོ། ། མ། ཚེག་ཚེག་ཅེས་འབར་དབུས་སུ་ནི། ། ཐོད་པ་ཅན་ནི་ངེས་པར་གཟུང་། །

By this family known as "Relief" (śvāsa), it is called "Cemetery" (śmaśāna). To explain its meaning: ŚVĀ refers to one's own lotus-vessel; at the heart, regarding the five secrets, there are five stages of union. At the limit of exhaustion, they arise sequentially. SA refers to the movement of the vetālas; below, the eight corpses such as Umā and so forth, and likewise the eight tongues should be known. The eight channels themselves are the "burners" (tīkṣṇa). TI refers to being intensely tormented by the fierce fire; therefore, the hero (vīra) is at the boundary of the abodes. By this, even the skeletons arise. The non-conceptual joy is wondrous. TYA refers to the dancing hero; the sense faculties such as the eyes, relying on the abodes of burning and so forth, are the nature of the bliss of awareness within one's own body. NYA refers to the purpose of subsequent grasping; "pleasing" is also for the sake of insight (prajñā). Here, the eight consciousnesses themselves are always killed by me out of fear. YA refers to whichever ḍākinīs are there; because they are thoroughly examined in the various channels, they devour by uttering terrifying sounds—the self-desire of those possessing minds. YU refers to the yogi, the assembly of youth; having come into the midst of that, he sports with the bodies of others. The supreme nature is that of power (śakti). KĀ should be known as threefold: like crows, like ravens, and like owls. Having abandoned whatever mind [is attached], ŚA refers to devouring all of those. ŚA refers to the corpses fallen upon the seats; they are victorious by drinking the fluid. MA refers to the center of the blazing "tshig-tshig" sound; one should definitely grasp the "skull-bearer" (kapālin).

295

ཤ་ཕྱོགས་ཀྱི་གོས་ཅན་རྣལ་འབྱོར་མ། ། རོ་ཡི་རྣམ་པས་གར་བྱེད་དོ། ། བློ་ལྡན་གཟུང་དང་འཛིན་པ་ཡི། ། ཆང་ནི་ཕན་ཚུན་འཐུང་བར་བྱེད། ། ན། ཤི་བ་ཁྱེར་བཞིན་ པ་ཡི་ནི། ། སེམས་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་སྡུག་པའོ། ། ཟད་བྱེད་ཀྱིས་ནི་མེས་བསྲེགས་ནས། ། མཁའ་སྤྱོད་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འགྲོ། ། ཏྱ། ལྷ་ལྔ་ལ་སོགས་རོལ་མོ་རྣམས། ། མི་ཤིགས་རྣལ་འབྱོར་བརྒྱུད་པའོ། ། སྡུད་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྔོན་འགྲོ་བས། ། ཕུང་པོའི་བུད་ཤིང་ཙམ་ ཡང་ངོ་། ། བྷི། ཞིག་པའི་ལུས་ལས་སྐྱེས་པ་ཡི། ། རྣམ་ཤེས་ལུས་ནི་ཐམས་ཅད་འགྲོ། ། ལན་བདུན་འཁོར་བའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི། ། དེས་ནི་ཉི་མ་བདུན་པར་བརྟགས། ། དྷི། ལྷ་ཡི་མངོན་ཤེས་སྔོན་འགྲོ་བས། ། བརྟན་པ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་འཐོབ། ། བྱང་ཆུབ་བརྒྱུད་པས་བག་ ཆགས་ནི། ། འདིར་ནི་སླར་ཡང་སྡུད་པར་བྱེད། ། ཡ། སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་བཟང་པོ་ཡིས། ། འདིར་ནི་གཤིན་རྗེ་སྐྱོང་བར་བྱེད། ། ཟབ་མོའི་ཆོས་ནི་བསྟན་ཐོས་པས། ། ཆུ་བོ་ཆེན་པོའི་ཕ་རོལ་འགྲོ། ། ཏེ། དེ་རྣམས་ཡང་ནི་སྐྱེས་ནས་སུ། ། སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་བརྩེ་བཞིན་པས། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་བརྟན་ཏེ། ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་སྐྱོབ་པར་བྱེད། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷ་མོ་བརྒྱད་ཅེས་པ་ནི། གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པས་བསྐོར་ཏེ་རོལ་བའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཽ་རཱི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་འགྱུར། ། ཆོམ་རྐུན་མ་ནི་ཚོར་བར་བརྗོད། ། རོ་ལངས་མ་ནི་འདུ་ཤེས་ཉིད། ། དེ་ བཞིན་ཟ་ཕོད་མ་འདུ་བྱེད། ། རྣམ་ཤེས་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་ནི། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས། ། པུཀྐ་སཱི་ནི་ས་ཉིད་དེ། །

The yoginī clad in garments of flesh dances in the form of a corpse. The wise ones drink the wine of subject and object together. Carrying the deceased, the mind is the beloved yoginī. Having been cremated by the fire of the Kṣapaṇaka, one will certainly go to the celestial realm (Khecarī). The five deities and so forth are the musical instruments; they are the lineage of the indestructible yoga. Through the preliminary yoga of gathering, even the fuel of the aggregates is consumed. From the body that has perished, the consciousness-body goes everywhere. It is examined as the seventh sun of the seven realms of cyclic existence. Preceded by the superknowledges of the deities, one truly attains stability. Through the lineage of awakening, the habitual tendencies are gathered here once again. By the excellent habitual tendencies of the mind, Yama is guarded here. Having heard the teaching of the profound Dharma, one goes to the far shore of the great river. Having been born again, they act with compassion for the ocean of existence; stabilizing the bodies of sentient beings, they protect them in every way. Thus, the eight goddesses are surrounded by Gaurī and the others in play. Why is that? Gaurī becomes the aggregate of form; Caurī is said to be feeling; Vetālī is perception itself; and similarly, Ghasmarī is the formations. The Blessed One is fully examined as the nature of the aggregate of consciousness. Pukkasī is the earth element itself.

296

རི་ཁྲོད་ཆུ་ཡི་ཁམས་སུ་བརྟགས། ། གཏུམ་མོ་མེ་རུ་ཤེས་པར་བྱ། ། གཡུང་མོ་རླུང་དུ་རབ་ཏུ་བརྟགས། ། བདག་མེད་ནམ་མཁའི་ཁམས་ སུའོ། ། དེ་ལྟར་ཁམས་རྣམས་དང་མཉམ་པས། ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་བརྗོད་མི་ལང་། ། འགྲོ་བའི་གཉེན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས། ། འགྲོ་བའི་གཙོ་བོ་རོལ་པར་འགྱུར། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི། དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཀུན་གྱི་བདུད་རྩི་མཆོག། ཅེས་པ་ནི། འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་ལས་དང་པོ་བ་དང་པོ་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མཆོག་བདུད་རྩི་དང་འདྲ་བ་བདུད་རྩི་བཞིན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ པོ་མི་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བདུད་རྩི་ལྟ་བུ་མི་འཇིགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ན་མཆོག་ནི་གཉིས་མེད་པའི་དངོས་པོར་མི་འདོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྩོད་པ་དང་རྫོགས་ལྡན་གྱི་ངེས་པའོ། ། འོན་ཀྱང་རྩོད་པའི་དུས་སུ་ཡང་གལ་ཏེ་དབང་པོ་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་ རྣལ་འབྱོར་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོམ་པ་ལྷག་པར་མོས་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། ད་ནི་གསུམ་ལྡན་གྱི་ངེས་པར་བརྗོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ ཉིད་ཅེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་གཉིས་པའི་ཧེ་རུ་ཀ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ་བསྒོམ་པ་གསལ་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུར་གྲུབ་པའོ། །

The mountain retreat is analyzed as the water element; The inner heat (caṇḍālī) should be known as fire; The ḍombī is thoroughly analyzed as wind; And selflessness is the space element. Thus, through the equality of the elements, The arising of the Buddha is beyond expression. By the nature of being the kinsman of beings, The Lord of Beings manifests in play. The phrase "thus" and so forth refers to the characteristics previously explained. "Should be meditated upon" refers to the yogi of dull faculties. "The supreme nectar of all yogas" means that among all yogas—middling, great, and so forth—this is the supreme yoga for beginners and novice students. Like nectar, it pervades all and, because it makes them inexhaustible, it is like nectar; the meaning is the fearless activity of a Buddha. Therefore, "supreme" does not mean it is not asserted as a non-dual entity. Such is the certainty of the kali-yuga and kṛta-yuga. However, even in the kali-yuga, if one becomes a yogi of middling or great faculties, then in this very life one will manifest one's own accomplishment (siddhi). Nevertheless, this is the certainty that it is through the superior devotion to meditation with aspects. Now, in order to show the certainty of the tretā-yuga, it is said "that very [reality]" and so forth. "That very [reality]" refers to that very yogi of the second mudrā Heruka previously mentioned; that very one is the Blessed One (bhagavān), and through the clarity of meditation, the body of the Blessed One is accomplished.

297

དེས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྲངས་མེད་པ་ རྣམས་སྙིང་རྗེའི་སྒོ་ནས་ལུས་གསུམ་ལྡན་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་རྙེད་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཧེ་རུ་ཀའི་གཟུགས་སྔོན་ནས་དམིགས་པར་ངེས་པའོ། ། དེས་ ན་རྡོ་རྗེ་ནི་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཟད་པར་མ་གྱུར་པའོ། ། སེམས་དཔའ་ནི་རིགས་ཏེ་དེ་རྣམས་ལ་རིགས་གཅིག་གིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། ཡང་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ནི་དུས་བཞིའི་ནང་དུ་ཐིམ་པ་རྟག་ པའི་གཟུགས་དེས་གྲུབ་པའི་སྣ་ཚོགས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་རྡོ་རྗེ་སྟེ། དེ་ཉིད་རྟག་པའི་གཟུགས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པས་སེམས་དཔའོ། ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་ལས་གཞན་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ན་ཁྲོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྙིང་རྗེ་བ་དེས་ན་གསུམ་ལྡན་གྱི་སེམས་ཅན་ཡང་ཅུང་ཟད་ཁྲོ་བོའི་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པ་དེས་ན་དེ་རྣམས་གདུལ་བའི་དོན་དུའོ། ། ཁྲོ་བོའི་གཟུགས་ནི་འཛིན་པའི་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་ པོ་ལས། ཁྲོ་བོ་ཆེན་པོའི་དངོས་པོ་མངོན་དུ་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱག་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། གཡོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།

Therefore, the term "yogin" refers to one who, through two illusory aspects, performs diverse activities for the sake of countless sentient beings. Through the gateway of compassion, these beings emerge from the three bodies (kāya); for the sake of their attaining buddhahood, it is said: "Vajrasattva, the Tathāgata." This refers to the certain visualization of the form of Heruka, the nature of the Sambhogakāya. Thus, "Vajra" is the yogin whose nature is inseparable wisdom (jñāna), which is inexhaustible. "Sattva" refers to the family (kula); because those [families] are pervaded by a single family, they become one. Furthermore, "Sattva" refers to the Dharmakāya, the indivisible vajra that pervades the various manifestations established by that eternal form which is dissolved within the four times. Because that very eternal form is the basis of all phenomena, it is "Sattva." Alternatively, the meaning is that Vajrasattva, the Tathāgata, is not an entity other than the yogin. Therefore, it is said: "The wrathful one," and so forth. Here, even at the time of meditation, because of that natural compassion, sentient beings who possess the three [poisons] also possess a slightly wrathful form; thus, it is for the sake of subduing them. "The wrathful form is the supreme grasper" means that from great compassion, the entity of the great wrathful one is manifest; this is the distinction. Likewise, "four arms" and so forth are easy to understand. Regarding "to the left," and so forth:

298

ཐོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཏེ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་སོ། ། འོན་ཀྱང་ཆོས་རྣམས་ ཐམས་ཅད་གསོག་གོ། ། སྔོན་དུ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དུས་སུ་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་གང་ཡང་བྱས་པ་དེ་སྤངས་པའོ། ། དེས་ན་ཐོད་པའི་མཚན་མས་སེམས་ཅན་རྣམས་སད་པར་བྱེད་པའོ། ། ལྷ་དང་ལྷ་མིན་གྱི་ཁྲག་གིས་གང་བའི་ཐོད་པ་ཞེས་པ་ནི་གསུམ་ལྡན་གྱི་ དུས་དེར་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་རྩོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆགས་པའི་ཉེས་པས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རང་གི་སེམས་དྲན་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཆགས་པའི་སེམས་དེ་ཉིད་དང་བྲལ་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་རུངས་པའི་སེམས་དང་ཆགས་པ་དག་པར་རྣམ་པར་བཅོམ་པའི་ ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཡས་སུ་ཞེས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་འཇིགས་པར་བྱེད་པའི་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཡང་འབར་བའི་བཞིན་ཏེ་འབར་བའི་གཟུགས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་གི་མེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་འཇོམས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕག་མོ་བཅོམ་ལྡན་གཟུགས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་འདིར་ཤེས་རབ་ནི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པའོ། ། དེས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་བྱའི་བློ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བདག་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན། ། ཞེས་པའོ། ། དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གཟུགས་ ཅན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་བྱ་ཞེས་པའོ། ། བསྒོམ་པར་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། བྱ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གསུངས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

The skull is the mind of all sentient beings, and that is also the Buddha. However, all phenomena are hollow. Furthermore, whatever virtuous or non-virtuous actions were performed previously during the stage of a bodhisattva are abandoned. Therefore, by means of the sign of the skull, sentient beings are awakened. The phrase "a skull filled with the blood of gods and asuras" refers to the age of the three [eras], at which time gods and asuras will engage in conflict due to the fault of attachment. Because they see the skull, they will remember their own minds. By becoming free from that very mind of attachment arising from that [conflict], and thus for the sake of completely destroying such a wicked mind and attachment, it is intended that they will become sublime. Likewise, "to the right" refers to the vajra that terrifies hatred. That too is the blazing face, the blazing form. Because the fire of hatred is destroyed by the fire of primordial wisdom (jñāna), it is so called. Similarly, regarding the phrase "and so forth," "the Blessed One in the form of Vārāhī" means that here, insight (prajñā) is the aspect of the object of knowledge. Therefore, it approaches sentient beings with the intellect of the authentic object of knowledge, as in: "Just as I am, so are sentient beings." Thus, she is the Blessed One in form, meaning that all sentient beings should be made into her very self. "Should be meditated upon" means one should follow [the practice]. "Should be done" means it is taught in that way.

299

ད་ནི་གཉིས་ལྡན་གྱི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྟོང་ཉིད་ཅེས་ པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་གཉིས་ལས་བྱུང་བ་འདྲེས་པའི་ཆོས་གཉིས་ལྡན་གྱི་དུས་སུ་སྟོང་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མིང་ཅན་དུ་སྔོན་དུ་གསུངས་ཏེ། དེས་ན་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་བསྒོམས་པས་དངོས་གྲུབ་ཏུ་འགྱུར་བའམ། སྟོང་པ་ཉིད་ཙམ་ བསྒོམས་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ལྟེ་བའི་ཆ་མེད་པ་ལ་ཞེས་པ་ནི་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་དེའི་སྙིང་གི་འདབ་མ་བརྒྱད་ཀྱི་ལྟེ་བའི་དབུས་སུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡི་གེ་ཨ་སྟེ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། རྩ་གཡོན་པའི་སྲོག་རྒྱུ་བའི་དུས་སུ་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱི་ལ། དམིགས་པས་སྲོག་ཐམས་ཅད་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་(སྲོགས་,སྲོག་)དང་ལྷན་ཅིག་རི་བོང་ཅན་འོངས་ནས་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་དབུས་སུ་གནས་པ་དེའི་ཚེ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་མིང་དུ་བརྗོད་དེ། དེའི་དབུས་སུ་གནས་པའི་ཧཱུཾ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིང་ཅན་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་ པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་ཡང་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་ཕྱག་བཞི་པའོ། ། སྙིང་གར་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་པ་སྤྱན་གསུམ་པ་ཞལ་གཡོན་དམར་པོ་གཡས་དཀར་པོ་ཅུང་ཟད་དམར་བར་སྣང་བ་ཞལ་དབུས་མ་སྔོན་པོ་སྔོན་དུ་གསུངས་ པའི་ཁམས་གསུམ་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རོ་མནན་པ། ཕྱག་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཕྱག་གཡོན་པའི་དང་པོ་ལ་རྩེ་གསུམ། གཉིས་པ་ན་དྲིལ་བུ།

Now, in order to teach the practice of the "two-fold possession," the text begins with the words "First," and so forth. Regarding "emptiness," this refers to the nature of the dharmakāya arising from the union of the coemergent and the saṃbhogakāya. At the time of the two-fold possession, emptiness is first described by the name dharmakāya. Thus, accomplishment is attained either by meditating on the samayasattva or by meditating on emptiness alone. Regarding the phrase "at the partless center of that very [heart]," this means that at the center of the eight-petaled lotus of the heart of that samayasattva, there is the letter A, the nature of jñāna (wisdom). From its total transformation, the moon maṇḍala arises. When the life-force (prāṇa) flows through the left channel into the avadhūtī, by focusing upon it, all life-forces are arrested. Because all channels are unified, the "rabbit-bearer" (the moon) arrives together with the life-force and abides in the center of the avadhūtī; at that time, it is designated as the maṇḍala. The HŪṂ residing in its center is named jñāna, the meaning of which is "self-knowing jñāna." Furthermore, the previously mentioned samayasattva has four arms. At the heart is the jñānasattva, similar to that [samayasattva], with three faces and six arms, three eyes, a red left face, a white right face appearing slightly red, and a central blue face. As previously described, he tramples the corpse, the nature of the three realms. His arms are the purification of the pāramitās (perfections). In his first left hand is a trident; in the second is a bell.

300

དེ་བཞིན་དུ་ཕྱག་གཡས་ཀྱི་དང་པོ་ན་རྡོ་རྗེ། གཉིས་པ་ན་གྲི་གུག་གོ། ། ལྷག་མ་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་མ་ རྡོ་རྗེ་ལུ་གུ་རྒྱུད་མ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་མ་ལ་འཁྱུད་པ་སྟེ། དེའི་གཡས་དང་གཡོན་ན་གྲི་གུག་དང་ཐོད་པའོ། ། ཞལ་གསུམ་ཡང་ཆགས་པ་ཆེན་པོ་དང་ཞེ་སྡང་ཆེན་པོ་དང་གཏི་མུག་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ཡང་གཉིས་ལྡན་གྱི་དུས་ཀྱི་གཏི་མུག་ཆེན་པོ་ལས་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་སེམས་ཅན་བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ཡང་གཙོ་བོ་ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་པའི་དོན་བསྟན་པའོ། ། ད་ནི་སླར་ཡང་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་མིང་ཅན་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་མཆོག་གི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྒོམ་པ་སྔོན་ དུ་འགྲོ་བས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་བརྗོད་དེ། དེ་རུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེར་ཞེས་པ་ནི་པདྨའི་ལྟེ་བའི་དབུས་སུ་ཧཱུཾ་བསྒོམས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་རང་བཞིན་གྱིས་དྲི་མ་མེད་པར་སྣང་སྟེ། ཇི་ལྟར་ ཆུ་དང་བའི་ནང་དུ་ཉ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་གསལ་བ་ལས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཧཱུཾ་གི་རྣམ་པ་བསལ་བ་རྐྱེན་གྱིས་བདག་ཉིད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་པདྨའི་ལྟེ་བར་ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་དབུས་སུ་ཧཱུཾ་ལས་རྡོ་རྗེ་དེའི་ལྟེ་བར་ཧཱུཾ་གི་འོད་ ཟེར་རྣམ་པ་ལྔ་ནམ་མཁའི་ངོས་སུ་འཕྲོས་ཏེ། འོད་ཟེར་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷའི་ཚོགས་བཀུག་ལ་ས་བོན་དེ་ཉིད་དུ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །

Likewise, in the first right hand is a vajra, and in the second is a curved knife. With the remaining two hands, he embraces the consort Vajraśṛṅkhalā, who has the form of the Blessed One. In her right and left hands are a curved knife and a skull-cup. Her three faces also represent great passion, great hatred, and great delusion. Furthermore, from the great delusion of the dualistic time, there arise the characteristics of the innate, the enjoyment, and the dharma bodies for the sake of sentient beings with diverse dispositions; this explains the meaning of the principal deity with three faces and six arms. Now, preceded by the meditation on the supreme Vajrasattva—profound and vast, bearing the name of the Yoginī Tantra—the maṇḍala circle is described. Regarding the phrase "there," it means that one should meditate on the syllable HŪṂ in the center of the lotus navel. In that way, the seed of the mind, which is the aspect of primordial wisdom, appears naturally stainless like a reflection in a mirror. Just as a fish is born in clear water, so too, from the clarity of the mind, the mental factor in the form of HŪṂ arises through conditions for the sake of cause and effect. Regarding the instruction to "meditate in that way": in the center of the lotus navel, within the union of the vowels and consonants, from the HŪṂ, a vajra arises. In its center, the five-colored light rays of the HŪṂ radiate into the expanse of space. By those light rays, the assembly of deities is summoned and absorbed back into that very seed syllable.

301

དེ་ལྟར་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བདག་ཉིད་ལྷའི་གཟུགས་སུ་བལྟ་སྟེ། ཞལ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། འདི་ནི་དྲང་བའི་དོན་ ཏོ། ། སླར་ཡང་ངེས་པའི་དོན་གསུངས་པ་འདིར་གཉིས་ལྡན་ལས་རྩོད་དུས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དུས་དུས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་སྔོན་བསྒོམས་པ་གོམས་པ་དང་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཏེ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་མངལ་དུ་རིམ་གྱིས་འཇུག་ པར་བརྗོད་དོ། ། འདིས་ནི་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པར་ཞེས་པ་མའི་སྐྱེས་གནས་སུའོ། ། དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་དོག་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་དཀར་མོའི་བསམ་གཏན་ལ་རྟག་ཏུ་ཆགས་པའོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཞིང་བརྒྱད་དུ་ནི་རྩ་ནི་ བརྒྱད། ། རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ནི་སྣ་ནི་གནས། ། དེ་ཉིད་རི་བོང་ཅན་རབ་རྫོགས། ། རྟག་ཏུ་མི་འཛག་པར་ནི་གནས། ། གསང་བའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདིས། ། དཀར་པོའི་བསམ་གཏན་ཡང་དག་སྤྱོད། ། རྩ་ནི་རེ་རེ་ཡི་ནི་གྲངས། ། རྣལ་འབྱོར་དུས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན། ། དེས་ན་རྣམ་པ་ བརྒྱད་ཡིན་ཏེ། ། སྐད་ཅིག་ཀྱང་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད། ། དེ་ནི་ཐུན་ནི་བརྒྱད་པོ་ཉིད། ། དུས་བསྡུ་བ་ནི་སྔོན་འགྲོ་བའོ། ། དུས་རྣམས་ཀྱང་ནི་གཟའ་བརྒྱད་དེ། ། དེ་རྣམས་བསྡུས་པ་ནག་པོ་ཉིད། ། དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་ཆགས་དེ་ཡང་། ། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཉིད། ། དེས་ན་སྤྲུལ་ པའི་དངོས་པོར་འགྱུར། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡུམ་སྒྱུ་མ། ། བདེན་པ་མ་ཡིན་རྫུན་མ་ཡིན། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ནི་མཆོག་རྨད་འབྱུང་། །

Thus, from the complete transformation of all [elements], one should view oneself in the form of the deity. The passage beginning with "three faces" and so forth is easy to understand. This is the provisional meaning (neyārtha). Furthermore, the definitive meaning (nītārtha) is taught here: in order to show the nirmāṇakāya during the Age of Conflict (kaliyuga), that very [deity] will appear from time to time. Moreover, through the habituation of prior meditation and the manner previously described, it is said that the Buddhas enter the womb in stages. By this, "in the eight-petaled lotus" refers to the mother's birth canal. Its natural color is the constant attachment to the concentration (dhyāna) of the white sahaja-yoginī, the natural mudrā. Furthermore, there are eight aspects, as follows: "In the eight fields are the eight channels; the tip of the eight channels is the abode. That itself is the perfectly complete moon, which always abides without leaking. Through this secret meditative attainment (samāpatti), one correctly practices the white concentration. The number of each individual channel is what is spoken of during the time of yoga. Therefore, there are eight aspects; even in a single moment, there are eight aspects. That is the eight watches (yāma) themselves; the gathering of times is the preliminary. The times are also the eight planets; their gathering is Blackness itself. Thus, that attachment to concentration is also the Perfection of Wisdom (prajñāpāramitā) itself. Therefore, it becomes the emanated entity. The Mother of the Buddhas is the Illusion; she is neither true nor false. The Yoginī is supreme and wondrous."

302

དེའི་ཟླ་བ་ཞེས་པ་ནི་པདྨའི་རིགས་ཅན་གྱི་བྷ་ག་བཟང་མོར་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ད་ར་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་ བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་བསམ་གཏན་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར། སྒྱུ་མ་ཉིད་སྒྱུ་མ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་གསུངས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་འདོད་པ་རྣམས་འབྱུང་ བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སེམས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། ། རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དེ་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། དེར་ཕ་དང་མ་ ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཧཱུཾ་ཞེས་པ་ནི་དྲི་ཟ་ཉེ་བར་འཁོར་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་མིང་ཅན་ནོ། ། བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་དེར་གནས་པའོ། ། དེ་ཡང་ལྷའི་གཟུགས་ཞེས་པ་ནི་ཕ་དང་མ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བས་རང་རིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། བསྲུབ་པ་དང་བསྲུབས་པ་ལས་ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་འཇུག་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་རོ་མཉམ་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཡང་ཞལ་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་དག་གི་དབུས་སུ་དང་པོ་ནག་པོ་ཞེས་པ་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཡས་དཀར་པོ་ནི་ཁུ་བའོ། ། ཞི་བ་ཞེས་ པ་ནི་རང་རིག་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། གཡོན་དམར་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་ཁྲག་གི་ཁམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྤྱན་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་ཞལ་གསུམ་ལ་སྤྱན་དགུའོ། །

Regarding the phrase "its moon," this refers to the excellent bhaga of the Lotus family. Likewise, concerning the passage beginning with "therein," the term dara was previously explained. Similarly, because the emergence of the tathāgatas and that which is derived from the elements occurs through the characteristics previously taught, and because illusion itself—the "great illusion"—was previously taught, the desires of sentient beings arise through the power of compassion, even if they are not desired [by the yogi]. Therefore, the yogic mind accomplished through the power of meditative concentration (dhyāna) is so designated. "One should meditate in that way" refers to the subsequent engagement. If one asks what that subsequent engagement is, it is said that here the mind and mental factors arise. Because the father and mother are in perfect union, the syllable HŪṂ is the name for the sentient being who is the gandharva. "One should meditate" means to abide therein. Furthermore, "the form of the deity" refers to the wisdom of one's own family through the perfect union of the father and mother; it is the state of becoming of one taste (samarasa) with the ālayavijñāna that enters through the churning and being churned. Furthermore, "three-faced" means that in the midst of the blood and semen, the first is black, which is the ālayavijñāna whose nature is wind and consciousness. Likewise, the right face is white, which is the semen. "Peaceful" refers to the nature of self-awareness (svasaṃvedana). "The left is like red" refers to the element of blood. Likewise, "three eyes" means there are nine eyes upon the three faces.

303

དེ་ཡང་རྩ་དགུ་སྐྱེས་པའི་དུས་སུ་ས་དགུ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཛེས་པའི་གཟུགས་ཞེས་པ་ ནི་ས་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་དེ་རྣམས་ལ་(སྲོགས་,སྲོག་)ལ་སོགས་པའི་རླུང་སུམ་ཅུ་འབྱུང་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱག་དྲུག་ཅེས་པ་ནི་ལུས་ལ་ཁམས་དྲུག་རྫོགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། མ་ལས་གྱུར་པ་རྣམ་པ་གསུམ། ། དེ་བཞིན་ཕ་ལས་ གྱུར་པ་གསུམ། ། སྦུབས་དྲུག་གི་ནི་གོང་བུ་འདི། ། ལུས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བཏགས་པ་ཡིན། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པ། པགས་པ་ཤ་དང་དེ་བཞིན་ཁྲག། མ་ཡི་གཡོན་གྱི་ཕྱག་ནི་གསུམ། ། དེ་བཞིན་རུས་པ་ཚིལ་རྒྱུས་པ། ། ཕ་ཡི་གཡས་ཀྱི་ཕྱག་ནི་གསུམ། ། རྒྱན་རྣམས་ཀུན་ ནི་རབ་ཏུ་རྫོགས། ། ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའོ། ། འོན་ཀྱང་ས་བཅུ་གཅིག་པ་ཀུན་ཏུ་འོད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་སྟེ་དེས་བརྒྱན་པའོ། ། དེ་ཡང་། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་མཉམ་ཉིད་གཟུགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཐོད་པའི་ གདན་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པའི་མཐའ་གཉིས་མེད་པའི་རྣམ་པའོ། ། དེས་ན་ཐོད་པའི་གདན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། ཀ་ནི་གང་ན་ཡང་ཆོས་མེད་དོ། ། པཱ་ནི་ཡེ་ཤེས་མེ་ཡིས་རྟག་ཏུ་བསྲེགས། ། ལ། རྙེད་དང་མ་རྙེད་རྣམ་པར་སྤངས། ། ས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་རྣམས་ངོ་བོ་ཡིས། ། ན། མི་ནི་སྤྲུལ་པའི་གཟུགས་ཅན་ཏེ། ། སཾ། ། དར་ནི་རྫོགས་སངས་རྒྱས་བཞུགས་སོ། ། སྠི། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་མཚན་ཉིད་བཞུགས། ། ཏ། དེ་རུ་ཆོས་ནི་རྟག་ཏུ་རིགས། ། དེ་མངོན་ཚིག་ཉིད་མཚོན་པར་བྱ། ། ས།

Furthermore, at the time when the nine channels arise, the nine bhūmis are actualized. "Beautiful form" refers to the tenth bhūmi, the Cloud of Dharma (dharmameghā). Thus, because the thirty winds, such as the life-force (prāṇa) and so forth, emerge within those, it is so designated. Therefore, "six arms" signifies the completion of the six elements within the body. As it is said: "Three are derived from the mother, and likewise three are derived from the father; this mass of the six cavities is designated as the elements of the body." To demonstrate that very point: "Skin, flesh, and likewise blood—these are the three left hands of the mother. Likewise, bone, fat, and sinew—these are the three right hands of the father. All ornaments are perfectly complete." This means being adorned with the qualities of a Buddha. However, it is adorned by the eleventh bhūmi, the Buddha bhūmi of Universal Radiance (samantaprabhā). This should be understood from the previously mentioned "form of equality" and so forth. "Seat of the skull" refers to the suchness (tathatā) of all phenomena, the aspect of the non-dual limit of reality (bhūtakoṭi). Therefore, it is the "seat of the skull." As it is said: "Ka: nowhere is there any phenomenon. Pa: always burned by the fire of primordial wisdom (jñāna). La: completely abandoning gain and loss. Sa: by the essence of the coemergent. Na: the person has the form of an emanation. Saṃ: the Perfect Buddha resides. Sthi: resides with the characteristics of manifest awakening. Ta: there, the Dharma is always known. To indicate that very expression, Saṃ."

304

དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བརྟགས་ནས་ནི། ། རྦཱ། བག་ ཆགས་བཟང་པོ་སྔོན་འགྲོ་བ། ། ལཾ། ། སྣང་བ་ཙམ་ལ་དམིགས་པ་ནི། ། ཀ། བྱང་ཆུབ་སྔོན་འགྲོའི་རྒྱུ་ཕྱིར་རོ། ། ར། རོ་བཞིན་ཆེས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ། ། སཾ། ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པའོ། ། པཱུ། རྫོགས་པའི་ཟླ་བ་བཞིན་དུ་བལྟ། ། རྞ། གཞན་ལས་མ་ཡིན་འོད་གསལ་འབྱུང་། ། དེ་ལྟར་མངལ་ ན་བརྟེན་པ་ཡི། ། རོལ་མོ་བདག་གི་དོན་སྤངས་ཉིད། ། བདེ་གཤེགས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་རིམ། ། བག་ཆགས་དེ་ཉིད་བྱིས་རྣམས་ལ། ། འཁོར་བར་སྡུག་བསྔལ་བྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས། ། མི་འདོད་སེམས་ཅན་བྱ་བ་རྣམས། ། མཁའ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ ནི་འབྱུང་། ། སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་རྟག་ཏུ་བཞུགས། ། མི་སྨྲ་དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཐུལ། ། དེ་བཞིན་བཤང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བུ་དེ་རྣམས་ལ་བཤང་བ་དང་གཅི་བ་དང་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་འབབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་གང་བའི་ཐོད་པ་ཕྱག་ན་ བསྣམས། ། ཞེས་པ་ནི་ཁམས་བཞི་པོ་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ནང་དུ་འབབ་སྟེ། སྔོན་གོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མདའ་གཞུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞུ་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་གི་རྩ་ར་ས་ནཱའོ། ། དེའི་རྒྱུད་ནི་ཐུར་སེལ་གྱི་རྩ་ལ་ལ་ནཱའོ། ། དེ་དག་རྣམ་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱི་མདས་ཐིག་ལེ་འབེན་ལ་བསྣུན་ནོ། ། དེའི་ཚེ་རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་ཞེས་པ་ནི་མི་ཤིགས་པའི་སྒྲ་ཙམ་རང་རིག་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཛིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

Having analyzed all phenomena, The excellent predispositions (vāsanā) are the precursor. Focusing upon mere appearance Is the cause that precedes awakening. Just as with all things, It brings about the realization of authentic wisdom. One should view it like the full moon; The luminosity (ābhāsvara) arises from nowhere else. Thus, for those who rely on the womb, The music of the self is abandoned. This is the sequence of awakening for the Sugatas. That very predisposition causes suffering in cyclic existence for the childish. Likewise, for the Bodhisattvas, The activities of undesirable sentient beings Arise as the equality of space. Those Buddhas always abide; The senses are subdued and remain silent. Likewise, for those illusory persons who are the Buddhas—referred to as "excrement" and so forth—feces, urine, semen, and blood do not flow. Therefore, "holding a full skull-cup in the hand" Means that the four elements flow into the avadhūtī; this is due to prior habituation. For that very reason, it is said "bow and arrow" and so forth. The "bow" is the rasanā, the channel of the life-force (prāṇa). Its "string" is the lalanā, the channel of the downward-clearing wind (apāna). Because they are held [therein], the avadhūtī arrow strikes the target of the bindu. At that time, "vajra and bell" refers to the attainment of the wisdom of indivisible self-awareness, which is the mere sound of the indestructible; that is what is meant by that term.

305

དེ་ལྟར་ཡང་དང་པོ་རྡོ་རྗེ་འབར་བ་ཞེས་པ་ནི་དྲང་དོན་དུ་ཕྱག་གཡས་ན་རྡོ་རྗེ་བསྣམས་པའོ། ། ངེས་པའི་དོན་དུ་དང་པོ་གོམས་པའི་དུས་སུ་གཏུམ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། འདིར་གསུངས་པ། གཞུ་ནི་གཡས་ཀྱི་སྲོག་ཡིན་ཏེ། ། དེ་བཞིན་ར་ས་ནཱ་ཡི་རྒྱུད། ། ཐུར་སེལ་ལ་ལ་ནཱ་འགོག་ཉིད། ། དེ་དག་གཉིས་ནི་འཛིན་པ་འབེན། ། ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་མདའ་ ཉིད་དོ། ། ཐིག་ལེ་རྫོགས་པ་རྣ་ལྟག་མཐའ། ། འབེན་དང་འབེན་ནི་མེད་པར་གཞིག། དྲིལ་བུའི་སྒྲ་ནི་དེས་བཤད་དེ། ། རྒྱུད་བཏང་བ་ནི་སྒྲ་ཙམ་འདི། ། དེས་ན་མི་ཤིགས་སུས་ནི་འདི། ། སངས་རྒྱས་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའོ། ། གོམས་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་པས་ནི། ། དེ་ནས་ཁམས་ ནི་བཞིར་རྒྱུའོ། ། དེ་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་འདི་ཡང་བསྟན། ། ལྟེ་བའི་དབུས་ཀྱི་མེ་ཐབ་ཏུ། ། རྡོ་རྗེ་མེ་ནི་མངོན་ལྡང་སྟེ། ། རྐན་གྱི་བུ་ག་རུ་ནི་འགྲོ། ། དེ་རུ་ཁམས་རྣམས་བསྲེགས་ནས་ནི། ། གཞན་ཡང་ཐལ་བ་ལྟ་བུར་གནས། ། དེ་རྣམས་འཚོ་བར་འབྱུང་བ་ནི། ། རོ་ནི་ནམ་མཁའི་མིང་ཅན་ཏེ། ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་བདུད་རྩིར་བརྗོད། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བདེ་ཆེན་པོ། ། ལྟེ་བའི་རྩ་བ་རུ་ནི་ལང་། ། ཕྱག་རྒྱ་བཟང་མོའི་ཕྱིར་རྒྱལ་ཉིད། ། ཆུ་ཤིང་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ། ། ཕྱག་རྒྱ་མེད་ཅིང་ཁམས་ཀྱང་མེད། ། སེམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་འདི་དག་ནི། ། མིག་འཕྲུལ་ ལྟ་བུའི་བྱ་བའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་སངས་རྒྱས་དཔའ་བོས། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ས་བོན་བསྒྲུབས། ། དེ་བཞིན་དུ་མདུང་རྩེ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་མི་ཤེས་པ་གསུམ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Thus, first, "blazing vajra" is, in the provisional sense, holding a vajra in the right hand. In the definitive sense, it is intended as being for the sake of the practitioner of caṇḍālī during the stage of initial familiarization. As it is said here: The bow is the life-force of the right; Likewise, the channel of rasanā; The downward-clearing wind is the cessation of lalanā; These two are the target to be held. The arrow is the avadhūtī itself. The perfected drop is at the edge of the ear. The target and the non-target are both destroyed. The sound of the bell is explained by that; The emission of the tantra is this mere sound. Therefore, that which is indestructible Is the supreme, unchanging Buddha. By the phrase "the application of familiarization," The four elements then circulate. Likewise, this yoga is also taught: In the fire-hearth of the center of the navel, The vajra-fire clearly arises And goes to the opening of the palate. Having burned the elements there, They remain like ashes. That which emerges to sustain them Is the taste named "space"; That too is called the nectar of wisdom. The bodhicitta of great bliss Arises at the root of the navel. For the sake of the excellent mudrā, it is the very King. That which is called the "essence of the plantain tree" Is without mudrā and without elements. These applications of the mind Are activities like a magical illusion. The Tathāgata, the Buddha Hero, Accomplished the seed of bodhicitta. Likewise, "the three-pronged trident" is for the sake of exhausting the three types of ignorance.

306

དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་འཁྱུད་ཅེས་པ་ནི་ཁྲག་དང་ཁུ་བའི་རང་བཞིན་ཕྱག་གཉིས་པོ་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ དེ་ཡང་ཁྲག་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཁུ་བ་ནི་ཆགས་པ་ཆེན་པོའོ། ། རང་བཞིན་གཉིས་མེད་ཅིང་གཉིས་མེད་པའི་དངོས་པོ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དཔལ་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་དཔལ་གྱི་སྒྲ་ནི་མི་བཟད་པའི་དངོས་པོ་སྟེ། ནམ་ཡང་འཇིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། ལྡན་ཞེས་ པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རལ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བེམས་པོའི་འཇིག་རྟེན་འཁོར་ལོ་ཅན་དུ་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱ་གྱུ་ཅན་བཅིང་བའི་ཕྱིར་རལ་བའི་ཐོར་ཚུགས་ཅན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དང་པོའི་སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཅོད་པན་གྱིས་བརྒྱན་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་འོད་ཟེར་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། མངལ་དུ་གནས་ནས་ཀྱང་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་བེམས་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཁམས་འདི་གསལ་བར་སྤྲོ་བའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འོད་གསལ་ བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཉལ་བ་བཞིན་གནས་མོད། འོན་ཀྱང་རྨི་ལམ་བཞིན་སད་པའི་གནས་སྐབས་མི་འདོར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། འོད་གསལ་ལ་གནས་སངས་རྒྱས་རྣམས། ། ཤིན་ཏུ་གཉིད་ལོག་ཏིང་འཛིན་གྱིས། ། འོན་ཀྱང་སད་པའི་གནས་སྐབས་ནི། ། འདིར་ནི་རྨི་ ལམ་བཞིན་མི་འདོར། ། ཇི་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས། ། རྣམ་པར་བརྟགས་ན་མི་དམིགས་ཏེ། ། དེ་ལྟར་དེར་ནི་ཡིད་ཆེས་ཏེ། ། མུན་པ་ལ་ནི་མར་མེ་བཞིན། ། དེ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་ཡས་ཉིད། །

Likewise, "embraced by wisdom" refers to the two hands, which are of the nature of blood and semen. Furthermore, the blood is great compassion, and the semen is great passion, because they grasp the non-dual nature and the reality of non-duality. For that very reason, "Glorious" (śrīmat) means that the word "glory" (śrī) is an inexhaustible entity that is never subject to fear. "Possessing" (mat) means being endowed with such qualities. Regarding "matted locks" and so forth: in order to transform the inanimate world into a wheel and to bind the crooked sentient beings, he has matted locks and a topknot. Because he is to awaken the primordial sentient beings, he is adorned with a crown. Therefore, "Buddha" and so forth means that, for the sake of benefiting sentient beings through the light rays of the mind, even while dwelling in the womb, he clearly radiates these non-inanimate elements by the power of former habitual tendencies. Why is this? Although the bodhisattvas abide in the absorption of clear light (ābhāsvara) as if asleep, they do not abandon the waking state, just as in a dream. As it is said: "The Buddhas dwelling in clear light, Through the absorption of profound sleep, Yet in this waking state, Do not abandon it, just as in a dream." "Just as mind and mental factors, When analyzed, are not perceived, So too is conviction in that state, Like a lamp in the darkness." Such [qualities] are infinite.

307

སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་རུ་ནི། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕྱིར་མི་འགྲོལ། ། ཐམས་ཅད་རྒྱུ་ཉིད་གཞན་དུ་མིན། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བྷ་ག་ཡི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེར་ནི་བདག་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་གནས་དེར་མགོ་དང་ལག་པ་དང་རྐང་པ་དང་སོར་མོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གསལ་བར་སྐྱེའོ། ། དེའི་ཕྱིར། བྷ་གའི་དབུས་སུ་སྒྲུབ་པ་པོ། ། ཞེས་ པ་ནི་འདིར་སྒྲུབ་པ་པོ་རང་གི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བའོ། ། དེ་ཡང་མངལ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དུས་སུ་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་དབུས་སུ་བློ་ཆུང་བ་ནི་བྷ་གའི་དབུས་སུ་ཞེས་པའི་མིང་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་བྷ་ག་ཞེ་ན། གྲུ་གསུམ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་ དང་སེམས་ནང་དུ་འདུས་པ་དེའི་ཕྱིར་བྷ་ག་ཞེས་བྱའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི། རང་རིག་པའི་བདེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པོ་ཞེས་པ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་བྱ་དང་སྒྲུབ་པ་པོ་དང་སྒྲུབ་ཐབས་རྣམས་བསྒྲུབ་བྱའི་རིགས་གཅིག་ཏུ་ཐལ་བར་ཡིད་ཆེས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ད་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོ་ག་གསུངས་ཏེ། བྷ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བྷ་གའི་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་ཁང་པ་བརྩེགས་མའི་དབུས་སུ་ལྷའི་གཟུགས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་བོས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་རང་གི་སེམས་ཉིད་སྒྲུབ་པ་པོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །

As the cause of the buddhas, The cause and fruit are not separate. Everything is the cause itself, and nothing else. Therefore, it is said: "In the bhaga," and so forth. "In that place, one should meditate on oneself" means that in that location, the head, hands, feet, fingers, and so on, clearly arise. Therefore: "The practitioner in the center of the bhaga" means that here, the practitioner is liberated from the obscurations of what is called "one's own mind," and so forth. Furthermore, at the time of generating the mind in the womb, within the central avadhūtī, for those of lesser intellect, it is designated by the name "in the center of the bhaga." Why is it called "bhaga"? Because of its triangular nature; since body, speech, and mind are gathered within it, it is called "bhaga." "In its center" is connected to the statement "the practitioner by means of the bliss of self-awareness itself." Because the object of accomplishment, the practitioner, and the means of accomplishment are realized to be of one single family of the object to be accomplished, it is so called. Now, for the sake of the interpretable meaning, the ritual of the maṇḍala deities is taught. Regarding "in the bhaga," "in the center of the bhaga" means that one should meditate on the form of the deity in the center of the multi-storied palace of the source of phenomena (dharmodaya). "Practitioner" is the Blessed One’s address to Vajragarbha; for Vajragarbha is the characteristic of consciousness, and the intention is that one's own mind itself is the practitioner.

308

ལྷ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་གནས་འདིར་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ལྷ་མོའི་འཁོར་ལོའོ། ། བསྒོམ་པར་ བྱ་ཞེས་པ་ནི་གསལ་བ་ཉིད་དུ་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ལས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། ལྷ་དང་ལྷན་ཅིག་མཚུངས་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་དང་རང་སྣང་གི་ཐབས་དེ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པའི་ངང་ཚུལ་དེའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡང་རང་སྣང་བའི་ ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་དེའི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདབ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདབ་མ་བརྒྱད་ལ་རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་བྲི་ཞེས་པ་ནི་དམིགས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དབྱུག་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་རྩེ་མོ་ན་ཐོ་བའི་རྣམ་པའི་རྡོ་རྗེ་ཅུང་ཟད་འོག་ཕྱོགས་དབྱུག་པའི་ རྣམ་པ་ཆང་གཟུངས་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བ་དན་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་མཐེ་བོས་མཐེའུ་ཆུང་མནན་ཏེ་སོར་མོ་ལྷག་མ་རྣམས་མདུང་གི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། ། གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་མིང་དམ་པ་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་ བྱེད་པ་གསུམ་པའི་མཐར་འཁྲུགས་སུ་གསུངས་པ། འདིར་ཡང་རྡོ་རྗེ་དྲག་མོ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་བརྗོད་དེ། དེ་ལ་ཤར་གྱི་འདབ་མར་རྡོ་རྗེ་དྲག་མོའོ། ། ལྷོར་རྡོ་རྗེ་ལུས་སོ། ། ནུབ་ཏུ་རྡོ་རྗེ་ཆགས་མའོ། ། བྱང་དུ་རྡོ་རྗེ་ཞི་བ་མོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མེའི་མཚམས་སུ་རྡོ་རྗེ་གནོད་སྦྱིན་མའོ། ། བདེན་བྲལ་དུ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། རླུང་དུ་སྒྲ་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། དབང་ལྡན་དུ་ས་རྡོ་རྗེ་མའོ། །

Regarding the phrase "the gods" and so forth: therefore, in this context, "mudrā" refers to the wheel of goddesses whose nature is Mahāmudrā. "Should be meditated upon" means they should be clearly indicated through self-consecration. "Equal to the gods" refers to the manner of abiding together with those yoginīs and the methods of self-appearance. Likewise, the Blessed One, the Great Vajradhara, is also intended to be of the nature of the form of that which possesses the insight of self-appearance. Similarly, regarding the phrase "petals" and so forth: "one should draw the eight yoginīs on the eight petals" is the visualization to be performed. Likewise, "the club" refers to a vajra with a hammer-like tip at the head, slightly curved downward in the shape of a staff, complete with a handle. Likewise, "the three banners" refers to pressing the little finger with the thumb, while the remaining fingers are in the shape of a spear. All else is easy to understand. However, the names of these eight yoginīs are stated in a scrambled order at the end of the third chapter. Here too, the eight beginning with Vajracaṇḍā are mentioned. Among them: on the eastern petal is Vajracaṇḍā; in the south is Vajradehā; in the west is Vajrarāgā; in the north is Vajraśāntā. Likewise, in the southeast is Vajrayakṣī; in the southwest is Vajraḍākinī; in the northwest is Śabdavajrā; and in the northeast is Pṛthivīvajrā.

terminologyགཟུངས → “dhāraṇī”. A dhāraṇī is a spell-text: keep the loan for the genre, and translate གཟུངས་སྔགས as 'dhāraṇī mantra' rather than 'retention spell'.

homonymགཟུངས is rendered “dhāraṇī” here; the glossary also records retention, incantation, spell for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionགཟུངས “dhāraṇī” — The term dhāraṇī ‍ is in some sūtras both a mnemonic formula and the ability of realized beings to retain ( √dhṛ ) any teachings in their transmundane memory. In its most general use it is as understood in the context of

adherencePinned rendering paraphrased here: action; dhāraṇī; yakṣa; empowerment

termལྷ → god

termཕྱག་རྒྱ → mudrā

termལས → action

termབཅོམ་ལྡན་འདས → the Blessed One

termརྡོ་རྗེ → vajra

termཤེས་རབ → insight

309

དེ་ལྟར་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱི་ཐོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གདན་དང་ཁ་དོག་དང་ཞལ་དང་ཕྱག་དང་མཚན་མ་རྣམས་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རོལ་མོ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་པ་ནི་བྱེད་པ་སུམ་ཅུ་ རྩ་དྲུག་ཏུ་བརྗོད་པ་ཀླུ་དཀྱུགས་སྣ་ཚོགས་པས་མཛེས་པའི་རོལ་མོའོ། ། དེ་ཡང་སྦུབས་དང་རྒྱུ་དང་སིལ་སྙན་དང་རྔ་སྦུབས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་མི་ཤིགས་པ་ཞེས་པ་དུས་ཀྱི་ཕོ་ཉ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པདྨའི་སྣ་ལམ་ལྟ་བུའི་རྩའི་སྒྲའི་དབང་ གིས་གྲོང་ལ་སོགས་པའི་ཀླུ་དཀྱུགས་སོ། ། དེ་ཡང་རོལ་མོ་དེ་རྣམས་ཀྱང་འཆད་བཞིན་པའི་ཐུན་མཚམས་བཞིའི་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྒོ་སྐྱོང་ལྷ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་བཞི་རྣམས་སུ་རེ་རེ་ཡང་དག་པར་བྲི་ཞེས་པ་ནི་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་ལྕགས་ཀྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། ད་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་འདི་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་ངེས་པའི་དོན་གསུངས་ཏེ། དེར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། དེ་གང་ཞེ་ན་འདིར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་བཏབ་པས་ན་ ཕྱག་རྒྱའོ། ། དེ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་དྲག་མོའོ། ། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལུས་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཆགས་མའོ། ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཞི་བ་མའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སའི་ཁམས་ནི་རྡོ་རྗེ་གནོད་སྦྱིན་ མའོ། །

In that way, the goddesses’ skull-cups and so forth—their seats, colors, faces, hands, and hand-symbols—are easy to understand. Likewise, "various musical instruments" refers to the thirty-six activities described as the beautiful music of various nāga melodies. These consist of wind instruments, stringed instruments, cymbals, and drums. Similarly, "in the secret maṇḍala" refers to the indestructible [drop] in the maṇḍala of the heart; by the power of the sound of the channels, which are like the petals of a lotus, the nāga melodies of the cities and so forth are the thirty-six messengers of time. Furthermore, those musical instruments follow all the channels of the four sessions that are being explained, and thus they are so designated. Likewise, regarding the phrase "the goddesses who guard the gates" and so forth, "each should be correctly drawn" means they should be visualized. In that way, "Vajrāṅkuśī" and so forth are easy to understand. Now, the definitive meaning of these maṇḍalas is taught in sequence. Regarding the phrase "therein" and so forth, "mudrā" refers to the mudrā of yoga. What is that? Here, because the aggregate of form and so forth are sealed, they are called mudrās. Furthermore, the aggregate of form is Vajracaṇḍā; the aggregate of feeling is Vajradehā; likewise, the aggregate of perception is Vajrarāgā; the aggregate of formations is Vajraśāntā; and the aggregate of consciousness is Vajrasattva. Likewise, the earth element is Vajrayakṣī.

310

ཆུའི་ཁམས་ནི་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མེའི་ཁམས་ནི་སྒྲ་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། རླུང་གི་ཁམས་ནི་ས་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་རང་འོད་ཀྱི་ཤེས་རབ་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྒོ་སྲུང་བཞི་ནི་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ས་བཅུ་གཉིས་ ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། སྙིང་པོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཆེན་པོའི་ས་སྟེ། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རྩའི་རང་བཞིན་གྱི་འཁོར་ལོར་བཤད་པའི་རྩ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྲོག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམ་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་སྔོན་གྱི་རྒྱུན་གྱིས་འདིར་ ཡང་མངལ་དུ་དེའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། ། ལྷ་དང་ལྷན་ཅིག་མཚུངས་པ་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱང་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། དེ་ཡང་རྩ་བརྒྱད་རྣམས་ལས་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་འབྱུང་བའོ། ། དེས་ན་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ ཅེས་བྱའོ། ། འདབ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་སྙིང་གི་འཁོར་ལོའི་རྩ་བརྒྱད་ནི་འདབ་མ་བརྒྱད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་ཐོད་པའི་གདན་ཞེས་པ་ནི་ཁོང་སྟོང་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཐོད་པའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་གནས་པ་ནི་ཐོད་པ་བརྒྱད་ལས་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྣལ་འབྱོར་འབྱུང་ བའོ། ། དེ་ཡང་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ཞལ་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་དུས་སྣ་ཚོགས་ལ་གྲངས་མེད་པའི་ཁ་དོག་དཀར་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེས་ན་སྣ་ཚོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཡིད་དགའ་མ། །

The water element is Vajraḍākinī. Likewise, the fire element is Śabdavajrā. The wind element is Pṛthivīvajrā. Likewise, the space element is the consort of self-radiance. Likewise, the four gatekeepers are the generation of the five faculties of action. Thus, the Blessed One is the nature of the twelve bhūmis. In the essence, the Blessed One himself is the bhūmi of the Great Vajradhara, because he has entered into meditative equipoise in the vajra-like life-force absorbed within the twelve channels explained as the wheel of the nature of the channels previously described. Therefore, by the continuity of the former, here too it becomes that nature within the womb. "Likewise, one should meditate" is the subsequent engagement. "Equal to the deity" means that the mind also has eight aspects; those arise from the eight channels through the differentiation of the elements. Therefore, that which is associated with that is so called. Regarding "on the petals" and so forth: here, the eight channels of the heart wheel are the eight petals. In the center of those is the "skull-seat," which, because it is hollow, is the skull of the dharmadhātu. Abiding in the center of that is the arising of the yoga of the Yoginīs from the eight skulls. Furthermore, "possessing various forms" means that at the time of having only one face, there are countless colors such as white, yellow, and so forth. Therefore, it is "various." For that very reason, it is "the Delighter of the Mind."

311

ཞེས་པ་ནི་གང་དང་གང་དུ་རྩ་རྣམས་ལ་རླུང་རྒྱུ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དང་དེ་རུ་ཡིད་འགྲོ་ ཞེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་འཛིན་པའོ། ། དེ་ལྟར་བརྒྱད་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་གྲངས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། སེམས་འདི་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་ཏེ། ། གཟུགས་ནི་དུ་མས་མཚན་པ་ཉིད། ། དུ་མ་འདུས་པར་འགྱུར་བ་ནི། ། རྩ་ནི་བརྒྱད་པ་མཆོག་སྟེར་ བའོ། ། དེ་ཡང་ཞེ་སྡང་སེམས་སོགས་རྣམས། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་རྟགས་བཞེས་པ། ། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་དངོས་པོ་ཡིས། ། འདོད་པ་ཡང་ནི་ཆེན་པོར་བརྗོད། ། དེ་ལས་ཡིད་ནི་ཁྱད་ཅན་འབྱུང་། ། རྡོ་རྗེ་དྲག་མོ་སོགས་ལྷ་མོ། ། མངལ་བརྗོད་བྱིས་པ་སྔོན་འགྲོ་བ། ། རྩ་བརྒྱད་ ལ་ནི་བརྒྱད་རྣམས་སོ། ། ས་རྣམས་ཀྱི་ནི་འབྲས་བུ་འབྱུང་། ། དེ་ཚེ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཤེས། ། དགོངས་པའི་སྐད་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཡིན། ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གང་བསྐྱེད་པ། ། དེ་བཞིན་ས་ནི་རྣམ་པ་བཞི། ། སྒོ་སྲུང་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ནི། ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་བཞི་འགྲོ། ། བཅོམ་ལྡན་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་གྱི་ས་ཡི་མིང་། ། རང་གི་ལུས་ལ་འོད་འཕྲོ་བ། ། དུས་ཀྱི་ཁ་དོག་ཀུན་དུ་བསྒྲུབས། ། ཐོད་པ་ཡི་ནི་མིང་གི་རྩ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིར། ། འདབ་མ་རྣམས་ནི་གང་སྐྱེད་པ། ། སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་གིས་ཏེ། ། རྩ་རྣམས་ལྷ་མོའི་ མིང་དུ་ནི། ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དེ་དེ་བདག་ཉིད། ། རྟག་ཏུ་འདིར་ནི་ངེས་པར་ཡང་། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ནི་མཆོག་དེ་ཉིད། ། རང་བཞིན་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡིས། ། འདིར་ནི་དུས་སུ་བསྟན་པ་མེད། །

This means that wherever the winds flow through the channels, the mind goes there. Therefore, it is the apprehender of form. In this way, there are countless [channels], such as the eightfold sets of eight. As it is said: "This mind has various forms, And form is characterized by multiplicity. That which becomes a collection of many Is the eighth channel, the bestower of the supreme." Furthermore: "The minds of hatred and so forth Are the signs assumed by the Buddhas. Through the entities of hatred and so on, Desire is also described as the Great." From that, the distinguished mind arises as the goddesses Vajracaṇḍī and the rest. The womb is described as the preliminary to the child; in the eight channels, there are the eight [elements]. The fruits of the bhūmis arise; at that time, one knows the perfections. This was spoken in the intentional language (saṃdhyābhāṣā). As for the remaining ones that are generated, likewise the bhūmis are of four types. The four gatekeepers proceed as the four applications of mindfulness. The Bhagavān, Great Bliss himself, is the name of the bhūmi of Vajradhara. The radiance within one's own body is accomplished through all the colors of time. The channel named "Skull" is for the sake of the characteristic of the space element. Whatever petals are generated are by the winds of prāṇa and so forth. The channels are the names of the goddesses; the continuum of the mind is their very self. Always here, it is also certain that the supreme Yoginī is that very [reality]. Through the entity of the lack of intrinsic nature, there is no teaching of time here.

312

ཚེ་འགགས་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ། འདིར་ནི་འཇིག་རྟེན་ཡང་དུས་སོ། ། དེ་ཕྱིར་འདིར་ བརྟག་དུས་ནི་མེད། ། སངས་རྒྱས་མི་རྟག་ཆོས་ཉིད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྟོག་པ་ཡོད། ། སྟོང་པ་དེ་ཡི་མིང་ཅན་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རེ་རེའི་ཞལ་གཅིག་ཅེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱག་བཞི་ཞེས་པ་ནི་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་རེ་རེ་ལ་ཡང་བཞི་བཞི་ནང་དུ་འདུས་པ་འཁོར་ལོ་བཞི་པོ་གནས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཕྱག་བཞི་པའོ། ། དེས་ན་རྣལ་འབྱོར་མ་རེ་རེས་ཀྱང་ལས་བཞི་བཞི་བྱེད་དོ། ། མདའ་དང་གཞུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་དང་པོ་གོམས་པའི་དུས་སུ་འོག་དང་སྟེང་གི་སྲོག་གི་རྩ་སྔོན་དུ་གསུངས་པ་འགོག་པའི་ཕྱིར་གཞུ་དང་རྒྱུད་དག་གོ། ། དེ་དག་གི་མདའ་ནི་མཚོན་པའོ། ། དེས་ན་མཛེས་པ་ ནི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་རྣམས་ཀྱིས་གདུག་པ་རྣམས་སྐྲག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་ཞེ་སྡང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྐྱེའོ། ། དེའི་ཕྱིར་མཛེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐོད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྩ་ལ་ཁུ་བས་རབ་ཏུ་གང་བ་རྒྱུ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ལྕགས་ཀྱུ་ཕྱག་ན་བསྣམས་ པ་ཞེས་པ་ནི་ཐུར་སེལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལྕགས་ཀྱུ་བཞིན་འགུགས་པ་སྟེ། མི་འཛག་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Because the world arises when life ceases, the world here is also time. Therefore, in this context, there is no time to be examined; the Buddha is the impermanent dharmatā. That they possess conceptualization is because they are named after that emptiness—this is the certainty of the Blessed One. Likewise, "one face for each" means that all the yoginīs are of the nature of the coemergent (sahaja) and are oriented toward nirvāṇa. The Blessed One is the identity of both cyclic existence (saṃsāra) and nirvāṇa. Therefore, regarding "four arms," within those eight, each one also contains four within it, abiding as the four cakras. For that reason, they all have four arms. Consequently, each yoginī also performs the four activities. Regarding "bow and arrow" and so forth: "first" refers to the initial stage of training, where the bow and string are for the purpose of blocking the previously mentioned upper and lower life-force channels (prāṇa-nāḍī). The arrow of those is the symbol. Thus, "beautiful" means that by means of all the sense faculties, the wicked are terrified. Through that, great hatred and so forth arise; therefore, it is "beautiful." Likewise, "skull" means the channel of the dharmadhātu being completely filled with semen and flowing. For that very reason, "holding a hook in the hand" means that the downward-clearing wind (apāna) draws the bodhicitta like a hook, so that it does not leak.

313

དེ་ལྟར་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཆེས་ཕྲ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་རྩ་བཞིའོ། ། དེས་ན་མི་ཕྱེད་མ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལས་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རིམ་པ་བཞིན་ བཞི་བཞི་བརྒྱད་ཀྱི་བར་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་འགྱུར་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་རྟོག་པ་དང་པོར་གསུངས་པ་ནི་འདིར་ལས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པའི་ཕྱག་ན་མདུང་ཞེས་པ་ནི་འདིར་གསང་བའི་གནས་སུ་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ལམ་གསུམ་གསུམ་དུ་ འགྲོ་བའོ། ། དེའི་འགོག་པའི་ཕྱིར་ཁྲག་གིས་གང་བའི་ཐོད་པ་ཞེས་པ་ལ་ཁྲག་ནི་རྡུལ་གྱི་ཁམས་ཏེ་དེ་ཡང་སྟེང་དུ་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དག་འདྲེས་པར་འགྱུར་བ་ཉ་དང་གནམ་སྟོང་དག་གོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་ལ་སྒྲ་གཅན་གྱིས་ཟོས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ མཇུག་མ་ཕྲ་བ་སྟེ། བཅུ་དྲུག་པའི་ཆ་བཟང་པོ་འདིའོ། ། དེ་ཡང་བདག་གིས་ཟོས་པར་གྱུར་བ་སྟེ། ཁམས་དྲུག་ཟ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་འབྱུང་བ་སྟེ་མཚན་མོ་བྱེད་པའི་ཆས་ཉིན་མོ་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་དེར་ཐིམ་མོ། ། དུས་འདི་ནི་གསང་བའི་མཆོག་གོ། ། དེ་བཞིན་ དུ་གསུམ་པའི་ཕྱག་ན་རལ་གྲི་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་ག་ནས་རལ་གྲི་ལྟ་བུའི་རྩ་དུས་མེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ། སྲིད་པ་གསུམ་ནི་འབར་བྱེད་པ། ། ལས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་ཟད་བྱེད་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་རལ་གྲིའི་ངེས་པའོ། ། ཆུ་ཡིས་གང་བའི་ཐོད་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྩ་ལས་ཆུ་འབབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Thus, among all those thirty-two channels, which are extremely subtle, there are four. Therefore, the functions of those four, beginning with Abhedyā, are taught. Likewise, they should be applied in sequence up to eight, making thirty-two. The etymological definitions of those thirty-two channels were taught in the first chapter; here, they are for the purpose of performing the ritual actions. Likewise, regarding the second [deity] holding a spear: here, at the secret place, the three paths of the avadhūtī proceed in groups of three. To obstruct those, there is the "skull cup filled with blood." Blood is the element of rajas (passion); because it flows upward, the moon and sun become mixed, which occurs on the full moon and the new moon. "Vajra" refers to those being consumed by Rāhu. Likewise, "lasso" refers to the subtle tail, which is this excellent sixteenth digit. That too is consumed by the self, which is the very act of consuming the six elements. From that, enjoyment arises; the portion that creates the night becomes the creator of the day. That also dissolves there. This time is the supreme secret. Likewise, regarding the third [deity] holding a sword: from the heart, there is a channel like a sword, which is of the nature of the fire of time (kālāgni). Furthermore, it is said: "It causes the three worlds to blaze and exhausts the multitudes of karma." This is the definition of the sword of karma. "Skull cup filled with water" is likewise because water flows from the channel of the dharmadhātu.

314

ཆུ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་དྲི་ཆུའི་ཆུར་བཏགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་ནི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཞུ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆུའོ། ། རྒྱུ་བ་དེ་ཉིད་འཛིན་པའི་ཐོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་མེས་དེ་ཐམས་ཅད་ཟ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དྲིལ་བུ་ཞེས་པ་ནི་ལྟེ་བའི་དབུས་ནས་དེ་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་ཀ་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་སྐུའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་སྐུའི་རང་བཞིན་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱག་ན་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ཞེས་པ་ནི་སྨིན་མའི་དབུས་ནས་བྱུང་བའི་རྩའི་སྣལ་མ་ དེས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་པོར་གནས་ཀྱང་དེ་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་མི་ལེན་ཏེ་ཚོར་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་སྟོང་པ་ལ་ཁ་ཊྭཱཾ་གའི་མིང་དུ་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐོད་པ་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མི་འགོག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དབྱུག་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་འོག་ཏུ་གཏུན་ གདུངས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རླུང་རྣམས་འོག་ཏུ་མི་འགྲོ་བ་སྟེ་དེས་ན་ཕྲ་བའོ། ། དེས་ན་སྟེང་ཐོ་བའི་རྣམ་པ་རྣམ་པར་འཛིན་པ་དེ་ནི་དབྱུག་ཏོའི་མཚན་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བ་དན་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་བྲལ་བའི་རྩ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱག་ན་དབྱུག་ པ་ཞེས་པ་ལ། དབྱུག་པ་ནི་མཚམས་ཀྱི་སྣལ་མ་རོ་གཅིག་པའི་དངོས་པོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐོད་པ་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་འགོག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འགོག་པར་འགྱུར་རོ། །

Water is also of two kinds: that which is designated as urine, and likewise, the second is the water of the nature of all melted elements. That which holds the very movement is called the skull-cup (kapāla). Likewise, "vajra" refers to that which consumes all of those by means of fire. Likewise, "bell" (ghaṇṭā) refers to that which is like a vajra pillar from the center of the navel. For that very reason, it is the vajra body of the Buddhas. Because the emanation wheel (nirmāṇacakra) is of the nature of the body, it is so designated. Likewise, "holding a khaṭvāṅga in the hand" refers to the thread-like channel that emerges from the center of the eyebrows. Although it abides as the essence of the Buddhas, it does not take on the substantiality of the body because it is free from feeling. Furthermore, emptiness is intended by the name "khaṭvāṅga." Likewise, "skull-cup" refers to the non-obstruction of going and coming. For that very reason, "staff" (daṇḍa) refers to the pestle below; it is subtle because the winds of the entire body do not go downward. Therefore, that which holds the form of the upper hammer is the sign of the staff. Likewise, "three banners" should be applied to the channel that is free from the activities of body, speech, and mind. Likewise, regarding "holding a staff in the hand," the staff is the substance of the single taste of the thread of the intermediate space. Likewise, "skull-cup" refers to the cessation of consciousnesses for the sake of blocking the channels of the sense faculties.

315

དེ་བཞིན་དུ་ཨུཏྤལ་ཞེས་པ་ནི་འདབ་མ་བརྒྱད་ཀྱི་མིང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་སྟོན་ པ་སྙིང་གི་རྩ་གྲུབ་མ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་དེ། དེ་ཡང་གྲུབ་མ་དང་། སྨིན་བྱེད་མ་དང་། ཡིད་བཟང་མ་དང་། སུམ་འཁྲིལ་མ་དང་། འདོད་ཅན་མ་དང་། ཁྱིམ་མ་དང་། གཏུམ་བྱེད་མ་དང་། བདུད་འདྲལ་མའོ། ། རྩ་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་བ་ཅན་ཏེ། ཨུཏྤལ་ཞེས་ དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཅང་ཏེའུའོ་ཞེས་པ་ནི་ཁའི་རྩ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སྨྲ་བ་དང་ལེན་པ་འགོག་པའི་ཕྱིར་རང་ཉིད་སྨྲ་བ་པོ་རང་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་པདྨ་ཞེས་པ་དབང་པོ་བརྒྱད་དེ། དེ་ཡང་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་དང་། ཤེས་ རབ་དང་། བློའོ། ། ཡང་ན་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཡིད་དང་། བློ་དང་། ང་རྒྱལ་ལོ། ། དེ་ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་འགོག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞག་གིས་གང་བའི་ཐོད་པ་ཞེས་པ་ལ་ཞག་ནི་སྟོབས་ ཏེ་དགོངས་བཤད་ཀྱིས་སྟོན་པའི་མངོན་ཤེས་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་ནུས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེས་གང་བ་ནི་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མེ་ལོང་ཞེས་པ་ནི་མངོན་ཤེས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེ་ལོང་བཞིན་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དགྲ་སྟ་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་ གསུམ་པའི་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁམས་གསུམ་པ་ཡང་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཏེ། དེ་ཡང་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་མིང་ཅན་ཐ་མལ་བའི་རྩའོ། །

Likewise, the term utpala indicates the eight consciousnesses by means of the names of its eight petals; these are the eight channels of the heart, such as the siddhā and so forth. They are the siddhā, the paktrī, the sumanā, the trivalī, the kāminī, the gṛhī, the caṇḍikā, and the māradārikā. These eight channels are the vehicles through which consciousness flows; this is the intended meaning of utpala. Likewise, the term ḍamaru refers to the channel of the mouth, because it is the self-arisen speaker who, for the sake of ceasing speech and grasping, speaks of itself. Likewise, the term padma refers to the eight faculties: the eye, ear, nose, tongue, body, mind, wisdom, and intellect. Alternatively, it refers to form, sound, smell, taste, touch, mind, intellect, and ego. Furthermore, these are ceased through the nature of the objects of those [faculties] as cause and effect. Likewise, regarding the phrase "a skull filled with grease," "grease" is strength; it indicates the capacity characterized by the six superknowledges (abhijñā) taught through intentional language (saṃdhyābhāṣā). Therefore, that which is filled by it is the avadhūtī. Likewise, the term "mirror" refers to the superknowledges, because through them the nature of all phenomena is clearly reflected like a mirror. Likewise, the term "battle-axe" is for the purpose of cutting through the latencies of ignorance within the three realms. The three realms are body, speech, and mind; these are the ordinary channels known by the name avadhūtī.

316

དེའི་རྒྱུ་བ་ནི་མ་རིག་པ་སྟེ་དེ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་སྟ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མདུང་ཞེས་པ་ནི་དབྱུག་པ་ལ་རྡོ་རྗེའི་ ཐོ་ལུམ་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་ཡང་མི་ཤེས་པའི་རི་བོ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་ལྟོ་བ་འབབ་པའི་རྩ་གང་གི་ཟས་ལ་གཉིས་མེད་པ་དེས་ན་མི་ཤེས་པ་སྐྱེ་ཞིང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྐྱེ་སྟེ། དེ་རྣམ་པར་བཅོམ་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དུང་ཞེས་པ་ནི་དབུ་མའི་རྩའི་ནང་ དུ་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྲོག་གང་གནས་པ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་ལ་དབང་ཐོབ་པ་དེ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཆགས་པའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་ནི་ཁྱད་པར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཤཾ་ཁ་རིམ་ལས་ཟློག་པ་སྟེ། ཁ་ཞེས་པ་ནི་བྱ་གདོང་དེ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། ཤཾ་ཤེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། ཁ་ནི་རྐན་ལ་བཞར་བའི་ལྕེ། ། བསྐྱོད་པ་བདུད་རྩི་འབྱུང་བའོ། ། ཤཾ་ནི་འདི་རུ་གཟག་པ་ཡང་། ། སྣ་ལས་འཛགས་ཕྱིར་མི་འཛག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གསུངས་པའི་མཚན་ ཉིད་དེར་གནས་པ་དེས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མཚོན་ཆ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་མཚོན་ཆའི་སྒྲ་ནི་གང་དང་གང་གིས་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་དང་དེ་ལ་དེ་ཉིད་བསྟན་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རོ་ཡིས་གང་བའི་ཐོད་པ་ཞེས་པ་ནི་འདི་ཉིད་ ཀྱིས་ཡི་གེའི་དོན་གསུངས་པ། ། ཀ། སྡོང་བུའི་རྩ་བར་གང་སྐྱེས་པ། ། པཱ། སྨིན་བྱེད་རྣམ་པ་རྨད་དུ་བྱུང་། ། ལ།

Its movement is ignorance; because it cuts that [ignorance], it is called by that name. Likewise, "spear" (śūla) refers to a staff equipped with a vajra mallet, for it cuts the mountain of non-knowledge. Furthermore, because the channel that flows into the belly is non-dual regarding food, ignorance arises, and hatred and so forth also arise; by completely destroying that, they will not arise. Likewise, "conch" (śaṅkha) refers to the life-force of the entire body that resides within the central channel; because it is without intrinsic nature and has attained mastery over itself, the sound of "extreme attachment" arises—this is the distinction. For that very reason, it is the reversal of the sequence of "śaṅkha." "Kha" refers to the bird-beak, which depends upon that. "Śam" means the wisdom of self-awareness. Thus it is said: "The tongue resting against the palate, its movement is the arising of nectar. 'Śam' here is also 'to leak'; because it drips from the nose, it is 'non-leaking'." Likewise, "wheel" (cakra) is the name for the nature of all things as it is taught; because it abides in that, it is for the sake of omniscience and the knowledge of all aspects. For that very reason, "weapon" (śastra) is intended here to mean that by whatever [means] one possesses the intention, that very thing is shown. Likewise, "skull-cup filled with nectar" (kapāla) is the explanation of the meaning of the syllables: "Ka" is that which is born at the root of the stalk; "Pā" is the marvelous ripening; "La" is...

317

འོག་ཏུ་བལྟས་པའི་རྩ་ནི་དམིགས། ། ར། རོ་བཞིན་དུ་ནི་ཡོངས་སུ་ཐིམ། ། ས། དེ་ཡང་པདྨ་སར་པའི་རྩ་བ་བཞིན། ། ས། མཚམས་ཀྱི་དུས་སུ་ཁ་དོག་ཅན། ། པཱུ། སྲིད་པ་གསུམ་ནི་ ཐམས་ཅད་བཀང་། ། རྞ། སྒྲ་ཅན་ཉིད་ལ་ཐིམ་པ་ཅན། ། དེ་བཞིན་དུ་དགོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ། ཧ། ངང་པ་ནམ་མཁར་འགྲོ་བར་མཛོད། ། ས། རོ་མཉམ་པ་ཡི་ཚུལ་ནི་ཟ། ། མ། ལམ་རྣམས་ལ་ནི་བགྲོད་པའི་བྱ། ། ནཱ། སྣ་ཚོགས་ངང་པ་ཡིད་རྒྱུའི་ཕྱིར། ། ས། རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་ནི་ ཉམས་དགའ་བར། ། མཱ། བུམ་པ་ཅན་ནི་དགང་ཡང་ན། ། ལི། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་གཉིས་ནི་བཟའ། ། ཁེ། དེས་ན་སྔོན་པོ་ནམ་མཁར་འགྲོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱག་ན་བུམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བུམ་པ་བཟང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གང་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལྟར་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ཆོས་ ཉིད་གྲངས་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བརྒྱན་པ་དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་དེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐབས་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཐབས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའོ། ། དེའི་ཤེས་རབ་དྲིལ་བུ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་བྱེད་ པའོ། ། དེས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ལོ། ། དེ་གཉི་ག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེར་བརྗོད་དོ། ། ཐོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མིའི་པགས་པས་གཡོགས་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐོད་པ་དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཁོང་སྟོང་མངལ་ནས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་ རྣམས་ལ་དེ་བསྟན་པས་ཤ་དང་པགས་པའི་མིག་གིས་མཐོང་ངོ་། །

The channel that looks downward is the object of focus. Like a corpse, it completely dissolves. Like the root of a fresh lotus, it is colored at the time of the junctures. It fills all three realms of existence. It dissolves into the very sound. Likewise, regarding the arrangement and so forth: "H" is the swan that travels through the sky. "S" is the manner of consuming equal taste. "M" is the act of traversing the paths. "Nā" is for the sake of the mind moving like a multicolored swan. "S" is the delightful shore of the ocean. "Mā" is the filling of the vase. "Li" is the consumption of the two, the vowels and consonants. "Khe" is thus the blue one traveling through the sky. Likewise, regarding the "vase in hand": just as a noble vase is completely filled with all kinds of jewels, so too is the avadhūtī adorned with the qualities of the innumerable dharmatā. Therefore, from the perspective of the conventional, this is the meaning of the dharmadhātu. For that very reason, "vajra" refers to the performance of various methods because it is indivisible. That itself is the method-vajra. Its "bell" of insight is that which realizes all phenomena. Thus, it is the manner of the pāramitās. Both of these are described as the "vajra of emptiness." Regarding the phrase "skull" and so forth: "covered with human skin" means that just as the skull of a Buddha is empty of all phenomena, it is shown to sentient beings born from a womb as a hollow interior; thus, it is seen by the eyes of flesh and skin.

318

དེས་ན་མིའི་པགས་པས་གཡོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེའི་ཕྱིར། བདེན་པ་མ་ཡིན་རྫུན་པ་མིན། ། དེ་བཞིན་མ་སྐྱེས་མི་འགག་པ། ། སྣང་བ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ། ། དེ་ཡང་སྒྱུ་མ་གཞན་ དུ་མིན། ། དེ་བཞིན་དུ་རྫས་ཀྱིས་བཀང་བ་ཞེས་པ་ནི་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་དང་བཤང་བ་དང་གཅི་བ་རྣམས་ཀྱིས་བཀང་བའོ། ། དེས་ན་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། དེ་ཡང་སྔོན་ནས་རྣམ་པར་གཟུང་བ་དེས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཟབ་མོའི་ཆོས་ཀྱང་སྟོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ འདབ་མ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ལའོ། ། ལྷ་མོ་བྲི་ཞེས་པ་ནི་རང་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྟེ་བར་ཞེས་པ་ནི་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱི་ལའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་དང་ལྡན་བའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། རོལ་མོ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་ ཐུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་འབྱུང་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྤྲོས་པའོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་རོལ་མོ་ཡིན་ཞེ་ན། མི་ཤིགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒྲ་ཡིས་སད་པར་བྱས་པའོ། ། དེས་ན་རོལ་མོ་ནི་ཉེ་བར་ བཏགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། སྒྲ་ཡི་དབུས་ལས་ཡང་དག་འབྱུང་། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དུ་གཤེགས་པ། ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་འདི་བསྐུལ་ཏེ། ། ཤིན་ཏུ་ཆགས་པའི་སྒྲ་ཡིས་སད། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གསང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཞེས་དགོངས་སོ། །

Therefore, the Blessed One’s form body is that which is covered by human skin. For that reason: "It is neither true nor false; It is likewise unborn and unceasing; Its characteristic is mere appearance, And it is not other than an illusion." Likewise, "filled with substances" means filled with blood, semen, feces, and urine. Thus, it is the thorough knowledge of the nature [of things]. Furthermore, by that which was previously apprehended, the profound Dharma of the state of the Buddhas' bodies is also taught. Likewise, "petals" refers to those [channels]. "Draw the goddess" is for the purpose of observing the characteristic of self-appearance. Likewise, "at the navel" refers to the avadhūtī. "Great bliss" is the wisdom of self-awareness; the nirmāṇakāya is that which possesses it. "Music" refers to the emanation of countless various bhūtas, Buddhas, and bodhisattvas from the very essence of the mind of a single Buddha. If one asks how it is music: those Buddhas, whose nature is indestructible, are awakened by the sound of insight. Therefore, "music" is used as a metaphorical designation. As it is said: "Perfectly arising from the midst of sound, All Buddhas have gone [there]; Awakened by this through insight, They are roused by the sound of intense passion." By that very [sound], it is intended as the secret maṇḍala.

319

དེ་ བཞིན་དུ་སྒོ་སྐྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྕགས་ཀྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་བཞི་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་རྩོད་པའི་དུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་འཁྲུངས་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ། བྷ་གའི་ དབུས་སུ་བསྒོམས་ནས་སུ། ། ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པ་སྡུད་པའི་ཕྱིར་བྷ་ག་ཞེས་པ་ནི་མའི་སྐྱེ་གནས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ན་སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཧཱུཾ་ལ་སོགས་པའོ། ། ངེས་དོན་དུ། ཧཱུཾ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་སེམས་རང་རིག་པའི་ སྲོག་གི་ཧཱུཾ་གི་མིང་ཅན་ནོ། ། དེ་ཡང་། ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བའི་དབྱངས་ཀྱིས་ཕྱེ། ། ཞེས་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་འདྲེས་པར་འགྱུར་པའོ། ། ཨཱཿཞེས་བྱ་བའི་ངག་དང་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་དེས་ན་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསྡུས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། དག་པའི་ཤེལ་མ་དང་ མཚུངས། ། ཞེས་པ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་མདོག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཧཱུཾ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡི་གེ་གཅིག་ཅེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་བསམ་གཏན་གྱིས་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རླུང་གསུམ་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། ། དེའི་ཚེ་མི་(འཇག་,འཇུག་)པས་ན་ཡི་གེ་གཅིག་གོ། ། འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། ། དེ་ལྟར་བསྡུས་ནས་ཨོཾ་ཧཱུཾ་ཨཱཿདྷཱི་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པའོ། ། སླར་ཡང་འདབ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།

Likewise, the "gatekeepers" and so forth are the four yoginīs, such as Vajrāṅkuśī and the rest, whose nature is love, compassion, joy, and equanimity; they are the Tathāgatas who will appear during the Age of Conflict and other times. Similarly, regarding the phrase "having meditated in the center of the bhaga," the term bhaga is used here to summarize what was previously stated, meaning the "place of birth" of the mother. Therefore, "mantra recitation" refers to the utterance. Furthermore, it consists of HŪṂ and so forth. In the definitive sense, "HŪṂ is Vajrasattva" means that the life-force of the mind's self-awareness is named HŪṂ. Furthermore, "distinguished by the vowel called OṂ" means that body and mind become unified. "Endowed with the speech called ĀḤ" means that the phenomena of body, speech, and mind are thus condensed. For that very reason, "resembling a pure crystal" refers to the colors of pacification and so forth. Similarly, the passage beginning with "HŪṂ" and so forth is easy to understand. Likewise, regarding the passage beginning with "meditative concentration" (dhyāna), "a single syllable" means that through the meditative concentration of vajra recitation, the three winds of entering and so forth become one. At that time, because they do not [separately] enter, it is "a single syllable." "Becomes" means they follow along. Having condensed it in that way, it is OṂ HŪṂ ĀḤ DHĪḤ SVĀHĀ. Furthermore, regarding the passage beginning with "petals" and so forth:

320

ལྷ་མོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་དྲག་མོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔགས་འདབ་མ་རྣམས་ལ་དགོད་པའོ། ། བསྡུས་ ནས་ཨོཾ་ཧཱུཾ་ཨཱཿབཛྲ་བུདྡྷཱའིཿསྭཱ་ཧཱ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་བར་དུ་སྤེལ་བ་སྔགས་དང་པོ་དང་ཐ་མར་སྦྱར་རོ། ། དེ་ནས་ས་བོན་བཞི་ཞེས་པ་ནི་ཧ་དང་ཨི་དང་ར་དང་ཚེག་དྲག་གོ། ། བསྡུས་ན་ཧཱུཾ་ཞེས་སོ། ། མཆོད་པ་བཞི་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གསང་བ་དང་བླ་ན་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་རང་བཞིན་ ཉིད་ཅེས་པ་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་བྱེད་པའོ། ། དེས་ན་དང་པོའི་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཨ་དེ་དང་པོར་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་མ་རང་གི་པདྨ་སྟེ། ཧྲཱིཿཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དེའི་ལྟེ་བར་ཨ་ལས་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ཡང་དབུས་ སུ་ཧྲཱིཿདང་ལྡན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྒོ་སྐྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་པའི་སྔགས་སོ། ། བསྡུས་ནས་ས་བོན་བཞི་ཞེས་པ་ནི་ཧཱུཾ་དང་ཨཱཿའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་ཕྱག་འཚལ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དྷྲཱིའོ། ། དེ་ལྟར་ཨོཾ་ཧཱུཾ་ཡ་བཛྲ་ཨོཾ་ཀུ་ཤྲཱི་དྷྲཱི་སྭཱ་ཧཱའོ། ། ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ སྔགས་རང་གི་མིང་བརྗོད་པའོ། ། ཡང་ན་ས་བོན་བཞི་ཞེས་པ་ནི་སྤྱི་བོར་ཨོཾ་མོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཁར་ཨཱཿའོ། ། སྙིང་གར་ཧཱུཾ་ངོ་། ། པུས་མོ་དང་རྐང་པ་ལ་སྭཱ་ཧཱའོ། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་རིགས་ལྔའི་སྤྱན་དུ་བྱས་པའོ། ། གང་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་པ་དེ་ རྣམས་ཀྱང་མ་ལ་སོགས་པ་རྟོག་པ་དང་པོའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོར་གསུངས་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་དང་སྲིང་མོ་ཉིད་དང་ནི། །

Regarding the phrase "the goddesses," this refers to the placement of the mantras of Vajracaṇḍī and the others upon the petals. In summary: OṂ HŪṂ ĀḤ VAJRA BUDDHĀIḤ SVĀHĀ. Likewise, the names of all [the goddesses] are inserted in the middle, joined with the mantra at the beginning and the end. Then, the "four seed-syllables" are HA, I, RA, and the visarga (ḥ). In summary, this is HŪṂ. The "four offerings" are the outer, inner, secret, and unsurpassed. Furthermore, "the nature itself" refers to the production of the four joys and so forth. Therefore, it is said, "the first vowel" and so on. "Endowed with that first [vowel]" refers to the lotus of the wisdom consort; in the center of that, which is the complete transformation of HRĪḤ, is the form of the source of phenomena (dharmodaya) arising from the letter A. That, moreover, is endowed with HRĪḤ in the center. Likewise, the "gatekeepers" refers to the offering mantras. In summary, the "four seed-syllables" are HŪṂ and ĀḤ. The word "etcetera" refers to the homage. Likewise, there is DHṚ. Thus: OṂ HŪṂ YA VAJRA OṂ KUŚRĪ DHṚ SVĀHĀ. "In all [cases]" means the recitation of the names of all the yoginīs. Alternatively, the "four seed-syllables" are OṂ at the crown, ĀḤ at the mouth, HŪṂ at the heart, and SVĀHĀ at the knees and feet. "In all [cases]" thus means that all the yoginīs are visualized as the eyes of the five families. Furthermore, those who are in the maṇḍala are as taught in the first chapter of the first section of the Mātṛkā and so forth, as follows: "The mother, the sister herself, and..."

321

དེ་བཞིན་བུ་མོ་གཉེན་མོ་དང་། ། བྲམ་ཟེ་དང་རྒྱལ་རིགས་མོའོ། ། རྗེའུ་མོ་དམངས་མོ་གར་མཁན་མོ། ། ཁྲུས་མཁན་མ་དང་གཡུང་མོ་ཉིད། ། གཏུམ་མོ་བཅུ་ གཉིས་ཤེས་པར་བྱ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོ་ག་ནི་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ། ། དེ་ནས་སྒྲུབ་པས་ས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྷ་གར་མཚན་མ་གཞུག་པའོ། ། དེ་ཡང་བྷ་ག་དང་མཚན་མ་དེ་དག་ཀྱང་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། འོན་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་ཧཱུཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས་བྱ་སྟེ། དེའི་ལྟེ་བར་ཨོཾ་དཀར་པོ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བུ་གར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཨཱཿའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་ཆགས་པ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་དྷཱི་ཞེས་པ་ནི་སྟེང་དུ་ཁ་ཕྱོགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཨོཾ་དང་ཧྲཱིཿདག་གི་དབུས་སུ་ཨཱཿཁ་དོག་དམར་པོའོ། ། ཨོཾ་ནི་ཁ་འོག་ཏུ་བལྟས་པའོ། ། ཚེག་དྲག་གི་མཐར་སྭཱ་ཧཱ་སྦྱར་རོ། ། འདིས་ནི་རྣལ་ འབྱོར་མ་རྣམས་མི་འཛག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཟླས་པའི་སྔགས་སུ་རབ་བསྟན་པའི། ། བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་ཡིག་གཅིག་འགྱུར། ། ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པས་ངེས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པ་པོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁ་ནས་ཧཱུཾ་དང་ཧྲཱིཿདག་གདོན་པར་བྱའོ། ། མན་ ངག་ལས་ཡི་གེ་ཕྱེ་དང་གཉིས་གཉིས་ཧི་ཀ་དང་ཨ་ཧི་ཀ་བཞིན་སྟེང་དུ་ཧཱུཾ་ངོ་། ། འོག་ཏུ་ཧྲཱིཿཞེས་པ་གཉིས་ཀ་དག་མགྲིན་ནང་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་དག་འགོག་པར་འགྱུར་རོ། ། ཁ་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ལམ་ནས་བཟའ་བར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་དེ་ལས་བླང་བ་སྟེ། ། ཁུ་བ་ཞེས་ པ་ནི་གཅིག་ནི་རོའི་རང་བཞིན་ནོ། །

Likewise, one should know the twelve fierce goddesses: the daughter of a maternal relative, the brahmin woman, the kṣatriya woman, the vaiśya woman, the śūdra woman, the dancer, the washerwoman, and the outcaste woman. The ritual for these should be performed exactly as it has been taught. Then, regarding the phrase "the practitioner [places] on the bhūmi," and so forth, it refers to inserting the liṅga into the bhaga. Furthermore, the bhaga and the liṅga are of a single taste. However, this is to be done by the complete transformation of the vajra and the syllable HŪṂ. In its center is a white OṂ, the opening of the bodhicitta. Likewise, there is an ĀḤ. In its center is the syllable DHĪḤ, the nature of great passion, facing upward. Thus, between the OṂ and HRĪḤ, there is a red ĀḤ. The OṂ is facing downward. At the end of the visarga, SVĀHĀ is appended. By this, the yoginīs will become non-leaking. Why is that? Because the Blessed One has said: "Through the concentration taught as the recitation mantra, the syllables become one." Likewise, regarding the phrase "the practitioner," the HŪṂ and HRĪḤ should be uttered from the mouth. According to the oral instructions, the two syllables are separated; like HIKA and AHIKA, the HŪṂ is above and the HRĪḤ is below. Because both are uttered within the throat, the prāṇa and apāna winds are restrained. "With the mouth" means they should be consumed through the path of the avadhūtī. Furthermore, taking from that, "the fluid" refers to one that is of the nature of rasa.

322

གཉིས་པ་ནི་ཡི་གེའི་དོན་ངེས་པར་གསུངས་པའི་ཚིག་གིས་འདིར་ཤཱུ་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ནང་དུའོ། ། ཀྲཾ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རོའི་མིང་ཅན་འཕོ་བས་ཐམས་ཅད་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེར་ཐིམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁྲག་གི་དུས་སུ་ ཞེས་པ་ནི་ཆགས་པའི་དུས་སུ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་དེ་བྱ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། ཡང་ན་དབང་པོ་གཉིས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ལས་སྐྱེས་པ་རང་གི་ཁའི་ལྕེས་བཟའ་བར་བྱ་ཞེས་པའོ། ། རྒྱ་ལ་ཤེས་རབ་མ་རང་བྱུང་གི་མེ་ཏོག་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་ དུས་དེར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷན་ཅིག་འདྲེས་པར་འགྱུར་བ་བཟའ་བར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ཁྲག་གི་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་རོ། ། དེས་ན་རྣལ་འབྱོར་མའི་མཆོག་མཉེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་འགྱུར་རོ། ། སླར་ལ་ཡང་ཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའི་ངེས་པའི་དོན་གསུངས་ཏེ། ཧཱུཾ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། ཨོཾ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། ཨཱཿནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། ཧྲཱིཿནི་འོད་དཔག་མེད་དོ། ། སྭཱ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། ཧཱ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྣམས་སྐྱེས་ཙམ་ཉིད་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་ འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་ཧྲཱིཿཞེས་པ་ནི་ལྷ་མོ་བཅུ་གཉིས་ས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་སྔགས་རྣམས་ཏེ། རང་གི་མིང་དང་མཐུན་པའི་ལས་བྱ་བའོ། ། དེས་ན་ས་བོན་བཞི་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་དང་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ས་བོན་ནོ།

Second, regarding the definitive explanation of the meaning of the syllables: here, "shū" refers to the interior of the avadhūtī. "Kraṃ" refers to the previously mentioned "name of the corpse," which, through transference, becomes like the avadhūtī because it dissolves therein. "At the time of blood" means that at the time of passion, one should act in accordance with the previously mentioned method of union with the action seal (karmamudrā). Alternatively, it means that what is produced from the perfect union of the two organs should be consumed with the tongue of one's own mouth. Furthermore, when the consort (prajñā) possesses the "self-arisen flower," at that time, the bodhisattva who has become blended together should be consumed; this is to be connected with the phrase "at the time of blood" and so forth. By this, the supreme yoginī is pleased, and at that time, the desired fruit of the practitioners will be realized. Furthermore, the definitive meaning of "Hūṃ" and so forth is taught: "Hūṃ" is Akṣobhya; "Oṃ" is Vairocana; "Āḥ" is Ratnasambhava; "Hrīḥ" is Amitābha; "Svā" is Amoghasiddhi; and "Hā" is Vajrasattva. As soon as those Tathāgatas are born, they attain the superknowledges (abhijñā). Therefore, "Hrīḥ" refers to the mantras of the twelve goddesses, who are the embodiments of the twelve stages (bhūmi); one should perform activities in accordance with their respective names. Thus, the "four seed-syllables" are the seeds of the Emanation, Dharma, Enjoyment, and Great Bliss [bodies].

323

། ཡང་དག་ལྡན་ ཞེས་པ་ནི་ས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མའོ། ། དེས་ན་མཆོད་པ་བཞི་ཞེས་པའི་ནི་དུས་བཞི་གང་གིས་མཆོད་པ་ནི་རྫོགས་ལྡན་ལ་སོགས་དུས་བཞི་གང་གིས་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱིས་འཇུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། ཡང་ན་ས་བོན་བཞི་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་ཨཱཿསྭཱ་ཧཱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ། དང་པོའི་དབྱངས་ཡིག་ལ་སོགས་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་དབྱངས་ཡིག་བཅུ་གཉིས་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་མ་བཅུ་གཉིས་པོ་རེ་རེའི་ཡི་གེ་ས་བོན་བཞིའི་དབུས་སུ་ངེས་པར་སྦྱར་རོ། ། བསྡུ་ན་ཨོཾ་ཨཱཿཨཾ་ཧྲཱིཿསྭཱ་ཧཱ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་དྲག་མོ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་ན་དེའི་ཕྱིར། དང་པོའི་ དབྱངས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་དབྱངས་ཡིག་བཅུ་གཉིས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་ཨ་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་བཞི་རྫོགས་ལྡན་གྱིས་ཏེ། ཨ་ཨཱ་ཨི་ཨཱིའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསུམ་ལྡན་ལ་ཨུ་ཨཱུ་ཨེའོ། ། གཉིས་ལྡན་ལ་ཨཻ་ཨོའོ། ། རྩོད་ལྡན་དུས་ལ་ཨཽའོ། ། རྫོགས་ལྡན་དང་རྩོད་ལྡན(་གྱ,གྱི་)་དུས་ ཀྱི་དབུས་སུ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དང་ཨཾ་ཨཿསྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྀ་རཱྀ་ལཱྀ་ལཱྀ་སྟེ་དེ་ལྟར་རང་ཉིད་ཀྱིས་དུས་རྣམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འཇུག་པའི་དུས་སུ་ནི་རྫོགས་ལྡན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དང་དུ་ལེན་པའི་དུས་སུ་ནི་གསུམ་ལྡན་ནོ། ། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དུས་ནི་ གཉིས་ལྡན་ནོ། ། རང་བཞིན་མེད་པའི་དུས་སུ་ནི་རྩོད་དུས་སོ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་དང་བྷ་ག་དག་ཅེས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་པའི་ཆོས་ནི་ཆོས་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་སྤྱད་པར་བྱས་ནས་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཐིམ་པར་འགྱུར་ཏེ།

"Perfectly endowed" refers to the yoginīs of the twelve stages. Therefore, regarding the "four offerings," the intention is to ask by which of the four ages—Kṛtayuga and so forth—one makes the offering. Furthermore, this is by way of entering into the Dharma. Alternatively, the "four seed syllables" are Oṃ Āḥ Svāhā. Likewise, "endowed with the first vowel and so forth" refers to the twelve vowels; each of the twelve yoginīs is to be joined with these four seed syllables in the center. In brief, Oṃ Āḥ Aṃ Hrīḥ Svāhā refers to Vajracaṇḍī and the others. Alternatively, for that reason, "the first vowel and so forth" refers to the four vowels A, Ā, I, and Ī, which are the Kṛtayuga, placed in the center of the twelve vowels. Likewise, for the Tretāyuga, they are U, Ū, and E; for the Dvāparayuga, Ai and O; and for the Kaliyuga, Au. In the center of the Kṛtayuga and Kaliyuga, the first and last, Aṃ and Āḥ, perform the functions of emanation and withdrawal. Likewise, Ṛ, Ṝ, Ḷ, and Ḹ are the respective ages. Similarly, the time of entering into meditative absorption (samādhi) is the Kṛtayuga; the time of accepting [the teachings] is the Tretāyuga; the time of experience is the Dvāparayuga; and the time of the absence of intrinsic nature is the Kaliyuga—this is the intention. Regarding the phrase "therefore" and so forth: "Vajra and bhaga" means that after the various phenomena have been utilized as the dharmatā, wherever they were born, they will dissolve there.

324

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་འོད་གསལ་ བའི་མཐར་ཡང་དང་ཡང་ལྡན་པར་བྱའོ། ། དེས་ན་དེར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེའི་ས་བོན་གཉིས་པོ་འདིས་ཏེ། ཁ་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་སེམས་ཏེ། དེས་ན་བཟའ་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་བསྡུ་བའོ། ། ཁུ་བ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བའི་འབྲས་ བུ་བཟང་པོའི་རྒྱུ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཁྲག་གི་དུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེའི་དུས་སུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གཉིས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་བཟའ་བར་བྱའོ། ། འདིར་ནི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་གསུངས་སོ། ། རྒྱས་པར་ཡང་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་པའི་དགོངས་པས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐབས་རྣམས་བསྟན་པ་གསུངས་ཏེ། དེར་ནི་སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དུས་སུ་ངག་གི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པའི་ཡི་གེ་ནི་སྔགས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་ རིག་པ་བསམ་དུ་མེད་པ་ཉིད་ནི་བཟླས་པའོ། ། དེར་ནི་ཞེས་པ་ནི་མི་འཇག་པའི་གནས་སུ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་བྱ་སྟེ། རླུང་བཅུ་རྣམས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཐབས་ཏེ་ཧཱུཾ་གི་མིང་ཅན་གྱིས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྙིང་གར་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་སྟེ། འདབ་མ་བརྒྱད་ལ་ལྷ་མོ་རྣམས་ ཉེ་བར་དགོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཚེ་རིམ་པ་བཞིན་ཤར་གྱི་འདབ་མ་ལ་སོགས་པར་གཡས་སྐོར་གྱིས་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་ལ་སོགས་པ་དགོད་པའོ། ། དྲག་མོ་ཞེས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་སྐྱེད་པའི་རྩ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ནི་གཏི་མུག་སྐྱེད་པའོ། །

The term "Blessed One" (Bhagavān) should be associated repeatedly with the culmination of luminosity. Therefore, it is said, "In that," and so forth. By means of these two seeds of emptiness and compassion, the syllable kha represents the mind in which emptiness and compassion are inseparable. Thus, "to eat" (bza' ) is a term for gathering [the essence]. "Semen" (khuvā) refers to the cause of the excellent fruit of luminosity. Furthermore, "at the time of the blood" means that at the time of compassion, one should "eat" by way of the inconceivable, non-dual absorption (samādhi). This is taught here in brief; it should be understood in detail through the intent of the various tantras. Likewise, in order to unify the diverse inclinations of sentient beings, the methods are taught: "In that, one should perform the mantra recitation." Here, "mantra" refers to the syllables uttered through the gateway of speech at the time of experiencing all conceptual thoughts. Their own self-awareness, which is beyond thought, is the "recitation." "In that" means that one should perform the vajra recitation in the place of non-leakage, which is the method for definitively seizing the ten winds by means of that which is named HŪṂ. In the heart of that very wisdom-being (jñānasattva) is the absorption-being (samādhisattva), for the purpose of arranging the goddesses upon the eight petals. At that time, they are to be arranged in order, starting from the eastern petal and so forth, in a clockwise direction, such as Vajravārāhī and the others. "Fierce One" (Raudrī) is the channel that generates hatred. Likewise, the body generates delusion (moha).

325

ཆགས་མ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་པའོ། ། ཞི་བ་ཞེས་ པ་ནི་ཞི་བ་སྐྱེད་པའོ། ། གནོད་སྦྱིན་ཞེས་པ་ནི་ཕྲག་དོག་གོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་པ་ནི་ངར་འཛིན་པའོ། ། སྒྲ་ཞེས་པ་ནི་སེར་སྣའོ། ། ས་ཞེས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་རྒྱུ་བ་ཅན་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་བཞིན་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མ་ཕྱག་བཞི་པ་བསྒོམ་པས་དེ་རྣམས་ ཀྱི་ཉེས་པ་དང་བྲལ་ལོ། ། སླར་ཡང་རྩ་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེ་སྡང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རྫོགས་པ་ཡང་སྟེ་ཐམས་ཅད་ལ་རྡོ་རྗེའི་སྒྲས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཕྱག་བཞི་པའམ་ཕྱག་དྲུག་པ་ལྷ་མོ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྐོར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་ལྡན་ གྱི་དུས་སུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ཡང་དཔའ་བོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ལ་གསལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་དེའི་ཚེ། སྒོམ་པ་པོ་ རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་དོན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསལ་བར་བྱས་པ་ནི་འདིར་རྙེད་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་གིས་ནི་དགོས་པ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཡང་བདག་གི་བླ་མའི་བཀས་སོ། ། རང་གིས་རང་བཟོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སུན་འབྱིན་ཅིང་ཐོ་འཚམས་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ ངེས་པའོ། ། གང་ཕྱིར་བྱིས་པ་སྐྱེ་བོས་ཡོན་ཏན་ཅན་མི་བཟོད་ཅིང་ཉེས་པས་རྒས་པར་འགྱུར། ། སྲིད་པ་གསུམ་དུ་མི་བདེན་དངོས་པོ་མི་རྟག་པ་ཉིད་འདིར་ནི་འདི་མི་རིགས། །

"Rāgā" means the generation of desire. "Śāntā" means the generation of peace. "Yakṣī" means envy. "Ḍākinī" means the grasping at a self. "Śabdā" means stinginess. "Bhūmi" means that which possesses the movement of pride. Thus, by meditating on the four-armed Hevajra Yoginī in the manner of the samayasattva, one is freed from those faults. Furthermore, because those eight channels generate great hatred and so forth, they are also perfected; thus, the term "vajra" is applied to them all. In that way, the maṇḍala circle is surrounded by eight goddesses, whether four-armed or six-armed. By that very means, during the Dvāpara age, through engaging in generosity and so forth, all sentient beings will come to see the Buddha—so it should be applied. Even in the present age, it will become clear to those who are sharp-witted heroes; it is not otherwise—this is the intended meaning. Thus, at the time of teaching those and so forth, the absorption (samādhi) is made clear for the sake of the sādhana of the meditators, so that it may be easily found here. I have shown only the essential purpose. That too is by the command of my guru. It is not a fabrication of my own, for I fear the refutations and provocations of the foolish—this is the certainty. For the foolish masses cannot tolerate those with qualities and are aged by their own faults. In the three realms, unreal entities are impermanent; in this context, that is not appropriate.

326

དེ་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཀྱི་བྱིས་པ་རྣམས། ། ཤི་ནས་ངུ་འབོད་ལ་སོགས་དམྱལ་བར་འགྲོ། ། བློ་ལྡན་རྣམས་ལ་གདུག་ པ་གྲངས་མེད་འཚེ་བ་ཀྱི་ཧུད་སྙིང་རེ་རྗེ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་གཉིས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པའི་གཞུང་བསྟན་པ་སྟེ་གསུམ་པའོ། ། ། ། ད་ནི་རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ ཅན་མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་ལ་སོགས་པ་ལ་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་ཐབས་དང་བཅས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྒྲུབ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་མདོར་བསྟན་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་གྱི་མཐར་སླར་བཤད་པ་བརྗོད་དེ། ཉོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་བོས་ཏེ་ཉོན་ཅིག་ཅེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཚུལ་ཇི་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་ཏེ། སྔོན་དུ་གསུངས་བའི་དུས་རྣམས་ཀྱི་མཐར་རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་ངེས་པ་གང་གི་དུས་གསུམ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ཀྱང་སྐལ་བ་བཟང་པོའི་ནང་དུ་སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱི་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་རྗེས་སུ་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེས་ན་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཁོར་ལོ་ཡང་འཆད་བཞིན་པ་དེས་སོ། ། བསྒྲུབ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའོ། ། ཁྱད་པར་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མན་ ངག་ཇི་ལྟ་བ་ལས་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ནུས་པས་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན་གསུངས་པ།

Therefore, childish beings who are bound by the karma of suffering go to the hells, such as the Howling Hell, after death. For the wise, there is no such torment; alas, how pitiable are those who suffer! This concludes the third chapter of the extensive commentary titled The Illumination of the Mind of Right View, a detailed explanation of the second section of the third chapter of the King of Tantras, the Bindu of Union. Now, in order to perform pacifying and other activities for the sake of sentient beings who, during this age of conflict, delight in wrathful rites and the like, and to provide various sādhanas for the benefit of beings through skillful means, the subsequent explanation is stated at the end of the three preceding chapters, beginning with the words "Listen!" and so forth. Regarding the phrase "O Vajra," this is an address to Vajragarbha, meaning "Listen!" The expression "in that manner, just as it is" refers to the proper sequence. At the end of the previously mentioned ages, the certainty of the age of conflict is fully understood throughout the three times. By that, all the adventitious stains of sentient beings within the fortunate aeon will be completely exhausted. Therefore, the words "the wheel" and so forth are spoken. "The wheel" refers to that which is being explained. "The object to be accomplished" means that which is to be achieved. "The distinction itself" means that through the power of yoga according to the oral instructions, this is the certainty. If one asks what that accomplishes, it is said:

327

ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་གཅིག་གིས་ཀྱང་བསྒྲུབ་བྱའི་ཁྱད་པར་སྣ་ཚོགས་པ་བྱེད་དེ། ཞི་བ་དང་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་རེ་མིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ཏེ། རེ་མིག་དགུའི་འཁོར་ལོ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་བཞིན་འགྲོ་བའི་འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་གུར་ཀུམ་དང་བ་ལང་གི་གི་ཝང་ལ་སོགས་པས་བྲི་བར་བྱའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རེ་མིག་སྟོང་གི་མཐར་ཐུག་པར་བྲི་བར་བྱ་བ་ཞེས་པའོ། ། ཕྱི་རོལ་མུ་ཁྱུད་ཅེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམས་ ཀྱིས་ངེས་པར་བྱ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་ཞེས་པ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཡི་གེ་རྣམས་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་མདོག་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་བའམ། དངོས་སུ་བྱ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མའི་ཡི་གེ་བཅུའི་སྔགས་ཀྱིས་སྲུང་བའི་འཁོར་ལོའོ། ། འདིའི་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་འདིའི་དབུས་ཀྱི་རེ་མིག་ཏུ་ཨོཾ་དེ་བ་དཏྟ་སྱ་ཤཱནྟི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུ་རུ་ཧ་ཞེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤར་ལ་སོགས་པའི་འདབ་མ་བརྒྱད་ལ་གཡས་སྐོར་དུ་རིམ་པ་བཞིན་ཨོཾ་ དེ་བ་དཏྟཱ། དེ་བཞིན་དུ་ཨོཾ་ཆེ་གེ་མོ་རེ་ཨོཾ་ཆེ་གེ་མོ་ཏུད། ཨོཾ་ཆེ་གེ་མོ་ཏཱ། ཨོཾ་ཆེ་གེ་མོ་རེ། ཨོཾ་ཆེ་གེ་མོ་ཏུ། ཨོཾ་ཆེ་གེ་མོ་རེ། ཨོཾ་ཆེ་གེ་མོ་སྭཱ་ཞེས་བྲིས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱི་རུ་རཀྵས་བསྲུངས་པ་དེའི་ཚེ་སྒྲུབ་པ་པོའི་གནས་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྲུང་བ་གསུངས་ཏེ། མཉམ་ ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །

Regarding the phrase "peaceful" and so forth, here even a single [mantra] performs various specific activities to be accomplished, such as pacifying, enriching, and so on. Furthermore, regarding the phrase "grid" and so forth: one should draw [the design] on the petals and so forth of a nine-square wheel with eight petals, using saffron, bovine gallstone, and the like. By the word "and so forth," it is meant that one should draw [the grid] up to a thousand squares. Regarding the phrase "outer rim," it should be connected with the thought that "all sentient beings must be [protected]." Similarly, regarding the phrase "the colors of the activities and so forth," one should meditate on the syllables in colors such as white, according to the specific distinctions of the activities such as pacifying and so on. The word "wheel" implies that it should be either meditated upon or actually constructed. Regarding the phrase "Oṃ" and so forth: this is the protective wheel of the ten-syllable mantra of the Noble Tārā. Regarding the word "of this," in the central square of this mantra, one writes "Oṃ devadattasya śāntiṃ kuru ha" and so forth. Similarly, on the eight petals in the east and so forth, one writes in clockwise order, respectively: Oṃ devadattā, Oṃ amuka-re, Oṃ amuka-te, Oṃ amuka-tā, Oṃ amuka-re, Oṃ amuka-tu, Oṃ amuka-re, and Oṃ amuka-svā. When it is thus protected externally by the rakṣā [mantra], it is taught that the practitioner's location and so forth are protected by emptiness. The phrase "equality" and so forth is easy to understand.

328

དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཆོད་པའི་རྣམ་པ་དང་ཡོན་ཏན་དང་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་གནས་ངན་པ་དང་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་མ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པས་ཤེས་ པ་ནི་ཅུང་ཟད་རྣལ་འབྱོར་ལ་གོམས་པའི་དབང་གིས་ནུས་པའི་དངོས་པོས་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་འདིར་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མའི་སྒྲུབ་ཐབས་དཔལ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བརྗོད་དོ། ། རྒྱུད་འདི་ནི་མདོར་ བསྡུས་པ་ཉིད་གསུངས་ཏེ། དེས་ན་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་རྣམས་སུ་ནི་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེར་གསུངས་པ་ཐོ་རངས་གདོང་དག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཏེ་བསམ་གཏན་གྱི་གནས་སུ་ཞུགས་ནས་བདེ་བའི་སྟན་ལ་འདུག་ སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྒྲོལ་མའི་བྲིས་སྐུ་ལ་སོགས་པར་ཆུད་པར་དམིགས་ལ་མཎྜལ་བྱས་ཏེ། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལྔའི་མཆོད་པ་རྣམས་དབུལ་ལོ། ། མ་འབྱོར་ན་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱིས་བྱའོ། ། དེ་ནས་གཏོར་མ་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། རང་གི་སྙིང་གའི་ཟླ་བར་ཡི་ གེ་ཏཱཾ་ལས་འོད་ཟེར་རྣམ་པ་ལྔ་འཕྲོས་ཏེ་རང་གི་བདག་ཉིད་སྦྱངས་ཏེ། སླར་འོངས་ནས་ཨོཾ་བཛྲ་ཨ་མྲྀ་ཏེ་ཧཱུཾ་ཕཊ་ཅེས་པའི་སྔགས་འདོན་ཅིང་སེ་གོལ་བརྡབས་པས་བགེགས་རྣམས་བསྐྲད་པར་བྱའོ། ། སླར་ཡང་སྔོན་གྱི་ས་བོན་ལས་འོད་ཟེར་རྣམས་འཕྲོས་པས་བཀུག་ནས་ནམ་མཁར་ བཞུགས་པའི་ལྷ་མོ་དེ་ལ་ཡང་ཡིད་ལ་འདོད་པའི་མཆོད་པ་བྱས་ཏེ།

Likewise, regarding the phrase "sentient beings" and so forth: when the various types of offerings, their qualities, and the substances such as flowers are not obtained due to unfavorable circumstances or specific times, then, for the sake of sentient beings, one should understand that the yoga is to be practiced through the power of the yogi’s familiarity with the practice, by means of the substance of their capacity. To demonstrate that very application, the passage beginning with "the moon maṇḍala" and so forth is spoken; here, the sādhana of the Noble Tārā as it appears in the Śrī Māyājāla is described. This tantra is taught in a concise form; therefore, the intention is that while "the moon maṇḍala" and so forth are taught here, they are explained extensively in other sources. As taught there, having performed the cleansing of the face at dawn and so forth, one enters a place of concentration and sits upon a comfortable seat. One should visualize the Blessed One Tārā as being present in a painted image or similar representation, prepare a maṇḍala, and present the offerings of the five sensory enjoyments, such as flowers and so forth. If these are not available, one should perform them all mentally. Then, the bali offering cake should also be given. From the syllable Tāṃ at one’s own heart, five-colored light rays radiate, purifying one’s own being. Then, returning, one should recite the mantra Oṃ vajra amṛte hūṃ phaṭ and, by snapping the fingers, expel the obstructing spirits (vighna). Again, light rays radiate from the previous seed-syllable, summoning [the deities] so that they reside in the sky. To that goddess, one should also present the offerings desired by the mind.

329

སྡིག་པ་བཤགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་ཉེ་བར་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཨོཾ་སྭ་བྷཱ་བ་ཤུདྡྷཿསརྦ་དྷརྨཱཿསྭ་བྷཱ་བ་ཤུདྡྷོ྅ཧཾ་ཞེས་བརྗོད། དེ་བཞིན་དུ་ཨོཾ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཛྙཱ་ན་བཛྲ་སྭ་བྷཱ་བ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། ཞེས་ པའི་སྔགས་འདི་རང་དང་གཞན་ཁམས་གསུམ་པ་སྟོང་པར་རྣམ་པར་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཙམ་དུ་གནས་སོ། ། དེར་ནི་པཾ་སྐྱེས་པདྨ་ཨཾ་སྐྱེས་ཟླ། ། བྷྲཱུཾ་ཞེས་པ་ནི་སྟེང་དུ་དགོད། ། དེ་འགྱུར་འཁོར་ལོར་བཅས་པ་ཡི། ། གཞལ་ཡས་ཁང་ པ་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། གྲུ་བཞི་ལ་སོགས་པས་བརྒྱན་པ། ། རྔ་ཡབ་ལ་སོགས་སྣ་ཚོགས་བརྒྱན། ། དེ་ཡི་དབུས་སུ་པད་ཆེན་པོ། ། སྣ་ཚོགས་འདབ་མས་ཤིན་ཏུ་མཛེས། ། རི་དྭགས་ཀྱིས་མཚན་སྟེང་དུ་ནི། ། ཟླ་བར་པཾ་ལྗང་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། འོད་ཟེར་ཕྲེང་བའི་ལྕགས་ཀྱུ་ཡིས། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་བཀུག་ནས་ནི། ། དེ་གྱུར་པ་ལས་བདག་ཉིད་ནི། ། ལྷ་མོ་སྒྲོལ་མར་རྣམ་བསྒོམ་བྱ། ། དེ་ནས་པདྨའི་གདན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེའི་ཡན་ལག་དྲུག་པའི་ཡི་གེ་དགོད་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཨོཾ་ཏཱ་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ནི་གོ་སླའོ། ། སླར་ལ་ཡང་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་འཁོར་ལོ་གུར་ཀུམ་མམ་བ་ལང་གི་གི་ཝང་ལ་སོགས་པས་བྲིས་ཏེ་ལྷ་མོའི་སྙིང་གར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། གཞན་ཡང་དབང་བསྐུར་བ་དང་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷ་མོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཤར་གྱི་འདབ་མ་ལ་རྡོ་རྗེ་སྒྲོལ་མའོ། ། ལྷོ་རུ་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མའོ། ། ནུབ་ཏུ་པདྨའི་སྒྲོལ་མའོ། །

Having performed the confession of misdeeds and so forth, one should perform the conclusion. Then, recite: oṃ svabhāvaśuddhāḥ sarvadharmāḥ svabhāvaśuddho ’haṃ. Likewise, recite the mantra: oṃ śūnyatājñānavajrasvabhāvātmako ’haṃ. One should contemplate oneself and others—the three realms—as empty. In order to meditate on the accumulations for awakening, one abides in mind-only. There, a lotus born from paṃ and a moon born from aṃ are placed, with bhrūṃ positioned above. One should meditate on that as transforming into a celestial mansion together with a wheel, adorned with four corners and so forth, and various ornaments such as yak-tail whisks. In its center is a great lotus, exceedingly beautiful with various petals. Above it, marked by a deer, one should meditate on a green paṃ upon a moon. Having summoned all the Buddhas with the hook of a garland of light rays, one should meditate on oneself as the goddess Tārā, arising from that transformation. Then, the passage beginning with "the lotus seat" is easy to understand. It is taught that one should meditate in order to arrange the letters of the six-limbed [mantra]; oṃ tāre and so forth are easy to understand. Furthermore, one should draw the previously mentioned wheel with saffron or bovine gallstone and so forth, and meditate it at the heart of the goddess. Moreover, all [rituals] such as the empowerment and offerings should be performed. Likewise, all the goddesses have one face and two arms. Thus, on the eastern petal is Vajra-Tārā; in the south is Ratna-Tārā; in the west is Padma-Tārā.

330

བྱང་དུ་སངས་རྒྱས་སྒྲོལ་མ་སྟེ། ཤར་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་བཞིན་ནག་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤར་ལ་སོགས་པའི་མཚམས་ སུ་མེ་ཏོག་གི་སྒྲོལ་མ་དང་། སྤོས་ཀྱི་སྒྲོལ་མ་དང་། མར་མེའི་སྒྲོལ་མ་དང་། དྲིའི་སྒྲོལ་མའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མདོག་ནི་དཀར་པོ་དང་། ནག་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོའོ། ། དེ་ཡང་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཡོན་པ་ན་ཨུཏྤ་ལ་འཛིན་པའོ། ། ཐམས་ ཅད་ཀྱི་གཡས་ཀྱི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཕྱག་ལ་རང་རང་གི་མཚན་མས་མཚན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྷ་མོ་བཞིའི་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་གཡས་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་། པདྨ་དང་། འཁོར་ལོ་འཛིན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མཚམས་རྣམས་ཀྱི་གཡས་ལ་ཕྲེང་བ་དང་། སྤོས་ཁང་དང་། མར་མེའི་མཆོད་སྡོང་དང་། དྲིའི་དུང་ཕོར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྒོ་བཞི་རུ་སྒོ་སྐྱོང་རྣམས་ནི་དྲག་མོའོ། ། ནང་གི་རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞིན་ཞི་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་མཆོད་སྦྱིན་དང་ཨུཏྤལ་འཛིན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤར་གྱི་སྒོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་སྒོ་ སྐྱོང་རྣམས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ལྕགས་ཀྱུ་མ་དང་། རྡོ་རྗེ་ཞགས་པ་མ་དང་། རྡོ་རྗེ་ལྕགས་སྒྲོག་མ་དང་། རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་མ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་མ་དྲག་མོ་ཆེན་མོ། རྡོ་རྗེ་ལྕགས་ཀྱུ་དང་། རྡོ་རྗེ་ཞགས་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་ལྕགས་སྒྲོག་དང་། རྡོ་རྗེ་ དྲིལ་བུ་ཕྱག་ན་བསྣམས་པ་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་ཟླ་བའི་སྟེང་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །

In the north is Buddha-Tārā; in the east and so forth, in successive order, they are black, yellow, red, and white. Likewise, in the intermediate directions of the east and so forth, are Flower-Tārā, Incense-Tārā, Lamp-Tārā, and Perfume-Tārā. Their colors are white, black, yellow, and red. All of them have one face and two arms, and in the left hand of each is an utpala lotus. In the right hand of all, which is in the gesture of generosity (varada-mudrā), they hold their respective emblems. Specifically, in the right hands of the four goddesses of the cardinal directions, starting from the east, they hold a vajra, a jewel, a lotus, and a wheel. Likewise, in the right hands of those in the intermediate directions, they hold a rosary, an incense burner, a lamp stand, and a perfume conch. Similarly, the gatekeepers at the four gates are fierce. The eight inner yoginīs are peaceful, just like the Blessed One. Likewise, the Blessed One holds a gesture of generosity and an utpala lotus. Similarly, at the eastern gate and so forth, are the gatekeepers: Vajrāṅkuśī, Vajrapāśī, Vajrasphoṭā, and Vajraghaṇṭā. One should visualize them as great fierce goddesses with one face and two arms, standing upon solar maṇḍalas, and holding a vajra hook, a vajra noose, a vajra chain, and a vajra bell in their hands. Likewise, the eight yoginīs should be meditated upon as standing upon lunar maṇḍalas.

331

དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མའི་སྔགས་ཡི་གེ་བཅུ་བཟླས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ལས་ཐམས་ཅད་པ་ཨོཾ་ཀུ་རུ་ཀུལླེ་ཧྲཱིཿསྭཱཧཱ་ཞེས་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་ཀྱི་ སྔགས་ཀྱི་དང་པོར་ཕྱག་འཚལ་བའོ། ། དབུས་སུ་མིང་ངོ་། ། མཐའ་མར་སྭཱ་ཧཱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྒོ་སྐྱོང་རྣམས་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་དང་པོར་ཕྱག་འཚལ་བའོ། ། མིང་དབུས་སུའོ། ། ཧཱུཾ་ཕཊ་མཐའ་མར་རོ། ། གཞན་ལས་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། ཡང་ན་འཆད་ བཞིན་པའི་སྒྲོལ་མའི་གཟུགས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར། རྣལ་འབྱོར་དེ་ཉིད་བླ་ན་མེད། ། ཅེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ནང་གི་ཚུལ་གྱིས་དུས་དང་འཕོ་བ་འབྱུང་བའོ། ། དེས་ན་དུས་ཀྱི་རྩ་རྣམས་རྒྱུ་བ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ད་ནི་རིག་བྱེད་མའི་སྒྲུབ་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཉི་མའི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་གདོང་དག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་དེ་དང་འདྲ་བར་ཐམས་ཅད་བྱའོ། ། འོན་ཀྱང་དུར་ཁྲོད་བརྒྱད་ཀྱི་དབུས་སུ་བདུད་རྩི་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་གཏོར་མ་དང་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། ། དེའི་སྔགས་ནི་ཨོཾ་ཀུ་རུ་ཀུལླེ་ཧྲཱིཿདེ་བ་དཏྟ་ པ་ཤ་མ་ན་ཡེ་སྭཱ་ཧཱ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། ད་ནི་རྩོད་པའི་དུས་སུ་ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མ་ཉིད་ཀྱི་སྒོམ་པ་བརྗོད་དེ། འདབ་མ་བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་དང་པོ་རེ་ཞིག་བསྒོམ་ པའི་དུས་སུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་ཉམས་དགའ་བའི་གནས་སུ་སྟེ། མཆོད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་།

Likewise, the ten-syllable mantra of the Bhagavatī should be recited. Alternatively, the all-accomplishing mantra is oṃ kurukulle hrīḥ svāhā. For the mantras of the eight Yoginīs, there is homage at the beginning, the name in the middle, and svāhā at the end. Similarly, for the mantras of the gatekeepers, there is homage at the beginning, the name in the middle, and hūṃ phaṭ at the end. Other matters, such as the "all-accomplishing" mantra and so forth, are easy to understand. Alternatively, one should meditate on the form of Tārā as it is being explained. Thus, "that very yoga is unsurpassed" refers to the occurrence of time and the transference of the elements according to the internal method previously described. Therefore, one should realize the movement of the channels of time. Now, in order to teach the sādhana of Kurukullā, it says "the sun" and so forth. Having performed the previously mentioned purification of the face and so forth, everything should be done in the same manner. However, in the center of the eight charnel grounds, one should perform the offering cake (bali) and offerings consisting of the five nectars (amṛta) and so forth. Her mantra is oṃ kurukulle hrīḥ devadattaṃ vaśamānaya svāhā. The remainder is easy to understand. Now, in order to increase the insight of those possessing little insight during the age of strife (kaliyuga), the meditation on the Perfection of Insight (Prajñāpāramitā) itself is described. Regarding "the eight-petaled" and so forth: first, at the time of meditation, in a delightful place that is utterly pure, with various offerings, and—

332

དར་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་པས་བརྒྱན་པ་སྤོས་ཀྱིས་བདུག་པ་རུ་བདེ་བའི་སྟན་གྱི་སྟེང་དུ་འདུག་སྟེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་བྱའོ། ། འདིར་སྔོན་དུ་གསུངས་ པའི་དབང་བསྐུར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་བཞིན་འདིར་ཡང་དེ་ལྟར་བྱའོ། ། དེའི་དབུས་སུ། འདབ་མ་བརྒྱད་པའི་འཁོར་ལོ་འདི། ། ཞེས་པ་ལ་འཁོར་ལོའི་སྒྲ་ནི་པདྨའོ། ། དེ་ཡང་། ཁ་དོག་དཀར་པོ་ཤིན་ཏུ་མཛེས། ། ཞེས་པ་ནི་ལྟེ་བ་དང་ཟེ་འབྲུས་བརྒྱན་པ་སྡོང་བུ་ཁ་བྱེ་བའོ། ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་བསམ། ། ཞེས་པ་ནི་འདིར་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་གི་རང་བཞིན་དུ་བསམ་པ་སྟེ། བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་བསམས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ། ཁམས་ གསུམ་གྱི་ནི་རང་བཞིན་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདིར་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་མིང་ཅན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་སྔོན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྔོན་ གྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་དག་དབྱེར་མེད་པའི་དངོས་པོའོ། ། དེ་ཡང་སྔོན་དུ་གསུངས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་གཅིག་པ་ཉིད་ལས་གང་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་གསུངས་ཏེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་བསྒོམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

Adorned with silks, ornaments, and the like, and perfumed with incense, one should sit upon a comfortable seat and perform the practice exactly as it has been taught by one’s own self. Here, one should proceed in the same manner as the previously described ritual for the empowerment maṇḍala. In its center: "This eight-petaled wheel"—here, the word "wheel" (cakra) refers to a lotus. Furthermore, "white in color and exceedingly beautiful" means it is adorned with a central hub and filaments, its stalk fully blossomed. "Visualize it in the form of equality" means that here, "equality" is the contemplation of all phenomena as having a single nature; it is the correct visualization of all stable and moving entities as emptiness endowed with the supreme of all aspects. Likewise, "the very nature of the three realms" means that because all phenomena here are designated as the three realms arising from body, speech, and mind, the meaning is the dharmakāya, which is the thorough knowledge of their nature. Furthermore, regarding the phrase "the former," "the former characteristic" refers to that which is endowed with the dharmadhātu, the entity in which wisdom and the object of knowledge are inseparable. Moreover, "previously taught" refers to the intention to accomplish that very non-dual, inconceivable entity which arises from the oneness of wisdom and the object of knowledge. Its application is then taught in order to demonstrate the meditation on Vajrasattva, the inconceivable wisdom.

333

ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཉེ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་གསལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། ། དེས་ན་ལས་འདི་བྱའོ། ། ཡང་ཨོཾ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་བཅུའི་སྔགས་རིམ་ལས་བཟློག་སྟེ་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ནི་ཁ་ཅིག་གི་ཚིག་གོ། ། ཡང་ན་བཟླས་པའི་སྔགས་ལ་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཐམས་ཅད་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དངོས་པོ་ཞེས་པ་ནི་ས་ བོན་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོའོ། ། དངོས་པོ་དེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེར་ཅི་བསྒོམ་ཞེ་ན། འོད་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་སྙིང་གའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་གནས་པའོ། ། ཤེས་རབ་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་དྷཱི་འོད་ཟེར་སྣ་ཚོགས་པའི་རང་ བཞིན་ཏེ། དེས་རང་གི་བདག་ཉིད་དང་ཁམས་གསུམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་པའོ། ། ཡང་ན་ཤེས་རབ་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཨོཾ་པྲཛྙཱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་བཅུའི་སྔགས་དེས་བྱ་བའོ། ། དྲི་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་རྣམས་དག་པའི་ཤེལ་ལྟར་སྣང་བའོ། ། དེ་ལྟར་ བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། མཆོད་པ་དང་སྡིག་པ་བཤགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བྱའོ། ། སླར་ཡང་ཟླ་བ་དང་ས་བོན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་འདི་དག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱག་གཉིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། ཤེས་རབ་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཡི་གེ་བཅུའི་སྔགས་ཏེ། དེ་ བཟླས་པས་དེའི་ཤེས་རབ་མངོན་སུམ་དུ་འཕེལ་བའི་དོན་ཏེ་ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། ད་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཟླ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

It is said, "insight," and so forth. "Insight is proximate" means that it becomes its very clarity. Therefore, this action should be performed. Furthermore, the statement that the ten-syllable mantra beginning with Oṃ should be recited in reverse order for the sake of causing delusion is the word of some. Alternatively, all actions such as offerings should be performed with the mantra of recitation. Likewise, regarding the phrase "meditation," "entity" refers to entities such as seed-syllables and signs. One should meditate by means of those entities. If one asks, "What is to be meditated upon there?" it is said, "rays of light," and so forth; it abides in the center of the moon-maṇḍala at one's own heart. "The nature of insight" refers to the Dhīḥ syllable, which is of the nature of various rays of light; by that, one's own self and the three realms are rendered utterly pure. Alternatively, "the nature of insight" refers to the ten-syllable mantra beginning with Oṃ Prajñā. "Stainless" means the syllables appear like pure crystal. In that way, the Blessed Lady is invited, and the offerings, confession of misdeeds, and so forth are performed. Again, through the manner of the moon and the seed-syllable, these completely transform; the phrase "generated with two hands" and so forth is easy to understand. "The nature of insight" refers to the ten-syllable mantra; the meaning is that by reciting it, one's insight is directly increased. The remainder is easy to understand. Now, in order to show the sādhana of Vairocana, it is said, "moon," and so forth.

334

འདིར་ཞི་བའི་ལས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བྱའོ། ། ས་བོན་ཡི་གེ་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་མོ། ། ལྷག་མ་དཀྱིལ་འཁོར་དང་གཞལ་ཡས་ཁང་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔོན་བཞིན་དུ་བྱའོ། ། ངེས་པའི་དོན་དུ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་རིགས་སྣ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རིགས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། སྦྱོར་བའི་རིམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རིམ་ པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་དང་། འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་དོན་དང་། དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་བསྒོམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཇི་ལྟར་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་གོ་སླ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བདག་གིས་རྣམ་པར་མ་ཕྱེའོ། ། ད་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཁང་པ་བརྩེགས་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་སྤྱན་མ་དང་། མཱ་མ་ཀཱི་དང་གོས་དཀར་མོ་དང་། སྒྲོལ་ མ་ཡང་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ས་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱུ་བའི་དབུས་སུ་ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་ལྷ་མོའི་གཟུགས་དམིགས་པར་བྱ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འཐད་པའི་ལས་རྣམས་བྱ་སྟེ། ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་འཁྲུལ་འཁོར་རྣམས་ཀྱང་བྱའོ། ། ལས་ཀྱི་ཚོགས་དེ་རྣམས་ཀྱང་འོག་ནས་ བཤད་པར་བྱའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་དེ་རྣམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་ལྷ་ནི་དཔལ་འདུས་པ་བཞིན་དེའི་དབུས་སུ་བྱ་ཞེས་པ་ནི་མན་ངག་གོ། །

Here, the activity of pacification is to be performed through the absorption of Vairocana. The seed syllable is Oṃ. The remainder—the maṇḍala, the celestial palace, and so forth—is to be performed as before. In the definitive sense, all the various families of yoginīs also become a single family. The rest is easy to understand. Regarding the phrase "by that very sequence of application," and so forth, one should act according to the previously explained sequence, together with the maṇḍala-cakra of the nature of Vairocana, and likewise of Ratnasambhava, the meaning of Amitābha, and Amoghasiddhi, in the manner as described. Since it is easy to understand in that way, I have not analyzed it further. Now, in order to teach the sādhana of the goddesses such as Locanā and the others, the passage beginning with "the expanse of space" is spoken. Here, in the center of the previously described multi-storied maṇḍala, one should also meditate on Locanā, Māmakī, Pāṇḍaravāsinī, and Tārā. Likewise, in the center of the maṇḍalas of the elements such as earth, one should visualize the forms of the goddesses as they have been described. Therefore, one should perform the activities as appropriate, including the yantras for pacification and so forth. Those collections of activities will also be explained below. The rest is easy to understand. However, the instruction is that their maṇḍalas and deities should be arranged in the center just as in the Śrī-guhyasamāja.

335

རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་རྣམས་སོ། ། དེའི་གླེང་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིའི་དོན་ཡང་རྟོག་པ་དང་པོར་ གསུངས་པས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དཔལ་ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྟོག་པ་གཉིས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པའི་གཞུང་མདོར་བསྟན་པ་གསུམ་གྱི་མཐའ་སླར་བཤད་པ་སྟེ་བཞི་པའོ། ། ། ། ད་ནི་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་བསྐྱེད་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། བདག་མེད་མ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ལ་བོས་པའི་དོན་ཏོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚིག་གནས་ པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད་ཐུན་མོང་པ་ཉིད་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དེས་ན་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀའི་མདུན་དུ་བདག་མེད་མ་གཙོ་མོ་ཆེན་མོ་བོས་སོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་ནི་ཧེ་རུ་ཀའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བདག་མེད་མའི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་ ཧེ་རུ་ཀ་སྐུ་བཞི་ལས་བླ་མའོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་རྣམས་ལ་སྐུ་བཞི་ཐུན་མོང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམས་ལ་ནི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་བཞི་པ་སྤངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མཆོག་ཏུ་ དྲག་ཅིང་བརྩོན་པའི་ཆགས་པའོ། །

"All tantras" refers to the Yoginī tantras. Regarding the "introductory narrative" and so forth, their meaning should be understood as it was explained in the first chapter. This concludes the fourth section, which is the final explanation of the three brief indications in the text titled The Illumination of the Mindfulness of the Correct View: An Extensive Commentary on the Second Chapter of the Glorious King of Tantras, the Śrī-Sampuṭatilaka. Now, in order to teach the sādhana for the generation of Śrī Heruka, the text says "Nairātmyā" and so forth. "Suchness" (tattva) refers to the indivisibility of emptiness and compassion. "Nairātmyā" is so called because she is the tantra of insight (prajñā). This is the meaning of the invocation to the Yoginī. Because the words concerning the meaning of insight and method abide [therein], and because the common method tantras are primarily predominant, Nairātmyā is invoked as the great principal consort in the presence of Śrī Heruka. Heruka is the method for entering into suchness. Therefore, the suchness of the phenomena of Nairātmyā is the characteristic of the sublime method. Furthermore, among the four bodies (kāya) of Heruka, he is the supreme. If one asks how that is, it is said: In the Prajñāpāramitā and the Yoga tantras, the four bodies are the common characteristic. In the insight tantras, however, there is a distinction: the fourth [body] is abandoned. For that very reason, it is the passion of supreme ferocity and diligence.

336

དྲག་པོ་རྣམས་འཇིགས་པར་བྱེད་པས་ཀྱང་འཇིགས་པར་བྱེད་པ་གསང་བ་དང་ཁྱད་པར་དུ་གསང་བ་ཆེན་པོ་དང་ཤིན་ཏུ་གསང་བ་རྣམས་ལས་གསང་བ། བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་བླ་མ་རྣམས་ལས་གོང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཆགས་པ་ ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་རོ། ། འདིར་གསུངས་པ། ཨེ་ཡི་ཆ་བྱད་གཟུགས་ནི་གང་། ། གདན་ལྔ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡིན། ། དེའི་དབུས་ཧ་ནི་བདག་གི་གདན། ། གཡོན་དུ་ཨཽ་ཌྱན་ཨུ་རུ་གསུངས། ། གཡས་སུ་ཛཱ་ལནྡྷ་རར་རཱ། ། མདུན་དུ་ཀཱ་མ་རཱུ་བར་ཀཾ། དབུས་ནི་པུལླཱི་ལ་གནས་སུ། ། བསྟན་པ་བདག་གི་མིང་ཅན་ནོ། ། གཡོན་ནི་སྦྱོར་བའི་གདན་ཡིན་ཏེ། ། གཡས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡི་གདན། ། མདུན་དུ་གསང་བའི་གདན་ཉིད་དོ། ། དབུས་ན་གསང་བའི་བར་དུ་ཤྲཱི། ། གཞན་གྱི་གདན་ནི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཡེ་ཤེས་ ཅན་གྱིས་དེ་ཉིད་བརྗོད། ། ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྤྲུལ་པ། ། དེ་བཞིན་བཞི་པ་གོང་མ་ཉིད། ། འབྲས་བུ་རྒྱུ་ཡི་དངོས་པོ་ནི། ། ཧེ་རུ་ཀ་ཡི་མཆོག་རྨད་འབྱུང་། ། འཇིག་རྟེན་རྣམས་ནི་རང་གཟུགས་ཉིད། ། དེ་བཞིན་བདག་ཉིད་གདུལ་བྱའོ། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྙིང་རྗེར་བརྗོད། ། རྣལ་འབྱོར་འདི་ནི་དེ་ཉིད་མཆོག། དེ་ལྟར་ཐབས་ཀྱི་ས་ཉིད་ནི། ། ཤེས་རབ་རྒྱུད་ལས་ཡང་དག་འབྱུང་། ། དེ་བཞིན་དུ་ཧེ་རུ་ཀའི་བསྐྱེད་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཞེས་པ་ནི་འདིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆ་ཤས་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལ་བདག་ཡིད་ཆེས་པ་ཡང་མེ་ཏོག་ལས་དྲི་བཞིན་དུའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དྲག་པོ་ ལས་དྲག་པོ་ཉིད་དེ་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་ཐབས་སོ། །

Because it terrifies even those who are fierce, it is the secret, the particularly secret, and the most secret of all secrets. Because it transcends the Action, Performance, Yoga, and Unsurpassed Yoga [Tantras], it is the Great Passion and so forth; the "inconceivable great compassion" is its specific distinction. Here it is said: "What is the form of the shape of the letter E? It abides as the five seats themselves. In its center is Ha, my own seat; To the left, Oḍḍiyāna is said to be U; To the right, Jālandhara is Rā; In front, Kāmarūpa is Kaṃ. The center is the seat of Pullīramalaya; This is taught as my own name. The left is the seat of union; The right is the seat of reality; In front is the secret seat itself. In the center, between the secrets, is Śrī. The characteristics of the other seats Are described by the one possessing wisdom. Dharma, Enjoyment, Emanation, And likewise the fourth, the supreme; The nature of cause and fruit Is the marvelous excellence of Heruka. The worlds are his own form, And likewise, the self is the one to be tamed. This is called inconceivable compassion; This yoga is the supreme reality. Thus, the very stage of method Arises perfectly from the Wisdom Tantra. Likewise, regarding the "sādhana for the generation of Heruka," here, the conviction of the self in the nature of the conventional aspect of form is like the scent from a flower. Therefore, from the fierce comes the fierce itself; that is the very sādhana.

337

དེས་ན་ཧེ་རུ་ཀའི་བསྐྱེད་པའོ། ། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཁའ་འགྲོའི་གཟུགས་དང་མཁའ་འགྲོ་མའི་གཟུགས་ཏེ་ཐམས་ཅད་ནི་གདུག་ཅིང་མ་རུངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གདུལ་བྱའི་ དོན་དུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཉོན་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། འདིར་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོའི་རང་བཞིན་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བདག་མེད་པ་སྟེ་བདག་མེད་པའི་ཆོས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་མི་སྨྲ་བར་གྱུར་ནས་བདག་མེད་འདི་ བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཉིད་བདག་མེད་མའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིར་སྤྱོད་པའི་དུས་སུ་སྟོང་པ་ཉིད་གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་བློ་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མྱུར་བར་འགྲོ་བར་ འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུགས་སོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དངོས་པོའི་གཟུགས་སོ། ། དངོས་པོ་ཡང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་གཟུགས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཇི་ ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་མེད་མའི་གཟུགས་སུ་འགྱུར། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ཆོས་མཐུན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་དང་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་དང་ཆ་ཤས་མེད་པའོ། ། དེས་ན་ཞུ་བ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་སྟོང་གྲོངས་མེད་ན་མཚམས་ག་ལ་ཡོད།

Therefore, this is the generation of Heruka. The phrase "by whom" and so forth is easy to understand. Regarding the phrase "ḍākinī" and so forth, it refers to the forms of the ḍākas and the forms of the ḍākinīs; all of these are to be understood as the nature of those who are to be tamed by the fierce and wicked. "I shall explain all of those" should be connected with the command "listen." Here, the nature of the Vajra Essence is the selflessness of its own essence, because it upholds the dharma of selflessness. Furthermore, the Vajra Essence does not become silent; rather, this selflessness— —is not [something separate]. Therefore, the Vajra Essence itself is Nairātmyā. Why is that? Because here, at the time of practice, since emptiness is the primary factor, phenomena are analyzed; thus, by means of that very analysis of emptiness, sentient beings possessing small intelligence will quickly proceed [to liberation]. At that time, the Vajra Essence itself is the form of consciousness. Consciousness, too, is the form of entities. Entities, in turn, are forms appearing as blue and so forth. The defining characteristic of the nature of these is the dharmadhātu, the nature of selflessness. How, then, does that become the form of the yoginī Nairātmyā in the conventional sense? Because all phenomena are concordant with the nature of emptiness, and that [emptiness] is without aspect, shape, color, or parts. Therefore, if that very requester is empty, where could a boundary exist?

338

རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་གཟུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ག་ལ་ཡོད། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་རང་སྟོང་པར་འགྱུར། ། འདི་ནི་(ས་,སུ་)ཞིག་གིས་བྱས་པའོ་ཞེས་འགའ་ཞིག་གིས་དོགས་ན་དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་སམ་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་གྲུབ་པའོ། ། ཆོས་ཉིད་ཀྱང་བདག་ མེད་པའི་རང་བཞིན་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྦས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འོད་གསལ་བར་བརྗོད་དེ། དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་མི་ཟད་པ་བརྟག་པའི་གཟུགས་ཏེ། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་ དུ་འདིར་ཡང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདིར་ལས་དང་པོ་པ་རྣལ་འབྱོར་ལ་གོམས་པར་ཐོག་མ་མེད་པའི་རྒྱུན་ཅན་དུས་སྣ་ཚོགས་པ་དུས་གསུམ་དུ་འབྱུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་རྩོད་པའི་དུས་སུ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམས་པས་དེ་རྣམས་གྲོལ་བར་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་བ་བསྐྱེད་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གསུངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཙམ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་རང་བཞིན་གྱིས་བདག་མེད་པའི་གཟུགས་གྲུབ་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་བདག་གིས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ནི་ཉི་ཚེ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །

How could there be any excellence in the form of the Vajragarbha? Since that does not exist, the Tathāgata himself would become empty of self. If someone should wonder, "By whom was this made?", it is said in response: "That is not so." Why? Because all phenomena have the characteristic of impermanence. By thoroughly investigating the dharmatā of the nature of those things that have the form of entities, sentient beings rely upon the supreme dharma, whereby the body of a bodhisattva or the buddha-body of the lords of the ten bhūmis is accomplished. The dharmatā is also the nature of selflessness, devoid of its own defining characteristics, the limit of reality, suchness, and the perfection of wisdom. Because it is hidden, it is called "luminosity" (ābhāsvara). That itself is the inexhaustible, conceptualized form of the bodies of the Buddhas; the forms of the gods are also like that. Likewise, here too, there is a distinction in the Mantra Vehicle. How so? Here, for beginners who are training in yoga, the Tathāgatas taught the Jālinīprabhā and others so that sentient beings—who have an beginningless continuum and arise throughout the various times of the three periods—may be liberated by meditating on emptiness during this age of strife. Therefore, the mere thorough investigation of emptiness is the accomplishment of the form of selflessness through the nature of the Vajragarbha. Because consciousness itself acts as the self, the self is a limited emptiness.

339

དེས་ན་གྲོལ་ བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ། ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཧེ་རུ་ཀ་དང་བདག་མེད་མ་བསྐྱེད་དོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་གཞུག་པའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་ལས་དང་པོ་བས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཉིད་བདག་མེད་མའི་གཟུགས་སུ་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཅིག་ཅར་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ། རིམ་གྱིས་གོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ནང་དུ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་དེ་ཉིད་གསལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་བདག་ གིར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་ཏེ། མ་རིག་པ་ཡང་རིག་པ་བཟང་པོ་ལ་ཡིད་ཆེས་པས་བདག་མེད་མའི་གཟུགས་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ཆེས་མཆོག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དང་མ་ནིང་དང་བྲལ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། དེའི་དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་ཀྱི་ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལ་སོགས་པ་རྟོག་པ་གཉིས་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་གསུངས་ པ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། སླར་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རྒྱུའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་དེ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རྡོ་རྗེ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་རྩེ་ལྔ་པ་ཐབས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྟེ།

Therefore, one will not be liberated, because of the afflictions. Thus, by way of the conventional, one repeatedly generates Heruka and Nairātmyā. In order to lead sentient beings into Mahāmudrā through the very appearance of their own nature, at the time when a beginner manifests this, then too, conventionally, the Vajra Essence itself takes the form of Nairātmyā. This is because one is unable to manifest it instantaneously, but must do so through gradual familiarization. Therefore, because the Vajra Essence within is of the nature of consciousness, it becomes manifest as suchness. Because emptiness is taken as one's own, ignorance is exhausted; thus, the Tathāgata has taught it. Furthermore, because ignorance is trusted as excellent knowledge, the illusory nature of the form of Nairātmyā arises as the most supreme. This is the meaning of being "devoid of female, male, and neuter." "Because of the aspect of wisdom" is the definitive meaning. For that purpose, the Blessed One spoke the words "Vajrasattva" and so forth. One should understand that the previously mentioned Vajrasattva, with three faces and six arms in the center of the maṇḍala, is as described in the second chapter and elsewhere. Furthermore, "Vajradhara" refers to the causal Vajradhara, Vajrasattva, who will also arise. "The very vajra of Vajrasattva" refers to the five-pronged vajra held by the method.

340

དེའི་ལྟེ་བར་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཁ་སྦྱར། དེའི་དབུས་སུ་ཧཱུཾ་དང་ཨོཾ་གྱི་ས་བོན་གཉིས་ཏེ་དེ་ལས་ རྡོ་རྗེ་དང་གྲི་གུག་དང་། དེའི་སྟེང་དུ་ཡང་ས་བོན་དེ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་འབར་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟེ་བའི་ཧཱུཾ་དང་གྲི་གུག་གི་ཨཾ་གི་ས་བོན་དེ་དག་ལས་ལྷ་སྣ་ཚོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་ཁྲོ་བོའི་ཚོགས་དང་དེའི་རིགས་འབར་བའི་ཕྲེང་བ་རྣམ་པར་སྤྲོས་པའོ། ། ཀུན་ དུ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱོགས་བཅུར་རྡོ་རྗེ་ཁྲོ་བོ་རྣམས་སྤྲོས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་བཏུལ་བར་བྱས་ནས་སླར་འོངས་ཏེ་དེ་ཉིད་དུ་གཞུག་གོ། ། དེ་ཡང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐད་ཅིག་གིས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཕྱག་དང་མདོག་དང་མཚོན་ཆར་ལྡན་པར་འཆད་ བཞིན་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་བདག་མེད་མ་དང་འཁྱུད་ཅིང་བསྲུབ་པ་དང་བསྲུབས་པའི་སྦྱོར་བས་ལྷ་མོའི་འཁོར་ལོ་དབྱུང་བར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་འཆད་བཞིན་པའི་རིམ་པས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་ཆགས་པ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བདག་མེད་མ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་བདག་ པོའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུའོ། ། ས་བོན་ཕྲེང་བ་དེ་ནས་དགོད། ། ཅེས་པ་ནི་གཙོ་བོ་དང་ལྷ་མོའི་སྙིང་གི་ཟླ་བ་ལས་སྤྲོས་པའི་འོད་ཟེར་གྱི་རྩེ་མོ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཁའ་འགྲོ་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་སྤྲོས་ཏེ། དེ་ཉིད་དྲི་ཟའི་སེམས་ཅན་གྱི་གཟུགས་ཏེ་ ཡི་གེ་གསུམ་ཧོ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་སུ་སྤེལ་བ་རང་གི་ཁར་ཞུགས་ཤིང་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་ཞུ་བར་གྱུར་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་བདག་རང་དེ་བཞིན་དུ་ཞུ་བར་འགྱུར་བའོ། །

At its center, the vowels and consonants are joined. In the middle of that are the two seed syllables HŪṂ and OṂ; from these arise a vajra and a curved knife, and above them, those very same seed syllables. Regarding the phrase "blazing" and so forth: from the HŪṂ at the center of the vajra and the OṂ seed syllable of the curved knife, a multitude of deities—hosts of ḍākas, ḍākinīs, and wrathful ones, along with their families and blazing garlands—are emanated. The word "everywhere" means that the vajra wrathful deities are emanated into the ten directions; having subdued sentient beings, they return and are reabsorbed into that very place. Then, from the complete transformation of all those, one should meditate in the manner being explained, as the body of Hevajra, complete with hands, colors, and weapons. Then, through the union of embracing and churning with Nairātmyā, the wheel of goddesses should be brought forth. This is also according to the sequence being explained. In the center of those, through the absorption of great passion, the Lord together with Nairātmyā is in the center of a moon maṇḍala. "Then, one should arrange the garland of seed syllables" means that from the moon at the hearts of the principal deity and the goddesses, light rays are emanated; from the tips of those rays, all the Tathāgatas, ḍākas, and ḍākinīs are emanated. These take the form of gandharva beings, interspersed between the three syllables and two HOḤ syllables. They enter one's own mouth and melt through the vajra path; together with that, one's own self likewise melts.

341

དེའི་ཕྱིར་བསྐུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྦོས་མོ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་བཞི་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ དང་དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་གླུས་སྐུལ་བར་བྱེད་པའོ། ། དེར་གསུངས་པ། སྙིང་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བཞེངས་ཞེས་པ་ནི་བཞེངས་ཤིག་པའོ། ། རྗེ་བཙུན་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ལྷན་ཅིག་ཅེས་པའོ། ། སྙིང་རྗེའི་ཡིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེའི་ཐུགས་ཀྱིས་ ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། པུཀྐ་སཱི་ནི་བདག་ལ་སྐྱོབས། ། ཞེས་པ་ནི་བདག་པུཀྐ་སཱི་ལ་མགོན་པོ་བདག་ལ་སྐྱོབས་ཤིག་པའོ། ། ཅི་ཞེ་ན། བདེ་ཆེན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་བདག་སྦྱོར་བས་བདག་འདོད་ཅེས་པ་ནི་བྱམས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། སྟོང་པའི་ནི་རང་བཞིན་ ཐོང་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོང་ཤིག་པའོ། ། དེ་ནས་རི་ཁྲོད་མའི་གླུ་གསུངས་པ། བཏང་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཁྱོད་བདེ་བ་དང་བྲལ་བ་དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་པའོ། ། བདག་འགུམ་ཞེས་པ་ནི་བདག་རི་ཁྲོད་མའི་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་གྱི་གཙོ་བོ་ ཁྱོད་མཐོང་བ་མེད་པས་བདག་འཆི་ཞེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཁྱོད་བཞེངས་ཤིག། ཅེས་པ་ནི་ཀྱེ་མགོན་པོ་བཞེངས་ཤིག་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞུ་བའི་རང་བཞིན་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཁྱོད་བཞེངས་ཤིག་པའོ། ། སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ བཏང་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཐོང་མཛོད་ལ་བདག་རི་ཁྲོད་མའི་དགོངས་པ་སྒྲུབས་ཤིག། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་སྦྱོར་བར་འདོད་པས་སོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

Therefore, it is said, "Exhortation," and so forth. The four yoginīs, Pukkasī and the others, exhort [the Buddha] with songs that are the nature of love, compassion, joy, and equanimity. Regarding what is said there, "compassion" and so forth: "Arise" means "please arise." "O Venerable One" means "together with compassion." "With a compassionate mind" means "with a compassionate heart." "Pukkasī, protect me!" means "O Protector, protect me, Pukkasī." If one asks why, it is said, "Great Bliss." "I desire union with Great Bliss" means [desiring it] through the nature of love. "Abandon the nature of emptiness" means "abandon the absorption (samādhi) of the nature of emptiness." Then, the song of Śavarī is spoken: "Having abandoned," means that because you are separated from bliss, you have entered the absorption of emptiness. "I am dying" means that I, Śavarī, am dying because I do not see you, the Lord whose nature is compassion. Therefore, "O Hevajra, arise!" means "O Protector, arise!" It means: "O Blessed One Hevajra, arise from the nature of the melting of the absorption of emptiness." "Abandoning the nature of emptiness" means "please abandon the nature of emptiness and fulfill the intention of me, Śavarī." The meaning is: "because I desire union with Great Bliss."

342

ཡང་གཏུམ་མོའི་གླུ་གསུངས་པ། འཇིག་རྟེན་མཉམ་མནན་ན་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་འཇིག་རྟེན་ལ་ སྙིང་རྗེའི་རོས་བོས་སོ། ། བདེ་བའི་གཙོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་ཀྱེ་ཤིན་ཏུ་དགའ་བའི་གཙོ་བོ་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་བརྗོད་ཅིག་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་སྟོང་ཉིད་བཞུགས་ཞེས་པ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་སྟོང་ཉིད་ཞུ་བར་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་བཞུགས་པའི་དོན། གཏུམ་མོ་བདག་ནི་ཞེས་པ་ནི་ བདག་གཏུམ་མོ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་པའོ། ། གསོལ་བ་འདེབས་ཞེས་པ་ནི་ཞུ་བ་བགྱིད་ཅེས་པའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཁྱོད་མི་བཞུགས་ན་བདག་མི་འཚལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཁྱོད་མ་(རྟོགས་,གཏོགས་)པར་བདག་གིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་མཐོང་སྟེ་མུན་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་ དུ་གཡུང་མོའི་གླུ་གསུངས་པ། མིག་འཕྲུལ་ལྟ་བུར་ཁྱོད་བཞེངས་ཤིག། ཅེས་པ་ནི་ཀྱེ་མིག་འཕྲུལ་མཁན་ཁྱོད་བཞེངས་ཤིག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མིག་འཕྲུལ་མཁན་མིག་འཕྲུལ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྱུ་མའི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་སྣང་བར་མཛད་པའི་དོན་ཏོ། ། བདག་གིས་ཁྱོད་ ཀྱི་ཐུགས་འཚལ་གྱིས། ། ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རྫུན་པར་མཁྱེན་པའི་ཐུགས་བདག་གིས་ཤེས་པས་ནི་བདག་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཡུང་མོའོ། ། དེའི་ཕྱིར། གཡུང་མོ་བདག་ནི་ཡིད་རིག་མ། ། ཞེས་པ་ནི་བདག་གཡུང་མོ་གྲོང་ཁྱེར་མ་ཡིད་རིག་མ་ སྟེ་གྲོང་ཁྱེར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཤེས་ཤིང་རིག་པའོ། ། སྙིང་རྗེའི་རྒྱུན་ཆད་མ་མཛད་ཅིག། ཅེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུན་རྣམ་པར་ཆད་པར་མ་མཛད་ཅིག་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར། ཞུ་བའི་ཏིང་འཛིན་ལས་བཞེངས་ཤིག།

Furthermore, the song of Caṇḍālī was spoken: "When the world is pressed down" means that the world of the three realms is summoned by the flavor of compassion. "O Lord of Bliss" means: "O Lord of supreme joy, speak of the activities for the sake of the worlds!" "Why do you abide in emptiness?" means: "Why do you remain in the natureless state of the melted emptiness?" "I, Caṇḍālī" means: "I, Caṇḍālī, whose nature is joy." "I supplicate" means: "I make this request." If one asks why, it is said: "If you do not abide, I do not exist." This means that without you, I see nothing at all, like being in darkness. Likewise, the song of Ḍombī was spoken: "Arise like a magical illusion!" This means: "O Magician, arise!" Just as a magician displays a magical illusion, it means that you cause various illusory things to appear. "I understand your mind" means: "Since I know the mind that realizes all those various things to be false, I, Ḍombī, am of the nature of equanimity." Therefore: "I, Ḍombī, am the city-dweller, the mind-cognizer." This means that I, Ḍombī, am the city-dweller who knows and cognizes the minds of the city folk. "Do not let the stream of compassion be severed" means: "O Blessed One, do not let the stream of compassion be interrupted." Therefore: "Arise from the meditative absorption of melting!"

343

ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་གླུས་བསྐུལ་བ་རྨི་ལམ་ བཞིན་གསན་ནས། ཧཱུཾ་དང་ཨཾ་ལམ་བཞེངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། སླར་ཡང་གི་ཙཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ས་བོན་བརྒྱད་ལས་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་བརྒྱད་རྣམས་དབྱུང་བར་བྱའོ། ། འདི་རྣམས་ལས་ཞེས་པ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་གདན་ཐོད་པ་བརྒྱད་ ཀྱི་དབུས་སུ་དགོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་མཚམས་བཞི་རུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མ་བཞི་རོའི་གདན་རྣམས་ལའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་གཾ་ཙཾ་བཾ་གྷཾ་པཾ་ཤཾ་ལཾ་ཌཾ་ཞེས་པའི་ས་བོན་བརྒྱད་བལྟ་སྟེ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཉ་རོ་ཧི་ཏ་དང་། ཕག་པ་དང་། རུས་སྦལ་དང་། སྦྲུལ་དང་། སེང་གེ་དང་། སྟག་དང་། ཅེ་སྤྱང་དང་། དགེ་སློང་རྣམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་རོ་སྟེང་དུ་ཧཾ་སུཾ་ཤྭཾ་སིཾ་ཞེས་པའི་ས་བོན་བཞི་ལས་རྟའི་གདོང་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་ལྕགས་ཀྱུ་དང་། ཞགས་པ་དང་། ཐོད་པ་དང་། རལ་གྲི་རྣམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བདག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བདག་པོ་དང་དགའ་མའི་བསྲུབ་པ་དང་བསྲུབས་པའི་སྦྱོར་བས་ཧཱུཾ་ཨཾ་གི་ས་བོན་ལས་དབྱུང་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོའི་རྩིབས་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པའི་ གཞུང་ལུགས་དུ་མ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བླ་མའི་ཁ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདིར་གཞུང་དཀྲུགས་པ་ངོ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་བྱ་ཞེས་པའི་ངེས་པའོ། ། འབར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འོད་ཟེར་སྣ་ཚོགས་སྤྲོས་པ་དེ་ལས་ལྷ་མོ་ཁྲོ་མོའི་ཚོགས་སྤྲོས་པའོ། །

This is the meaning. Having thus heard the exhortation through song, as if in a dream, the phrases "HŪṂ and AṂ, arise!" and so forth are easy to understand. Furthermore, from the eight seed-syllables beginning with GAṂ and CAṂ, the eight goddesses beginning with Gaurī are to be emanated. Regarding the phrase "from these," they are to be placed in the center of the eight skull-cup seats that are about to be explained. Moreover, they are in the four intermediate directions. Likewise, the four yoginīs of the cardinal directions are upon corpse seats. Above those, one should visualize the eight seed-syllables GAṂ, CAṂ, VAṂ, GHAṂ, PAṂ, ŚAṂ, LAṂ, and ḌAṂ. From their complete transformation, the symbols of Gaurī and the others are a rohita fish, a pig, a tortoise, a snake, a lion, a tiger, a jackal, and a monk. Likewise, above the corpses of the yoginīs of the cardinal directions, from the four seed-syllables HAṂ, SUṂ, ŚVAṂ, and SIṂ, are the symbols of the horse-faced goddesses and the others: a hook, a noose, a skull-cup, and a sword. Likewise, regarding the phrase "the lord" and so forth, the lord and the consort, through the union of churning and being churned, are to be emanated from the seed-syllables HŪṂ and AṂ. Likewise, because there are many systems regarding the twelve spokes of the great wheel, this should be understood from the mouth of the guru. Here, the certainty is that the actions are to be performed in order to recognize the scrambled sequence of the source text. Regarding the phrase "blazing" and so forth, from the radiation of various light rays, the hosts of wrathful goddesses are emanated.

344

དེ་བཞིན་དུ་མ་མོའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཆོ་གའི་བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་བཞིན་མཚམས་བཞིར་ཐོད་པའི་གདན་རྣམས་ལ་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཤར་གྱི་མཚམས་ཀྱི་འདབ་མ་ལ་གཽ་རཱིའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདབ་མ་ གཉིས་ལ་ཙཽ་རཱིའོ། ། ཕྲ་མོ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་གཡུང་མོའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། དེ་ནི་བདེན་བྲལ་གྱི་འདབ་མ་ལ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདབ་མ་གཉིས་ལ་རོ་ལངས་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་གི་འདབ་མར་སྦོས་མོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདབ་མ་གཉིས་པར་གཏུམ་མོའོ། ། དབང་ལྡན་གྱི་འདབ་ མར་ཟ་ཕོད་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེའི་འདབ་མ་གཉིས་པར་ནི་རི་ཁྲོད་མའོ། ། ལྷ་མོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་མདོག་དང་ཕྱག་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤར་དང་། ལྷོ་དང་། ནུབ་དང་། བྱང་གི་འདབ་མ་རྣམས་ལ་རིམ་པ་བཞིན་རྟ་གདོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟའི་གདོང་ དང་། ཕག་གི་གདོང་དང་། ཁྱི་ཡི་གདོང་དང་། སེང་གེའི་གདོང་དང་། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་མ་བཞིའི་གཡོན་གྱི་ཕྱག་གཉིས་ལ་ཐོད་པ་དང་ཁ་ཊྭཱཾ་གའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཡས་ན་ནི་གྲི་གུག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྟ་གདོང་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཡས་ཀྱི་ཕྱག་དང་པོ་ལ་རིམ་པ་བཞིན་ལྕགས་ ཀྱུ་དང་། ཞགས་པ་དང་། ཐོ་བ་དང་། རལ་གྲི་བསྣམས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱག་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གླིང་བུ་མ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་མཚམས་བཞི་རུ་བསམ་པར་བྱའོ། །

Likewise, the "wheel of the mamos" and so forth are easy to understand. Regarding the phrase "in that manner" and so on: "the ritual activity" means that one should visualize, according to the sequence previously described, the skull-seats in the four intermediate directions starting with Gaurī. There, Gaurī is on the petal in the eastern intermediate direction. Similarly, Caurī is on the second petal. Pramohā is a synonym for Ḍombī; she is to be meditated upon on the petal in the southwest. Similarly, Vetālī is on the second petal. Similarly, Pukkasī is on the petal in the northwest. Similarly, Caṇḍālī is on the second petal. On the petal in the northeast is Śavarī. Similarly, on its second petal is Śābarī. The colors, hands, and hand-symbols of these goddesses are easy to understand. Likewise, on the petals in the east, south, west, and north, in sequence, are those called "Horse-Face" and so forth: the horse-face, the pig-face, the dog-face, and the lion-face. Thus, in the two left hands of these four yoginīs are the skull-cup and the khaṭvāṅga. Similarly, in the right hands are the curved knife (kartṛ). Likewise, in the first right hands of all of them, starting with the Horse-Face, they hold in sequence the iron hook, the noose, the hammer, and the sword. "Thus, four hands" and so forth are easy to understand. Similarly, the yoginīs starting with the Flute-Player are to be visualized in the four intermediate directions.

345

འདི་རྣམས་ནི་རང་གི་མིང་དང་མཐུན་པའི་མཚན་མ་ཕྱག་ན་བསྣམས་པའོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། འདི་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་མདོར་བསྡུས་པའོ། ། ད་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་བསྒོམ་པ་གསུངས་པ། འདིར་བསྒོམས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་སྔགས་པས་ཐོ་རངས་རང་གི་སྙིང་གར་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཡི་གེའི་ས་བོན་འོད་ཟེར་གྱི་ ཕྲེང་བ་ཅན་བལྟས་ཏེ། གདོང་དག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་གནས་སུ་ཞུགས་ནས་སྟན་བདེ་བ་ལ་འདུག་སྟེ། གནས་དང་བདག་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་བསྲུང་བ་བྱས་ནས། རང་གི་སྔགས་ཀྱིས་མཆོད་ཡོན་ལ་ཡོངས་སུ་བཟླས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་དཀྱིལ་འཁོར་མདུན་གྱི་ནམ་མཁའི་ངོས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་བལྟས་ཏེ། རང་གི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བའི་མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་བརྒྱད་ཀྱིས་མཆོད་པར་བྱའོ། ། གཽ་རཱི་རི་དྭགས་ཀྱིས་མཚན་འཛིན། ། ཙཽ་རཱིས་ཉི་མའི་སྣོད་ནི་འཛིན། ། བེ་ཏཱ་ལཱི་ཡི་ལག་ན་ཆུ། ། གྷསྨ་རཱིས་ནི་སྨན་འཛིན་ཏེ། ། པུཀྐ་སཱི་ནི་སྟོབས་ཅན་བསྣམས། ། དེ་བཞིན་རོ་འཛིན་ཤ་བ་རཱི། ། ཙཎྜ་ལཱི་ནི་ཅང་ཏེའུ་བརྡུང་། ། ཌོམྦི་ཕྲག་པ་ནས་ནི་འཁྱུད། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་སྐུ་ནམ་མཁའ་བལྟས་ཏེ་རང་གི་སྙིང་གར་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ལ་གནས་པའི་ཧཱུཾ་གི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱི་དང་གསང་ བའི་མཆོད་པ་རིག་མའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མཆོད་དེ། དེའི་མདུན་དུ་སྡིག་པ་བཤགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱ་སྟེ།

These hold in their hands the symbols that correspond to their respective names. The rest is easy to understand. This is a concise explanation according to the literal meaning. Now, the meditation on the three absorptions (samādhi) for these is taught in sequence: Here, the practitioner who has received the empowerment of meditation should, at dawn, visualize at their heart a moon maṇḍala bearing the seed-syllable of Hevajra, adorned with a garland of light rays. Having performed the purification of the face and so forth, they should enter a place of concentration and sit upon a comfortable seat. Having performed the protection of the site and themselves, they should consecrate the offering water with their own mantra. Then, visualizing the maṇḍala of Hevajra—the embodiment of all Tathāgatas—in the expanse of the sky before them, they should make offerings with the eight offering goddesses arising from their own seed-syllable: Gaurī holds a deer; Caurī holds a vessel of sun; Vetālī holds water in her hand; Ghasmarī holds medicine; Pukkasī holds Bali; likewise, Śavarī holds a corpse; Caṇḍālī beats a hand-drum; and Ḍombī embraces from the shoulder. Having thus visualized the Blessed One’s body, which emanates and reabsorbs, in the sky, they should perfectly worship with the outer and secret offerings arising from the seed-syllable HŪṂ residing upon the sun and moon at their heart, using the various types of consorts. In his presence, they should perform the confession of misdeeds and so forth.

346

གང་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པར་འབྱུང་བའི་བདག་གིས་སྡིག་པའི་ལས་བགྱིས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་བཤགས་པའོ། ། སླར་མི་བགྱིད་པར་ཁས་བླངས་སོ། ། གང་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་འཕགས་པ་རྣམས་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་དེ་མཐའ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ་། ། གཞན་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བར་བགྱིའོ། ། ཁམས་ གསུམ་པའི་བདག་ཉིད་དེ་མཐའ་དག་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་སངས་རྒྱས་དང་། དེས་གསུངས་པའི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་དང་། དེར་རྣལ་འབྱོར་མའི་ཚོགས་དང་། ལྷ་མོའི་ཚོགས་འཁོར་ལོར་བཞུགས་པའི་དགེ་ འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་བགྱིའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་པར་བགྱིའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་ བའི་དོན་དུ་དང་། ཇི་ལྟར་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་གསུམ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་རྗེས་སུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་ལྟར་བྱམས་པའི་མཚན་ཉིད་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱ་མཚོར་བྱིང་བའི་སེམས་ཅན་སྐྱབས་ མེད་པ་རྣམས་མཐོང་ནས་དེ་རྣམས་འདོན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་འདོད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དགའ་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའོ། །

Whatever sinful actions I have committed throughout beginningless saṃsāra over countless eons, I confess them all in the presence of the Bhagavān. I vow never to commit them again. Furthermore, I rejoice in all the virtues of all sentient beings, the noble ones, and ordinary individuals. Moreover, I dedicate them toward unsurpassed, perfect awakening. I take refuge in the Buddha, the Hevajra who is the nature of the three realms in the form of great bliss; in the Dharma, which is the nature of the mantras, mudrās, maṇḍalas, and so forth taught by him; and in the Saṅgha, the assembly of yoginīs and the host of goddesses dwelling in the maṇḍala. I shall generate the mind of unsurpassed awakening. For the sake of benefiting all sentient beings, I shall rely upon bodhicitta in order to perceive emptiness endowed with the supreme of all aspects. For the sake of the benefit and happiness of all sentient beings, and so that those who are fortunate may attain the three types of awakening, I shall cultivate great love, characterized by affection for all sentient beings like an only child. Likewise, seeing sentient beings who are without refuge and sinking in the ocean of conceptualization, I shall manifest great compassion, the nature of which is the desire to deliver them. In this way, I shall attain great joy for the sake of sentient beings.

347

དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཐའ་དག་གི་ཡུལ་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་ལ་སྔགས་པས་བཏང་སྙོམས་ སུ་བྱའོ། ། དེ་ནས་དངོས་པོ་མ་ལུས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པའི་སྔགས་བརྗོད་དེ། ཨོཾ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཛྙཱ་ན་བཛྲ་སྭ་བྷཱ་ཝ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། དེའི་རྗེས་སུ་སྔགས་ཀྱི་དོན་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་བདག་དང་ཁམས་གསུམ་པ་སྣང་བ་མེད་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། འདིར་གསུངས་པ། ཨོཾ་ནི་ གཟུགས་རྣམས་བཟུང་བ་སྟེ། ། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱིས་སོ། ། ཆ་ཡི་དབྱེ་བས་དོན་མེད་དེ། ། རྡུལ་ཕྲན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། ། ཤཱུ་ཡིས་སེམས་ནི་སྦྱངས་པ་ཉིད། ། མདུན་ན་གནས་པའི་འཁོར་ལོ་ཉིད། ། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བར་གནས་པ་ནི། ། དེ་རྣམས་སངས་རྒྱས་འདོད་པ་ཡིན། ། ནྱ། ། དེ་རྣམས་ལ་ནི་དབུ་མ་དགོད། ། ལུང་རྒྱུད་ལས་ནི་ཡོད་མིན་པའོ། ། འདིར་ནི་རྟག་པར་རྗེས་ཐོགས་བྱ། ། རྡུལ་ཕྲན་རྣམས་ནི་ཆ་མེད་ཕྱིར། ། ཏཱ། སེམས་ནི་ཉམས་པ་དེ་རྣམས་ལ། ། འདིར་ནི་མདོ་སྡེ་ཉིད་ནི་བསྟན། ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་གནས་པའོ། ། དེ་རྣམས་མེད་མིན་དབུ་མའོ། ། ཛྙཱ། ། འདིར་ནི་ཤེས་པ་ཙམ་གནས་ལ། ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་བསྟན། ། དེ་ཡང་མ་རིག་དེར་ཤེས་བྱ། ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མའོ། ། ན། ཡོད་མིན་མེད་མིན་འཁྲུལ་པ་ཉིད། ། དེས་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་སྣང་། ། དེ་རྣམས་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ། བརྟགས་ པའི་ཕྱིར་ན་འདིར་བསྟན་ཏོ། ། བ། རྩའི་དབུ་མ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ། ། མིང་ཙམ་ཉིད་དུ་དེ་ཤེས་བྱ། ། རྣམ་ཤེས་ཉིད་ནི་རིང་བའི་ཕྱིར། ། སྒྱུ་མ་རྫུན་པ་ཉིད་དུ་བྱ། ། ཛྲ།

Therefore, the practitioner of mantra should maintain equanimity toward all objects of conceptual thought, such as the eight worldly concerns. Then, one should recite the mantra that condenses the heart essence of the suchness of all phenomena without exception: oṃ śūnyatājñānavajrasvabhāvātmako ’haṃ. Following that, having directly realized the meaning of the mantra, one should meditate on oneself and the three realms as being without appearance. Regarding this, it is said: Oṃ is the grasping of forms, according to the Vaibhāṣika system. Since there is no object through the division of parts, atoms become emptiness. Śū is the purification of the mind, the very wheel situated in front. Those who abide in the Vaibhāṣika are those who assert the Buddha. Nyā: upon those, the Madhyamaka is established; it does not exist according to the scriptural tantras. Here, one should always follow [the sequence]; because atoms are partless, tā is the mind that has perished. Here, the Sautrāntika itself is taught; it abides conventionally. They are not non-existent, [but] the Madhyamaka. Jñā: here, one abides in mere cognition; the Yogācāra is taught. That too should be known as ignorance therein; it is the Yogācāra-Madhyamaka. Na: neither existent nor non-existent, it is indeed delusion. Therefore, blue and so forth appear. They do not become objects of observation; because they are imputed, they are taught here. Va: in the special central channel, one should know it as a mere name. Because consciousness itself is distant, it should be made an illusory falsehood. Jra:

348

དམ་པའི་དོན་གྱིས་བསྒྱིངས་པའི་ཕྱིར། ། དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཤད། ། རྡོ་རྗེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་བསམ་དུ་མེད་པའི་གཟུགས། ། སྭ། ། དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཙམ་ཉིད་ནི། ། དབུ་མ་ཆེན་པོར་ཤེས་པར་བྱ། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མིན། ། ཡོད་པ་མངོན་སུམ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ། བྷཱ། ཆ་དང་ཆ་མིན་རྣམ་པར་དཔྱད། ། སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་སེམས་མང་བས། ། དེ་རྣམས་རྟོགས་ པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ། ལྟ་བ་རྣམས་ནི་འདི་ཡིས་བསྟན། ། བ། སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་བསྒོམས་པ་ཡིས། ། བག་ཆགས་རྣམས་ནི་ཟད་པ་ཉིད། ། དེ་ལྟར་བྱས་དང་མ་བྱས་ཀུན། ། ཇི་སྲིད་བདག་གིས་རྣམ་པར་གནས། ། ཨཱཏྨ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བཟུང་བཏང་སྟེ། ། དེ་བཞིན་བརྗོད་མེད་ཆོས་ ཉིད་དོ། ། བླ་མའི་བཀའ་ནི་ཡིད་ཆེས་པས། ། འདི་ཡིས་སངས་རྒྱས་སངས་རྒྱས་མིན། ། ཀོ྅། ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་འཁོར་བ་ལས། ། བློ་དང་ལྡན་པ་གྲོལ་བར་འགྱུར། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་ཉིད་ཐོབ་ཅིང་། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ས་དེ་བཞིན། ། ཧཾ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས། ། བདག་ ཉིད་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་ནི། ། སྔགས་ཀྱི་དག་པ་ཉིད་ནི་ཤེས། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ནི་འཁྲུལ་པ་སྤངས། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འདིས། ། འགྲུབ་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། ། རང་གི་ལྟ་བ་རྟོགས་པས་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེས་ན་སྨོན་ལམ་རྗེས་སུ་དྲན་ཏེ་ནམ་མཁར་འདི་བསྒོམ་པར་ བྱའོ། ། རཾ་ལས་ཉི་མ་མདུན་དུ་བསྒོམ་བྱས་ཏེ། ། ཉི་དེར་ཧཱུཾ་བྱུང་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ། རྡོ་རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བསྒོམ་བྱ་བ། ། ར་བ་དང་ནི་གུར་ནི་བཅིང་བར་བྱ། །

Because it is exalted by the ultimate truth, that suchness is explained. It is taught by the vajra dharmas; the vajra is the inconceivable form. Svā. The mere essence of things should be known as the Great Middle Way. All of those do not exist, because existence is seen directly. Bhā. Having analyzed parts and non-parts, the Buddhists, through the multiplicity of mind, attain realization of those. By this, the views are shown. Va. By meditating on that very reality of the Buddha, the habitual tendencies are exhausted. Thus, all that is done and not done, as long as the self remains. Ātmā. Having abandoned the grasping of the self, the nature of phenomena is likewise inexpressible. Through trust in the Guru’s word, by this, one is a Buddha or not a Buddha. Koḥ. From saṃsāra, such as anger and so forth, the wise will be liberated. Having attained the dharmadhātu itself, that is the level of the Vajra Holder. Haṃ. Present sentient beings, who practice the pride of self, know the purity of mantra. The practitioner has abandoned delusion. By this wisdom of emptiness, accomplishment is achieved and not otherwise; this is the intention of "realizing one's own view." Therefore, recollecting the aspiration, one should meditate on this in space. Having meditated on a sun from RAṂ in front, from that sun arises a HŪṂ, which is a crossed vajra. One should meditate on that very vajra and bind the fence and the canopy.

349

དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་ར་བ་དང་རྡོ་རྗེ་གུར་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་ནང་དུ་རྡོ་རྗེ་བླ་རེ་ཡང་བསྒོམས་ཏེ་བགེགས་བསྐྲད་པར་བྱའོ། ། དེའི་ནང་ན་ནམ་མཁའ་ཁྱབ་པ་ཅན། ། སྟོན་ཀའི་ཟླ་བའི་ལྟར་དཀར་བ་རྩེ་མོ་གསུམ་དུ་གནས་པ་ནང་ཁོང་སྟོང་ཆེན་མོ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་ནང་དུ་དབང་ཆེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྲུ་བཞི་ཁ་དོག་སེར་པོའོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཟླུམ་པོ་དཀར་པོའོ། ། དེའི་ སྟེང་དུ་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྲུ་གསུམ་དམར་པོའོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གཞུའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་ནག་པོའོ། ། དེ་རྣམས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྣ་ཚོགས་པདྨ་ཆེན་པོའི་ལྟེ་བར་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་ལ་གནས་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་རྣམ་པར་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་མཆོག་ཏུ་ འབར་བ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་རང་བཞིན་གྲུ་བཞི་རྟ་བབས་བཞིས་བརྒྱན་པ་ཀ་བ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཛེས་པ་ཁ་ཁྱེར་བཞིར་མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་བརྒྱད་གཉིས་ཀྱིས་མཆོད་པ་བྱེད་པ། དྲ་བ་དང་དྲ་ཕྱེད་པས་སྤྲས་པ། རྡོ་རྗེའི་ཐིག་གིས་བརྒྱན་པ། རླུང་གིས་བསྐྱོད་པའི་བ་དན་སྣ་ཚོགས་པའི་མཆོག་ དྲིལ་བུའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་པདྨ་འདབ་མ་བཅུ་གཉིས་པ་ལྟེ་བ་དང་གེ་སར་དང་ལྡན་པ་ཀུན་ཏུ་དཀར་པོ་དང་ཟླ་བ་ལྟར་སྣང་བ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་ནང་དུ་ཆུད་ཅིང་ཀུན་ནས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར། དེའི་སྟེང་དུ་ཚངས་པའི་ཐོད་པའོ། ། དེའི་ དབུས་སུ་ཧཱུཾ་འོད་ཟེར་སྣ་ཚོགས་པ་འཕྲོ་བ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །

In that way, one should visualize the vajra fence and the vajra canopy. Within that, one should also visualize a vajra awning and expel obstructing spirits (vighna). Inside that, one should visualize the source of phenomena (dharmodaya), which pervades space, white like the autumn moon, abiding with three peaks, and having a great hollow interior. Within that is the square maṇḍala of the great powerful earth, yellow in color. Above that is the circular white maṇḍala of water. Above that is the triangular red maṇḍala of fire. Above that is the black maṇḍala of wind, shaped like a bow. From the complete transformation of these, one should contemplate the celestial palace (vimāna) situated upon a crossed vajra at the center of a great multicolored lotus. Furthermore, it is supremely blazing, composed of various jewels, square, adorned with four archways, and beautifully graced by eight pillars. On the four ledges, sixteen offering goddesses present offerings. It is embellished with lattices and half-lattices, adorned with vajra lines, and features various supreme banners stirred by the wind, resounding with the sound of bells. In its center is a twelve-petaled lotus, complete with a hub and filaments, entirely white and appearing like the moon, situated within the source of phenomena and completely encircling it. In its center is a moon maṇḍala, and upon that is a Brahma-skull. In the center of that, one should visualize the syllable HŪṂ radiating various rays of light.

350

དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བདག་ཉིད་ལྷའི་གཟུགས་སུ་བསྒོམ་སྟེ། ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྩ་བའི་ཞལ་ནག་པོ་གཡས་པ་དང་གཡོན་པ་དཀར་པོ་དང་དམར་པོའོ། ། ཡང་ན་ལུས་ཐམས་ཅད་ནི་དཀར་པོའོ། ། གཡོན་ དང་གཡས་དམར་པོ་དང་ནག་པོ་ཇི་ལྟར་འདོད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྤྱན་གསུམ་པ་ཕྱག་དྲུག་དང་ལྡན་པ་གཡས་ཀྱི་ཕྱག་གསུམ་ལ་རིམ་པ་བཞིན་རྡོ་རྗེ་དང་མདའ་དང་རྩེ་གསུམ་མོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཡོན་རྣམས་ལ་བདུད་རྩི་ལྔས་གང་བའི་ཐོད་པ་དང་གཞུ་དང་རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུའོ། ། རལ་པའི་ཅོད་པན་གྱིས་བརྒྱན་ པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཁྱུད་པའི་ཤེས་རབ་མའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེའི་སྙིང་གར་ཟླ་བའི་སྟེང་དུ་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པའོ། ། དེའི་ལྟེ་བ་ལ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་དབུས་སུ་ཧཱུཾ་དང་ཨོཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རྡོ་རྗེ་གྲི་གུག་གོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་གཉིས་འོད་ཟེར་ལྔའི་རང་ བཞིན་འབར་བའི་ཕྲེང་བ་ཀུན་ནས་འཕྲོ་བ་ལས་མཁའ་འགྲོ་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་དྲག་མོའི་རིགས་ཀྱི་ཚོགས་སྤྲོས་ཏེ་འགྲོ་བའི་དོན་བྱས་ནས་སླར་དེ་ཉིད་དུ་གཞུག་གོ། ། དེ་ཐམས་ཅད་རིམ་པ་བཞིན་འགྱུར་བར་བལྟ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་། ཟླ་བ་དང་། རྡོ་རྗེ་ཨཱ་ལི་དང་། ཀཱ་ལི་དང་། མཚན་མ་གཉིས་དང་། ས་བོན་གཉིས་གྱུར་པ་ལས་བདག་ཉིད་དཔལ་དགྱེས་མཛད་རྡོ་རྗེའི་སྐུའི་མདོག་ནག་པོ་ཞལ་བརྒྱད་པ་ཞབས་བཞི་པ་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པ་བདུད་བཞི་མཉམ་པར་མནན་པ་བདག་མེད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་དགྱེས་པར་མཛད་པ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཆགས་པ་ལ་ གཉིས་གཉིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བལྟའོ། །

Through the complete transformation of that, one should meditate on oneself in the form of the deity, with three faces and six arms. The central face is black, while the right and left are white and red, respectively. Alternatively, the entire body may be white, with the left and right faces red and black, as desired. Likewise, he has three eyes and six arms; in the three right hands, there are, in order, a vajra, an arrow, and a trident. Similarly, in the left hands, there are a skull-cup filled with the five nectars (amṛta), a bow, and a vajra-bell. Adorned with a crown of matted locks, the Blessed One is embraced by the Wisdom Consort (prajñā) in the same manner. At the heart of the one who has become thus, upon a moon disc, is a five-pronged vajra. In its hub, in the center of the union of the vowels (āli) and consonants (kāli), is a hūṃ and an oṃ; from their complete transformation, there arises a vajra-knife (kartṛ). Above that, from the two seed-syllables of that very [deity] radiating garlands of blazing light of five colors, the hosts of the families of the fierce ḍākas and ḍākinīs are emanated. Having performed the benefit of beings, they are reabsorbed back into that very place. One should visualize all of these transforming in sequence: Vajrasattva, the moon, the vajra, the āli and kāli, the two symbols, and the two seed-syllables. From their transformation, one visualizes oneself as the glorious Hevajra, black in color, with eight faces, four legs, and sixteen arms, trampling the four Māras. Together with Nairātmyā, he is engaged in the supreme joy of great bliss, entering into union in the manner of the two-in-two. One should visualize [the process] in this way.

351

དེ་ནས་ཨོཾ་པདྨ་སུ་ཁཱ་དྷ་ར་མ་ཧཱ་རཱ་ག་སུ་ཁཾ་དཏ་ཙ་ཏུ་རཱ་ནནྡ་བྷ་ག་བི་ཤྭ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཀཱ་རྱཾ་ཀུ་རུ་ཥྭ་མེ། ཨོཾ་བཛྲ་མ་ཧཱ་དྭེ་ཥ་ཙ་ཏུ་རཱ་ནནྡ་དྭ་ཡ་ཀ་ཁ་ག་མུ་ཁཻ་ཀ་རཱ་སོ་ནཱ་ཐ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཀཱ་རྱཾ་ཀུ་རུ་ཥྭ་མེ། ཕྱིའི་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཆགས་པའི་གོ་ཆ་ལ་འདི་ལྟར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་སྙིང་གར་ཟླ་བ་དང་རྡོ་རྗེའི་སྟེང་དུ་ཧཱུཾ་ངོ་། ། བདག་མེད་པ་ལ་ཡང་ནུ་མའི་བར་དུ་ཟླ་བ་དང་གྲི་གུག་ས་བོན་འབར་བས་མཛེས་པའོ། ། འདི་ནི་སྦྱོར་བ་དང་པོ་ཞེས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་སྙིང་གི་མཚན་མ་ལ་གནས་པའི་ས་བོན་དང་། བསྲུབ་པ་ དང་བསྲུབས་པའི་ཁ་སྦྱོར་ལས་ལྷ་མོའི་འཁོར་ལོ་རྣམས་དབྱུང་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཤར་ལ་སོགས་པའི་འདབ་མར་རིམ་པ་བཞིན་ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། ཉེ་དབང་དང་། དྲག་པོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མེ་ལ་སོགས་པའི་མཚམས་བཞིར་འདབ་མ་བརྒྱད་ལ་ཐོད་པ་གཉིས་གཉིས་ བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་འདབ་མ་བཅུ་གཉིས་པའི་འཁོར་ལོའོ། ། རྒྱ་ལ་སྒྲུབ་པོའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་བྱེད་ན་དེ་རྣམས་ཀྱི་འདབ་མ་བརྒྱད་ལ་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པའི་གདན་ཐོད་པ་བརྒྱད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤར་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་བཞི་རུ་ཚངས་པ་ལ་ སོགས་པ་བཞིའི་སྟན་གྱི་སྟེང་དུ་རྟ་གདོང་མ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་བཞི་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མཚམས་བཞིར་གླིང་བུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞི་རྣམས་ཀྱིའོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་གདན་གྱི་སྟེང་དུ་རིམ་པ་བཞིན་ཟླ་བའི་གཟུགས་བཅུ་གཉིས་སོ། །

Then: OṂ PADMA SUKHĀDHARA MAHĀRĀGA SUKHAṂ DATTA CATURĀNANDA BHAGA VIŚVA HŪṂ HŪṂ KĀRYAṂ KURUṢVA ME. OṂ VAJRA MAHĀDVEṢA CATURĀNANDA DVAYAKA KHAGAMUKHE KĀRASONĀTHA HŪṂ HŪṂ KĀRYAṂ KURUṢVA ME. One should likewise consecrate the armor of intense passion for external activities in this way. Then, at the heart, upon a moon and a vajra, is the syllable HŪṂ. For Nairātmyā as well, between the breasts, there is a moon and a curved knife, beautified by a blazing seed-syllable. This is called the "first union" and is the Svābhāvikakāya of meditative absorption. Following that, from the seed-syllable residing in the heart-mark, and through the union of churning and being churned, the circles of goddesses are to be emanated. Then, on the petals in the east and so forth, in order, are Brahmā, Indra, Upendra, and Rudra. Likewise, in the four intermediate directions such as the southeast, on the eight petals, there are two skull-cups each, making eight in total. Thus is the twelve-petaled wheel. Alternatively, according to the specific practitioner, if an eight-petaled wheel is made, then on those eight petals are the eight skull-cups serving as the seats for Gaurī and the others. Likewise, at the four gates in the east and so forth, upon the seats of the four such as Brahmā, are the four yoginīs beginning with Hayāsyā. Likewise, in the four intermediate directions are the four beginning with Vaṃśā. Upon the seats of these, in order, are the twelve forms of the moon.

352

དེ་བཞིན་དུ་དབང་ལྡན་ལ་སོགས་པའི་ མཚམས་བཞིར་གླིང་བུ་མ་ལ་སོགས་པའི་གདན་གཤིན་རྗེ་དང་ནོར་བདག་དང་བདེན་བྲལ་དང་ཐགས་བཟང་རིས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཟླ་བའི་གཟུགས་བཞིའོ། ། དེ་ལྟར་བཅུ་དྲུག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཟླ་བའི་གཟུགས་བཅུ་དྲུག་རྣམས་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་ཧཾ་སུཾ་ཤྭཾ་སིཾ་དང་། དེ་ བཞིན་དུ་གཾ་ཙཾ་བཾ་གྷཾ་པཾ་ཤཾ་ལཾ་ཌཾ་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་བཾ་བཱཾ་མུཾ་མཱུཾ་མོ། ། དེ་ལྟར་བརྒྱད་གཉིས་ཀྱི་ས་བོན་བལྟའོ། ། དེ་སོ་སོར་གྱུར་པ་ལས་རྟ་གདོང་མ་ལ་སོགས་པའི་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དང་། གླིང་བུ་མ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལས་ལྕགས་ཀྱུ་དང་ ཞགས་པ་དང་། ལྕགས་སྒྲོག་དང་། རལ་གྲི་རྣམས་བསམ་མོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རོ་ཧི་ཏའི་ཉ་དང་། ཕག་པ་དང་། རུས་སྦལ་དང་། སྦྲུལ་དང་། སེང་གེ་དང་། སྟག་དང་། ཅེ་སྤྱང་དང་། དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱང་བསམ་མོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གླིང་བུ་དང་། པི་ཝང་དང་། རྔ་རིང་དང་། རྫ་རྔ་རྣམས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་རྣམས་སོ། ། དེ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལས་རྟ་གདོང་མ་ལ་སོགས་པ་དང་། ། གཽ་རཱི་མ་ལ་སོགས་པ་དང་། གླིང་བུ་མ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཤར་གྱི་སྒོར་བཾ་ལས་བྱུང་བ་ཁ་དོག་ནག་ པོ་ཞལ་དང་པོ་ནག་པོའོ། ། གཡས་དང་གཡོན་དཀར་པོ་དང་སེར་པོའོ། ། སྟེང་དུ་རྟའི་གདོང་པ་ལྗང་གུའོ། ། དེ་ལྟར་ཞལ་བཞི་དང་ཕྱག་བཞིའོ། ། དེ་ལ་གཡས་ཀྱི་ཕྱག་དང་པོ་ལ་ལྕགས་ཀྱུའོ། ། གཉིས་པ་ལ་གྲི་གུག་གོ། །

Likewise, in the four intermediate directions, such as the northeast and so forth, are the seats of the Flute Player and the others, namely Yama, Vaiśravaṇa, Rākṣasa, and Vemacitrin; upon these are four moon-forms. Thus, there are sixteen. In that way, the sixteen moon-forms should be emanated. Upon them are the syllables Haṃ, Suṃ, Śvaṃ, and Siṃ, and likewise Gaṃ, Caṃ, Vaṃ, Ghaṃ, Paṃ, Śaṃ, Laṃ, and Ḍaṃ. Likewise, Vaṃ, Vāṃ, Muṃ, and Mūṃ. Thus, one should visualize the sixteen seed-syllables. From their individual transformation arise the symbols of Aśvamukhī and the others, as well as Gaurī and the others, and the Flute Player and the others. From those, one should contemplate the hook, the noose, the chain, and the sword. Likewise, one should also contemplate the rohita fish, the pig, the tortoise, the snake, the lion, the tiger, the jackal, and the monk. Likewise, one should meditate upon the flute, the lute, the long drum, and the clay drum. Upon those are their respective seed-syllables. From the unification of all these, Aśvamukhī and the others, Gaurī and the others, and the Flute Player and the others should be generated. There, at the eastern gate, from Vaṃ arises a black figure whose first face is black, the right and left are white and yellow, and the horse head above is green. Thus, there are four faces and four arms. In that regard, the first right hand holds a hook, and the second holds a curved knife.

353

གཡོན་པ་དག་ལ་ཐོད་པ་དང་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་བསྣམས་པ་ཚངས་ པ་མནན་པ་དགོད་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷོའི་སྒོར་ཕག་པའི་གདོང་མ་སུཾ་ལས་བྱུང་བ་ཁ་དོག་སེར་པོ་ཞལ་བཞི་པ་ཕྱག་བཞི་པའོ། ། གཡས་དང་གཡོན་གྱི་ཞལ་དཀར་པོ་དང་ནག་པོའོ། ། རྩ་བའི་ཞལ་སེར་པོའོ། ། སྟེང་དུ་ཕག་གི་གདོང་དམར་པོའོ། ། གཡས་ན་ཞགས་པའོ། ། ལྷག་ མ་རྣམས་ནི་རྟ་གདོང་མ་བཞིན་ཏེ་དབང་པོ་མནན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནུབ་ཀྱི་སྒོར་ཤྭཾ་ལས་བྱུང་བ་ཁྱི་གདོང་མ་ཁ་དོག་དམར་པོ་ཞལ་བཞི་པ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དབུས་དམར་བ་གཡས་དང་གཡོན་གྱི་ཞལ་ནག་པོ་དང་དཀར་པོར་སྣང་བའོ། ། སྟེང་དུ་ཁྱི་གདོང་མ་སེར་པོའོ། ། ཕྱག་བཞི་ལ་གཡས་ཀྱི་ ཕྱག་ན་ལྕགས་སྒྲོག་གོ། ། ལྷག་མ་རྣམས་ཕག་གི་གདོང་མ་བཞིན་ཉེ་དབང་མནན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་གི་སྒོར་སིཾ་ལས་བྱུང་བ་སེང་གདོང་མ་ཁ་དོག་ལྗང་གུ་ཞལ་བཞི་པ་ཞལ་དང་པོ་ལྗང་གུའོ། ། གཡས་དང་གཡོན་གྱི་ཞལ་ནག་པོ་དང་དམར་པོའོ། ། སྟེང་གི་ཞལ་སེང་གེའི་གཟུགས་ འབར་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱག་བཞི་པ་གཡས་ན་རལ་གྲིའོ། ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཁྱི་གདོང་མ་བཞིན་དྲག་པོ་མནན་པ་དགོད་དོ། ། འདི་རྣམས་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་འཛིན་པ་ཕྱོགས་ཀྱི་གོས་ཅན་རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མེའི་མཚམས་སུ་གཽ་རཱི་གཾ་ལས་ བྱུང་བའི་ཁ་དོག་དཀར་པོ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་བཞི་པ། ཕྱག་གཡས་གཉིས་མདའ་དང་རྡོ་རྗེ་གྲི་གུག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཡོན་དག་ན་གཞུ་དང་ཁྲག་གིས་གང་བའི་ཐོད་པ་བསྣམས་པ་ཐོད་པའི་གདན་གྱི་དབུས་སུ་བསམ་པར་བྱའོ། །

In the left hands, she holds a skull-cup and a khaṭvāṅga, and she should be visualized as trampling upon Brahmā. Likewise, at the southern gate, there is the sow-faced goddess arising from the syllable suṃ; she is yellow in color, with four faces and four arms. Her right and left faces are white and black, respectively, and her central face is yellow. Above is a red sow’s face. In her right hand is a noose; the remaining [attributes] are like those of Hayamukhī, and she tramples upon Indra. Likewise, at the western gate, there is the dog-faced goddess arising from the syllable śvāṃ; she is red in color, with four faces. In sequence, the central face is red, the right and left faces appear black and white, and the upper face is a yellow dog’s face. Among her four arms, the right hand holds an iron chain; the remaining [attributes] are like those of Śūkarāsyā, and she tramples upon Upendra. Likewise, at the northern gate, there is the lion-faced goddess arising from the syllable siṃ; she is green in color, with four faces. The first face is green, the right and left faces are black and red, and the upper face has the blazing form of a lion. Likewise, she has four arms, and in the right hand is a sword. The remaining [attributes] are like those of Śvānamukhī, and she should be visualized as trampling upon Rudra. These [deities] should be visualized as holding the five mudrās, wearing garments of the directions, and adorned with all ornaments. Likewise, in the southeast, there is Gaurī arising from the syllable gaṃ; she is white in color, with one face and four arms. Her two right hands hold an arrow and a vajra-knife (kartṛka). Likewise, in her left hands, she holds a bow and a skull-cup filled with blood; she should be visualized in the center of a skull-throne.

354

དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཉིད་ཀྱི་འདབ་མ་གཉིས་པ་ལ་ཙཽ་རཱི་ ཙཾ་ལས་བྱུང་བ་ཁ་དོག་དམར་པོ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་བཞི་པ་ཕྱག་གཡས་གཉིས་ན་འཁོར་ལོ་དང་ཅང་ཏེའུ་འོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཡོན་གཉིས་ན་ཐོད་པ་དང་ལྕགས་ཀྱུ་འཛིན་པ་གཟུགས་མཛེས་མ་དགོད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བདེན་བྲལ་གྱི་འདབ་མར་ཕྲ་མོ་ཧཱ་ཌཾ་ལས་བྱུང་བ་ཁ་དོག་ནག་པོ་ཞལ་གཅིག་ ཕྱག་བཞི་གཡས་ཀྱི་ཕྱག་གཉིས་ལ་ཐོ་བ་དང་རྩེ་གསུམ་འཕྱར་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཡོན་གྱི་ཕྱག་དག་ལ་ཐོད་པ་དང་ཐོད་པ་ལྕང་ལོ་ཅན་མགོ་བོའི་མིང་ཅན་གཉིས་པའོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱི་འདབ་མ་གཉིས་ལ་བཾ་ལས་བྱུང་བའི་བེ་ཏཱ་ལཱི་དཀར་སེར་དུ་སྣང་བ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་བཞི་པ་གཡས་ ཀྱི་ཕྱག་གཉིས་ན་རྡོ་རྗེ་དང་ཆུ་དང་ཐོད་པའོ། ། གཉིས་པ་ན་བཤང་བས་གང་བའི་ཐོད་པའོ། ། གཡོན་དག་ན་ཆང་གིས་གང་བའི་ཐོད་པ་དང་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་བསྣམས་པ་མཛེས་པའི་གཟུགས་ཅན་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་གི་མཚམས་སུ་བཾ་ལས་བྱུང་བའི་ པུཀྐ་སཱི་ཁ་དོག་སེར་པོ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་བཞི་པ། གཡས་ཀྱི་ཕྱག་གཉིས་ལ་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཕྱག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཡོན་དག་ལ་ལྕུག་མ་དང་ཤས་གང་བའི་ཐོད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཉིད་ཀྱི་འདབ་མ་གཉིས་པ་ལ་ ཙཾ་ལས་བྱུང་བའི་ཙཎྜ་ལཱི་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་བཞི་པ། གཡས་ཀྱི་ཕྱག་གཉིས་ལ་རླུང་རས་དང་། ཁུ་བས་གང་བའི་ཐོད་པའོ། ། གཡོན་དག་ལ་རང་བྱུང་གི་མེ་ཏོག་གིས་གང་བའི་ཐོད་པ་དང་དེ་བཞིན་དུ་པདྨ་དཀར་པོའོ། །

Likewise, on the second petal of this [mandala], one should place Caurī, who arises from the syllable caṃ, is red in color, has one face and four arms, and holds a wheel and a hand-drum (ḍamaru) in her two right hands. Similarly, in her two left hands, she holds a skull-cup and a hook; she is of beautiful form. Likewise, on the petal of the Nairṛtya [direction], one should place Ṭakkī, who arises from ṭaṃ, is black in color, has one face and four arms, and brandishes a hammer and a trident in her two right hands. Similarly, in her two left hands, she holds a skull-cup and a second skull-cup known as the "Aḍakavatī" [the one with locks of hair]. On the two petals of this [mandala], one should meditate on Vetālī, who arises from vaṃ, appears white-yellow in color, has one face and four arms, and holds a vajra, water, and a skull-cup in her two right hands. In the second [right hand], she holds a skull-cup filled with excrement. In her two left hands, she holds a skull-cup filled with wine and a khaṭvāṅga; she is of beautiful form. Likewise, in the Vāyu [direction], one should meditate on Pukkasī, who arises from vaṃ, is yellow in color, has one face and four arms, and holds a wish-fulfilling tree and a jewel together with a varada (boon-granting) mudrā in her two right hands. Similarly, in her two left hands, she holds a creeper and a skull-cup filled with flesh. Likewise, on the second petal of this [mandala], one should meditate on Caṇḍālī, who arises from caṃ, is blue in color, has one face and four arms, and holds a wind-cloth and a skull-cup filled with semen in her two right hands. In her two left hands, she holds a skull-cup filled with self-arisen flowers and a white lotus.

355

དབང་ལྡན་དུ་གྷཾ་ལས་བྱུང་བའི་གྷསྨ་རཱི་ལྗང་གུ་ དང་སེར་པོར་སྣང་བ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་བཞི་པ་ཕྱག་གཡས་ཀྱི་དང་པོར་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པའོ། ། ཕྱག་གཡས་གཉིས་ལ་རྡོ་རྗེ་མེའི་ཐབ་ཁུང་བསྣམས་པའོ། ། གཡོན་ལ་དགྲ་སྟའོ། ། གཉིས་པ་ལ་ཞག་གིས་གང་བའི་ཐོད་པ་བསྣམས་པའོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱི་འདབ་མ་གཉིས་པ་ལ་ཤཾ་ ལས་བྱུང་བའི་ཤ་བ་རཱི་ཁ་དོག་དཀར་པོ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་བཞི་པ་གཡས་ཀྱི་དང་པོ་ལ་ཐོད་པ་རོས་གང་བའོ། ། གཉིས་པ་ལ་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཡོན་པ་ལ་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་དང་ཞགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་རང་སྣང་གི་ཐབས་དང་ལྡན་པ་སྤྱན་གསུམ་པ་མཆེ་བ་གཙིགས་པའི་ཞལ་ཅན་སྐྲ་ སེར་པོ་གྱེན་དུ་ལངས་པ་གཅེར་བུའི་ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཞབས་གཡོན་བརྐྱང་བའོ། ། སྒེག་པ་དཔའ་བོ་མི་སྡུག་པ། ། དྲག་པོ་བཞད་པ་འཇིགས་བྱེད་དང་། ། སྙིང་རྗེ་རྔམ་དང་ཞི་བ་རྣམས། ། གར་དགུའི་ཉམས་རྣམས་དང་ནི་ལྡན། ། ཞེས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གླིང་བུ་མ་ལ་སོགས་པ་ འབྱུང་བ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་སྤྲོས་པ་ལས་བྱུང་བ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་བསྙེན་པ་དང་། ཉེ་བའི་བསྙེན་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལས་ཐབས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་རྡོ་རྗེ་ལས་བྱུང་བའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དབྱིབས་ལ་སོགས་ པའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་བསྙེན་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་འབྱུང་བ་ནི་ཉེ་བའི་བསྙེན་པའོ། །

In the northeast, from the syllable Ghaṃ, arises Ghasmarī, green and yellow in appearance, with one face and four arms. Her first right hand bestows fearlessness; the second right hand holds a vajra fire hearth; and the left hands hold a battle-axe and a skull-cup filled with grease. On the second petal of this [maṇḍala], from the syllable Śaṃ, arises Śavarī, white in color, with one face and four arms. Her first right hand holds a skull-cup filled with nectar, and the second holds a vajra. Likewise, her left hands hold a khaṭvāṅga and a noose. Thus, all of them are endowed with the method of self-appearance, possessing three eyes, baring their fangs, with yellow hair standing erect, and adorned with the five mudrās of the naked state, with the left leg extended. As it is said: "Amorous, heroic, and repulsive; Fierce, laughing, and terrifying; Compassionate, wrathful, and peaceful— They possess the nine dramatic moods." In the same way, the arising of the Flute Player and the others should also be understood. Thus, one should meditate on the emanation of bodhicitta. Following that, the approach, the near-approach, and the accomplishment are to be described. In this context, the approach consists of everything from the emergence of the Blessed One from the vajra of the Vajradhara of Method, up to his form and so forth. The near-approach is the arising of the maṇḍala.

356

དེའི་རྗེས་སུ་ཧོ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་སུ་སྤེལ་བའི་ཡི་གེ་གསུམ་ནང་དུ་ཞུགས་པས་ཤིན་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རོ་གཅིག་པས་རང་གི་རིག་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཞུ་བར་གྱུར་པ་ས་བོན་གྱི་གཟུགས་སུ་ ཀུན་ཏུ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ནས་པུཀྐ་སཱི་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་བཞི་བདག་ཅག་མགོན་མེད་པར་ཤེས་ནས་ཐམས་ཅད་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཐོབ་པས་ཤིན་ཏུ་གདུང་བ་དྲག་པོས་ཐུགས་སད་པར་བྱེད་པའི་རྡོ་རྗེའི་ལུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐུགས་སློང་བར་བྱེད་དེ། རྗེ་བཙུན་བཞེངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་གླུས་རྨི་ལམ་བཞིན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐུགས་སད་དེ། བདུད་རྩི་གཟུགས་ལས་ཟླ་བའི་གཟུགས་སོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་ཧཱུཾ་དེ་ལས་རྡོ་རྗེའོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་ལྟེ་བར་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཁ་སྦྱོར་གཉིས་ཀྱི་སྟེང་དུ་ས་བོན་གཉིས་སོ། ། དེ་ལས་མཚན་མ་གཉིས་ཏེ་དེའི་ སྟེང་དུ་ཧཱུཾ་དང་ཨཾ་གཉིས་ཏེ། དེ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་ཐོད་པའི་ཟླ་བ་བདུད་བཞིའི་སྟེང་དུ་ཧཱུཾ་ལས་བྱུང་བའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ཨཾ་ལས་བྱུང་བའི་བདག་མེད་མ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཁུ་བ་ལས་བཞེངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་ཧེ་རུ་ ཀར་བདག་ཉིད་སྤྲུལ་པར་བྱའོ། ། ཞབས་རྣམས་ས་ལ་བརྡབས་པ་ཡིས། ། ལྷ་དང་ལྷ་མིན་རྣམས་ནི་བསྡིགས། ། མ་མོའི་འཁོར་ལོ་ཉམས་དགའ་བར། ། འདི་ལྟ་བུ་ཡི་གཙོ་བོར་བསྒོམ། ། ཞལ་བརྒྱད་ཞབས་ནི་བཞི་དང་ལྡན། ། བཅུ་དྲུག་ཕྱག་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བརྒྱན། ། བདུད་བཞི་ མཉམ་པར་མནན་པ་ནི། ། འཇིགས་པ་ཡང་ནི་འཇིགས་པར་བྱེད། ། སྒེག་པ་ལ་སོགས་ཉམས་དང་ལྡན། །

Following that, the three syllables interspersed between the two hos enter within, and through the single taste of the most supreme, uninterrupted great bliss, they melt together with one’s own consort and abide in the form of the seed-syllables. Then, the four goddesses, Pukkasī and the others, perceiving that we are without a protector, become distressed in every way. With intense and fervent longing, they awaken the mind of the Blessed One and stir the vajra body, exclaiming, "O Venerable One, arise!" and so forth. Through these songs of suchness, the mind of the Blessed One is awakened like a dream. From the form of the nectar comes the form of the moon. Above that, from hūṃ comes a vajra. Above that, at the hub, are the two seed-syllables upon the union of the āli and kāli. From those come the two signs, and above them are hūṃ and aṃ. From the unification of all these, in the center of the maṇḍala, upon a skull-moon above the four Māras, the Blessed One arises from the fluid of the union of the Blessed One—who emerges from hūṃ—and Nairātmyā—who emerges from aṃ. One should emanate oneself as the Blessed One, the glorious Heruka. "By stamping his feet upon the earth, he threatens the gods and asuras. In the delightful circle of the Mātṛs, one should meditate on the Lord in this way: possessing eight faces and four feet, adorned with sixteen arms. Treading equally upon the four Māras, he strikes fear even into the fearful. He possesses the moods of the erotic and the rest."

357

མགོ་ཡི་ཕྲེང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན། ། རྐང་པ་དག་ལ་གཡེར་ཀའི་སྒྲ། ། ཉི་མ་ལ་གནས་གར་དང་ལྡན། ། སྤྱི་བོར་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེས་མཚན། ། ཁ་དོག་ནག་པོ་འཇིགས་མཛད་པ། ། ཉིད་ཀྱི་ཞལ་ནས་ཧཱུཾ་སྤྲོ་བ། ། སྐུ་ལ་ཐལ་བའི་རྡུལ་གྱིས་བྱུགས། ། བདག་མེད་མ་དང་ཁ་སྦྱོར་བས། ། གཉིས་གཉིས་དག་ལ་སྙོམས་ཞུགས་པ། ། དུར་ཁྲོད་བརྒྱད་ཀྱི་དབུས་སུ་ནི། ། དབའ་རླབས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན། ། རྩ་ཞལ་ནག་པོ་བཞད་པ་སྟེ། ། གཡས་ནི་ཀུནྡ་ལྟ་བུ་སྟེ། ། གཡོན་ ནི་དམར་མོ་འཇིགས་ཆེན་པོ། ། སྟེང་གི་ཞལ་ནི་རྣམ་པར་གཙིགས། ། ལྷག་མའི་ཞལ་ནི་བུང་བ་མཚུངས། ། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་སྤྱན་གྱིས་ཕྱུག། དེ་བཞིན་གཡས་ཀྱི་ཕྱག་རྣམས་ལ། ། རྡོ་རྗེ་རལ་གྲི་འཛིན་པ་ཉིད། ། དེ་བཞིན་མདའ་དང་འཁོར་ལོ་དང་། ། ལྕང་ལོའི་ཐོད་ པ་དབྱུག་པ་དང་། ། རྩེ་གསུམ་དང་ནི་དབྱུག་པ་ཉིད། ། དེ་བཞིན་གཡོན་གྱི་ཕྱག་རྣམས་ལ། ། དྲིལ་བུ་དང་ནི་པདྨར་བཅས། ། གཞུ་དང་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ཕྱར་དང་། ། ཐོད་པ་དང་ནི་རིན་ཆེན་ཉིད། ། སྡིགས་མཛུབ་དང་ནི་ཞགས་པ་ཉིད། ། ཀུན་ནས་འོད་ཟེར་སྣ་ཚོགས་ལས། ། སངས་རྒྱས་ སྤྲིན་དང་མཚུངས་པར་སྤྲོ། ། འདི་ནི་སྒྲུབ་པའོ། ། དེ་ནས་སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བདག་པོ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་རང་གི་ཟླ་བ་ལ་གནས་པའི་རང་རང་གི་མཚན་མའི་དབུས་ན་གནས་པའི་ས་བོན་དེ་དང་དེ་གྱུར་པ་ལས་སྐད་ཅིག་གིས་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་བཞིན་ བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་གཟུགས་སུ་བལྟའོ། ། དེའི་སྙིང་གའི་མཚན་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའི་གཟུགས་བསམ་པར་བྱའོ། །

Adorned with garlands of heads, with the sound of tinkling bells at his feet, he performs a dance while abiding in the sun. His crown is marked with a crossed vajra. Black in color and terrifying, he emits the syllable HŪṂ from his own mouth. His body is smeared with the dust of ashes. In union with Nairātmyā, the two are in meditative equipoise. In the center of the eight charnel grounds, he is of a nature free from waves. His central face is black and laughing; the right is like a kunda flower; the left is red and greatly terrifying. The upper face is baring its fangs, and the remaining faces are like bees. He is rich with twenty-four eyes. Likewise, in his right hands, he holds a vajra and a sword; likewise, an arrow, a wheel, a skull-cup with locks of hair, a staff, a trident, and a club. Likewise, in his left hands, he holds a bell together with a lotus, a bow, a khaṭvāṅga brandished aloft, a skull-cup, a jewel, a threatening gesture, and a noose. From all the various rays of light, he emanates clouds of Buddhas. This is the stage of accomplishment (sādhana). Next, the great accomplishment (mahāsādhana) shall be described: from the transformation of the respective seed syllables abiding in the center of the respective emblems upon the respective moons of the Lord and all the deities of the maṇḍala, one should instantly view oneself in the form of the wisdom being (jñānasattva), just like the commitment being (samayasattva). At his heart, one should visualize the seed syllable of that very emblem in the form of the absorption being (samādhisattva).

358

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྙིང་གར་ཡང་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིན་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བདག་མེད་མ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་བཞི་པ་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པ་དྲག་མོ་ཆེན་མོ་གཅེར་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ལྔས་རྣམ་པར་བརྒྱན་པ། སྤྱན་གསུམ་པ། སྐྲ་སེར་སྐྱ་གྱེན་དུ་བརྫེས་པ། མགོའི་ཕྲེང་བས་དབུ་ལ་བརྒྱན་པ། མི་མགོ་སྐམ་པོའི་ཕྲེང་བས་སྐུ་བརྒྱན་པའོ། ། ཕྱག་གཡོན་གྱི་དང་ པོ་ན་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྣོད་དོ། ། གཉིས་པ་ན་ཁ་ཊྭཱཾ་གའོ། ། གཡས་ཀྱི་དང་པོ་ལ་རྡོ་རྗེ་སྔོན་པོའོ། ། གཉིས་པ་ལ་གྲི་གུག་གོ། ། གྲི་གུག་གི་ཕྱག་དང་། ཐོད་པ་ཐོགས་པས་འཁྱུད་པ་གཡོན་བརྐྱང་བས་མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་ཆགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་དང་ བཅོམ་ལྡན་འདས་གཡས་བརྐྱང་བ་དེ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེས་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་སྙིང་གའི་ས་བོན་གྱི་སྔགས་ཀྱི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱིས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་དང་། གསུང་རྡོ་རྗེ་དང་། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་རྣམས་དགུག་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྤྱི་བོ་དང་། མགྲིན་ པ་དང་། སྙིང་གར་ཟླ་བ་དང་། ཉི་མ་མེ་གསུམ་གྱི་སྟེང་དུ་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་རྣམ་པར་བསམས་ཏེ། དེའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཀྱང་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དེར་གཞུག་པར་བྱའོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་སྔགས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཨོཾ་ཀཱ་ཡ་བཛྲ་སྭ་བྷཱ་ཝ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཀཱའི་གནས་སུ་ངག་དང་སེམས་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་རང་གི་སྙིང་གའི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱིས་ནམ་མཁའི་ཁམས་གསུམ་པའི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བཀུག་སྟེ།

In the heart of the Blessed One, one should also meditate upon the wisdom-being maṇḍala in the same manner as the samaya maṇḍala. Likewise, one should visualize Nairātmyā, who has one face and four arms, is multicolored, is a great wrathful goddess, is naked, and is adorned with the five mudrās. She has three eyes, her yellowish-brown hair is tied upward, her head is adorned with a garland of heads, and her body is adorned with a garland of dry human skulls. In her first left hand is the yogin’s vessel; in the second is a khaṭvāṅga. In her first right hand is a blue vajra; in the second is a curved knife. Embracing the one who holds the curved knife and the skull-cup, she is in the posture of the left leg extended, passionately attached to supreme great bliss. In this way, one should visualize the Blessed Lady and the Blessed One in union, with the latter in the posture of the right leg extended. By the light rays of the seed-mantra at the heart of the wisdom-being, one should summon the Vajra Body, Vajra Speech, and Vajra Mind. Likewise, at the crown, throat, and heart, one should visualize Oṃ Āḥ Hūṃ upon the moon, sun, and fire. By their light rays, the three—Vajra Body and so forth—should also be made to enter there. Having blessed the body, speech, and mind, one should recite the mantra: Oṃ kāyavajrasvabhāvātmako ’haṃ. Likewise, in place of "kāya," one should apply "vāk" and "citta." Then, by the light rays from one’s own heart, one should summon the wisdom maṇḍala, the nature of the three realms of space.

359

ནམ་མཁའི་ངོས་སུ་བཞག་ནས་ཧཱུཾ་གིས་བགེགས་རྣམས་བསྐྲད་པར་བྱའོ། ། དེར་སྔོན་དུ་ ཡོངས་སུ་བཟླས་པའི་མཆོད་ཡོན་དང་ཞབས་བསིལ་རང་གི་སྔགས་ཀྱིས་དབུལ་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཛཿཧཱུཾ་བཾ་ཧོཿ། ཞེས་པས་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དགུག་པ་དང་གཞུག་པ་དང་བཅིང་བ་དང་དབང་དུ་བྱས་ནས་འོ་མ་དང་ཆུ་བཞིན་རོ་གཅིག་པར་གྱུར་ པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བདག་གི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཽ་རཱིའོ། ། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ལ་ཙཽ་རཱིའོ། ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བེ་ཏཱ་ལཱིའོ། ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་གྷསྨ་རཱིའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀའོ། ། སའི་ཁམས་ནི་པུཀྐ་ སཱིའོ། ། ཆུའི་ཁམས་ནི་ཤ་བ་རཱིའོ། ། མེའི་ཁམས་ནི་ཙཎྜ་ལཱིའོ། ། རླུང་གི་ཁམས་ནི་ཌོམྦི་ནཱིའོ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྟ་གདོང་མའོ། ། སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཕག་གདོང་མའོ། ། དྲིའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཁྱི་གདོང་མའོ། ། རོའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སེང་ གདོང་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྦུབས་དང་། རྒྱུད་དང་། སྒྲ་ཆེན་དང་། སྒྲོག་པ་ནི་གླིང་བུ་མ་ལ་སོགས་པའིའོ། ། དེ་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམ་པར་དག་པར་མོས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ལྷའི་ང་རྒྱལ་བཟུང་སྟེ། རང་གི་ལུས་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་རིག་མ་དང་ལྷ་མོ་དང་།

Having placed [the maṇḍala] in the expanse of space, one should expel the obstructing spirits (vighna) with the syllable HŪṂ. There, first, one should offer the water for the face and the water for the feet, which have been thoroughly consecrated with recitation, using their respective mantras. Then, with JAḤ HŪṂ BAṂ HOḤ, one should summon, cause to enter, bind, and subjugate the wisdom maṇḍala into the commitment maṇḍala (samaya-maṇḍala), so that they become of one taste, like milk and water. Likewise, in one's own form aggregate (rūpa-skandha) is Gaurī; in the feeling aggregate (vedanā-skandha) is Caurī; in the perception aggregate (saṃjñā-skandha) is Vetālī; in the formations aggregate (saṃskāra-skandha) is Ghasmarī; and in the consciousness aggregate (vijñāna-skandha) is the Blessed One, Śrī Heruka. The earth element is Pukkasī; the water element is Śavarī; the fire element is Caṇḍālī; the wind element is Ḍombinī; and the space element is Nairātmyā. The sense base of form is Hayāsyā; the sense base of sound is Śūkarāsyā; the sense base of smell is Śvānāsyā; and the sense base of taste is Siṃhāsyā. Similarly, the sense base of sound is fourfold: namely, the hollow, the stringed, the loud, and the resonant, which belong to the flute and so forth. In that way, one should cultivate the conviction that the aggregates, elements, and sense bases of all others are the purification of the afflictions (kleśa) and secondary afflictions (upakleśa). Then, maintaining the divine pride (devatā-ahaṃkāra), one should [visualize] the hosts of light rays arising from one's own body [invoking] all the Tathāgatas, Bodhisattvas, vidyās, and goddesses.

360

ཁྲོ་མོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བཀུག་ནས་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་དུ་བཞག་ སྟེ། རང་གི་སྙིང་གའི་ས་བོན་ལས་སྤྲོས་པའི་ལྷ་མོ་བརྒྱད་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མཆོད་ནས་དབང་བསྐུར་བར་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བདུད་རྩི་ལྔས་གང་བའི་བུམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ལ་ཡང་དག་ པར་དབང་བསྐུར་བར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དབང་སྐུར་བཞིན་པ་ན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་མཆོད་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མཆོད་བཞིནབར་བདག་གི་དངོས་པོ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་རིམ་པ་བཞིན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྣམ་པར་ཉེ་བ་དང་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་ བའི་སྐད་ཅིག་བཞི་ཐོབ་པས། དགའ་བ་དང་དམ་པར་དགའ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་བཞི་མངོན་པར་མཚོན་ཏོ། ། དགོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ལག་པ་བཅངས་པ་དང་། གཉིས་གཉིས་འཁྱུད་པ་བཞི་རྣམ་པར་དག་པར་སློབ་དཔོན་དང་། གསང་ བ་དང་། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དང་། མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་མཐར་ཐུག་པའི་དབང་བསྐུར་བ་བཞིན་བླང་བར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་དབང་བསྐུར་ནས་རང་གི་རིགས་གཙོས་མཚན་ཏོ། ། དེ་ལ། སེམས་དང་རྟག་པ་རིན་ཆེན་དབང་། ། འཇིག་རྟེན་དབང་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ། ། ཅེས་སོ། ། དེ་ལྟར་ སེམས་ཀྱིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་རྒྱས་གདབ་པོ། ། ལྷག་མ་རྟག་པ་ལ་སོགས་པས་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་གདབ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་རྟག་པ་དང་རིན་ཆེན་དབང་དང་འཇིག་རྟེན་དབང་གིས་མཚམས་ན་གནས་པ་རྣམས་ལའོ། །

Having summoned the wrathful goddesses and others, they are placed in the center of the sky. Then, the eight goddesses emanated from the seed-syllable at one’s own heart should present perfect offerings and make the request for empowerment. Thereafter, they should confer the empowerment upon the lord of the retinue and the maṇḍalas using vases filled with the five nectars. While the empowerment is being conferred in that manner, one should meditate on one’s own nature while making perfect offerings with various special types of offerings. Thus, by attaining the four moments—vivid, ripening, near, and devoid of characteristics—the four joys—joy, supreme joy, extraordinary joy, and innate joy—are clearly manifested. One should receive the four empowerments in their proper order: the master, the secret, the wisdom-gnosis, and the ultimate great bliss, which are the purities of the four: laughing, gazing, holding hands, and the two embracing. Having been thus empowered, one is marked by the lord of one’s own family. Regarding that: "Mind, Vajra, Ratneśvara, Lokeśvara, and Amoghasiddhi." Thus, one should seal the Blessed One with Mind; the remainder, Vajra and so forth, should seal Gaurī and the others. Likewise, Mind, Vajra, Ratneśvara, and Lokeśvara seal those residing in the intermediate directions.

361

དེ་བཞིན་དུ་རྟ་གདོང་ལ་སོགས་སྒོ་སྐྱོང་རྣམས་ ལ་རྟག་པ་དང་རིན་ཆེན་དབང་དང་འཇིག་རྟེན་དབང་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱས་གདབ་པོ། ། དེ་བཞིན་གླིང་བུ་མ་ལ་སོགས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་རྒྱས་གདབ་པའམ། རང་རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཙོ་བོས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་སྙིང་གའི་ས་བོན་ལས་སྤྲོས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མའི་ཚོགས་ཀྱིས་ བདུད་རྩི་ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པར་མཆོད་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་དྲུག་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཅིག་བུའི་སྐུ་ནག་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། ལྗང་གུ་དང་། སྔོན་པོ་དང་། དཀར་པོའི་རིམ་པས་སོ། ། འདི་ནི་སྒྲུབ་པ་ ཆེན་པོའི་ཡན་ལག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མཆོད་པའི་དུས་སུ་བདག་པོ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔགས་བརྗོད་དེ། ཨོཾ་ཧྲཱིཿསྭཱ་ཧཱ། ཧེ་རུ་ཀའིའོ། ། ཨོཾ་བཛྲ་གུ་ཧྱ་སིདྡྷ་ཡ་པ་ར་མ་ཡོ་གཱི་ཤྭ་རཱི་ཀ་པཱ་ལ་མཱ་ལཱ་དྷཱ་རི་ཎི་རུ་དྷི་ར་པྲི་ཡེ་སྭ་ཤཱ་བཱ་སི་ནི་ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། གཽ་རཱིའིའོ། ། ཨོཾ་བཛྲ་ཙཎྜ་ཤྭ་རཱི་ཁྭ་ཌཱཾ་ག་མ་ ཧཱ་བཛྲི་ཎི་ཀ་པཱ་ལ་མཱ་ལཱ་མ་ཀུ་ཏེ་ཨཱ་ཀཌྜྷྱ་ཀཌྜྷྱ་སརྦ་དུཥྚ་ཧྲྀ་ད་ཡ་ཨཱ་ཀཌྜྷྱ་རུ་ལུ་རུ་ལུ་བྷྱོ་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཙཽ་རཱིའིའོ། ། ཨོཾ་བཛྲ་པ་རཱ་ཛི་ཏེ་པཱ་ར་མ་གུ་ཧྱ་ཀ་པཱ་ལ་བི་བྷུ་ཥི་ཏེ་སརྦ་དུཥྚ་མོ་ཧ་ནི་པྲི་ཡེ་ཨེ་ཧྱེ་ཧི་བྷ་ག་བ་ཏི་བཛྲ་གུ་ཧྱ་ཤྭ་རཱི་བ་ཧུ་བི་བི་དྷ་རི་ཎི་སརྦ་དུཥྚ་ནི་པ་རི་ནི་ཧཱུཾ་ཕཊ། པྲ་མོ་ཧཱའི་འོ། །

Likewise, the gatekeepers, such as Hayamukhī and the others, are to be sealed by Vairocana, Ratneśvara, Lokanātha, and Amoghasiddhi. Similarly, the flute-player and the others are to be sealed by the Mind [Family], or by the principal deity of their respective directions. Likewise, one should perfectly worship oneself with those five nectars (amṛta) by means of the assembly of yoginīs emanated from the seed-syllable at one’s own heart. Likewise, one should recollect the six limbs: the body of the Blessed One alone, in the sequence of black, red, yellow, green, blue, and white. This is the limb of the great accomplishment (mahāsādhana). Likewise, at the time of offering, one should recite the mantras of the Lord and the deities of the maṇḍala: Oṃ hrīḥ svāhā. This is for Heruka. Oṃ vajraguhyasiddhaya paramayogīśvarī kapālamālādhāriṇi rudhirapriye svāśāvāsini hūṃ phaṭ svāhā. This is for Gaurī. Oṃ vajracaṇḍaśvarī khaṭvāṅgā mahāvajriṇi kapālamālāmakuṭe ākaḍḍhya kaḍḍhya sarvaduṣṭahṛdayākaḍḍhya rulu rulu bhyo hūṃ phaṭ. This is for Caurī. Oṃ vajraparājitā paramaguhyakapālavibhūṣite sarvaduṣṭamohanipriye ehyehi bhagavati vajraguhyeśvarī bahuvividhāriṇi sarvaduṣṭān parini hūṃ phaṭ. This is for Pramohā.

362

ཨོཾ་བཛྲ་བེ་ཏཱ་ལཱི་ ཁ་ཁ་ཁཱ་ཧི་ཁཱ་ཧི་སརྦ་དུཥྚ་བི་ཀྲྀ་ཏ་བེ་ཤ་དྷ་རི་ཎི་བི་ཀྲྀ་ཏཱ་ལཾ་ཀཱ་རི་བི་བྷུ་ཥི་ཏེ་ཧ་ན་ཧ་ན་ད་ཧ་ད་ཧ་པ་ཙ་པ་ཙ་མཱ་བི་ལཾ་བ་ས་མ་ཡ་སྨ་ར་པྲ་བེ་ཡ་སྨ་ར་པྲ་བེ་ཡ་མཎྜ་བ་མ་ངྷྱཻ་ཨུ་ཐཱ་བ་ཡ་སརྦ་ཧཱུཾ་ཕཊ། བེ་ཏཱ་ལིའིའོ། ། ཨོ་ཨེ་ཧྱེ་ཧི། བྷ་ག་བ་ཏི་བཛྲ་གུ་ཧྱ་ཤྭ་རིཿ་བཾ་ཧཱུཾ་བི་བི་ངྷ་རི་ཎི་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་དུཥྚ་ས་མ་ཡ་ མ་ནུ་སྨ་ར་ཧ་ན་ཧ་ན་རཾ་ག་རཾ་ག་རཾ་གཱ་བ་ཡ་རཾ་གཱ་བ་ཡ་པཱུ་ར་ཡ་པཱུ་ར་ཡ་ཨ་བེ་ཤ་ཨ་བེ་ཤ་སརྦ་པཱུ་ཏ་ནརྟ་ནརྟ་ནརྟཱ་པ་ཡ་ནརྟཱ་པ་ཡ་ཧ་ཧ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ། པུཀྐ་སཱིའིའོ། ། ཨོཾ་བཛྲ་ཤཱུ་ལཱ་གྲི་བྷིནྡ་བྷིནྡ་སརྦ་དུཥྚ་ཧྲྀ་ད་ཡཾ་ཨཱ་ཀཪྵ་ཡ་ཨཱ་ཀཪྵ་ཡ་ཧ་ན་ཧ་ན་ནིརྨ་ཐ་ནིརྨ་ཐ་མཱ་ར་ཡ་མཱ་ར་ཡ་མཱ་བི་ལཾ་བ་ས་མ་ཡ་མ་ནུ་སྨ་ ར་ཧཱུཾ་ཕཊ། ཙཎྜ་ལཱིའི་འོ། ། ཨོཾ་བཛྲ་མ་ཧཱ་མ་ཧེ་ཤྭ་རཱི་ཧ་ཧ་ཧ་ཧ། རུ་ལུ་རུ་ལུ་བྷྱོ་ཧཱུཾ་ཕཊ། བྷཀྵ་ཡ་སརྦ་དུཥྚ་ནིརྨ་ཐ་ནི་རྨ་ཐ་ཧྲྀ་ད་ཡ་ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། གྷསྨ་རཱིའི་འོ། ། ཨོཾ་སུཾ་བྷ་ནི་དྷི་བ་ས་མ་ཡ་བཛྲ་ཧཱུཾ་ཕཊ་ཧེ་རུ་ཀ་སནྣི་དྷ་ཨོཾ་བཛྲ་བཾ་ཤེ་ཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། གླིང་བུ་མའི་འོ། ། ཨོཾ་བཛྲ་བཱི་ཎི་ཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། པི་ཝང་མའི་འོ། ། ཨོཾ་མུ་ཀུཎྜི་ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། རྔ་རིང་མའི་འོ། ། ཨོཾ་བཛྲ་མྲྀ་དཾ་གི་ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། རྫ་རྔ་མའི་འོ། ། ཨོཾ་བཛྲ་བ་དྷ་ཝ་ཨ་ཤྭ་མུ་ཀྲྀ་ཡོ་གཱི་ཤྭ་རཱི་ཧེ་ཧེ་ཧེ་ཧེ་ཧེ་ཧཱུཾ་ཛ། རྟ་གདོང་མའི་འོ། ། ཨོཾ་བཛྲ་དཾཥྚ་བཱ་རཱ་ཧཱི་མུ་ཁེ་ཏྲོ་བཾ་བཾ་ཧཱུཾ། ཕག་གདོང་མའི་འོ། །

Oṃ vajra vetālī kha kha khāhi khāhi sarva duṣṭa vikṛta veśadhāriṇi vikṛtālaṃkāravi-bhūṣite hana hana daha daha paca paca mā vilamba samaya smara praveśa smara praveśa maṇḍapa madhye utthāpaya sarva hūṃ phaṭ. This is the mantra of Vetālī. Oṃ ehyehi bhagavati vajraguhyeśvari baṃ hūṃ vivighāriṇi sarvatathāgataduṣṭasamaya manasmara hana hana raṅga raṅga raṅgāpaya raṅgāpaya pūraya pūraya āveśa āveśa sarva pūtana ṛta ṛta ṛtāpaya ṛtāpaya ha ha hūṃ hūṃ phaṭ. This is the mantra of Pukkasī. Oṃ vajra śūlāgri bhinda bhinda sarva duṣṭa hṛdayam ākarṣaya ākarṣaya hana hana nirmatha nirmatha māraya māraya mā vilamba samaya manasmara hūṃ phaṭ. This is the mantra of Caṇḍālī. Oṃ vajra mahāmaheśvarī ha ha ha ha rulu rulu bhyo hūṃ phaṭ. Bhakṣaya sarva duṣṭa nirmatha nirmatha hṛdaya hūṃ phaṭ svāhā. This is the mantra of Ghasmarī. Oṃ sumbhanidhivasa maya vajra hūṃ phaṭ herukasannidha oṃ vajra vaṃśe hūṃ svāhā. This is the mantra of the Flute Player. Oṃ vajra vīṇe hūṃ svāhā. This is the mantra of the Lute Player. Oṃ mukundi hūṃ phaṭ svāhā. This is the mantra of the Long Drum Player. Oṃ vajra mṛdaṅgi hūṃ phaṭ svāhā. This is the mantra of the Clay Drum Player. Oṃ vajra vadhava aśvamukri yogīśvarī he he he he he he hūṃ jaḥ. This is the mantra of the Horse-Faced One. Oṃ vajra daṃṣṭrā vārāhī mukhe tro baṃ baṃ hūṃ. This is the mantra of the Pig-Faced One.

363

ཨོཾ་བཛྲ་སཱུརྱ་ཧཱུཾ་ཏ་ས་ ནི་སིཾ་གི་ནི་དེརྞ་དེ་སིཾ་ཧ་བ་ག་དྲེ་སིཾ་ཧ་ནི་ཧ་ཏབ། སེང་གདོང་མའི་འོ། ། ཨོཾ་བཛྲ་ངྷཱ་ཏུ་སཾ་ཛཱི་བ་ནི་མ་ཧཱ་ཡཀྵ་ནི་ཤྭ་ནི་རཱུ་པ་མ་ཧཱ་ཡཱ་ནིརྞ་ཏེ་ཀཱ་མ་རཱུ་པེ་ཏྲི་ཏྲ་ཊ་ཏྲ་ཊ་ཧོ་ཤ་ན་སྱ་སྭཱ་ཧཱ། འདི་ནི་ཧེ་རུ་ཀ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔགས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པས་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་ པ་རྣལ་འབྱོར་མ་བཅུ་གཉིས་རྒྱུ་བར་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རེ་རེ་ཡང་བདག་མེད་མའི་ནང་དུ་འདུས་ཏེ། འཕོ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། གླིང་བུ་མ་ལ་སོགས་པ་ཐུན་མཚམས་སུ་མཆོད་དེ་དུས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལས་སོ། ། བདག་ཉིད་ནི་ ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་གཅིག་གི་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། འདི་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་པོ་མཆོག། ཅེས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་གཉིས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་བདག་པོ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་པ་སྙིང་གི་ས་བོན་ལས་འོད་ཟེར་སྤྲོས་ཏེ། དེ་ལས་སྐུའི་སྤྲིན་སྤྲོས་པས་འགྲོ་ བའི་དོན་བྱས་ནས་སླར་རྩ་བའི་ལུས་ཉིད་ལ་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། དེའི་ཚེ་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་བརྒྱད་ཞལ་བརྒྱད་དུ་གཞུག་གོ། ། སྒོ་སྲུང་གདན་བཞི་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རིམ་པ་བཞིན་སྦྱོར་བ་དང་། གཞན་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། གསང་བའི་གདན་རྣམས་སུ་གཞུག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གླིང་བུ་མ་ལ་ སོགས་པ་ནི་བདག་གི་གདན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དུ་གཞུག་གོ། ། དེ་ལ་སྒོ་སྲུང་བཞིས་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།

OṂ VAJRA SŪRYA HŪṂ TA SA NI SIṂGINI DEṚṆA DE SIṂHA VAGADRE SIṂHA NI HA TAB. This is the mantra of Siṃhamukhī. OṂ VAJRA DHĀTU SAṂJĪVANI MAHĀYAKṢIṆI ŚVĀNI RŪPA MAHĀYĀNIRṆATE KĀMARŪPETRITRA ṬA ṬA ṬA HO ŚANASYA SVĀHĀ. This is the mantra of all the Herukas together with their retinues. In that way, the yogin should cause the twelve yoginīs, such as Gaurī and the others, to circulate. Each of these yoginīs is also subsumed within Nairātmyā, by way of the division of the twelve transits. One should worship the flute-player and the others during the intervals between sessions, according to the application of the time. Oneself is the embodiment of the single innate joy. This is the second absorption, called "The Supreme King of the Maṇḍala," which is the Saṃbhogakāya. Following that, light rays are emanated from the seed syllable at the heart of the Lord and the maṇḍala deities; from those, clouds of bodies are emanated, which perform the benefit of beings, and then they are to be reabsorbed into the very root body. At that time, the eight [deities] such as Gaurī are to be inserted into the eight faces. The four gatekeepers born from the four seats are to be inserted respectively into the seats of union, the others, suchness, and the secret. Likewise, the flute-player and the others are to be inserted into that very place because they are born from one's own seat. In that regard, the four gatekeepers are the mirror-like wisdom and so forth. Likewise, faith, diligence, mindfulness, and absorption—

364

ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་སེམས་ཅན་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ནི་རྟ་ གདོང་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕག་གདོང་མས་ནི་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་རྣམས་ལ་འཇོག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཁྱི་གདོང་མས་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་འོད་བྱེད་པ་ལ་འཇོག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སེང་གདོང་ མས་ནི་འོད་འཕྲོ་བ་དང་། སྦྱང་དཀའ་བ་དང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་འཇོག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཽ་རཱིས་ནི་རིང་དུ་སོང་བ་ལའོ། ། རྩཽ་རཱིས་ནི་མི་གཡོ་བ་ལའོ། ། བེ་ཏཱ་ལཱིས་ནི་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ལའོ། ། གྷསྨ་རཱིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལའོ། ། ལྷག་མ་པུཀྐ་སཱི་ལ་སོགས་པ་བཞིས་ནི་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ས་ཀུན་དུ་འོད་ལའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གླིང་བུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིས་ནི་ས་དང་པོ་སྟེ། དེ་ཡང་བཅུ་གཉིས་པ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སའོ། ། བདག་མེད་མས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ས་བཅུ་གསུམ་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པོ་མཐའ་དག་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་ འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པར་མོས་པར་བྱའོ། ། སྔར་གྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཁོར་ལོ་དང་བཅས་པ་འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་ཨཱ་ལི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཟླ་བ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཀཱ་ལི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཉི་མ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ ནོ། ། དེ་དག་གི་དབུས་སུ་སོན་པའི་མཚན་མ་དང་ས་བོན་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་དག་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

The goddess Hayamukhī establishes sentient beings in the faculties of insight. Likewise, Śūkarāsyā establishes them in the powers of faith, diligence, mindfulness, absorption, and insight. Similarly, Śvānāsyā establishes them in the stages of the Joyous, the Stainless, and the Luminous. Likewise, Siṃhamukhī establishes them in the Radiant, the Difficult to Conquer, and the Manifest. Similarly, Gaurī is in the Far-Gone; Caurī is in the Immovable; Vetālī is in the Excellent Intelligence; and Ghasmarī is in the Cloud of Dharma. The remaining four, Pukkasī and so forth, are in the Buddha stage of Universal Radiance. Likewise, the four beginning with the Flute Player are in the first stage, which is the twelfth, the stage of engagement through aspiration. Nairātmyā is in the thirteenth stage of Vajradhara. In this way, the entire threefold realm should be visualized as the form of the maṇḍala circle, the nature of which is insight and method. This previously mentioned Blessed One together with the circle is the nature of the five wisdoms. In that regard, the moon, which is the complete transformation of the vowels, is the nature of the mirror-like wisdom. The sun, which is the complete transformation of the consonants, is the nature of the wisdom of equality. The signs and seed-syllables situated in the center of those two are the wisdom of individual discernment. Their becoming one is the wisdom of all-accomplishing action.

365

སྐུ་རྫོགས་པའི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདི་ནི་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་མཆོག་ཅེས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། གསུམ་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ནས་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གསུངས་པ། སྣ་ཡི་རྩེ་མོར་ཡུངས་ཀར་བསྒོམ། ། རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུ་ཡུངས་ཀར་ལ། ། སྣ་ཡི་རྩེ་མོར་ནན་ཏན་གྱིས། ། རྣལ་འབྱོར་རིག་པས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ། ། སྣ་ཡི་རྩེ་མོར་འཕྱང་བ་རུ། ། སྔོན་དུ་གཏུམ་མོ་ སྦར་བར་བྱ། ། རྒོད་མའི་མེས་ནི་འབར་བའི་ཕྱིར། ། སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ནི་བསྲེགས། ། ཨོཾ་ལས་ལངས་པའི་དེ་ཉིད་ནི། ། ཧ་ཧུ་བྱེད་པ་པོ་ཡིས་གཏོང་། ། ལས་ཀྱི་རླུང་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། དབྱིབས་ལ་ཐིམ་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་གདུང་བར་བྱེད། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་འཇུ་བར་ འགྱུར། ། ཞུ་བས་འདིར་ནི་བཅུ་དྲུག་པའི། ། ཆ་ཡི་བག་ཆགས་ཀྱང་ནི་བསྲེགས། ། ལྷ་མཚོན་པས་ནི་མི་འཛག་པས། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་བསམ་གཏན་བྱེད། ། ཁྲི་ཕྲག་བྱེ་བའི་གྲངས་ཀྱིས་ནི། ། ཡི་གེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སུ་བརྗོད། ། མེ་ཡི་ཡང་ནི་ལྕེ་ནི་བདུན། ། གྲངས་དེ་གང་ཡིན་ སྣ་རྩེ་བདུན། ། སྙིང་མགྲིན་ལྟེ་བའི་འོག་ནི་འདིར། ། མཚམས་གསུམ་དུ་ནི་སྣ་གཉིས་གཉིས། ། བདུན་པའི་སྣ་ནི་གཅིག་པུ་ཉིད། ། ཐིག་ལེའི་གནས་སུ་འོད་དུ་བལྟས། ། འདིར་ནི་བསྲེག་བྱ་བཟའ་བ་ནི། ། པགས་པ་ལ་སོགས་ཁམས་ནི་བདུན། ། དེ་ཉིད་དུ་ནི་ཐིག་ལེ་བདུན། ། མེ་ཡི་ དབུས་ནི་ཉིད་དུ་གནས། ། ཡི་གེ་རྣམས་ནི་བདུན་པོ་ཉིད། ། ཀ་སྡེ་ལ་སོགས་ཥ་མཐར་ཐུག། བརྒྱད་པའི་སྡེ་ཚན་རབ་རྫོགས་པ། ། བློ་ལྡན་མི་ཤིགས་པ་རུ་བརྗོད། །

The perfection of the body should be understood as utterly pure wisdom. This is the absorption known as the "Supreme King of Actions," the third, the nirmāṇakāya. Then, with reference to the yoga of the drops, it is said: "Meditate on a mustard seed at the tip of the nose. Upon the moving and non-moving mustard seed, At the tip of the nose, with diligence, The yogi of awareness should always meditate. Hanging at the tip of the nose, First, the inner heat (caṇḍālī) should be ignited. Because the mare’s fire blazes, The eight, such as sound and so forth, are burned. The reality arising from OṂ is released By the agent who utters HA and HŪṂ. Perfectly joined with the karmic winds, By the mere dissolving into the shape, It causes everything to be tormented. The five aggregates are digested; Through that digestion, here the habitual tendencies Of the sixteenth part are also burned. Because the deity is represented, there is no leakage; The yogi practices concentration. By the number of ten million, It is called the 'concentration of syllables.' Furthermore, the tongues of the fire are seven; Whatever that number may be, The seven tips of the nose: Here, below the heart, throat, and navel, There are two nostrils at each of the three junctions. The seventh nose is the single one itself. One should look at the light in the place of the drop. Here, the things to be burned and consumed Are the seven elements, such as skin and so forth. In that very place are the seven drops, Residing in the very center of the fire. The syllables are those seven themselves, From the ka-group ending with ṢA. The eighth class is perfectly complete; The wise call it the 'indestructible.'"

366

ཐིག་ལེ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་བ་བྱེད། ། ཡི་གེ་ལས་ནི་མི་འཛག་འབྱུང་། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་རླུང་བརྒྱད་རྣམས། ། མཉམ་པ་ལ་སོགས་ པར་ནི་གྲངས། དེ་རྣམས་སྟེང་འོག་གཉིས་བསྟན་པ། ། ཧེ་རུ་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཉིད། ། དེས་ན་ཐིག་ལེ་རྟག་ཏུ་གནས། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་ངོ་བོ་ཉིད། ། སྲོག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་ཉིད། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་དེ་ཉིད་གཟུགས། ། ཐིག་ལེ་བདུན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ཉིད། ། སངས་རྒྱས་བདུན་གྱི་མཚན་ཅན་འདི། ། དེ་ལྟར་གཟུགས་ནི་ལྔ་ཡིན་ཏེ། ། དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་དེ་བཞིན། ། བདུན་པ་འདིར་ནི་དགྱེས་རྡོ་རྗེ། ། དཔྲལ་བ་ཉིད་དུ་ཧཾ་ཞེས་པ། ། གང་གིས་བརྗོད་དུ་མེད་གྲགས་པ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་སུ་བརྗོད། ། རྣལ་འབྱོར་འདིར་ཡང་རྟག་ཏུ་འདིས། ། འདིར་དགའ་བཅུ་དྲུག་ཙམ་ཉིད་དེ། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་ཉིད། ། མ་མོ་བཅུ་དྲུག་ཤེས་པར་བྱ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ནང་དུ་སྔོན། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡིག་སུམ་ཅུའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་རྣམས་ཐིམ་པས་ན། ། འཁོར་ལོའི་ནང་ནི་ཉིད་དུ་གནས། ། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་རྣལ་འབྱོར་ མའི། ། ཁ་སྦྱོར་སངས་རྒྱས་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡི་དབུས་སུ་རྡོ་རྗེའི་རླུང་། ། ཀྵ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་གཟུགས། ། དེ་ཡི་ཡང་ནི་དགང་བླུགས་སྦྱིན། ། སྦྱིན་སྲེག་ལས་ནི་ཐམས་ཅད་པ། ། ཐབ་ཁུང་དབུས་ནས་བདག་ཉིད་ནི། ། ཡེ་ཤེས་དཀྱིལ་འཁོར་མིང་ཅན་ནོ། ། འཁོར་ ལོ་དྲུག་ཏུ་ལྷ་རྣམས་ལ། ། སྔགས་རིག་པ་ཡིས་མཆོད་པར་བྱ། ། གཉིས་མེད་གཉིས་ནི་མེད་པའི་དངོས། ། ཆ་མེད་པ་ཡི་བདེ་བ་སྤྱོད། ། དེ་ལྟར་ཡང་གཞུང་ལུགས་བརྗོད་པ། །

It pervades all the drops (bindu). From the syllables, the non-leaking arises. Likewise, the eight winds, such as the equalizing wind and so forth, are taught as being in pairs, above and below; they possess the activity of the heruka. Therefore, the drop always abides as the very essence of the five wisdoms (jñāna). The five, such as the life-force wind and so forth, are the reality-form of the yoginīs. This is the yoga of the seven drops, bearing the names of the seven buddhas. Thus, there are five forms, and the sixth is likewise the Vajradhara; the seventh here is Hevajra. At the forehead itself is the syllable Haṃ, which is renowned as the inexpressible; it is called Hevajra. In this yoga, one should always [practice] with this. Here, there are exactly sixteen joys; this is the tantra of the Yoga Tantra. One should know the sixteen mātṛs. Within those, there are previously thirty yoginī syllables. Through the dissolution of the five maṇḍalas, they abide within the wheel itself. Thus, the union of the yogin and the yoginī is the characteristic of the Buddha. In the center of that is the vajra wind, the syllable Kṣa, an inconceivable form. To that, one should offer the filling and the ladle; the homa rite is all-encompassing. From the center of the hearth, the self is the one named the wisdom maṇḍala. To the deities in the six wheels, one should make offerings with the knowledge of mantra. Non-dual, the reality of non-duality, one experiences the bliss of the partless. Thus, the source text is spoken.

367

ནམ་མཁའ་དྲི་མ་མེད་པར་གཟུང་། ། ཡིད་དང་རླུང་ནི་གཉི་ག་དགག། འདི་ལྟའི་རང་བཞིན་རྗེ་བཙུན་ མཐོང་། ། སྐུ་ལ་སྐུ་ཐིམ་མཆོག་ཏུ་དགའ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཀོལླ་ཨི་རེཊྛི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཡང་འདི་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། འདི་ནི་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཉིད་དུ་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བརྗོད་དེ། འཁོར་ལོ་བཞི་ཡི་མཚོ་སྐྱེས་སོ། ། ཕྲ་མོ་སྲོག་ནི་ རྣམ་པར་གཞོམ། ། རྡོ་རྗེ་ཡིས་ནི་དགག་པ་ཉིད། ། ར་ཡི་བུ་ག་ཉིད་ནི་བཅིངས། ། ར་དང་ར་ལ་བརྟེན་པ་ནི། ། དབུ་མ་རུ་ནི་གཉི་ག་འདུས། ། ཁ་ནས་ཁ་རུ་མཐོང་འགྱུར་ཏེ། ། གཉིས་ཀའི་ར་ཡི་བར་ལ་གནས། ། ཡིད་ཅན་གྱིས་ནི་གཡས་པ་དང་། ། གཡོན་པའི་ར་དང་དབུ་མ་གསུམ། ། འོག་གི་ར་ནི་གཉི་ག་ཡང་། ། ལུས་ལ་དབྱེར་མེད་པར་ནི་གནས། ། དཔལ་གྱི་ཞལ་ནས་ཟླ་བ་འབབ། ། སྟེང་གི་སྒྲོ་ནི་མཆོག་ཏུ་འགྲོ། ། འབར་ཞེས་ཐིག་ལེའི་སྔོན་འགྲོ་བ། ། ས་བོན་བཟང་པོ་ལས་ནི་འཛག། དེ་ནས་ཕུང་པོའི་ཟླ་ཅན་འགྱུར། ། སྲིད་པ་གསུམ་ནི་རང་བཞིན་མེད། ། ཉི་མའི་ འོད་ཟེར་ཕྲེང་བ་བཞིན། ། ཡང་ནི་ཐམས་ཅད་འབར་བ་ཉིད། ། མཚོ་སྐྱེས་དེ་རྣམས་ནི་སྔོན་འགྲོ། ། ཁོང་སྟོང་དེ་ཉིད་ཌཱི་མཐའ་ཅན། ། དེ་ཀུན་གྲངས་ནི་མེད་པ་ཉིད། ། བློ་ལྡན་ཐིམ་པ་རུ་ནི་འགྱུར། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འོད་ཟེར་ཕྲེང་། ། མི་ཤིགས་པས་བསྣུན་ངལ་བ་ལས། ། དེ་ནི་སླར་ ཡ་ལངས་ནས་ཡང་། ། དཔེ་མེད་གླུ་ནི་དྲན་པར་བྱ། ། ཐོག་མ་ཐ་མ་དབུས་མེད་ཅིང་། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཐུན་ཚོད་བཞིའི་རིམ་གྱིས་བསྟོད་པ་དང་།

Grasp the stainless sky; arrest both mind and wind. In this way, one sees the nature of the Venerable One. The body dissolves into the body; this is supreme joy. Likewise, the meaning of the verse beginning with kollaireṭṭi should also be understood in this very context. This is the yoga of the bindu. Similarly, the subtle yoga is described in this very context: "The lake-born [lotus] of the four cakras. The subtle life-force is utterly destroyed; it is arrested by the vajra. The aperture of the ra is bound. That which relies upon ra and ra is gathered into both within the central channel. It is seen from mouth to mouth, abiding between the ra of both. The mind possesses the three: the right, the left ra, and the central channel. Both lower ras abide inseparably within the body. From the glorious mouth the moon descends; the upper aperture goes to the supreme. 'Blazing' is the precursor to the bindu; it drips from the excellent seed. Then it becomes the moon of the aggregates. The three realms are without intrinsic nature. Like a garland of sunbeams, or again, everything is itself blazing. Those lake-born [lotuses] are the precursors. The hollow interior is that which ends in ḍī. All of those are indeed numberless. The wise one becomes absorbed. From the garland of their light rays, through the exertion of being struck by the indestructible, it rises up once again. Then, one should remember the peerless song: 'Without beginning, end, or middle,' and so forth. This is the yoga. Thus, through the sequence of the four sessions, the praise is performed."

368

མཆོད་པ་དང་གཏོར་མའི་ཆོ་ག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བྱའོ། ། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་ཡང་བྱའོ། ། རིམ་པ་འདིས་བཟླས་ཏེ། དེ་ལ་རིམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། ། ཨོཾ་ནི་སྤྱི་བོར་བསམ་བྱ་ཞིང་། ། ཨཱཿནི་ཁར་ཆུད་བ་རུ་དགོད། ། ཧཱུཾ་ནི་སྙིང་གའི་ཉིད་དུ་དགོད། ། ཧྲཱིཿནི་ལྟེ་བའི་རྩ་བར་རོ། ། སྭཱ་ཞེས་པ་ནི་གསང་བ་རུ། ། ཧཱ་ནི་རྐང་པ་དག་ཏུ་དགོད། ། དེ་ལྟར་ཡན་ལག་དྲུག་དགོད་དེ། ། ཡི་གེ་ བཞི་ཡི་རྒྱ་ཡིས་གདབ། ། ཨོཾ་ཞེས་པ་ནི་འཇུག་པ་ཉིད། ། དྷཱི་ནི་དེ་བཞིན་འབྱུང་བའོ། ། སྭཱ་ཞེས་པ་ནི་ལྟེ་བར་གནས། ། ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་སྒྲ་ཙམ་ཉིད། ། གཞན་ཡང་རྣམ་པར་དག་པ་ནི། ། མཆོག་ཏུ་རྨད་དུ་འབྱུང་བར་བྱ། ། སྙིང་རྗེའི་སྤྱན་ནི་དམར་པོ་སྟེ། ། ཡན་ལག་ནག་པོ་བྱམས་སོགས་ ཉིད། ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་ནི། ། ཞབས་ནི་བཞི་པོ་དྲན་པར་བྱ། ། ཞལ་བརྒྱད་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད། ། ཕྱག་རྣམས་སྟོང་པ་བཅུ་དྲུག་གོ། ། མཚོན་ཆ་རྣམས་ནི་རྣམ་དག་པ། ། སྙིང་རྗེ་བཅུ་དྲུག་ཉིད་དུ་འདོད། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ནི་སངས་རྒྱས་ལྔ། ། ཁྲོ་བོ་གདུག་པ་འདུལ་བ་ཉིད། ། ཤ་ནི་པུཀྐ་སཱི་རུ་བཤད། ། ཁྲག་ནི་ཤ་བ་རཱི་རུ་བརྟགས། ། ཁུ་བའི་གཟུགས་ནི་ཙཎྜ་ལཱི། ། ཚིལ་དང་རྐང་དག་ཌོམྦི་ནཱི། ། པགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་བདུན། ། རུས་པ་བདེན་པ་རྣམ་པ་བཞི། ། དེ་ལྟར་ལྷག་པར་མོས་ནས་སྔགས་པས་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་གནས་པར་བྱའོ། ། སྨོན་ལམ་ཡང་གདབ་སྟེ། རིགས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། །

One should first perform the rituals of offering and torma. One should also perform the recitation of the mantra. Reciting according to this sequence, the sequence is as follows: One should visualize OṂ at the crown of the head; ĀḤ should be placed within the mouth; HŪṂ should be placed at the heart itself; HRĪḤ is at the root of the navel; SVĀ is at the secret place; and HĀ should be placed at the two feet. Thus, the six limbs are placed, and one should seal them with the four syllables. OṂ is the very entry; DHĪ is likewise the emergence; SVĀ abides at the navel; and HĀ is the mere sound itself. Furthermore, regarding the purification, one should cause the most wondrous to arise. The eyes are red with compassion; the black limbs are loving-kindness and so forth. The four feet should be remembered as the four means of gathering. The eight faces are the eight liberations; the arms are the sixteen emptinesses. The weapons are the purities; they are asserted as the sixteen compassions. The five mudrās are the five buddhas; the wrathful deities are the subduers of the wicked. Flesh is explained as Pukkasī; blood is identified as Śavarī; the form of the vital essence is Caṇḍālī; fat and marrow are Ḍombinī. The skin is the seven branches of awakening; the bones are the four truths. Having thus cultivated such intense conviction, the practitioner should abide in the deity yoga. One should also make aspiration prayers, beginning with "Born into the family," and so forth. This is the definitive instruction of the Blessed One.

369

དེ་ལྟར་མདོར་བསྡུས་ཏེ་སྤྲོས་པ་ནི་དཔལ་བླ་མའི་ངེས་པས་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་སྒོམ་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་ལས་གསུངས་པ་ནི་ལས་ དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པས་མོས་པ་ཙམ་གྱིས་དམིགས་པར་བྱའོ། ། འོན་ཀྱང་སློབ་པ་ལ་གུས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་པ་ཉིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོར་འགྲུབ་མོད། དེས་ཀྱང་སྒྲུབ་ཐབས་ལ་དམིགས་ཏེ། སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་པའི་ རྒྱུ་རུའོ། ། ད་ནི་བདག་པོ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་མེད་མར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་སྔོན་དུ་གསུངས་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་བརྒྱུད་པར་མངོན་དུ་བྱས་པ་དེའི་ཕྱིར་དགྱེས་ པའི་རྡོ་རྗེ་མཆོག་གི་གཟུགས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་བདག་མེད་མ་ཞེས་པ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ན་ཉོན་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཧེ་རུ་ཀ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་གི་ཆགས་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཧེ་རུ་ཀ་དེའི་ སྐྱེད་པའི་རྒྱུའོ། ། སྒྲུབ་ཐབས་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་རྣམས་ཀྱིས་རྐྱེན་གྱི་རང་བཞིན་ཐབས་ཏེ། དེས་ན་དུས་ཀྱི་ཕོ་ཉ་རྣམས་འདུས་པར་བརྗོད་དོ། ། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་གང་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་སྡུད་པའོ། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་ ཁམས་གསུམ་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ལས་ཀྱང་བྱུང་བའོ། ། གདུག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདེ་བ་འདོད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །

Thus, to summarize the elaboration: as taught in the Extensive Commentary on the Meditation of the Three Absorptions of Śrī Heruka according to the certainty of the glorious Guru, a beginner yogi should visualize through mere devotion. However, for those who are devoted to training, the three realms themselves are established as the maṇḍala wheel, which is the defining characteristic of the three absorptions. Even so, one should focus on the sādhana as the cause for the various sentient beings. Now, in order to show the definitive meaning of these lords and maṇḍala deities, it is said: "Nairātmyā," and so forth. Here, the application of Vajrasattva for the yoginīs was previously taught; because that was actualized through a succession of births, the supreme form of Hevajra is suchness (tattva). His very body is called Nairātmyā, which means the selflessness of the person (pudgala-nairātmya). Therefore, "listen" is used in the sense of a definitive injunction. Why is that? It is said: "Heruka" refers to the great passion of the heart; Hevajra is the cause that generates that. "Sādhana" refers to the method (upāya) which is the nature of the conditions of the thirty-six elements; thus, the messengers of time are said to be assembled. "By whom" and so forth refers to that by which the body of the Blessed One is condensed. "All of those" refers to that which has arisen from the body, speech, and mind of the three realms. "Malicious ones" and so forth refers to the sense faculties and so on that desire pleasure.

370

དེ་རྣམས་འདུལ་བ་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པར་བྱེད་པའོ། ། མཁའ་འགྲོ་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་མཉམ་པར་སོང་བ་སྟེ། ཌེ་ནི་ནམ་མཁར་ འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ནམ་མཁར་ཁྱབ་པ་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་པ་ནི་གང་ལ་དེ་དང་འདྲ་བའི་འགྲོ་བའི་ངང་ཚུལ་ལས་བརྩོན་པའི་ཡིད་ཡོད་པ་དེ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མའི་རྣམ་འཕྲུལ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་གང་གིས་རྣལ་འབྱོར་པ་སངས་རྒྱས་ ཉིད་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པའི་བསྡུ་བ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། དེ་ལ་རྡོ་རྗེའི་སྒྲས་ནི་ཆོས་དབྱེར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་རྟག་ པའི་གཟུགས་གཟུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཅན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའོ། ། དེས་ན་སྲིད་པ་གསུམ་གཅིག་པ་ཉིད་མཉམ་པའི་ཚུལ་དུ་སྐྱེས་བུ་འཇུག་པ་མི་རྟག་པའི་གཟུགས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་ལས་གཉིས་མེད་པར་བྱེད་པའོ། ། སླར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ་ཡང་ཞེས་པ་ནི་ཡང་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་ཉིད་འཛིན་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་པར་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བྱ་ཞེས་དགོངས་ཏེ། དེའི་ཚེ་གཞན་གྱི་ གཟུགས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བྱས་པའོ། ། དེས་ན་འབར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་གཏུམ་མོར་བསྟན་ཏེ།

Regarding "taming" those, it means rendering them without intrinsic nature. "Ḍākinī" means having gone to equality with space; because "ḍe" means to go into space, it is that which pervades space. For that very reason, "ḍākinī" refers to one who possesses a mind striving in a mode of movement similar to that; such is called a "manifestation of a ḍākinī." Thus, "all of those" should be connected to the statement: "I shall teach all those characteristics by which the yogi proceeds to the state of a Buddha, that is, to nirvāṇa." Regarding "Vajrasattva," the term "Vajrasattva" here has two aspects; the compound "Vajrasattva" consists of two types of Vajrasattva. In that context, by the word "vajra," one should understand the permanent form characterized by the indivisibility of phenomena (dharma). Likewise, "sattva" refers to the subject, which is subject to arising and ceasing. Therefore, it is the impermanent form of a person who enters into the state of equality, the oneness of the three realms of existence. Likewise, it is that which makes the two non-dual. Regarding "again" and so forth, "again" means "once more." If one asks what that is, it is said: "Vajradhara" is Vajrasattva. Furthermore, "holding the vajra itself" becomes the second [aspect], with the intention of bringing the Buddhas and Bodhisattvas to complete nirvāṇa. At that time, he has made the forms of others the nature of all things. Therefore, "blazing" and so forth are easy to understand. However, it is taught as Caṇḍālī.

371

སྔོན་གོམས་པའི་ཕྱིར་འབར་བ་ཞེས་པ་དང་སྦྱར་རོ། ། དེ་ལྟར་སྔོན་དུ་བསྟན་པ་དེས་ན་ཅུང་ཟད་ས་བོན་ཙམ་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡོད་དོ། ། དེ་ཡང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་པས་ས་བོན་ཙམ་པ་ཐིམ་པར་འགྱུར་རོ། ། འདིར་གསུངས་པ། ཟླ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་སྦྱངས་པའི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་ས་བོན་ཕྲེང་བ་ཞེས་པ་ནི་དུས་ཀྱི་ཕོ་ཉ་མོ་སུམ་ ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གཡོན་དང་གཡས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ། ། འདིར་ཡང་དུས་ནི་གཡས་ཀྱི་རྩའི་རང་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དོ། ། ཕོ་ཉ་མོ་ནི་གཡོན་གྱི་རྩའི་རང་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་དོ། ། དེ་ལྟར་གཉིས་ཀའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ཕྲེང་བ་ བཞིན་དགོད་ཅེས་པ་ནི་དེར་ཐིམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་རིག་པ་ཙམ་མོ། ། དེ་ཡང་ཆགས་པ་ཆེན་པོས་ཞེས་པ་ནི་རང་རིག་པ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ལྷག་མ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་མོ། ། ཞུ་ཞེས་པ་ནི་ནུབ་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ ཡང་རིག་མར་བཅས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་ལྷན་ཅིག་གོ། ། དེའི་ཚེ་སྐུལ་བར་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐིམ་པས་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་རྣལ་འབྱོར་མས་སད་པའི་ངོ་མཚར་གྱིས་ལངས་པའོ། ། གླུ་བླངས་པས་ཞེས་པ་ནི་རང་བྱུང་གི་སྒྲས་སོ། ། དེ་ཡང་རིག་མ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་པ་ནི་གཙུག་ཏོར་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ལོ་དྲུག་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ནང་རྣམས་སུ། ། སྒྲའི་དབྱངས་རང་བྱུང་ཉིད་ལངས་པའོ། །

This should be connected with the term "blazing" because of prior habituation. Thus, as previously explained, there exist buddhas and bodhisattvas who are merely seeds. Furthermore, through the cognition of perception, the mere seeds will dissolve. Regarding what is said here, "the moon" and so forth: here, the "moon maṇḍala" refers to the purified avadhūtī. In its center, the "garland of seed-syllables" refers to the maṇḍala of the nature of the thirty-six dūtīs, distinguished by the left and right [channels]. Here, "time" is the nature of the right channel, the Yoga Tantra; the "dūtīs" are the nature of the left channel, the Yoginī Tantra. Thus, the maṇḍalas of the wisdom of both are to be arranged like a garland, meaning they are to be dissolved therein. "Then" means "for that reason." "The Vajra-holder" refers to the nature of mere awareness. Furthermore, "by great passion" means because self-awareness is unchanging; the remainder is mere consciousness. "Melted" means having set. Furthermore, "together with the consort" means together with compassion. At that time, "urging" means that through the dissolution of the wisdom maṇḍala, the yoginīs of the four maṇḍalas arise through the wonder of awakening. "By singing songs" means by means of self-arisen sound. Furthermore, "various consorts" refers to the yoginīs residing within the six cakras, such as the uṣṇīṣa, where the melody of sound itself arises as self-arisen.

372

དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཁོར་ལོ་དྲུག་རྣམས་ཡི་གེ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་རྩ་བདུན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་གཙུག་ཏོར་དུ་ལྔའོ། ། དཔྲལ་བར་བཅུ་བཞིའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མགྲིན་པར་སུམ་ཅུའོ། ། སྙིང་གར་བརྒྱད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྟེ་བར་དྲུག་ཅུའོ། ། གསང་བར་སུམ་ཅུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་གསུངས་པ། ཨུ་ཐ་བྷ་རཱ་དྷོ་ཞེས་པ་ལ་ཨུ་ནི་སྤྱི་བོའི་སྣལ་མ་སྟེ། ཐ་ནི་དབུས་ ཀྱི་ཤར་ཉིད་དུ། ། བྷ་ནི་དབུས་ཀྱི་ལྷོ་རུའོ། ། དེ་བཞིན་བྱང་དུ་རཱ་ཉིད་དོ། ། ནུབ་ཏུ་ངྷོ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། འདིར་ནི་རྟག་ཏུ་ནམ་མཁའ་ལྔ། ། སྒྲ་ལྔ་ཡི་གེ་ལྔ་རྣམས་ཉིད། ། རིགས་ནི་ལྔ་རུ་གསུངས་པ་ཡིན། ། དེ་ལྟར་རྩ་ནི་ལྔ་རྣམས་ལ། ། འཁོར་ལོ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་གནས། ། རྩ་ཡི་དངོས་ པོའི་རང་བཞིན་ཉིད། ། ཡི་གེ་ཡི་ནི་ནང་དུ་འདུས། ། རྩ་ནི་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ལ། ། འཁོར་ལོ་ལྔ་ནི་རིམ་པ་བཞིན། ། འཁོར་ལོའི་རྣམ་པར་གནས་པ་ནི། ། ཡི་གེ་ལྔ་ཡི་རྣམ་དག་ཉིད། ། དེ་ལྟར་དེ་བླ་མེད་ཕུང་པོའོ། ། འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་གནས། ། འདིར་ནི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ བརྗོད། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཡི་གེར་བཞུགས། ། ཀ་རུ་ཎ་མ་ཎ་པུཀྐ་སཱི་མ་ཧུ་པ་རི་ཏཱ་ཧི་མ་ཞེས་པ་ལ། ཀ། ཐོད་པའི་དབུས་སུ་རྩ་ནི་གང་། རུ། འདོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་ནི་གཞོལ། ཎ། གུས་པ་དང་ནི་འདུལ་བའི་གཟུགས། མ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ནི་བདེ་བས་བརྒྱན། ཎ། སྟོན་པའི་ཚིག་ ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ། ། པུ། སྔོན་གྱི་ཆོས་ནི་སྟོན་པའི་ཕྱིར། སྐ། ལས་ཉིད་བག་ཆགས་སྔོན་འགྲོ་བ། ། སཱི། རྩ་ནི་བཅུ་བཞི་རྣམས་ནི་འགྲུབ། མ།

Likewise, regarding the phrase "compassion" and so forth, the six wheels consist of one hundred and forty-seven syllables. Among them, there are five at the uṣṇīṣa, fourteen at the forehead, thirty at the throat, eight at the heart, sixty at the navel, and thirty at the secret place. As it is said here: "Utha bharādho." Here, u is the channel of the crown; tha is in the center, specifically the east; bha is in the center, specifically the south; likewise, rā is in the north; and dho is in the west. Here, the five spaces are always the five sounds and the five syllables themselves; they are taught as the five families. Thus, within the five channels, the five wheels abide. The very nature of the substance of the channels is subsumed within the syllables. In each of the five channels, the five wheels abide in succession. Their abiding in the form of wheels is the purity of the five syllables. Thus, that is the unsurpassed aggregate; it abides in the very form of the wheels. Here, the subtle yoga is described. The Blessed One resides in the syllables. Regarding "karuṇamaṇapukkasī mahuparitāhimaja": ka is the channel in the center of the skull; ru is devoted to the yoga of desire; ṇa is the form of devotion and discipline; ma is adorned with the bliss of awakening; ṇa follows the words of the Teacher; pu is for the sake of teaching the former dharma; kka is the action preceded by habitual tendencies; sī is the accomplishment of the fourteen channels; ma...

373

དབུ་མ་ཡང་ནི་གཙུག་གཏོར་དུ། ། ཧུ་ནི་ནམ་མཁའི་མིང་ཅན་ཏེ། པ། ལྷག་མ་ཡང་ནི་རྣམ་པ་བཞི། ། རི་ནི་མགྲིན་པའི་འཁོར་ལོ་སྟེ། ཏཱ། དེ་ རུ་རྩ་ནི་བཅུ་ཕྲག་གསུམ། ཧི། ཤར་དུ་གསེར་གྱི་གཟུགས་སུ་སོང་། ། མ་ནི་སེམས་ནི་འདི་ལྟ་བུ། ། དེ་ལྟར་ཡི་གེ་སུམ་ཅུའོ། ། མ་ཧཱ་སུ་ཧ་ཛོ་ཨེ་ཀ་མ་མ་ཧཱུ་ཚཌཱ་ཧི་སུ་ཎ་ས་ཧཱ་བ་ཨཱི། ཏུ་ཛཱུ་བི་ཧཱུ་ཎེ་ཨ་མ་ར་ཨི་ཧ་ཨུ་ཞེས་པ་ནི། མ། དཀྱིལ་འཁོར་བཅུ་ནི་ཕྲག་གསུམ་ཉིད། ། ཧཱ་ནི་མི་ཤིགས་པ་ ཡང་དེ། སུ། བདེ་བ་ཡི་ནི་གཟུགས་སུ་གནས། ། ཧ་ནི་སྒྲ་ཡི་ས་བོན་ཅན། ཛོ། རྟག་ཏུ་འོད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་ཉིད། ཨེ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་དེ་ལྟར་བལྟ། ཀ། འདིར་ནི་སུ་ཡི་མིང་ནི་གནས། མ། ཡིད་ཀྱི་མིང་ཡང་ཅུང་ཟད་མེད། མ། ཡིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་རྟག་ཏུ་བཞུགས། ། ཧཱུ་ནི་བདག་ ཀྱང་ཅུང་ཟད་མེད། ཆ། གདུགས་སུ་གྱུར་པ་སྙིང་གི་མཁའ། ། ཌཱ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་ཡི་ཚོགས། ། ཧི་ནི་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ། སུ། ཤིན་ཏུ་སད་པའི་མི་ཤིགས་པ། ཎ། དེ་ཉིད་ཀུན་དང་བྲལ་བ་མིན། ས། འདི་ལའང་ཐམས་ཅད་གནས་པ་མེད། ། ཧཱ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད། ། བ་ནི་ རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དེ། ཨཱི། དེ་ལྟར་གྱུར་པ་འབྱུང་ཆེན་པོ། ། ཏུ་ནི་བློ་ལྡན་འདི་ཉིད་དེ། ཛཱུ། ཐིག་ལེ་ཕྲ་མོ་ཆེན་མོ་འཛག། བི། སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་རྟག་ཏུ་གནས། ། ཧཱུ་ནི་དབུགས་དང་བྲལ་བ་ཡིས། ཎེ། བག་ཆགས་མེད་པ་མཁའ་མཚན་ཉིད། ། ཨ་ཡིས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་བྱེད། ། མ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་དབུས་ཀྱི་མཁའ། ར། སེམས་ནི་ཉི་མའི་གཟུགས་སུ་སོང་། ། ཨི། ཡིད་ལ་སོགས་པ་ཟླ་བའི་གཟུགས། ། ཧ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔར་བརྗོད། ཨུ།

The central channel is also at the crown protuberance (uṣṇīṣa). Hu is the name for space. Pa and the remaining four are also of four types. Ri is the throat cakra (maṇḍala). Tā—there, the channels are thirty. Hi—in the east, it has gone into the form of gold. Ma—the mind is like this. Thus, there are thirty syllables. Mahāsuha jo eka mamahū ṭā hi suṇa sa hā va ī. Tu jū vi hū ṇe a ma ra i ha u means: Ma—the ten maṇḍalas are indeed thirty. Hā—that is also the indestructible (akṣara). Su—it abides in the form of bliss. Ha—it has the seed-syllable of sound. Jo—it is the constant form of light. E—the yogi should view it thus. Ka—here, the name of "who" abides. Ma—there is not even a slight name for "mind." Ma—the Buddha of the mind always dwells. Hū—the self (ātman) is also not even a slight thing. Cha—it has become the parasol, the space of the heart. Ḍā—the assembly of ḍākinīs. Hi—that very suchness as it is. Su—the indestructible that is perfectly awakened. Ṇa—that suchness is not devoid of all. Sa—in this, nothing at all abides. Hā—it is the very absence of intrinsic nature. Va—that is the Vajradhara. Ī—thus it becomes the great element. Tu—this very one is the wise. Jū—the great subtle drop descends. Vi—it always abides in various forms. Hū—by being free from breath. Ṇe—the characteristic of space is without habitual tendencies (vāsanā). A—it pervades everything. Ma—the space of the central avadhūtī. Ra—the mind has gone into the form of the sun. I—the mind and so forth are the form of the moon. Ha—is called Vajrasattva. U—

374

སངས་རྒྱས་གར་མཁན་བཞེངས་པ་ནི། ། དེ་བཞིན་པད་རྩ་གཞོན་ནུ་ལྟར། ། སྙིང་དུ་རྩ་ནི་བརྒྱད་རྣམས་སོ། ། གཙུག་གཏོར་གྱི་ནི་ལྔ་ པོ་རྣམས། ། དེ་ལས་ཀྱང་ནི་ལྷོ་ཡིས་འདིར། ། ཨུ་ནས་ཛ་ལ་ཐུག་པར་ནི། ། ཨུ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་བརྒྱད། ། དུར་ཁྲོད་བརྒྱད་དུ་ལྷ་མོ་རྣམས། ། ཨཽ་ཌྱན་ལ་སོགས་པ་ཡི་གནས། ། ནམ་མཁའི་བུ་ག་རྟག་ཏུ་བརྒྱན། ། ཨོཾ་ཞེས་པ་ནི་ཆ་ལྔ་པ། ། ཕ་ཞེས་པ་ནི་མཚམས་སུ་སྦྱིན། ། ཧི། གངས་ཅན་གྱི་ནི་མདུན་ནས་འབབ། ཏུ། བ་མོ་ཡི་ནི་མ་ཁེངས་ལུས། ། ཧཱུ་ཡི་ཡི་གེའི་རྒྱུ་ལས་སོ། ། ཧེ་ནི་སྟོང་པའི་སྙིང་པོ་རུ། བ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་གནས་པ་ཡིན། ། ཛ་ནི་རྟག་ཏུ་བེམས་པོ་ཡིན། ། དེ་ལྟར་ཡང་ནི་གནས་པ་ནི། ། འདིར་ནི་ཞིང་གི་གཟུགས་མཛེས་པས། ། འདིར་ ནི་རྟག་ཏུ་བཞེངས་པ་ནི། ། དབང་པོའི་སྒོ་དགུ་ལས་འདས་སོ། ། དེ་ཡང་རྩ་ནི་བཅུ་དྲུག་རྣམས། ། ཡི་གེ་དྲུག་ཅུར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ། ཚ་ཌ་ལ་སོགས་ཨུ་ཐའི་བར། ། འབྲས་བུ་དང་ནི་རྒྱུ་ཕྱིར་གསུངས། ། ཚ་ནི་གྲིབ་མའི་རྣམ་པ་སྟེ། ། ཌ་སྤྲོས་པ་ཡི་ནི་བློ་དང་བྲལ། ། ཧི་འཚེ་བ་དང་ནི་བྲལ་བའི་གཟུགས། སུ། ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིད་ནི་མེད། ། ཎ་ནི་ལུས་ཀྱི་འདི་ནི་མེད། ས། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྐུ་མི་ཟད། ། ཧ་ནི་ཧེ་རུ་ཀ་ཉིད་དེ། ། ཌ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་། ས། འདི་དག་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཅི་བཞིན། བ། སྤྲོས་པ་ཉིད་ནི་སྤངས་པའོ། རི། ཡིད་ དགའ་བར་ནི་གང་ཚེ་གྱུར། ། ཧ་ནི་བདེ་བ་ལྟ་བུའོ། ། སི། འདིར་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འགྲུབ། ཛ། བེམས་པོའི་གནས་སྐབས་ཀྱང་ནི་རི། ། ཨ་ནི་བདེ་བའི་རྣམ་པ་ཉིད། ཨུ།

The manifestation of the Buddha as a dancer is like a fresh lotus stalk; within the heart are the eight channels, and five at the crown of the head. Furthermore, from the south here, from u to ja, are the eight letters beginning with u. In the eight charnel grounds are the goddesses, and the sites such as Oḍḍiyāna always adorn the apertures of space. Oṃ is the fivefold part; pha is applied at the junctions. Hi: it flows from the front of the Snowy Mountains. Tu: the body is not filled by the frost. From the cause of the letter hū. He is the essence of emptiness. Va: the elements of phenomena (dharmadhātu) abide there. Ja is always inanimate matter. Thus, as it abides here, because the form of the field is beautiful, it is always manifested here. It transcends the nine gates of the senses. Furthermore, the sixteen channels are spoken of as sixty letters. From ca to ḍa and so on, up to u, they are taught as the cause and the fruit. Ca is the aspect of shadow; ḍa is free from the intellect of conceptual elaboration. Hi is the form free from harm. Su: the essence of the mind is without mind. Ṇa: this body does not exist. Sa: the inexhaustible body of the Omniscient One. Ha is Heruka himself. Ḍa is mind and mental factors. Sa: all these are just as empty. Va: conceptual elaboration itself is abandoned. Ri: when the mind becomes joyful, ha is like bliss. Si: here, Mahāmudrā is accomplished. Ja: even the state of inanimate matter is ri. A is the very aspect of bliss. U.

375

སེམས་ཀྱི་རྒོལ་བ་བསལ་ལ་སོགས། ཀ། སེམས་ཅན་གྱི་ནི་རྒྱུ་རུ་བྱ། ། ཛུ་ཞེས་པ་ནི་ཆགས་པའི་ཆ། ལོ། བ་སྤུའི་ ཁུང་བུའི་འོད་ཟེར་གྱིས། ཨ། ནམ་མཁའ་རུ་ནི་སེམས་མིང་ཉིད། ཎི། དེ་ཉིད་དུ་ནི་སྤྲུལ་པའི་གཟུགས། མ། བསོད་ནམས་ཆུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས། དྲི། སྐྱབས་གསུམ་ལ་ནི་འཇུག་པའི་ཕྱིར། སུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བདེ་བ་དྲན། ར། རྣལ་འབྱོར་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པས་རོལ། ། ཨ་ནི་ རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ལ་ཁྱབ། བ། གཞན་རྣམས་འདུལ་བར་བྱེད་པའོ། ། ཧཱུ་ཞེས་པ་ནི་རབ་སྦྱོར་བས། སུ། གཙོ་བོ་བདག་ལ་བདེ་བ་གནས། ཎེ། འདི་དེ་སྟོང་པའི་གཟུགས་ནི་མིན། ཨ། གཙོ་བོ་བདག་ནི་སྡིག་ཚར་གཅོད། ། ཚ་ནི་སངས་རྒྱས་ཡོན་ཏན་རྣམས། སི། དངོས་གྲུབ་སེམས་ཅན་ རྣམ་སྟེར་བྱེད། ཀཱི། འདིར་ནི་མང་པོ་སྨོས་ཅི་དགོས། ཨ། སེམས་ཀྱི་སྒྱུ་མའི་གཟུགས་སུ་བལྟ། ། ཧ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ། ཨུ། སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་ནི་བཞེངས། ། ཙཎྜ་ལཱི་ཡི་ཡིག་གསུམ་གྱིས། བིན། གཟུགས་རྣམས་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ནོ། ན། སྣ་ཡི་བུ་གར་སོང་ནས་ཉལ། ། བ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་གྱིས། མ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཁྱོད་བརྟེན་ནས། ཨི། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་མཆོག། ཏེ་ཞེས་པ་ཡིས་བདེ་བ་ཉིད། ཨི། འདི་ནི་སེམས་ཅན་གྱིས་རྟོགས་པ། ཅི། བདེ་བའི་རང་བཞིན་ལ་ནི་གནས། ། ཎྱཾ་ཡིས་སེམས་ནི་གཉིས་སུ་མེད། ཨུ། རང་བཞིན་གནས་ ཉིད་འདོན་པ་ཉིད། ། ཧ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཆོག། མི་ཞེས་པ་ནི་བདག་དང་བསྲེ། ན། སྟོང་དང་སྟོང་མིན་མིང་ནི་མེད། དི། ཉིན་དང་མཚན་མོ་དེ་བཞིན་མཚམས། ས། བདེ་བ་བཏང་ནས་མ་ཞུགས་ཤིག ཨི།

To dispel the challenges of the mind and so forth: Ka. One should act as the cause for sentient beings. Ju. The aspect of attachment. Lo. By the light rays from the pores of the skin. A. In space, the very name of the mind. Ni. In that very state, the emanated form. Ma. For sentient beings of little merit. Dri. In order to enter the three refuges. Su. The Blessed One is mindful of bliss. Ra. The yogi sports through the perfections. A. Pervading the yogis. Ba. Taming others. Hu. Through the excellent application. Su. The primary self abides in bliss. Ne. This is not the form of emptiness. A. The primary self cuts off negativity. Ca. The qualities of the Buddha. Si. Bestowing accomplishments upon sentient beings. Ki. What need is there to say more here? A. View it as the illusory form of the mind. Ha. Without cause. U. Arising from the characteristic of emptiness. Caṇḍālī. By the three syllables. Vin. Forms are of the nature of space. Na. Having gone into the nostrils, one sleeps. Ba. By the vajra-like samādhi. Ma. Relying upon you, Great Bliss. I. Through the senses, supreme awakening. Te. By this, bliss itself. I. This is realized by sentient beings. Ci. Abiding in the nature of bliss. Ñyaṃ. The mind is non-dual. U. The very state of the natural abiding. Ha. The supreme non-duality. Mi. Mixing with the self. Na. There is no name for emptiness or non-emptiness. Di. Likewise, day, night, and the junctions. Sa. Do not abandon bliss and fail to enter. I.

376

འདི་ནི་སྙིང་རྗེས་དཀྲིས་པར་འགྱུར། ། དེ་ནི་མགོན་མེད་སེམས་ཅན་ལ། ། ཨ། བྱང་ཆུབ་ཕྱིར་ནི་འབོད་པར་བྱེད། ལ། ཐིམ་པའི་གཟུགས་ནི་རྟག་ཏུ་འདོར། ཨུ། དྲག་པོའི་གཟུགས་ཀྱིས་མཛེས་པའི་ཕྱིར། ། ཐ་ཞེས་གནས་ནི་དྲུག་ཅུ་བཞི། ། དེ་ཡིས་རྣལ་འབྱོར་མ་ནི་བསྐུལ། ། ཀླུ་ཡི་ཡི་གེ་དྲུག་ཅུ་པོ། ། རེ་རེ་ཡང་ནི་ལྔ་ལྔར་བྱས། ། དེ་ལྟར་ལྟེ་བའི་འཁོར་ལོ་ཉིད། ། སྤྲུལ་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་ལུགས། ། འདིར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བསྟེན་ཏེ། ། དེ་ཡང་ཐིམ་ནས་ལངས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་གཟུགས། ། དེ་ནི་སྤྲོས་དང་སྡུད་པའི་གཟུགས། ། དེ་བཞིན་ཡི་གེ་སུམ་ཅུ་ཡང་། ཏུ། ཧུ་ལ་སོགས་ཙིཏྟའི་བར། ། ཡེ་ཤེས་དཀྱིལ་འཁོར་ཕོ་ ཉ་མོ། ། ཡི་གེ་རེ་རེ་ཡིས་ནི་བསྐུལ། ། ཏུ་ཞེས་པ་ནི་བདག་གི་གཟུགས། ། ཧུ་ནི་ཁྱོད་དང་གཅིག་པ་ཉིད། ། ས་གཟུགས་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས། ཨ། སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་གཡོ་བ། ལ། མཚོན་ཆའི་མཚན་ཉིད་མཚོན་པ་ཉིད། བི། དེས་ན་གཙོ་བོ་སྣ་ཚོགས་གཟུགས། ། རུ། དེ་ལྟར་གཟུགས་ནི་རྟག་ཏུ་བྱ། ཨ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་མཚན་ཉིད་བསམ། ལིཾ། བཙུན་མོ་བདག་ཉིད་འཁྱུད་པར་བྱེད། ། ཙི་ནི་རྟག་ཏུ་སེམས་ཀྱི་གཟུགས། ཏ། དེ་ནས་གཞན་གྱི་དོན་ཤེས་བྱ། ཨ། ཡན་ལག་གཟུགས་ཀྱི་མིང་ནི་བྱེད། ཧེ། ཧེ་རུ་ཀ་དང་དེ་ཐབས་གཅིག མེ། རེ་རེ་དང་ ནི་གནས་ཀྱང་རུང་། ། ཌོམྦི་སྤྲོས་པ་ལས་རིང་བའོ། ། མི་ནི་དྲེགས་པ་ལས་བརྩོན་པའོ། ནི། རྟག་ཏུ་བདག་ནི་རྟག་པའི་གཟུགས། ། ཚི་ནི་ཆད་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། ། ཨ་ནི་མགོན་པོ་བདག་སྤྱོད་དང་། ན། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའང་དོན་མེད་པའོ། །

This is enveloped by compassion. For those protectorless sentient beings, "A" is the call for the sake of awakening. "La" is the constant casting off of the form of dissolution. "U" is for the sake of the beauty of the fierce form. The syllable "Tha" represents the sixty-four locations; by means of these, the yoginīs are exhorted. The sixty nāga-syllables are each divided into groups of five. Thus, the navel cakra itself is the emanation system of the yoginīs. Here, the Blessed One is relied upon, and he likewise arises from dissolution. The form of the yogin and the yoginī is the form of emanation and withdrawal. Likewise, the thirty syllables from "Tu" to "Hū" and so forth, up to "Citta," are the female messengers of the wisdom maṇḍala; each syllable exhorts them. "Tu" is the form of the self. "Hū" is oneness with you. By the nature of the earth-form method, "A" is the immovable characteristic of the mind. "La" is the very indication of the characteristic of the weapon. "Vi" is therefore the principal of various forms. "Ru" is the form that should be made constant. "A" is the contemplation of the inconceivable characteristic. "Liṃ" is the embracing of the queen, the self. "Ci" is the constant form of the mind. "Ta" is then the knowledge of the welfare of others. "A" is the making of the name of the limb-form. "He" is Heruka and that single method. "Me" is appropriate for each and every location. Ḍombī is far from conceptual elaboration. Min is diligence born of pride. "Ni" is the constant form of the eternal self. "Ci" is the dharmatā of cessation. "A" is the conduct of the protector, the self. "Na" is that even Mahāmudrā is without objective referent.

377

ནུ་ཞེས་པ་ཡིས་སྟོང་པར་འདོད། ། མ་ནི་ སྒྱུ་མ་རྟག་ཏུ་རིག ཀ། མགོན་པོ་ཁྱོད་ནི་བྱ་བ་ཡིན། ར། ནམ་མཁའ་ཡི་ནི་དབུས་སུ་རོལ། ཀ། ཐོད་པའི་དབུས་སུ་གང་ཚེ་འབྱུང་། ར། འོན་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ནི་གཙོས། ན། ཁྱོད་མ་གཏོགས་པར་ཅི་ཡང་མེད། བི། བྱང་ཆུབ་མཚན་ཉིད་ཁྱད་པར་ཅན། ། ཅི་ཞེས་པ་ནི་གང་བསམ་ པ། ། ཏ་དེ་ནི་བདེ་བ་ཀུན་གྱི་གནས། ། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་མ་རྟག་པར། ། གནས་ཀྱི་ས་རྣམས་ལ་སྒྱུ་མས། ། དེ་ལྟར་གནས་ནས་འབོད་པར་བྱེད། ། རང་གི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བར་བསམ། ། ཧཱུཾ་ཨཾ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་ཤེས། ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བར་བསྟན། ། གཉིས་ལས་བཞེངས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་རང་བཞིན་སྐུ། ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་འཆད་བཞིན་པའི། ། རྣམ་པར་དག་པ་བཤད་པ་ལས། ། དེའི་ངེས་པའི་དོན་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་གསུམ་ པའི་ཧེ་རུ་ཀ་བསྐྱེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སྟེ་དང་པོའོ། ། ། ། ད་ནི་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མ་འཁོར་དང་བཅས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་བརྗོད་ པའི་ཕྱིར། ཉོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་བསྟན་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འཇིགས་སྡེ་ལ་འཇིགས་པ་ཟེར་བ་བཞིན་དུ་འོན་ཀྱང་གདན་བཞིའི་དོན་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པ་དགྱེས་ པའི་རྡོ་རྗེ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །

The syllable nu is asserted to be emptiness. Ma is the constant awareness of illusion. Ka: "O Protector, you are the activity." Ra: "Sport in the center of space." Ka: "When it arises in the center of the skull," Ra: "nevertheless, it is led by desire." Na: "There is nothing at all apart from you." Vi: "The specific characteristic of awakening." Ci: "Whatever is contemplated," Ta: "that is the abode of all bliss." Thus, the yoginīs always, through illusion, [reside] in the places of the stages. Having thus resided, they call out. Contemplate it as the appearance of one's own mind. Hūṃ and Aṃ are the wisdom and consciousness; they are taught as mind and mental factors. The Vajra-holder who arises from the two is the nature-body in all respects. The remaining [points] are from the explanation of the purification that is currently being taught. Its definitive meaning shall be explained. That is the certainty of the Blessed One. This is the third chapter of the Saṃpuṭa-bindu-tantra-rāja, the extensive commentary on the section on the generation of Heruka from the Samyagdṛṣṭismṛtyāloka, specifically the first section showing the provisional and definitive meanings of the three absorptions. Now, in order to state the sādhana of the Wisdom Ḍākinī together with her retinue, he says "Listen!" and so forth. Following the teaching of the sādhana of the sixteen-armed Hevajra, in order to teach that very [practice], just as one says "fear" to one who is afraid, the meaning of the Catuḥpīṭha—the Wisdom Ḍākinī and so forth—should be understood as Hevajra himself.

378

འདིར་རྡོ་རྗེ་གཙོ་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པ་ནི། འདིར་སྔོན་དུ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞུ་བ་ལས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་བསྡུས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་སྒྲའོ། ། དེ་ཡང་གཙོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་བདག་མེད་མའི་ལྟ་བ་གསལ་བའི་འོད་དེ་དང་ལྡན་པས་ན་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཡང་ རྣལ་འབྱོར་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོ་སྟེ། གདན་བཞིའི་བདག་པོ་དེའི་ཤེས་རབ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་གཟུགས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་རྣམ་པ་དུ་མའོ། ། དེས་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དོན་ནི་སྣ་ཚོགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དེའི་ མཁའ་འགྲོ་མ་ནི་མང་པོའི་དོན་ཏེ། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ཤེས་བྱའོ། ། དེའི་གཉིས་སྤངས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་གཉིས་མེད་ཆོས་ ཞེས་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔོན་དུ་ཞུ་བའི་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྣལ་འབྱོར་མས་བསྐུལ་བའི་ཕྱིར་བསླང་(བ་,བ་མཁའ་)འགྲོ་མའི་གཟུགས་ཀྱི་དབུས་སུ་རང་བཞིན་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་དེ་གཉིས་མེད་པར་བརྗོད་དོ། ། དེའི་དབུས་སུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ཀྱིས་སམ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལས་བྱུང་བ་སྤྲོས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སེམས་ཅན་གཉིས་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཅན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་དང་སྦྱོར་བ་དག་པའོ། ། དེ་ཡང་ལན་གསུམ་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །

Here, regarding the term "Vajra King of the Principal": previously, Vajrasattva melted and became Hevajra; the condensed form of that is the word "Vajra." Furthermore, he is called "Principal" because he possesses the light that clarifies the view of Nairātmyā, and thus he is "Vajra." Moreover, because he pervades all yogas, he is the "King," the Lord of the Four Seats, whose insight is authentic primordial wisdom (jñāna). Furthermore, "Wisdom Ḍākinī" refers to the various forms of her sādhana. Therefore, the meaning of "wisdom" is the unity of the manifold; "Ḍākinī" has the sense of plurality because of the causes previously explained. Likewise, regarding the phrase "the entity of the two" and so forth: "the entity of the two" refers to supramundane primordial wisdom and the objects of knowledge. Because those two are abandoned, it is therefore "non-dual dharma." This means that because the entity of the two does not exist, the yoginī previously exhorted the empty form of the melted [deity]; thus, in the midst of the ḍākinī’s form, that yoga without intrinsic nature is described as non-dual. In the midst of that, because the Buddhas and Bodhisattvas, or the yogins, emanate from the essence of their own minds, sentient beings possess the primordial wisdom of the non-dual dharma. Regarding their "threefold purity," this refers to the purity of primordial wisdom, the objects of knowledge, and their union. Furthermore, this should be recited three times.

379

སེམས་ ཅན་གྱི་ལུས་ལ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་རྣལ་འབྱོར་ཀུན་གྱི་དང་པོར་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྡུས་པ་ནི་གཉིས་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་བསམ་གྱིས་ མི་ཁྱབ་པ་གཉིས་མེད་པའོ། ། དང་པོ་ནི་ཕུལ་རབ་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་སྭ་བྷཱ་ཝ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔགས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྔགས་སོ། ། དེ་བཞིན་བཛྲ་ཤུདྡྷ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་ནི་སྣ་ཚོགས་སུ་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདི་དག་གཉིས་ མེད་པ་དེའི་མཆོག་ནི་ཡོ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་ཏེ། གཉིས་མེད་པའི་ཡང་གཉིས་མེད་པ། ། ཞེས་པ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་དང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བཟླས་པ་ཙམ་དུ་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཉིད་དུ་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ སྒོམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་བརྗོད་ནས་ཞེས་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གཉིས་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྭ་བྷཱ་ཝ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་བརྗོད་པའོ། ། དེས་བྱས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་ གཉིས་མེད་པ་ལ་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ལས་དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པས་དེའི་དང་པོ་ཡང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ས་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དང་པོ་གདོང་དག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཏེ།

In the bodies of sentient beings, for those of sharp faculties, the inconceivable non-dual wisdom arises through mere expression. Therefore, "the first of all yogas" refers to the fact that the synthesis of all yogas is non-dual wisdom. The yoga of that is the inconceivable non-duality. "First" is because it is the most excellent. Then, the mantra beginning with svabhāva is the mantra of natural wisdom. Likewise, the mantra beginning with vajraśuddha is for the sake of manifesting in various emanations. Similarly, the mantra beginning with yoga is the supreme of that non-duality; it is the non-duality of non-duality. This is certain to be recited merely by those of sharp faculties, as well as by Buddhas and Bodhisattvas. Likewise, in order to show the meditation for contemporary sentient beings, it is said, "In that way," and so forth. "Having spoken in that way" means that in order to demonstrate the inconceivable non-duality, the mantra beginning with svabhāva is spoken. "The yogi who has performed that should meditate" means that one should first contemplate non-duality. Furthermore, a beginner yogi should first meditate on the generation stage. Regarding that, it is said, "In a pleasing location," and so forth; first, one should perform the purification of the face and so on.

380

བསམ་གཏན་གྱི་གནས་སུ་ཞུགས་ནས་ བདེ་བའི་སྟན་གྱི་སྟེང་དུ་འདུག་སྟེ། ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མའི་སྐུ་རས་རིས་ལ་སོགས་པར་ཆུད་པར་དམིགས་པར་བྱའོ། ། ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པ་ཕུལ་ཏེ། བདུད་རྩི་ཟོས་ལ་གཏོར་མ་བྱིན་ནས་བཟོད་པར་གསོལ་ཏེ། བསམ་གཏན་བརྩམ་པར་ བྱའོ། ། སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མའི་གཟུགས་དམིགས་པར་བྱའོ། ། དེས་ན་རང་གི་སྙིང་གར་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མའི་ས་བོན་ཉི་མ་ལ་གནས་པའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་ལས་དེ་བྱ་བའི་ཆོ་ག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒོམ་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་རྒྱ་ མཚོ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་ཆོ་གའི་བྱ་བས་མཆོད་པ་དབུལ་ཞིང་སྡིག་པ་བཤགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ལྷུན་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་དབུས་སུ་རླུང་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་དབུས་སུ་ལྷུན་པོའི་སྟེང་དུ་ དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཁང་པ་རིན་པོ་ཆེ་བཞིའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་མཚམས་སུ་ཡང་གསེར་ལ་སོགས་པ་སྤྲས་པའོ། ། ཁང་བཟང་དེའི་ནང་དུ་རྒྱན་རྣམས་བསམ་མོ། ། དེ་ལ་དབུས་སུ་སེང་གེའི་གདན་ལ་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མའི་ས་བོན་ཐིག་ལེ་ཙམ་མོ། ། དེས་ན་བདག་གི་དབུགས་ ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ན་འདིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ས་བོན་ཙམ་མོ། ། དེས་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྣ་ཚོགས་པས་བརྒྱན་པ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་རང་བཞིན་གཞལ་ཡས་ཁང་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །

Having entered the state of meditative concentration, one should sit upon a comfortable seat and visualize the form of the Wisdom Ḍākinī as depicted in a painted image or similar representation. Having presented the five types of offerings and so forth, partaken of the nectar, and offered the torma while requesting forbearance, one should begin the meditative concentration. Regarding the phrase "in a mere instant" and so forth: one should visualize the form of the Wisdom Ḍākinī as it is being explained. Thus, from the mass of light rays of the seed syllable of the Wisdom Ḍākinī residing upon a sun disk at one's own heart, one meditates according to that very ritual procedure. Regarding "the ocean of wisdom": one should invite the maṇḍala of wisdom, present offerings through the ritual actions, perform the confession of misdeeds and so forth, and then meditate on emptiness. Regarding "Mount Meru" and so forth: in the center of space, in the midst of the four maṇḍalas of wind and the other elements, upon Mount Meru, is the maṇḍala palace, which is of the nature of the four precious substances. By the word "and so forth," it is adorned with gold and other materials at the intermediate directions. One should contemplate the ornaments within that celestial palace. In its center, upon a lion throne, is the seed syllable of the Wisdom Ḍākinī, appearing as a mere tilaka drop. Thus, from the breath of oneself, it is said that here the maṇḍala of wisdom is merely the seed syllable. Therefore, one should meditate on the celestial palace, adorned with various maṇḍalas of wisdom and of the nature of the seven precious substances. The remainder is easy to understand.

381

དེའི་དབུས་སུ་སེང་གེའི་གདན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབུས་དང་ ཤར་དང་བྱང་དང་ནུབ་དང་ལྷོ་སྟེ་གནས་ལྔ་རུའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་སྒྲུབ་ཐབས་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཙམ་མོ། ། དེ་ཡང་ཁམས་སྣ་ཚོགས་པའི་རང་བཞིན་ ནོ། ། དེས་ན་མཁའ་འགྲོ་མའི་རང་གི་དུས་རང་རང་གི་ཁམས་ལས་བྱུང་བ་བདག་གི་དབུགས་ལས་བྱུང་བའི་དུས་དེར་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་སྔོན་གོས་དཀར་མོའི་རྣམ་པར་སྤྲོས་པ་རྒྱུའི་མཁའ་འགྲོ་མའི་རྗེས་སུ་ཁ་དོག་སྔོན་ པོ་བསྒོམ་པ་ནི་འོ་མ་དང་ཆུ་བཞིན་ནོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མའི་ཤར་དང་བྱང་དང་ནུབ་དང་ལྷོར་རིམ་པ་བཞིན་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་འཇིགས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་རོ་ལངས་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་གཏུམ་མོ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དབང་ལྡན་ལ་སོགས་པའི་ མཚམས་བཞིར་རིམ་པ་བཞིན་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། སེང་གེ་མོ་དང་། སྟག་མོ་དང་། ཅེ་སྤྱང་མོ་དང་། འུག་པ་མོ་རྣམས་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤར་ལ་སོགས་པར་གཡོན་སྐོར་གྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་བཞི་རྣམས་སུ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་། མར་མེ་མ་དང་། འཇིག་ བྱེད་མ་དང་། གཡོ་ལྡན་མའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མ་བཅུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་བྱུང་བར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །

In the center of that, the phrase "lion throne" and so forth refers to the five locations: the center, east, north, west, and south. Upon each of these is a sun maṇḍala, which becomes an individual maṇḍala of the Wisdom Ḍākinī (Jñāna-Ḍākinī). Therefore, the term "emptiness" in all the sādhanas refers only to the maṇḍala of wisdom. Furthermore, that is the nature of the various elements. Thus, at the time when the Ḍākinīs arise from their respective elements—which arise from the breath of the self—one meditates upon the Wisdom Ḍākinī and the others; that is what is meant by that expression. In that way, following the causal Ḍākinī who emanated in the form of Pāṇḍaravāsinī, meditating on the blue color is like [the blending of] milk and water. The remainder is easy to understand. Likewise, to the east, north, west, and south of the Wisdom Ḍākinī, one should meditate in sequence on Vajra-Ḍākinī, Bhairava-Ḍākinī, Vetāla-Ḍākinī, and Caṇḍālī-Ḍākinī. Similarly, in the four intermediate directions starting from the northeast, one should meditate in sequence on Siṃhī, Vyāghrī, Śrgālī, and Ulūkī. Likewise, in the four gates starting from the east and proceeding counter-clockwise, one should meditate in sequence on the yoginīs Ḍākinī, Dīpā, Vajrā, and Lāsyā. In this manner, one should meditate on the thirteen Wisdom Īśvarīs as arising from the maṇḍala of wisdom.

382

དེ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཙམ་གྱིས་མཁའ་འགྲོ་མ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཕྲག་མོ་གཉིས་མེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་གཉིས་མེད་པའི་གཉིས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། རིག་མ་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དང་པོ་སྒྲ་ནི་གཉིས་མེད་པར་གཉིས་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་དམ་ཚིག་རླུང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདུན་དུ་བརྩེགས་པའི་ས་བོན་ཏེ་འོག་ཏུ་ཡ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེའི་ས་བོན་གྱིས་ ཞེས་པ་ནི་ཧ་ཞེས་པའི་སྟེང་དུ་སྦྱིན་པའོ། ། དེ་ལྟར་བསྡུས་ནས་ཧྐྵྨླྺྼྻཱུཾ་དེ་ལྟར་བརྒྱད་བརྩེགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལུས་ཀྱི་མིང་ཅན་རྣམ་པར་བསམ་མོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐིག་ལེ་དང་སྒྲ་དང་ཚེག་དྲག་དང་ལྷན་ཅིག་བསྡུས་པའི་ཡི་གེ་བཅུ་གསུམ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅུ་གསུམ་རྣམས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཨ་ ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནང་དུ་འདུས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕྲ་མོའི་རྣམ་པ་ལ་འཇུག་པ་གང་གིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གཉིས་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། གཙུག་ཏོར་ནས་ནི་རྐང་མཐེབ་བར། ། ཡི་གེ་རྣམས་བཀོད་བསྒོམ་པར་བྱ། ། མཁའ་ འགྲོ་མ་རྣམས་བསྐྱེད་པ་གང་། ། རྐང་གཉིས་པ་ཡིས་རིམ་ཞེས་བྱ། ། ཡི་གེ་སུམ་ཅུ་མིང་ནི་ཉིད། ། ས་ཉིད་ཀྱང་ནི་བཅུ་གསུམ་ཉིད། ། སངས་རྒྱས་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམ་རྣམས་བསྒོམ། ། བཟའ་བའི་རང་བཞིན་མཛེས་པའི་ཕྱིར། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆར་པའི་རྒྱུན་ཞེས་པ་ནི་ཧཱུཾ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་ རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྦྱོར་བས་ཞེས་དགོངས་སོ། །

Then, wisdom likewise is the ḍākinī as mere form; at that time, there is no duality. In that way, non-duality becomes non-dual. Regarding the phrase "the first consort" and so forth, the word "first" refers to non-duality within non-duality. "Its samaya, wind, and so forth" refers to the seed-syllables of the seven stacked levels, such as ya and so on, below. Furthermore, "by the vajra seed-syllable" means it is placed above the syllable ha. Having condensed it in that way, one should visualize the body named after the eight stacked syllables: ḥ kṣ m l v r ūṃ. Likewise, the thirteen syllables condensed together with the bindu, the nāda, and the visarga are for the purpose of condensing the thirteen ḍākinīs. Within the wisdom maṇḍala, which is the nature of the thirteen ḍākinīs in the avadhūtī, they are gathered into the letter a. By entering into the subtle aspect, one becomes the inconceivable non-duality itself. "One should meditate on the arrangement of syllables from the uṣṇīṣa to the big toe. The generation of the ḍākinīs is called the 'sequence of the bipeds.' The names of the thirty syllables are themselves the thirteen bhūmis. One should meditate on the Buddha-ḍākinīs for the sake of the beauty of the nature of the food. Likewise, 'the stream of rain' refers to the uninterrupted flow of the hūṃ wisdom nectar; this is the intended meaning of 'through the application of the wisdom maṇḍala.'"

383

ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་གསུམ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པའི་གཞུང་སྟེ་གཉིས་པ་ བསྟན་པའོ། ། ། ། ད་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅུ་གསུམ་བསྐྱེད་དེ། དེའི་རེ་རེའི་དུས་ལས་བདག་མེད་མའི་སྒྲུབ་ཐབས་ལྷ་མོ་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་རྗེས་ཐོགས་སུ་དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་རང་བཞིན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའོ། ། བདག་མེད་མ་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བདག་མེད་པའི་གཟུགས་སོ། ། དེའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཞེས་པ་ནི་ ཐབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་བཤད་ཅེས་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་དཔྱིས་ཕྱིན་པར་གསུངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ་ནམ་མཁའི་དབྱིངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མའི་དུས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ཡི་གེ་བཅུ་གསུམ་ཡི་གེ་གཅིག་གི་རང་ བཞིན་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ་དེ་ཉིད་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཀྱི་མིང་ཅན་མ་མོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་སོ། ། དེའི་དབུས་སུ་ཆུད་པར་ཞེས་པ་ནི། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་རྡུལ་ཆགས་ཆེན་བསམ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་ ཅི་ཞེ་ན། འདིར་གསུངས་པ།

This is the second section of the third kalpa of the King of Tantras: The Union of the Vital Essence (Saṃpuṭatilaka-tantrarāja), titled the Extensive Commentary: The Illumination of the Mindfulness of the Correct View. This is the second [section] presented. Now, from the previously described wisdom maṇḍala of the most subtle yoginīs, the thirteen ḍākinīs are generated. In order to explain the sādhana of Nairātmyā—the nature of which consists of fifteen goddesses—each arising from their respective times, the text says "Then," and so forth. "Then" refers to the explanation of the characteristic of the yoga of selflessness, which follows the sādhana of the Wisdom Ḍākinī. "Nairātmyā" refers to the form of selflessness regarding the aggregates, elements, sense bases, and so on. "Her sādhana" refers to the characteristic of the method. "Thus explained" means it is taught in a concise and thorough manner. Regarding the passage beginning, "That very [reality] is taught: the expanse of space," this refers to the yoga of the previously mentioned Wisdom Ḍākinī at the time of the thirteen syllables, which are of the nature of a single syllable. It is the essence of the dharmadhātu from which all phenomena arise. That very [reality], named the "expanse of space," is the source of all phenomena, just as the mātṛs are the source of the [ḍākinīs]. "Contained in the center of that" should be connected with the phrase, "one should contemplate the great passion of the sun maṇḍala." If one asks what that is, it is said here:

384

འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐིམ་པའི་ཕྱིར་སླར་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ལྔ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སའོ། ། སྔོན་ དུ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆུའོ། ། ཚུལ་ཇི་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེའོ། ། ལྷ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། ཅི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནམ་མཁའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་དུ་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་བཞིན་ཐིག་ལེ་ལྔ་འབྱུང་ བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པའོ། ། དེ་ཡང་ཁམས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འཁོར་ལོ་སྔོན་དུ་སོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་དང་ཤེས་བྱའི་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་ནང་གི་ཡང་ནང་ངོ་། ། ཆོས་ འབྱུང་ལས་འབྱུང་ཞེས་པ་ནི་ཨུ་ཨཱུ་ཡ་ར་ཝ་ལ་མ་ཥ་ཀ་ཀྵ་ཧ་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་བཅུ་ལས་ས་བཅུ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་འབྱུང་བའོ། ། དེས་ན་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་སྒྲ་ཙམ་མོ། ། དེ་ཡང་ཉིས་བརྩེགས་ཞེས་པ་ནི་ཐིག་ལེ་དང་ཚེག་དྲག་དག་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དག་པའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མི་ཕྱེད་པའི་གཟུགས་ལ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་དང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཆེན་པོའི་ས་དག་ལ་ལྷའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་རྣམས་སུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་སྤྲོ་ཞིང་རང་བཞིན་མེད་པའི་དེ་ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའོ། །

Regarding the phrase "the wheel" and so forth: because the maṇḍala of wisdom has dissolved, the five wisdom elements will once again emerge from the source of phenomena (dharmodaya) of the avadhūtī within that very [state]. Likewise, "the wheel" is the wisdom earth; "prior" is the wisdom water; "just as it is" is the wisdom fire; "the gods" is the wisdom wind; and "how they emerge" is the wisdom space. This is what the yogi should understand. Similarly, within that very [state], the five drops emerge like seeds and sprouts; this is the ultimate nature of the bodhicitta. Furthermore, it is the nature of the five elements. For that reason, it is taught, culminating in the instruction to "meditate" on the sequence beginning with "the wheel preceded by [the elements]." Thus, the ten aspects of the identity of wisdom and the knowable are the innermost of the inner. Regarding "arising from the source of phenomena," from the ten syllables u, ū, ya, ra, va, la, ma, ṣa, ka, kṣa, and ha, the ten bhumis and the Buddha-bhūmi arise. Therefore, "wheel" is a mere sound. Furthermore, "double-layered" refers to the fact that the bindu and visarga pervade [them]. "Lacking a pure nature" means that through devotion to the form of the indivisibility of emptiness and inconceivable compassion, the deities appear on the bhūmi of engagement through aspiration and the bhūmi of the Great Vajra Holder. In that way, the Buddhas emanate into the classes of sentient beings and engage in that which is without inherent nature.

385

དེ་བཞིན་ དུ། གཅིག་ནི་ཟེ་འབྲུ་ཅན་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་། རྫོགས་པ་ཐ་མལ་པ་དང་འདུས་བྱས་པའི་དབྱེ་བས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ་སྐུ་གསུམ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་ལས་དང་པོ་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱིས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་ དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་བདག་མེད་མའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། གཉིས་པ་ནི་དེ་ཉིད་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསུམ་པ་ནི་གཉིས་མེད་པའི་ཡང་གཉིས་མེད་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཨུ་ནི་རྐང་པའི་མཐིལ་ནས་བརྗོད། ། འདིར་ནི་པུས་མོ་གཉིས་ཀ་ཡི། ། སྣལ་མ་ཕྲ་མོར་སྡུད་པར་འགྱུར། ། ཨཱུ་ཞེས་པ་ནི་ཨུ་གཉིས་སོ། ། ཡ་ཞེས་པ་ནི་བརླ་གཉིས་སུ། ། བརྗོད་པས་ཐུར་སེལ་འགོག་པར་འདོད། ། ར་ཞེས་པ་ནི་མེ་ཡི་ཁམས། ། གསང་བ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ། ཝ་ཞེས་པ་ནི་ལྟོ་བའི་སྣར། ། ལ་ཞེས་པ་ནི་བྲང་དུ་བརྗོད། ། མ་ཞེས་པ་ནི་འདི་ཉིད་དུ། ། བརྗོད་པ་ཡིས་ནི་ཐིམ་པར་འགྱུར། ། ཥ་ནི་མགྲིན་པའི་གནས་སུའོ། ། ཀ་ནི་ལྕེ་ཡི་རྩ་བ་རུ། ། ཀྵ་ནི་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། དབང་པོ་རྣམས་ནི་སྡུད་པར་འགྱུར། ། ཧ་ནི་དུད་ པ་ཅན་ཞེས་བྱ། ། དཔྲལ་བར་ཟླ་བ་ཕྱེད་པའོ། ། གཙུག་ཏོར་གནས་སུ་ཐིག་ལེ་ནི། ། བརྗོད་པས་དེར་ནི་ཐིམས་པར་འགྱུར། ། འདིར་ནི་ཚེག་དྲག་འགྲོ་འགྱུར་ཏེ། ། བསམ་མེད་གཉིས་སུ་མེད་མཚན་ཉིད། ། དེ་ལྟར་སྲིད་དང་མྱ་ངན་འདས། །

Likewise, the passage beginning with "One becomes the stamen-bearing" and so forth should be understood through the distinctions of the generation stage, the completion stage, the ordinary, and the conditioned, because they rely upon the three bodies. The remainder is easy to understand. However, the intention is that a beginner should meditate by means of the three absorptions. Similarly, "the three suchnesses" refers to the suchness of Nairātmyā, who is subsumed within the wisdom maṇḍala. The second is the nature of the maṇḍala within that very [suchness]. Likewise, the third is so called because it abides as the identity of the non-duality of that non-duality; this is the certainty. Therefore, it is said: "U is spoken from the soles of the feet; Here, the two knees are gathered into a subtle thread. Ū is the two Us. Ya is spoken for the two thighs; By speaking it, the downward-clearing wind is held. Ra is the fire element, Spoken of as the secret place itself. Va is the nose of the belly; La is spoken of as the chest. Ma is right here; By speaking it, [the winds] dissolve. Ṣa is at the location of the throat. Ka is at the root of the tongue. By the mere utterance of Kṣa, The sense faculties are gathered. Ha is called the 'smoky one'; The half-moon is at the forehead. The drop at the location of the uṣṇīṣa Dissolves there by being spoken. Here, the visarga proceeds; It is the characteristic of the non-conceptual non-dual. Thus, existence and nirvāṇa..."

386

རང་གི་ངོ་བོ་འདིར་མཚོན་པ། ། མཁའ་སྤྱོད་ས་སྤྱོད་ལྷ་མོ་གཉིས། ། འདི་རྣམས་ཐོག་མཐས་རྒྱས་གདབ་པའི། ། རྒྱུ་ནི་བདེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྟོག་པ་གསུམ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་ བ་ཞེས་པའི་གཞུང་སྟེ་གསུམ་པ་བསྟན་པའོ། ། ། ། ད་ནི་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པས་བྲིས་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྒོམ་པའི་ཕྱིར། ། དགྱེས་ པའི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་མདོར་བསྟན་པ་འདིའི་སླར་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བསྟན་པའི་མཐར་སླར་བཤད་པ་ལ་འཇུག་པའོ། ། ཕྱིས་སྔོན་དུ་བསྟན་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་དེ་ལའང་དེ་སྐད་ཅེས་ བྱའོ། ། དེ་ཡང་ཡང་དག་བཤད་བྱ་བ། ། ཞེས་པ་ནི་གང་གིས་ཉན་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་དུ་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ། དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད། ། ཅེས་པ་ནི་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་རྫོགས་པའོ། ། ཡང་ན་བླ་ མའི་ངེས་པའི་དབང་གིས་ནུས་པ་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྙེད་པར་འགྱུར་བའོ། །

To illustrate its own essence here: the two goddesses, Khecarī and Bhūcarī, are sealed by the beginning and the end; the cause is bliss itself. This is the certainty of the Blessed One. This concludes the third chapter of the extensive commentary on the third section of the King of Tantras, the Samputa-tilaka, titled The Appearance of Mindfulness of the Correct View. Now, in order to show the drawing of the maṇḍala of the dharmadhātu called Vajrasattva so that disciples may attain the siddhi of Mahāmudrā, and for the sake of meditating on Vajrasattva as previously described, and to provide a further explanation of this brief teaching on Hevajra and so forth, the words beginning with "Then" (atha) are spoken. "Then" refers to the entry into the further explanation at the conclusion of the teaching of the third section. That which occurs immediately following what was previously taught is also designated by that term. Furthermore, regarding the phrase "it shall be correctly explained": it means it should be explained with extreme clarity so that the people who hear it may comprehend it. Likewise, "the unsurpassed great maṇḍala" is "perfect" in relation to what preceded it. Alternatively, by the power of the guru’s certainty, sentient beings will attain Mahāmudrā through the mere indication of its capacity.

387

ཇི་ལྟར་བདག་ཅག་གི་བརྒྱུད་པ་པདྨ་བཛྲའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཨོ་ཌྱན་པ་ལ་བསྟན་ཅིང་དེས་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཨིནྡྲ་བྷཱུ་ཏི་བདག་ལ་བསྟན་པས་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པས་ཕྱག་ རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར། རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་དང་འདྲ་བ་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བྲིས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་དབང་བྱིན་ཞིང་འདི་ཉིད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལུང་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་དང་མཚུངས་ པ་ཟབ་མོ་ལས་ཀྱང་ཟབ་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེའི་རྣམ་པ་གསུམ་པའི་དོན་ལ་དང་པོ་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་བྱ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ནུས་པ་ཐོབ་པའི་སློབ་དཔོན་གྱིས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ སུ་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་ཐ་མལ་པའི་སློབ་དཔོན་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཡང་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པ་སངས་རྒྱས་དང་མཚུངས་པ་དེས་ཀྱང་དཀྱིལ་འཁོར་འདི་བྱས་ཤིང་སློབ་མས་ཀྱང་དད་པས་བླངས་ནས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ ཏེ་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སོ་ཕག་ལ་སོགས་པ་གསལ་ལོ། ། དེ་ཉིད་དུ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་བཟུང་། ། ཞེས་པ་ནི་འཆད་བཞིན་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྒྲུབ་པར་ བྱའོ། ། སྔགས་པས་འདི་ནི་ཞེས་པ་ལ་སྔགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པའོ། །

Just as our lineage master Padmavajra taught this to the one from Oḍḍiyāna, and he in turn taught it to the Vajrācārya Indrabhūti, whereby the latter attained the accomplishment of Mahāmudrā through the practice with elaboration, so too, regarding the phrase "similar to the Vajradhātu," just as the Blessed One Śākyamuni drew the Vajradhātu maṇḍala, bestowed empowerment upon Vajragarbha, and gave the prophecy to all sentient beings right then and there, it is likewise similar to the Vajradhātu. The intention is that one should first act according to the manner of the Vajradhātu within the meaning of the three aspects of that maṇḍala of Vajrasattva, which is more profound than the profound. Therefore, the statement "it is called the Vajradhātu" means that it should be performed by an ācārya who has attained some degree of power. Such a person will become a Buddha, the Blessed One. Alternatively, even an ordinary ācārya who is free from the faults of desire and so forth, who possesses the pride of Vajrasattva, and who is equal to a Buddha, may perform this maṇḍala; and if the disciples receive it with faith, they will all attain Buddhahood, and not otherwise—this is certain. Likewise, regarding the phrase "the site of the maṇḍala" and so forth, it is clear that bricks and the like are used for the sake of the outer maṇḍala. In that same context, the phrase "fully embracing the Mahāmudrā" means that one should accomplish the Mahāmudrā as will be explained. Regarding the phrase "the mantrin [should do this]," there are two types of mantrins: those who have attained accomplishment and those who have not.

388

དེས་ན་ཐམས་ཅད་ཉིད་ལ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉིད་ལ་བལྟས་ན་མི་ཤེས་པ་རྒྱང་རིང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདིར་ཇི་ལྟར་ཨོ་ཎྱན་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་ བུ་མོ་བསྟན་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་འདིར་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བའི་ཕྱིར་ས་སྦྱངས་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚོན་སྣ་ལྔ་ལས་བཅོས་པའི་སྲད་བུ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཚད་ཀྱིས་སོ། ། དེས་ན་ ཅི་ལྟར་ནུས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཁྲུ་གང་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཇི་སྲིད་ཁྲུ་སྟོང་གི་བར་གྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་ཐིག་གདབ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གྲུ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྲད་བུ་ཞེས་པ་ནི་ཟླུམ་པོར་བསྐོར་བའི་ཕྱིར་ཀ་བ་བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱི་རུ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བར་བྱ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ། རྡོ་རྗེ་ཀ་ བའི་རྩེར་གནས་པ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་དང་ལྡན་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་སྒོའི་མཐར་ཐུག་པར་ལྔ་བརྩེགས་སུ་བྱས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ གཟུགས་བརྙན་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བའི་ལྷ་རྣམས་འཆད་བཞིན་པའི་རིམ་པས་དགོད་པར་བྱའོ། ། དེའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གསུངས་པ། དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་ཇི་ལྟར་ཕྱིས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་གསུངས་པ་འདི་ཉིད་སྔོན་དུ་ཆོ་ག་བཞིན་ ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །

Therefore, "to all" means that if one looks at all sentient beings, ignorance becomes distant; that is what is meant by that expression. Here, just as the master of Oḍḍiyāna taught that the vajra maiden, through the Mahāmudrā, acts for the benefit of sentient beings, so too here, for the purpose of drawing the maṇḍala, immediately after the purification of the ground, it is said: "The secret," and so forth. This refers to a cord made of five-colored threads, according to the dimensions of the maṇḍala. Thus, "as much as one is able" means that one should strike the lines for the maṇḍala starting from one cubit up to a thousand cubits. The phrase "square" and so forth is easy to understand. "Vajra cord" refers to the vajra garland to be placed outside the eight pillars in order to encircle the circle. Likewise: "Residing at the tips of the vajra pillars, one should make it possess five maṇḍalas" means that one should construct five tiers up to the end of the gates; this should be understood through the sequence of the Vajradhātumaṇḍalālaṃkāra and other texts. Then, "in the center of those maṇḍalas" refers to the "image of the Buddha." This means that the deities of the maṇḍala should be arranged according to the sequence being explained. With that purpose in mind, it is said: "The maṇḍala," and so forth. Here, just as it was previously taught in brief, "according to the ritual" means by way of the Vajradhātu method.

389

དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་ཐབས་ཁྱོད་ལ་བཤད་ཅེས་པ་ལ་ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་འདི་ཉིད་དུ་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་ཚུལ་ལས་མི་གསལ་བ་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ལ་ ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་རོ། ། དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུའོ། ། ལྷའི་ཁང་པར་ཞེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་གནས་སམ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཁང་པར་བཞུགས་ཏེ་དེར་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པའོ། ། དེར་བྲིས་པའམ་འབུར་དུ་བརྐོས་པའམ་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ལྷའི་གཟུགས་དམིགས་ ཏེ། རང་གི་སྙིང་གར་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད་དེ། གཅིག་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པས་ཨོཾ་མོ། ། རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པས་ཧཱུཾ་ངོ་། ། ཡང་ན་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འོད་ཟེར་ ལས་ཇི་ལྟར་གསུངས་པའི་རྡོ་རྗེར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ལྟར་ཆོ་ག་བཞིན་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེའི་འོད་ཟེར་གྱི་རྡོ་རྗེ་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནམ་མཁར་དགུག་པར་བྱའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་ཁྲོ་བོའི་ལྷ་རྣམས་བཟུང་སྟེ། དེ་ རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པའི་མཆོད་པ་བྱའོ། ། གཞན་ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱི་མདུན་དུ་བདག་ལ་དགོངས་སུ་གསོལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་བྱ་བ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་ནས་བསྒོམས་པའི་སྐུ་སྒྲ་བརྙན་ལྟ་བུའོ། །

Likewise, regarding the phrase "I shall explain the sādhana to you," the word "also" (kyaṅ) should be connected as follows: just as in the Vajradhātu, here too, I shall explain that which clarifies the methods of the sādhana which were not previously clear. Regarding the phrase "First," and so forth: "there" (de la) means "for that reason." "First" (dang po) means "at the very beginning." "In the temple of the deity" (lha'i khang par) means that one should sit in the place of meditation or the maṇḍala house and meditate there. There, one should visualize the form of the desired deity, whether it be painted, carved in relief, or cast in metal. Regarding "the syllable A at one's heart," and so forth: this is for the purpose of thoroughly imagining the seed-syllable upon a moon maṇḍala. This is asserted to be threefold: first, according to the sequence of the Yoga Tantras, it is Oṃ; according to the sequence of the Yoginī Tantras, it is Hūṃ; or else, from the light rays of the moon maṇḍala, it becomes a vajra as it has been described—thus it should be connected with the phrase "according to the ritual." Likewise, with the phrase "all" and so forth, one should summon [the deities] into the sky by means of vajras of vajra light rays. By the word "and so forth," various [consorts] such as Locanā and the wrathful deities are included; one should present offerings emanated by them. Furthermore, in the passage beginning with "In their presence, I pray that you turn your attention to me," all the actions are easy to understand. Then, regarding the phrase "The Blessed One" (bcom ldan 'das) and so forth: "The Blessed One" refers to the previously meditated body, which is like a reflected image.

390

དེ་ཡང་དེ་ ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡིད་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡིད་ཀྱང་བརྟགས་ན་བདག་མེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་པ་བལྟའོ། ། ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ སྤྲུལ་པ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པས་སྤྲུལ་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཡོད་དེ། དེས་རྩོད་པའི་དུས་སུ་སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཞེས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ རོ། ། དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ཀྱིས་སྔགས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་རང་བཞིན་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་བལྟ་བའི་དོན་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་བཟླས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། གཏུམ་མོ་སྦྱར་ བས་ཐིག་ལེའི་ཟླ་བ་ལྟ་སྟེ། དེ་ཡི་སྔགས་ནི་ཨོཾ་ལ་སོགས་པའོ། ། གྲུ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ལ་སོགས་པའི་དབྱངས་སུམ་སྐོར་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཡངས་པའི་གཟུགས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་པའི་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། སྙིང་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་གྲི་གུག་གམ་རལ་གྲིའོ། ། ཁ་ཅིག་ནི་ཅང་ཏེའུ་རུ་འདོད། ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྷ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་བྷ་གའི་དབུས་སུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྡུད་པས་བརྗོད་དོ། །

Furthermore, it is because [the Buddha] appears to teach the Dharma to those sentient beings who have arisen from that [state]. Regarding the phrase "Then," and so forth, it is because the mind, which is the nature of all phenomena, has arisen in that very way. When the mind is analyzed, it is also selfless. In the same way, everything should be viewed. Regarding the phrase "Because," and so forth: "Manifestation" refers to that which is manifested through conceptual elaboration. Therefore, regarding the phrase "without mind," there exists the conceptual imputation of the entities of present sentient beings; because that very mind conceptualizes during the age of conflict, entities arise in that same manner as the preeminent conceptualization. Thus, one should mentally recite the mantra beginning with "All phenomena are primordially unborn," and so forth. Then, regarding the phrase "the accomplishment of the nature," and so forth, the meaning is to view the object exactly as it is. However, there is a distinction in yoga due to the distinction in recitation: by applying the inner heat (caṇḍālī), one views the moon of the bindu; its mantra is Oṃ and so forth. "Triangle" refers to the forty-eight vowels, such as A and so forth, arranged in three circles; that is what is meant by that term. "Possessing a vast form" means possessing a form of elaboration. "Compassion" refers to the curved knife or the sword. Some assert it is the hand-drum (ḍamaru). In that way, one should meditate on the Blessed One, the nature of the forty-two deities, in the center of the bhaga. That very [state] is described as the summary of suchness (tattva) according to the sequence of the Yoginī Tantras.

391

དེ་བཞིན་དུ་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་བཅུ་དྲུག་བརྗོད་དེ། དེ་ལ་མེ་ཏོག་ མ་དང་། སྤོས་མ་དང་། དྲི་མ་དང་། མར་མེ་མ་དང་། ལྷ་བཤོས་མ་དང་། གླུ་མཁན་མ་དང་། གར་མཁན་མ་དང་། སྒེག་མོ་དང་། མེ་ལོང་མ་དང་། པི་ཝང་མ་དང་། རོ་བསྣམས་མ་དང་། ཆོས་འབྱུང་མ་དང་། སིལ་སྙན་མ་དང་། གོས་ཐོགས་མ་དང་། ཞབས་བསིལ་ མ་དང་། མཆོད་ཡོན་མ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟར་ལྷག་མ་ནི་གོ་སླ་བས་བདག་གིས་རྒྱས་པར་མ་བྲིས་ཏེ་གཞུང་རྒྱས་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་དང་གཞན་དུ་རྙེད་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གསང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་ཕྱི་རུ་སྤྲོས་པའོ། ། སྔ་ མ་དང་འདྲ་བ་དེའི་ཕྱེད་ཚད་ཙམ་ཞེས་པ་ནི། ནང་གི་རིམ་པའི་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔའོ། ། དེ་རེ་རེའི་ནང་ནས་སྙིང་པོའི་རིམ་པའི་ཕྱི་ཕྱོགས་བཞིར་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་ལྟ་བུ་བྲིའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མ་གསུངས་ཀྱང་རིམ་པ་གཞན་དཀྱིལ་འཁོར་ ལྷག་མ་སོ་སོ་གསུམ་ལ། མེ་དང་ཆུ་དང་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་རེ་རེས་བྱས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རིམ་པ་བཞིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་རྣལ་འབྱོར་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ལྷ་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་སྟེ་དཀྱིལ་འཁོར་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། རལ་གྲི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤར་དང་མེར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་གཡས་ཀྱི་ཕྱག་དང་པོ་ལ་འཁོར་ལོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དབང་ལྡན་དང་བྱང་དུ་དོན་ཡོད་པར་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ནི་རལ་གྲིའོ།

Likewise, the sixteen offering goddesses, such as the goddess of flowers and so forth, are described. These are: the goddess of flowers, the goddess of incense, the goddess of perfume, the goddess of lamps, the goddess of divine food, the goddess of song, the goddess of dance, the goddess of charm, the goddess of the mirror, the goddess of the lute, the goddess of taste, the goddess of the source of phenomena, the goddess of cymbals, the goddess of garments, the goddess of foot-washing water, and the goddess of the offering water. The remainder is easy to understand, so I have not written it in detail, for fear of prolixity and because it is easily found elsewhere. Likewise, regarding the phrase "the outer maṇḍala" and so forth, these are emanated outward from the secret maṇḍala. The phrase "half the size of the former" refers to the five outer maṇḍalas relative to the colored-powder maṇḍala of the inner tier. Within each of these, on the outer perimeter of the central tier, one should draw wind maṇḍalas in the shape of half-moons in the four directions. Although not explicitly stated, the remaining three tiers consist of the fire, water, and earth maṇḍalas respectively. Likewise, the phrase "by the four tiers" and so forth is easy to understand. Similarly, in this context, all yogas are endowed with insight and method. Likewise, "of all the deities" refers to those belonging to the maṇḍala. Regarding the phrase "the sword" and so forth, in the east and southeast of all maṇḍalas, the first right hand of Vairocana and the others holds a wheel. Likewise, in the northeast and north, the sword is held by Amoghasiddhi and the others.

392

དེ་བཞིན་ དུ་རླུང་དང་ནུབ་ཏུ་འོད་དཔག་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྕགས་ཀྱུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བདེན་བྲལ་དང་ལྷོ་རུ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ལ་སོགས་བའི་ཞགས་པའོ། དེ་བཞིན་དུ་དཔའ་བོ་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱག་ལྷག་མ་གཡོན་པ་དང་གཡས་པ་དག་གི་ཕྱག་ལྔ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བཅོམ་ལྡན་ འདས་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ། དེ་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡི་གེའི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། འོན་ཀྱང་འདིར་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་དང་སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའོ། ། དེ་ལ་གང་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་ རྡུལ་ཚོན་ལ་སོགས་པས་བྲིས་པའམ་འབུར་དུ་བྱས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཇུག་པའི་དོན་དུ་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ནི་རིམ་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ཁང་བཟང་དུ་དཔའ་བོ་དང་དཔའ་མོའི་དབང་ཕྱུག་མ་རྣམས་འདུས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་བཞིན་དུ་ཁ་དོག་ དང་མཚན་མར་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་དང་དཔའ་བོ་རྣམས་ཏེ། དེའི་དབུས་སུ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་བསྒྱིངས་པར་བདག་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མདུན་དུ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་རྫས་དང་བཟའ་བ་བཅའ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བཏུང་བས་ སོགས་པ་རྣམས་འཆད་བཞིན་པ་ལས་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། །

Likewise, in the north and west are the hooks of Amitābha and the others. Similarly, in the southwest and south are the nooses of Ratnasambhava and the others. Likewise, the five remaining left and right hands of all the heroes and yoginīs should be understood to be like those of the Bhagavān. Thus, the meaning of the syllables of the entire maṇḍala-cakra is easy to understand. However, here the maṇḍala is of three types: with elaboration, without elaboration, and utterly without elaboration. Among these, that which is with elaboration is to be made as a maṇḍala for the purpose of entering, either drawn with colored powders and so forth or constructed in relief. Similarly, that which is without elaboration is to be performed by assembling the heroes and the sovereign yoginīs within a palace of three stories and so forth. Furthermore, these are the yoginīs and heroes possessing colors and hand-symbols just like the Vajradhātu. In the center of that, one should meditate on oneself as the Vajrācārya, striding with the pride of Vajrasattva. In front of them, the offering substances such as the five services, as well as foods, snacks, drinks, and so forth, are to be prepared as will be explained; this is the certainty.

393

དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གསང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པས་ནུས་པ་ཐོབ་ནས་མངོན་སུམ་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོས་པ་དེ་མཐོང་བས་སློབ་མའི་ཚོགས་དཀྱིལ་འཁོར་བ་དེ་རྣམས་ དང་འདྲ་བའི་སེམས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅེས་དགོངས་སོ། ། འོན་ཀྱང་ཐ་མལ་པའི་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་དེའི་བདག་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དེ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་དང་ལྡན་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་གཞུང་ ལུགས་ཅུང་ཟད་འཆད་བཞིན་པ་ལས་གསལ་བར་བྱེད་དོ། ། དེས་ན་འདིར་མ་གསུངས་ཞེས་པའི་ཚུལ་ལོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་གསུམ་མདོར་བསྟན་པ་གསུམ་གྱི་མཐར་སླར་བཤད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་ བསྟན་པ་སྟེ་བཞི་པའོ། ། ། ། ད་ནི་དི་ལྟ་བུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་གི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉན་པར་འཚལ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་ཞུས་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ཡང་ངག་གི་ཞེས་པ་ནི་ངག་གི་སྒོ་ནས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ། ཐ་མལ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དུས་སུ་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ མངོན་སུམ་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། དེ་ནས་གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།

Regarding that, as for practicing the maṇḍala of the utterly non-elaborate: having attained power through meditating on the secret maṇḍala within one's own self, one directly perceives the elaborated maṇḍala. By seeing it, the assembly of disciples becomes a mind similar to that [of the master], and it is intended that they too, through entering into meditative equipoise, will attain the accomplishment of Mahāmudrā. However, even an ordinary ācārya can manifest that very nature, being endowed with the five qualities of desire; this is certain. Thus, it is clarified while briefly explaining the source text. Therefore, this is the manner in which it is not explicitly stated here. This concludes the fourth chapter, the teaching of the text titled The Illumination of the Mindfulness of the Correct View, a detailed commentary on the final explanation of the three summaries of the three kalpas of the King of Tantras, the Bindu of the Union. Now, in order to show the inner samaya-mudrā of all the ḍākinīs who abide in such a maṇḍala, the passage beginning with "Yoga" and so forth is spoken. "I wish to hear" is the request made by Vajragarbha and others to the Blessed One, Vajrasattva. "Mudrā" refers to Mahāmudrā. Furthermore, "through speech" means understanding by way of the gateway of speech, because even during the state of ordinary experience, one realizes the entities of the mind and mental factors. "Their characteristics" refers to direct experiential realization. Then, regarding the passage beginning with "Secret" and so forth:

394

རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པ་ནི་གསང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་མའི་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་རྣམ་པ་དྲུག་དང་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་དྲུག་སྟེ་འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་སོ། ། དེས་ན་མཁའ་ འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱི་དམ་ཚིག་གི་བརྡའི་སྐད་ཀྱིས་དེ་བསྟན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པ་དེས་སྣ་ཚོགས་རྒྱས་བཏབ་པས་ན་ཐུབ་པ་ཅན་ནོ། ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐུབ་པའོ། ། ཡང་ན་འདི་ལྟར་རང་རིག་པས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་མི་སྨྲ་ བའི་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་སེམས་སོ། ། དེ་ཉིད་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ལོ་དྲུག་ལ་བསྒྱུར་བའི་དུས་ཀྱི་ཕོ་ཉ་མོ་དྲུག་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། དེ་ཡང་མིང་དྲུག་དང་ལྡན་པའོ། ། དེས་ན་ དུས་ཀྱི་ཕོ་ཉ་མོ་དྲུག་གི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་མངོན་ཤེས་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་དུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་སྟོབས་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་རབ་ཏུ་སོང་བས་བདུད་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་སྟེ་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱག་རྒྱ་དང་ སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་གཉིས་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་ལ་འཇུག་པའོ། ། དེས་ན་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་པ་ནི་བསྡུས་པའི་དམ་ཚིག་ཅེས་པའི་ཚུལ་ལོ། །

"Yoga" refers to the secret maṇḍala. Furthermore, "of the yoginī" refers to the six aspects of the avadhūtī and the six limbs of application, through the differentiation of the six cakras. Therefore, it is said that this is taught through the symbolic language of the samaya of the ḍākinīs. "The Great Sage" (Mahāmuni) refers to the Sage who is sealed by the various [manifestations] of that permanent dharmakāya. The "inexpressible characteristic" is the Sage. Alternatively, the "Great Sage" means the application of silence that engages in the utilization of self-awareness. Regarding the passage beginning with "Then," "the Blessed One" (Bhagavān) is the mind of self-awareness. That very [mind] is the "ḍākinī," which refers to the six female messengers of the time who are transformed within the six cakras; she is the avadhūtī. She also possesses six names. Therefore, the one-pointedness of mind, which is subsumed within the six female messengers of the time, is the characteristic of the six superknowledges (abhijñā). Likewise, "the power of victory" refers to being completely victorious over the Māras by means of the power of compassion, having entered into the Mahāmudrā. Thus, it is that which is the non-dual entity of the mudrā and great compassion. Similarly, "having entered into meditative absorption" (samādhi) refers to engaging in the six authentic recollections (anusmṛti). Therefore, "ḍākinī" is the manner of the condensed samaya.

395

དེ་ལ་ཀོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ནི་ཡི་གེ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་ཡི་གེ་དྲུག་དུས་ཀྱི་ཕོ་ཉ་མོ་དྲུག་གི་བརྡ་འདི་ལས་བྱུང་བ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་ཡི་གེའི་མིང་རྣམས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གདན་རྣམས་བརྗོད་དེ། དེ་ཡང་འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་རྩ་རྣམས་ཏེ། དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། བརྒྱད་དང་། བཅུ་དྲུག་དང་། སུམ་ ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་འགྱུར་དང་དེ་བཞིན་དུ་ལྔའོ། ། དེ་ལྟར་དུས་ཀྱི་རྩ་དྲུག་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་ལ་འཁོར་ལོ་དྲུག་ནི་ཁམས་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཏེ་དུས་ཀྱི་རྩའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གསུམ་མོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གསུམ་མོ། ། དེ་ལ་གཙུག་ཏོར་དང་དཔྲལ་བ་དང་སྙིང་གའི་འཁོར་ལོ་གསུམ་ནི་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མགྲིན་པ་དང་ལྟེ་བ་དང་གསང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་གཉིས་ཏེ་ལྟེ་བའི་སྟེང་དུ་ལམ་གསུམ་དུ་སོང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འོག་ཏུ་ལམ་གསུམ་དུ་སོང་བའོ། ། དེ་དག་གི་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་དུས་ཀྱི་རྩའོ། ། དེ་ལྟར་ལྟེ་བའི་དབུས་ཀྱི་འོག་དང་སྟེང་དུ་བོ་ལ་དང་ཀཀྐོ་ལར་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལ་ཡི་གེའི་དོན་བརྗོད་པ། ཀོ། གཞུ་ཡི་རྣམ་པ་ལྟ་བུའི་རླུང་། ། འོག་ཏུ་དུས་མེའི་རྩ་རྣམས་ལ། ། ཐུར་སེལ་དང་ནི་ཁུ་བ་གནས། ། དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཁུ་བར་བརྗོད། ཌ། དེ་ཉིད་ སུམ་ཅུ་གཉིས་སུ་ཤེས། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ནི་སྣལ་ཕྲ་མོ། ། དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ལླ། ཁུ་བ་ལ་སོགས་ལྷ་མོ་ཐིམ། ཨི། དབང་པོ་དང་ནི་ལྷན་ཅིག་སྲོག རེ།

Regarding that, the passage beginning with "Kola" and so forth refers to the names of the one hundred and fifty-seven syllables that arise from these signs of the six messengers of time, which are six of the one hundred and sixty-three syllables. These express the yogic seats, which are the channels of the six cakras: sixty-four, eight, sixteen, thirty-two, and likewise thirty-two and five. This is the certainty, as they are subsumed within the six channels of time. In that regard, the six cakras are the nature of the six elements and are the channels of time. Within them, there are three of the nature of method and likewise three of the nature of insight. Among them, the three cakras of the uṣṇīṣa, the forehead, and the heart are of the nature of method. Likewise, the throat, the navel, and the secret place are of the nature of insight. Similarly, there are two of the avadhūtī, which proceed as three paths above the navel and likewise as three paths below. These six aspects are the channels of time. Thus, below and above the center of the navel, they are called the bola and the kakkola. Regarding the explanation of the meaning of the syllables: Ko: The wind in the shape of a bow, in the channels of the fire of time below, where the downward-clearing wind and the seminal essence reside. That is described as the seminal essence of wisdom. Ḍa: Know that very thing as the thirty-two; the ḍākinī is the subtle thread. That very thing is the wisdom ḍākinī. Lla: The goddesses, such as the seminal essence, dissolve. Ī: Together with the sense faculties is the life-force. Re:

396

ཁུ་བ་ཡི་ནི་ལྷ་རྣམས་གང་། ། ཐི་ཞེས་པ་ནི་བཤང་བས་གང་། ཨ། ནང་དུ་འདི་ཡི་ལྷ་མོའམ། བོ། བྱང་ཆུབ་ཅེས་ པ་ཉིད་ནི་བྱེད། ལླཱ། འོག་གི་རྩ་ནི་དྲི་ཆུ་འཛིན། ། མུ་ནི་རྨོངས་པའི་ལྷ་མོའོ། མུ། ལྟོ་འཕྱེ་ཞེ་སྡང་འབབ་པ་མ། ཎི། རྒྱུ་མེད་པ་ཡི་རོ་ནི་མྱང་། རེ། འབྱིན་བྱེད་བྱིས་པའི་རྩ་ནི་གང་། ཀ། དེ་བཞིན་འདམ་སྐྱེས་གང་བྱེད་པ། ཀོ། ཁུ་བྱུག་སྒྲ་ནི་སྟེང་དུ་འབར། ལླ། བདེ་བ་བདག་གི་སེམས་ནི་རྙེད། ། གྷ། དྲིལ་བུའི་རྒྱུན་ལ་སེམས་བརྟག་པས། མ། ཡིད་ཀྱིས་བསམས་ཏེ་སྙན་པར་སྨྲ། ཡ། གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉ་འདིར་ནི་ཤེས། ཀ། ཚིག་རྒྱུན་དུ་ནི་ཅི་བགྱི་བའོ། པི། སྣ་ཡི་རྩེ་ལས་ཆང་འཐུང་བའོ། ། ཊ་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་ལྷ། ། ཧོ་ནི་ཆགས་པ་ཅན་ལྷ་མོ། བ། ། མདའ་ཅན་གསང་བའི་ནང་ དུའོ། ཛི། སྐྲ་དཀར་བྱེད་པའི་ལྷ་མོ་ཡང་། ཨི། དབང་པོ་སྣ་ཡི་ནང་དུ་རྒྱུ། ཀ། རལ་གྲི་ཞེས་བྱ་ལྐུགས་པར་བྱེད། རུ། ཁྲག་གི་ཁ་ཡི་ལྷ་མོའོ། ཎེ། ཆ་ལུགས་དུ་མ་འཛིན་པའོ། ཀི། གེ་སར་སྐྱེ་གནས་མིང་ཅན་ཏེ། ཨ། ང་རུ་བྱེད་པ་འཛིན་པ་ཉིད། ཨི། དབང་པོ་སྒྱུ་མ་དབྱངས་ཅན་མ། ། ན། མི་ཡི་གཟུགས་ནི་ལྷ་མོར་ཤེས། རོ། བ་སྤུའི་བུ་གའི་རྩེ་མཚམས་སུ། ། དེ་ལྟར་རྩ་ནི་སུམ་ཅུ་གཉིས། ། ཡེ་ཤེས་འཁོར་ལོའི་མིང་ཉིད་དོ། ། རྩེ་གཅིག་ནང་དུ་གནས་པ་ཉིད། ། ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་སུམ་ཅུ་གཉིས། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་དམ་ཚིག་འདི། ། དུས་མེ་གཅིག་པུ་ལ་ ནི་ཐིམ། ། ཡེ་ཤེས་ཕུང་པོ་སྔོན་རྒྱུ་བ། ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་རྒྱུ་བར་བྱེད། ། དེ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཁམས་ནི་སྐྱེས། ། རྣམ་ཤེས་རྣམ་པའི་སེམས་བྱས་ཏེ། །

The gods of the seminal fluid are khu; thi is that which is filled with feces. A is the goddess within this; bo performs awakening itself. Llā is the lower channel that holds urine; mu is the goddess of delusion. Mu is the uraga (serpent) through whom hatred flows; ṇi tastes the flavor of the causeless. Re is the channel of the infant that emits; ka likewise performs the lotus. Ko is the sound of the cuckoo blazing above; llā finds the bliss of my own mind. Gha is the examination of the mind in the stream of the bell; ma speaks pleasantly, having contemplated with the mind. Ya is known here as the messenger of Yama; ka is whatever is done in the stream of words. Pi is the drinking of wine from the tip of the nose. Ṭa is the god of space; ho is the passionate goddess. Ba is within the secret of the one with the arrow. Ji is also the goddess who makes the hair white; i moves within the sense of smell. Ka is the one called the sword, which makes one mute; ru is the goddess of the mouth of blood. Ṇe assumes many forms; ki is named the source of the filaments. A is the very holder of the "I-maker"; i is the goddess Sarasvatī, the illusion of the senses. Na is known as the goddess in human form; ro is at the junction of the tips of the pores of the skin. Thus, these are the thirty-two channels, the very names of the wheel of wisdom. Abiding one-pointedly within, the thirty-two wisdom ḍākinīs and yoginīs of this samaya dissolve into the single fire of time. The aggregate of wisdom, which previously flowed, causes all to flow. From that, the element of wisdom is born; having made the mind the aspect of consciousness.

397

དེ་བཞིན་གཙུག་ཏོར་གྱི་ནི་རྩ། ། ལྟེ་དབུས་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ནི། ། སྟེང་དུ་སོང་བ་སྒྲ་གཅན་ཏེ། ། ནམ་མཁའ་ཡི་ནི་རྩ་ནི་ལྔ། ལ། མཛེས་མ་ རྣམས་ཀྱི་ཟ་བའི་རྩ། ཏ། པད་རྩ་འཇམ་པོའི་སྐུ་འདྲ་བ། ཧི། འཚེ་བ་སྤངས་པའི་ལྷ་མོའོ། པ། རྡོ་རྗེ་སྣ་ཡི་ནང་དུ་བདེ། ལ། ལྔ་པ་ཡི་ནི་དབུས་སུ་མཚོན། ། ལྷ་མོ་ཡང་ནི་འབྱུང་ལྔ་རྣམས། ། ནམ་མཁའི་མཁའ་འགྲོ་མ་རུ་འདོད། ། དཔྲལ་བའི་རྩ་ནི་མེད་ཕྱེད་སོགས། ། ཡེ་ཤེས་ དབུས་སུ་ཡི་གེ་རྣམས། ། ནང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་རྒྱུ་བ། ། གྲངས་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། ། ཁཱ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་མཁའ་མཉམ་པ། ཛ། མངལ་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་རྒྱུ། ཨི། དབང་པོའི་སྒོའི་བདེ་བ་ཡིས། ། བྷཱ། སྣ་ཡི་ནང་ནས་གཞན་དུ་འགྲོ། ། ཌེ་ནི་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་ཡི། ། མ་ནི་དེ་བཞིན་དམ་ཚིག་སྟེ། ། ཨཱ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མཁའ་འགྲོའོ། ། ཎ་ནི་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་ཉིད། པི། སེར་སྣའི་མཁའ་འགྲོར་འདིར་བརྗོད་དོ། ། ཛ་ནི་སངས་རྒྱས་མཁའ་འགྲོའོ། ། ཨ་ནི་མྱ་ངན་འདས་འདུན་པ། ། ཧ་ཞེས་པའི་ནི་སེམས་མིང་ལ། ལེ། ནམ་མཁའ་ ཡ་ནི་རླུང་ཐིམ་མོ། ཀཱ། བློ་དང་དབུགས་ནི་འགོག་བྱེད་པ། ལིན། འཁྱུད་པས་ཟླ་བ་སད་པ་ཉིད། ཛ། རྡོ་རྗེར་འཛགས་པས་ཤིན་ཏུ་ཉལ། ར། དེ་ནི་དངུལ་ཆུའི་རྒྱུན་དང་མཚུངས། པ། ལྟེ་བ་ཡི་ནི་རྩ་བར་ལྟུང་། ནི། སྡོང་བུ་ཡི་ནི་རྩ་བར་སྦྲུལ། ཨ། མི་ཤིགས་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པའོ། ། ཨི། འདི་ནི་དབང་པོར་གནས་པའི་རྒྱུས། དུ། དེ་ཡང་གཟུང་བར་དཀའ་བའི་གནས། དུ། མཚན་མ་ངན་པ་རྟག་ཏུ་སྤངས། ར། འདོད་པའི་ལམ་ནི་འདི་རུ་ཆགས། ཏ། བདེ་བའི་དབའ་རླབས་ཞེས་བྱའི་ཕྱིར། ཧི།

Likewise, the channel of the uṣṇīṣa, the avadhūtī at the center of the navel, and that which has gone upward is Rāhu; these are the five channels of space. Among them, the channel of the beautiful ones is the devouring channel (ta). Like the soft stalk of a lotus (hi), it is the goddess who has abandoned harm (pa). Bliss is within the vajra nose (la); it is indicated in the center of the fifth (ca). The goddess is also the five elements; she is asserted to be the ḍākinī of space (ṅa). The channels of the forehead are the half-moon and so forth (ṭa). The syllables are in the center of wisdom (ṭha). The bodhicitta flows within (ḍa); the number is thirty-two (ḍha). Mind and mental factors are equal to space (ṇa). They flow to those born from the womb (ta). Through the bliss of the gates of the senses (tha), from the inside of the nose it goes elsewhere (da). Ḍe is the wisdom ḍākinī (dha). Ma is likewise the samaya (na). Ā is the yoginī ḍākinī (ta). Ṇa is the vajra ḍākinī herself (tha). Pi is here called the mātsarya ḍākinī (da). Ja is the buddha ḍākinī (dha). A is the aspiration for nirvāṇa (na). Ha is the name of the mind (pa). Space (pha). Ya is the dissolution of wind (ba). Kā is the cessation of intellect and breath (bha). Liṅ is the awakening of the moon through embracing (ma). Ja is the deep sleep of dripping into the vajra (ya). Ra is like a stream of mercury (ra). Pa falls to the root of the navel channel (la). Ni is the snake at the root of the stalk (va). A is the indestructible pervading all (śa). I is the cause of abiding in the senses (ṣa). Du is that which is also difficult to grasp (sa). Du is always abandoning bad signs (ha). Ra is the path of desire attached here (la). Ta is because of what is called the wave of bliss (kṣa). Hi.

398

རྣལ་འབྱོར་འདི་ནི་བདུད་རྩི་འཛིན། བ། དུ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་རུ་འཛིན། ། ཛྲི་ འདིར་གནས་པ་ཡི་བློ་ནི་མེད། ཨ། རྟེན་གྱི་དགའ་བ་ལས་ནི་གྲོལ། ། ཨི་ནི་ཟླ་བ་དང་བྲལ་བའོ། ཙ། ཟླ་བའི་ཡེ་ཤེས་དབང་ཕྱུག་གཙོ། ། ཨུ་ཡི་དབྱངས་ནི་ཐམས་ཅད་འགྲོ། ། དེ་ལྟར་རྩ་ནི་སུམ་ཅུ་གཉིས། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ནས་གཙོ། ། དེ་རྣམས་ལས་བྱུང་རྟོག་པ་ནི། ། སུམ་ ཅུ་རྩ་གཉིས་བདག་གིས་བརྗོད། ། མི་ཕྱེད་མ་སོགས་དང་མོ་ནི། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་མངོན་བྱང་ཆུབ། ། རྟོག་པའི་རྒྱལ་པོ་རུ་ནི་བརྗོད། ། གཉིས་པ་སྒྱུ་འཕྲུལ་རྟོག་པ་སྟེ། ། གསུམ་པ་སངས་རྒྱས་གར་མཁན་ནོ། ། བཞི་པ་སྣ་ཚོགས་རྟོག་པ་སྟེ། ། ལྔ་པ་རྡོ་རྗེ་རྟོག་པའོ། ། དྲུག་པ་སྟོབས་ པོ་ཆེ་ཡི་སྟེ། ། བདུན་པ་མི་གཡོ་བ་རྟོག་པ། ། བརྒྱད་པ་གཟུངས་ཀྱི་རྟོག་པའོ། ། དགུ་པ་རིགས་ནི་བྱེད་མ་ཡི། ། བཅུ་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཉིད་ཀྱིས། ། བཅུ་གཅིག་པ་ནི་འབྱུང་འདུལ་བྱེད། ། བཅུ་གཉིས་པ་ནི་རྣམ་སྣང་མཛད། ། དངོས་གྲུབ་རྟོག་པ་སྒྲོལ་མ་ཡི། ། རྟོག་པ་འདི་ནི་བཅུ་ གསུམ་པ། ། རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་བཅུ་བཞི་པ། ། བཅོ་ལྔ་པ་ནི་མེ་ལྷ་ཡི། ། བདག་མེད་རྟག་པ་བཅུ་དྲུག་པ། ། བཅུ་བདུན་པ་ནི་གཤིན་རྗེའི་དགྲ། ། བཅོ་བརྒྱད་པ་ནི་ཧཱུཾ་མཛད་ཀྱི། ། བཅུ་དགུ་པ་ནི་ཕྱིར་བཟློག་པ། ། སྦྱིན་སྲེག་རྟོག་པ་ཉི་ཤུ་པ། ། ཉི་ཤུ་གཅིག་ནི་རབ་གནས་ཀྱིའོ། ། དཀྱིལ་ འཁོར་ཆེན་པོ་རྟོག་པ་ནི། ། ཉི་ཤུ་གཉིས་པ་ཉིད་དུ་འདོད། ། ཉི་ཤུ་གསུམ་པ་གཏོར་མའི་རྟོག། ཉི་ཤུ་བཞི་པ་ལྷའི་གནས་ཀྱི། ། ཉི་ཤུ་ལྔ་པ་མངོན་རྟོགས་ཀྱི། །

This yoga holds the nectar. The letter ba holds it in four ways. Dzu is the mind that abides here. A is liberated from the joy of the support. I is devoid of the moon. Ca is the lord of the wisdom of the moon. U is the vowel that pervades all. Thus, the thirty-two channels are the universal lords of Hevajra. From these, the thirty-two conceptualizations are spoken of by me. The first is the Abhedā and so forth; the second is the Vajragarbha-abhisambodhi; it is spoken of in the Kālachakra-kalparāja. The second is the Māyājāla-kalpa; the third is the Buddhanartaka; the fourth is the Vicitra-kalpa; the fifth is the Vajra-kalpa; the sixth is that of Mahābala; the seventh is the Acalā-kalpa; the eighth is the Dhāraṇī-kalpa; the ninth is that of the Kulakāriṇī; the tenth is that of the Ḍākinī herself; the eleventh is the Bhūtadāmara; the twelfth is the Vairocana; the thirteenth is the Siddhi-kalpa of Tārā; the fourteenth is Vajravārāhī; the fifteenth is that of the Fire God; the sixteenth is the Nairātmyā-kalpa; the seventeenth is Yamāri; the eighteenth is that of Hūṃkāra; the nineteenth is the Pratyaṅgira; the twentieth is the Homa-kalpa; the twenty-first is that of the Pratiṣṭhā; the twenty-second is held to be the Mahāmaṇḍala-kalpa; the twenty-third is the Bali-kalpa; the twenty-fourth is that of the Devasthāna; and the twenty-fifth is that of the Abhisamaya.

399

དེ་བཞིན་རྒྱས་བཏབ་ཉི་ཤུ་དྲུག། ཉི་ཤུ་བདུན་པ་བྱེད་པ་ནི། ། ཉི་ཤུ་བརྒྱད་པ་ཀླུ་ཡི་འོད། ། དེ་བཞིན་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་པ། ། པདྨ་ གར་དབང་ཕྱུག་རྟོག་པ། ། སུམ་ཅུ་པ་ནི་དབྱངས་རྟོག་པ། ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་རྟོག་པ་ཉིད། ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་རུ་འདོད། ། སྲིད་མཐར་ཕྱིན་པ་རྣལ་འབྱོར་མའི། ། རྟོག་པ་སུམ་ཅུ་གཉིས་པོར་བརྗོད། ། དེ་ལྟར་རྩ་རྣམས་ཡས་བྱུང་བ། ། དུས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ནི་སྤྱོད། ། ལྟེ་བའི་སྟེང་གི་ གཡོན་གྱི་རྩར། ། བདེ་ཆེན་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ཉིད། ། དེ་བཞིན་མགྲིན་པའི་འཁོར་ལོ་ནི། ། ལྟེ་བའི་སྟེང་གི་གཡས་གནས་པ། ། དེ་རྣམས་རྩ་ནི་རབ་ཏུ་བཤད། ། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དེ་ཁོ་ན། ། ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་དབྱེ་བ་ཡི། ། དམ་ཚིག་མཁའ་འགྲོའི་མཚན་ཉིད་དོ། ཨ། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཞེས་ པ་ཉིད། མ། དབུ་མའི་དགའ་བ་ཙམ་ན་ཉིད། ཨོཾ། ཟླ་བའི་དགའ་བ་དེ་བཞིན་ཤེས། ཀོ། ཀེང་རུས་ཀྱི་ནི་དགའ་བ་ཉིད། ། ཐུ་ནི་མི་རྟོག་དགའ་བའོ། ། རི་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་མཆོག། ས་ནི་རེག་བྱའི་དགའ་བ་ཉིད། ཧཱ། ཡིད་ཚིམ་པ་ཡི་དགའ་བ་ཉིད། ། དེ་ནི་ཡིད་ཅན་དགའ་བར་བྱེད། ། ཧི་ནི་སྙིང་གི་དགའ་བའོ། ། ཀ་ནི་ནམ་མཁའི་དགའ་བ་ཉིད། ། བུ་ནི་འཇིགས་པའི་དགའ་བ་ཉིད། ། ར་ནི་དེ་བཞིན་དགའ་བྲལ་ཉིད། ། ལ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་མཚོན། ། ཨི་ནི་དེ་བཞིན་སྣ་ཚོགས་པའོ། ཨ། ཨ་ཝ་ངྷཱུ་ཏཱིའི་བླ་མའོ། ། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་མཆོག་གིས་ཕུལ། ། མཁའ་ འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་དམ་ཚིག་གཞན། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མིང་། ། འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་ནི་འདོད། ། དེ་ཡང་ཁམས་ཀྱི་དབང་གིས་ཤེས། །

Likewise, the twenty-sixth is the Sealed One; the twenty-seventh is the Agent; the twenty-eighth is Nāgaprabha; and the twenty-ninth is likewise Padmanarteśvara-kalpa. The thirtieth is the Melody-kalpa; this is held to be the thirty-first, the very kalpa of the Yoga Tantra. The thirty-second is said to be the Yoginī-kalpa of those who have reached the end of existence. Thus, the channels arising from above experience the enjoyment of time. Above the navel, on the left channel, is what is called the Wheel of Great Bliss. Likewise, the throat wheel is situated to the right above the navel. These channels are thoroughly explained as being sixteen in number, the very reality of the sixteen syllables, the characteristics of the Samaya-Ḍākinīs. A is Samantabhadra; Ma is the mere joy of the central channel; Oṃ is known as the joy of the moon; Ko is the joy of the skeleton; Thu is the joy of non-conceptuality; Ri is likewise the supreme; Sa is the joy of touch; Hā is the joy of mental satisfaction, which brings joy to the mind; Hi is the joy of the heart; Ka is the joy of space; Bu is the joy of fear; Ra is likewise the joy of separation; La symbolizes the coemergent joy; I is likewise the manifold; A is the Guru of the avadhūtī. Thus, the supreme yoginī offers this. This is another samaya of the Ḍākinīs, the names of the Yoginīs, held to be the sixteen transferences, which are known through the power of the elements.

400

དུས་ཀྱི་རྩ་ཡི་ངོ་བོ་ཉིད། ། དེར་ནི་ཁྲག་གི་ཐིག་ལེ་རྒྱུ། ། གསང་བ་ལ་སོགས་ཡི་གེ་འདོད། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དོན་ནི་གང་། ། འཆད་བཞིན་པ་ ཡིས་བསྟན་པར་བྱ། ། དེའི་ཕྱིར་ལྟེ་བའི་འཁོར་ལོ་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་བཞི། ། ཡི་གེ་ཉིད་ཀྱང་དྲུག་ཅུ་བཞི། ། ཨི་ནི་གནས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མ། མ། ཕྲེང་མ་ཞེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ལེ་ཞེས་པ་ནི་ཐོང་རྨོ་མ། ཨི། དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཤིང་འཚོང་མ། ཨི། བུར་ཤིང་ཕྱེད་མར་དེ་བཞིན་ ཤེས། ། དྷ་ན་གཞུ་མཁན་མ་དང་གར་མཁན་མ། ། ས་ཞེས་པ་ནི་སྨད་འཚོང་མའོ། ལི། གཞོན་ནུ་མ་ཡི་འཁྱུད་པ་མ། ཛ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་རྣམས་འཚོང་མ། ཏ། སྣལ་མ་ཐག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད། ། ཧི་ནི་དེ་བཞིན་འཚོད་པ་མོ། བྷ། བྲམ་ཟེ་མོ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་མ། རུ། དེ་ བཞིན་ཁྲོ་བོའི་རྣལ་འབྱོར་མ། ཁཱ། བཟའ་དང་བཏུང་ལ་ཆགས་པ་གང་། ཨི། ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་སོགས་འཚོང་མ། ཨ། འབྲུ་ལ་སོགས་པའི་ཚོང་པ་ཉིད། ། ཨི། དབང་པོ་དཀར་མོའི་རྣལ་འབྱོར་མ། པེ་ནི་ཁྲོན་པ་བྱེད་པ་མོ། ཁ། ཤན་མ་ཞེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ། ཎ། སེན་མོ་འདྲེག་པས་ འདྲེག་མཁན་མ། ཁེ། ནམ་མཁར་འགྲོ་མ་དེ་བཞིན་ཉིད། ། ཊ་ཞེས་པ་ནི་སྦུབས་བྱེད་མ། ཀ། དེ་བཞིན་ཟས་འཚོ་མར་ནི་ཤེས། ར། རོ་འཛིན་པ་ཡི་བློ་གྲོས་ཅན། ། ཏེ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུད་བྱེད་མ། ཤུ། བཟང་མོའི་རྩ་ནི་སྦྱོང་བྱེད་མ། དྷ། རས་འཁྲུད་པས་ན་འཁྲུད་མཁན་མ། ཤུ། ཆང་ འཚོང་མ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ། དྷ། མཆེ་བ་སྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཎ་ཞེས་པ་ནི་ཉ་པ་མོ། ། མ་ཞེས་པ་ནི་ལྷམ་བྱེད་མ། ཎི། དེ་བཞིན་ཆོས་དཀར་བདག་པོར་གནས། ཨ།

The essential nature of the channels of time, where the drops of blood flow, are asserted to be the secret syllables and so forth. What is the meaning of these? It shall be shown by the one who is currently explaining. Therefore, the navel cakra has sixty-four yoginī petals, and there are likewise sixty-four syllables. Ī is the yoginī of the place, Mā is the yoginī called Mālā (Garland), Le is Lāṅgalī (Plow-woman), Ī is likewise Kāṣṭhavikrī (Wood-seller), Ī is likewise Ikṣuśarkarā (Sugar-cane-seller). Dha is the bow-maker and the dancer. Sa is the prostitute. Li is the embrace of the young maiden. Ja is the seller of those born from eggs. Ta is the weaver of threads. Hi is likewise the cook. Bha is the yoginī of the brahmin woman. Ru is likewise the yoginī of the wrathful one. Khā is that which is attached to food and drink. Ī is the seller of sapphire and so forth. A is the merchant of grain and so forth. Ī is the yoginī of the white Indra. Pe is the well-digger. Kha is the yoginī called the butcher. Ṇa is the nail-clippess, the barber. Khe is likewise the sky-goer. Ṭa is the maker of sheaths. Ka is likewise known as the food-seller. Ra is the wise one who holds the tongue. Te is the maker of tantras. Śu is the purifier of the excellent channel. Dha is the washerwoman because of washing clothes. Śu is the yoginī who sells liquor. Dha is the yoginī who grinds the fangs. Ṇa is the fisherwoman. Ma is the shoemaker. Ṇi likewise abides as the master of the white dharma. A.

401

འདིར་ནི་རུས་པ་བྱེད་པ་ཉིད། ། ཨི་ནི་སྤྲ་ཚིལ་བྱེད་པ་མོ། ། ནི་ནི་དེ་བཞིན་རས་འཚོང་མ། ། ར་ཞེས་པ་ནི་ཚོས་མཁན་ མ། སུ། གསེར་བྱེད་མ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་མཱ། ཨ། མི་འཆིང་བ་རྣམས་མཆོད་བྱེད་མ། ག། དྲི་ཡི་རྫས་ལ་སོགས་འཚོང་མ། ཙ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་གཏུམ་མོ་ཉིད། ། ད་ཞེས་པ་ནི་གཡུང་མོར་འདོད། པ། གཉུག་མར་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ། ཨ། ཀུན་དགའ་ར་བ་སྲུང་བྱེད་མ། ཏ། སོ་རྩི་སོ་ ལ་འཚོང་བྱེད་མ། ཧི། དེ་བཞིན་འཚོ་བར་འདོད་པ་མའོ། ། ཛ་ནི་བ་ལང་སྐྱོང་མར་ཤེས། ། ས། འདི་ནི་རི་ཁྲོད་རྣལ་འབྱོར་མ། ར། དེ་བཞིན་རྒྱལ་པོའི་བུ་མོ་ཉིད། ། བ་ནི་ཕྱུགས་ཟན་འཚོང་མའོ། ། པ་ཞེས་པ་ནི་ཤིང་མཁན་མ། ། པ་ནི་གོས་བཟོ་བྱེད་མའོ། ། ཎ་ནི་གཉུག་མེའི་གར་བྱེད་ མའོ། ། ཨི་ནི་མར་ཁུ་མར་ཞེས་བྱ། ། ཨ་ནི་འཁར་བ་བྱེད་མའོ། ། ཨི་ནི་མཆིང་བུ་བྱེད་མའོ། ། མ་ནི་རི་མོ་བྱེད་མའོ། ། ལ་ནི་རྒྱ་སྐྱེགས་བྱེད་མའོ། ། ཨི་ནི་རྒྱལ་པོའི་ནང་འཁོར་མ། ། ཛ་ནི་དེ་ལ་རྗེའུ་རིགས་མོ། ། ཀུ་བུམ་པ་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། དུ་ནི་དམངས་རིགས་མོ་ཉིད་དོ། ། རུ། ནད་སེལ་བ་ཡི་སྨན་པ་མོ། ག་གདོང་འགེགས་ལྷ་མོ་ཁྱིམ་པ་མོ། ། དེ། ། དེ་ལྟར་ལྟེ་བའི་གཡོན་ལོགས་ཀྱི། ། འཁོར་ལོ་འདི་ནི་སྤྲུལ་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མའི་ཆ་ལུགས་མང་པོ་ནི། ། ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་ནི་བྱུང་། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་རྒྱུད་འདི་ཉིད། ། དུས་ཀྱི་རྩ་ལས་ཡང་ དག་འབྱུང་། ། འདི་ཉིད་ཀྱི་ནི་གཡས་ལོགས་ལ། ། ཐུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྩ་བརྒྱད་གནས། ། ཏ་ཞེས་པ་ནི་མ་ཉིད་དེ། ། ཨི་ནི་དེ་བཞིན་བུ་མོའོ། །

Here, i is the bone-worker; i is the wax-maker; ni is likewise the cotton-seller; ra is the dyer; su is the goldsmith yoginī; a is the worshiper of the immortals; ga is the seller of perfumes and the like; ca is likewise the fierce woman (caṇḍālī); da is held to be the outcaste woman (ḍombī); pa is the innate yoginī; a is the guardian of the pleasure grove; ta is the seller of betel; hi is likewise the one who desires to live; ja is known as the cowherd woman; sa is the mountain-dwelling yoginī; ra is likewise the princess; ba is the seller of meat; pa is the woodworker; pa is the tailor; ṇa is the innate dancer; i is called the butter-maker; a is the bronze-worker; i is the glass-maker; ma is the painter; la is the lac-maker; i is the royal attendant; ja is the merchant woman; ku is the potter yoginī; du is the commoner woman; ru is the physician who cures disease; ga is the housewife goddess who blocks the face; de—thus, on the left side of the navel, this is the emanation wheel (nirmāṇacakra). The many forms of the yoginīs arise from the substance of the body. This very Yoginī Tantra perfectly arises from the channels of time. On the right side of this very [wheel], the eight channels of the mind wheel (cittacakra) reside: ta is the mother herself; i is likewise the daughter.

402

ན་ཞེས་པ་ནི་ཚ་མོའོ། ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་སྲིང་མོའོ། ། མ་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུག་མོའོ། ། བ་ནི་དེ་བཞིན་གཉེན་མོའོ། ། ཛི་ནི་ཕ་ཡི་སྲིང་ མོའོ། ། ཨ་ཡི་ཁྱད་བྱེད་ཡི་གེ་གཉིས། ། དེ་ལ་ཨ་ནི་ནམ་མཁར་འགྱུར། ། ཨི་ཞེས་པ་ནི་རླུང་དང་ལྡན། ། རྩ་བཅུ་པོ་ནི་རླུང་གི་གཟུགས། ། ཨི་ཌ་ལ་སོགས་ལྟེ་བའི་མིང་། ། ཡི་གེ་རྣམས་ནི་རླུང་གི་མིང་། ། དེ་ལྟར་རྩ་ནི་དྲུག་རྣམས་ཀྱི། ། ཡི་གེའི་དོན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན། ། ཡི་གེས་རྣལ་ འབྱོར་རྣམས་ནི་བརྗོད། ། མིང་ནི་དམ་ཚིག་གི་ནི་སྐད། ། དེ་བཞིན་ལྟེ་བའི་འཁོར་ལོ་ཡི། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་གནས་ཀྱི་མ། ། དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ཡི་ནི་གྲངས། ། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་ཡི་གེ་རྣམས། ། མུ་ཞེས་པ་ནི་ཁ་ཡི་གནས། ། གྷོ་སྣའི་བུ་ག་གཡོན་པ་ལ། ། གྷུ་ནི་སྣ་ཁུང་གཡས་སུ་ འདོད། ། དེ་ལྟར་གུ་གུ་གཉིས་ནི་མིག། དེ་བཞིན་རྣ་གཉིས་ལ་མྱུ་གུ། ། གཅི་བའི་བུ་ག་དང་བཤང་སྒོ། ། གཉིས་ལ་ལུ་གྷུ་གཉིས་ནི་བརྗོད། ། དེ་བཞིན་འདིར་ནི་དྲ་ཞེས་པ། ། ཁུ་བའི་བུ་གའི་ནང་དུའོ། ། ལྟེ་བའི་བུ་གའི་གནས་རྟག་ཏུ། ། ཥྛ་ཞེས་པ་ནི་གཅིག་པུར་བརྗོད། ། དེ་ལྟར་དགོངས་ བཤད་གཞན་མ་ཡིན། ། ས་ནི་བཅུ་གཉིས་དག་ལ་གནས། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པས་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། ། ས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཚིག་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁམས་རྣམས་ གནས་སུ་བརྗོད། ཏ་ཞེས་པ་ནི་མཐིལ་ནི་ལྔ། ། ཏྱ་ནི་སོར་མོ་ཉི་ཤུའོ། ། ར་ནི་མཚན་མ་ཞེས་སུ་གསུངས། ། ཌ་དི་ཞེས་པ་སྒོ་ང་གཉིས། །

Na refers to the niece; likewise, it refers to the sister. Ma refers to the mother-in-law; ba likewise refers to the female relative. Dzi refers to the father’s sister. The two letters that distinguish A: therein, A becomes space; I is endowed with wind. The ten channels are the forms of wind. Iḍā and so forth are the names of the navel; the letters are the names of the winds. Thus, the six channels correspond to the meaning of the letters. The letters express the yogis; the names are the language of the samaya. Likewise, of the navel cakra, the names of the abodes of the yoginīs are sixty-four in number. The letters beginning with mṛ [are as follows]: Mu is the location of the mouth; Gho is the left nostril; Ghu is held to be the right nostril. Thus, the two gu letters are the eyes; likewise, the mṛ letter is the two ears. The two lu and ghu letters are said to be the urinary opening and the anus. Likewise, here the letter dra is within the seminal opening. The location of the navel opening is always expressed as the single letter ṣṭha. Thus, the intentional explanation is not otherwise. Sa abides in the twelve bhūmis. By that very fact, the yogi sees them; this is the sphere of activity. Because the words established by way of the twelve bhūmis have been spoken. Regarding the "signs of these" and so forth, the elements are expressed as the locations. Ta refers to the five soles; tya refers to the twenty fingers. Ra is spoken of as the sign; ḍa and di are the two testicles.

403

པུ་སུ་གཉིས་ནི་ཕྲག་བརྒྱ་པ། ། རྐེད་པར་མ་ཡོ་ཡི་གེ་གཉིས། ། བྷི་དྷི་སྤྱི་བོ་མགྲིན་པར་རོ། ། ལུ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་གར་གནས། ། སྠི་ཞེས་པ་ནི་གནས་ མིང་ཉིད། ། ས་ནི་དེ་བཞིན་ལྟོ་བར་རོ། ། པི་ཞེས་པ་ཡང་ཡེ་ཤེས་པ། ། གདན་གཉིས་སུ་ནི་བརྟན་པར་བྱ། ། བྷ་བྷི་ཞེས་པ་གཉིས་ཀར་ཡང་། ། བློ་ཡི་གནས་དག་ཏུ་ནི་བསྟན། ། བུ་བྷུ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་། ། འདིར་ནི་གྲུ་མོ་གཉིས་ཀྱི་མིང་ཅན་ཏེ། ། ཌི་གྷ་ཞེས་པ་ མཁྲིག་མར་རོ། ། དྲི་ཀུ་ནུ་མ་གཉིས་སུ་སྟེ། ། ཧ་ནི་རྐང་པའི་གནས་སུའོ། ། ཛ་ཞེས་པ་ནི་ལྕེ་ཉིད་དུ། ། བྷ་ཞེས་པ་ནི་སོ་ཉིད་དོ། ། སྭ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཀུན་ལ། ། པུ་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཤུ་བཞི། ། གནས་ཉིད་དུ་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས། ། དེ་ཡང་ཁམས་ནི་ཉི་ཤུ་བཞི། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ གནས། ། དེ་ལྟར་ནང་ནི་ཐམས་ཅད་ཉིད། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་གནས་དཀྱིལ་འཁོར། ། གྲུབ་པའི་ཁ་སྦྱོར་རྣལ་འབྱོར་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་བདེ་སྟེར་བྱེད། ། འདི་ནི་དུས་ཀྱི་རྩ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་བའི་ཆོ་ག་སྟེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། དེ་ནི་ཕྱིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ རྣལ་འབྱོར་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ངག་གི་ཕྱག་རྒྱ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་གནས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མའི་དམ་ཚིག་བསྟན་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ལས་དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཡང་ དག་བཤད་བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་། སླར་ཡང་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་རྣལ་འབྱོར་དང་།

Pu and Su are the two shoulders; the two letters Ma and Ya are at the waist; Bhi and Dhi are at the crown and the throat; Lu is located at the heart; Sthi is the name of the [place]. Sa is likewise at the belly; Pi is also the wisdom [deity]; one should stabilize them on the two seats. Bha and Bhi are both taught as the locations of the intellect. Bu and Bhu are both the names of the two elbows here; Ḍi and Gha are at the wrists; Dri and Ku are at the two breasts; Ha is at the location of the feet; Ja is the tongue itself; Bha is the teeth themselves; Sva is the entire body. These twenty-four, Pu and so forth, are renowned as the locations. Furthermore, the twenty-four elements are the locations of the yoginīs. Thus, the entire interior is the maṇḍala of the yoginī locations. The yoga of the union of the accomplished ones bestows bliss upon the yogin. This is the ritual of the movement of the channels of time; it is the certainty of the Blessed One. That is the purification of the external consciousness. In order to show the verbal mudrā of the yogins and yoginīs, he spoke the words beginning with "Then" (atha). "Then" means that following the teaching of the samaya of the yoginīs of the locations of speech, the wisdom that arises from that, which is the wisdom arisen from the elements, is correctly explained. "To be correctly explained" refers to the yoga of the generation and completion stages, and again, the yoga by way of the generation stage.

404

རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་འདུས་པའོ། ། དེ་ཡང་བརྡའི་ཆོ་གའི་རིམ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་བརྡའི་སྐད་དོ། ། ཆོ་ག་རིམ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སྔོན་ཉིད་དུ་རྣལ་འབྱོར་མ་དྲུག་ ཅུ་རྩ་བཞི་ལྟེ་བའི་འཁོར་དེའི་ནང་ནས་རྣལ་འབྱོར་མ་བཅུ་གཉིས་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ལྷག་མ་ལྔ་བཅུ་གཉིས་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཕྱི་རུ་སྤྲོས་པས་ནི་དམ་ཚིག་གི་བརྡའོ། ། གང་གིས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུས་ཞེས་པའོ། ། མིང་པོ་ཞེས་པ་ནི་རིགས་གཅིག་པའི་དཔའ་བོའོ། ། དེ་བཞིན་ དུ་སྲིང་མོ་ཞེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་པའི་སྐད་ལས་གསང་སྟེ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར། པོ་ཏང་གི་ཞེས་པ་ནི་གསང་པོར་སྨྲ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་བརྡ་དང་བརྡའི་ལན་པོ་ཏང་གིའི་སྒྲས་སྔོན་དུ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་དེ་བསྒོམས་པས་རང་བཞིན་ གྱིས་དེ་ཨང་གི་ཞེས་པ་དེའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཌཱ་ཌི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སའི་མཐར་ཐུག་པའི་ཡི་གེ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་དཔའ་བོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་རང་བཞིན་མིང་པོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་པ་ཛ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ཀུའི་མཐར་ཐུག་པའི་ཡི་གེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི། རྣལ་འབྱོར་མ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་རང་བཞིན་རྣམས་ནི་སྲིང་མོའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་དུས་ཀྱི་རྩ་དྲུག་ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ལས་བྱུང་བས་གསུངས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་ནི་ངག་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེས་ན་ངག་གི་བརྡ་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། །

This is the assembly of the yoginīs. Furthermore, regarding the phrase "the sequence of the ritual of signs," "signs" refers to the language of mudrās. "Ritual sequence" refers to how, previously, the sixty-four yoginīs within that navel wheel are of the nature of twelve sets of twelve. The remaining fifty-two are the "samaya signs," as they are emanated outward from the physical constituents of the body. "By whom" means "by the cause." "Brother" refers to a hero of the same family. Likewise, "sister" refers to a yoginī. Because they are practiced in secret according to worldly language, "poṭaṅgi" means to speak in secret. Similarly, regarding the supramundane, the signs and sign-answers are expressed by the sound "poṭaṅgi"; because one previously meditated on that from self-knowing wisdom, its nature is indicated by the word "aṅgi." Likewise, the twenty-five letters from "ḍāḍi" up to the end of "sa" are the "brothers," being the nature of the twenty-five heroes. Similarly, the twenty-four letters from "paja" up to the end of "maku" are the "sisters," being the nature of the twenty-four yoginīs. The remainder is easy to understand. Thus, the six channels of time are the nature of the body. Because they arise from those, the yoginīs spoken of are the nature of speech. Therefore, it is certain that "because the signs of speech are of the nature of various letters."

405

ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་བཞི་ པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པའི་གཞུང་སྟེ་དང་པོ་བསྟན་པའོ། ། ། ། ད་ནི་དུས་ཀྱི་ཕོ་ཉ་མོ་དྲུག་ལས་བྱུང་བའི་རྣལ་འབྱོར་མ་བདུན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མའི་ཕྱག་རྒྱའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་གཟུགས་ཅན་མ་ཞེས་པ་ནི་ལྟེ་བའི་འོག་གི་གཡོན་ལོགས་སུ་སྐུའི་འཁོར་ལོ་འཛིན་པའི་རྩ་རྣམས་རིགས་མང་པོའི་ཁྱད་པར་ནི་གཟུགས་ཅན་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྟེ་བའི་དབུས་ལ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་སྟེང་གི་རྩ་རྣམས་ནི་འོ་བྱེད་མའོ། ། དེའི་དབུས་ལས་འོག་ཏུ་དུས་མེའི་རྩ་ ནི་མཛེས་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྩ་རྣམས་ནི་ཡོངས་གྱུར་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྟེ་བའི་སྟེང་གི་གཡོན་གྱི་རྩ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་རྒྱུ་བ་དེ་ནི་བྱིས་བཅས་མའོ། ། སླར་ཡང་ལྟེ་བའི་གཡས་ཀྱི་རྩ་མགྲིན་པའི་འཁོར་ལོ་རྒྱུ་བ་ནི་མི་ལྡོག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྩ་དྲུག་ པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཅན་བདུན་པ་ནི་འདོད་པ་མའོ། ། དེ་ལྟར་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོའི་མཚན་མ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་སྨིན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་ལྷའི་མཚན་མ་ཁྱིམ་དུ་བྲི་བ་བརྗོད་དོ། ། ཐོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ལ་སོགས་པ་མཚན་མ་བདུན་འཛིན་པའོ། ། དེ་ལ་ཐོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་། རྡུལ་དང་། རུས་པ་དང་། ཤ་དང་། རྒྱུས་པ་དང་།

The Fourth Kalpa of the King of Tantras, the Saṃpuṭatilaka, the first chapter of the extensive commentary titled The Illumination of the Mindfulness of the Correct View. This is the first teaching. Now, in order to show the characteristics of the symbolic mudrās of the seven yoginīs who arise from the six messengers of time, it is said: "Vajragarbha," and so forth. In that regard, "Rūpiṇī" refers to the channels that hold the body-cakra (nirmāṇacakra) on the left side below the navel; the distinction of their many families is Rūpiṇī. Likewise, the channels above the avadhūtī in the center of the navel are Cumbikā. Below the center of that, the channel of Kālāgni is Lāsyā. Likewise, the channels of the mind-cakra (cittacakra) are Parāvṛttā. Likewise, the channel on the left above the navel, which flows through the great bliss-cakra (mahāsukhacakra), is Bāliṇī. Furthermore, the channel on the right of the navel, which flows through the throat-cakra (kaṇṭhacakra), is Anivartā. Likewise, the seventh, which pervades all six channels, is Kāmā. Thus, the characteristics of the essential nature of the ḍākinīs as the emanation body (nirmāṇakāya) have been taught. The passage beginning with "Whose eyebrows..." is easy to understand. Here, the drawing of the symbols of the desired deities in the house is described. The passage beginning with "Skull" refers to the holding of the seven symbols of Rūpiṇī and the others. In that regard, the sequence of the skull and so forth corresponds to bodhicitta, rajas (dust), bone, flesh, and sinew.

406

པགས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་དབྱིབས་དང་བདུན་ཏེ། ཁམས་བདུན་ རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་མ་བདུན་ནོ། ། ཡང་ན་ཐོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་དུ་དགོངས་སོ། ། འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཁ་སྦྱོར་ཆོ་ག་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་དུས་ཀྱི་རྩ་དེ་རྣམས་ལས་བྱུང་ བའི་འཁོར་ལོ་དྲུག་ཁ་སྦྱོར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་གཉིས་མེད་པའོ། ། དེས་ན་རྣལ་འབྱོར་རིག་པས་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་སོ། ། རྟག་མཚོན་བྱ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྤྱོད་པར་བྱ་བ་སྟེ་རང་གི་བདག་ཉིད་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ལུས་སྲུལ་པོ་ཞེས་པ་ནི་དགོངས་ པས་བཤད་པའི་ཚིག་སྟེ། ཀ་ཏའི་སྒྲ་ནི་གཅོད་པའི་དོན་དེ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འཁོར་བ་གཅོད་པའོ། ། མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཆགས་པ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བས་ལྷག་མའི་མཚན་ཉིད་ནི་པུ་ཏིའི་དོན་ཏོ། ། ལུས་སྲུལ་པོའི་མཚན་མ་དང་ཕྱག་རྒྱ་དེ་བཞིན་དུ་ གསུངས་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། ཀ་ཞེས་པ་ནི་གཅོད་པར་གསུངས། ། སྐྲ་ནི་སྒྲ་ཡི་མཚན་ཉིད་དེ། ། པུ་ནི་སྔོན་གྱི་ལྷག་མའོ། ། ཏི་ཞེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཉིད། ། ནཱི་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་ཤེས་བྱ། ། ཙི་ནི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་བ། ། ཧྣ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པར་ འགྲོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཉིད་ནི་ཆེ་སྔོན་འགྲོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་བཞི་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བའི་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་སྟེ་གཉིས་པ་བསྟན་པའོ།

Skin and the shape of the body make seven; these are the seven elements, the seven signs of complete purity. Alternatively, the skull and so forth are intended to represent the seven consciousnesses, such as the ālaya-vijñāna (all-basis consciousness). Regarding the phrase "these and so forth," the "union ritual" refers to the six cakras arising from those previously mentioned channels of time, which are the non-dual nature of wisdom and method in union. Therefore, "by the yogic awareness" means by the yogi. "Always to be marked" means it is to be practiced in yogic conduct, for the purpose of the movement of one's own nature; this is the certainty. "Kaṭapūtana" is a term explained through intentional language (saṃdhyābhāṣā); the sound kaṭa means "to cut," signifying that the svalakṣaṇa-jñāna (self-knowing wisdom) cuts through saṃsāra. Because it arises from the absorption of great passion, the great source of supreme bliss, the meaning of pūti is "remainder." The statement that the sign and mudrā of the kaṭapūtana are "taught in that very way" is the certainty of the Blessed One. As it is also said: "Ka" is said to be cutting; "ṭa" is the characteristic of sound; "pū" is the remainder of the past; "ti" is the very arising; "nī" is to be known as the yoginī; "ci" is mind and mental factors; "hna" is to proceed non-dually; "mudrā" itself is the great precursor. This concludes the second section of the extensive commentary on the fourth chapter of the Saṃpuṭa-bindu-tantra-rāja, titled The Illumination of the Mindfulness of the Correct View.

407

། ། ། ད་ནི་ས་བཅུ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅུ་གསུམ་ གྱི་ཚུལ་གྱི་མཚན་མ་དང་། ཕྱག་རྒྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་རྟག་པར་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལག་པ་གཉིས་ཐལ་མོ་གཉིས་སྦྱར་བ་ཕྱེ་སྟེ་སོར་མོ་ཐམས་ཅད་པདྨའི་འདབ་མའི་རྣམ་པ་ལྟར་བྱས་པ་ནི་པདྨའི་ ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཡང་ན་རུས་སྦལ་གྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། རྡོ་རྗེའི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་དབུས་མའི་སོར་མོའི་བར་དུ་གཞུག་པར་འགྱུར་རོ། ། མདུང་རྩེའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ནི་མཐེ་བོས་མཐེ་ཆུང་མནན་ཏེ། སོར་མོ་ལྷག་མའི་སྟེང་དུ་བརྐྱང་བའི་རྣམ་པ་ནི་རྩེ་གསུམ་གྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། མདུང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ནི་ མཛུབ་མོ་དབྱུག་པའི་རྣམ་པར་བྱས་ཏེ་བསྟན་པའོ། ། དྲིལ་བུའི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཁུ་ཚུར་གཡོན་པ་དྲིལ་བུ་འཛིན་པའི་ཚུལ་དུ་བསྟན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་ལོའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ནི་ཐལ་མོ་རྒྱབ་སྦྱར་བ་བསྣོལ་ཏེ། འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་ལྟར་བྱས་པ་བསྟན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དུང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ ནི་མཐེ་བོང་དང་མཛུབ་མོ་སྦྱར་ལ་རྩེ་མོ་ཁབ་ལྟར་བྱས་ཤིང་ལྷག་མ་གསུམ་ནང་དུ་བསྐུམ་པ་ནི་དུང་གི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཀླུའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ནི་ལག་པ་གཉིས་སྦྲུལ་མགོ་གདེངས་པ་ལྟར་བསྟན་པ་ནི་ཀླུའི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་དམ་ཚིག་ཅན་གྱི་མིས་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཕྱག་རྒྱའི་ ལན་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བར་བྱའོ། ། འདི་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ལས་བྱུང་བའོ། །

Now, in order to demonstrate the classification of the constant investigation into the characteristics of the signs and the characteristics of the mudrās of the thirteen ḍākinīs who are the purity of the thirteen bhūmis, the passage beginning with "Then" and so forth is spoken. Regarding "lotus": joining the two palms and opening them so that all the fingers are arranged in the shape of lotus petals is the lotus mudrā. Alternatively, it is the tortoise mudrā. The vajra mudrā is formed by inserting [the fingers] between the middle fingers. The spear-tip mudrā is formed by pressing the little finger with the thumb and extending the remaining fingers upward; this is the trident mudrā. The lance mudrā is shown by making the index finger like a staff. The bell mudrā is shown by the left fist in the manner of holding a bell. Likewise, the wheel mudrā is shown by joining the backs of the palms, crossing them, and arranging them in the shape of a wheel. Similarly, the conch mudrā is formed by joining the thumb and index finger, making the tips like a needle, and tucking the remaining three fingers inside; this is the conch mudrā. The nāga mudrā is shown by the two hands like the raised hoods of a snake; this is the nāga mudrā. All the rest is easy to understand. In this way, a person possessing the samaya should distinguish between the mudrā and the response mudrā. These arise from the families of the perfection of wisdom and so forth.

408

ཡང་ན་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་གསུམ་ལས་འབྱུང་བའོ། ། འདི་ནི་ངེས་པའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་བཞི་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པའི་རྒྱ་ ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་སྟེ་གསུམ་པ་བསྟན་པའོ། ། ། ། ད་ནི་ཕྱིའི་རྣལ་འབྱོར་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ཆ་བསྟན་པའོ། ། དེས་ན་ཕན་ཚུན་མིང་པོ་དང་སྲིང་མོ་རྣམས་ཀྱི་གནས་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མདོར་བསྟན་པ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་མི་གསལ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཕྱག་རྒྱའི་ལན་ཅུང་ཟད་བརྗོད་དེ། ཡང་དག་བཤད་བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་སྤྱི་གཙུག་དང་། དཔྲལ་བ་དང་། སོ་དང་། མཆུ་དང་། མགྲིན་པ་དང་། ལྟོ་བ་དང་། མཁུར་བ་དང་། གསང་བ་དང་ པུས་མོ་དང་། ལག་པ་དང་། རྐང་པ་དང་། སོར་མོ་དང་། ས་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། ཆུ་བོ་དང་། སོར་མོ་གཅིག་དང་། སོར་མོ་གཉིས་དང་། སྨིན་མ་གཡས་པ་བསྐུལ་བ་ཞེས་པའི་གནས་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་གང་རེག་པའི་ལུས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཡོད་པར་མཚོན་ནོ། ། དེ་ཡང་དམ་ཚིག་ཅན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་ལྡན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་དེ་ཉིད་ལ་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྤྱི་བོ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་རྣམས་བསྟན་ཏེ། འཆད་བཞིན་པའི་རྩ་རྣམས་ ཀྱི་དགོད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུ་བ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ།

Alternatively, it arises from the thirteen [deities] such as the ḍākinīs; this is the definitive [meaning]. This concludes the third chapter of the extensive commentary on the fourth kalpa of the Saṃpuṭatilaka-tantrarāja, titled The Illumination of the Mindfulness of the Correct View. Now, the parts of the bodies of these thirty-six external yoginīs are shown. Therefore, in order to state the locations of the brothers and sisters [of the mandala] to one another, the passage beginning with "Then..." is spoken. Following the three brief summaries, because [the details] were not clear, the mudrās and the responses to the mudrās are briefly explained. Regarding the phrase "to be correctly explained": the crown of the head, the forehead, the teeth, the lips, the throat, the belly, the cheeks, the secret place, the knees, the hands, the feet, the fingers, the earth, space, the river, one finger, two fingers, and the stimulation of the right eyebrow—these are the eighteen locations. Touching these constitutes the bodily mudrās, which symbolize the qualities of a buddha through their characteristics. Furthermore, they are "possessors of the samaya," meaning they possess the eighteen unique qualities of a buddha. For that very yoginī, the locations of the eighteen elements of the yogin’s crown and so forth are shown, in order to demonstrate the yoga of the arrangement of the channels and the movement of the yoginīs and yogins, as will be explained. The remainder is easy to understand.

409

། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞི་གསང་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་ངག་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་གཉིས་མེད་པའོ། ། དཔལ་ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་བྱུང་ བའི་རྟོག་པའི་རྒྱལ་པོ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་བརྡའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པའི་གཞུང་སྟེ་མདོར་བསྟན་པ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་སླར་བཤད་པ་བཞི་པ་བསྟན་པའོ། ། ། ། ད་ནི་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནས་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་དང་ཕྱག་རྒྱའི་ལན་གྱིས་རྗེས་སུ་རྟོག་པའི་རྒྱལ་པོ་བཞི་པའི་རྗེས་སུ་དཔའ་བོ་དང་དཔའ་མོ་དབང་ཕྱུག་འདུས་པ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ནས་ཡང་དག་བཤད་བྱ་བ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བཤད་པ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། མཛའ་བ་དམ་པ་ཀུན་ འདུས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་སྐྱེ་བོ་དཔའ་བོ་དང་དཔའ་མོའི་དབང་ཕྱུག་མ་རྒྱུད་གཅིག་ལས་སྤྲོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་བརྡས་གནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུའོ། ། སྣོད་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཟའ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཟའ་བ་ལྔ་རྣམས་བཟའོ། ། འདིར་ཞེས་པ་འདུས་པའི་ གནས་སུའོ། ། སྣོད་གཉིས་ལྷག་མ་ཞེས་པ་དཔའ་བོ་དང་དཔའ་མོའི་དབང་ཕྱུག་དག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཟས་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ། གཅིག་ལ་གཅིག་གི་སྣོད་དག་ལ་འདུས་པའོ། ། ནན་ཏན་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཁ་དང་ཁ་རུ་རོལ་པའི་ཕྱིར་ཟས་ཀྱི་ཁམ་སྟེར་བའོ། ། དོན་དམ་པ་ནི་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་ལོངས་སྤྱད་པ་དང་ ཐིམ་པ་དང་དབང་དུ་བྱེད་པས་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་སྲོག་རྒྱུ་བ་དེས་རང་རིག་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའོ། །

The "Great Secret," which is the introductory nidāna of all tantras, refers to the non-duality of the two aspects of speech. This is the text titled The Illumination of the Mindfulness of the Correct View: An Extensive Commentary on the Symbolic Language of the Vajraḍākas, a king of ritual manuals arising from the Śrī Saṃpuṭatilaka-tantrarāja. Following the three brief summaries, this is the fourth section, the detailed explanation. Now, in order to teach the pīṭhas (places), upapīṭhas (nearby places), and so forth, the passage beginning with "Then..." is spoken. Following the fourth king of ritual manuals, which involves the mutual recognition of mudrās and their responses, the assembly of heroes (vīras) and heroines (vīreśvarīs) occurs. Regarding the phrase "Then, that which is to be correctly explained": this means "to be correctly explained." If one asks what that is, it is said: "The assembly of all supreme friends." This is because the authentic beings—the heroes and the heroines, the sovereign ladies—are emanated from a single continuum. Furthermore, this is indicated by the symbols of the thirty-two places. Regarding the phrase "the two vessels" and so forth, "eating" refers to conventionally eating the five types of food. "Here" refers to the place of assembly. "The two vessels remaining" refers to the heroes and heroines, the sovereigns, partaking of food together, gathering at each other's vessels. "Diligently" means offering mouthfuls of food for the sake of playing mouth-to-mouth. Ultimately, it is because one moves through the thirty-two channels by means of enjoyment, dissolution, and mastery. Therefore, through that movement of the vital breath (prāṇa), one is luminous (ābhāsvara) by the nature of self-awareness.

410

དེས་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་མེད་པ་དེའི་ཟས་བཟའ་བར་བྱའོ། ། ནི་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྣོད་གཉིས་ལྷག་མ་ཞེས་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ ཁྱབ་པ་གཉིས་པའི་ལྷག་མ་མཆོག་གི་གཉིས་མེད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྕེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་ཞུས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཅི་གསུངས་ཤེ་ན། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་ལན་གསུངས་པའོ། ། དེ་ལ་གནས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ནི་ཕྱི་རུ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། ནང་དུ་ནི་སྤྱི་གཙུག་ཏུ་ཛཱ་ལནྡྷ་རའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་གཡས་པར་ནི་ཨོ་ཌྱན་ནོ། ། སྤྱི་བོར་ནི་པུལླཱི་རའོ། ། རྒྱབ་ཀྱི་ཆར་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཨརྦུ་དའོ། ། གནས་འདི་བཞི་ནི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བའི་གནས་བཞི་ནི་རྣ་བ་གཡོན་པར་གོ་དཱ་བ་རཱིའོ། ། སྨིན་མའི་དབུས་སུ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་རཱ་མེ་ཤྭ་རའོ། ། མིག་གཉིས་སུ་ནི་ལྷ་མོའི་མཁར་རོ། ། ཕྲག་པ་གཉིས་སུ་ནི་མཱ་ལ་ཝའོ། ། འདི་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་སའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མཆན་ཁུང་གཉིས་སུ་ནི་ཀཱ་མ་རཱུ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནུ་མ་གཉིས་སུ་ནི་ཨོ་ཏྲེའོ། ། འདི་ནི་ཞིང་སྟེ་འོད་བྱེད་པའི་སའོ། ། དེ་བཞིན་ དུ་ལྟེ་བའི་རྩ་བརྩ་བར་ནི་ཏྲི་ཤ་ཀུ་ནེའོ། ། སྣའི་རྩེ་མོར་ནི་ཀོ་ས་ལའོ། ། འདི་ནི་ཉེ་བའི་ཞིང་གཉིས་ཏེ། འོད་འཕྲོ་བའི་སའོ། ། ཁར་ནི་ཀ་ལིངྒའོ། ། མགྲིན་པར་ནི་ལམྦཱ་ཀའོ། ། འདིར་བདུན་པ་སྟེ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སའོ། ། སྙིང་གར་ནི་ཀཱཉྩིའོ། ། རྒྱུ་ཞབས་སུ་ནི་ཧི་མཱ་ལ་ཝའོ། །

By that, one should consume the food of that non-dual, stainless wisdom. The word "ni" (by that) is used for the sake of definitive restriction. Likewise, "the two remaining vessels" refers to the supreme non-duality that is the remainder of the second inconceivable [wisdom]. Similarly, "the tongue" and so forth are the questions posed by Vajragarbha. As for "the Blessed One replied," what did he say? He spoke the response to Vajragarbha. Regarding "the abodes" and so forth: externally, they are as they are in reality; internally, Jālandhara is at the crown of the head. Similarly, Oḍḍiyāna is in the right ear; Pullīra is at the crown; and likewise, Arbuda is in the back part. These four abodes are the bhūmi of Pramuditā (The Joyous). Similarly, the four near-abodes are: Godāvarī in the left ear; likewise, Rāmeśvara in the middle of the eyebrows; Devīkoṭa in the two eyes; and Mālava in the two shoulders. This is the bhūmi of Vimalā (The Stainless). Similarly, Kāmarūpa is in the two armpits; likewise, Oḍra is in the two breasts. This is the kṣetra (field) of Prabhākārī (The Luminous). Similarly, Triśakuni is at the base of the navel; Kosala is at the tip of the nose. These are the two near-fields, the bhūmi of Arciṣmatī (The Radiant). Kaliṅga is in the mouth; Lampāka is in the throat. This is the seventh, the bhūmi of Abhimukhī (The Manifest). Kāñcī is in the heart; Himālaya is at the base of the genitals.

411

འདི་ནི་ ཉེ་བའི་འདུན་པ་སྟེ། སྦྱང་དཀའ་ཡི་སའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མར་ནི་པྲེ་ཏ་དི་ཨེ་སི་ནིའོ། ། བཤང་ལམ་དུ་ནི་གྲྀ་ཧ་དེ་བ་ཏའོ། ། འདི་ནི་འདུས་པ་སྟེ་རིང་དུ་སོང་བའི་སའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བརླ་གཉིས་སུ་ནི་སཽ་རཱཥྚའོ། ། རྗེ་ངར་གཉིས་སུ་ནི་སུ་བརྞ་དྭཱི་པའོ། ། འདི་གཉིས་ནི་ཉེ་བའི་འདུས་པ་སྟེ། ། མི་གཡོ་པའི་སའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྐང་པའི་སོར་མོ་རྣམས་ལ་ནི་ནཱ་ག་རའོ། ། དེ་ལ་རྐང་པ་དག་གི་བོལ་དུ་ནི་སིནྡྷུའོ། ། འདི་ནི་དུར་ཁྲོད་གཉིས་ཏེ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མཐེ་བོང་ནི་མ་རུའོ། ། པུས་མོ་དག་ཏུ་ནི་ཀུ་ལུ་ཏཱའོ། ། འདི་ནི་ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད་དེ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་སའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་གི་གནས་རྣམས་སུ་རྩ་བརྒྱད་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་ཀ་རུ་ཎ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུའི་མཐར་ཐུག་པ་བཞིན་ནི་གྲོང་མཐའ་དང་ཉེ་བའི་གྲོང་མཐའ་སྟེ་མོས་པར་སྤྱོད་པའི་སའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡི་དྭགས་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། འགྲམ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་བཞི་ནི་དུར་ ཁྲོད་དང་ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད་དེ། འདི་ཉིད་ནི་ཀུན་ཏུ་འོད་ཀྱི་སར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཉིད་ནི་བཅུ་གསུམ་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་གྱིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་རྩ་བརྒྱད་དང་ཞིང་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པས་སྦས་པའི་གནས་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ནས་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞིང་བརྒྱད་རྣམས་ཀྱི་གནས་རྣམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་པར་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བའོ། ། གནས་པའི་ཞེས་པ་ནི་རྟེན་གྱི་གནས་སོ། །

This is the "nearby gathering" (upamelāpaka), the bhūmi of "Difficult to Conquer" (sudurjayā). Likewise, Pretādi is at the [right] ear; Gṛhadevatā is at the anus. This is the "gathering" (melāpaka), the bhūmi of "Gone Afar" (dūraṃgamā). Likewise, Saurāṣṭra is at the two thighs; Suvannadvīpa is at the two shanks. These two are the "nearby gathering" (upamelāpaka), the bhūmi of "Unshakable" (acalā). Likewise, Nāgara is at the toes; Sindhū is at the soles of the feet. These are the two "charnel grounds" (śmaśāna), the bhūmi of "Excellent Intelligence" (sādhumatī). Likewise, Maru is at the big toe; Kulutā is at the two knees. This is the "nearby charnel ground" (upaśmaśāna), the bhūmi of "Cloud of Dharma" (dharmameghā). Likewise, the eight channels in the locations of the heart, in sequence from Karuṇā to the end of [the list], are the "village outskirts" (pīṭha) and "nearby village outskirts" (upapīṭha), the bhūmi of "Conduct with Devotion" (adhimukticaryā). Likewise, the four locations starting from "Gathering of Pretas" and ending with "Bank" (tīra) are the "charnel grounds" (śmaśāna) and "nearby charnel grounds" (upaśmaśāna); these should be understood as the bhūmi of "Universal Radiance" (samantaprabhā). Likewise, this very [system] is the thirteenth, pervaded by the Vajra-Holder (Vajradhara), which consists of eight aspects; because they are subsumed within the eight channels and eight fields, they are known as the "hidden locations"—this is the certainty. Furthermore, the phrase "from there" and so forth refers to the locations of the eight fields. Likewise, "furthermore" refers to the connection between cause and effect. "Abiding" refers to the location of the support.

412

དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་བཞིན་ནོ། ། བཤད་ཅེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པའོ། ། དེ་ལ་རྡུལ་བྲལ་ཞེས་ པ་ནི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འདབ་མ་ལའོ། ། དེའི་རྒྱ་མཚོའི་མིང་ཅན་པུརྞཱ་གི་རིར་ཙུ་ཏིའི་ཤིང་ལ་གནས་པ་དཔལ་ཆེན་མོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷོའི་འདབ་མ་ལ་ཀོ་ཀོ་ནི་ར་སོ་མ་བ་ལིངྐ་ཞེས་པ་ཨ་ཤྭདྠའི་ཤིང་ལ་གནས་པ་སྒྱུ་མ་ཆེན་མོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ནུབ་ཏུ་ཙ་རི་ཏྲི་དུ་ཀ་རཉྫའི་ཤིང་ལ་ གནས་པ་ཞིག་བྱེད་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་དུ་ཨ་ཏ་ཧར་ས་ཀད་མྦའི་ཤིང་ལ་གནས་པ་ཞི་བ་དམིགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དབང་ལྡན་དུ་དེ་ཝཱི་ཀོ་ཊཱིར་བ་ཊའི་ཤིང་ལ་གནས་པ་རྣ་བ་མུ་ཏིག་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མེར་ཧ་རི་ཀི་ལིར་ཤིང་ཧ་རིའམ་པར་ཀ་ཏི་ལ་གནས་པ་རླུང་ཤུགས་མའོ། ། བདེན་བྲལ་དུ་ཨོ་ཌྱན་དུ་ཨ་ཤྭ་ཀའི་ཤིང་ལ་གནས་པ་ལྷ་མོ་ནག་མོའོ། ། རླུང་དུ་ཛཱ་ལནྡྷ་རར་གསེར་ཤིང་ལ་གནས་པ་འབར་མའི་གདོང་མའོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གསུངས་པ། ཁམས་བརྒྱད་རྣམས་ཀྱི་དབང་གིས་བརྒྱད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་བརྒྱད་ཉིད་དེ། གནས་དང་ཤིང་ནི་ བརྒྱད་དུ་བརྟག། རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་འདིར་འདུས་ཡང་། ། ཁམས་ནི་འདུས་པར་བརྟག་པ་ཡིན། ། དེ་རུ་རྩ་ནི་རྒྱུ་བ་རུ། ། དུས་ནི་ཁྱད་པར་ལས་ནི་བྱ། ། ཐིག་ལེ་བརྒྱད་དུ་སོང་བ་ཀུན། ། རྩ་ནི་ཟླ་བའི་མིང་ཅན་ནོ། ། དུས་དང་ཐིག་ལེ་དེ་བཞིན་བརྒྱད། ། རྩ་ལས་ཉི་མའི་ཐིག་ལེ་སྤྲོ། ། དེ་ཡང་སྲོག་གི་མིང་ནི་བརྒྱད། ། གྲོང་མཐའ་ལ་སོགས་རྣམ་པ་བརྒྱད། ། དེ་རྣམས་རེ་རེ་རྣམ་གསུམ་འགྱུར། ། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་རིམ་པ་ཡིས། ། ཀུ་ལུ་ཏཱ་ལ་སོགས་པར་རྒྱུད། །

Regarding the phrase "their ritual," it refers to the sequence. "Explained" means the practice. In that context, "Dustless" (Virajā) is on the eastern petal. The Great Glorious One (Mahāśrī) resides on the cūta tree at Mount Pūrṇagiri, which is named after the ocean. Likewise, on the southern petal, the Great Illusionist (Mahāmāyā) resides on the aśvattha tree at Kokanirasa-ma-baliṅka. Likewise, in the west, the Doer (Kāriṇī) resides on the karañja tree at Caritra. Likewise, in the north, the One Whose Aim is Peace (Śāntālambinī) resides on the kadamba tree at Aṭahara. Likewise, in the northeast, the Pearl-Ear (Karṇamauktikā) resides on the vaṭa tree at Devīkoṭa. Likewise, in the southeast, the Wind-Speed (Vāyuvegā) resides on the hari or parkaṭi tree at Harikeli. In the southwest, the Black Goddess (Kālī) resides on the aśoka tree at Oḍḍiyāna. In the northwest, the Blazing Face (Jvālāmukhī) resides on the golden tree at Jālandhara. Their nature is stated: "By the power of the eight elements, the eight consciousnesses are also eight. The locations and trees are to be conceived as eight. Although the eight yoginīs are gathered here, the elements are to be conceived as gathered. There, the channels flow; time is to be performed through the distinctions. All that has gone into the eight drops, the channels are named after the moon. Time and the drops are likewise eight; from the channels, the solar drops are projected. Those also have the eight names of the vital breath (prāṇa). The eight types, such as the outskirts of the village and so forth—each of those becomes threefold. By the sequence of twenty-four, they flow through Kulutā and the others."

413

སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་འགྲོ་བར་འགྱུར། ། སྐུ་ཡི་འཁོར་ལོར་རྩ་རྣམས་ལ། ། ཐིམ་དང་ལོངས་སྤྱོད་སོགས་རིམ་ པས། ། ས་རྣམས་ལ་ནི་ལོག་པ་རུ། ། དེར་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་སྤྱོད་དོ། ། གཡས་སྐོར་དང་ནི་གཡོན་སྐོར་གྱིས། ། རིམ་པ་རྒྱས་པ་ལས་ཞེས་བྱ། ། ནག་པོ་ཞེས་པ་པུས་མོར་གནས། ། སྒྱུ་མ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཆོག། གཙིག་མ་མཐེ་བོའི་གནས་སུའོ། ། དེ་བཞིན་ཅོད་པན་སོར་མོ་ ལ། ། མི་སྡུག་མ་ནི་རྐང་བོལ་དུ། ། འབར་མ་མེ་དང་འོད་མཉམ་མོ། ། རྗེ་ངར་དག་ལ་དགའ་ལས་འདས། ། མཚམས་ཀྱི་རྩ་ནི་སྟེང་རྒྱུ་བ། ། བརླ་གཉིས་སུ་ནི་ལོག་འདྲེན་མ། ། བཤང་བའི་ལམ་དུ་རྒན་བྱས་མ། ། གསང་བར་འཇིགས་པའི་གཟུགས་ཅན་མ། ། དཀའ་ཟློག་ལྷ་མོ་ཆུ་སོ་རུ། ། སྙིང་གར་དབྱངས་ཅན་མ་ཉིད་དོ། ། རྒྱལ་མ་ཞེས་པ་མགྲིན་གནས་སུ། ། ཁ་རུ་རྣམ་རྒྱལ་མར་ཞེས་བྱ། ། སྣ་རྩེར་མི་ཐུབ་མ་དེ་བཞིན། ། ནུ་མ་གཉིས་ལ་ཆེ་གཟུགས་མ། ། ལྷ་མོ་ཉིད་ནི་བདེ་གཟུགས་མ། ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་བྱ་བ་བྱེད། ། མཚན་མ་ཡང་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན། ། ལྟེ་བར་གཞན་གྱིས་ མི་ཐུབ་གནས། ། ནག་མོ་བཟང་མོ་མཆན་ཁུང་དུ། ། ཕྲག་པ་གཉིས་སུ་ནག་ཆེན་མོ། ། མིག་དག་ལ་ནི་ནག་ཆེན་མོ། ། སྨིན་མའི་དབུས་སུ་དབང་མོའོ། ། རྣ་བ་གཡོན་པར་གཏུམ་མོ་ཉིད། ། འཇིགས་མ་ལྟག་པའི་རྒྱབ་ཏུའོ། ། རྣ་བ་གཡས་ལ་ཐོ་འཚམས་པ། ། སུམ་ཅུའི་དབང་ཕྱུག་སྤྱི་ གཙུག་ཏུ། ། སྤྱི་བོར་དེ་བཞིན་འདབ་ལས་སྐྱེས། ། དེ་ལྟར་རྩ་ཡི་རྒྱུ་བ་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་མཁས་པས་བྱ། ། དེ་ལྟར་ཡང་ནི་རེ་རེ་ཡང་། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ལྔ་དུས་ལས་སྐྱེས། ། མར་མེ་མ་དང་འཇིབ་བྱེད་མ། །

That which is called "life-force" proceeds; within the channels of the wheel of the body, through the stages of dissolution, enjoyment, and so forth, the yoginī practices there in the bhūmis in a reversed manner. By way of clockwise and counter-clockwise rotation, it is called the "extensive sequence." The one called "Black" resides at the knees; the supreme of the supreme, "Great Illusion," is at the thumbs. Likewise, "Crown" is at the fingers; "Ugly" is at the insteps. "Blazing" is equal to fire and light. "Beyond Joy" is in the shins. The channel of the junction flows upward. "Vināyaka" is in the two thighs. "Aged" is in the path of excrement. "Terrifying Form" is in the secret place. The goddess "Durgā" is at the bladder. "Sarasvatī" herself is at the heart. "Victorious" is at the location of the throat. "Vijayā" is said to be at the mouth. "Unconquerable" is likewise at the tip of the nose. "Great Form" is at the two breasts. The goddess herself is "Blissful Form," performing her activity everywhere. The sign is also the Vajra-holder. At the navel is the abode of "Unconquerable by Others." "Excellent Black" is in the armpits. "Great Black" is in the two shoulders. "Great Black" is in the two eyes. "Īśvarī" is in the middle of the eyebrows. "Caṇḍālī" herself is in the left ear. "Terrifying" is at the back of the neck. "Harasser" is in the right ear. "Lord of the Thirty" is at the crown of the head. Likewise, "Born from Petals" is at the top of the head. Thus, the wise yogin should perform the movement of the channels. Furthermore, each one is born from time as five yoginīs: "Lamp," "Sucker," and so forth.

414

གྲོང་ནས་རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་བྱའོ། ། འཇིགས་པའི་གཟུགས་དང་གཟུགས་ ཆེན་མ། ། ལྔ་ཡི་སྦྱོར་བས་རྒྱ་ནི་གདབ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་ཡི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། སྣལ་མ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ལ་ཤེས། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ནི་ཆ་མིང་ཅན། ། འདི་ཡི་དུས་ཀྱང་རབ་ཏུ་བཤད། ། སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་རྣམས། ། བརྒྱ་ཕྲག་དྲུག་རྣམས་དང་ལྡན་པའི། ། སྲོག་རྣམས་འགྲོ་ དང་འོང་བ་ཉིད། ། གཉི་ག་གཅིག་ཏུ་སྡོམ་མིང་ཅན། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་མཚན་ལ། ། གསུངས་པའི་དུས་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། ། དགུ་བརྒྱ་དགུ་བརྒྱའི་དབུགས་ལ་ནི། ། འཕོ་བ་རེ་རེ་ཉིད་དུ་བརྟག། དེ་ཚད་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི། ། ཉིན་མཚན་དུ་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། ། དགུ་བརྒྱ་པོ་ནི་འདི་དག་ ལ། ། བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་ཕྲག་ནི་ལྔ། ། དབུས་རྣམས་ཀྱི་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གསུངས། ། མར་མེ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྔ། ། དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེའི་མཐའ་རུ་ནི། ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེའི། ། དབུགས་ནི་ཕྱེད་དང་དྲུག་རྣམས་དང་། ། བཞི་ཆའི་ཆ་ལྔ་པ་དང་ལྡན། ། དེ་ལྟར་དུས་ནི་ཤེས་ པར་བྱ། ། ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ད་ནི་འདུས་པའི་ཉི་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡི་དྭགས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱིའོ། ། དེ་ཡི་བཅུ་བཞི་ལ་བརྒྱད་པ། ། ཞེས་པ་ལ་ཕྱིའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་སྔོན་བཞིན་ དུ་འདུས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནང་དུ་ཐིག་ལེ་བཅུ་གཉིས་འདུས་པ་སྟེ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་སྦྱོར་བས་སོ། ། འཁོར་ལོ་དྲུག་ལ་བུ་ག་གཉིས་གཉིས་ཏེ། དེ་ཡང་ཐིག་ལེའི་མིང་དུ་བརྗོད་དོ། །

She is called the Yoginī from the city. She has a terrifying form and a great form. One should seal [the practice] with the union of the five. Through the differentiation of the five maṇḍalas, one should know the subtle threads. The parts of the maṇḍala are named; the time of this is also thoroughly explained. Twenty-one thousand and six hundred [breaths] are the movement of the vital winds, going and coming. Both are bound into one, which is the name [of the time]. This is declared to be the time of day and night for sentient beings. One should examine each transition in nine hundred and nine hundred breaths. Twenty-four of those measures are declared to be a day and night. Within these nine hundred, there are five sets of one hundred and eighty; these are said to be the maṇḍalas of the centers. At the end of each maṇḍala, such as the Lamp-like Mother and so forth, there is the avadhūtī maṇḍala. Its breaths consist of five and a half, along with a fifth part of a quarter. In that way, the time should be known. This is the certainty. Now, in order to show the sun of the assembly, it is said, "The Yoginī," and so forth. "In the direction of the hungry ghosts" refers to the dark fortnight. "On the fourteenth of that, the eighth" means that the external Yoginīs will assemble as before. Likewise, internally, the twelve drops assemble through the union of the kha-sbyor (the joined mouth). In the six cakras, there are two apertures each, and those are also called by the name "drops."

415

འཁོར་ལོ་རེ་རེའི་འོག་དང་སྟེང་དུ་བུ་ག་གཉིས་གཉིས་སོ། ། དེ་ན་གཟུགས་ཅན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་ འབྱོར་མ་བཅུ་གཉིས་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སམ། དེ་བཞིན་དུ་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་འདུས་པའི་གནས་སུ་དུས་ཀྱི་དབང་གིས་སམ་འཕོ་བའི་དབང་གིས་འདུས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སླར་ཡང་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་འདུས་པ་ཉིད་ནི་འདུད་པའི་རྩེ་མོར་དཔའ་བོའི་ལྕེ་དེར་ཐིམ་པར་བྱེད་དེ་སྲོག་གི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བས་སོ། ། དེ་ནི་ས་བཅུ་གསུམ་པའོ། ། དེ་དག་གཉིས་མེད་པར་སོང་བ་དེ་ནི་བཅུ་བཞི་པ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་འདུས་པའི་ཉི་མ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བརྒྱད་པ་ལ་ཞེས་པ་སྐུ་དང་གསུང་ དང་ཐུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྣམས་ལ་ཐིག་ལེ་དྲུག་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྡོང་བུའི་བུ་གའི་སྟེང་དུ་སེམས་ཐིམ་པས་ཐིག་ལེ་བདུན་པའི་མིང་དུ་འགྱུར་རོ། ། བརྒྱད་པ་ནི་སྔོན་བཞིན་དུ་གཉིས་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཉིད་དུ་ཤ་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ་རྣམས་གསུངས་ ཏེ། རྒྱལ་མཚན་དང་ནི་མཚོན་གྱིས་གསད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་གཡུལ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་མཚོན་ཆ་འདེབས་པའི་དཔའ་བོ་མཚོན་གྱིས་བསྣུན་པ་དེ་ནི་རྒྱལ་མཚན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་མཆོག་བདུན་གྱི་རྒྱལ་མཚན་ལྟ་བུའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་བདུན་པ་དེ་ནི་ལན་བདུན་དུ་ མའི་ལུས་སུ་འོངས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དོན་དུའོ། ། དེས་ན་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པས་ཚར་བཅད་པའམ། དེ་ཡང་འགེགས་པའམ་མདུང་གིས་ཕུག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །

Beneath and above each cakra, there are two apertures each. Therein reside the twelve yoginīs, such as Rūpiṇī and the rest, or the perfections, such as generosity and the rest; likewise, there are the twelve bhūmis, such as the ḍākinīs and the rest. Because they gather at that place of assembly by the power of time or by the power of transference, it is called by that name. Furthermore, the assembly of them all is the dissolution of the hero’s tongue at the tip of the bowing [channel], through the application of the vital breath (prāṇa). That is the thirteenth bhūmi. Their becoming non-dual is the fourteenth, which is intended as the "sun of the assembly of yoginīs." Likewise, regarding the "eighth," it is for the sake of arresting the six drops within the cakras of body, speech, and mind. By the mind dissolving into the aperture above the stalk, it becomes known as the "seventh drop." The eighth should be understood as non-dual, as before; this is the certainty. Similarly, in this very context, the "eaters of flesh" are mentioned: "Slain by a banner or by a weapon," and so forth. Here, a hero who strikes with a weapon in battle without conceptualization is "slain by a weapon"; he is a "banner" (dhvaja), like the banner of the seven supreme beings. Because he is a "seventh-birth" being, he has entered a mother’s womb seven times for the sake of the accomplishments (siddhi) of sentient beings. Therefore, he is subdued by kings and the like, or likewise obstructed, pierced by spears, and so forth.

416

དེའི་ཤ་ཟོས་པ་ཙམ་གྱིས་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞལ་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་ངེས་ པའོ། ། ངེས་པའི་དོན་དུ་རྒྱལ་མཚན་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚོན་ཆས་བསྣུན་པ་སྟེ་གཞིག་པའོ། ། སྐྱེ་བ་བདུན་པའི་ཁྱད་པར་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རང་རིག་པའི་དུས་སུ་འབད་དེ། སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་ ཅེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའོ། ། མཁས་པས་གསད་ཅེས་པ་ནི་བློ་དང་ལྡན་པས་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ནང་དུ་ཐིམ་པར་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེ་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་བདག་ བཞིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། ལྟེ་བའི་གནས་དང་ཉེ་གནས་ཡིན། ། ཞིང་དང་དེ་བཞིན་ཉེ་ཞིང་སྙིང་། ། འདུས་པ་དང་ནི་ཉེ་འདུས་པ། ། མགྲིན་པའི་འཁོར་ལོ་ཡང་དག་གསུངས། ། འདུན་པ་དང་ནི་ཉེ་འདུན་པ། ། དཔྲལ་བ་རུ་ནི་སོ་ དེ་བཞིན། ། དུར་ཁྲོད་དང་ནི་ཉེ་དུར་ཁྲོད། ། གཙུག་ཏོར་དུ་ནི་ཡང་དག་གནས། ། དེ་བཞིན་ཡེ་ཤེས་འཁོར་ལོ་ལ། ། གྲོང་མཐའ་ཉེ་བའི་གྲོང་མཐའ་ཉིད། ། དེ་ལྟར་ས་ནི་བཅུ་གཉིས་གནས། ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་བཅུ་གསུམ་པ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ས་ནི་འདིར། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱང་ འདུས་པའོ། ། ཐ་མལ་པ་ཡི་བག་ཆགས་ཀུན། ། བསྡུས་པ་གཉིས་སུ་མེད་སོང་བ། ། རྒྱལ་མཚན་ཞེས་པ་འདི་རུ་བརྗོད། ། ཚོགས་ཀྱིས་བསྣུན་པ་རྣམ་དཔྱད་པའོ། ། རྣམ་ཤེས་བདུན་ནི་ཐག་བསྲིངས་པ། །

By merely eating its flesh, one will come to traverse the sky; "inestimable" is the definitive meaning. In the definitive sense, "banner" (dhvaja) refers to the striking and dismantling of the dharmadhātu with the weapon of insight. "The specific quality of the seventh birth" refers to the bodhicitta arising from the yoga of the bindu. Likewise, "striving at the time of self-awareness, generate compassion" means that one should generate compassion. "The wise should kill" means that the intelligent one should cause [it] to dissolve within the avadhūtī. Similarly, without compassion, non-conceptual jñāna will not be accomplished. The passage beginning with "just as I" and so forth, spoken for the sake of acting for the benefit of sentient beings, is easy to understand. As it is also said: "The navel is the pīṭha and the vicinity (upapīṭha); The heart is the kṣetra and likewise the upakṣetra; The throat cakra is correctly taught as the melāpaka and upamelāpaka; The forehead is likewise the chanda and upachanda; The uṣṇīṣa is correctly situated as the śmaśāna and upaśmaśāna; Similarly, in the jñānacakra, The village outskirts and the vicinity of the village outskirts— Thus, the twelve bhūmis are situated. The avadhūtī is the thirteenth; Here, the bhūmi of the Vajradhara Is where the yoginīs also assemble. All ordinary habitual tendencies, When gathered and become non-dual, Are here called the 'banner' (dhvaja); Striking with the gaṇa is the analysis. The seven consciousnesses are distanced."

417

སྐྱེ་བ་བདུན་པར་རབ་ཏུ་གྲགས། ། སྙིང་རྗེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། ། མ་རིག་ པ་ཉིད་རྟག་ཏུ་གསད། ། སྙིང་རྗེ་དེ་ཡི་རིགས་བཟང་པོ། ། དེས་ན་དང་པོའི་བག་ཆགས་སྤངས། ། གང་ཕྱིར་མ་རིག་ཟད་པ་ཉིད། ། དེ་ཕྱིར་སྙིང་རྗེའི་རྣམ་པ་དེ། ། སྙིང་རྗེ་མེད་ན་མི་འགྲུབ་པས། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་རྟག་བསྟེན་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་ རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་ལྔ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་འདུས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པའི་གཞུང་སྟེ། དང་པོ་བསྟན་པའོ། ། ། ། ད་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ནང་གི་བདེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་པདྨ་དེ་ཉིད་མིང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསང་བའི་པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཞེས་པ་ཉན་པར་འདོད་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། གསང་བའི་པདྨ་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། དེའི་མཚན་ ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་འཇུག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་བསྲེས་པའི་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་མེད་པ་ཉིད་དུ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་ལ་ཐེ་ཚོམ་མ་མཆིས་ཞེས་པའི་ དོན་ཏོ། ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ཅི་འདྲ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་མེད་པ་ལས་གཞན་ནས་གྲུབ་པའི་མཐའ་མེད་པ་དེས་ན་འདིར་གཉིས་མེད་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིམ་པའམ།

It is renowned as the seventh birth. Compassion is the universal ground consciousness (ālayavijñāna); ignorance itself is to be constantly slain. Compassion is its noble family; therefore, the initial habitual tendencies are abandoned. Because ignorance is exhausted, that very aspect of compassion is such that, since it cannot be accomplished without compassion, the yogi should always rely upon it. This is the definitive meaning. This is the text titled The Illumination of the Mindfulness of the Correct View, a detailed commentary on the first chapter of the fifth section of the King of Tantras: The Union of Drops (Saṃpuṭatilaka-tantrarāja). This concludes the first teaching. Now, in order to show the definition of the name of that very lotus by relying on the bliss within the avadhūtī, the passage beginning with "the secret lotus" was spoken. Here, the Blessed One’s system is what is desired to be heard, known as the Vajragarbha. "Lord of Wisdom" is a qualification of the Blessed One. "Secret lotus" refers to the avadhūtī. "Its definition" refers to its entering into its own essential nature. "The mixing of the mind and wisdom of that very [lotus]" is because the wisdom of the avadhūtī and the consciousness of the great yoga of the Vajra Holder are mixed into non-duality. Therefore, the meaning is: "O Blessed One, I have no doubt." As for "what is the stage of manifest awakening like?": since there is no tenet established from anything other than non-duality, it is here the stage of perfect awakening in non-duality.

418

ཡང་ན་འདིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཅི་གཞན་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད། བདག་ལ་སོམ་ཉི་མཆིས་ཏེ། དེས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཉན་པར་འཚལ། ། ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞུས་པའི་ལན་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་གནས་བཞིའོ། ། ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིས་མདོར་ བསྟན་པ་སླར་བཤད་པའི་ཕྱིར། གནས་བཞི་ལ་བརྟེན་པའི་གཉིས་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིམ་པ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་ཉིད་ལས་འབྱུང་བའང་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་ཉིད་དེ། ཇི་ ལྟར་བདག་བཞིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སེམས་རིང་དུ་བྱ་ཞེས་པའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བའི་སྟན་ལ་ཞེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་གཞིར་ བྱས་བའོ། ། ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པའི་གནས་རྣམས་སུ་ནང་གི་སྲོག་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་བཅུད་ ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་མ་རིག་པས་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་བར་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མགོ་མེད་ཅེས་པ་ནི་འབྱང་བའི་རྩེ་མོ་འོག་ཏུ་བལྟས་པ་མགོར་བྱས་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་སྒྲ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

Alternatively, is there anything else to be established here? I have a doubt, and therefore I wish to hear from the Blessed One. Thus it is connected. The response to that very request is: "The Blessed One said," and so forth. Furthermore, there are four points. In order to explain again the brief teaching of the four verses beginning with "The delightful," it is intended that the non-dual wisdom based on the four points is the stage of perfect awakening. Likewise, "equality" refers to the fact that all things arise from themselves, which is the very form of body, speech, and mind; this is the category beginning with "just as the self." Therefore, it says, "one should distance the mind from desire and so forth." By the word "and so forth," the meaning is that hatred, delusion, and the rest are to be completely abandoned. Likewise, "on a comfortable seat" means having made it the basis of self-awareness. "Delightful" refers to the experience of bliss because the inner vital winds flow through the places previously mentioned, such as the pīṭha and upapīṭha. Likewise, "the stable and the moving" and so forth refers to the intention of compassion because the vessel-world and the sentient beings within it are emanated by ignorance. Likewise, "headless" means making the downward-pointing tip of the bhaga the head; the sound based upon that is the wisdom of great bliss.

419

ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་པདྨ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ནང་དུ་གནས་པའི་རླུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆ་དང་ སྣ་ཚོགས་ཞེས་པ་ནི་ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལིའི་རང་བཞིན་གྱི་རྩ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རང་བཞིན་ལྟ་བུའོ། ། དེས་ན་སྐུ་གསུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ནི། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ལྡང་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཐིམ་པར་བྱའོ། ། རིལ་ པོའི་སྦྱོར་བ་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་དབྱིབས་ཀྱི་རླུང་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་རླུང་ངོ་། ། རང་ཉིད་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བའོ། ། དེས་ན་ཆུའི་ཁམས་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ ལས་ཀྱི་རླུང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མེའི་ཁམས་ཞེས་པ་ནི་དབྱིབས་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། དེ་གཉིས་གང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་སེམས་དཔའ་ཐིམ་པ་གཉིས་མེད་པར་རོ་མཉམ་པ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་མཆོག་སྟེ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་བསམ་གྱིས་ མི་ཁྱབ་པ་གཉིས་མེད་པའི་གོ་འཕང་སྟེ་གནས་དང་བརྟེན་དེ་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དབང་པོ་དྲུག་ཅེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་ལྷའི་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ་སྐུ་མཐོང་བ་སོ་སོར་རྟོགས་པས་གནས་བཞི་ལ་སོགས་པའི་ནང་ན་ གཙོ་བོའོ། ། དེས་ན་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་དྲུག་བསྟན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་གཟུགས་ཞེས་པ་ནི་མཐོང་བའི་དུས་ཀྱི་མིང་ངོ་། །

The "lotus of the avadhūtī" refers to the wind residing within it. Likewise, "parts" and "various" refer to the channels whose nature is the vowels and consonants; their nature and characteristics are like the nature of a reflected image. Therefore, regarding the statement "body, speech," and so forth, this refers to the three—Oṃ, Āḥ, and Hūṃ—arising and so on, which are also to be dissolved. "By means of the yoga of the whole" is for the purpose of gathering the winds of form. Likewise, "Vajrasattva" refers to the vajra wind. "One transforms oneself" means transforming into the nature of the dharmadhātu, endowed with the supreme of all aspects. Therefore, "the water element" refers to the three, Oṃ and so forth, which are the nature of the bodhicitta of the karmic wind. Likewise, "the fire element" refers to the wind of form. The oneness of these two is the non-dual equal taste of the dissolution of the sattva, the non-apprehending wisdom. That, moreover, is the supreme vajra-like, the unsurpassed, inconceivable, non-dual state; this is the meaning of the "four bases and supports." Likewise, regarding "insight" and so forth, "the six faculties" refers to the faculties of the deities of the saṃbhogakāya; through the individual discernment of seeing the body, they are the principal ones among the four bases and so forth. Thus, the six branches of yoga are taught. For that reason, "the form of the Buddha" is the name for the time of seeing.

420

དེ་གཞན་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པས་དམིགས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་སྟེ། དེ་བས་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བསྟན་བཅོས་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྟེ། ཡན་ལག་དྲུག་གི་སྦྱོར་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་བའོ། ། དེས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་པའི་ བསྟན་བཅོས་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དེས་ན་སློབ་དཔོན་ཞེས་པ་ནི་བླ་མ་དམ་པའི་ཁ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ལུང་གི་རྗེས་འགྲོ་བ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའོ། ། གསང་བའི་དེ་ཉིད་སྟོན་དངོས་ཀྱང་། ། ཞེས་པ་ནི་དེའི་དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་བླ་མའི་མན་ངག་གོ། ། ཡང་གིས་ནི་སློབ་དཔོན་མང་པོ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གསུངས་པའི་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གཉིས་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ ནི་བརྟན་དང་གཡོ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་པའོ། ། སྟོང་པའི་དེ་ཉིད་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་བའི་དུས་སུ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་འཇུག་པའོ། ། དེས་ན་སྟོང་པའི་དེ་ཉིད་རྣམས། ། ཞེས་མང་པོའི་ཚིག་སྨོས་སོ། ། དེས་ན་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དྲི་མ་བཀྲུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དྲི་མ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་སྦགས་པའོ། །

Furthermore, all those objects of apprehension by the eyes and so forth are entities arising from the mind; therefore, they are the objects from which gods, humans, and so forth emerge. Likewise, regarding the phrase "the authentic" and so forth: "treatise" refers to the experience according to the manner previously explained, which is the vision of the Buddha’s body through the application of the six branches. Thus, "of that very" refers to the treatises of the various Yoga and Yoginī Tantras. Therefore, "the master" is to be understood from the mouth of the sublime guru. "Following the oral transmission" means realizing the treatises as previously explained. "Also the actual teaching of the secret reality" refers to the reality of its meaning, the quintessential instruction of the guru. The word "also" indicates that this is the lineage transmitted from one master to another. Likewise, "of emptiness" and so forth refers to the inconceivable characteristic of emptiness, the non-dual primordial wisdom. "All" refers to the emptiness of all stable and moving entities. "The realities of emptiness" refers to the entry into the avadhūtī at the time of traversing the sacred sites, near-sites, and so forth. Thus, the plural term "realities of emptiness" is employed. Therefore, "characteristic" means that all entities should be realized as having the characteristic of emptiness. Likewise, regarding "washed of stains" and so forth: "stains" refers to the body being defiled by desire and the like.

421

དེའི་ཕྱིར་དྲི་མ་བཀྲུས་པས་གཉིས་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའོ། ། དེར་རྫོགས་པ་ཡི་བྱང་ཆུབ་རིམ་པས་གཙོ། ། ཞེས་པའི་ ཚུལ་འདིས་ནི་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ནང་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དབུས་སུ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཟླ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། ཆུ་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ལ་ཆུ་ཤིང་གི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་འཕྱང་བཞིན་པ་ཁ་འོག་ཏུ་བལྟས་པ་ལ་སོགས་པར་གསུངས་པའོ། ། ལྟེ་བ་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་ག་ནས་ལྟེ་བའི་གནས་སུ་མགོ་འཕྱང་བཞིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་སྙིང་གར་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའི་མིང་ཅན་ བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། སྔོན་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། སྤྲོ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་སྙིང་ག་ནས་ཆོ་ག་བཞིན་སྤྲོ་བའོ། ། པདྨའི་སྔོན་དུ་ཞེས་པ་ནི། པདྨའི་མདུན་ཏེ་ལྟེ་བའི་གནས་སུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདབ་ མ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། ས་བོན་ཡི་གེ་དགོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་དབུས་སུ་ཧཱུཾ་ཞེས་པ་དགོད་པར་བྱའོ། ། བརྡའི་སྐད་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་ཡི་གེ་ཞེས་པ་ནི་མི་འཛགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁུ་བའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་འགུགས་པའི་དུས་སུ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཨའི་རྣམ་པ་ དམིགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དབུས་སུ་མེའི་གདན་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་གཏུམ་མོ་བསྒོམ་པར་བརྗོད་པས་མེའི་གདན་དུ་འགྱུར་རོ། །

Therefore, by washing away the stains, non-dual wisdom is attained. In that regard, the phrase "the stages of perfect awakening are primary" is the manner in which the moon and so forth are taught. Regarding the "moon maṇḍala," one should visualize the wisdom-being (jñānasattva)—the wisdom body in the form of an illusion—in the center of the bodhicitta within the avadhūtī. In this way, the passage beginning with "the moon" is easy to understand. Regarding the phrase "like a plantain tree" and so forth, it is taught that it hangs downward like a plantain flower. The phrase "from the navel" intends that it hangs its head from the heart down to the navel region. Furthermore, one should meditate on the absorption-being (samādhisattva) in the heart of the wisdom-being. The phrase "as before" means that the dharmakāya Vajrasattva should be meditated upon just like the wisdom-being. The phrase "emanate" means to emanate from the heart of the wisdom-being according to the ritual. The phrase "before the lotus" means to meditate in front of the lotus, at the navel region. Likewise, the passage beginning with "the eight petals" is easy to understand. Regarding the instruction "the seed-syllable should be placed," one should place the syllable HŪṂ in the center. In the symbolic language, the "syllable" in the ultimate sense is the fluid of non-leaking wisdom. At the time of summoning the bodhicitta, one should also visualize the Blessed One in the form of the syllable A. For that very reason, the phrase "in the center, upon a fire seat" refers to the fire seat that arises through the meditation on caṇḍālī (inner heat).

422

དེའི་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་གཏུམ་མོ་ལ་ཕྱག་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམས་ཏེ། སླར་ཡང་དེའི་དབུས་སུ་བསྒོམས་ནས་ཕྱག་གཉིས་ལྟེ་བའི་གནས་ སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་པ་རང་རིག་པའི་བདེ་བའི་རང་བཞིན་བདག་ཉིད་ཀྱི་རིག་པར་བྱའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དེའི་རང་བཞིན་རིག་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པས་སྤྲོས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདབ་མ་བརྒྱད་ལ་ལྷའི་ཡི་གེ་དགོད་པའི་ཕྱིར། སྔོན་དུ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ ཏེ། དབྱངས་ཡིག་ཐོག་མ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤར་གྱི་འདབ་མ་ལ་ཨའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷོར་ཨཱའོ། ། ནུབ་ཏུ་ཨཾ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་དུ་ཨཿའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མེ་ལ་སོགས་པའི་མཚམས་རྣམས་སུ་མ་ནིང་བཞི་ཞེས་པ་རྀ་རཱྀ་ལྀ་ལཱྀའོ། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཁ་དོག་དཀར་ པོ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤར་དང་མེ་དག་ཏུ་མི་བསྐྱོད་པ་དང་བྱམས་པ་ཞེས་པའི་ལྷ་མོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷོ་དང་བདེན་བྲལ་དག་ཏུ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་སྙིང་རྗེའོ། ། ནུབ་དང་རླུང་དག་ཏུ་འོད་དཔག་མེད་དང་དགའ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་དང་དབང་ལྡན་དག་ཏུ་དོན་ཡོད་གྲུབ་ པ་དང་བཏང་སྙོམས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཡི་གེ་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ལྷ་བརྒྱད་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེའི་དབུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཀྱིལ་ འཁོར་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་གར་གནས་པའོ། །

Regarding the phrase "in the center of that," one should meditate on the two-armed Caṇḍālī and so forth, and then meditate again in the center of that. One should recognize the "consciousness" at the navel—the nature of the bliss of self-awareness—as one's own awareness. "Wisdom" refers to the non-dual elaboration that realizes the nature of all phenomena as that [bliss]. Likewise, in order to arrange the seed-syllables of the deities upon the eight petals, the [four immeasurables] such as loving-kindness are first mentioned. Regarding the phrase "the first vowel and so forth," the letter A is on the eastern petal. Similarly, Ā is in the south; Aṃ should be known to be in the west; and Aḥ is in the north. Likewise, in the intermediate directions such as the southeast, the four neuter vowels—Ṛ, Ṝ, Ḷ, and Ḹ—are placed. Thus, all are white in color and possess the radiance of moonlight. Similarly, in the east and southeast are the deities Akṣobhya and Maitreya. Likewise, in the south and southwest are Ratnasambhava and Compassion. In the west and northwest are Amitābha and Joy. Likewise, in the north and northeast are Amoghasiddhi and Equanimity. Thus, one should meditate on the eight deities arising from the complete transformation of the eight syllables. To demonstrate the aspect of the eight consciousnesses, it is certain that this is called "the yoga of the supreme, most subtle immutable." Likewise, the phrase "in the center of that" and so forth refers to the abiding in the hearts of those mandala deities.

423

སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཞེས་པ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཡི་གེ་བརྒྱད་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རང་རང་གི་ཡི་གེ་རྣམས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡི་གེ་རྣམས་ཁ་དོག་དཀར་པོའི་འོད་ཟེར་དཀར་པོ་འགྱེད་པར་བསམས་ ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིམ་པ་བསམ་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སེམས་ནི་ངོ་མཚར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པས་སོམ་ཉི་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་པའོ། ། བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པ་ནི་ཐེ་ ཚོམ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དོན་ཏོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བསམ་དུ་མེད་གཉིས་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བག་ཆགས་མེད་པར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟོང་པའི་རྣམ་གྲངས་འགྱུར་བ་མེད་པ་གང་གི་ཕྱིར་ རྟོག་པའི་དབང་གིས་འཁོར་བའི་ཆོས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཉིས་མེད་པ་དེའི་ཚེ། དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་སོགས་ཡི་གེ་ཞེས་པ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིམ་པར་བགྱི། དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ གསུངས་པ། དེ་ཉིད་ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་བོད་པའོ། ། ཇི་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཚོན་ཆ་ཉིད་དོ། ། དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཞེས་པ་ནི་ མན་ངག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བཤད་པར་བྱའོ། །

Regarding the phrase "the letters of sentient beings," one should meditate on the respective letters of the deities, which are the eight letters previously mentioned. Thus, one should contemplate the letters of all the tathāgatas as emitting white light rays of white color; this is the meaning of the statement, "one should contemplate the stage of non-dual perfect awakening." As for the passage beginning with "The mind is marvelous," here Vajragarbha and the others give rise to doubt, and therefore they request the Blessed One. The phrase "Please explain" is for the purpose of clearing away uncertainty. If one asks what that is, it is said to be "the characteristic of emptiness, which is without [intrinsic] nature." This refers to the inconceivable yoga of non-dual, unthinkable wisdom, which from the beginningless [time] is non-conceptual and free from habitual tendencies. Because the dharmakāya is an unchanging synonym for emptiness, the phenomena of cyclic existence—such as desire and so forth—which arise through the power of conceptualization, are non-conceptual because they lack inherent nature. Therefore, when there is non-duality, how should one practice that very reality through the stages of perfect awakening, such as the application of the letters? The Blessed One spoke of that very reality, beginning with the words "Just as it is," and so forth. The word "Vajra" is an address to Vajragarbha. "Just as it is" means in whatever manner it truly is. "Reality" (tattva) is the very weapon of the inconceivable inseparability of emptiness and compassion. "Its characteristic" means it shall be explained according to the oral instructions.

424

སྙིང་པོ་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདིར་དཔེ་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་བསྒོམ་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་དངུལ་ཆུ་བསྒྲུབ་པ་ལ་རྫས་སྙིང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སྙིང་པོ་མ་ཡིན་པའི་རྫས་རྣམས་གཟག་པར་ བྱའོ། ། སྙིང་པོ་མ་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་དང་པོ་ཉིད་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་བདུད་རྩི་རྩོམ་པའི་དུས་སུ་འགྲོ་བ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་གཟག་པར་བྱ་ཞེས་པའོ། ། བཞིན་གྱི་སྒྲས་ནི་སླར་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་གསུངས་པ། འདིར་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་ཡང་དག་པར་སྦྱར་བ་ལས་དང་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱང་སྙིང་པོ་མ་ཡིན་པའི་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་བའི་རང་བཞིན་སྙིང་པོ་དེ་ཉིད་རྩོམ་ལ་ཇི་ལྟར་དག་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་ལ་སྙིང་པོར་གྱུར་པའི་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དག་པའོ། ། དེ་ཡང་ཁུ་བ་ལ་བརྟེན་པ་དེའི་གྲོལ་བ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་ འཛག་པའི་དུས་བཞིན་དུ་བདེ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། ། དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨའི་དབུས་སུ་མཚོན་པའོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མིང་ཅན་ནོ། ། དེ་ཡང་བསམ་དུ་མེད་པ་གཟུགས་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ཙམ་འདི་ཉིད་དུ་གཞག་པའི་ ཕྱིར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་གཟུགས་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་དེ་ཉིད་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་དམིགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཚོན་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

Regarding the phrase "without essence" and so forth, an analogy is presented here: just as in the cultivation of this conceptualization, one must accomplish the non-conceptual. Alternatively, in the process of preparing mercury, one must filter out the non-essential substances from among the essential substances. Those non-essentials are to be applied at the very beginning. The phrase "just as when the nectar is being prepared" means "it should be filtered." The word "like" (vā) further provides an analogy for that very point: here, from the union of woman and man, at the very beginning, one should perform the actions and so forth according to the methods of the treatises on desire. That itself is the essence of the nature of bliss through non-essential actions; just as in the analogy of purification and so forth, that which has become the essence is the innate purity. Furthermore, "just as its liberation depends upon the fluid" means that at the time of emission, the bliss is inconceivable. "In the center" indicates the center of the vajra and the lotus. That, moreover, is named consciousness. Furthermore, because it is established as this very "mere consciousness" through the application of words that indicate the formless and the inconceivable, it is form itself because it is the nature of all cognitions. Therefore, from the perspective of the ultimate, one should visualize the body of the Blessed One as previously described. To clearly demonstrate that very point, the text says "the signified" and so forth.

425

འདིར་མཚན་ཉིད་ཅེས་ པ་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མཚོན་པ་མེད་པའོ། ། དེ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། རང་གི་རང་བཞིན་གྱི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་བྱིས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་གཞུགས་པའི་དོན་དུ། ལྷའི་གཟུགས་ བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་ཙམ་མོ། ། དེས་ན་གཞན་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པའི་དབུས་སུའོ། ། གཟུང་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་དབུས་སུ་བསྒོམ་པ་གཟུང་བར་ བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱིས་དེ་ཉིད་ཞེས་པ་ནི་འདིར་གང་གི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཉིད་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་གྲུབ་བོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་དངོས་གྲུབ་མེད་དེ་སེམས་མང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོར་འགྱུར་བའོ། ། དེས་ན་འདིར་ཡང་ སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་དྲུག་གིས་དབང་པོ་དྲུག་ཁ་ནང་དུ་ཕྱོགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རྣམས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱིས་དེ་ཉིད་ཅེས་པའི་ཚུལ་ལོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་ཞིག་ ཅེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཁ་དོག་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཤེས་བྱས་ནས་ཞེས་པ་ནི་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་སོ། ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ནི། །

Here, "characteristic" (lakṣaṇa) refers to the absence of any characteristic of color or shape. Why is that? It is said: because it is not established by way of its own nature. The passage beginning with "the wisdom body" (jñānakāya) and so forth is easy to understand. However, for the sake of introducing novice yogis, the instruction to "meditate on the form of the deity" is merely a conventional expression. Therefore, furthermore, for the forms and so forth of the distinguished yogis, it is in the midst of the emptiness of the aggregates, elements, and sense bases. "To be grasped" means that one should grasp the meditation in the center of the avadhūtī as previously described. Regarding "the yogi [meditates] on that very [reality]," it is because the bodies of yogis are formed here by the very force of prior habitual tendencies (vāsanā). Therefore, there is no accomplishment through conceptualization, for due to the multiplicity of the mind, it becomes the aggregates of sentient beings. Thus, here too, by means of the six branches of yoga previously described, one should meditate on the bodies of the Buddhas by turning the six sense faculties inward. The yogi endowed with that is the manner of "the yogi [meditating] on that very [reality]." Likewise, regarding the passage beginning with "by whom," "which" refers to the bodies of the Buddhas. "Characteristic" refers to color, marks, and so forth. "Having known" means having realized. "With a mind of equanimity" (samatācitta)—

426

ཞེས་པ་ནི་གང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་རྣམས་དེའི་རང་བཞིན་ དུ་བྱེད་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་སྣ་ཚོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེའི་ཞེས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ད་ནི་བསྟན་བཅོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མན་ངག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བླ་མའི་མན་ངག་ ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལམ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་མོ། ། དེའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་བསྟན་པ་དང་སྟོན་པའི་འབྲེལ་པའོ། ། དེས་ན་གཟུགས་ཉིད་དེ་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར། བསྟན་ བཅོས་ལས་ནི་མཚན་ཉིད་བསྟན། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ཡང་ངག་གི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་བླ་མ་སྣ་ཚོགས་པའི་མན་ངག་རྣམས་སོ། ། དེ་ཡང་དཔའ་བོས་བཤད་ཅེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་གི་སེམས་ཉིད་བསྒོམས་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ བླ་མའོ། ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་སྙིང་གའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་དེའི་བཤད་པ་ནི་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན་གསུངས་པ། འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་སོགས་པ་ལ་སྒྲོགས་པ་ལྔ་ཞེས་པ་ནི་མི་གསལ་བའི་མཚན་མའོ། ། འོན་ཀྱང་མཆོད་རྟེན་གྱི་སྒྲས་ སྙིང་ག་དང་མགྲིན་པ་དང་ལྟེ་བ་དང་གསང་བའི་གནས་རྣམས་སུ་འཆད་བཞིན་པའི་བུ་ག་ལྔའི་ནང་དུ་ཁུ་བའི་ཐིག་ལེ་རྣམས་མཆོད་རྟེན་གྱི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

This means that whatever sentient beings arise from the mind, they are made into its very nature; this is the meaning of "the various forms of the Buddha in equality." In that way, the phrase "of that" and so forth refers to "of that yogi." Now, in order to present the pith instructions that accord with the treatise, it says "the pith instructions of the guru" and so forth. "The path" refers to the path of perfectly complete awakening. "Its wisdoms" refers to the relationship between the teaching and the teacher. Therefore, "form itself" means that appearance itself is like an illusion; this is the certainty. For that reason, it says: "The characteristics are taught in the treatise." This should be understood through the gateway of speech. "Suchness" refers to the pith instructions of various gurus. Furthermore, "explained by the Hero" is because of the connection with past karma. By meditating on one's own mind itself, one becomes the non-conceptual guru. The explanation of the absorption-being (samādhisattva) at the heart of the wisdom-being (jñānasattva) will be explained below. Therefore, one should meditate. If one asks what that is, it says: "Of this" and so forth. "The five proclamations" refers to the signs of the unmanifest. However, by the word "caitya," one should meditate on the drops of seminal essence (bindu) within the five orifices being explained at the heart, throat, navel, and secret place in the form of caityas. In order to show the meaning of that:

427

སྒྲོགས་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་བརྒྱད་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེབས་ཀྱིས་བཤད་པ་གསུངས་ པ། སྒྲོགས་པ་ལྔ་བཞིན་དུ་ནི་སྲོག། མཆོད་རྟེན་རྣམ་པ་རུ་ནི་བསྡུ། ། གནས་ལྔ་རུ་ནི་འཁོར་ལོ་འདི། ། བུ་ག་ཞེས་པར་སྲོག་ནི་འགྲོ། ། བདུད་རྩི་སོགས་ཞེས་ས་བོན་གྱིས། ། གསང་བ་ཞེས་པའི་པད་ལས་འབྱུང་། ། སྙིང་གའི་འཁོར་ལོ་རུ་ནི་བསམས། ། སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་གཉི་ག་གཞོམ། ། ཁ་དོག་དཀར་པོའི་འཁོར་ལོ་ལས། ། འོད་ཀྱི་ཟེར་ཡང་ཡང་དག་འབྱུང་། ། བཟང་པོ་མི་ཤིགས་རྣམ་པ་ཡི། ། བདུད་རྩི་རྒྱུན་ཉིད་མཆོད་རྟེན་ནོ། ། འདུད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་ནི་འཛགས། ། ཡེ་ཤེས་ས་བོན་མི་འཛགས་པ། ། སྙིང་གའི་ས་བོན་དུ་ངལ་བསོས། ། ཐིག་ལེ་དང་ནི་ཐིག་ལེར་ཐིམ། ། པདྨ་ཞེས་པའི་རྩ་རྣམས་ཀྱི། ། ཟླ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབུས་སུ། ། སྙིང་ག་ཡི་ནི་སྟེང་དུ་ནི། ། མཐེ་བོ་ཙམ་ནི་ཟླུམ་པོའོ། ། དེས་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་ག་ཉིད། ། དབུས་ནི་མགྲིན་པའི་ལྟེ་བར་ཏེ། ། འཁོར་ལོ་གཉིས་སུ་ཡང་དག་བཤད། ། ས་བོན་ཞེས་པ་འོད་ཟེར་འབྱུང་། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཞེས་དབུས་ཀྱི། ། རྡུལ་ ཕྲན་དུ་ནི་སོང་བའི་མཆོག། དཀར་པོ་ཞེས་པ་སྣང་བསྐྱེད་པ། ། ཁ་དོག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་བཞིན། ། ཟླ་བ་ཞེས་པ་སེམས་ཟླ་བ། ། འོད་ཟེར་རྣམ་པར་ཡང་དག་སྤྲོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ནི་འོད་ཟེར་ཚོགས། ། དབུས་ནི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་རུའོ། ། སྒོ་ནི་བུ་གར་རྣམ་པར་བཤད། ། དེས་ན་གཞན་ཡང་གདན་དུ་བརྗོད། ། ཁོང་སྟོང་རྣམ་པ་བུ་གའོ། ། ཐིག་ལེ་ཞེས་པ་སྟོང་པར་བརྟག། དེ་ཡང་འོད་ཟེར་ཚོགས་ཀྱི་ནི། ། ནང་དུ་སེམས་ནི་འདི་ལྟ་བུ། །

The explanation is taught through the arrangement of an eight-line verse beginning with the words "The five proclaimers" and so forth: Just as the five proclaimers, the life-force is gathered into the form of a caitya. This wheel resides in the five locations; the life-force enters what is called the "aperture." By means of the seed-syllables such as "amṛta" (nectar), it emerges from the lotus called "secret." One should contemplate it in the heart wheel. Both the life-force and the downward-clearing wind are suppressed. From the white-colored wheel, rays of light truly emerge. The stream of nectar in the form of the excellent indestructible [drop] is the caitya. It drips from the tip of the bowing [channel]; the non-dripping seed of wisdom rests as the seed in the heart. It dissolves into drop after drop. In the center of the moon of wisdom among the channels called "lotus," above the heart, it is a circle the size of a thumb. "By that" refers to the heart itself. The "center" is the navel of the throat; these two are correctly explained as wheels. "Seed-syllable" refers to the emergence of light rays. "Āli-kāli" refers to the supreme state of having entered into the central subtle particle. "White" refers to the generation of appearance, like an illusory color. "Moon" refers to the moon of the mind, from which light rays truly radiate. The collection of light rays from that very [moon] serves as the cause for the central location. The "gate" is explained as the aperture; therefore, it is also called the "seat." The "aperture" is the form of the hollow interior. "Drop" is analyzed as emptiness. Furthermore, the mind within the collection of light rays is as follows:

428

སྐྲ་རྩེ་ལ་སོགས་གོ་སླའོ། ། མཚོན་པ་མཚོན་མེད་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ། མཚན་ཉིད་འདི་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། ། ཡེ་ཤེས་ཅན་དེ་རྣལ་འབྱོར་པས། ། རྣམ་པར་ཤེས་ལས་ དངོས་པོ་འབྱུང་། ། དེ་ཡི་རང་བཞིན་སེམས་ཅན་རྣམས། ། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཉིད་བྱེད། ། བལྟ་བ་སྔོན་གྱི་བུ་ག་རུ། ། སེམས་ཀྱི་འོད་ཟེར་ཡང་དག་འབྱུང་། ། དེ་ལྟར་ཐིག་ལེའི་གོ་འཕང་གནས། ། རང་བཞིན་མེད་པ་རུ་ནི་བསམ། ། དེས་ན་སེམས་ནི་མཆོད་རྟེན་ཏེ། ། གནས་ ལྔ་རྣམས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན། ། མཆོད་རྟེན་རྣམ་པར་སོང་བའི་སེམས། ། མི་ཤེས་པ་ལ་སྦྱོར་འདི་གསུངས། ། མཚན་ཉིད་དངོས་པོའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཏེ། ། སྙིང་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱ། ། འདི་ནི་རབ་ཏུ་བརྟགས་པའི་གཟུགས། ། ལབསྒོམས་པས་གོང་དུ་འཕོ་བསམ་གཏན། ། ཚངས་ པའི་སྒོ་རུ་ཕྲ་མོ་ནི། ། ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དཔྲལ་བ་རུ། ། དེ་དབུས་སྙིང་གར་ཞེས་བྱ་བ། ། ཐིག་ལེ་ཞེས་པ་དག་བྱེད་པ། ། སྒོ་ཞེས་པ་ནི་རྟེན་ཉིད་དེ། ། ལམ་ནི་ཡང་དག་རྫོགས་བྱང་ཆུབ། ། དེས་ན་ལམ་ནི་གཟུང་ཞེས་པ། ། རྣམ་ཤེས་སྔོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་དངོས་ པོའོ། ། བླ་མའི་མན་ངག་བསྟན་པར་བྱ། ། འདུས་པའི་ཕྱིར་ནི་གོང་བུ་འཕོ། ། མཆོད་རྟེན་ཞེས་པ་རླུང་ལྔ་རྣམས། ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་དངོས་པོ་རྣམས། ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ཉིད་དབུས་སུ། ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་སྙིང་པོ་རུ། ། ཏིང་འཛིན་སེམས་དཔའ་འོག་བལྟས་པའོ། ། དེ་ཡི་ སྙིང་པོ་རབ་བཤད་པ། ། སྲོག་སོགས་ཐིག་ལེའི་མཆོད་རྟེན་ཏེ། ། དེ་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལྔ་དེ་ཉིད། ། སྒོ་ཡི་བུ་ག་དེ་བཞིན་ཉིད། །

The "tip of a hair" and so forth are easy to understand. The wisdom that is without representation is the defining characteristic; this is what is expressed. From consciousness, the yogi who possesses wisdom brings forth the entity. Its nature is that of sentient beings, who themselves act as the Buddhas of the world. In the aperture of the former view, the light rays of the mind truly arise. Thus, abiding in the state of the drop, one should contemplate it as being without intrinsic nature. Therefore, the mind is the caitya; it is said to be in the five locations. This application to the ignorant is taught as the mind that has gone to the caitya. The defining characteristic is in the form of the entity; the heart and so forth are to be expressed. This is the form of thorough investigation; through meditation, one contemplates the upward transference of concentration. The subtle [point] at the aperture of Brahmā is at the forehead of embodied beings. In the center of that, at the heart, is what is called the "purifying drop." The "aperture" is the support itself; the path is perfect awakening. Therefore, the path is said to be "grasped," which is the defining characteristic of prior consciousness. The entity is what is called "wisdom." The oral instructions of the Guru shall be shown. Because of the gathering, the mass is transferred. The "caitya" refers to the five winds; the entities are the wisdom beings. In the very center of the avadhūtī, in the heart of the wisdom being, the samādhi being looks downward. Its heart essence is explained as follows: the life-force and so forth are the caitya of the drop. Thus, those five spaces are suchness; the aperture of the gate is likewise suchness.

429

གནས་ལྔ་རྣམས་སུ་བསྒོམ་པར་བྱ། ། སྲོག་ལྔའི་དུས་ནི་གཅིག་པ་ཉིད། ། སྙིང་གི་ཐིག་ལེ་རུ་ནི་གཞུག། ཚངས་པ་ཡི་ནི་སྒོ་རུ་འགྲོ། ། དོན་དམ་པ་ཡི་སེམས་ནི་འཛག། དེ་ནི་སྙིང་ཟླའི་དབུས་སུ་འོང་། ། ཚོགས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་རྣམ་པར་ཐིམ། ། ཡང་ན་མཐེ་བོང་ཙམ་ནི་ཚད། ། ཀུན་ནས་ཟླུམ་པོ་རུ་ནི་འགྱུར། ། ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་ཁུ་བ་བཟང་། ། དེ་དབུས་ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་ནི། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ས་བོན་ཕྲེང་། ། འབད་པ་ཡིས་ ནི་བསམ་པར་བྱ། ། དེ་རུ་གཏུམ་མོ་འབར་འགྱུར་ཏེ། ། དེ་ཕྱིར་དེས་ན་འགོག་པར་འབྱུང་། ། མདོག་དཀར་འོད་ཟེར་རྣམ་པ་ནི། ། དེ་ཡི་སྒོ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ། ། དེ་ནི་མིང་ཙམ་ཉིད་ཡིད་དེ། ། ཐིག་ལེའི་མིང་དུ་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཚངས་པའི་སྒོ་ནས་བྱུང་ནས་ནི། ། ཡིད་ནི་ཡིད་ཀྱིས་མཚོན་ པར་བྱ། ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ཐིག་ལེའི་སྒོ། ། ལམ་ནས་མཚོན་པ་ཅན་ནི་འགྲོ། ། རྩ་མང་པོ་ཡི་ནམ་མཁའ་རུ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་བཟུང་། ། བླ་མའི་ལམ་ལ་ཆགས་པ་མཆོག། ཡེ་ཤེས་འདི་ནི་མངོན་ཤེས་ཉིད། ། དེ་ལྟར་ལམ་གྱི་མཆོག་ཉིད་ནི། ། བླ་མས་བསྟན་པ་ཡི་ནི་མཆོག། མན་ངག་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་ནི། ། བསྟན་པ་མཉམ་དང་མི་མཉམ་པ། ། དེ་ཡང་ལམ་ལས་ཕྱི་མིན་སོགས། ། མན་ངག་ལས་ནི་ཕྱི་རོལ་མིན། ། བསྟན་བཅོས་མ་གཏོགས་མན་ངག་མེད། ། བསྟན་བཅོས་ཉེ་བར་སྤྱོད་ལས་རྙེད། ། རྙེད་སླ་ལ་སོགས་པ་ཡི་ཚིག། ཕྱི་ཡི་བསྟན་བཅོས་སྣ་ ཚོགས་པའོ། ། སྦྱོར་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་གསུངས། ། བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ལས་རྙེད་དཀའ། ། ཐབས་ཤེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི། ། བསྒོམ་པ་སེམས་ཀྱིས་བྱས་པའོ། །

One should meditate upon the five locations. The time of the five vital winds is one and the same. One should cause [the mind] to enter the drop at the heart. It proceeds to the gate of Brahmā. The ultimate mind drips; it comes into the center of the heart-moon. All the accumulations completely dissolve. Alternatively, its size is like a thumb; it becomes perfectly spherical. The wisdom-drop is the excellent fluid. In its center, one should contemplate with effort how the self is the garland of seed-syllables of the vowels and consonants. There, the inner heat (caṇḍālī) blazes; therefore, through that, cessation occurs. Its color is white, and its form is like a ray of light. Its gate is extremely subtle. That is the mind as a mere name; it is renowned by the name "drop." Having emerged from the gate of Brahmā, the mind is to be characterized by the mind. Through the path of the avadhūtī-drop gate, the possessor of the sign proceeds. In the space of the many channels, the entity of consciousness is grasped. Attachment to the path of the Guru is supreme. This wisdom is clairvoyance itself. Thus, the supreme path itself is the supreme teaching of the Guru. The wisdom of the supreme pith instruction is the teaching of the equal and the unequal. Furthermore, it is not outside the path, and so forth; it is not outside the pith instructions. There are no pith instructions apart from the treatises. They are found through the application of the treatises. Words such as "easy to find" and so forth refer to the various external treatises. As for the yoga and so forth as they have been taught, they are difficult to find in all the treatises. The knowledge of method is the Buddha's; the meditation is performed by the mind.

430

བསྟན་བཅོས་རྣམས་ནི་བསྟན་པ་ཙམ། ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་རྟོགས་པ། ། མ་ཐོས་པར་ནི་འཇུག་བྱེད་ ཅིང་། ། སློབ་མ་རྣམས་ལ་སྟོན་པར་བྱེད། ། དེ་རྣམས་དམྱལ་བ་རུ་ནི་འགྲོ། ། རྩོད་དུས་མི་བདེན་པ་སྨྲས་པ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཐབས་ཤེས་པའོ། ། བླ་མ་ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་གནས། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་བསྙེན་བཀུར་བྱ། ། དེ་བཞིན་མི་ཤེས་པ་ནི་སྤངས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ ཆོས། ། བླ་མའི་ཁ་ལས་རྙེད་པར་འགྱུར། ། གཅིག་ནས་གཅིག་བརྒྱུད་རིམ་པ་ཉིད། ། ལམ་ནི་དེ་བཞིན་བསྟན་པ་ཡིན། ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་བྱ། ། བླ་མ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་མཉམ། ། བརྒྱ་ལ་བསྟན་བཅོས་དམན་ན་ཡང་། ། མཁས་པས་སྨད་པར་མི་བྱའོ། ། དེའི་མགྲིན་པར་ལམ་ ནི་གནས། ། སྒྲ་ལས་བྱང་ཆུབ་ཉིད་མི་འོང་། ། སྒྲ་ཙམ་ལ་ནི་ཞེན་པ་དག། བྱང་ཆུབ་ལམ་ལས་ཕྱི་རོལ་འགྱུར། ། མཉམ་གཞག་ལ་སོགས་ཚིག་གིས་ནི། ། བློ་ལྡན་བསམ་གཏན་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། དེ་ཡི་བསྒོམ་པའི་དངོས་པོ་ནི། ། རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་སྒྱུ་མ་ཉིད། ། མི་གཡོ་སྒྱུ་མའི་སྦྱོར་ བ་ཡིས། ། དབང་པོ་རྣམས་ནི་འཚེ་བ་ལྡོག། དེ་བཞིན་དེ་དང་བྲལ་བ་ནི། ། ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་རིམ་ཇི་བཞིན། ། འདིར་སྙིང་པོར་གོང་དུ་འཕོ་བ་དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱིས་བསྒོམས་པ་ཙམ་གྱིས་ན། དེས་ན་སྔོན་འགྲོ་བ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་སྒོམ་པ་རྣམས་ཡིད་ལས་བྱུང་ངོ་། ། ཆོས་ཞེས་པ་ནི་ཡིད་ལས་འབྱུང་བ་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱིས་དག་ཅེས་པ་ནི་བསྒོམ་པ་བཟང་པོས་དག་པའོ། ། ཡིད་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལས་འབྱུང་བའོ། །

Treatises are merely teachings; those who are not realized by the wise, yet engage with them without having heard [the oral instructions] and teach them to disciples, will go to hell. In this age of strife, those who speak what is untrue are known by that very fact. A guru is the abode of all qualities; a yogi should honor them. Likewise, one should abandon ignorance. The Dharma of the Tathāgata tantras will be found from the mouth of the guru. The very sequence of transmission from one to another is the path thus taught. One should follow the wise; that guru is equal to a Buddha. Even if the treatise is inferior, the wise should not disparage it. The path resides in their throat; awakening does not come from sound alone. Those who are attached to mere sound will be excluded from the path to awakening. Through words such as "equipoise" and so forth, the wise apply themselves to concentration. The object of their meditation is always the illusory nature of the Buddha. Through the yoga of the immovable illusion, the affliction of the senses is averted. Likewise, being free from that, the sequence beginning with the "mind" (manas) and so forth proceeds as it is. Here, the essence of the upward transference is also achieved merely by meditating with the mind. Therefore, what is called "the preliminary" refers to the meditations previously mentioned arising from the mind. "Dharma" means that which does not arise from the mind. Furthermore, "purified by the mind" means purified by excellent meditation. "Arising from the mind" means that all phenomena arise from the mind.

431

དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡིད་ཀྱིས་སྤྲོས་ཤིང་གསལ་བས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྒྱལ་ པོའོ། ། བཀའ་དྲིན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་ནུས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ལུས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱས་པས་ལུས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལས་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའོ། ། དེས་ན་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་དུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་ངག་གི་སྒོ་ནས་ བརྗོད་དོ། ། ཡང་ན་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་སྤྲུལ་པའོ། ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐ་མལ་པའི་འཇིག་རྟེན་བརྗོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། འདིར་སྔོན་ནས་ཐོག་མ་མེད་པའི་ རྒྱུད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་རིག་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེས་ན་སེམས་ཅན་ཡིད་ལས་བྱུང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་གང་བྱུང་བའི་མ་རིག་པའོ། ། དེ་ཡང་བློ་ལྡན་ཞེས་པ་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། གལ་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་བཟླས་ཞེས་པ་ནི། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ནང་དུ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་སྙིང་གའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའི་སྙིང་གའི་མཆོད་རྟེན་ལྔ་མཚོན་པར་བྱ་སྟེ་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་བཟླས་པ་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཙམ་གྱིས་སོ། ། སྙིང་དུ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྙིང་པོའོ། །

Therefore, regarding the phrase "the king of the mind" and so forth: because it is elaborated and clarified by the mind, it is the "king of the mind." "By its grace" means that the power of the mind is made manifest. Just as the grace of the body causes the body to flourish through the increase of enjoyments, likewise, all the three realms arise from the mind. Thus, because they are imputed as phenomena and their substrata, they are expressed by way of speech. Alternatively, "to act" means to emanate the three realms. In that way, it is the world of the Buddha. Likewise, the ordinary world is also described; therefore, the causal and resultant entities of present sentient beings are to be elaborated. Here, because of the beginningless continuum, all sentient beings, whose nature is the dharmatā of ignorance, are of the nature of the mind. Thus, "sentient beings arise from the mind" refers to the ignorance that arises from the conceptualizations of the mind. Furthermore, that which is called "the wise" should be completely abandoned by the learned. If one asks how that is, it is said: "If," and so forth. If one wishes to completely abandon ignorance, then at that time, "recitation" means that, according to the characteristics previously explained, one should represent the five caityas at the heart of the samādhi-sattva within the avadhūtī of the jñāna-sattva, and perform the jñāna-recitation. "Yogin" means by means of mind-only. "In the heart" means in the essence of the mind.

432

བསམ་པ་ཞེས་པ་ནི་བསམ་དུ་མེད་པའི་དངོས་པོའོ། ། དེས་ན་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། རགས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཐིག་ལེ་བཞིའི་ནང་དུ་ཐིམ་པའོ། ། དེར་ ཕུང་པོ་ཕྲ་མོ་ཐིག་ལེ་བཞི་ཡང་ནམ་མཁའི་ནང་དུ་ཐིམ་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་ཕྲ་མོ་ལ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་པདྨའི་རྩ་བའི་སྣལ་མ་ལྟ་བུའི་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། ། དེ་ལ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། ། དེའི་ནང་གི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའོ། ། དེར་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དཔའ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། ། འདི་ཉིད་དུ་གོང་དུ་འཕོ་བའི་སྒོམ་པ་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། ། དེ་ལྟར་བརྡས་མཆོད་རྟེན་ལྔ་རགས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྒྱུ་ཞེས་པ་ནི་དེར་ཐིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གྱུར་ཞེས་ པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེའི་ས་བོན་ཞེས་པ་ནི་ཡིད་ཙམ་པ་ཁམས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དམ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེས་ན་ཡང་དེ་ཁོ་ནའི་གཟུགས་མིན་ཞེས་པ་ནི། ཡི་གེའི་གཟུགས་སམ་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་ནི་དོན་དམ་པར་མི་འབྱུང་ངོ་། ། འོན་ཀྱང་དེ་དག་ཡིད་ཙམ་བརྟག་ པའི་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། རྒྱུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འབྲས་བུ་ཞེས་པ་ནི་རང་རིག་པས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིམ་པ་མཐོང་བའོ། ། དེའི་རྒྱུ་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་ཙམ་མོ། ། དེས་ནས་བོན་ཞེས་པ་ནི་མ་རིག་པ་སྤངས་པའི་སེམས་ ཅན་ལས་རིག་པ་བཟང་པོ་འབྱུང་ལ།

"Intention" refers to the inconceivable reality. Therefore, one should meditate. The coarse aggregates and so forth, as well as the sense bases, dissolve into the four drops. Therein, the subtle aggregates and the four drops also dissolve into space. Thus, regarding the five subtle aggregates, the aggregate of form consists of the seventy-two thousand channels, which are like the fibers of a lotus root. Among those, the avadhūtī is the aggregate of consciousness. The wisdom-being (jñānasattva) within it is the aggregate of feeling. The absorption-being (samādhisattva) therein is the aggregate of perception. The aforementioned meditation on the transference of consciousness in this very context is the aggregate of formations. In this way, the five symbolic caityas are intended to be the coarse aspects themselves. Likewise, regarding the phrase "the cause" and so forth: "cause" refers to that which causes [the aggregates] to dissolve therein. "Becoming" refers to form and so forth. "Its seed" refers to the mere mental [nature] which is the identity of the five elements or the identity of the five wisdoms. Therefore, the statement "it is not the form of reality" means that the form of syllables or the form of drops does not arise ultimately. Nevertheless, they are the identity of forms that are merely mentally imputed. If one asks why, it is said: regarding the phrase "the cause" and so forth, "result" refers to seeing the stages of perfect awakening through self-awareness. Its "cause" is the mere nature of the aggregates. Therefore, "seed" refers to the emergence of excellent awareness from sentient beings who have abandoned ignorance.

433

དེ་ལས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་མིན། ། ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ ཡང་ལུང་ལས་དེ་རྣམས་ཀྱང་མི་རྟག་པ་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དང་། སྲོག་གི་རིས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྲོག་ཀྱང་འཁྲུལ་བའི་གཟུགས་མི་བདེན་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། དེས་ན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བ་མིན་ཏེ་མཐོང་བ་ནི་ཟད་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། འདིར་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའི་གཟུགས་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་འགལ་ཏེ། འདིར་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་མཆོག་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་ས་བོན་དང་མཚན་མ་ལ་ སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་དངོས་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེས་ན་འདི་ཇི་ལྟར་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་འབའ་ཞིག་གིས་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པར་བྱ། གང་ཡང་སྔགས་བཟླས་པས་དེ་ཡང་འཇུག་པ་དང་ གནས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་བརྡས་སྟོན་པའི་ལུང་ལས་གསུངས་ན་དེ་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཙམ་གྱིས་ཡིད་ལ་ཡི་གེ་ལྔ་བཟླས་པ་ཡིན་ཞེས་འགའ་ཞིག་དོགས་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལ་བརྗོད་པ་འདིར་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་བདེན་ཏེ། འོན་ཀྱང་དེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་བརྗོད་པ། གཟུགས་ སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།

From that, too, the buddhas and bodhisattvas arise. Therefore, it is said: "That, too, is not the vision of suchness." This is because the buddhas and bodhisattvas are the form of suchness, having arisen from the mind of suchness. Furthermore, according to the scriptures, even those are impermanent. Why? Because the categories of sentient beings and the categories of life-force are impermanent; and life-force, too, is a deceptive form characterized by being unreal and impermanent. Thus, they do not see [it], because what is seen is an exhausted entity—this is the certainty. Here, the claim that all entities such as the buddhas are of an impermanent form is contradictory. For here, in all the teachings of the supreme vehicle, such as the three vehicles, the Blessed One has taught that the entities of the aspects of form and so forth are established through the generation stage by the Tathāgatas, in the manner of seeds, signs, and so on. Therefore, how can awakening be accomplished through the completion stage alone? Moreover, if one wonders how the mere mind can recite the five syllables in the mind, given that the scriptures teach that the recitation of mantra is indicated by the symbols of the three syllables possessing entry and abiding—[the response is:] all of that is true here. However, regarding the Blessed One’s statement beginning with "form and so forth":

434

འདིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཡི་གེའི་དོན་གྱི་ཡི་གེ་རྣམས་ནི་ཨོཾ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་ལྔའོ། ། སྲིད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཅེས་པ་ནི། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔའི་ཉེ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་སོ། ། དེར་གསུངས་པ། ཨོཾ་ཞེས་པ་ནི་གང་བརྗོད་ པ། ། ལྷ་ཡི་གཟུགས་ནི་ཡང་དག་འབྱུང་། ། སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་དམིགས་པ་ནི། ། སེམས་ཅན་འདོད་པའི་ཡིད་ནི་ཉིད། ། ཨ་ཞེས་པ་ཡི་སྒྲ་ཡི་གཟུགས། ། དེ་དམིགས་པ་ལ་ལྷ་ཡི་སྒྲ། ། དེ་ཡང་ཡིད་ལས་བྱུང་བར་འགྱུར། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་གཟུགས་ཅན་ན། ། ཧྲཱི་ཞེས་ཡང་དག་ བཤད་པ་ནི། ། བདུད་རྩིའི་གཟུགས་ཏེ་དེ་ནི་སེམས། ། རོ་བཞིན་དུ་ནི་ཆོས་རྣམས་བྱེད། ། ཐམས་ཅད་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་བཞིན་ནོ། ། ཁང་ཞེས་པ་ནི་སྣས་བསྣམས་པ། ། ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཉིད། ། དེ་ནི་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི། ། ལྷ་ཡི་དྲི་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཧཱུཾ་ཞེས་པ་ནི་ བདག་བྱས་ཏེ། ། སྒོམ་པ་བསམ་མེད་མཚན་ཉིད་ལ། ། སེམས་ནི་དགའ་ཕྱིར་བ་སྤུ་ལངས། ། རེག་པའི་བདེ་བ་ཡང་དག་འབྱུང་། ། དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། ། ཀུན་གྱི་སྤྱི་ བོར་ཡང་དག་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་བོའོ་ཞེས་པ་གཙོ་བོའི་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་འཁོར་བ་ཉིད་དོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་རྣམས་ནི་གཙོར་བཅུད་འབབ་ཅན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི།

Here, "form and so forth" refers to the five syllables, such as Oṃ and the rest, which are the syllables of the literal meaning. "The enjoyments of existence" refers to the secondary enjoyments of the five sensory qualities. As it is said therein: "Oṃ" is that which is uttered; The form of the deity truly arises. The mind’s total apprehension Is the very mind of sentient beings’ desire. The form of the sound "A" Is the deity’s sound upon that apprehension; That, too, arises from the mind. Possessing the form of cause and effect, "Hrīḥ" is correctly explained As the form of nectar; that is the mind. Like a flavor, it makes all phenomena Like an elixir for all. "Khaṃ" is that which is smelled by the nose; It is the great identity of the syllable. When that is apprehended, The scent of the deity arises. "Hūṃ" is made into the self; In the characteristic of non-conceptual meditation, The mind is joyful, the hairs stand on end, And the bliss of touch truly arises. Likewise, regarding "ignorance" and so forth: ignorance holds all habitual tendencies. "Abiding perfectly at the crown of all" means it is the crown of all conceptualizations; through the power of the primary ignorance, there is saṃsāra itself. "Always" means just as the roots of all seeds are primarily the flow of the essence. Likewise, "wisdom" is—

435

གང་ཅུང་ཟད་མཐོང་བའི་ དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་གནས་སྐབས་འདིར་ཡི་གེ་ལྔ་ཡེ་ཤེས་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་ཏེ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་རྣམས་ལ་ཡིད་གཙོར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡིད་དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་མཚོན་པ་ཙམ་མོ། ། དེ་ཡང་། ཐིག་ལེའི་སྒྲ་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་འདིར་ཀུན་ རྫོབ་ཏུ་ས་བོན་ལྔ་ཞེས་པ་བསྡུས་ན་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་དོན་གསལ་བའོ། ། དེ་ཡང་རྩ་བ་ནི་ཨུའོ། ། ཡེ་ཤེས་ནི་ཧའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྤྱི་བོའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཀུན་གྱི་ཀུན་འཛིན་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཞེས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པར་བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་སྒྲ་དང་ཐིག་ལེས་བརྒྱན་པའོ། ། དེ་ལྟར་བསྡུས་པ་ཡི་གེ་ལྔ་ནི་ཧཱུཾ་ཞེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ལྔ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁོར་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྒྱུར་སྤྱོད་པས་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་ཚུལ་ལ་སོགས་པས་ཡི་གེ་ གསུམ་ཡིད་ཀྱིས་བཟླས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའོ། ། རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། ། རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཟླས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ། ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་རྣམ་ཤེས་ཐིམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྒོམ་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་མིང་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་ཐིམ་པའི་ཕྱིར་མཚོན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་མཚོན་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་མཐོང་བའོ། །

Whatever slight phenomena are perceived, at this stage, the five syllables are the very wisdom (jñāna) that serves as the seed of consciousness; thus, the mind primarily engages with the five sensory qualities. In that way, that very mind is merely an illustration of wisdom. Furthermore, regarding the phrase "perfectly endowed with the sound of the bindu," here, the five seeds in the conventional sense are summarized to clarify the meaning previously explained. In that regard, the root is u, wisdom is ha, and consciousness is the crown (mūrdhan). Therefore, "the holder of all for all" refers to the nature of the syllable a, which is said to perfectly abide in all phenomena. That very [syllable] is adorned with the sound and the bindu. Thus, the five syllables summarized in this way are hūṃ. Likewise, because the five secondary enjoyments, such as form and so forth, are experienced by the mental consciousness as the cause for the enjoyments of saṃsāra, one takes birth. Therefore, the three syllables are mentally recited according to the previous method; that is what is meant by that term. Regarding the phrase "the permanent" and so forth, the word "itself" (eva) is used for the sake of emphasis. "The permanent" and so forth are the specific qualities of the recitation. Likewise, "consciousness dissolves into wisdom" means that through the meditation of the mind, the wisdom named the mental consciousness dissolves; thus, because it has dissolved, the result characterized by the illustrative definition becomes without illustration. Consequently, "the entity of wisdom" means that worldly consciousness does not perceive it.

436

འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟག་པའི་ ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིམ་པ་མཐོང་བའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ནང་གི་ལྟ་བས་གོང་དུ་འཕོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་གོམས་པས་དེའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་གསུངས་ཏེ། མར་མེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་དམྱལ་བའི་ནང་དུ་གནས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དེའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མར་མེའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་མཐོང་བའོ། ། དེ་ཡང་དམྱལ་བ་རྣམས་ཐར་པའི་རྒྱུར་སྙིང་རྗེ་གཙོར་མཛད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་སྣང་བ་ཞེས་པ་ནི་བྱོལ་སོང་གི་འགྲོ་བ་ལ་ཁྱབ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་བཅོམ་ནས་མཐོང་བའོ། ། རྡུལ་ཞེས་པ་ནི་འོད་ཟེར་རྣམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་དཀར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཙ་ན་ཀའི་རི་ལུ་ལྟ་བུར་འོད་ཟེར་རྣམས་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ བྱུང་ནས་ཡི་དྭགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་རྣམས་རྣམ་པར་འཇོམས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་འཇོམས་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་མིང་རྣམས་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་མིའི་ལུས་ལས་བྱུང་བའོ། ། དེ་ནས་ཡང་མི་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་པ་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བར་འགྲོ་བ་དེ་རྣམས་བཅོམ་པས་དེ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་སྐུར་མཐོང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།

The supramundane is also the vision of the stages of perfect awakening, which is like an illusion, because consciousness is permanent. Through the practice of the application characterized by the upward transference of the supramundane view within the eight consciousnesses, at that time, in order to demonstrate the eight buddha-wisdoms such as the Buddha-eye and so forth, their characteristics are taught. Regarding the phrase "like a lamp" and so on, "all" refers to all things dwelling within the hells, which are seen by the eye-consciousness in the form of a lamp. Furthermore, compassion is made primary as the cause for the liberation of those in the hells. Likewise, "space-illumination" refers to seeing after having overcome the consciousness that pervades the animal realm. "Dust" refers to the rays of light. Similarly, "white dust" and so forth refers to the rays of light emerging from the nose-consciousness like the medicinal pill of Caṇaka, which utterly destroy the realm of hungry ghosts. "That very thing destroys the afflictions" means that even the names of former habitual tendencies arise from the human body for yogins. Then, by means of the characteristic of one's own consciousness, one sees the various forms of the bodies of humans; by destroying those, one sees them all as the body of emptiness. Likewise, "desire" and so forth:

437

འདོད་པ་ན་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་གནས་བཅུ་གཅིག་པོ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་བས་འགྲོ་བ་འགོག་པའི་ཕྱིར་དེའི་རང་ བཞིན་གྱི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་ཅེས་པ་ནི་རང་ཉིད་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་སྒྱུ་མའི་གཟུགས་ཅན་མཐོ་རིས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་མཐོང་ངོ་། ། དེ་ ལྟར་སེམས་ཀྱིས་མཐོང་ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་བཅུ་དྲུག་གི་ལྷ་རྣམས་བཟུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་མ་གསུངས་ཀྱང་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་དྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་བཞི་ པོ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་མཐོང་ངོ་། ། གང་གི་ཕྱིར་ཚོར་བ་སྟོང་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དམིགས་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ་དེ་ལས་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་དེ་རྣམས་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གོང་དུ་འཕོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་སངས་ རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུར་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Because the eleven abodes of conduct in the desire realm are seen by the body-consciousness, they are called "enjoyments" (bhoga) in order to block rebirth, due to their own nature, for the sake of the emanation body (nirmāṇakāya). Likewise, "form" refers to the gods whose nature is the form realm; they are of the nature of mental consciousness, and they are seen to enjoy the higher realms with illusory forms. In this way, by the manner of "seeing with the mind," the gods of the sixteen abodes are included. Although not explicitly stated, the consciousnesses of the eye and so forth mentioned previously should be understood. Thus, the "sixth" and so forth refers to the four gods of the formless realm who see the entity of the afflicted mental consciousness. Because feeling is empty, it is so designated. Likewise, regarding the "seventh" and so forth, "the expanse of reality itself" (dharmadhātu) is the expanse of reality because the nature of the all-basis consciousness (ālayavijñāna) is without apprehension; it is for the sake of blocking all phenomena that arise from it. The "eighth" and so forth will be just as it was stated, and not otherwise; this is the certainty. Likewise, for the yogis characterized by the transference of consciousness to the higher realms, it becomes the fruit of buddhahood itself, because of the thorough knowledge of one's own nature.

438

དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་བསྒོམས་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའི་མཐར་སྣང་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་བརྗོད་པ་བསྟན་ཏོ། ། འདིར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ སྔོན་དུ་ཞུས་པ་གསལ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དངོས་པོའི་ང་རྒྱལ་ཙམ་གྱིས་སེམས་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་བརྗོད་དེ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་བོད་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེའི་སྒོ་ནས་བོད་པའོ། ། དེ་ཡང་སྙིང་རྗེ་ནི་ཐོས་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནང་དུ་གནས་པ་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཀྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་སྔོན་དུ་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚོན་པར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པའི་མཐའོ། ། ཕྱི་ནས་རེ་རེའི་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་ཁམས་བཞི་ ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་སོ་སོར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་རབ་ཏུ་བརྗོད་པའོ། ། ནི་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། ། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་རགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་དང་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཕྲ་མོ་འདིར་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལྷ་རྣམས་ཏེ་དེ་རྣམས་ལས་བྱུང་བ་སྒྱུ་མའི་ རྣམ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །

Thus, through meditation with aspects, the ultimate appearance of the most profound [state], described as the wisdom of the dharmadhātu (expanse of reality) without appearance, has been shown. Here, in order to provide a brief summary, the meaning of the previous request is clarified. Now, by means of the mere pride of the entity of emptiness itself as previously explained, the purity of the aggregates, elements, sense bases, and so forth is described so that the mind may be stainless. Regarding the phrase "Vajragarbha" and so on: "Vajragarbha" is an address to Vajragarbha. The Blessed One himself is Vajragarbha; therefore, "Great Compassion" is an address by way of compassion. Furthermore, compassion is the application to what has been heard. Why is that? Regarding the phrase "entity" and so forth: because all entities arise from the dharmadhātu—the ālayavijñāna (all-ground consciousness) that abides within the ālayavijñāna of the dharmadhātu—their purity is first characterized by the definition of signs, which is the dharmadhātu. That, moreover, is suchness, the limit of reality. Subsequently, the phrase "each one" refers to the individual thorough investigation of the nature of the four elements and so forth, for the sake of the entity of the body. The particle "ni" is for the sake of restriction. Regarding the phrase "of the deities": the eight coarse consciousnesses and the subtle ones previously mentioned are here the "deities," which are the seventy-two thousand channels; that which arises from them is the nature of the illusory aspect.

439

དེ་ཡང་སྣང་བ་ཙམ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྩ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའམ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་བརྟགས་ན་སྟོང་པ་སྟེ་གོང་དུ་རྡུལ་ཕྲ་ རབ་བཞིན་དུ་བལྟ་བའོ། ། རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་འཇིག་རྟེན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའོ། ། དེ་དག་གིས་བསྒྲིབས་ཤིང་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པ་རྣམ་པར་སྦྱངས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་བསལ་བའི་དོན་དུ་སྐྱེ་སྟེ། མི་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དྲི་མ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཐབས་གང་གིས་སྦྱངས་པ་འདིར་གསུངས་པ། རང་རིག་ཅེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་སྔོན་དུ་བཤད་པའི་རང་རིག་པ་དེའི་རང་བཞིན་དེས་རྣམ་པར་དག་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རང་རིག་པ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་དུ་དག་པར་མི་བརྗོད་དེ། བག་ཆགས་ དང་བཅས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པས་ན། རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འོ་ན་དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཡུན་རིང་པོའི་དུས་སུ་བསྒོམས་ཤིང་ལམ་འདི་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན་སྔོན་དུ་ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་ཐམས་ཅད་དག་པར་འགྱུར་དེས་ན་གསུངས པ། ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།

Furthermore, mere appearance is the nature of suchness. Therefore, regarding the so-called "aggregates of the channels" and so forth, if one examines the aggregates, elements, and sense bases of yogins, or the nature of sentient beings, they are empty; they are to be viewed as being like the subtle particles mentioned above. "Purified" means that the world of the yogin is the very essence of the dharmadhātu. Likewise, "ignorance unknown to the foolish" and so forth refers to the cognitive obscuration (jñeyāvaraṇa), which is non-afflicted ignorance. "Afflictions" refers to the afflictive obscuration (kleśāvaraṇa), such as desire and the rest. It is the purification of those things that have been obscured and rendered stained. They arise for the purpose of removing those adventitious stains; in order to remove the stains of those ignorances, the method by which they are purified is taught here. "Self-awareness" and so forth means that it is purified by the nature of that self-awareness previously explained. If one asks why, it is said: "Other than that" and so forth, because no purification distinct from self-awareness is expressed; since all obscurations along with their habitual tendencies are purified, it has the meaning of "purified." Well then, if that which is the fruit of purification is the object of focus on this path after meditating for a long time, how could everything be pure by nature beforehand? To this, it is said: "Of the objects" and so forth.

440

ཡུལ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རང་རིག་གི་ཤེས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་རིག་པའི་བདེ་བའི་མཆོག་དོན་དམ་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན་གསུངས་པ་དངོས་པོ་དག་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དག་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་གཉིས་མེད་པ་སྟོང་པའི་ རང་གི་ངོ་བོ་རེག་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོ་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དག་པ་སྟེ། དེ་མེད་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཐུན་མོང་གི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རང་རིག་པའི་བདེ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ ཐམས་ཅད་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་དངོས་པོའི་ཆ་རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་ལ་དམིགས་པའི་དབྱེ་བས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དབྱེ་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མའི་དབྱེ་བས་སོ་སོར་ དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དམིགས་པའི་དབྱེ་བས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དབྱེ་བས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབྱེ་བ་སྟེ་སོ་སོར་དམིགས་པ་ཞེས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འོ་ན་གང་དག་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བའི་རྣམ་པས་རྣལ་ འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་སྣང་བ་དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་དག་ཅེ་ན། དེས་ན་གསུངས་པ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། གཞན་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་དེ་དག་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་ཞེས་ པའི་དོན་ཏོ། །

Because objects, the sense faculties, and so forth are apprehended by the cognition of self-awareness, the meaning is that the supreme bliss of their self-awareness is the ultimate. If one asks why, it is said: "Because of the purity of things." This means that those pure things are non-dual emptiness; because they are the very nature of contact, they are of the nature of experiencing emptiness. Furthermore, because things are of the nature of the generation of the mind of awakening, they are pure things; their non-existence is suchness. Therefore, the self-aware bliss that is the experience of emptiness is the common result, because it is inseparable from all objects of knowledge—this is the intended meaning. By that very fact, the aspect of emptiness is suchness itself. The emptiness of things is the aspect of things; through the distinction of focusing on the wheel of yoginīs, there is a distinction in experience. Through the distinction of the yoginīs, there is the suchness of each individual object of focus. Alternatively, through the distinction of the experience of the Tathāgatas' objects of focus, there is the distinction of the Tathāgatas; thus, "individual objects of focus" is what that is called. Now, if one asks: "How are those things that appear to yogins in the form of distinctions such as blue, yellow, and so forth, purified?" To that, it is said: "Form," and so forth. "Objects such as form" refers to the objects of form and so on. "Other" refers to suchness, the meaning of which is that they are devoid of the characteristic of being truly cognized.

441

རྣམ་པར་དག་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན་གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བའི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཐམས་ཅད་དང་ སྒྲ་ཐམས་ཅད་དང་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་སོང་བས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། ། འདིར་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་དེ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བའི་རྗེས་སུ་སོང་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྦྱངས་པས་མ་དག་པ་ ཅུང་ཟད་མེད་ཅེས་པས་བགྲོས་ནས་ཞུས་པ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཅིའི་སླད་དུ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་གང་དག་འཇིག་རྟེན་པའི་མིག་ལ་སོགས་པས་ཡུལ་རྣམས་ལ་དམིགས་ཤིང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་ལྷའི་གཟུགས་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱང་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ་བསྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གང་དག་མ་དག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱང་བར་བྱའོ། ། འདི་དག་ཅེས་པའི་ཚིག་ནི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་གཟུགས་བཀོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་རང་དགར་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའོ། །

The term "pure entity" refers to the nature of purity. If one asks what that is: it is because all beings possess the nature of a buddha. In this way, just as the secret stages of the body, speech, and mind of all the tathāgatas are present, all forms, all sounds, and all movements of the mind have entered the dharmadhātu; therefore, the realm of sentient beings is also the tathāgata. Here, having deliberated that if these hosts of sentient beings are purified by the suchness that follows the secrets of the tathāgatas, there is not the slightest impurity, they requested: "O Blessed One," and so forth. "For what reason" means by what cause. "Grasping" and so forth refers to those who, through worldly eyes and the like, perceive objects and grasp at a self; this is the cause of the hells and so forth. The purpose is to purify all of those through the very forms of the deities. That itself is stated in the passage beginning with "rely upon" and so forth: all those things that are impure must be purified at all times. The word "these" refers to forms and so forth; having arranged and thoroughly conceptualized the forms of deities such as Vairocana within the aggregates, elements, and sense bases, one engages in them at will.

442

ཡང་ན་དེ་ལྟར་མི་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐ་མལ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ ནམས་ཀྱི་དབང་གིས་མཐོ་རིས་ཀྱི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཐོབ་ཅིང་བདེ་བ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་དོ། ། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཞེས་པ་ནི་མདོར་ན་སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགྲས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཁོར་བར་འཁོར་ཏེ་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འཇིག་པ་ཞེས་པ་ནི་འཆི་བ་སྟེ། དགེ་བའི་གྲོགས་མཆོག་དང་བྲལ་བས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་ཞེས་པ་ནི་དགེ་བའི་ གྲོགས་མཆོག་བརྙེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མོས་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་གྲོལ་བར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་ པ་ནི་ངེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་ཡང་། ། བདེན་པ་ལ་བརྟེན་བྱང་ཆུབ་ཉིད། ། འོད་གསལ་ལ་ནི་མོས་པ་ཡིས། ། རྣལ་འབྱོར་པ་སྲིད་ཟད་པ་བྱ། ། རང་བྱིན་བརླབ་པའི་རིམ་ཉིད་དང་། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་འཛིན་གྱིས། ། མ་ལུས་སངས་རྒྱས་གཟུགས་ སུ་ཡང་། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་དག་པས་བལྟ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། དེ་ཉིད་ལ་སོགས་བསྒོམས་པས་མཐོང་། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་དེ་དག་ཕྱིར། །

Alternatively, if one does not act in that way, then at that time, "happiness" and so forth refers to ordinary sentient beings who, through the power of merit such as generosity, obtain and enjoy the desired fruits of the higher realms and experience happiness. "Suffering" refers to experiencing the suffering of the results of hell and so forth due to having harmed sentient beings. "Likewise" means that, in brief, because sentient beings are subject to dependent origination, they wander in saṃsāra through the suffering of enemies such as karma and afflictions, and thus undergo birth and so forth. "Destruction" refers to death, which is the separation from the supreme spiritual friend. "Becoming" refers to those who have found the supreme spiritual friend, who directly manifest the self-consecration of conventional truth. "Nirvāṇa" refers to manifesting through devotion the ultimate wisdom of clear light. Thus, one is liberated by means of the two truths and not otherwise; this is the certainty. As it is said: Even the illusion-like samādhi Relies on the truths for awakening itself. Through devotion to the clear light, The yogi shall exhaust existence. By the stage of self-consecration itself And the samādhi of union, One should view the aggregates and so forth As the form of the Buddha without exception. The yogi is the Buddha himself; Through meditating on suchness and so forth, he sees it. For the sake of those sentient beings,

443

སྲིད་ལ་ཞེན་པ་མེད་པར་བྱ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་ལྔ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་བ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་བསྟན་པ་སྟེ་གཉིས་པའོ། ། ། ། ད་ནི་སྤྱོད་པས་འཁྱུད་པའི་བླ་ན་མེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ ཏེ། འདིར་གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་གྲུབ་མེད་དོ། ། དེས་ན་རབ་བཤད་དེ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྱོད་པ་ནི་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྟོག་ པའི་དགྲ་རྣམས་འཇོམས་པའི་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་དགྲ་དེ་རྣམས་འཇོམས་ཤིང་སྤྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བསྲུབ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྤྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་ཆོས་བཟང་པོ་ཡང་དག་ པར་འབྱུང་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་གཟུང་བ་འཆད་བཞིན་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་གཞན་དཔེ་དང་བྲལ་བ་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེ་ལ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཕན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་སྲས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་དང་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་གནས་པ་གཉི་ག་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པའོ། །

One should be without attachment to existence. This concludes the second chapter of the fifth kalpa of the Samputa-tilaka-tantra-rāja, the extensive commentary on the purification of the aggregates, elements, and sense bases, titled The Illumination of Mindfulness of the Correct View. Now, in order to teach the unsurpassed chapter embraced by conduct, it is said: "Regarding awakening..." and so forth. Here, because yogins are devoid of [ordinary] conduct, there is no outer or inner accomplishment. Therefore, the phrase "that is explained" is for the sake of authentic thorough knowledge. "Conduct" means becoming of that nature through the manner of conduct. For that reason, the phrase "conquering the enemies of conceptualization" means that one crushes those enemies—the various conceptualizations of thorough imagination—and churns them with the absorption of conduct. The phrase "all" and so forth means that for the sake of the conduct of the yogin of conduct, excellent phenomena truly arise from the mind. "That very [nature]" refers to the apprehension of non-conceptuality as it is being explained. Therefore, "unsurpassed conduct" refers to that which follows the path of authentic awakening, which is beyond other examples; it is called by that name. For that very reason, it is said: "beneficial" and so forth. This is the conduct that benefits both the sons of the Buddha who are beginners in the present and those who abide in perfect awakening.

444

དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། ལུས་མེད་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་རྡོ་རྗེ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ ཡེ་ཤེས་བཞི་པ་ལས་འདས་པའི་རྟོག་པའི་བདེན་པ་སྤངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རང་བཞིན་མཆོག་ཅེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ནི། སྐྱེ་བ་བརྒྱུད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོའི་རྒྱ་མཚོའོ། ། འཇིག་པ་ཞེས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ཆུ་སྲིན་ལ་སོགས་པས་དཀྲིས་པའོ། ། དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྒྲོལ་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱོད་པ་ངེས་སོ། ། གྲུ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ནི་གྲུ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་ བར་སྒྲོལ་བས་ཤེས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མྱུར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་གྱི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྷ་མིན་དགྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིས་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྤྱད་ པའི་སྤྱོད་པས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷ་མིན་དགྲའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱབ་འཇུག་གོ། ། གྲོང་ཁྱེར་གསུམ་སྒྲ་ཞེས་པ་ནི་ཞི་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཚངས་པ་དང་སོགས་པའི་སྒྲས་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་པའི་འགྲོ་བའི་སྟོན་པའོ། ། སྡིག་འཇོམས་ཞེས་པ་ནི་སྡིག་པ་རྣམ་པར་འཇོམས་ པའོ། །

Furthermore, "suchness" refers to the wisdom of self-awareness. Why is this so? It is said: "The bodiless vajra" refers to the great bliss of the great passion vajra, which has abandoned the conceptual truth that transcends the fourth wisdom. For that very reason, the "perfection of wisdom" is described as the supreme nature of the inconceivable dharmakāya. If one asks what that is like, it is said: "Birth" and so forth refers to the great ocean of suffering through the succession of births. "Destruction" refers to being ensnared by the sea-monsters of karma and the like. "Joy" and so forth refers to the afflictions. Likewise, "the deliverer" refers to the certain conduct. "Like a boat" means that because it delivers all sentient beings to bliss like a boat, that wisdom is so called. Likewise, "swiftly" and so forth is easy to understand. Similarly, in order to show the conduct by way of the benefits of the Tathāgatas, it is said: "The enemy of the asuras" and so forth. "By this" means by the conduct practiced by the Tathāgata. Likewise, "the wheel of the enemy of the asuras" refers to Viṣṇu. "The sound of the three cities" refers to Śiva. Likewise, "Brahmā and so forth" refers to the Teacher of beings who is worshipped by those gods, humans, and so on. "Destroyer of sin" means the complete destruction of negativity.

445

ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བཟང་པོ་ཞེས་པ་ནི་བཞི་པ་ལས་འདས་པའོ། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་པ་ནི་གཉིས་མེད་པའི་གཉིས་མེད་པའོ། ། གནས་པ་ཞེས་ པ་ནི་རང་རིག་པའོ། ། རབ་གསང་བསྒོམ་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་བླ་ན་མེད་པར་ཐིམ་པ་སྔོན་དུ་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒོམ་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་ལ་བརྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡང་དག་སྤྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་སྔོན་བཞིན་མཚན་མ་བརྒྱད་མཐོང་བའི་ ཚུལ་གྱིས་ཡང་དག་པར་སྤྱད་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་ཏེ་ངེས་པའོ། ། དེས་ན་བྱ་ཞེས་པ་ནི་དེར་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཙམ་གྱི་རྟོག་པ་དེ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། ད་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར། དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མོས་པའི་དུས་སུ་ཇི་སྲིད་མངོན་སུམ་དུ་བསམ་གཏན་གསལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་སྲིད་དུ་མན་ངག་བསྒོམ་པ་ཡང་དག་པ་བརྩོན་པས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའི་ཚུལ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། དེ་ནས་ ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་རྣམ་པར་ཐིམ་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་བསྡུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རང་ཉིད་འགྱུར་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། བྱིས་པ་གཞོན་ནུའི་གཟུགས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

The term "conduct of the avadhūtī" refers to practicing in accordance with the avadhūtī. The remainder is easy to understand. Regarding the phrase "inconceivable" and so forth: "excellent" means that which transcends the fourth [empowerment]. "Inconceivable" means the non-duality of non-duality. "Abiding" refers to self-awareness. "Meditate on the supreme secret" is because the dissolution of the vital breath into the unsurpassed [state] was previously explained in detail. "Meditate" refers to the activity. "Yogin" refers to the wisdom that relies upon the vital breath. "Perfectly practiced" means that by practicing correctly through the doors of the sense faculties in the manner of seeing the eight signs as before, it is "purified"—this is the certainty. Therefore, if one asks what is to be done there, it is said: "Conceptualization" and so forth should be connected to the idea that even the conceptualization of mere awakening is to be abandoned. Now, in order to demonstrate the presentation of the yoga of the avadhūtīs, it is said: "First" and so forth. During the stage of aspiration, as long as the meditative concentration does not become clearly manifest, the arising of the result that accords with the cause through diligent application of the meditation on the pith instructions is the meaning of "by the yogins." Then, "thereafter" means that because of that, once meditation has dissolved, it becomes the ripened result. Likewise, from "summarized" and so forth, up to "itself becomes," this is the result of human effort, because it is the very form of a young child.

446

དེ་བཞིན་དུ་དངོས་གྲུབ་ ཅེས་པ་ནི་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་དྲི་མ་མེད་པར་སོང་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའོ། ། མ་ལུས་པ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་པ་མེད་པའོ། ། སྣ་ཚོགས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྤྱོད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། བླ་ མེད་ཅེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཉམ་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཀུན་དུ་བཟང་པོ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྐུས་གཞལ་དུ་མེད་པའི་དངོས་གྲུབ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་འོད་གསལ་བ་ཞེས་པའི་སྤྱོད་པས་སོ། ། འགྲུབ་ཅེས་པ་ནི་གང་རྣལ་འབྱོར་སྒོམ་པ་པོ་དེ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དྲུག་དང་ལྡན་པས་བྷ་གའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པར་ངེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཞེས་པ་ནི་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་རྒྱུ་མེད་པ་འགྲོ་བ་ལས་དང་པོར་བྱུང་བ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་དེ་ཉིད་གང་གི་ཕྱིར་སློབ་ དཔོན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་པོ་སྤྲུལ་པའི་བསྟན་པ་དང་སྟོན་པ་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཡང་མཚན་པ་ཉིད་ཀྱི་ནའོ། ། ཕྱག་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། གསང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ད་ལྟའི་སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་དེ་བཞིན་དུ་བྱ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ དེའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་འདོད་པ་ཞེས་པ་བདག་ལ་རང་དབང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། ། ལྷག་མ་དགོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །

Likewise, "accomplishment" (siddhi) refers to the stainless accomplishment of the ultimate, supreme Mahāmudrā. Therefore, it is "thoroughly accomplished." "Without remainder" means there is nothing left out. "Diverse" refers to those born from the families of the Tathāgatas, whose conduct consists of the Sambhogakāya and Nirmāṇakāya. "Unsurpassed" is a term for the equality of the dharmadhātu. Through the conduct known as "luminosity," which generates immeasurable accomplishments by means of the body of Samantabhadra, Great Bliss, [the result is attained]. "Accomplished" means that the yogi who meditates does not become something other than that; "the Vajra-holder" (vajrin) refers to the Blessed One Vajrasattva, who is certain to be endowed with the union of the bhaga and the six qualities such as sovereignty. Therefore, "the one who goes" (gati) refers to the Primordial Buddha, the causeless one who first arose from the [state of] going, that very Vajradhara previously mentioned, who is the ācārya because he is the teacher and the emanation of the three realms. Thus, he is the most excellent of all. "Having prostrated" and so forth is easy to understand. "The secret" and so forth is to be performed by the present ācārya in that very manner. "Then, likewise" and so forth means that, for that reason, the Nirmāṇakāya and "desire" result in the attainment of mastery over oneself. "The arrangement of the remainder" and so forth is easy to understand.

447

ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་ལྔ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་སྤྱོད་པས་འཁྱུད་པ་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་ པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པའི་གཞུང་བསྟན་པ་སྟེ་གསུམ་པའོ། ། ། ། ད་ནི་སྤྱོད་པས་འཁྱུད་པ་མདོར་བསྟན་ནས་དེ་སླར་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡང་དག་བཤད་བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱོད་པ་སླར་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་དང་ གང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཚུངས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའོ། ། ཕ་རོལ་སོན་ཞེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྦྱོར་བས་སོ། ། དེའི་ཚེ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་གིས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་དང་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཁ་སྦྱོར་གྱི་སྦྱོར་བས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ ནི་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། སོམ་ཉི་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་མི་ཟད་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མཁའ་འགྲོ་མ་སོགས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་འདུས་པའི་གནས་སུའོ། ། གཏོར་མ་ཞེས་པ་ནི་ཟས་ཀྱི་མཆོད་པའི་དུས་སུའོ། ། སོགས་ བའི་སྒྲས་ནི་ཐ་མལ་པའི་གནས་སུ་ནུབ་མོ་འདུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཅི་རྙེད་པ་ཞེས་པ་ནི་ནམ་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཤ་དང་བཏུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་བཟའ་བར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རོའི་གོས་ཞེས་པ་ནི་མིའི་པགས་པ་བགོ་བའོ། ། ཡང་ན་འདི་ཉིད་ཀྱི་སྐྲ་ལས་བྱས་པའི་ གོས་སམ། དེའི་རས་བགོ་བའོ། ། ཁམ་ཕོར་ཆགས་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཁམ་ཕོར་དུམ་བུར་སོང་བའོ། །

This is the third chapter of the fifth kalpa of the King of Tantras: The Union of the Bindu (Saṃpuṭatilaka-tantrarāja), a detailed commentary on the teaching of conduct as being cittamātra (mind-only), entitled The Illumination of Mindfulness of the Authentic View. This concludes the third [chapter]. Now, in order to provide a brief presentation of conduct and then explain it further, the text says, "Then," and so forth. Regarding the phrase "to be explained authentically," this refers to the characteristics of the further explanation of conduct, through which the welfare of sentient beings becomes peerless. "Having reached the far shore" means by means of the application of meditative concentration (dhyāna). Regarding the passage beginning with "At that time, by which," the phrase "supreme joy" refers to the application of union (saṃpuṭa) due to the gathering of yoginīs. "Vajra yogin" refers to the yogin of supreme immutability. "Without doubt" means the attainment of inexhaustible bliss. For that very reason, it says "ḍākinīs and so forth," meaning in the place where the ḍākinīs have gathered. "Torma" refers to the time of the food offering. The word "and so forth" indicates that they gather at night in ordinary locations. "Whatever is found" means that all the meat and drink, such as that of the first day [of the lunar cycle] and so on, should be consumed without conceptualization. Likewise, "the garment of the corpse" means wearing human skin. Alternatively, it refers to a garment made from the hair of that very [corpse], or wearing its cloth. "Broken clay bowl" refers to a fragment of a clay bowl.

448

དེ་ཡང་འཆད་བཞིན་པའི་སྐྲ་དང་ལྡན་པ་གཡུལ་གྱིས་ནས་བླངས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པའི་གནས་གསུངས་པ། རི་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། ཁ་དོག་ཅན་ ཞེས་པ་ནི་འོད་ཟེར་རྣམས་སོ། ། བགོ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་པའོ། ། འོད་ཟེར་དེས་ཀྱང་དཀྱིལ་འཁོར་པའི་ལྷར་བརྟག་པར་བྱའོ། ། ངེས་པའི་དོན་དུ་བཞི་མདོ་ཞེས་པ་ནི་དབང་ཆེན་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་རྗེས་སུ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱུ་བ་ལས་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ བསྒོམ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རི་བོ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱི་བོའི་མིང་ཅན་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལའོ། ། དེ་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་མཐའ་དག་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་རྒྱུ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤིང་གཅིག་དྲུང་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱུ་བའི་དུས་སུ་མཚོན་པར་བྱའོ། ། དེ་ནི་སྣ་ཁུང་གཡོན་པའི་རླུང་ ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་སྣའི་བུ་ག་གཡས་པའི་ཡང་དུར་ཁྲོད་ཅེས་པ་ནི་སྡུད་པའི་གནས་སུའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་གཡོན་པ་སྤྲོས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འང་ཞེས་པ་ནི་བརྟག་པའོ། ། དེ་ལྟར་དབང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིའི་རྗེས་སུའོ། ། མ་མོའི་ ཁྱིམ་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ལའོ། ། དབེན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྒོམ་ཞིང་སྲོག་གཞུག་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་པདྨའི་ཚལ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་རྩ་ཕྲ་མོ་སྟེ། དེའི་གནས་སུ་རྒྱུ་བའི་དུས་སུ་རྩ་པདྨ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་བོ་འདུས་པ་ཞེས་པ་ནི། ། སྟེང་འོག་གི་སྦྱོར་བ་རླུང་གཉིས་ལྟེ་བར་འདུས་པའི་གནས་སུའོ། །

Furthermore, that which is being explained is taken from the context of the hair. Likewise, regarding the stated places of meditation: "mountain" and so forth are easy to understand. "Colored" refers to the rays of light. "Spread" refers to the emanation. By those rays, one should visualize the deities of the maṇḍala. In the definitive sense, "crossroads" refers to meditating on one's own nature through the movement of the avadhūtī maṇḍala following the four maṇḍalas of the great power and so forth. Likewise, "mountain" refers to the space maṇḍala, which is named the crown of the head. In that way, the entire maṇḍala moves within the avadhūtī. Likewise, "at the foot of a solitary tree" is to be understood as the time when the wisdom maṇḍala moves. That is the wind of the left nostril. Likewise, the "charnel ground" of the right nostril is the place of withdrawal. This is because the left is the place of emanation. "Also" indicates the visualization. Thus, "empowerment" and so forth follow the four maṇḍalas of earth and so forth. "The house of the mātṛs" refers to space. "Solitary" means meditating on the wisdom maṇḍala and causing the vital breath to enter. Therefore, "lotus grove" refers to the subtle channels of the yogins' birthplace; at the time of movement, those channels are called "lotus." Likewise, "confluence of rivers" refers to the place where the two winds of the upper and lower unions meet at the navel.

449

དེར་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་གནས་དག་ཏུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རི་རྩེར་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་མི་འཛག་པའི་སྦྱོར་བས་སྟེང་དུ་འགྲོ་བའོ། ། ཚང་ཚིང་ཞེས་པ་ནི་གསང་བའི་གནས་མི་འཛག་པའི་བདེ་བ་འཛིན་པའི་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་ པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྩ་བའི་སྦྱོར་བས་དུས་རྣམས་ཟོས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཏོར་མ་སྦྱིན། ། ཞེས་པ་ནི་སྲོག་གསད་པའོ། ། ད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཆ་ལུགས་སྣ་ཚོགས་པ་འཛིན་པ་མངོན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོལ་ མ་སེ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འོལ་མ་སེ་ལ་སོགས་པའི་དོ་ཤལ་གྱི་རྒྱན་དུ་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྲོག་ཆགས་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྟག་ལ་སོགས་པ་ནི་སྟག་ལ་སོགས་པའི་པགས་པ་གོས་སུ་བགོ་བའོ། ། བདེ་དོན་དུ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་སྙོམས་པར་འཇུག་ པར་འདོད་ན་སྦྱིན་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བའོ། ། ལ་ལར་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་འདོད་པ་བཞིན་རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་གྱི་ཡུལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱིའི་གནས་རྣམས་སུ་གནས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཕྱོགས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཞེས་པ་ནི་ སྤྱོད་པའོ། ། ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་རང་བཞིན་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའོ། ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་བརྟན་བྱས་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་བརྟན་པར་བྱས་པའོ། ། དེ་ཡང་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པ་ནི་དེ་ དང་ལྡན་པ་སྟེ།

"There" refers to the outer and inner locations. Likewise, "on the mountain peak" refers to ascending upward through the yoga of the supreme non-leaking. "Thicket" refers to the secret location, the holder of the bliss of non-leaking; this is the definitive meaning. "In what manner" and so forth refers to the times being consumed through the root yoga. "By that very [means], the torma is offered" refers to the killing of the vital breath. Now, in order to manifest the various appearances of the yogin of the avadhūtī for the sake of sentient beings, it is said, "The olma-se and so forth," which means they should be made into ornaments such as necklaces of olma-se beads. Likewise, "the limbs of living beings" and so forth refers to wearing the skins of tigers and the like as clothing. "For the sake of bliss" means that if one desires to enter into union with a yoginī, one should give [the gift]; this is the activity. "In some cases" means that the yogin should always act according to his desire; this is the meaning. "The realm of others" and so forth refers to dwelling in the outer locations. Regarding "in that manner" and so forth: "victory over the directions" refers to the conduct. "Victory over the directions" refers to the nature of the yogin as it has been described. "Thus, having first made it firm" means having made it stable through the meditation on the conduct. That, too, is for the sake of the yoga of the supreme unchanging. Therefore, "yoga" refers to being endowed with that.

450

མི་ཤིགས་པ་ཞེས་པ་ནི་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བའི་ཐོབ་པའོ། ། དེས་ན་རིག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རིག་མ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའོ། ། ལྷ་མོ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་པ་ཅན་གྱི་བུད་མེད་རྣམས་སོ། ། གཟུང་བར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་གཟུགས་སུ་བྱ་བ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་ཡང་འདོད་པ་ཅན་ཞེས་པ་དེ་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ལྷ་མོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྷ་མོ་ཞེས་པ་ནི་ཐིག་ལེ་མཆོག་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། དགའ་མ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་མའོ། ། རོལ་མ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟའོ། ། དགའ་མ་ཞེས་པ་ནི་དགའ་བར་བྱ་བ་མའོ། ། དེ་ བཞིན་དུ་རིག་པ་འཛིན་པ་ཞེས་པ་ནི་གཙོ་མོ་ཆེན་མའོ། ། གནོད་སྦྱིན་མོ་ཞེས་པ་ནི་གནོད་སྦྱིན་གྱི་བུད་མེད་དོ། ། ཀླུ་མོ་ཞེས་པ་ནི་ཀླུའི་རིགས་བརྒྱད་རྣམས་ཀྱི་ཀླུའི་བུ་མོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ས་འོག་གི་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་བུ་མོའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པས་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་བུ་མོ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ནས་ཇི་ལྟར་འདོད་ པ་དེ་ལྟར་དགུག་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྕགས་ཀྱུ་ཞགས་པ་ཞེས་པ་ནི་མན་ངག་འདི་ཡིན་ཏེ། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དུར་ཁྲོད་བརྒྱད་ཀྱི་དབུས་སུ་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་བཞིན་བསམ་པར་བྱ་སྟེ་ཕྱག་བཞི་པའི་ལྷ་མོ་རིག་བྱེད་མར་བདག་ཉིད་བྱ་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་ བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་རིམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་དུ་བསྙེན་པའི་དུས་སུ་དཀར་པོའི་ཚེས་གཅིག་ནས་བརྩམས་ཏེ། དུས་གསུམ་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མའི་གཟུགས་སུ་དམིགས་ནས་ཉི་མ་རེ་རེ་བཞིན་ཁྲི་ཚོ་རེ་རེ་བཟླས་པར་བྱའོ། །

"Indestructible" refers to the attainment of unchanging bliss. Therefore, regarding the passage beginning with "the knowledge-consort" (vidyā) and so forth: "knowledge-consort" refers to a yoginī. "Goddess" (devī) refers to women who possess desire. "Should be grasped" means she should be visualized in the form of a yoginī; this is certain. Furthermore, if one asks what is meant by "those who possess desire," it is said: regarding "goddess" and so forth, "goddess" refers to [deities] such as Tilottamā. "Beloved" (priyā) refers to one whose nature is great bliss. "Playful" (līlā) should be viewed in the same way. "Beloved" also means one who brings joy. Likewise, "knowledge-holder" (vidyādharī) refers to the Great Mistress. "Yakṣiṇī" refers to a female yakṣa. "Nāginī" refers to the daughters of the eight families of nāgas. Likewise, there are the daughters of the asuras of the subterranean realm. "By the yogin" means that from among these eight daughters, one should summon whichever is desired. Likewise, regarding "hook and noose," this is the pith instruction: one should meditate according to the stages of meditation previously described in the center of the eight charnel grounds, visualizing oneself as the four-armed goddess Vidyādhārī. Therefore, one should meditate on the "vase-like" application (kumbhaka-yoga). The sequence for this is as follows: during the preliminary service (sevā), starting from the first day of the waxing moon, one should visualize oneself in the form of the Blessed Lady and recite ten thousand [mantras] each day at the three times of day.

451

དེ་ནས་ལུས་ལ་གོས་དམར་པོ་བགོས་ཏེ་དེའི་རྗེས་སུ་རང་ གི་སྙིང་གར་ཉི་མ་ལ་གནས་པ་ཧྲཱིཿདམར་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་པདྨ་དམར་པོའོ། ། འདབ་མ་བརྒྱད་པ་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་སྡོང་བུ་སོང་བར་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། འདབ་མ་དེ་བརྒྱད་ལ་དབྱངས་ཡིག་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་གནག་པ་གདོང་པ་དམར་བ་རྒྱས་ བ་མགུ་བ་མ་རུངས་པ་བརྗོད་པའི་རིམ་པ་བཞིན་རླུང་གང་གིས་དེ་རྣམས་ལ་བསྐྱོད་དེ་རང་གི་སྣ་ནས་བྱུང་བའོ། ། དེ་ཡང་རང་གི་སྣ་ཁུང་གཡོན་པ་ནས་ཕྱུང་ནས་བསྒྲུབ་བྱའི་སྣ་ཁུང་གཡས་པའི་བུ་གར་ཞུགས་ཏེ་སེང་གེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་པས་ཨ་ལ་སོགས་པའི་དབྱངས་རྣམས་ཅུང་ཟད་དམར་བའམ་ འདབ་མ་དང་ལྡན་པར་རྣམ་པར་བཅོམ་པར་རྣལ་འབྱོར་པས་བལྟ་བར་བྱའོ། ། ཕྱི་ནས་རྣམ་པར་བཀང་བའི་ཨུཏྤ་ལ་དམར་པོ་གཞུ་དང་མདས་བསྔགས་པའི་ཁུ་ཚུར་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་གཏད་དེ་བསྒྲུབ་བྱའི་པདྨའི་ལྟེ་བར་བསྣུན་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་བུང་བ་དེ་རྣམས་དམ་ཚིག་གིས་བསྐུལ་ཏེ། དེའི་ དབྱངས་ཡིག་རེ་རེ་བཞིན་བླངས་ནས་དེའི་སྣ་ཁུང་གཡོན་པའི་བུ་ག་ནས་ཕྱུང་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་པའི་སྣ་ཁུང་གཡས་པའི་བུ་ག་ནས་སྙིང་དུ་ཞུགས་པས་རང་དང་གཞན་གྱི་ཤེས་པ་གཅིག་ཏུ་བྱའོ། ། ཕྱི་ནས་ཨུཏྤ་ལའི་སྡོང་བུས་མགྲིན་པ་བཅིངས་ཤིང་ལྕགས་ཀྱུས་སྐྱེ་གནས་ཕུག་སྟེ་འོད་ཟེར་འབར་ བས་གཟིར་བར་རྣམ་པར་བསམས་ན་དབང་དུ་འགྱུར་རོ། ། གཞན་ཡང་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་ལ་བརྟེན་པའི་སྔགས་ཡོངས་སུ་བཟླས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་ཏེ་སྔགས་བཟླས་པར་བྱའོ། །

Then, having dressed the body in red garments, one should subsequently visualize at one's own heart a red syllable hrīḥ resting upon a sun disk, which completely transforms into a red eight-petaled lotus. One should meditate on its stalk extending as far as the birth canal. Upon those eight petals, from the complete transformation of the eight vowels, there arise bees that are extremely black with red faces, bloated, and wrathful. One should visualize that they are moved by the wind in the proper sequence and emerge from one's own nostrils. Having emerged from one's own left nostril, they enter the opening of the right nostril of the object of accomplishment. Like a lion, they tear apart the vowels such as a and so forth, which are slightly red or possessed of petals; the yogi should observe this destruction. Subsequently, one should aim a red utpala flower, filled with a bow and arrow and held in a fist, and strike the center of the lotus of the object of accomplishment. Then, those bees are exhorted by the samaya. Taking each of those vowels in turn, they emerge from the opening of the object's left nostril and enter the yogi's heart through the opening of the right nostril, thereby unifying the consciousness of oneself and the other. Subsequently, having bound the throat with the stalk of the utpala and pierced the birth canal with a hook, if one visualizes them being tormented by blazing rays of light, they will be brought under control. Furthermore, the yogi who relies on the mantra recitation of the firebrand wheel (alātacakra) should meditate in that manner and recite the mantra.

452

ཨོཾ་ཀུ་རུ་ཀུལླེ་ཧྲཱིཿ ཆེ་གེ་མོ་མྨེ་ཤ་མ་ནཱ་ཡ་སྭཱ་ཧཱ། དེ་ལྟར་ཟླ་བ་ཉའི་བར་གྱི་ མཚན་མོ་མཐའ་དག་ལ་བཟླས་པ་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཐོ་རངས་འོངས་ཏེ་སྐྲ་གྲོལ་བ་གོས་མེད་པ་འདོད་ཅིང་ཆགས་པ་དེ་ཁུག་སྟེ་སྔགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་བསྐུལ་བས་རིག་མ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་བོ། ། ཡོ་བྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡོ་བྱད་ཅེས་པ་ནི་འབྱུང་པོ་འདུལ་བྱེད་དུ་ གསུངས་པའི་སྣ་ཚོགས་པའི་མཆོད་པའི་རྫས་རྣམས་སོ། ། དབུལ་བ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱས་པར་འབུལ་བའོ། ། འདི་ལྟར་ལྷ་ཡིས་དངོས་གྲུབ་སྟེར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལྷ་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མོ་ལ་སོགས་པའོ། ། ལྷུན་གྲུབ་སྟེར་ཞེས་པ་ནི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་པ་དམ་པ་བདུད་རྩིའི་འབྲས་བུ་ ལ་སོགས་པ་ཡང་དེས་སྟེར་རོ། ། དེས་ན་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་རྣལ་འབྱོར་མ་དྲག་མོ་བསྟེན་པས་རྒྱ་ལ་བྱིས་པའི་དབང་གིས་སྐྲག་པས་འཆི་བ་ལ་ཐུག་པར་སོམ་ཉི་ཟ་བ་དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་ གོམས་པའི་དུས་སུ་ལུས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བརྟག་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆ་དང་ཆ་མིན་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་འདོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་སྤྱོད་པའི་དུས་སུ་བརྟག་པར་མི་བྱའོ། ། སྦྱིན་པ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྦྱིན་ པ་ལས་གཞན་གྱི་འབྱོར་པའི་སྦྱིན་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེ་བཞིན་དུ་བཟའ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །

OṂ KURUKULLĒ HRĪḤ [NAME] VAŚAM ĀNAYA SVĀHĀ. In this manner, one should perform the recitation throughout all the nights until the full moon. Then, at dawn, she will come with her hair loose and naked, desiring and full of passion; having summoned her, one attains the accomplishments (siddhi) of the vidyās by invoking her with the king of mantras. Regarding the phrase "the requisites" and so forth: "requisites" refers to the various offering substances taught in the Bhūtadāmara. "Offering" means offering them extensively. Regarding the phrase "thus the gods grant accomplishments" and so forth: "gods" refers to goddesses and the like. "Granting accomplishments" means that she also grants the fruits of the supreme elixir (rasāyana), such as nectar, and so forth. Therefore, she destroys the illnesses and other afflictions of practitioners. Likewise, regarding the phrase "the body" and so forth: because a yogin might fear death due to the power of ignorance when relying on a fierce yoginī, it is certain that during the initial stage of training, one should not examine or conceptualize the gift of the body. Likewise, regarding the phrase "afterwards" and so forth: "parts and non-parts" means that when those who desire the yoginī engage in the conduct according to the distinctions of the families, they should not examine them. "Generosity" refers to the gift of the body; what need is there to mention the generosity of external wealth? Likewise, the phrase "food and so forth" is easy to understand.

453

ད་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྤྱོད་པ་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་རྒྱན་གྱི་ངེས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བརྟུལ་ཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གིས་འཁྱུད་པར་ཤེས་ པའོ། ། གྲུབ་པའི་མཐར་འགྲོ་བ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པའོ། ། གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་གི་དོན་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུའོ། ། བཟང་ཞེས་པ་ནི་སྒེག་པ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲུབ་པའི་རོ་སྟེ། དེའི་རུས་པའི་རང་བཞིན་ལས་བྱས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མི་འཆི་བཅུ་ཕྱེད་ཅེས་པ་ནི་བདུད་རྩི་ལྔའོ། ། ཧེ་རུ་ཀ་ཞེས་པ་ནི་དཔལ་ཁྲག་འཐུང་གི་སྦྱོར་བ་འཛིན་པའོ། ། སྐྱེས་བུ་གནས་ཞེས་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། བཞིན་མཛེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལུང་ཐོབ་པས། ། རྡོ་རྗེ་བུ་མོ་འདི་བཟུང་ལ། ། ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་དེ་བཟུང་སྟེ་ཆོས་མགྲིན་པར་ཆུད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་། བཞིན་མཛེས་མིག་གི་དཀྱུས་རིང་བ། ། ཞེས་པ་ཁ་ནང་དུ་ཕྱོགས་པ་གང་གི་ཕྱིར་རང་གིས་དབང་བསྐུར་བ་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣལ་འབྱོར་པའི་མཐུ་འདི་དག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པའི་ དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་ཞེས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་འཛུད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རིགས་ཅན་ནོ། ། དེས་ན་མེད་འགྱུར་ན་ཞེས་པ་ནི་དེའི་རིགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་འདོད་ཅེས་པ་ནི་རང་གི་འདོད་པའི་ལྷའམ་རིགས་གཞན་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ་རང་གི་ འདོད་པའི་ལྷའི་རིགས་ལས་བྱུང་བའམ་ལྷ་གཞན་དག་གི་རིགས་གསུམ་ལས་འབྱུང་བའོ། ། དེ་ཡང་།

Now, in order to definitively demonstrate the ascetic observances and ornaments of the yogis who maintain the conduct, the text says "ascetic observance" and so forth. "By whom one is known to be embraced" refers to the realization of the ultimate goal. "Going to the culmination of accomplishment" means attaining buddhahood through the power of the nature of the yoginīs. Furthermore, "for the sake of sentient beings" and so forth means for the sake of one's own welfare and the welfare of all sentient beings. "Excellent" refers to the aesthetic flavor (rasa) accomplished through the graceful gestures (śṛṅgāra) and so forth, which is fashioned from the nature of bone. Likewise, "the five nectars" refers to the five amṛtas. "Heruka" refers to one who maintains the union of the glorious Heruka. "Abiding person" means because of that very nature. Regarding "beautiful face" and so forth, since the yogi has received the oral transmission, he should grasp her according to the words, "Grasp this vajra girl," and understand that the dharma has entered the throat. Furthermore, "beautiful face with long eyes" means that because she is turned inward, she possesses the power of the yogi who is endowed with compassion and has been empowered by himself; this is the meaning. Likewise, "union" means engaging in the application and the ascetic observances. "Vajra" refers to the family previously mentioned. Therefore, "if it should be absent" means because that family is absent. "One's own desire" means arising from one's own chosen deity or another family; that is, arising from the family of one's own chosen deity or arising from the three families of other deities. Furthermore:

454

འདུས་བྱས་ན་ནི་གཟུང་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་དབང་བསྐུར་བའོ། ། བྱང་ཆུབ་ས་བོན་ཞེས་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་ནས་དེ་བཟུང་ལ་སྤྱོད་པ་བྱ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། གལ་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་མེད་པ་ཡང་དག་པའི་བདེན་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་དེ་སྟོན་པ་རྡོ་རྗེའི་ཀླུ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགའ་བ་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་མི་འཛག་པ་ཞེས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་སྐྱེས་ པའི་དགའ་བའོ། ། དེ་ཡང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་དང་རླུང་འགོག་པའོ། ། འདི་དག་རྒྱུ་པས་ན་གར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཐར་པའི་རྒྱུ་རུའོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་རྐང་པས་གར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡས་བརྐྱང་བ་དང་གཡོན་བརྐྱང་བ་དང་ཟླུམ་པོ་དང་ཡངས་པ་དང་མཉམ་པའི་ སྟབས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྣ་ཁུང་དག་གི་རླུང་ཡང་མཚོན་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ལ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ལག་པ་དང་རྐང་པ་དང་ཁ་དང་ལྟ་བའི་གར་གྱིས་རྒྱས་འདེབས་པའོ། ། མི་བསྐྱོད་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ལུས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ། ། སྨན་ཞེས་པ་ནི་དྲི་ཆེན་ནོ། ། ཆུ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། བསྲུང་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་དགོངས་བཤད་གཞན་གྱིས་ཁུ་བ་སྟེང་དུ་རྒྱུ་བས་བཤང་བ་དང་གཅི་བ་སྟེང་དུ་རྒྱུ་བར་འགྱུར་རོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། གསུངས་པ། ཟུར་སེལ་གྱི་རླུང་སྟེང་དུ་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་ པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ཡང་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ཁ་ནས་བཟའ་བར་བྱ་བའོ། །

"Should be grasped if it is conditioned" refers to the authentic conferral of empowerment. "The seed of awakening" should be connected to the idea that once the roots of virtue have been generated, one should grasp them and engage in the conduct. Regarding the passage beginning with "If," "possessing the vajra" means possessing the two truths of non-dual reality because the vajra is indivisible; this is the meaning of the teacher known as the Vajra Nāga. Similarly, regarding the passage beginning with "If," "joy" refers to the joy born from the practice of the supreme non-leaking. Furthermore, in order to bring all phenomena to a single taste, the mind and winds are arrested. Because these move, it is "dance." For that very reason, it is the cause of liberation. Moreover, "dance with the vajra feet" refers to the postures of the right leg extended, the left leg extended, the circular, the wide, and the equal. Likewise, the winds of the nostrils should also be indicated. Alternatively, it is the sealing of the yoginīs by the yogin’s dance of the hands, feet, mouth, and gaze. "Immovable wheel" and so forth refers to the meaning of the five mudrās abiding in the body. "Medicine" is the great fragrance (feces). "Water" is Akṣobhya. "It will be protected" means that according to another intentional explanation, because the semen flows upward, the feces and urine will also flow upward. If one asks why, it is said: because the vyāna wind flows upward, everything becomes of one taste. Therefore, it should be consumed from the mouth of the avadhūtī.

455

དེའི་ཕྱིར་གྱུར་ཞེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཁམས་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་མི་ཟད་དེ་ཕྱིའི་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་དེས་ན་ལུས་མི་གཡོ་ཞིང་བསྲུང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྐུན་མའི་སྐྲ་ཞེས་པ་ནི་ རྒྱལ་པོའི་འཆད་པས་བསད་པའི་རྐུན་མའོ། ། དེ་ཡང་མཚན་མ་དང་ལྡན་ནམ་མི་ལྡན་པ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་སྟེ། མཚན་བཟང་པོ་དེའི་ཚེ་དབང་པོའི་རིམ་པས་ཇི་ལྟ་བའི་ཚུལ་དུ་དབབ་པ་བྱས་ནས་དེ་ལ་ཐོད་པ་བསླང་བའི་ཕྱིར་གསོལ་བ་གདབ་སྟེ། དེའི་ཚེ་དེས་ཀྱང་སྐྲ་དང་ལྷན་ཅིག་ཐོད་པ་སྟེར་ ཏེ་དེ་ལྟར་བླངས་ནས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། ཐོད་པ་དེ་ཅོད་པན་ལ་གནས་པ་གང་ལ་བསྟན་པ་དེས་ནི་གང་འདོད་པ་དེ་ཡང་དབང་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཧཱུཾ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པར་བྱས་པའི་ཅོད་པན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སོར་ལྔ་པ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་ཐོད་པ་ལྔ་ནི་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཐོད་པའོ། ། སྐ་རགས་ཞེས་པ་ནི་སྐྲའི་སྲད་བུའོ། ། ཐལ་བ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ལ་བྱུགས་པའི་ཐལ་བའོ། ། སྐྲའི་དག་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་མཆོད་ཕྱིར་ཐོགས་པའོ། ། ཅང་ཏེའུ་སྒྲ་ཞེས་པ་ནི་མི་ཤིགས་པ་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་དཔའི་བཟླས་པའོ། ། བཟླས་པ་ཡང་ཐིམ་པའོ། ། སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་མགྲོན་དུ་འབོད་ཅེས་པ་ནི་སྒྲའི་ཆ་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་གཟུགས་ཀྱང་སེམས་ཅན་དུ་འབྱུང་བའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་སྒྲ་ཙམ་ལ་ཆགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བཟླས་པ་དང་བསྒོམ་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་གིས་ཞེས་པ་ནི་འདིས་ རྡོ་རྗེ་ཐོད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

Therefore, "become" refers to the elements of the great primary constituents. These are also inexhaustible; the meaning is that by abandoning external food, drink, and so forth, the body is unmoving and protected. "The hair of a thief" refers to a thief executed by the king's decree. One must thoroughly examine whether it possesses the [required] marks or not. When it has the excellent marks, one should perform the descent according to the sequence of the faculties, and then make a supplication in order to request the skull-cup. At that time, he will also give the skull-cup together with the hair. Having taken it in that way, accomplishment will occur. That skull-cup which is placed upon the crown and shown to someone will bring whatever is desired under their control. "Arising from HŪṂ" refers to the crown made of Akṣobhya. Likewise, "five finger-widths" refers to the five skull-cups of the nature of the five Buddhas; these are the "Buddha-skulls." "Girdle" refers to a cord of hair. "Ashes" refers to the ashes smeared upon the body. "Hair-purifier" refers to the sacred thread worn for worship. "Sound of the hand-drum" refers to the recitation of the Sattva at all times within the indestructible [state]. Recitation is also absorption. "Inviting all sentient beings as guests" is because consciousness is focused upon the aspect of sound. Their form also arises as sentient beings. They, too, are attached to mere sound. For that very reason, it is taught as "recitation and meditation." "By those" means that one becomes a "Vajra-Skull-Holder," and thus it is so called.

456

འདོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདོད་པ་དང་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་བགེགས་རྣམས་སྤངས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ངོ་ཚ་བ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་བགེགས་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཧེ་རུ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ། ཧེ་རུ་ཀའི་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གང་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སེམས་མི་འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུངས་པ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་རྣམས་རྟེན་ཏེ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྦྱོར་བས་གཟིར། ། ཧེ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་སྐུ་ཉིད། ། རུ་ནི་ཉམས་མྱོང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས། ། ཀ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཉིད་དོ། ། བདག་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་གཟུགས་ཉིད། ། བྷ་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུན་འཇོམས་པ། ། བེ་ཏ་ནི་རིག་བྱ་རིག་བྱེད་མཚན། ། ཡོ་ནི་དངོས་པོ་གང་གང་ཞེས། ། གི་ནི་གཉིས་མེད་བརྟགས་པ་བརྗོད། ། བི་ནི་བདེ་ལ་གནས་པས་རིག། ཧ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གཟུགས། ། འབྱིན་དང་བུམ་ཅན་གང་བྱེད་པས། ། ལྔ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། རིགས་ནི་དུས་ཀྱི་གྲངས་ཉིད་དོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་ཡི་རླུང་ཉིད་དོ། ། སྤྱོད་པ་སྔོན་དུ་གང་གསུངས་ པ། ། རིགས་གཅིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། ། བརྟག་ཅེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཙམ། ། རང་རིག་པ་ཡི་སྔོན་དུ་འགྲོ། ། དུ་མ་ལ་སོགས་དེར་གསུངས་པ། ། རྩ་ཡི་ཁ་དོག་ཉེར་བརྟགས་པས། ། སྣ་ཚོགས་དུས་ནི་མདོར་བསྡུས་པ། ། རིགས་གཅིག་ཏུ་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད། ། དེ་ཡང་ སྐད་ཅིག་གཅིག་ཏུ་བཤད། ། མངོན་པར་རྫོགས་བྱང་ཆུབ་མཚན་ཉིད། །

Regarding the phrase "desire and so forth," one should abandon the obstacles to yoga such as desire, delusion, and the like. Likewise, shame is also an obstacle to the Great Yoga; thus it is so called. Regarding the phrase "Heruka and so forth," "the nature of Heruka" refers to that which is the nature of the dharmakāya, sambhogakāya, and nirmāṇakāya as coemergent. The yogi’s yoga-mind, the unchanging absorption, is taught as follows: "Relying on the avadhūtī, One is pressed by the application of absorption. He is the dharmakāya itself; Ru is the experience of the sambhogakāya; Ka is the nirmāṇakāya itself. The nature is the coemergent form itself. Bha is the destruction of the stream of saṃsāra. Ve is the characteristic of the known and the knower. Yo is whatever entity there may be. Gi expresses the imputation of non-duality. Vi is the awareness of abiding in bliss. Ha is the form of Vajrasattva. By performing the emission and the vase-breath, The five and so forth should be expressed. Family (rigs) is the very number of times. Maṇḍala (dkyil 'khor) is the winds of the five. Whatever was previously taught as conduct, The single family is inconceivable. Imputed (brtags) is mere bliss; It precedes self-awareness. The many and so forth are taught therein; By closely examining the colors of the channels, The various times are summarized, And one realizes them as a single family. That too is explained as a single instant, The characteristic of manifest, perfect awakening."

457

གང་ཕྱིར་ཞེས་སོགས་ཚིག་གིས་ནི། ། དུས་མང་པོ་ཡི་དོན་མེད་པའོ། ། གཉིད་ཅེས་པ་ནི་གཏི་མུག་ཉིད། ། རྣལ་འབྱོར་རིགས་པས་རྟག་ཏུ་སྤང་། ། སྤྱོད་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་སྟེ། ། བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་ལམ་ འགྲོ་བའོ། ། འདིར་ནི་ཐེ་ཚོམ་བྱ་བ་མིན། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་བདུད་ཀྱི་ལས། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་རྫོགས་བྱང་ཆུབ། ། སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བས་ནན་ཏན་གསུངས། ། ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ལས་འབྱུང་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ རྟོག་པ་ལྔ་པ་མདོར་བསྟན་པ་གསུམ་གྱི་མཐར་བཞི་པ་སླར་བཤད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཞུང་སླར་བཤད་པ་སྟེ་བཞི་པའོ། ། ། ། ད་ནི་དཔྱིད་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་མདོར་བསྡུས་པ་རྒྱུད་གཉི་གའི་བཤད་པ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་བསྡུས་ཏེ་ བསྟན་པ་སླར་བཤད་པས་བཞི་པ་གཞུང་ལུགས་མང་པོ་ཉིད་སྟོན་པ་འདི་གསུངས་ཏེ། ལྷ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྤྱོད་པའི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོག་པ་ལྔའི་གཞུང་ལུགས་གཏན་ལ་འབེབས་པའོ། ། གཟིགས་མོ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ ཉན་པར་འཚལ་བའོ། ། བདག་བྱིན་རླབས་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པ་གནས་སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་བདག་ཅག་ལ་བཤད་པ་འདིར་ཡང་ཅུང་ཟད་ལྷག་པ་དང་ཆད་པའི་དབང་གིས་འདི་གསལ་བའི་དོན་དུ་བརྗོད་དེ། དེས་ན་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དགོས་པ་ཅི་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་ཅི་ཞེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ།

By the words "For what reason," and so forth, the meaning of many [other] times is rendered purposeless. "Sleep" is delusion itself; it should be constantly abandoned through yogic reasoning. "Conduct" is the conduct of yoga; it is the activity that proceeds upon the path to awakening. Here, one should not entertain doubt. Conceptualization is the work of Māra; non-conceptualization is perfect awakening—this was emphatically taught by the Victors of the past. This is the certainty. "As it appears in the Saṃpuṭa" should be understood as before. This concludes the fourth section, the extensive commentary on the re-explanation of the fourth [chapter] of the three summaries of the fifth section of the Saṃpuṭatilaka, the King of Tantras, titled The Appearance of Mindfulness of the Correct View. Now, having condensed the three chapters that explain both tantras in the summary of the Vasantatilaka, the fourth section, which teaches many systems of tenets through re-explanation, is spoken. The words "From the deity," and so forth, establish the systems of the five sections, such as the section on conduct. "The spectacle" refers to the Blessed One’s command for Vajragarbha and others to listen. "Self-consecration" refers to what was previously taught in certain contexts; here, it is stated for the sake of clarifying the meaning, as there may be some additions or omissions. Thus, it should be applied as "How will it be?" Similarly, "The secret," and so forth, refers to the sixteen syllables. What is their purpose? It asks what their nature is. Likewise:

458

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལན་གྱིས་གསུང་། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ལས་བྱུང་བའི་འཁོར་རྣམས་ནི་སེམས་དཔའོ། ། དེས་ན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པའི་སྒྲའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཏེ་གང་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ ནི་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པའི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཉེ་བར་རྟོགས་པའོ། ། མཆོག་གི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཡང་རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེ་ཡང་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པའི་ཀུན་རྫོབ་པོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ། དེ་ཉོན་ཞེས་པའི་ཚུལ་ལོ། ། མདོར་བསྡུས་ནས་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མདོར་བསྡུས་ ནས་སོ། ། རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་ཀུན་གྱི་སྒྲ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྩ་གནས་ཏེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་སྲོག་གི་རླུང་ངོ་། ། དེའི་ངེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། འོན་ཀྱང་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་སྐད་བདག་གིས་ལ་སོགས་པས་བཤད་པ་གང་གསུངས་པའི་གནས་ ཅུང་ཟད་ཀྱིས་གསལ་བའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་གནས་དང་གནས་པ་དག་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིར་འགྲོ་བའོ། ། རྗེས་འོང་ཞེས་པ་ནི་ནང་དུ་འོང་པའོ། ། དེ་དག་གི་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་དུ་རྣམ་པར་བཞག་པས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མར་ བརྗོད་དོ། །

The Blessed One replied: Regarding the phrase "Vajrasattva" and so forth, "Vajrasattva" refers to the retinue arising from the vajra absorption (samādhi); that is the meaning of the term "Vajrasattva." For that very reason, "great compassion" is the nature of great pity, and whoever possesses such an intention will speak accordingly. Alternatively, "Vajrasattva" is the thorough realization of the object of the most profound meaning. The object of the supreme meaning is vajra wisdom, which is also the most profound conventional reality. Because of the absorption of Vajrasattva, he is "Vajrasattva"; this is the manner of saying, "Listen to that." "In brief" means in a summary of suchness (tattva). Regarding the phrase "the tantra" and so forth, here the word "all" refers to the locations of the channels of the body; their "tantra" is the life-sustaining wind (prāṇa). Its "certainty" is the authentic establishment. However, the phrase "A" and so forth clarifies slightly the location of what was spoken by the "Thus have I [heard]" and so forth. Regarding "always" and so forth, here the "going" refers to the outward movement that clarifies the abode and the dweller. "Returning" refers to the inward movement. By establishing these as the life-sustaining and downward-clearing winds, they are called "intermediate existence" (antarābhava) because of their arising and ceasing.

459

དེ་ཡང་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པའི་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་དེའི་གཟུགས་སུ་མཐོང་ངོ་། ། སེམས་ཀྱི་རྟག་འགྲོ་བ་ཞེས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བས་གཅིག་ལ་གཅིག་གིས་སེམས་ལས་ཁམས་རྣམས་བལྟ་ཞིང་ཁམས་རྣམས་ ལས་སེམས་བལྟའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་ཞུས་པ་འདི་གསུངས་ཏེ། ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཅི་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ལན་ནོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན་གསུངས་པ། གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁམས་ ཀྱི་སྒྲ་འདིས་གསང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་གི་བརྡ་གསུངས་སོ། ། འདི་དག་ཅེས་པ་ལ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་ཕྱི་དང་ནང་གཉི་གར་རྫོགས་པ་ལས། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཟབ་མོ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཕྱིར་རེའུ་མིག་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འཁྲུལ་འཁོར་རོ། ། དེ་ཡང་ལུས་ ལ་རྩའི་འཁོར་ལོར་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཡི་རིམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ། ཁྲག་གི་ཁམས་འབབ་ར་ས་ནཱ། ། ར་ད་པོ་ཡི་ཡི་གེ་ཡིས། ། ལྷ་ནི་ཆགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཡི་རིམ་པས་འཕོ། ། རེག་བྱའི་རྩ་ནི་མི་ཕྱེད་འགྱུར། ། ཧ་ཞེས་པ་ནི་མགོ་ཕྱོགས་པ། ། དེ་ནི་ལྷ་མོར་ཤེས་བྱ་ སྟེ། ། བདག་མེད་ཐིག་ལེ་མཚོན་པའོ། ། བད་ཀན་རྩ་ནི་མགྲིན་པར་གནས། ། སྱ་ཞེས་པ་ནི་མིང་དང་པོ། ། འདི་ལ་རྣལ་འབྱོར་མ་ལཱ་མ། ། འཕོ་བ་ཡང་ནི་གསུམ་པའོ། ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་སེམས་ཀྱི་རྩ། ། བ་ཞེས་པ་ནི་རླུང་རྒྱུན་ཅན། ། ནུབ་ཏུ་དུམ་བསྐྱེད་མ་ཉིད་དེ། ། ལྷ་མོ་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་ན་འཕོ། །

Furthermore, by means of the elements of former habitual tendencies, one perceives the form of one's own body as those very elements. Regarding the phrase "the constant movement of the mind," because of dependent origination, the elements are viewed from the mind, and the mind is viewed from the elements. In this regard, Vajragarbha asked this question, and "What are the elements?" and so forth is the inquiry. "How will they be?" is the meaning of "what." The Blessed One replied, which is the answer. If one asks what that is, it is said: "Secret," and so forth, refers to the symbolic terminology of the sixteen syllables, such as "secret" and the rest. Regarding the phrase "these," "Ra" and so forth, because they are perfected here in both the outer and inner, they are the yantra consisting of sixteen squares, which demonstrates the profound generation stage. Furthermore, these are described as the channel-wheels within the body. The sequence of these is as follows: The rasanā channel, through which the blood element flows, is indicated by the syllable ra; it is the deity whose nature is passion, and it shifts according to the sequence of the ḍākinīs. The sparśa channel becomes indivisible; the syllable ha is directed toward the head, and it should be known as the goddess, symbolizing the drop of selflessness. The kapha channel resides in the throat; the syllable sya is the first of the names. Here, the yoginī is Lāmā, and the shifting occurs as the third. The avadhūtī is the channel of the mind; the syllable va is the flow of the wind. In the west is Khaṇḍarohā herself; she shifts because the goddess moves.

460

ཆགས་པའི་རྩ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ། ། ར་ཞེས་པ་ནི་རོ་སྐྱེས་པ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱས། ། འཕོ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་བྱེད། ། ཚིལ་གྱི་རྩ་ནི་བརླ་ཉིད་ནི། ། མེ་ནི་དང་པོའི་ཡི་གེ་བཞིན། ། དེ་བཞིན་གཟུགས་ཅན་མར་ཞེས་བྱ། ། ཚིལ་གཟུགས་ཁ་ནི་མང་པོའི་ཕྱིར། ། དུས་མེ་ སྒྲ་གཅན་གྱིས་ནི་རྩ། ། ར་ཞེས་པ་ཡི་ཡིག་གཟུགས་ཀྱི། ། དེ་ནི་གཏུམ་མོའི་ལྷ་མོ་སྟེ། ། འཕོ་བ་ཡང་ནི་དྲུག་པ་ཉིད། ། རྒྱབ་ཀྱི་ཆ་རུ་ཤཱི་བའི་རྩ། ། བ་སྤུའི་རྩེར་སོང་པུཀྐ་སཱི། ། མེ་ཞེས་པ་ནི་རྟག་དང་པོ། ། ཚིགས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་གཟིར། ། བཤང་བའི་རྩ་ནི་ཆུ་སོར་གནས། ། ས་ཞེས་པ་ཡི་མིང་ཅན་གྱིས། ། དེར་ནི་གཽ་རཱི་ཤེས་པར་བྱ། ། འཕོ་བ་ཡང་ནི་བརྒྱད་པར་འདོད། ། ཞག་གི་རྩ་ནི་རྒྱུ་བ་ཉིད། ། དེ་ནི་རི་ཁྲོད་མ་རུ་གྲགས། ། རྦ་ཞེས་པ་ཡི་ཡི་གེ་འདི། ། འཕོ་བ་མཆོག་གི་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། པགས་པ་ཙཽ་རཱིར་ཡང་དག་བརྗོད། ། རྨ་དང་པོ་ཡི་ཡི་གེ་མིང་། ། རྩ་དེ་རྣ་བ་གཉི་ག་ན། ། དེ་བཞིན་འཕྲོ་བ་བཅུ་པའོ། ། རུས་པའི་རྩ་ནི་ཀེང་རུས་ལ། ། ནྱ་ཞེས་པ་ཡི་ཡི་གེ་ཉིད། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ནི་རོ་ལངས་ཉིད། ། རྩ་རྣམས་ཐམས་ཅད་འབབ་པ་ཅན། ། ཟ་ཕོད་ཆུ་ཡི་བུ་ག་ལ། ། ས་ཡི་གདན་ལ་ཡང་དག་གནས། ། རྡོ་རྗེ་ལམ་གྱི་ནང་ ན་ནི། ། དེ་ཡང་འཕོ་བ་རྒྱུ་བའོ། ། གློ་བ་ལ་ནི་གཡུང་མོར་བརྗོད། ། དཱ་ཞེས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་སྲོག། འཕོ་བ་ཡང་ནི་བཅུ་གསུམ་ཉིད། ། ཟླ་བ་ཉི་མ་འཆར་དང་ནུབ། ། པདྨའི་རྩ་ནི་སྒོ་དགུ་རྣམས། ། སྠི་ཞེས་པ་ལ་རྟག་ཏུ་གནས། ། འདི་ནི་འཕོ་བའི་ཐིག་ལེ་རྣམས། ། ཧེ་རུ་ཀ་ནི་ཚོགས་གཙོ་ བོ།

The channel of attachment is everywhere; "ra" is that which is born of taste. It is the expansion of the Vajrasattva family and pervades all transferences. The channel of fat is in the thighs; "me" is like the first letter. Likewise, it is called Rūpiṇī; because the form of fat is manifold, it is Kālarātri. The channel of Rāhu is "ra," the form of the letter; that is the goddess Caṇḍālī, and the transference is the sixth itself. In the back part is the Śivā channel; having gone to the tips of the body hairs, it is Pukkasī. "Me" is the first of the permanent; it pierces all the joints. The channel of feces is located in the bladder; by the name "sa," one should know it as Gaurī. The transference is also asserted as the eighth. The channel of grease is the movement itself; that is renowned as Śavarī. This letter "bha" is the form of the supreme transference. The skin is correctly called Caurī; the name is the first letter of the wound. That channel is in both ears; likewise, the transference is the tenth. The channel of bone is in the skeleton; it is the letter "nya" itself. The Yoginī is Vetālī, the one in whom all channels flow. The eater is in the water orifice; she dwells perfectly upon the seat of earth. Within the path of the vajra, that too is the movement of transference. In the lungs, she is called Ḍombī; the life-force based on the letter "da." The transference is the thirteenth itself. The rising and setting of the moon and sun; the channel of the lotus is in the nine gates. It always dwells in "sthi"; these are the drops of transference. Heruka is the chief of the assembly.

461

། ཁུ་བའི་རྣམ་པར་གྱུར་བཅོམ་ལྡན། ། ཏ་ཞེས་པ་ནི་སྣལ་གཟུགས་ཅན། ། ཁུ་བའི་བུ་གའི་གཙུག་ཏོར་ལ། ། བཅུ་དྲུག་ཆ་ལས་སྐྱེས་སངས་རྒྱས། ། ལྷ་མོ་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མོའི་འཁོར་ལོའོ། ། ཡི་གེ་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཅུ་དྲུག་པ་ཏཱའི་ བདག་ཉིད་ནི་སྣལ་མའི་གཟུགས་རྩ་དང་སྒྲའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་ཆ་གཅིག་བཅུ་དྲུག་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ད་ནི་ཁམས་རྣམས་བསྐྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ ར་ཞེས་པའི་སྒྲ་ནི་ཆགས་པ་ཆེན་པོའི་ཉི་མ་སྤྲོས་པའི་ཕྱིར་མེ་སྟེ། དེ་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཁྲག་གོ། ། ཁྲག་ལས་མཁྲིས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཆགས་པ་དང་ཚོར་བ་དག་གི་བདེ་བ་ལས་མཁྲིས་པ་འབྱུང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་གི་ནང་ནས་ར་གསུམ་གྱི་ངེས་པ་ཞེས་དགོངས་ ཏེ། དེ་ཡང་ཁྲག་དང་རོ་དང་མེའི་ཁམས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ས་མ་པ་ཞེས་པ་ལ་སྱེ་ཞེས་པ་གཅིག་དང་ས་ཞེས་པ་གཉིས་ཏེ་གསུམ་དང་སྠི་ཞེས་པ་དང་བཞིའོ། ། འདིར་སྠི་ཞེས་པ་དང་། འབྲེལ་བའི་ཐ་དང་འབྲེལ་བའི་སར་ ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་སི་དང་ལྷན་ཅིག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མ་ཞེས་པ་གསུམ་ཡང་འདིར་མེ་ཞེས་པ་དང་རྨ་ཞེས་པའོ། ། རྦ་ཞེས་པ་ནི་གཅིག་ཉིད་དོ། ། དེ་བསྡུས་ན་ཡི་གེ་བརྒྱད་ནི་རྩ་བརྒྱད་དོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ་བད་ཀན་དང་བཤང་བ་དང་གཅི་བ་དང་རྒྱུས་པ་རྣམས་ས་ཞེས་པ་བཞིས་ཤེས་ པར་བྱའོ། །

The Blessed One who has become the form of the seminal fluid; the syllable ta is the form of the thread. In the uṣṇīṣa of the seminal fluid’s aperture, the Buddha is born from the sixteenth part. The goddess is taught in that way; this refers to the goddess’s wheel, which consists of the nature of fifteen syllables. Likewise, the nature of the sixteenth, tā, is the thread-form, the channel, and the nature of sound itself. Because the Blessed One is of a conventional nature, that bodhisattva is called the "sixteenth part," which is the single part. Now, in order to teach the generation of the elements, the passage beginning with ra is spoken. Here, the sound ra is fire because it radiates the sun of great passion; that which perfectly arises from it is blood. From blood comes bile; this means that bile arises from the bliss of passion and feeling. Likewise, among the sixteen syllables, the intention is the certainty of the three ras. These are the elements of blood, taste, and fire; this is the certainty because they are spoken of as the "three elements." Similarly, regarding samapa, there is one sye, two sas, and sthi, making four. Here, sthi should be understood as the tha connected to it and the sa connected to it. Thus, it is together with si. Likewise, the three mas here are me and ma. Rba is one. When condensed, these eight syllables are the eight channels. Namely, phlegm, feces, urine, and sinews are to be known by the four sas.

462

དེ་བཞིན་དུ་མ་ཞེས་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་ཚིལ་དང་ཤ་དང་པགས་པའོ། ། རྦ་ཞེས་པ་ནི་ཞག་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདོད་ཅེས་པ་ནི་བད་ཀན་ཏེ་དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྡུལ་དང་རྒྱུས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དེ་ནི་གཙོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་བད་ཀན་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་གསུམ་ལས་བྱུང་བ་ཏ་ཞེས་པས་ ནི་ཁུ་བའོ། ། ན་ཞེས་པ་ནི་རུས་པའོ། ། སྠི་དང་འབྲེལ་བའི་ཐ་ཡང་བརྗོད་དོ། ། དེས་ན་པདྨ་ཞེས་པ་ནི་རང་འབྱུང་དང་ཁུ་བར་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ཡང་། རྫས་དང་ལྡན་པས་མཛེས་པ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་ལས་རླུང་དུ་བརྗོད་ཅེས་པ་མི་ཤིགས་པའི་རྡོ་རྗེ་ ལྟ་བུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། ཧ་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བར་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རུས་པའི་མཚམས་རྣམས་སུ་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་མདུད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཚིགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པའོ། ། ར་ས་མ་པཾ་ཞེས་པ་ནི་ར་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་འདི་བཞིའི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཡི་གེ་ བཅུ་གཅིག་གིས་ཁམས་བཅུ་གཅིག་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་པཾ་ཞེས་པ་སེམས་སྟོང་པའི་དུས་སུ་ཚིགས་རྣམས་ལ་འཕྲོ་བ་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་དང་རླུང་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་ཁྱབ་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བརྗོད་དེ། དེ་ལྟར་ས་བོན་ལྔ་ཞེས་པ་ནི་ར་ས་མ་པ་པཾ་ངོ་། ། ཁམས་འདི་རྣམས་ལས་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་པ་དང་བསྐྱེད་པར་བརྗོད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྩེ་མོར་ར་ཞེས་པ་ནི་ས་བོན་ལྔའི་ནང་གི་ར་ནི་ཆགས་པ་དང་མེ་དང་རོའི་རང་བཞིན་གཞན་ལས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྩེ་མོ་སྟེ་ཞི་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་བཞི་ཞེས་པ་ནི་ས་མ་བ་བའོ། །

Likewise, the three syllables ma represent fat, flesh, and skin. Rba should be understood as grease. ’Dod refers to phlegm (kapha); that which arises from it are the dust and the sinews. Similarly, regarding the term gtso bo (the principal), it arises from the three elements of phlegm and so forth. By the syllable ta, semen is indicated. Na refers to the bones. The tha associated with sthī is also mentioned. Therefore, padma is said to be the self-arisen and the semen. Furthermore, it is said: "It is beautiful because it possesses substance." Thus, that which is described as the wind arising from the three elements is like the indestructible vajra. For that very reason, it is certain that: "Ha is said to be all-pervading." Likewise, "at the joints of the bones" means that by the nature of the knots of the avadhūtī, it pervades all the articulations. Rasama paṃ refers to the eleven elements taught by the eleven syllables mentioned prior to these four syllables, ra, sa, ma, and paṃ. Similarly, here, paṃ refers to the time when the mind is empty; its pervading the joints in the midst of bile, phlegm, and wind is called the element of the mind. Thus, the "five seed-syllables" are ra, sa, ma, ba, and paṃ. From these elements, all sentient beings are said to be born and produced. Regarding ra at their "peak," among the five seed-syllables, ra is the peak because it is the principal [element] of passion, fire, and taste; this is the meaning of the word śi. Therefore, the "four seed-syllables" are sa, ma, ba, and ba.

463

དེ་ཡང་ར་ལས་ཁམས་བཅུ་ གཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ར་གསུམ་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཏཱཾ་ནཱ་ཐ་གསུམ་ནི་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་དང་ཚིལ་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་རྫས་གསུམ་སྟེ་ཁམས་དྲུག་ལས་ཁམས་བཅུ་གཅིག་འབྱུང་ངོ་། ། སེམས་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ལྔ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་ ས་བོན་བཞིའོ། ། གང་དུ་སྦྱིན་ཞེ་ན་གསུངས་པ། ད་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་གློ་བ་ཞེས་པའི་མིང་ཅན་སྙིང་ངོ་། ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་བཅུ་གཅིག་དང་བཞི་སྟེ་གཉིས་བསྡོམས་ན་ཁམས་བཅོ་ལྔའོ། ། རེ་མིག་གནས་སུ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་དུའོ། ། ས་བོན་ལྔ་པོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་སྔོན་དུ་ གསུངས་པའི་ར་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ཁམས་བཅུ་དྲུག་གི་འཁྲུལ་འཁོར་ལ་རེ་མིག་བཅུ་དྲུག་ཅེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ར་ནི་གསུམ་མོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ས་ནི་བཞིའོ། ། མ་ནི་གསུམ་མོ། ། བ་ནི་གཅིག་ཁོ་ནའོ། ། བ་ནི་ལྔ་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཏཱཾ་ནཱ་ཐ་དང་ ཞེས་པ་བཞིའི་ནང་ནས་འབྱུང་བས་ན་སྔ་མའི་ཁམས་བཅུ་གཅིག་གོ། ། འོན་ཀྱང་ར་གསུམ་ནི་གསུང་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། ས་བཞི་ནི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མ་གསུམ་ནི་རིན་ཆེན་གཙོ་བོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་ དུ་ཏཱཾ་ནཱ་ཐ་ད་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་རིམ་པ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་དང་། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །

Furthermore, this is because eleven elements arise from the syllable ra. Thus, the three ras and likewise the three tāṃ-nā-thas are the three substances of blood, semen, and fat; from these six elements, eleven elements arise. Mind is all-pervasive. Likewise, regarding the phrase "the five seed-syllables" and so forth, these are the four seed-syllables of earth and the other elements. If one asks where they are bestowed, it is said: the syllable da is the heart, which is named the "lung." The eleven elements arising from that and the four [others] make fifteen elements when combined. "In the position of the grid" means in the heart. "The five seed-syllables" means those born from that. Alternatively, regarding the sixteen-element yantra arising from the previously mentioned ra and so forth, such as blood and the rest, it is called the "sixteen grids." Among those, there are three ras. Likewise, there are four sas. There are three mas. There is only one ba. Pa is the fifth. Thus, because they arise from the four—tāṃ-nā-tha-da—there are the previous eleven elements. However, the three ras are the nature of Speech. The four sas are the nature of Body. The three mas are the nature of the Principal Jewel. Ba is the nature of Amoghasiddhi. Pa is the nature of Akṣobhya. Likewise, tāṃ-nā-tha-da is Wisdom, the nature of Vajrasattva. Thus, in successive order, they are the natures of perception, form, feeling, formations, consciousness, and wisdom.

464

དེ་བཞིན་དུ་ཧ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དབྱངས་ཡིག་དྲུག་པ་ ཞེས་པ་ནི་ཨུའོ། ། བསྡུས་ན་ཧཱུཾ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མིང་ཅན་ནོ། ། དེ་ཡང་ཡི་གེ་ལྔ་སྟེ། དེ་སྦྱིན་ཞེས་པ་གནས་བཅུ་དྲུག་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྲོག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡི་གེ་བཅོ་ལྔའི་ནང་ནས་གཙོ་བོའི་གཟུགས་ཧ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཧ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཙམ་མོ། ། དེས་ན་ཀུན་ནས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འདུས་པ་ཞེས་པ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་རྣམས་གང་བཤད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དོ། ། ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་འདུས་པ་ནི་སྒྲ་ཙམ་མོ། ། རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་མཚོན་བྱར་ཐིམ་པར་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྒྲའི་ཚུལ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་རིག་པ་གཉིས་མེད་པའི་སྒྲ་ཙམ་ལས་སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་རང་བཞིན་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་སྦྱོར་བའོ། ། ལྱ་པ་ཕྱིས་པའི་ལྔ་པའོ། ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་བརྟན་པར་བྱས་ནས་འབྱུང་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། སྒྲའི་ཚུལ་ལས་ཞེས་པ་ནི་སྒྲ་ནི་སྒྲ་ཙམ་གྱི་ཚུལ་ཏེ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་གཉིས་ངག་ཏུ་བརྗོད་པའི་ཚུལ་གྱི་ སྔོན་དུ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པས་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒྲུབས་ཏེ། དེས་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ་དེ་ནི་དཔྱིད་དུ་བརྗོད་དོ། །

Likewise, regarding the syllable ha and so forth, the "sixth vowel" is u. When condensed, this is hūṃ, which is the name for consciousness. Furthermore, there are five syllables; the certainty is that they are given because consciousness, by the nature of the life-force (prāṇa), circulates through the sixteen locations. Likewise, among the fifteen syllables, the principal form is ha and so forth; it is the mere sound of ha. Therefore, "the gathering of all Buddhas from all sides" refers to the yoga tantras, which are all that has been explained regarding wind, bile, and phlegm. "Buddhas everywhere" refers to the aggregates, elements, and sense bases. Their gathering is the mere sound. The meaning is that they should be dissolved into the signified self-knowing wisdom (svasaṃvedana-jñāna). Therefore, "from the manner of sound" and so forth means that from the mere sound of non-dual self-knowing awareness, the nature of the mind—which is the inseparability of emptiness and compassion—is the nature of the seed of awakening, the characteristic of the wisdom body (jñānakāya), the supreme unchanging union. The fifth [vowel] is elided. This should be connected as: "having stabilized the element of wisdom, it arises." If one asks why, it is said: "from the manner of sound" means the manner of the mere sound, the way the āli and kāli are articulated in speech. Having first accomplished self-knowing wisdom through hearing, reflection, meditation, and so forth, that which reaches the ultimate limit is the wisdom body Vajradhara; that is described as "spring."

465

དུས་ཐམས་ཅད་གང་དུ་ཡང་མ་སོང་བ་མ་འོངས་པ་དེ་ཉིད་སྒྲ་ཙམ་གྱི་སྒྲ་ནི་ཐིག་ལེར་བརྗོད་དོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ ན། གསུངས་པ། འདིར་གང་གི་ཕྱིར་སྒྲ་ཙམ་གྱི་སྒྲ་ནི་གང་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཐིག་ལེའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་བསྐྱེད་པའི་ས་བོན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྒྲ་ཙམ་མོ། ། དེས་ན་སྒྲའི་རང་བཞིན་ཐིག་ལེའོ། ། དེ་ཡང་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པའི་གཟུགས་ ཅན་ཤེས་རབ་མ་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའམ་བདག་མེད་མ་འབྱུང་བ་སྟེ་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གི་རིག་པ་བཟང་པོ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་ཁམས་གསུམ་པར་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁམས་ གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དམ་ཚིག་ཅེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་པའོ། ། དེའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་ མྱུར་ཆེས་པར་ཐོབ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་སྟེ་གང་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཐོག་མ་ཞེས་པ་ནི་སྒྲ་ཙམ་གྱི་དུས་སུའོ། ། དབུས་ཞེས་པ་ནི་ད་ལྟར་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བའི་དུས་སུའོ། །

The future, which has not gone anywhere at any time, is that very sound of mere sound, which is described as the bindu. Why is that? It is said: "In this context, because the sound of mere sound is that which is without beginning, it is the bindu of emptiness endowed with the supreme of all aspects. It is 'mere sound' because it is devoid of the seeds of generation. Therefore, the bindu is the nature of sound. Furthermore, it arises as the Wisdom Consort, Vajravārāhī or Nairātmyā, who possesses the form of the aspects of the objects of knowledge. This is because, through the power of former aspirations, the excellent awareness—the ālayavijñāna—emanates as the form of the Buddha within the three realms; this is the certainty." By that very [reason], regarding the phrase "the samaya" and so forth: "the samaya" refers to the teaching of manifest, complete awakening in a single instant to the sentient beings of the three realms. "Its conduct" refers to the teaching of the dharma of the three vehicles and so forth. "Its sphere of activity" refers to the swift attainment of awakening through hearing, reflection, and so forth. Likewise, regarding the phrase "in the three worlds" and so forth: a yogi such as this is difficult to find; whoever possesses such an intention will be described in that way. "The beginning" refers to the time of mere sound. "The middle" refers to the present time of the arising of the Tathāgatas.

466

དེ་བཞིན་དུ་མཐའ་མར་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཇི་སྲིད་ནམ་མཁའི་མཐར་ཐུག་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་གནས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ངེས་པའོ། ། འདིར་བསྲུབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་བསྲུབ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དོ། ། བསྲུབ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུད་དོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་བསྲུབ་པ་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་ཞེ་ན། འདིར་གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་དངོས་པོའི་དབྱེ་བས་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེས་ན་དེ་བསྲུབས་པས་བླ་ན་ མེད་པ་ཐོབ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམས་སུ་ཐབས་ཀྱི་དངོས་པོའི་དབྱེ་བས་བསྲུབ་པས་མཚོན་བྱའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་སྦྱོར་བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གཉིས་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཇི་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་འདིའི་ རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྔགས་བཟླས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་སྦྱོར་བའི་བསྒོམ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུད་བཤད་ཀྱིས་ཉོན་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། ། འདིར་རྒྱུད་ཅེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་འདུས་པའི་གནས་སུའོ། ། བཤད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་མཚོན་ བྱའོ། ། དེ་ཡང་ཉོན་ཞེས་པ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་གཞན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཡིན་པས་ན་གཞན་དབང་ངོ་། ། བཤད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་རྒྱུད་དོ། ། ཉོན་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རྒྱུད་དོ། །

Likewise, "at the end" means that the nature of all phenomena remains perfectly present without interruption until the limits of space in order to act for the benefit of sentient beings; this is the certainty of the yogi. Regarding the phrase "churning" and so forth: here, "churning" is the Yoga Tantra (yogatantra), and "churned" is the Wisdom Tantra (prajñātantra). If one asks why "churning" is the Yoga [Tantra], it is because here, through the differentiation of the entities of wisdom, the characteristics of the mental absorptions (samādhi) arise. Therefore, by churning that, the meaning is that the unsurpassed is attained. Likewise, in the Wisdom Tantras, through the differentiation of the entities of method, it is churned for the sake of the cause to be illustrated. Therefore, the union of these is the inconceivable non-dual primordial wisdom (jñāna). "Just as" refers to the cause and result, the recitation of mantras (mantra), and so forth. The word "and so forth" refers to the meditation on the union to be explained. "Likewise" connects to "listen to the explanation of the tantra." Here, "tantra" refers to the locus where wisdom and method are gathered. "Explanation" means that which is to be illustrated. Furthermore, "listen" means to comprehend. Likewise, because the word "tantra" is the continuum of others, it is the dependent nature (paratantra). "Explanation" is the imputed nature (parikalpita). "Listen" is the thoroughly established nature (pariniṣpanna).

467

རྒྱུད་དེ་གསུམ་གྱི་དགོངས་པས་གང་བསྒྲུབ་བྱ་དང་ སྒྲུབ་པ་དང་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དོ། ། དེས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་སྒྲུབ་པ་པོ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་བེམས་པོ་མ་ཡིན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། དེ་ཡང་མེད་པས་ན་རྣམ་པར་ མི་རྟོག་པ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་སོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ལ་ལ་ཡིད་ལས་བྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཀུན་དོར་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གང་ཡང་དགའ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས། ། སྙིང་ནི་དགའ་བར་བྱེད་པ་ནི། ། དེ་ཡང་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཙམ། ། དེ་ཡང་ཆགས་ དང་བྲལ་བའི་ཚུལ། ། གཞན་ཡང་དེ་དང་དེ་གཉི་ག། སྲིད་པ་ཡི་ནི་དང་པོའི་རྒྱུད། ། ཁ་ཅིག་གི་ནི་ཡུལ་ལ་ཡང་། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་བདག་དངོས་ལས། ། མྱ་ངན་འདས་པ་གཞན་ན་མེད། ། ཡང་གསུངས་པ། ངེས་པ་ལ་སོགས་དོན་ནི་འདི། ། ཟབ་མོའི་ཚུལ་ནི་དཔའ་བོས་གསུངས། ། ཤེས་རབ་དམན་ལ་རྣམ་ཤེས་ནི། ། གཟུང་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་། ། ཁ་ཅིག་གཉིས་ཀ་ལས་གྲོལ་བའོ། ། ཟབ་མོས་འཇིག་པ་འཇིགས་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་མར་མེ་བལྟམ་པ་ཡི། ། འདི་ཡི་རྩེ་མོ་རྒྱུན་ནི་འབར། ། མར་ཁུར་ནུབ་པའི་སྡོང་བུ་ཡང་། ། མར་ཁུ་ཟད་པས་སྡོང་བུ་དེ། ། ལྡོག་པ་ཡི་ནི་དུས་སུ་ཐོབ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཡེ་ཤེས་འདི། ། དེ་ལྟར་མ་རིག་ཟད་པའི་ཕྱིར། ། རྣམ་ཤེས་འདི་ནི་ལྡོག་འགྱུར་ཏེ། ། མར་མེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་འདས། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་གསུངས་པ། མ་རིག་པར་ནི་གང་བརྗོད་པ། ། རྣམ་ཤེས་གཡོ་བའི་རྒྱུ་ཡིས་ནི། །

According to the intent of those three tantras, the nature of that which is to be accomplished, the practice, and the practitioner is mere cognition (vijñaptimātra). Therefore, the practitioner engages with non-conceptual entities. Non-conceptuality, moreover, is not insentient; it is emptiness, a conceptualization free from the grasping at a self. Since that [grasping] is absent, it is described as non-conceptuality free from the grasping at a self. Whatever conceptualization arises from the mind is of a nature to be entirely abandoned. Furthermore: Whatever form is accompanied by joy, Which causes the heart to rejoice, That too is mere conceptualization; That too is the manner of being free from attachment. Moreover, both of those are the first tantra of becoming. For some, even regarding objects, There is no nirvāṇa other than The non-conceptual reality of the self. It is also said: This meaning, such as certainty and so forth, Was taught by the Hero in the profound manner. To those of inferior insight, consciousness Appears in the form of subject and object. Some are liberated from both; The profound causes fear in the fearful. In that way, like a lamp being lit, The flame of its tip burns continuously. When the oil is exhausted, the wick Also reaches the time of its cessation. Likewise, this wisdom, Because ignorance is thus exhausted, This consciousness will cease; Like a lamp, it is nirvāṇa. It is also said: That which is called "ignorance" Is the cause of the movement of consciousness.

468

གཞན་དབང་ལ་སོགས་ སྦྱང་བའི་ཕྱིར། ། རིག་པ་བཟང་པོ་དེ་དག་གསུངས། ། འོན་ཀྱང་བྱིས་པ་མཁས་རྣམས་ཀྱིས། ། རྣམ་པར་རིག་པ་རྟག་བཏགས་ཕྱིར། ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་སྣང་ཚུལ་གྱིས། ། ཟབ་མོའི་ཚུལ་ནི་སུན་འབྱིན་བྱེད། ། ཀུན་རྫོབ་དང་ནི་དོན་དམ་ལམ། ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་དོན་གསུངས་པ། ། འདི་ ནི་ཟབ་མོའི་ཚུལ་གསལ་བ། ། བླ་མའི་རིམ་པས་ཤེས་པར་བྱ། ཐེག་པ་གསུམ་ལ་མོས་པ་ཡིས། ། བསྟན་པ་རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་ཕྱིར། ། དེ་རྣམས་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་འཇུག། ཀུན་བརྟགས་ལ་སོགས་རིམ་པ་བཞིན། ། ཀུན་བརྟགས་དང་ནི་གཞན་གྱི་དབང་། ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་ དེ་བཞིན། ། ཁ་ཅིག་ཕྱོགས་ནི་རྣམ་བཅས་ཏེ། ། རྣམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྟགས། ། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་བློ་འཕེལ་ཕྱིར། ། དངོས་པོ་ཙམ་ཞིག་གཞག་པ་ཡིན། ། ཀུན་བརྟགས་ལ་སོགས་སྣང་བ་ཡི། ། རང་བཞིན་དུ་ནི་གསུམ་མིན་ནམ། ། དེ་རྣམས་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འགྲུབ། ། མཚན་ མོ་ལ་སོགས་རིམ་ཇི་བཞིན། ། ཇི་ལྟར་བློ་ནི་འཕེལ་ཕྱིར་ཡིན། ། རང་གི་ཕྱོགས་ལ་མཉེས་པར་གསུངས། ། ལུང་དང་ཚད་མ་རྒྱས་པ་ནི། ། འབའ་ཞིག་མ་གསུངས་གཞན་ལའང་ཡོད། ། ཞི་བྱེད་ལ་སོགས་ལྷ་ལྔ་པོ། ། དེ་རྣམས་རང་རང་ལུང་རྣམས་སུ། ། སྣང་བ་གསུམ་ནི་ཡིད་ཆེས་ ཕྱིར། ། བུམ་པ་ཡི་ནི་དཔེ་བཞིན་དུ། ། འདིར་ནི་རྟག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན། ། གཉི་ག་ཡང་ནི་སྤྱོད་པར་མཚུངས། ། སྟོང་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་ཐ་དད། ། ཇི་ལྟར་མི་ནི་རིགས་བཞི་ཡི། ། ཆ་ཤས་རྣམས་ལ་དབྱེ་བ་མེད། ། དེ་བཞིན་སྣང་ལ་སོགས་སྣང་བ། ། སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་ གསུངས། ། ཐུན་མོང་སྟོང་གསུམ་རང་བཞིན་ཕྱིར། །

In order to purify the dependent nature and the rest, those excellent knowledges were taught. Nevertheless, because the ignorant and the learned impute [things] as permanent cognitions, they refute the profound system through the manner in which blue and so forth appear. The meaning of the two truths—the conventional and the ultimate path—was taught; this is the clarification of the profound system, which should be understood through the stages of the Guru. Because of devotion to the three vehicles, and because the teaching is for the age of contention, they engage in those practices. The imputed and so forth are in successive order: the imputed, the dependent, and the thoroughly established. Likewise, some maintain that the position is with aspects, while others impute it as being without aspects. In order to increase the intellect of the ignorant, only the mere entity is established. Are the three not the nature of the appearances of the imputed and so forth? They are established as direct perception itself, just as in the sequence of night and so forth. How is it for the sake of increasing the intellect? It was taught to please one's own position. The scriptures and valid cognitions are extensive; they were not taught in isolation, but exist in others as well. The five deities such as Śāntikara and so forth—because the three appearances are trustworthy in their respective scriptures—they are always taught here, like the example of a vase. Both are equal in practice; they differ only in the position of emptiness. Just as there is no division among the parts of the four castes of humans, likewise the appearances of blue and so forth were taught by the Buddhas of the past. Because the common nature is the three thousandfold world system, [it is so].

469

སྙིང་སྟོབས་སོགས་ཡོན་ཏན་སྦྱོར་ལས། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ། དེ་ལྟར་གང་ལ་དགོས་ཡོད་པ། ། དེ་ལ་བདག་གིས་ཚིག་འདི་བརྗོད། ། དེ་ནི་དོན་གསུངས་མ་ཡིན་ཏེ། ། ཅི་ཕྱིར་འདིར་བརྗོད་ཅེས་གསུངས་ ཏེ། ། འདིར་ནི་ཀུན་བརྟགས་ལ་སོགས་གང་། ། ཁྱོད་ཀྱིས་བརྗོད་པའི་ཚིག་ནི་ཉིད། ། སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་ཆ་ཤས་བཞིན། ། དེ་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཐུན་མོང་ཉིད། ། སྣང་བ་ལ་སོགས་སྣང་གསུམ་ཉིད། ། སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་མཚུངས་མེད་ཕྱིར། ། གང་ཕྱིར་དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་ལ། ། མུ་སྟེགས་རྣམས་ལ་མཚུངས་འདི་ཡིས། ། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྙིང་པོར་འགྱུར། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་འདུས། ། དངོས་པོའང་དེ་ཡི་ནང་དུ་འདུས། ། དེ་བཞིན་འདིར་ནི་མན་ངག་གིས། ། ཀུན་བརྟགས་ལ་སོགས་སྣང་བ་གསུམ། ། ཚིག་ཙམ་ཕྱིར་ནི་མཚུངས་པ་ མེད། ། དེ་ལྟར་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི། ། ཐེག་པ་གསུམ་ནི་འདུས་པ་སྟེ། ། ཆོས་བསྡུས་ལ་སོགས་པ་རུ་ནི། ། སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་དག་གསུངས་ཕྱིར། ། དེ་བཞིན་འདིར་ནི་མན་ངག་ལས། ། གང་ཕྱིར་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་དོན། ། ཀུན་དགའ་བོ་ནི་ཕྱག་རྡོར་ཞེས། ། ཤཱ་རིའི་བུ་ནི་བྱམས་པ་ སྟེ། ། རབ་འབྱོར་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའོ། ། དེ་བཞིན་མཽད་གལ་གྱི་ནི་བུ། ། ནམ་མཁའི་མཛོད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན། ། དེ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པར་བྱ། ། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་སྣ་ཚོགས་པའི། ། མིང་རྣམས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི། ། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་མིང་དུ་མའོ། ། འོན་ཀྱང་ཐེག་པ་གསུམ་གསུངས་ པ། ། ཆོས་གང་གིས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས། ། སེམས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་སྣ་ཚོགས་པ། ། རྩོད་པ་ཙམ་ནི་འབའ་ཞིག་དང་། །

Because all sentient beings arise from the application of qualities such as sattva and the rest, I shall speak these words to whoever has need of them. That is not the meaning of what was said; for it was asked, "Why is this spoken here?" In this context, whatever is the imagined nature (parikalpita) and so forth, those very words spoken by you are like the parts of a person and so on. Therefore, everything is common [to all]. The three appearances, such as the appearance of light and so forth, are peerless in the way of Mantra. Because of this, for all things, through this similarity with the non-Buddhists (tīrthika), the Mantra Vehicle becomes the essence. All things are included within it, and that [essence] is also included within them. Likewise, here, by means of the pith instructions (upadeśa), the three appearances—the imagined and so forth—are not similar merely because of the words. Thus, the Mantra Vehicle is the convergence of the three vehicles. Because it is taught in the Dharmasaṃgraha and other texts that the various [vehicles] are completely pure, likewise, here, by means of the pith instructions, in some places the meaning is as follows: Ānanda is Vajrapāṇi, Śāriputra is Maitreya, Subhūti is Samantabhadra, and likewise, Maudgalyāyana is said to be Gaganagañja. One should understand it in such ways. The various names that precede a single entity are many names for a single entity. Nevertheless, the three vehicles were taught so that sentient beings, through whatever dharma, [may be led]; it is merely a matter of debate.

definitionཀུན་དགའ་བོ “Ānanda” — A major śrāvaka disciple and personal attendant of the Buddha Śākyamuni during the last twenty-five years of his life. He was a cousin of the Buddha (according to the Mahāvastu , he was a son of Śuklodana, one of the bro

definitionཤཱ་རིའི་བུ “Śāriputra” — One of the principal śrāvaka disciples of the Buddha, he was renowned for his discipline and for having been praised by the Buddha as foremost of the wise (often paired with Maudgalyāyana, who was praised as foremost in

adherencePinned rendering paraphrased here: action; self

checkAutomatic check: bracketed gloss waived.

termལས → action

termབདག → self

termསྔགས → mantra

termཆོས → dharma

termཀུན་དགའ་བོ → Ānanda

termཤཱ་རིའི་བུ → Śāriputra

470

བློ་འཕེལ་བ་ནི་ཉིད་འགྲུབ་པ། ། གཞན་རྣམས་ལ་ནི་ཕྱིར་བཟློག་པ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་བརྟུལ་སེམས་ཅན་གྱི། ། རྒྱུ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་མཆོག། རྩོད་པའི་དུས་ ལས་གཞན་པ་ཡི། ། དུས་རྣམས་ལ་ནི་གཏན་དབབ་མིན། ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་འགྲུབ་འགྱུར་བ། ། སྐྱེ་བ་སྔ་མར་རྟོགས་ཕྱིར་རོ། ། འོན་ཀྱང་གསང་སྔགས་ཐེག་ཆེན་ལས། ། མ་རྟོགས་དངོས་གྲུབ་རྙེད་མི་འགྱུར། ། དེ་ཡང་སྔོན་དུ་མོས་པ་ཡིས། ། ཉན་ཐོས་སེམས་ཀྱིས་སྦས་པ་ ཡིན། ། དེ་ཕྱིར་རྫོགས་ལྡན་སོགས་དུས་སུ། ། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྙིང་ལ་གནས། ། སྐྱེ་བ་འབུམ་ཕྲག་དུས་ནས་སུ། ། དེ་མ་རྟོགས་པར་དངོས་གྲུབ་མེད། ། གཉི་གའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། ། བྱང་ཆུབ་དམ་པ་གསུངས་པ་ཡིན། ། དེ་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་ལ་སོགས་ཀུན། ། མན་ངག་ གི་ནི་ནང་དུ་འདུས། ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་སྣང་བ་ནི། ། འདུས་བྱས་ཐ་མལ་པ་རུ་འདོད། ། འདུས་བྱས་རྣལ་འབྱོར་མ་ཡིས་གསུངས། ། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་མལ་གསུངས། ། འདུས་བྱས་སྣང་བ་འབའ་ཞིག་མིན། ། གང་ཅུང་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པའི། ། ཕྱོགས་དང་གར་མཁན་གྲངས་མེད་པ། ། དེ་དག་ ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཉིད། ། མ་རིག་པ་ཡང་དེར་ཟད་འགྱུར། ། རིག་པ་བཟང་པོ་ཡི་ནི་རྒྱུ། ། ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་དག་མི་གཡོ། ། གཞན་དུ་སངས་རྒྱས་རྙེད་མི་འགྱུར། ། དེ་ཡང་འདུས་བྱས་སྒོམ་པ་པོས། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་དེ་ཁོ་ན། ། དེ་ནི་མེད་ཅིང་དེ་ཡང་མེད། ། བདག་ལ་བརྗོད་དུ་མེད་ པས་བརྒྱན། ། རྣམ་གྲངས་སྦྱོར་ལས་སངས་རྒྱས་འབྱུང་། ། དེ་ལྟར་སྙིང་རྗེ་ལ་དམིགས་པའི། ། བློ་ལྡན་ནན་ཏན་ཤེས་བྱ་བ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར། །

The increase of the intellect is itself accomplishment; for others, it is a reversal. By that very means, the cause for sentient beings is the supreme Mantra Vehicle. It is not established for times other than the Age of Conflict. That which is accomplished through the three vehicles is because of realization in previous births. However, from the Secret Mantra Mahāyāna, one will not find accomplishment without realization. Furthermore, through prior devotion, it is concealed by the mind of a hearer (śrāvaka). Therefore, during the Kṛtayuga and other times, the Mantra Vehicle dwells in the heart. From the time of hundreds of thousands of births, without realizing that, there is no accomplishment. Relying on the limits of both, supreme awakening was taught. Thus, all such things as the imputed (parikalpita) are included within the pith instructions. The appearance arising from that is asserted as the ordinary conditioned. The Yoginī taught that the conditioned is ordinary; she taught it as ordinary for the childish. It is not merely the appearance of the conditioned; whatever is the ultimate, the directions, and the countless dancers—all those are the very source. Ignorance (avidyā) is also exhausted therein. The cause of excellent awareness (vidyā) is that knowledge and the object of knowledge are unmoving. Otherwise, a Buddha will not be found. Furthermore, by the meditator of the conditioned, that non-conceptual reality is neither existent nor non-existent. Adorned by the inexpressible self, the Buddha arises from the application of synonyms. Thus, the wise one who focuses on compassion and knows the application should act for the benefit of sentient beings.

471

བྱིས་པ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་སྤྱད། ། གང་ཡང་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས། ། རྟག་ཏུ་སྣང་བའི་མིང་ཉིད་ཀྱིས། ། དུས་ཙམ་ ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཉིད། ། དམ་པའི་དོན་ནི་དངོས་པོ་མིན། ། དེ་རྣམས་རིག་པ་མི་ཤེས་པས། ། འདིར་ནི་ལྟ་བ་ཉམས་པ་ཉིད། ། གང་ཡང་རིགས་པས་ཤེས་པ་ནི། ། དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་གཞན་དུ་མིན། ། དམ་བའི་དོན་གྱི་ལྟ་བ་ཡིས། ། སངས་རྒྱས་པ་ནི་མྱང་འདས་འགྲོ། ། ལྟ་བ་གཞན་ནས་ སེམས་ཅན་ཡང་། ། དམ་པའི་དངོས་པོས་གྲོལ་བར་འགྱུར། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་དང་ནང་དུ་རྣལ་འབྱོར་བསྐྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐྱེ་གནས་ཞེས་པ་ནི་ལྟེ་བའི་དབུས་སུའོ། ། རྩ་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་ལ་ལ་ནཱ་དང་ར་ས་ནཱ་གཉིས་སོ། ། ཁུ་བ་ཞེས་ པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རང་འབྱུང་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། འདུས་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་རྩ་གཉིས་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་དམ་པའི་ཡུལ་ལ་ནི་སྒྲའི་ཚུལ་ལོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སྙིང་ སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཀྱིས་ནང་དུ་བསྐྱེད་པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྱུང་བའི་གནས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྐྱེ་གནས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྩ་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ལ་བསམ་དུ་མེད་པ་འབྱུང་སྟེ། སྙིང་སྟོབས་དང་། སྣང་བ་དང་། ལུས་དང་། སེམས་དང་། སྟོང་པ་དང་། ཟླ་བ་དང་། ཤེས་རབ་དང་། མཚན་མོ་དང་། གཞན་དབང་དང་ཨོཾ་དང་ཨཱཿའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་དང་། སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་། ངག་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་།

One should practice correctly like a child. Whatever the non-Buddhists [assert] by the very name of "constant appearance," it is merely a designation for time. The ultimate is not a functional entity. Because they do not know that knowledge, their view here is impaired. Whatever is known through reasoning—that itself is the Buddha, and not otherwise. Through the view of the ultimate, the Buddha goes to nirvāṇa. Through other views, even sentient beings will be liberated by the ultimate reality. Likewise, in order to show the generation of yoga externally and internally, it is said: "The place of birth," and so forth. "The place of birth" refers to the center of the navel. "The two channels" refers to the lalanā and rasanā. "Semen" refers to the conventional bodhicitta. Likewise, the self-arisen should also be understood. Regarding the phrase "those," the "dharmadhātu" is the avadhūtī. "Union" is because of the union of the two channels. Regarding the ultimate object, it is the manner of sound. Likewise, the half-verse beginning with "sattva" and so forth shows the internal generation. The source of the elements is the dharmadhātu, the place of birth. Therefore, from the channels, the inconceivable and the unthinkable arise: sattva, appearance, body, mind, emptiness, moon, insight, night, dependent nature, OṂ, and ĀḤ. Likewise, rajas, increase of appearance, speech, mental factors, great emptiness, [and so forth].

472

ཉི་མ་དང་། ཐབས་དང་། ཉིན་མོ་དང་། ཀུན་བརྟགས་པ་དང་ ཨ་དང་ཧྲཱིཿའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མུན་པ་དང་། སྣང་བ་ཐོབ་དང་། ཡིད་དང་། མ་རིག་པ་དང་། སྟོང་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྒྲ་གཅན་དང་། ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་དང་། མཚམས་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་དང་། ཧཱུཾ་དང་ཕཊ་དོ། ། ཡེ་ཤེས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམས་སུ་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ ཀྱི་བདག་ཉིད་གྲངས་མེད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རང་བཞིན་དུ་དགོངས་པའོ། ། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་དེ་རྣམས་ལ་སྲིད་པར་འབྱུང་བར་བརྗོད་དོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཞེས་གསུངས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། སྙིང་སྟོབས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཀྱིས་དེའི་དོན་བཤད་དེ་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསོད་ནམས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་མ་དང་ཕ་སྦྱོར་བ་སྔོན་དུ་གསུངས་སོ། ། དངོས་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་བཤང་གཅི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ལུས་ཅན་ནོ། ། བརྗོད་ཅེས་པ་ནི་སྦྱོར་བའོ། ། རུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། རྣམ་གཉིས་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་ནི་ཕ་དང་མའི་ཁམས་ཀྱི་དབང་གིས་སམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་སྲོག་ལས་སྲོག་ཏུ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་མང་པོའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཅིག་ཅེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་སྒྲའི་བདེ་བའོ། ། དུ་མ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། །

The sun, method, day, the imputed, and the syllables A and Hrīḥ. Likewise, darkness, the attainment of light, the mind, ignorance, the great emptiness, Rāhu, the perfect union, the junction, the thoroughly established, and the syllables Hūṃ and Phaṭ. The Buddha intends that the nature of these wisdoms is the identity of body, speech, and mind, which is of an immeasurable nature. Those derived from the elements are said to arise in existence. Why? Because it is said, "By its very nature," it is the very nature of the Buddha. Regarding that, the meaning is explained by the half-verse beginning with "Sattva" and so forth. Because one enjoys merit through former habitual tendencies, the union of mother and father was taught first. The term "entity" refers to the ālaya-vijñāna in that same way. Likewise, regarding "feces and urine" and so forth, the term "Vajra-holder" refers to the one possessing the body of the nirmāṇakāya of Vajrasattva. "Expressed" means the union. "Bone" and so forth are easy to understand. "Arising from two" means by the power of the elements of the father and mother, or because the nature of the mind arises as life from the bodhicitta and the vital breath, due to its many characteristics. Likewise, "one" refers to the bliss of the sound of self-awareness. "Many" refers to the nirmāṇakāya.

473

དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཡང་རྩའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་དང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུའོ། ། རྒྱུ་བ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱས་པར་ནི་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྣམས་ལ་རླུང་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་དང་དྲུག་བརྒྱ་རྣམས་རྒྱུའོ། ། དེས་ན་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ཆས་གང་དུས་དེས་ནི་འདི་བྱ་བའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། དེའི་ཞེས་གསུངས་ ཏེ། རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྣམས་ཀྱི་རྩ་རེ་རེ་ལའོ། ། སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་དང་སྟེང་དུ་སྒོ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བའོ། ། དེའི་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་འོག་དང་སྟེང་ལས་གང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་སྤྲོ་བའི་དུས་སུའོ། ། འོག་གི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་བ་ནི་སྡུད་པའི་དུས་སོ། ། དེ་དག་གི་ཞེས་པ་ནི་གཡོན་དང་གཡས་སུ་ སྲོག་འཕོ་བའི་དུས་སུའོ། ། འདུས་དུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་རྩ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་སྲོག་རྒྱུ་བའི་དུས་སུའོ། ། ལྷ་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་འཕོ་བའི་ཕྱིར་ཐིག་ལེའི་མཚོན་པ་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པ་རླབས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉེ་བར་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ དུ་འགྱུར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། ད་ནི་གོང་དུ་འཕོ་བའི་སྦྱོར་བས་གཏུམ་མོའི་སྦྱོར་བའི་དངོས་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྟེང་གི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་རྩ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་དེའི་གང་དུ་བསྐྱེད་པའི་གནས་དེར་སྒོ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནི་སྤྱི་བོའི་གནས་སྟེང་གི་སྒོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །

Furthermore, the naturally abiding nature of the bodhisattvas is the Vajra-holder, the wisdom body (jñānakāya). Regarding the phrase "of the channels" and so forth, this refers to the practitioners and the present time. "Circulating" means that, in detail, twenty-one thousand six hundred winds circulate through the seventy-two thousand channels. Therefore, by the portion of the seventy-two thousand channels, this is what is to be done at that time. If one asks why, it is said: "of that," meaning of each of the seventy-two thousand channels. "Gate" refers to the two gates, the lower and the upper. "Of those two" means that as for where they circulate from the lower and upper, it is at the time of emanation. Circulating from the lower gate is the time of withdrawal. "Of those" refers to the time when the life-force (prāṇa) shifts to the left and right. "At the time of gathering" means at the time when the life-force circulates mutually among the channels. "Deity" means that because it shifts into the avadhūtī, the very symbol of the drop (bindu)—which is without intrinsic nature and without waves—becomes the object of the absorption (samādhi). Therefore, "becomes" is intended to mean that one becomes the Vajra-holder himself. Now, in order to show the actual practice of the inner heat (caṇḍālī) through the yoga of the upward shift, the phrase "the upper gate" and so forth is used. Here, because all the channels circulate, the place where they are generated becomes a single gate. That is the crown of the head, which is called the "upper gate."

474

དེ་ཉིད་ཀྱི་སྲོག་རྒྱུ་བའི་བུ་ག་ནི་འོག་གི་སྒོའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་འོག་གི་སྒོར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྲོག་གི་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་སོ། ། སྟེང་གི་སྒོ་རུ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་གནས་སུའོ། ། ཁམས་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་གོང་བུའི་བ་སྤུ་དང་པགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་གནས་རྣམས་སུའོ། ། འཇུག་པར་བསམ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྲོག་གི་རླུང་བསམ་པར་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་སོ། ། རྩ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་རྩའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། འདུས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཐིམ་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེས་ན་སྟེང་སྒོར་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ བསྐྱེད་པའི་གནས་སུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ནིའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། ། དེ་ཞེས་པ་ནི་དེར་རོ། ། ལུས་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ལའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་སོ། ། རྟག་ཏུ་གནས་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་བཞིའི་ནང་དུ་འདུས་པར་གནས་སོ། ། དེ་ལས་ནི་མི་ བསྐྱོད་པའོ། ། ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་གར་རོ། ། སྠི་ནི་རང་འབྱུང་གི་མེ་ཏོག་གོ། ། ཏ་ནི་ཁུ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྟེང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་སྟེང་གི་སྒོ་ལ་འཁྲུལ་འཁོར་གསུམ་མོ། ། སྒོ་དགུ་ཞེས་པ་ནི་རྩ་དགུས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའོ། ། དེ་ཡང་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་ པ་ནི་ཞུས་པའོ། ། དེ་ཡང་སྔོན་གྱི་ཚིག་གི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རྟག་ཏུ་བཞུགས་ཞེས་པ་དང་འབྲེལ་ཏོ། ། དེ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་པ་ནི་བསྟན་པའི་སླར་བཤད་པ་གསུངས་པའོ། ། ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ།

The channel through which its life-force flows is the lower gate. Consciousness abides in the application of the life-force at that very lower gate. "At the upper gate" refers to the place of birth. "The elements" refers to the locations of the elements of the physical mass, such as the body hair, skin, and so forth. "One should contemplate the entry" means one should contemplate the life-force wind endowed with consciousness. "The yogi" refers to the mind. "All the channels" refers to the channels of the yoginīs. "Assembled" means they become dissolved. Therefore, "at the upper gate" refers to the place of generation according to the previous method. The word "itself" (nyid) is used for emphasis. "That" (de) means there. "Body" (lus) means in the body. "Constantly" (rtag tu) means uninterruptedly. "The Vajra-holder" (rdo rje can) refers to the element of primordial wisdom (jñāna). "Constantly abides" means it abides assembled within the four elements. From that, it is Akṣobhya. Now, likewise, it is at the heart. "Stha" is the self-arisen flower. "Ta" is the semen itself. Likewise, "above" and so forth refers to the three mechanical wheels at its upper gate. "Nine gates" means it is completely surrounded by nine channels. If one asks what that is, it is the address "O Blessed One," which is the request. Furthermore, this connects with the previous phrase, "constantly abides." Regarding that, "he replied" means he spoke the explanation in response to the teaching. If one asks what was said, it is stated:

475

གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་འཁྲུལ་འཁོར་གྱི་སྒྲས་ནི་རྩ་ སོ་སོ་རྣམས་ཀྱི་བསྐྱེད་པའི་གནས་རྣམས་སུ་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སྨིག་རྒྱུའི་སྐུད་པ་བཞིན་རྩ་གསུམ་འཁྲུལ་འཁོར་གྱི་གཟུགས་འཁྱིལ་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་གནས་ཏེ། དེ་ཉིད་སུམ་འཁྱོགས་ཐོང་བའི་ཆ་བྱད་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལ་ ཆུང་ངུ་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་འཇུག་པས་ས་འོག་གནས་མ་རྣམས་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འབྲིང་ཞེས་པ་ནི་ཨཱཿགནས་པའི་ཕྱིར་ས་སྤྱོད་རྣམས་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་ཧཱུཾ་ལྡང་བའི་ཕྱིར་མཁའ་སྤྱོད་རྣམས་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་དང་། ལམ་གསུམ་ དང་། མིག་གསུམ་དང་། སྐུ་གསུམ་དང་། ཐར་པ་གསུམ་དང་། འཇིག་རྟེན་གསུམ་དང་། སྲིད་པ་གསུམ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་དང་། དུས་གསུམ་དང་། ཐུན་མཚམས་གསུམ་དང་། ཁམས་གསུམ་དང་། འགྲོ་བ་གསུམ་དང་། ཕོ་བྲང་གསུམ་དང་། ས་བོན་གསུམ་ དང་། གྲུ་གསུམ་དང་། གནས་གསུམ་དང་། ཡོན་ཏན་གསུམ་དང་། ཡི་གེ་གསུམ་དང་། སྣང་བ་གསུམ་དང་། རང་བཞིན་གསུམ་དང་། ཁམས་གསུམ་དང་། ཞལ་གསུམ་དང་། ཐབ་ཁུང་གསུམ་དང་། གཟུགས་གསུམ་གྱི་རིམ་པས་གྲངས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཀ་བ་གཅིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྐང་པ་ནས་མགོའི་བར་དུ་ནོར་ལས་རྒྱལ་ཞེས་པའི་རླུང་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་སྒོར་དགུ་ཞེས་པ་ནི་ནོར་ལས་རྒྱལ་ཞེས་པ་ལ་སྣལ་མ་ཕྲ་མོ་སྒོ་དགུའི་བདག་ཉིད་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་རྒྱུ་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་ བྱའོ། །

Regarding the phrase "the three" and so forth: here, the term "yantra" (yantra) refers to the locations where the individual channels are generated. Within these, by way of the divisions of body, speech, and mind, the three channels abide in the form of a coiled yantra, like a mirage-thread. That very [coiling] is described as the three-fold curved implement, the element of the wisdom of Vajrasattva. In that regard, "the small" refers to the generation of the subterranean deities through the entry of OṂ. Likewise, "the medium" refers to the generation of the terrestrial deities through the abiding of ĀḤ. Likewise, "the supreme" refers to the generation of the celestial deities through the arising of HŪṂ. Similarly, there are three maṇḍalas, three paths, three eyes, three bodies, three liberations, three worlds, three states of existence, three suchnesses, three times, three junctions, three elements, three classes of beings, three palaces, three seed-syllables, three triangles, three locations, three qualities, three syllables, three appearances, three natures, three realms, three faces, three hearths, and three forms; through such a sequence, they become innumerable. Thus, regarding the maṇḍalas and so forth, the phrase "one pillar" and so on refers to the wind called "Victorious over Wealth" (Dhananjaya), which is the support for the entire body from the feet to the head. Regarding the "nine gates" of that very [wind], it is so called because the subtle threads of the wind—such as the life-force (prāṇa) and so forth—flow through the nine gates of the "Victorious over Wealth" [wind].

476

རགས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་ལ་སོགས་པ་རླུང་ལྔ་རྣམས་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་ལྷ་ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བུ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྣལ་མ་ཕྲ་མོ་རྣམས་སྦོམ་པོ་ཉིད་ དུ་འགྱུར་རོ། ། བུ་ག་ཞེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྒོར་སོན་པའོ། ། དགུ་ཞེས་པ་ནི་ཀ་བ་གཅིག་དགུའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་རྣམས་རེ་རེས་གསུམ་གསུམ་གྱི་བུ་ག་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཐ་མ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིར་ཐ་མ་ནི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཨོཾ་ཞེས་པ་ལུས་ཀྱི་སྒོར་ལུས་ལ་ཁྱབ་ པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྦོམ་པོ་ཞེས་པ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱུ་བའི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། ལྷ་མོ་རྣམ་པར་སྤྲུལ་ཞེས་པ་ནི་བཤང་བ་དང་། གཅི་བ་དང་། ཤེལ་དང་། རང་འབྱུང་དང་། ཁུ་བ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཅན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་སུ་སྤྲུལ་ཞེས་པའི་ དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་སེམས་ལྡན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ལྔ་སྟེ་ཁམས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་གཉིས་ཀྱི་སྒོའི་མཆོག་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། ། དེ་ཡང་ངག་གི་སྒོ་དུས་རྣམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་པའི་ཚིག་ གི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཏེ། དེས་ན་འགྲོ་བ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བརྟགས་པའི་རྒྱུད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ། རྐང་གཅིག་ཅེས་པ་སྐྱེས་བུའི་ཁྱད་པར་རོ། །

"Coarse" refers to the five winds, such as the life-sustaining wind and so forth, which are the five maṇḍalas that are the nature of the five aggregates. Their "exalted deities" are the five Tathāgatas, Vairocana and so forth. Likewise, "apertures" and so forth refers to the subtle threads becoming coarse. "Apertures" refers to those that have reached the gates of the eyes and so forth. "Nine" refers to the nature of nine pillars. Each of those has three apertures. Regarding the statement "at the end" and so forth, "end" here means because of entering; "Oṃ" is for the purpose of pervading the body at the gates of the body. By that very [means], "coarse" refers to Locanā and the others, who are the movement of the maṇḍalas of earth and so forth. "The emanation of the goddesses" means the emanation into the body of feces, urine, semen, blood, and the space-element of the vital essence; that is the meaning. Furthermore, "possessing mind" and so forth are five synonyms for the culmination of the yogi, because they are the nature of the five elements. Likewise, "always" is the definitive establishment of the supreme gate of the two syllables. That is also by the distinction of the phrase "moving at all times through the gate of speech"; therefore, it is the word of the mental factors arising from the mind of the world's conceptualization. By that very [fact], it is the "imagined tantra." Regarding "in that way" and so forth, "one leg" is a distinction of the person.

477

རྐང་བཞི་ཞེས་པ་བ་ལང་དང་རྟ་དང་མ་ཧེ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རྐང་གཉིས་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རླུང་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སོགས་པའི་སྒྲ་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་པོ་ཉིད་དོ། ། འགྲོ་བ་ཞེས་པ་ནི་དུས་དེའི་ཚེ་སྐྱེས་པ་དང་ཡུལ་འཁོར་དང་རྒྱལ་པོའི་གནས་ལ་སོགས་ པར་བརྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་རང་བཞིན་དུ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་པ་རླུང་ཡང་རླུང་གཅིག་གི་ཁྱད་པར་ལ་དབང་ཆེན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིར་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་རྟག་ཏུ་ཡི་ གེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་གནས་ཞེས་པ་ནི་སྒྲས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལྟར་གནས་ཞེས་པ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་ཏེ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། དེ་ལ་ཐིམ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་དང་། བཤད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་གང་ཐིམ་པ་ཡང་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་ཉེ་བར་ མཚོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཤད་པས་ཐིམ་པ་རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་མ་སོང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་ཆོ་ག་ནི་དབང་པོ་དྲུག་ཡུལ་ལ་འཇུག་པར་བསྟན་ཏོ། ། འདིར་བཤད་པ་འཇུག་པ་ དང་། འགྲོ་བ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་རྣམས་ལ་ཐིམ་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཞེས་པ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །

"Four-legged" refers to the distinctions of cattle, horses, buffalo, and so forth. The word "and so forth" includes bipeds and the like. "Their winds and so forth" is said because of the movement of the maṇḍalas that are about to be explained. The word "and so forth" also refers to the five maṇḍalas themselves. "Beings" refers to the examination of those born at that time, as well as the countryside, royal residences, and so on. They arise as its nature. Likewise, regarding "the wind is of four types," the wind itself is described as having four types, such as the Great Indra (Mahendra) and so forth, as distinctions of a single wind. If one asks why that is, it is said: "That which is called mind," and so forth. "Abiding" refers to what was previously explained as the meaning of the two syllables. Thus, it is expressed by the word "abiding." "Thus abiding" refers to the classes of sentient beings, which are of two types. In that regard, one should understand the teaching and explanation of dissolution and so forth; here, whatever is dissolved is for the purpose of indicating all objects. Likewise, by the explanation, "dissolution is constant" means that because it is gathered within all things, it has not gone away at any time. Similarly, the ritual of "entering" is taught as the engagement of the six sense faculties with their objects. Here, the explanation of "entering," "going," and "all sentient beings" is for the purpose of seeing all things, because at that time they are of that very nature. Precisely because of that, because they dissolve into them, "going" is the characteristic of birth.

478

དེ་བཞིན་དུ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འགྲོ་བའོ། ། གང་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་དེ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་བེམས་པོའི་བློས་རྟོགས་པས་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་འཁོར་བ་རྣམས་སུ་འགྲོའོ། ། གང་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་རྟག་ཏུ་བེམས་པོའི་མ་ཡིན་པའི་བློའི་ཁྱད་པར་གྱིས་རྟག་ཏུ་དམ་པ་ལ་སྤྱད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་འགྲོ་ ཞིང་ང་རྒྱལ་མེད་པར་འགྲོ་བའོ། ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དགའ་ལྡན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་འགྲོའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ནས་འཁོར་ལོ་བཞིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་རྒྱུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གོས་དཀར་མོའི་རང་བཞིན་མགྲིན་པའི་འཁོར་ལོ་ནས་རྒྱུ་སྟེ། གཡོན་དང་གཡས་ཀྱི་སྣ་ཁུང་ནས་སྟེང་དུ་རྒྱུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་དཔྲལ་བའི་འཁོར་ལོ་ནས་སྣའི་བུ་ག་གཉིས་ཀའི་ལོགས་ནས་རྒྱུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དབང་ཆེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ ནི་ལྟེ་བའི་འཁོར་ལོ་ནས་ཐད་ཀ་ཞེས་པ་མདུན་དྲང་པོར་རྒྱུའོ། ། ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་སྙིང་གའི་འཁོར་ལོ་ནས་འོག་ཏུ་འགྲོ་བས་རྒྱུའོ། ། ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་དང་མཉམ་པོར་རྒྱུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། འདི་རྣམས་ ཀྱི་ལོག་པའི་དངོས་པོ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་ལྷའི་རང་བཞིན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ལྔའི་རླུང་ལས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Likewise, there are mundane and supramundane migrations. Those who are mundane, having realized through the dull intellect of the childish, migrate into the saṃsāra of the six realms. Those who are supramundane, however, are the noble ones who, through the distinction of an intellect that is never dull, always proceed to the higher realms characterized by the practice of the sublime, and proceed without pride. Thus, they proceed to the Buddha-fields such as the Heaven of Joy and so forth. The phrase "in that way" and so on is easy to understand. Then, in order to show the movement of the five maṇḍalas through the classification of the four wheels, it is said: "Fire and..." and so forth. Here, the fire maṇḍala, which is the nature of Pāṇḍaravāsinī, flows from the throat wheel; it flows upward through the left and right nostrils. Likewise, the wind maṇḍala flows from the forehead wheel through the sides of both nostrils. Likewise, the great powerful (earth) maṇḍala flows straight ahead from the navel wheel. The water maṇḍala flows downward from the heart wheel. The space maṇḍala flows simultaneously with the four maṇḍalas. For that very reason, the phrase "the third" and so on is easy to understand. These have three inverted entities; the phrase "Vairocana" and so on is because the winds of the five Buddhas are generated through the nature of the meditational deities of the maṇḍalas.

479

སྟེང་གི་སྒོ་རུ་ཞེས་པ་ནི་རྩ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་གནས་རྣམས་སུ་ལུས་ཀྱི་ཁམས་ལ་རླུང་མི་གཡོ་བའོ། ། དེ་བཞིན་ དུ་འོག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་སྣའི་བུ་ག་ལ་སོགས་པ་ནས་བྱུང་ནས་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་རྣམ་པར་གནས་ཞེས་པ་ནི་རླུང་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་གནས་སོ། ། དེ་ནས་སྟེང་དུ་གཤེགས་གསོལ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱི་བོ་ནས་བསྐྱེད་པའི་རྣམས་སུ་བླ་མའི་མན་ངག་གིས་ སྟོང་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྤྱན་དྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། འགྲོ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་རྣམས་ལ་འགྲོ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་གྱི་ཚིག་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་གསུངས་པ། ཐམས་ཅད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཡང་སྡུད་པ་པོ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཉིད་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། ད་ནི་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་ པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ཞུ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་དྲིས་པ་ཞུས་པའི་རྗེས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་པ་བྱས་ནས་དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཉེས་ནས། སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཅན་དེ་ལ་ཚིག་འདི་ཞུས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་བསྟན་ཏེ་ཞེས་པ་ནས་བདག་ལ་བཤད་དུ་གསོལ་བའི་བར་དུ་ཞུས་པའོ། །

Regarding the phrase "at the upper gate," it refers to the winds remaining unmoving within the bodily elements at the locations where the channels are generated. Likewise, "below" refers to their exhaustion after emerging from the nostrils and so forth. "They abide there" means that the Tathāgatas truly abide by virtue of the very movement of the winds. Then, "supplicated to depart above" means that through the guru’s oral instructions, those generated from the crown of the head become empty. Similarly, "invited" and so forth refers to the entities of the mental factors. "Always" means at all times. "Moving" refers to the movement toward objects and subjects. Likewise, the words of the nature of "ḍākinī" and so forth are easy to understand. Thus it is said: all of this is the word of the Blessed One. Therefore, in order to clear away any fault of his own as the compiler, he intends to show that the Blessed One himself is the teacher by saying "this is..." and so forth. Now, in order to show the various requests of the yoginīs such as Nairātmyā, he says "Then..." and so forth. "Then" means that after Vajragarbha had asked his questions, the goddesses made offerings to the Blessed One, and then, the Blessed One being pleased, they addressed these words to the "Great Being," who possesses the saṃbhogakāya. This is shown by the request from "teach" up to "please explain to me."

480

དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་ཅིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་དང་བཤད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རབ་ཏུ་ བྱེད་པ་འདི་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལན་གྱི་ཚིག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གནས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་པ་ནི་རབ་གཏུམ་མོ་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཤེས་པར་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་ འཆད་བཞིན་པ་སླར་བཤད་པ་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འདིར་མ་བཤད་དོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་དྲུག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་གཞུང་བསྟན་པ་སྟེ་དང་པོའོ། ། ། ། ད་ནི་རྩ་བའི་འཁོར་ལོ་ཇི་ལྟར་ བྱུང་བའི་གནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ལུས་ཀྱིའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ཁྱད་པར་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་གའི་དབུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ནི་འདིར་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རེ་རེའི་སྙིང་པོར་རྩའི་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པའི་དབྱེ་བས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་དུས་བརྗོད་དོ། ། པདྨ་ཞེས་པ་འདིར་པདྨའི་སྐྲ་ནི་སའོ། ། དེ་ཡང་འདབ་མ་བརྒྱད་ཅེས་པ་ནི་ཞིང་བརྒྱད་ཀྱི་རྩའོ། ། ལྟེ་བར་བབས་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་རྣམ་ པའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་སོན་པའི་རྩ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུན་གྱི་ཆགས་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་རྩ་མར་མེའི་རྒྱུན་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མར་མེ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་ཅན་ནོ།

Then, regarding the phrase "the Blessed One spoke," this refers to the various teachings and explanations beginning with "Listen!" and so forth, which extend from this chapter up to the end of the second chapter; these are the words of the Blessed One’s response. Likewise, regarding the phrase "in this place" and so forth, "ḍākinī" refers to the twenty-four, such as Pracaṇḍā and the rest; "should be known" is the definitive statement. The rest is easy to understand. However, because what is being explained will be clarified again later, it is not explained here. This concludes the first chapter of the extensive commentary on the sixth kalpa of the Saṃpuṭatilaka-tantrarāja, titled The Illumination of the Mindfulness of the Correct View. Now, in order to show the location from which the root wheels arise, the text says "Then" and so forth. "Furthermore" refers to the body of the yogi. Precisely because of that, it is for the sake of the Great Being, the distinction of the body of the Tathāgata. Likewise, regarding the phrase "in the center of the heart" and so forth, here the essence of each of the seventy-two thousand channels is described as the extremely subtle time through the divisions of the Cakrasaṃvara channel-wheels. "Lotus" here refers to the "hair of the lotus," which is the earth element. Furthermore, "eight petals" refers to the channels of the eight fields. "Descended to the navel" refers to the aspect of the all-pervading space. The "channel that has reached its center" is the channel of the continuous great passion of the stream of compassion, like the stream of a lamp. Precisely because of that, it has a form like a lamp.

481

། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་ཆུ་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཁ་ནི་ཐུར་དུ་ཞེས་པ་ནི་རྩ་ཐམས་ཅད་དང་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ ལས་བདུད་རྩིའི་རོ་དགུག་སྟེ། སེམས་ཀྱི་ཆུ་ཤིང་གི་མེ་ཏོག་བཞིན་རོ་གཅིག་པར་གྱུར་པས་མདུན་དུ་དམིགས་བཞིན་པས་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེའི་དབུས་ཞེས་པ་ནི་རྩ་བའི་ཆགས་པའི་རྩ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུའོ། ། གནས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་མཐའ་དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དཔའ་བོ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྲོག་གོ། ། ཡུངས་ཀར་སྦོམ་པོའི་ཚད་ཙམ་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་ཧཱུཾ་ངོ་། ། ཇི་ལྟར་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུའི་རྩེ་མོ་ནས་ཁུ་བའི་ཐིག་ལེ་འཛག་པ་པདྨར་ཧཱུཾ་ལྟུང་པ་དེའི་བར་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟར་ སྣའི་རྩེ་མོ་ནས་སྲོག་ཡུངས་ཀར་ཙམ་སྲོག་རིང་པོ་འགྲོ་བའོ། ། དེས་ན་འགྲོ་བ་ཧཱུཾ་མི་ཤིགས་པ་སྲོག་ས་བོན་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། འཛག་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ས་བོན་མི་འཛག་པའོ། ། དེ་ཡང་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་དབུས། ། རྟག་ཏུ་འདོད་པ་ལ་རོལ་པ། ། འགྲོ་དང་ འོང་ལ་སོགས་པ་ཡི། ། དེ་ཚེ་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་བཞུགས། ། ས་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་ཀུན་ཏུ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་གནས་རྒྱས་པས། ། སྐྱེ་བ་དང་ནི་འཇིག་འཇོམས་ཕྱིར། ། རྒྱུ་བའི་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་སྤྱོད། ། ཏ་ཞེས་པ་ནི་སྣལ་མ་སྟོང་། ། བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་གོ་རིམ་ལས། ། དེ་ཡི་དབུས་གནས་དཔའ་བོ་ ནི། ། ཟེའུ་འབྲུ་གསང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། ། དེ་བཞིན་ཏིལ་ཀ་ཞེས་པ་ལ། ། ཏ་ནི་ཨ་སྔོན་འགྲོ་བ་ཡིས། །

Likewise, regarding the passage beginning with "the plantain tree" and so forth: "the mouth downward" means that from all the channels, objects, and subjects, the taste of nectar is summoned. Because it becomes of a single taste like the flower of the plantain tree of the mind, it is visualized in front for the sake of the forms of both cyclic existence and nirvāṇa. Likewise, "in its center" means in the center of the channels of the root passion. "Abiding" means the life-force like a vajra hero, because all conceptual constructions have been abandoned. "The size of a thick mustard seed" refers to the ultimate bodhicitta in the form of the drop (bindu), the syllable HŪṂ. Just as the drop of fluid falls from the tip of the vajra-jewel into the lotus, in that interval are the coemergent [wisdoms]. Thus, from the tip of the nose, the life-force the size of a mustard seed—the long life-force—proceeds. Therefore, it is applied as "the moving HŪṂ, the indestructible life-force seed." "It is not leaking" means that the seed of awakening does not leak. Furthermore, regarding what is called "meditative concentration" (dhyāna): "BA" refers to the center of the vajra; "always sporting in desire," "going and coming," and so forth—at that time, Hevajra resides there. "SA" refers to all words; because the abode of the yoginīs is expanded, for the sake of destroying birth and destruction, one engages in the conduct of movement. "TA" refers to the seven thousand two hundred channels in their sequence; the hero residing in their center has the secret range of the anthers. Likewise, regarding "tilaka": "TA" is preceded by the letter A.

482

ཆུ་ལ་རླུང་ནི་ཐིམ་པ་ཉིད། ། དེར་གནས་པ་ཡི་སྐྱེམས་པར་བྱེད། ། ལུས་ཀྱི་ཚོགས་ཀུན་རྣམས་ལ་ཁྱབ། ། ལ་ཞེས་པ་ནི་ས་ལྷོ་རུ། ། ཨ་ཡི་ཕ་རོལ་ཏུ་ནི་ར། ། དེས་ན་མེ་དང་མཉམ་པར་ གནས། ། ས་ཡི་རྣམ་པ་དང་ནི་སེམས། ། ཀ་ནི་ནམ་མཁའི་གཟུགས་ཀྱིས་ནི། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཡང་དག་གནས། ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་བདག་མེད་ཉིད། ། དེས་ན་བདག་ཉིད་མ་རུ་གྲགས། ། དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྩ་སོ་སོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་རྣམས་སུ་དཔྱིད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ཡང་ དག་པར་གནས་ཏེ། སླར་ལ་ཡང་དཔྱིད་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་ནང་དུ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཆུ་འབབ་པ་སྟེ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། གཞན་དག་ནི་གོ་སླའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་བོའི་རྟོག་པ་དྲུག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པ་ལུས་ལ་རྩ་དགོད་པ་ཞེས་པའི་རྒྱ་ ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པའི་གཞུང་བསྟན་པ་སྟེ་གཉིས་པའོ། ། ། ། ད་ནི་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ནང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འཁོར་ལོ་བཞི་དང་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ལ་ སོགས་པ་ལས་ཞུས་པ་བསྡུས་པའོ། ། ཅི་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་འགྱུར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོས་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལས་མཉམ་པར་འཚལ་བའོ། ། བདག་ལ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པ་ནི་བདག་མེད་མ་བདག་ལ་བཤད་དུ་གསོལ་བའོ། ། དེར་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་པ་ནི་ལན་གྱི་ཚིག་གོ། ། ཧེ་རུ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཧེ་རུ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་རྣམས་སོ། །

The wind dissolves into the water, Causing the thirst that dwells therein. It pervades all the collections of the body. The syllable la is in the south. The ra is beyond the a. Therefore, it abides equally with fire. The aspect of earth and the mind, And ka in the form of space, Perfectly abide within the five aggregates. In all things, there is selflessness; Therefore, the self is known as ma. Likewise, regarding the so-called "karmic winds" and so forth, the spring drop (vasanta-bindu) perfectly abides within the interiors of the individual channels. Furthermore, within the spring drop, one should understand the sequence beginning with "karma" and ending with "the flow of nasal water." The rest is easy to understand. This concludes the second chapter, titled "The Arrangement of Channels in the Body," from the second section of the sixth kalpa of the Samputa-bindu-tantra-rāja, the extensive commentary titled The Appearance of Mindfulness of the Correct View. Now, in order to teach the causes and results of the body maṇḍala, it is said: "The internal," and so forth. By the word "and so forth," the request concerning the four wheels, the maṇḍalas, and so on, is summarized. "How will it be?" means in what manner it will be. "By great bliss" means through the attainment of great bliss. "Please explain to me" means please explain to me, Nairātmyā. There, the Blessed One replied; these are the words of the response. "Heruka," and so forth, refers to the deities such as Heruka.

483

སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པའམ་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། ། རྩའི་གཟུགས་ནི་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཧེ་རུ་ ཀའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཤིན་ཏུ་བསྡམས་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་སྡོམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐོག་མ་ཐ་མའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་སྒོ་བཞིར་ལྡན་ཞེས་པའི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་རེ་རེའི་ནང་ དུ་སྙིང་གི་རྩ་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ན་ད་དུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་ནས་ཞུས་ཞེས་པའོ། ། འདིར་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་རྩ་ཕྲ་བའི་ཡང་ཕྲ་བ་དེའི་ཚེ་ཆོས་ལ་སོགས་པ་སྐུ་བཞིའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་རོལ་ཞེས་སྦྱར་ རོ། ། དེ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དབྱེ་བ་ཞེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། ། མི་འཚལ་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཆེན་པོས་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་སོ། ། རིམ་པ་མིན་པས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་ནང་དུ་སྐུ་ གསུམ་ཡང་དག་པར་གནས་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཚུལ་ལོ། ། དེ་ལ་མགོ་ཞེས་པ་ནི་མགོའི་ནང་ནས་ལྟེ་བ་ལ་ཐུག་པར་སྔོན་དུ་གསུངས་ པའི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ནང་དུ་འཁོར་ལོ་བཞིའོ། །

By the word "and so forth," Gaurī and the others, or the ḍākinīs and the others, are included. "The form of the channels" refers to the nature of Heruka of all yogins. For that very reason, it is "thoroughly bound," meaning for the sake of binding those [channels]. Likewise, "of the body" and so forth refers to the very nature of the maṇḍala from beginning to end. Furthermore, the meaning of "possessing four gates" is easy to understand. However, within each of the thirty-two channels, the channels of the heart should be understood. For that very reason, it says "furthermore" and so forth; this means that the yoginīs, having developed doubt, made a request. Here, if for a moment those channels are extremely subtle, then how do the dharmas and so forth sport in the form of the four kāyas? This is how it should be applied. "Of those" refers to the dharmas and so forth. "Distinction" means thorough differentiation. "I do not know" means that the extremely subtle consciousness itself is to be known. Therefore, it says, "Please explain through great bliss." The intention is that the three kāyas perfectly abide within the body of the wisdom of great bliss in a non-sequential manner. Likewise, "the Blessed One, arisen from that, spoke" refers to the mode of thorough realization because the yogins abide in great bliss itself. In that regard, "head" refers to the four cakras within the avadhūtī, as previously described, from the head down to the navel.

484

དེ་ཡང་སྙིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མགྲིན་པ་ལ་ཐུག་པར་ཨེའི་དབུས་སུ་ཝཾ་ལྟ་བུའི་ཞེས་པ་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལྟེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་ཅེས་པ་ནི་ཐུང་ངུ་དང་ རིང་པོའི་དབྱེ་བས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡི་གེ་གཉིས་གཉིས་ཏེ། དེ་ཡང་ཨ་ལ་སོགས་པ་ཉིས་འགྱུར་དུ་བྱས་པ་དང་། ། དེ་བཞིན་དུ་ཀ་ལ་སོགས་པ་ཉིས་འགྱུར་ཉིད་གནས་ལྔ་བཅུ་ལའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གནས་བཅུ་ལ། ༸ཤཾ་ཤཾ་ཐྷྲ་ཡྱ་ཐྷའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རིང་བའོ། ། དེ་བཞིན་ དུ་མཚམས་བཞིར་ཨ་ཨཱ་ཨཾ་ཨཿའོ། ། དེ་ལྟར་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་སྲོག་ནང་གི་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པ་ཅན་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་ལོ་གསུམ་རྣམས་ལ་ཡང་མན་ངག་གིས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དབྱངས་ཡིག་ལྔ་ཞེས་པ་ནི་དབུས་སུ་མི་ཤིགས་པའི་གནས་སུ་ཨའོ། ། ཤར་དང་ལྷོ་དང་ནུབ་དང་བྱང་རྣམས་སུ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཨི་རྀ་ལྀ་ཨུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མེ་ལ་སོགས་པའི་མཚམས་རྣམས་སུ་ཡ་ར་ལ་ཝའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་ཆ་ཞེས་པ་ནི། ཨ་ཨཱ་ཨཾ་ཨཿའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ལ་ཟླ་བ་ཉི་མ་ཞེས་པ་ ནི་ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལི་ཕྲེང་གཉིས་སོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཔའ་བོ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཐུང་ངུ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། ། ཡི་གེ་རིང་པོ་ཐབས་སུ་གསུངས་པའི་རིམ་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ངེས་པར་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Furthermore, regarding the passage beginning with "the heart," it refers to the nature of the syllable vaṃ in the center of the e [triangle], reaching up to the throat. Similarly, the passage beginning with "its navel" is easy to understand. Regarding the "eight classes" in the nirmāṇa-cakra (emanation wheel), through the division of short and long vowels, there are two syllables each representing wisdom (prajñā) and method (upāya). These are the vowels a and so forth, doubled, and likewise the consonants ka and so forth, doubled, totaling fifty locations. Similarly, in the ten locations, there are śaṃ, ṣaṃ, ṭha, ya, ṭha. Likewise, there are the long vowels. Similarly, in the four intermediate directions, there are a, ā, aṃ, aḥ. Thus, one should understand that the sixty-four [syllables] are the emanated nature of the inner vital breath (prāṇa); this is the intended meaning. Likewise, the three wheels should also be understood through the oral instructions (upadeśa). Regarding the "five vowels," a is in the center at the indestructible seat (akṣara-pada). In the east, south, west, and north, respectively, are i, ṛ, ḷ, u. Similarly, in the intermediate directions of fire and so forth, are ya, ra, la, va. Similarly, regarding the "parts" in the saṃbhoga-cakra (enjoyment wheel), they are a, ā, aṃ, aḥ. Similarly, regarding the "moon and sun" in the mahāsukha-cakra (great bliss wheel), they are the two garlands of āli and kāli. The rest is easy to understand. Similarly, regarding the passage "of the heroes and yoginīs," the short syllables are wisdom, and the long syllables are taught as method; this is because their going and coming are firmly bound according to that sequence.

485

འོད་གསལ་བའི་གོ་འཕང་ལ་གནས་ པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སྔོན་དུ་གོམས་པས་ཕྱི་དང་ནང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་ཏེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འགོག་པའི་ཆོས་ཉེ་བར་དམིགས་པས་ཉེ་བར་དམིགས་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། ད་ནི་འཁོར་ལོ་བཞིའི་ཚུལ་གྱིས་དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་ཀྱི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཆོ་ག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཆར་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སླར་ཡང་སྲོག་འཇུག་པ་དང་འབྱུང་བ་འགོག་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་འཆར་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་གནས་པས་ཤིན་ཏུ་ཉལ་བའི་གནས་སྐབས་ལས་སད་པ་ རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའོ། ། དེ་སད་པ་འབའ་ཞིག་གི་རྒྱུས་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་གནས་ཏེ་དེ་ལྟར་འོད་གསལ་བ་ལས་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་སད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་ཏུ་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་གནས་པས་ཀྱང་གཉིས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་དེའི་ སྦྱོར་བ་བརྗོད་དེ། གཡས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་མི་བཟད་པའི་ཕྱིར་གཡས་དང་གཡོན་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེའི་གཡས་དང་གཡོན་གྱི་ལོགས་སུ་དབྱངས་ཀྱི་མིང་ཅན་འཕོ་བ་བཅུ་གཉིས་པོ་རྣམས་ལྟེ་བའི་གནས་སུ་རྒྱུའོ། ། དེ་ཡང་སྟེང་བལྟས་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེར་ཐིམ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་ཡང་སྟེང་གི་སྒོར་སྟོང་བཞིན་པས་གནས་སོ། ། འདིར་གསུངས་པ། སྟེང་དང་འོག་གི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། དལ་ཞིང་དལ་བས་འགྲོ་བྱས་ཏེ། ། འདིར་ནི་གྲངས་དང་དུས་དག་དང་། །

For the yogi who abides in the state of clear light (ābhāsvara), having previously familiarized himself with it, he knows the outer and inner to be like an illusion. Therefore, it is certain that he should closely observe the phenomenon of cessation (nirodha-dharma). Now, in order to teach the ritual of the application of vowels and consonants by way of the four wheels (cakra), it is said, "Arising," and so forth. Here, it refers to the meaning of arresting the entry and exit of the vital breath (prāṇa). Therefore, "arising" means that the yogi, abiding in the absorption of clear light and in the self-consecration (svādhiṣṭhāna) which is like an illusion, awakens from the state of deep sleep and perceives [reality] as in a dream. By the cause of that awakening alone, he abides in the emanation body (nirmāṇakāya); thus, from the clear light, the self-consecration awakens. For that very reason, it should be expressed in the dual. Likewise, because one who abides in the emanation body also abides in non-dual absorption, its application is described. Regarding "right" and so forth: because they are formidable, "right and left" refers to the twelve shifts (saṃkrānti) named as vowels, which flow into the navel center on the right and left sides of that nature of the twelve-spoked wheel previously mentioned. Furthermore, "looking upward" should be connected with the thought that the vital breath dissolves into wherever it was born. Moreover, it abides as emptiness at the upper gate. As it is said here: "By the application of the upper and lower, moving slowly and very slowly, here, the number and the time..."

486

དཔྱད་པ་ཡིས་ནི་དམིགས་ པར་བྱ། ། ཉེ་བར་དམིགས་པ་ཤེས་མེད་པ། ། ཆུ་ཤིང་སྙིང་པོ་ལྟ་བུ་ནི། ། ཅུང་ཟད་མེད་ཅིང་ཅི་ཡང་མེད། ། བག་ཆགས་ཀྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་འདོད། ། དེ་ཕྱིར་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཨཱ་ལི་དང་ནི་ཀཱ་ལིར་བརྗོད། ། དེ་ཡང་སྟེང་དུ་བལྟས་ཞེས་བྱ། ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡིས་སོ། ། ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་རྣམས་ཀ་ལ་སོགས་པས་བསྐོར་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་མིན་པས་འཁོར་ལོ་བཞིར་བསྐོར་བའོ། ། འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། ཀ་ཞེས་པ་ནི་ཀའི་ཕྲེང་བའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཨ་ལ་སོགས་པའི་ཕྲེང་བ་བཟུང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འཁོར་ལོ་བཞི་ལས་རྒྱུ་བ་དེས་ན་བསྐོར་བའི་དབྱངས་ཡིག་བཅུ་གཉིས་སྲོག་གིས་ཐིམ་པ་དེའི་ཚེ་དེ་རྣམས་ཀ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་ལོ་བཞི་ལ་གནས་པས་བསྐོར་བའོ། ། འོག་ཏུ་བལྟས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམས་ཀྱི་ཐ་མལ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་སྣའི་བུ་ག་དག་ ལས་རྒྱུ་བ་ནི་ལས་ངན་པས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འོན་ཀྱང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འོག་གི་ཆ་རུ་སྡུད་ཅིང་སྟེང་གི་ཆར་སྤྲོས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཀྵ་ཞེས་པ་ནི་ བསྲུང་བར་བརྗོད་ཅེས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་འོག་གི་ཆ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དཀྲིས་པ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་དམིགས་ཞེས་དགོངས་སོ། །

One should apprehend through analysis. The apprehension is without cognition; Like the core of a plantain tree, It is not even slightly existent, nor is it anything at all. Through habitual tendencies, one desires the Buddha. Therefore, by means of verbal composition, It is expressed as the vowels (āli) and consonants (kāli). That is also called "looking upward," Because it is the cause of the inexpressible. Thus it is certain. Likewise, "those are surrounded by ka and so forth" means that, in a non-sequential manner, they are surrounded by the four cakras. Why is this so? Because "ka" refers to the garland of ka-sounds. By the word "and so forth," the garland of a-sounds and so on is included. Precisely because of that, they circulate through the four cakras; thus, at the time when the twelve vowels that surround them are dissolved into the vital breath, those [consonants] are surrounded by the ka-sounds and so forth residing in the four cakras. "Looking downward" means that just as in the ordinary state of all sentient beings, the circulation through the nostrils occurs due to negative karma, so too should it be understood for the Buddhas. However, although they are free from subject and object, they are said to "circulate" for the sake of accomplishing the welfare of sentient beings; thus it is certain. Likewise, they are gathered in the lower part and emanated in the upper part. Therefore, "kṣa" is said to be "protection." This refers to the gathering of all phenomena through non-conceptuality, culminating in what is called the "lower part." "Enveloped" is intended to mean that the mind is apprehended within the dharmadhātu.

487

དེ་བཞིན་དུ་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་གང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་གང་གི་ཚེ་མགྲིན་པ་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་སྐྱེས་པའི་བུ་གའི་རྩའོ། ། ཆགས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་བདེ་བའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཏེ། ཟླ་བ་ཞེས་པ་ནི་དབྱངས་ཡིག་བཅུ་གཉིས་འཕོ་བའི་གཟུགས་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་རྣམས་ ཏེ། དེ་ཚེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་དུས་སུ་གང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་མོ། ། འོན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། སྐུའི་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐུར་འགྱུར་ཏེ་དེའི་ ཚེ་རང་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྣ་རྩེར་ཞེས་པ་ནི་ལྔ་པའི་དོན་ལ་བདུན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ནིའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དོན་ཏོ། ། སྣའི་རྩེ་མོ་ནས་སོ། ། དེའི་ཚེ་འདི་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀུན་རྫོབ་ལས་ཏེ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་གང་ཚེ་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་ཉའི་མཐའི་ནག་པོའི་ཚེས་ གཅིག་གི་མཚན་མོའི་མཚམས་སུ་ཡང་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུ་རང་རིག་པའི་བདེ་བས་ཡང་ཡང་ཐིག་ལེ་འཛག་པའི་དུས་སུའོ། ། ནུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐིམ་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་ཁྱབ་བྱེད་དོ། ། འཇིག་རྟེན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་པ་འཛག་པའི་ཕྱིར་པདྨར་ལྟུང་བའི་དུས་སུ་བདེ་བ་ ནུབ་པས་སྐུ་ཡང་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་འགྱུར་བའོ། །

Likewise, in order to clearly demonstrate the distinction between day and night, the passage beginning with "When..." is spoken. Here, "throat" refers to the channel of the aperture from which the vital breath is born. "Great passion" refers to the form of the bliss of self-awareness. "Moon" refers to the drops of bodhicitta, which have the form of the twelve vowels as they shift. At that time, "the complete enjoyment" refers to that which becomes the yogis' own nature at that moment. Therefore, "of the Buddhas" is merely an illustration; however, it also applies to the bodhisattvas. "The supreme body" becomes the coemergent body (sahaja-kāya), because at that time it arises as the nature. Similarly, "at the tip of the nose" uses the locative case in the sense of the ablative. For that very reason, the word "ni" has the sense of "because." It means "from the tip of the nose." At that time, "this" refers to the conventional bodhicitta. "When that very thing abides at the tip of the vajra" refers to the night of the first day of the dark fortnight at the end of the full moon. It is also the time when the drop repeatedly descends through the bliss of self-awareness into the vajra-jewel. "It sets" means that for yogis, it pervades the moment of dissolution. Because the conventional [bodhicitta] descends into the lotus for the sake of worldly yogis, the bliss sets; thus, "the body also" refers to its transformation into the dharmakāya.

488

དེ་བཞིན་དུ་བྷ་གའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་དབྱིངས་བྷ་གར་བརྗོད་དེ། དེའི་དབུས་སུ་གནས་པ་ཡུངས་ཀར་ཞེས་པ་དེའི་གནམ་སྟོང་གི་མཐའ་དཀར་པོའི་ཚེས་གཅིག་གི་མཚན་མའི་མཚམས་སུའོ། ། དེས་ན་ཡང་ཉི་མའི་གཟུགས་ཞེས་པ་ནི་ཆགས་པ་ཆེན་པོ་ལས་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་བའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིར་གང་གི་ཕྱིར། པདྨ་གར་དབང་ཞེས་པ་ནི་རྩ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་བའི་སྦྱོར་བས་གར་གྱི་དབང་ཕྱུག་ནི་སྲོག་གོ། ། རྒྱལ་པོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མཆོག་གོ། འཕང་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། པདྨ་འབྱེད་པའི་སྦྱོར་དང་ ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྤྲོས་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་རུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནུབ་ནས་ཉི་མའི་མཐར་ཏེ་གནམ་སྟོང་དང་དཀར་པོའི་ཚེས་གཅིག་གི་མཚམས་སུའོ། ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡི་གཟུགས་ཅན་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་ཉ་དང་གནམ་སྟོང་དག་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ན་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་གང་སྐྱེས་པ་དེ། ཐམས་ཅད་གང་དེ་རྫོགས་བྱང་ཆུབ། ། ཅེས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ཆགས་པ་ཆེན་པོ་དག་གི་སེམས་སོ། །

Likewise, regarding the term bhaga and so forth, here the dharmadhātu of yogins is referred to as the bhaga. That which abides in its center is called "mustard seed," at the juncture of the sign of the first day of the waxing moon at the end of the new moon. Therefore, "the form of the sun" refers to the vajra-nature abiding as inseparable from emptiness through great passion, which is for the sake of the saṃbhogakāya; for that is what is called the nirmāṇakāya. Regarding "the Buddha" and so forth, "arisen from that" means born from that. Why is that? Because here, "Lotus Lord of Dance" refers to the prāṇa (life-force), the Lord of Dance through the application of the movement of all the channels. "King" refers to the distinction of the mind. By that very fact, it is supreme, because it ascends to the heights. "Endowed with the application of opening the lotus" means the sense of expanding the dharmadhātu. Therefore, it should be connected as "emanating the nirmāṇakāyas of the Buddhas and Bodhisattvas." Regarding "there" and so forth, it is from the west until the end of the sun, at the juncture of the new moon and the first day of the waxing moon. "Having the form of the nirmāṇakāya" is because the full moon and the new moon are non-dual. Therefore, "whatever is born in a single instant, all that is perfect awakening" refers to the mind of ultimate great passion.

489

གོང་བུར་གྱུར་པ་ནི་རོ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་ བསམ་དུ་མེད་པ་གཉིས་མེད་པ་ལས་གཉིས་མེད་པའི་གཟུགས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་གྲངས་མེད་པར་བརྗོད་པ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་གཉིས་མེད་པར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐ་མལ་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཅོད་ ཅིང་སྤྲོས་པ་ལྟ་བུའི་འཇིག་རྟེན་དེ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཏེ། དེས་ན་ཡང་ཞི་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དགེ་བ་སྟེར་བར་བྱེད་པའོ། ། སྒྱུ་མ་དེ་ཡང་རབ་སྤྲུལ་པས། ། རང་གི་བདག་ཉིད་དེས་སངས་རྒྱས། ། སེམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་མཆོག། སངས་རྒྱས་བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་མིན། ། སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་དེས་ནི་སེམས་ཅན་ཡང་སྐྱེ་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པར་སེམས་དག་པས་སངས་ རྒྱས་སུ་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུད་རྣམ་པ་བཞིའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཞེས་པ་ནི་སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་བཞི་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དེས་ན་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞིའི་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། དེ་ཡང་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ། དགོད་པ་དང་ལྟ་བ་དང་ལག་པ་བཅངས་པ་རྣམས་རིམ་བཞིན་གཟུགས་མེད་པ་དང་གཟུགས་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་པའིའོ། ། འདོད་ཆགས་ཞེས་པ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་གཉིས་གཉིས་འཁྱུད་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་ཆགས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའོ། །

That which has become a mass is that which has become of one taste. From the inconceivable non-duality, the non-dual form is inexpressible and is described as being beyond number; this is the meaning of "the non-dual embodiment of all Buddhas." For that very reason, the passage beginning with "saṃsāra" and so forth excludes ordinary desire and the like. Those worlds, which are like conceptual elaborations, are the Buddhas; therefore, "the pacifier" refers to that which bestows virtue upon all sentient beings through an illusion-like [nature]. Regarding that illusion: "Through the supreme emanation of that illusion, one's own self is the Buddha. The Buddha of the mind is the supreme in the world; it is not a characteristic produced by a Buddha." If one asks, "What is the nature of that which is called 'Buddha'?" it is taught as follows: the passage beginning with "non-dual" and so forth indicates that the mind, together with pride, is such that through the purification of the mind as it passes from one birth to the next, sentient beings become Buddhas. For that very reason, the passage beginning with "tantra" and so forth refers to the four types of tantra. Their "qualities" are characterized by the ten powers, the four fearlessnesses, and so forth; therefore, "possessing that nature" means having the form of the four types of tantra. Furthermore, the passage beginning with "tantra" and so forth is taught: laughing, gazing, and holding hands are, respectively, the formless, the form, and the desire realm. "Desire" refers to the mutual embracing of humans. Moreover, "attachment" is the innate joy.

490

ཆགས་པ་ བྲལ་ཞེས་པ་ནི་དགའ་བྲལ་ལོ། ། དེ་དག་གི་བར་དུ་ཟོས་པ་ནི་མཚོན་པའོ། ། དེས་ན་ཡོན་ཏན་དུ་ནི་གནས་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཚོན་དུ་མེད་པ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། འཆར་དང་ནུབ་ལ་དུས་ནི་ཡོངས་ཤེས་པས། ། རྣལ་འབྱོར་ཚུལ་དེར་གང་མཚོན་ མཚོན་པ་མེད། ། བྱང་ཆུབ་རང་བཞིན་དེ་ལས་འཇིག་རྟེན་སྐྱེས། ། གང་ཞིག་བདེན་དངོས་དངོས་པོ་མེད་པར་འབྱུང་། ། རྩ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་འདུས་པའི་གནས་དང་ཕྲད་པའི་གནས་ནི་གང་ལྟེ་བར་རོ། ། དེས་ན་མཁའ་འགྲོ་མའི་ དྲ་བ། ། ཞེས་པ་ནི་ཐ་མལ་པ་དང་འདུས་བྱས་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པའོ། ། སྡོམ་པ་ཞེས་པ་ནི་སྡོམ་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་འགོག་པར་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྟོག་པ་དྲུག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་ལུས་ ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་མན་ངག་སྣ་ཚོགས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པའི་གཞུང་བསྟན་པ་སྟེ་གསུམ་པའོ། ། ། ། ད་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་མདོར་བསྟན་ནས། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྡོམ་པའི་དབྱེ་བ་སླར་བཤད་པས་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་གི་དང་པོ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སྟེ། དེ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ། བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ། །

"Free from attachment" refers to the joy of separation (virāma). "Consumed in the interval between those" is an illustration. Therefore, "abiding as a quality" is intended to mean the inexpressible qualities of a buddha. As it is said: "By fully knowing the times of rising and setting, whatever is illustrated in that yogic manner is not illustrated. From that nature of awakening, the world is born; that which arises is neither a real entity nor a non-entity." "All the channels" refers to the seventy-two thousand channels; the place where they mutually converge and meet is the navel. Therefore, "the network of ḍākinīs" describes the characteristics of ordinary and conditioned phenomena. "Vow" (saṃvara) means that for the sake of restraint, one should cease both cyclic existence (saṃsāra) and nirvāṇa; this is the definitive meaning. This concludes the third chapter of the Sixth Kalpa, the King of Tantras of the Saṃpuṭa-tilaka, which presents the source text of the Correct View’s Appearance of Mindfulness, a detailed commentary on various instructions such as the maṇḍala of the body. Now, having briefly presented the three chapters, in order to establish the classification of their vows through further explanation, the passage beginning with "Then" is spoken. "Vajragarbha and so forth" refers to those of whom Vajragarbha is the first; for that reason, they are the great bodhisattvas. Likewise, "Nairātmyā and so forth" refers to the yoginīs.

491

ཞེས་པ་ནི་ བདག་མེད་མ་གཙོ་མོ་ལ་སོགས་པའི་མཁའ་སྤྱོད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་བཅོ་ལྔ་དང་། གཞན་འཆད་བཞིན་པའི་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་སོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་བསམ་པ་གཅིག་པས་ཞུས་ཞེས། འདིར་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྡོམ་པའི་ཕྱིར་ རོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིར་གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་སྐད་གསོལ་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་གོ། ། དེ་ཡང་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་མདོར་བསྟན་པ་གསུམ་ལ་བསྟན་པ་དེ་ཐམས་ ཅད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་ཞེས་པ་ནི་འདུས་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་བསྡུས་དོན་ཏེ། བདག་ལ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་གང་གི་ཕྱིར་བདག་དང་ཁྱོད་དབྱེར་མེད་པའི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དེ་ཉིད་འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་རྒྱུ་བྲག་ཅའི་སྒྲ་ལྟ་བུའོ། ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ། ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་འཇུག་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལན་ནོ། ། ལུས་དབུས་ཞེས་པ་ནི་ལྟེ་བའི་དབུས་སུའོ། ། ཨ་ཞེས་པ་ནི་དང་པོའི་དབྱངས་ཡིག་གོ། ། གནས་ཞེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་ གནས་པ་ཉིད་དོ། ། རྣལ་འབྱོར་མའི་ཞེས་པ་ནི་བདག་མེད་མའི་ས་བོན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དངོས་པོ་མ་ལུས་པས་སྡོམ་པས་ན་སྡོམ་པ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྡོམ་པའི་སྒྲའི་དོན་གསུངས་པ། ། སཾ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། ། རྣམ་རྟོག་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད། །

Regarding this: The fifteen [deities] culminating in the Sky-farers (Khecarī), such as Nairātmyā as the principal consort, and the others, the innumerable ones being explained. Why is it said that the bodhisattvas and yoginīs requested [this] with a single intention? It is because, in this context, all phenomena are bound together. Why is that? Because here, the bodhisattvas and yoginīs are the very nature of phenomena. "Thus it was requested" refers to their words. Furthermore, "the wheel" and so forth refers to all that was taught in the three chapters of the brief exposition. Therefore, "bond" (saṃvara) is the summarized meaning of the purity of the assembly. "Please explain to me" means: for the sake of my own purpose, because you and I are an indivisible entity, that very form which is thoroughly examined is the cause for the benefit of beings, like the sound of an echo. The Blessed One replied: This should be connected as the meaning of engaging the worldly. That itself was spoken: "Yoginī" and so forth is the response. "In the center of the body" means in the center of the navel. "A" is the first vowel. "Abiding" means abiding eternally. "Of the yoginī" refers to the seed-syllable of Nairātmyā. Precisely because of that, since all phenomena without exception are bound, it is connected as "bond" (saṃvara). Likewise, the meaning of the word "bond" is stated: "Saṃ" is all phenomena, And all conceptualizations are unsurpassed.

492

དྲན་པའི་ཕྱིར་ ན་དངོས་ཀུན་ནི། ། ཡིད་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་ལས་དེ་འཛགས། ། བ་ནི་ནམ་མཁའ་ཡི་ནི་མཆོག། སྟོང་དང་མི་སྟོང་ནམ་མཁའ་མེད། ། སྤྱི་བོར་ཐིག་ལེ་ལས་འཛག་པའི། ། ནམ་མཁའ་ལྟེ་བ་རུ་ནི་ལྟུང་། ། ར་ཞེས་པ་ནི་མེ་ལངས་པས། ། སེམས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་བཅས་པ་ བསྲེགས། ། ཐལ་བ་རྣལ་འབྱོར་མ་གཟུགས་ཅན། ། སྡོམ་པ་ཡིས་ནི་ཐར་པ་བརྗོད། ། ཨ་ཡིས་ཀྱང་ནི་ཐར་བར་འགྲོ། ། ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་སད་པའི་ཕྱིར། ། མེ་ལོང་ལ་ནི་ཧས་བཏབ་བཞིན། ། རིམ་གྱིས་མི་སྣང་པ་རུ་འགྱུར། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ ཕྱི་རོལ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལས་རིང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ལུས་ལ་སྡོམ་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཇི་ལྟར་བདག་མེད་པའི་ལུས་ལ་གནས་པ་དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པའི་ལྟེ་བ་ལ་གནས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཨ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ། ། རྡོ་ རྗེའི་བདེ་བ་ཞེས་པ་ནི་ལྟེ་བའི་ཨ་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་སོང་བ་དང་སྙིང་ནས་ཨའི་རྩེ་མོར་སོང་བའི་ཧཱུཾ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ལྟེ་བ་སྟེ། དེ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་མ་དང་། ཧེ་རུ་ཀའི་ལུས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་མཆེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཐབས་སོ། ། ཨ་དང་ཧཱུཾ་འདི་དག་གི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པས་བདག་མེད་མ་དང་ཧེ་རུ་ཀ་དག་གི་ཕྱིའི་གཉིས་གཉིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་གཉིས་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནས་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་འབྲེལ་ལོ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། །

For the sake of mindfulness: All things indeed, by the mind, descend from space. Va is the supreme of space; empty and non-empty, space is not absent. From the drop at the crown, it descends and falls into the navel of space. Ra is the fire that has arisen, which burns the space of the mind. The ash is the form of the Yoginī; through the vow (saṃvara), liberation is proclaimed. By A as well, one goes to liberation. For the sake of awakening the so-called ālaya, it becomes invisible gradually, like breath on a mirror. Likewise, regarding the phrase "just as externally," and so forth, one should view the internal just as the external. The meaning is that it is not far from that. Because it binds the body, it is intended as "vow" (saṃvara). Therefore, just as it abides in the selfless body, so it abides in the yogin’s navel; this is what is called the conventional A. Regarding "Vajra bliss": when the A at the navel goes to the tip of the vajra, and the Hūṃ at the heart goes to the tip of the A, that is the navel of the vajra. This is the meaning of the "vow of the body of the Heruka and the Mahāmudrā Yoginī." That itself is the vajra sense base, the bodhicitta; that itself is the method. Through the meditative union of these A and Hūṃ, the non-dual supreme joy of the external union of Nairātmyā and Heruka is shown. Then, "the woman and man are joined"—this is the certainty.

493

སྐུ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་སོ་སོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་ སྐུ་མཐའ་ཡས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མཐའ་ཡས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཐའ་མེད་པའོ། ། དེ་ལུས་ཀྱི་དབུས་སུ་གནས་པར་བསྟན་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་པའོ། ། སྡོམ་པ་དུ་ཞེ་ན། འཁོར་ལོའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཏེ། སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་གཟུགས་སོ། ། དེ་ཡང་ འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སོ། ། སྐུ་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུའོ། ། དེ་ཉིད་མཐའ་མེད་པ་བཞིན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྡོམ་པ་སྟེ། པདྨ་འདབ་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་ ངེས་པར་བརྟན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འཁོར་ལོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས། དྷ་ཞེས་པ་ནི་གསལ་བའི་ཆོས། ། ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་སུ་ནི་ཐིམ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་འཁོར་ལོར་བཅས། ། སྲིད་པ་ཡི་ནི་རྒྱ་མཚོ་གཅོད། ། རྨ་ཞེས་པ་ནི་ གཉིས་མེད་ཉིད། ། འདོད་ཆགས་རྡོ་རྗེའི་འདབ་སྐྱེས་ལས། ། དེ་བཞིན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གསུངས། ། སྦྲང་རྩིའི་ས་བོན་བདེ་ཆེན་ཕྱིར། ། ས་ནི་ས་སོགས་བཟང་པོ་འདིར། ། རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུར་སོང་བ་ཡིན། ། བྷོ་ནི་སྒྱུ་མའི་མཚན་ཉིད་སྤྱོད། ། བཅུ་གཉིས་བརྒྱད་ཀྱི་འཁོར་ལོར་སྐྱེས། ། ལོངས་སྤྱོད་ས་ལ་ཐམས་ཅད་སྤྱོད། ། འདི་ནི་རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་བཞུགས། ། དབུས་གསུམ་ས་ལ་ཧཱུཾ་ཆ་བྱད། ། ག་ཞེས་པ་ནི་ཐར་པར་འགྲོ། ། ཟབ་མོ་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས། ། ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ནི་ལྟ་བུའི་ཕྱིར། །

Regarding the phrase "the three bodies" and so forth: it refers to the infinite nirmāṇakāyas, the infinite saṃbhogakāyas, and the limitless dharmakāyas of all the individual buddhas. The statement that these "are taught to abide in the center of the body" is the explanation. If one asks, "In what form are they bound?" it is in the form of cakras; that is, the forms of the three cakras, such as the nirmāṇa-cakra and so forth. Furthermore, they are in the form of sixty-four petals and so on. The thorough knowledge of those very three bodies is the svabhāvakāya. Just as they are limitless, the bodies of the buddhas are bound in the form of the cakra of great bliss, in the manner of a thirty-two-petaled lotus; this is the meaning of the phrase "definitively stable." In order to explain the meaning of the cakras as well, it is said: "Dharma," and so forth. "Dha" refers to the dharma of clarity. "It dissolves into the source of phenomena (dharmodaya), together with the dharmadhātu and the cakras, cutting the ocean of becoming." "Ma" refers to non-duality. "From the lotus of the desire-vajra, the meditative attainment is likewise taught. For the sake of the honey-seed of great bliss, 'Sa' is the excellence of the earth and so forth here; it has entered into the moving and the non-moving. 'Bho' practices the characteristic of illusion; born in the cakras of twelve and eight, it enjoys everything on the level of saṃbhoga; this is where the buddha always dwells. In the center of the three levels is the form of the syllable HŪṂ. 'Ga' is the going to liberation, the profound and perfect bliss, because it is like the center of space."

494

ནམ་མཁའི་ལས་ནི་འབྱུང་ཞིང་ཐིམ། ། ནི་ནི་ཀུན་དུ་གླེང་གཞིར་ འགྱུར། ། རྟག་ཏུ་ནམ་མཁའི་ཡིད་ཀྱིས་ནི། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་བདག་དངོས་ཉིད། ། མཚན་མོའི་དུས་སུ་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། རྨ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཆོས་སྤྲུལ་པ། ། མྱ་ངན་འདས་ཕན་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་མཚན་བྱ་མཚོན་པ་ཡིས། ། གཟུགས་ནི་བཟང་པོ་བྱེད་པ་ཡིན། ། ཐོག་མ་བར་དང་ ཐ་མ་མེད། ། སྤྲུལ་པ་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དངོས་པོ་མེད་ཅིང་འདུས་པ་མེད། ། མཁས་པས་ཉོན་མོངས་མེད་པའོ། ། མ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ནུས་པ་སྟེ། ། ནོར་བུའི་ནང་ཆུད་འགོག་པའི་ཕྱིར། ། འདོད་པ་སྟེང་དུ་རྒྱུ་བ་ཡིན། ། སྔགས་ནི་བཟང་པོས་གཟིར་བའི་ཕྱིར། ། ཧ་ཡི་རྣམ་པའི་ གཟུགས་ཀྱིས་ནི། ། རྐང་པའི་མཐའ་ནས་མགོ་བོར་ཧ། ། འདི་ནི་ཁྱབ་བྱེད་ཆེ་བཟང་པོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་གནས་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། སུ་ཞེས་པ་ནི་ལམ་གྱི་རབ། ། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྙེད་པར་དཀའ། ། སུ་ནི་ཡིད་བཟང་ནང་གི་སྲོག། ཐིམ་པའི་ཕྱིར་ན་བདེ་མི་འཛག། ཁང་ཞེས་པ་ནི་དེར་གནས་ པ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བརྗོད་པའོ། ། འདིར་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ནི་སྐུ། ། གསལ་བར་སངས་རྒྱས་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད། ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་དུ་གནས་རྣམས་གསུངས་པ། སྐྱེ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྐྱེ་གནས་ཀྱི་གནས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྟེ་བའི་འོག་དེར་སྙིང་ གར་ལ་སོགས་པ་འཁོར་ལོ་གསུམ་སྐུ་གསུམ་ནང་དུ་འདུས་པའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་བཞི་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་རིགས་པ་བསྟན་པར་འདོད་ནས་གསུངས་པ།

The activity of space arises and dissolves; it becomes the universal introductory theme. With a mind like space, the non-conceptual nature of the self is always present. At night, the state of Buddhahood is the emanation of the mental phenomena of the wound. Through the mind that benefits those in nirvāṇa, the yogin, by means of the signifier and the signified, creates a beautiful form. Without beginning, middle, or end, it is the characteristic of empty emanation. Without entity and without aggregation, the wise are free from afflictions. "Mā" is the power of mantra; because it is contained within the jewel, it is the cessation. Desire flows upward; because the mantra is pressed by the "good," it takes the form of the letter "Ha." From the end of the feet to the head is "Ha"; this is the great, excellent pervader. The Vajra-holder dwells in the yoginī; "Su" is the supreme path, difficult even for the gods to find. "Su" is the inner life-force of the noble mind; because it dissolves, bliss does not leak. "Khaṅ" is that which dwells there; it is the expression of bodhicitta. Here, the natural body is the clear sphere of the Buddhas' activity. To summarize the meaning of these points, the locations are taught, beginning with "the place of birth." The place of birth is below the navel of all sentient beings; there, in the heart and so forth, the three cakras are subsumed within the three bodies. The coemergent is the fourth; "the nature of all that is coemergent" is the distinction. Likewise, wishing to demonstrate the logic related to the locations, it is said:

495

གང་ལས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་ལས་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་གནས་ལས་སོ། ། རབ་ཏུ་གྲགས་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་གནས་བཞི་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་རབ་ཏུ་གྲགས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ལུས་ཅན་གནས་བཞི་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་བརྟན་པ་ལས་སྤྲུལ་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པའི་གནས་ཅན་ལྷའི་གཟུགས་སུ་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ནི་སའི་སྐྱེ་གནས་ལས་བྱུང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པའི་གནས་ཅན་ནམ་མཁའ་ལྡིང་ལ་སོགས་པའི་ གཟུགས་སུ་སངས་རྒྱས་པ་ནི་རླུང་གི་སྐྱེ་གནས་ལས་བྱུང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཟས་ལ་སྤྱོད་པ་མངལ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་གནས་ཅན་རྐང་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་སངས་རྒྱས་པ་ནི་མེའི་སྐྱེ་གནས་ལས་འབྱུང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་གནས་ཅན་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་སངས་རྒྱས་པ་ནི་ཆུའི་སྐྱེ་གནས་ལས་བྱུང་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་དེའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་ ཀྱིས་སྡོམ་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་པར་བརྗོད་དོ། ། ཇི་ལྟར་འཁོར་ལོ་བཞི་སྐུ་རྣམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་རྣམས་དང་སྡེ་པ་རྣམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཨེ་ཝཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཨེ་ཝཾ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་གནས་ལ་གནས་པའི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་ པ།

Regarding the passage beginning with "From which," "from which" refers to the place of birth. "Renowned" means that those born from the four places of birth are renowned as the forms of the Buddha. Furthermore, "in the very state of birth" means that all of them possess the body of the nirmāṇakāya and are born from the four places. In that regard, "because the emanations arise from the stable" means that those who have attained buddhahood in the form of gods, who possess the place of miraculous birth, arise from the place of earth. Likewise, "dharma" refers to the nature of the mind; those who have attained buddhahood in the form of garuḍas and so forth, who possess the place of birth from an egg, arise from the place of wind. Likewise, "complete enjoyment" refers to those who possess the place of birth from a womb and consume food; those who have attained buddhahood in the form of bipeds and so forth arise from the place of fire. Likewise, "all dharmas" and so forth refers to those who possess the place of birth from heat and moisture; those who have attained buddhahood in the form of snakes and so forth arise from the place of water. It is certain that they tame those sentient beings by means of that very form. Because they bind those very beings through the form of the Buddha, they are called "binding." Just as the four cakras are the binding of the bodies, so too, in order to demonstrate the results and the classes, the passage beginning with "Evaṃ" is spoken. "Evaṃ" refers to the nirmāṇacakra situated in the place of birth. If one asks what that is, it is said:

496

འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། རྒྱུའི་ཁྱར་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་བཞི་རྣམས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ཨེ་ཝཾ་གྱི་ནང་དུ་འདུས་སོ། ། དེས་འབྲས་བུ་འདི་རྣམས་ལ་སུ་ཞིག་སྤྱོད་ཅིང་གང་ལ་སྟེར་བར་གསུངས་ པ། ལས་ལ་སྤྱོད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་སྤྱོད་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནང་དུ་འདུས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་གནས་བཞི་ལས་སྐྱེས་པ་སྤྲུལ་ པའི་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལུས་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་བདག་གིས་ལས་ཉིད་བྱིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་ཕྱུག་གིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ལས་སྟེར་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་ཡང་ཇི་ལྟར་རྒྱུའི་ གནས་སྐབས་སུ་བྱས་པ་ལས་ཞུ་བ་ལ་སོགས་པའི་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་སོ། ། དེ་ལྟར་གཉི་ག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལོག་པ་ཅུང་ཟད་མཚོན་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་ བསྐྱོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འདྲ་བ་ལས་ལོགས་པར་ལྷག་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ངག་གིས་སྤྲོས་པས་ཆོས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོད་དེ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་བསྐྱེད་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།

The terms "result" and so forth are easy to understand. That which is distinguished by the specific nature of the cause is the result that accords with the cause (niṣyanda-phala). In the same way, the four results should be understood. Furthermore, these are subsumed within Evaṃ. Regarding the statement, "Who experiences these results and to whom are they given?"—the phrase "experiences the action" and so forth refers to the experience of the results of action, such as the result that accords with the cause. The practice of insight is the characteristic of the dharmakāya of suchness, in which all phenomena are subsumed. Because emptiness is the characteristic of all aspects, for that reason, the experience of the action-body of those possessing emanation-bodies (nirmāṇakāya) born from the four modes of birth is not something I have bestowed as an action, because it lacks intrinsic nature. It is not created by Īśvara, and therefore there is no agent who bestows the action. Why is that? Because it is the emanation-body itself. Here, just as in the causal stage, the experience of the result—such as the melting and so forth—is by the emanation-body within the continuum of sentient beings. Thus, both are non-conceptual. Because the ripened result is slightly beyond indication, its characteristic is ineffable. For that very reason, being moved by the winds of action for the sake of the specific welfare of sentient beings is the meaning of being "superior to the similar." Their characteristic is also the dharmakāya that teaches the Dharma through the elaborations of speech, which generates the "puruṣakāra" (human effort) result. Why is that?

497

མི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་རྣམས་ བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་དེས་ན་སྤྲུལ་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་བཞི་པ་དྲི་མ་མེད་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྦྱོར་བ་དག་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣལ་འབྱོར་ གྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའོ། ། དེས་ན་དག་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའོ། ། ད་ནི་སྐུ་བཞི་ཉིད་དེའི་དབྱེ་བས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་བརྗོད་དེ་སྐུ་རྣམས་བདེ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་ལ་ སོགས་པའི་སྐུ་བཞི་བདེ་བ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐུའི་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཅན་ཏེ། དགེ་སློང་གི་གཟུགས་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་དགེ་སློང་གི་གཟུགས་སོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་འདི་གང་གི་ཕྱིར་བཏགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཐ་མལ་པའི་གནས་སྐབས་ ཀྱི་དུས་སུ་ཡང་སྐུ་བཞིའི་རང་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཉིད་དེ་དེ་ཡང་གང་དང་གང་གི་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་བ་དེ་དང་དེའི་གཟུགས་སུ་བྱ་ཞེས་སོ། ། དེས་ན་གནས་ཉིད་ལ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་པ་སྟེ་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་བདེན་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ན་ཐམས་ ཅད་ཡི་རང་བར་སྨྲ་བ་སྟེ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཉིད་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བའོ། །

It is for the sake of generating the virtues of humans and others. Furthermore, because it performs [the functions of] emptiness and so forth, it is the emanation body (nirmāṇakāya). Therefore, the saṃbhogakāya is the fruit of human effort (puruṣakāraphala). Likewise, the fourth fruit is the stainless, pure application of Mahāmudrā. Because the wisdom born from yoga is the "Mahāmudrā of Yoga," it is the manifestation of wisdom. Therefore, it is the pure, utterly purified Mahāmudrā. For that reason, it is the stainless wheel of great bliss (mahāsukhacakra). Now, in order to demonstrate the four bodies (kāya) through their divisions, the Noble Saṅgha is described. Since the bodies are bliss, the four bodies—emanation and so forth—are preceded by bliss. Those born miraculously (upapāduka) and so on are the forms of the bodies, but they are not the forms of monks. Nevertheless, they are the forms of monks. Why is that? Because all imputed phenomena, even during the ordinary state, are the emanations of the Buddha whose nature is the four bodies. Thus, it is said that one should assume whatever form is necessary to discipline whichever sentient beings are to be tamed. Therefore, because they are applied to the very state [of reality], they are the Elders (sthavira), who are born miraculously. Because they speak the truth of all things, they are the "Speakers of Universal Joy," for the sake of the dharmatā of the mind. Furthermore, the Hearer Vehicle (śrāvakayāna) itself is the view of a person (pudgala).

498

ཡང་ན་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཡང་དག་ པར་རིག་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་མང་པོས་བཀུར་བ་སྟེ་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པར་དེས་ན་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ཡང་གཉིས་མེད་པ་ལས་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྲ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་པའི་སྤྱི་བོ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་ པའོ། ། དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོང་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་མགོ་བོར་གནས་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལས་སྦྱོར་བ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་གསང་བའི་མཚན་ཉིད་ལས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དངོས་གྲུབ་ཏུ་གསུངས་སོ། ། སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་སྡུད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚོགས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྫོགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་མཚན་ ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་གསུམ་དང་བཞི་སྦྱོར་བ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལྟོ་བ་ཞེས་པ་ནི་མའི་ལྟོ་བའོ། ། འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ཞེས་པ་ནི་མ་དང་ཕར་སྦྱོར་བས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་སྐྱེ་བའི་དུས་སུ་འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Alternatively, because all phenomena are said to be merely the aspects of the mind, and because there is no appearance of blue and so forth [as external objects], they are asserted to exist as mere [mental] representation. Because they are applied to perfect cognition, they are the "Saṃmitīya" (Many-Venerated); thus they are described by way of an illusory aspect. Furthermore, because non-duality arises from non-duality, solid entities are without objective reality. Because the head of the Mahāsāṃghika Saṅgha is without beginning or end, and because they are associated with that, they are the "Mahāsāṃghika." Moreover, because the dharmadhātu is unsurpassed above all assemblies, it abides at the head. Because it is the primary application among all, this is the certainty. Their tantra is taught as the mahāmudrā accomplishment in the Secret Characteristics. The emergence of the qualities of a Buddha, such as the ten powers and the fearlessnesses, should be understood through the manner of the Dharmasaṃgraha and so forth. In that way, the assemblies of hearers and the assemblies of bodhisattvas are completed in meditative equipoise; the application of the three and four bodies according to the characteristics previously explained is the certainty. Now, for the sake of all the assemblies of bodhisattvas, the conventional is thus taught in detail. Regarding the phrase "that is," and so forth: "belly" refers to the mother's belly. "Free from desire" means that at the time the ālayavijñāna arises through the union of mother and father, there is no desire.

499

ཤ་མའི་དྲ་བའི་ཞེས་པ་ནི་མའི་མངལ་གྱི་དྲ་བ་དྲི་མ་འབར་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཨ་ཧཾ་ཞེས་པ་ནི་མངལ་ནས་ལྟུང་བའི་དུས་སུ་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་འཇུག་པའི་སྒྲའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ནི་རྒན་པོའི་དུས་སུ་ཡང་ཧ་ཧུ་ཞེས་པའི་སྔགས་ བཟླས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཨ་དང་ཧཾ་ཞེས་པ་བཟླས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དགེ་སློང་སྐྱེས་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་སློང་མོ་ཟ་བའི་རིམ་པ་དང་རིམ་པས་བཟླས་པར་བྱའོ། ། རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་སློང་མོ་ཟ་བས་མི་བཟླས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ན་ཡང་གོས་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་རེག་པའི་བདེ་ བ་དང་བྲལ་ལོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཅེར་བུ་སྟེ་གོས་མ་གོན་པའོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་གོས་བགོས་པའོ། ། མགོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་སྐྲ་མེད་པའི་ཁ་སྤུ་ཞེས་པ་ནི་སྨ་རའོ། ། བྲེགས་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། ཚོགས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་པ་ནི་ སྐྱེས་པའི་དུས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་དེ་རྗེས་སུ་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ལྟར་ལྟོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཕྱིའི་ལྷ་ཁང་ལ་སོགས་པའོ། ། དེའི་སྡོམ་པ་ནི་རེག་པའི་བདེ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གཉིས་ མེད་པའི་ས་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་གཞག་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སླར་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་སྤྱོད་ཅེས་བརྗོད་དོ། ། དེའི་དོན་གསུངས་པ།

"Sha-ma'i dra-ba" (the net of the womb) means the net of the mother's womb, which is the blazing impurity. "A-ham" is the sound of the inhalation and exhalation at the time of falling from the womb. "In the same way" refers to the recitation of the mantra "Ha-hu" even during old age. Likewise, it is the meaning of reciting "A" and "Ham." For that very reason, it is said, "the monk is born," and one should recite according to the sequence of eating alms. "The ultimate limit" means that one does not recite while eating alms. Therefore, "naked" means being free from the pleasure of touch; it means not wearing clothes. "Naturally clothed" means [clothed in] nature. "Head" refers to the hairless [scalp], and "beard" refers to the facial hair. "Shaved" means naturally [so]. The passage beginning with "this assembly" and so forth is easy to understand. "Lord of the ten bhūmis" refers to the ultimate limit of the time of birth; because of the realization of all stable and moving entities, he is intended to be called a "Buddha." In that way, the belly and so forth are also the external temples and so forth. Their vow should be understood as the pleasure of touch. Furthermore, because they are established in the non-dual bhūmis, it is so called. Again, because it is the very cause and fruit of sentient beings, that itself is called "Buddha"; the Blessed One is said to be naturally active. Its meaning is stated:

500

བཙུན་མོ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་ནི་བསྡུས་པའི་རྒྱུད་དུ་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ། འདིར་ནི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་བཙུན་མོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོ་སྟེ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས་ཀྱི་བཙུན་མོའོ། ། དེའི་བྷ་ག་རྣམས་སུ་ཁུ་བ་ཞེས་པ་རྣམ་པར་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཡང་གྲུབ་པ་དང་བསྒྲུབ་བྱའོ། ། གང་ གྲུབ་པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁུ་བའོ། ། གང་བསྒྲུབ་བྱ་དེ་ནི་དཔེའི་ཕྱིར་ཐབས་ཀྱི་ཕྱིའི་ཁུ་བ་སྟེ། དེས་ན་འདི་ནི་ཁུ་བའི་མིང་ཅན་ཏེ་དེའི་ཁུ་བ་ནི་འདིར་ཁུ་བ་གཉིས་ཀ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཆེན་པོ་གཉིས་མེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུ་བའི་ནང་དུ་རུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷ་ ཞེས་པ་ནི་ལྷའི་སྦྱོར་བ་ལས་ལྷར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བསྒྲུབ་བྱའི་བདེ་བ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷའི་སྦྱོར་བ་ལས་དེ་བསྒོམ་པར་བྱ། དེ་བཞིན་དུ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དངོས་མིན་ཞེས་པ་ནི་བསྒྲུབ་བྱའི་བདེ་བ་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་འདིར་ གང་གི་ཕྱིར་ལམ་ནི་དངོས་པོ་མིན་ཞིང་དངོས་པོ་མིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འོད་གསལ་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡང་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་འོད་གསལ་ལས་ལངས་ནས་འདིར་གནས་པར་ཡང་སྙིང་རྗེ་ལ་དམིགས་པ་དེས་ན་འདིར་འདིའི་ ལུས་ཀྱིས་དེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པ་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཚུལ་འདིས་སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །

The verses beginning with "The Queen" and so forth are taught in detail in the Laghu-tantra (Abridged Tantra); here, they are taught in brief. In that context, "Queen" refers to the Vajra Queen, the queen of the action seals (karmamudrā). Regarding the phrase "the semen is situated within her bhagas," that which is accomplished is the semen of wisdom (jñāna), and that which is to be accomplished is the external semen of method by way of analogy. Therefore, this is designated by the name "semen," for here both types of semen enter into union; because they are dependent, there is no non-duality of great bliss. This is because there is no bone within the moving [fluid]. "Deity" means that through the yoga of the deity, one is born as a deity. Therefore, those who now desire the bliss of the goal should meditate upon it through the yoga of the deity. Likewise, regarding the phrase "therefore" and so forth: "not a thing" means that the bliss of the goal is not a [mere] Buddha. If one asks why, it is because here the path is neither a thing nor a non-thing, as it enters into the clear light (prabhāsvara). Therefore, the result is also not a [mere] Buddha. Even when one has arisen from the clear light and remains here, because one focuses on compassion, the body here is characterized by the exhaustion of all defilements without exception. By this method, the Buddha, through the thorough realization of both thing and non-thing, acts for the benefit of wandering beings.

501

དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མིན། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་ཐམས་ ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་དག་པ་རོ་མཉམ་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཆོས་འདོད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རྒྱུན་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མི་ཟད་པའི་རྒྱུན་གྱི་དངོས་པོའི་ཚུལ་ཏེ་དངོས་པོའི་དོན་ཏོ། ། ཕྱག་དང་ཞལ་གཟུགས་རྣམ་པ་ཞེས་ པ་ནི་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མའི་དཔེས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་བཟུང་ངོ་། ། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཟུགས་མེད་ཅེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་མི་བདེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་དོན་དམ་པ་བདེ་བ་ཞེས་པ་ནི་གྲུབ་པའི་བདེ་བ་མཚོན་པའི་མཚན་ ཉིད་ཀྱིས་རྫུན་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་བདེ་བས་རྟགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ཡང་འབྲས་བུ་རབ་ཏུ་སོང་བ་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འགྲོ་ ཀུན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཞེས་པ་ནི་འདིར་གང་གི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ཞིང་དེ་རྣམས་དང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་འགྲོ་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་ལ་སོགས་ པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སངས་རྒྱས་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་བར་ཡང་འགྱུར་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་འདོད་པས་སོ། །

For that very reason, it is said: "Nor is it the absence of entity." This is because it pervades all things and is the very nature of wisdom, which is pure and of a single taste. Since it is characterized by the non-duality of the two continua—the spontaneous accomplishment of the desired Dharma and the inexhaustible continuum of the dharmadhātu—it is the mode of being of the inexhaustible continuum of the dharmadhātu; this is the meaning of "entity." Regarding the "forms of hands and faces," because they are self-consecrated, they are understood through the analogy of an illusion as the saṃbhogakāya and nirmāṇakāya. That very same thing is also described as the "yogin." For that very reason, "formless" means that the illusion is not true. Therefore, "ultimate bliss" means that because it is characterized by the bliss of accomplishment, it is false; the meaning is that its nature is marked by the inconceivable qualities of the dharmakāya and the bliss of the saṃbhogakāya. Thus, when one has reached the supreme fruit, there is neither entity nor non-entity. Likewise, regarding the passage beginning with "therefore," "all beings are coemergent" means that here, because all beings arise from the coemergent union, and through the union with Buddhahood itself, they dissolve into that very coemergence. Furthermore, "all beings" refers to sentient beings such as the gods of the Heaven of the Thirty-Three and humans, who also become Buddhas and Vajradharas through the desire for coemergence.

502

དེ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན་གསུངས་པ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཏེ་ཐོག་མ་མེད་པར་ རྟག་པའི་གཟུགས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ལྟར་གཙོ་བོར་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་སངས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དག་གིས་རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གསུངས་པ། འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་ ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པའི་དོན་མེད་པར་འཇུག་པ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། སེམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ལ་ཞེས་པའི་དྲི་མ་མེད་དོ། ། འོད་གསལ་བ་ཉིད་བསམ་དུ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྒྱུ་དེས་ན་གང་གི་ཕྱིར་འོད་གསལ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་བསམ་དུ་མེད་པའི་རྣམ་པའོ། ། དེའི་ ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མེད་དོ། ། གཉིས་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་དེ་མི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གྲུབ་པ་འདི་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཐོབ་པའི་ས་བོན་དུ་གསུངས་ཤིང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ ཟབ་མོའི་ས་བོན་དུ་ཡང་ངོ་། །

Likewise, if one asks what the meaning of "coemergent" (sahaja) is, it is said: "Coemergent" and so forth are synonyms for the naturally luminous (prakṛti-prabhāsvara); the intention is that it is the very form of the eternal from the beginningless. Thus, because the emanation body (nirmāṇakāya) is primarily the state of buddhahood, the enjoyment body (saṃbhogakāya) and the truth body (dharmakāya) are the entities of the natural coemergent; this is certain. With reference to that, it is said: because it is spontaneously present by the nature of luminosity, it is eternal, and it engages without the meaning of impermanence, as they are concordant in nature. Furthermore, if one asks how that is, it is said: regarding "of the mind" and so forth, "purified" means that in yoga there are no stains. That which is the nature of the yogi of the inconceivable luminosity itself is what is called "the purified nature of the mind." For that reason, because the purified luminosity is nirvāṇa, it is without entity. Because the mind itself is purified, it is of an inconceivable aspect. Therefore, there is neither entity nor non-entity. There is also no entity of non-duality, because there is no joining. These, established from the beginningless, are naturally luminous; they are taught as the seeds for the yogi’s mind to attain the state of Buddha and Vajradhara, and also as the seeds of the profound truth body.

503

དེ་ཇི་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་ས་བོན་མེད་དེས་ན་སྔོན་གྱི་ཚིག་མི་བདེན་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནི་བརྗོད་དེ་ཐ་མལ་པའི་ལུས་ཙམ་དེའི་ས་བོན་ནོ་ཞེས་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེས་ན་ལྷའི་ལུས་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཚེ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྷའི་རིགས་དང་བྲལ་བའི་ དོན་ཏོ། ། དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་གསུངས་པ། ལྷའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་ལྟ་བུ་དེ་སྐྱེས་པའི་དུས་སུ་ལྷའི་གཟུགས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་དེས་ས་བོན་དང་འདྲ་བར་གསུངས་སོ། ། དེ་ཡང་སྐྱེས་ པ་ཙམ་གྱི་ལུས་ལ་གནས་ཏེ་སྔོན་གྱི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཕྱག་དང་ཞལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མི་ལ་སོགས་པ་ལག་པ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་ལུས་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པའི་ལུས་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་ པར་དག་པ་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་ས་བོན་ནི་འོད་གསལ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེས་ན་དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ལུས་ཉིད་ལྷའི་ལུས་ཀྱི་ས་བོན་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་བསམས་ཀྱང་རུང་མ་བསམས་ཀྱང་རུང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་དོན་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར།

How is it that the seed of the saṃbhogakāya is absent? If that were so, the previous statement would become untrue. It is said that the seed of that [body] is merely the ordinary body; because it is possessed of much suffering, it is not the body of a deity. At that time, because that [seed] is absent, the meaning is that it is devoid of the divine family. Therefore, the Blessed One spoke: "As for 'divine' and so forth," here, because the ālayavijñāna is formless, it is like the formless realm; at the time of its arising, it is spoken of by the term "divine form" as being like a seed. Furthermore, it abides in the body of one who has merely been born, because of its prior existence. If one asks what that is, it is said: "Hands, faces," and so forth, meaning that it is in direct perception for humans and others, in accordance with bodies such as those with two hands. Just as the body of a yogi is naturally pure, the seed stained by adventitious defilements is the wisdom of the pure ābhāsvara. Therefore, that which arises from it is for the sake of the nirmāṇakāya; this is certain. Thus, the very body that is naturally pure is intended as the seed of the divine body. Whether one contemplates it or not, the meaning is "the aspect of the coemergent." In order to meditate on that meaning:

504

དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གིས་ངེས་པར་གསུངས་པ་བཀོད་པ་བསྟན་པ་འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐ་མལ་པའི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ བསགས་པའི་ཕུང་པོ་དེ་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང་དུ་ལེན་པའི་ལས་ཀྱི་སེམས་དག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་དམ་པས་ཧེ་རུ་ཀ་ཕྱག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་དམིགས་པའི་རང་གི་ལུས་ལྷའི་སྐུ་རུ་བསྒོམས་པ་དེས་ཐ་ མལ་པའི་ལུས་སྤོང་སྟེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་རུ་འགྲུབ་བོ། ། རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པའོ། ། འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་སྒོམ་པ་ཅི་འདྲ་བ་འདིར་ཡང་དེ་འདྲ་ བ་འཆད་བཞིན་པ་ལས་དཔེ་མང་པོས་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྡོམ་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་སྡོམ་པ་མེད་པར་གསུངས་སོ། ། དེས་ན་གོང་ན་མེད་ཅེས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེས་ན་དེ་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པ། དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།

The passage beginning with "However, [it is] taught as the arrangement of what was definitively spoken by the speech of the Tathāgata" refers to the following: In order to completely exhaust the aggregates of the ordinary body—the karmic latencies accumulated since beginningless time—one meditates on one's own body as the deity's form, visualizing it as the two-armed Heruka and so forth, through the latencies of the pure conceptualization of the mind that engages in the perfections such as generosity. By this, the ordinary body is abandoned, and through the generation stage, the yogis achieve the vajra body. Furthermore, for the distinguished yogis of the completion stage, the Mahāmudrā is achieved in the manner of the coemergent, according to the method previously explained. However, regarding the nature of such meditation, it is certain that it will be explained here as well through many examples. The passage beginning with "In that way" means that because the mind binds all phenomena, it is explained that there is no binding because there is no inherent nature of phenomena. Therefore, the phrase "unsurpassed" should be connected to "for the sake of meditating on the union." Thus, it is stated by the yoginīs who embody all of that: "Therefore," and so forth.

505

འདིར་བདག་མེད་མ་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་རྣམས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་མ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་སོགས་པ་དང་གཞན་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་ པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་རྣམས་སུ་བསྟན་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་དཔའ་བོ་རྣམས་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཁྲོ་གཉེར་མ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་ལྔ་རྣམས་ཏེ། བྱ་བའི་རྒྱུད་རྣམས་སུ་བསྟན་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དང་གི་སྒྲས་ ནི་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་རྣམས་སུ་གསུངས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་བསྟན་པའོ། ། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་དང་རྣལ་འབྱོར་དང་བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་རྣམས་སུ་རེ་རེ་ཡང་ཇི་ལྟར་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་དེ་རྣམས་དང་ནང་དུ་རྐང་པའི་མཐིལ་ནས་གཙུག་ཏོར་གྱི་ མཐར་ཐུག་པར་གཞུའི་རྣམ་པའི་སྲོག་དེའི་ཚད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱའི་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་དེ་རྣམས་ལས་སྐུའི་རང་བཞིན་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསུང་གི་རང་བཞིན་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས་ སྐྱེས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་མཆོག་ཏུ་ཡ་མཚན་སྐྱེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེར་དེ་རྣམས་བསླང་བའི་དོན་དུ་མི་ བསྐྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སྔོན་གྱི་སྲོག་གི་རང་བཞིན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་རྒྱལ་བར་འགྱུར་རོ། །

Here, in order to demonstrate the yoginīs as taught in the Nairātmyā-yoginī-tantras, all those yoginīs and others, as well as the four such as Locanā and others taught in the yoga-tantras, and all these yoginīs along with their methods, the heroes (vīra), and likewise the five yoginīs such as Bhṛkuṭī and others—namely, the yoginīs taught in the kriyā-tantras—and similarly, by the word "and" (ca), the yoginīs taught in the caryā-tantras are indicated. The phrase "and so forth" means that each of these will be as they are taught in the yoginī, yoga, kriyā, and caryā tantras. Within those yoginīs, from the soles of the feet up to the crown of the head (uṣṇīṣa), there is the life-force (prāṇa) in the shape of a bow; from the life-force and effort (āyāma) of those twenty-one thousand six hundred yoginīs of that measure, the nature of Body is born from the caryā-tantra. Likewise, the nature of Speech is born from the kriyā-tantra. The nature of Mind is born from the yoga-tantra. The nature of Wisdom (jñāna) is born from the yoginī-tantra—this is the certainty. Thus, one should connect it as: "the yoginīs of the nature of Body, Speech, Mind, and Wisdom will be supremely wondrous." In that regard, for the purpose of rousing them, it is said "Akṣobhya" and so forth. Here, the yoginīs of the nature of the former life-force will be victorious.

506

དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྨི་ལམ་བཞིན་གྱིས་མཐོང་ངོ་། ། དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱན་གྱིས་རང་གི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་བྲག་ཅའི་སྒྲ་བཞིན་སློང་སྟེ། བསྐུལ་བས་རྣལ་འབྱོར་མའི་ཚོགས་ཞེས་པ་སྐུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། འོན་ཀྱང་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་ཕན་ཚུན་སེམས་ཅན་གྱི་གཟུགས་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མའི་གཟུགས་ཀྱང་སེམས་ ཅན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་མ་ཡང་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། སེམས་ཅན་ཡང་བདག་གི་ལུས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་ངོ་། ། དེས་ན་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་འགྱུར། བདག་སྤངས་པ་དེས་ན་སེམས་ཅན་དང་། སངས་རྒྱས་དབྱེར་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ཉེས་པ་ཡོད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་སྔོན་དུ་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པོ། ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་རང་འཁྲུལ་པར་འགྱུར་ཏེ་དེས་ན་རྒྱལ་བར་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་པ་ཐ་མལ་པའམ། སྦྱང་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་དེ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མི་ཤེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིར་གང་གི་ཕྱིར་ཉན་པའི་སྐྱེ་བོའི་གཟུགས་ཅན་ཐུན་མོང་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མདུན་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་ཉན་འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོའོ། །

In the same way, the Tathāgatas, such as the aggregates and so forth, are seen like a dream of former habitual tendencies. Therefore, the term "Blessed One" (Bhagavān) is the awakening of that very nature by the ornament of wisdom, like the sound of an echo; being thus exhorted, the "assembly of yoginīs" refers to the [deities of the] body and so forth. However, the intended meaning is this: the form of the sentient being is the yoginī, and the form of the yoginī is also the sentient being. Likewise, the yoginī also possesses the form of the Buddha Vajradhara and so forth, and the sentient being is also my own body. Likewise, so too is the Blessed One. Therefore, at that time, how could the word of the Blessed One be otherwise? Since the self is abandoned, at that time there is no fault in the inseparability of sentient beings and Buddhas, because everything was previously established. For that reason, the Blessed One himself would not be deluded, and thus he becomes the Victor (Jina). This is because the various natures of the great elements are either ordinary or objects to be purified. Regarding that very point, it is said: "Then," and so forth. "All those who are ignorant" refers to the yoginīs who are ignorant of suchness. Why is that? Because here, for the sake of the common form of the audience who are listening. If, for a moment, it were the form of a Buddha, then just as one listens to the teaching of the Dharma in the presence of a Buddha, it would nevertheless be the actual presence of Buddhas such as Vajradhara and so forth.

507

སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་འབའ་ཞིག་རང་རང་གི་རང་བཞིན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་སོ། ། དེས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ ཕྱིར་མི་ཤེས་པ་སྟེ་དེའི་མི་ཤེས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་གཟུགས་སུ་གང་གི་ཚེ་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཡང་རྡོ་རྗེའི་མིང་སྟེ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྟག་པའི་ གཟུགས་རྣམ་པ་ཀུན་དང་ལྡན་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་དེའི་གཟུགས་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མི་ཕྱེད་པའི་དུས་གཅིག་ལ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ན་བདག་དང་མཚུངས་པ་བསླང་བའོ། ། གཞན་དུ་སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། ཅེས་ པ་ནི་བདེན་ཏེ་ཁྱོད་ཉིད་ཁྱོད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། དེའི་དོན་ནི་འདི་སྟེ་འོན་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་ལས་དང་པོ་པའི་དུས་སུ་དུས་གསུམ་དུ་གང་དག་རྟོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། ། གློ་བུར་དྲི་མས་བསྒྲིབས་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་ཡིན་མོད་དེ་རྣམས་ལ་ཇི་སྲིད་དུ་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་རབ་ཏུ་སོན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་རྟོགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་བཞི་པའི་རང་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པ་ཡིན་ནོ། །

Because one realizes the nature of the Buddha as one's own very nature, one is a "Buddha." Therefore, one does not become omniscient [in a limited sense]. For that reason, there is "ignorance," and it is for the sake of reversing that ignorance. "Victorious" (Vijaya) refers to the realization of authentic wisdom. Precisely because of that, "Vajra" refers to the state when one becomes the indivisible form; at that time, that absorption is also named "Vajra," and entering into equipoise within it is the eternal form endowed with all aspects. "All yoginīs" means that at the single indivisible moment, by the characteristic of the nature of that Vajra-form, all arise; this is the meaning of omniscience. Therefore, it is the awakening to what is equal to oneself. Otherwise, the statement "sentient beings are themselves the Buddha" is true, meaning "you yourself are your own nature." The meaning of this is as follows: however, at the stage of a beginner, those things realized throughout the three times are also [included]. "Obscured by adventitious stains" means that although sentient beings are utterly pure Buddhas, as long as they have not realized the absorption that has reached the state of the Tathāgata, they do not become the nature of the fourth [empowerment]. Therefore, one's own wisdom is not omniscient because it is obscured by adventitious stains.

508

གང་ཡང་བཞི་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་ གྲགས་པའི་དཔའ་བོ་དང་དཔའ་མོའི་དབང་ཕྱུག་གི་མཆོག་གི་གཟུགས་ཀྱིས་གནས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དང་ཡུལ་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་ནས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། གཞན་ཡང་པདྨ་བཛྲའི་ཞལ་སྔ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་གྲུབ་པའོ་ཞེས་གྲགས་ སོ། ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་ཅན་གློ་བུར་བའི་དྲི་མས་བསྒྲིབས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྤངས་པའི་ས་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུང་པའི་མན་ངག་སྣ་ཚོགས་པ་དང་ཁ་སྦྱོར་འདི་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་བསྟན་པའོ། ། དེ་ནས་སྡུད་པ་པོས་ཀྱང་ གླེགས་བམ་རྣམས་སུ་ཡི་གེའི་གཟུགས་ཀྱིས་བྲིས་ཞེས་པའི་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་དེ་ལྟར་འདི་དག་ཅེས་པ་ནི་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་གླེགས་བམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་གནས་པ་བླ་མ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་ཁ་ནས་ ཁར་གནས་སོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཚིག་མདོ་སྡེ་རྣམས་དང་རྟོགས་པར་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གསུང་། ང་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཕྱི་མའི་དུས་ཕྱི་མའི་ཚེ་སེམས་ཅན་གདུལ་དཀའ་བའི་སྡིག་པའི་བློ་ཅན་སྡིག་ པའི་ལས་བྱེད་པ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་རྫུན་ནམ་ཞེ་ན་གསུངས་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ལ་བོད་པའོ། །

Furthermore, it is intended that all those who possess the fourth [empowerment] will abide in the supreme forms of the heroes and heroines renowned in the world, and by performing the welfare of sentient beings in the various lands such as the sacred sites (pīṭha), they will attain the accomplishment of Mahāmudrā. Moreover, it is renowned that Padmavajra and others have attained realization. Regarding the phrase "Furthermore" (de yang), this refers to sentient beings of the present who are obscured by adventitious stains; it should be connected with the word "their" (de'i). Likewise, "the stage of abandonment" (spong ba'i sa) refers to the teaching of the various oral instructions previously mentioned and the source texts such as this Samputa. Then, it is certain that the compilers also wrote them down in the form of letters in the volumes. Likewise, regarding the phrase "In that way" (de ltar), "in this way" (de ltar 'di dag) here means that if, for a time, the speech of the Blessed One remains in the volumes and so forth, it abides from the mouth of one guru to the next. How so? It is because the Blessed One spoke the words of the sūtras, the avadānas, and so forth, and likewise in the Prajñāpāramitā: "After I have passed into nirvāṇa, in the future time, in the final age, there will arise sentient beings who are difficult to discipline, possessing sinful minds and performing sinful actions," and so on, as taught in detail. Therefore, if one asks whether the word of the Blessed One is false, it is said: "Son of good family" (rigs kyi bu) is an address to Akṣobhya and the others.

509

དུག་ཟོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་འདིར་དུག་ཟོས་པའི་འཇིག་ རྟེན་གང་བརྒྱལ་བ་སེམས་མེད་པ་དུག་སེལ་བར་མི་ཤེས་པ་ཡིད་སེམས་པ་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཤེས་པའི་ཕྱིར་གཏི་མུག་སྤངས་པ་ནི་གང་གི་དུག་སྤངས་པ་དེའི་འོ། ། དེ་ཉིད་ཡིད་ཅེས་པ་ནི་དུག་སེལ་བའི་དེ་ཁོ་ནའི་ཡིད་ཀྱིས་འཇུག་པའོ། ། དེའི་དུག་ཟོས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེས་པ་འདི་ གཅོད་པ་འདི་ནི་དཔེ་ཙམ་མོ། ། དེའི་ཕྱིར་དཔེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་སྔོན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་བསྒོམ་པས་མོས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་བོ། ། དེ་ཡང་ཤེས་བྱ་བ་ལ་ཤེས་པ་འཇུག་པའོ། ། དེ་ལྟར་ ཡེ་ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་དག་དཔེས་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྣང་བ་མེད་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དོན་དམ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེ་བ་མེད་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ། དངོས་པོ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་གལ་ཏེ་འོ་ན་དངོས་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གྲོལ་བར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཇི་ལྟར་ འཁོར་བར་འཁོར། མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཡིས་ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་འགྱུར། ཁྱོད་ཅག་རྣམས་ཀྱི་གཏམ་ཡང་ཐོས་པ་མ་ཡིན་ནམ། འདིར་གང་གི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་པ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེས་པ་དེའི་ཡང་གང་དག་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་ འདོད་ཆགས་ཅན་ནོ། ། འདོད་ཆགས་ཀྱང་མ་རིག་པའི་རྩ་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་དངོས་པོའོ། ། དེས་གྲོལ་བ་འདི་དག་ནི་འགལ་ལོ། ། དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན།

Regarding the phrase "having consumed poison" and so forth: here, the world that has consumed poison is one that is unconscious, devoid of mind, and does not know how to eliminate the poison, being without mental intention. In order to know that very [reality], the abandonment of delusion belongs to one who has abandoned that poison. That which is called "mind" is the engagement of the mind with the suchness that eliminates poison. This cutting of the suffering produced by consuming that poison is merely an illustration. Therefore, awakening, which is to be understood through the illustration, should be comprehended by way of the former method. Furthermore, because that aspiration is through meditation with aspects, awakening occurs through the gateway of skillful means, due to the connection between cause and effect. Moreover, it is the engagement of knowledge with the objects of knowledge. In that way, wisdom and the objects of knowledge are to be understood through the illustration as the non-apparent, inexpressible, coemergent ultimate truth. That very [truth] is not established without conventional bliss, because it is the knowledge of phenomena. Here, if one asks: "If sentient beings are liberated by the wisdom of phenomena, then how do they wander in saṃsāra?" [The answer is:] "By the power of ignorance." How could that be possible? Have you not also heard our discourse? Here, because the three realms are born by the power of desire, those sentient beings are also possessors of desire. Desire, moreover, has ignorance as its root. Therefore, ignorance is the phenomenon. Thus, these [claims of] liberation by that [ignorance] are contradictory. Therefore, it should be understood from the words of the Blessed One. If one asks what that is:

510

གསུངས་པ་དུག་གི་དུམ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ འདིར་དུག་བསལ་བ་ཐུན་མོང་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལ་གཅིག་ནི་སྔགས་གྲུབ་པ་སྟེ། ལུང་སྣ་ཚོགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་ནི་སྨན་གྱིས་གྲུབ་པའོ། ། གསུམ་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ནུས་པས་སོ། ། དེ་ཡང་སྔགས་དང་སྨན་དག་གི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདོད་ དོ། ། དེ་ལ་གཅིག་ནི་སྔགས་བཟླས་པ་དང་སྨན་བསྒྲུབས་པས་ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བསོད་ནམས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྲུབ་པོ། གཉིས་པ་ནི་བཀས་འགྲུབ་པའོ། ། དེ་ཡང་བླ་མ་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་བསྙེན་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཡང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་ དུག་གི་དེ་ཉིད་ཤེས་པས་དུག་སེལ་ཏེ་དུག་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་དུག་ཉིད་བདུད་རྩིར་བྱེད་དོ། ། དེས་ན་དུག་གིས་སེལ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་དང་མཛེ་ལ་སོགས་པའི་ནད་རྣམས་དུག་གིས་རབ་ཏུ་བརླབས་ཤིང་མི་རྒས་པ་དང་མི་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་ པའི་བག་ཆགས་ཉིད་སྲིད་པའོ། ། འོན་ཀྱང་སྔོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཡིན་པ་གསུངས་པའི་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་ལ་དཔེ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། འདིར་མ་རིག་ཉིད་རིགས་པ་བཟང་པོར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རླུང་ནད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་ པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེ་བའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། ། སྲིད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྲིད་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྣམ་རྟོག་ཅེས་པ་ནི་གང་གིས་སངས་རྒྱས་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་པའོ། །

Regarding the passage beginning with "The piece of poison," and so forth: here, the common methods for clearing away poison are of three types. The first is accomplishment through mantra, because it follows various scriptural transmissions. The second is accomplishment through medicine. The third is through the power of yoga. Furthermore, these two—mantra and medicine—are asserted to be of two aspects. Regarding those, the first is accomplished through the recitation of mantra and the preparation of medicine over a very long period by the power of merit. The second is accomplished through the command [of the guru], because one has served and honored the guru and the yoginīs. Furthermore, through the power of yoga, by knowing the reality of poison, one clears away poison; not only does one clear away poison, but one transforms poison itself into nectar. Therefore, it is said, "It is cleared away by poison." This means that diseases such as aging, death, and leprosy, which are thoroughly permeated by poison, are transformed so that one does not age and does not die. Likewise, the habitual tendencies of ignorance are themselves becoming (bhava). However, regarding the practices taught as being the Buddha from the very beginning, the reasoning is shown through various examples. Here, in order to make ignorance itself into a good reasoning, the passage beginning with "Just as wind disease," and so forth, is easy to understand. Similarly, "application" (yoga) refers to the mental engagement with the purity of conventional bliss. "By becoming itself" refers to by means of the utterly pure becoming. For that very reason, "conceptualization" refers to that by which one becomes a Buddha, which is itself imputed by conceptualization.

511

དེ་བཞིན་དུ་འདིའི་རྣ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ དཔེས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དངོས་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་བདེ་བའོ། ། དེའི་སྒྲིབ་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ་དེ་སྦྱང་བའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན་རྣམ་པས་ཞེས་པ་ནི་ལྷའི་སྦྱོར་བའི་སྒོམ་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ངེས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་དབང་གཉིས་སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་ནས་ཕྲ་མ་ནམ་མཁའ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་འབྱུང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆེན་པོའི་སེམས་ཞེས་པ་ ནས། ཇི་སྲིད་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་རིགས་ལས་བྱུང་། ། ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་གསོལ་བ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པས་ཞུས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རིགས་གྲངས་མེད་ པ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱང་དོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། གོང་བུའི་གཟུགས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་རྣམས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ངེས་པ་གསུངས་པའི་དབྱེ་བས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་རིགས་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་གང་ དུ་གནས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་པ་ནི་ལན་ནོ། །

Likewise, this should also be understood through the examples beginning with "into his ear" and so forth. "Entity" refers to the bliss of the objects of knowledge. Its "obscuration" is conceptual construction, and this is what is to be purified. By what means? "By means of the aspect" means the meditation on the application of the deity, which is the nature of the coemergent. "Itself" means "certainly." The passage beginning with "For example" is easy to understand. Similarly, the passage beginning with "the application" and so forth teaches the arising of the elements and that which is derived from the elements through the generation stage. In that regard, from "the application of the two empowerments" up to "the subtle arises from space" is the arising of the elements. Likewise, from "the great mind" up to "arisen from the family of supreme joy" is that which is derived from the elements. Similarly, "here the request" refers to the petition made by Vajragarbha and others. That is also [expressed by] "What is it?" and so forth. Here, at the time when the Blessed One's countless families arise, how could even the world-system not become crowded? "Having the form of a mass" is because it is explained according to the distinctions taught in the definitive systems of the Vaibhāṣika school regarding the elements such as earth and so forth. This means: where would those countless families reside? Here, "the Blessed One replied" is the answer.

512

དེ་བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་ཇི་ལྟར་ཁ་ཅིག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྡུལ་གཅིག་གི་ཚད་ཀྱིས་ནང་གི་ཕུག་ཀྱང་བསོད་ནམས་ ཀྱི་མཐུས་དོག་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཡངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་མཐའ་དག་སྟོན་མོ་ལ་སྤྱན་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཡང་བཞེངས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྐྱེད་པ་གསུངས་ པ། ཁ་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཁ་སྦྱོར་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དག་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་དེ་ཅི་ཞེ་ན། གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དེས་ན་དེ་བྱང་ཆུབ་བོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ཡང་ངོ་། ། དེ་ཡང་བདག་པོ་རེ་རེ་ཡང་ལྔ་ལྔ་ཉི་ཤུ་རྩ་ ལྔར་འགྱུར་རོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་འཆད་བཞིན་པས་རྒྱས་པར་བཤད་པར་བྱའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་དྲུག་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པ་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྡོམ་པ་བསྟན་པའི་གཞུང་བསྟན་པ་སྟེ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ། ། ། །

Regarding the phrase "How is that taught?" and so forth: here, just as in some cases the interior of a cave, by the power of the merit of the bodhisattva mahāsattvas, is neither constricted by the measure of a single atom nor does it become spacious. They invite the entire noble saṅgha, headed by the Buddhas, to a feast. This is also expressed by the words "Arise!" and so forth. Likewise, the generation of the completion stage by means of the generation stage is taught. Regarding the phrase "From the union" and so forth: "arisen from union" means arisen from the application of the nature of insight and method, and the elements derived from the primary elements arise. These are the elements such as earth and so forth, which are the nature of the wisdom element. If one asks what that wisdom element is, it is because of the words "The secret" and so forth. Thus, there are the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and the others. Therefore, that is awakening. Likewise, there are also the five Tathāgatas, such as Vairocana and the others. Furthermore, each of those lords becomes fivefold, making twenty-five. The rest is easy to understand. However, it shall be explained in detail as it is being discussed. This concludes the fourth chapter, the teaching on the outer and inner vows, from the Correct View’s Illumination of Mindfulness, a detailed commentary on the sixth chapter of the King of Tantras, the Union of Drops. The fourth chapter is finished.

513

ད་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྤྲུལ་པའི་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་རུ་རྣམ་པས་སྤྱོད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ངག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ངག་གི་ཕྱག་རྒྱའི་ཡེ་ཤེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་དེ་ནི་བརྡའི་སྐད་དོ། ། སླར་ཡང་ ལག་པའི་ཕྱག་རྒྱས་དཔའ་བོ་དང་དཔའ་མོའི་དབང་ཕྱུག་མ་རྣམས་ཤེས་པར་བྱེད་པ་གང་གི་ཚེ་དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་མའི་ཕྱག་རྒྱས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དགོངས་པའི་སྐད་ནི་ཇི་ལྟར་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི་ཀླ་ཀློའི་ཚིག་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དབྱེ་བ་དང་རབ་ ཏུ་དབྱེ་བ་མི་ཕྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དགོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གནས་བཞི་རྣམས་སུ་སྟེ་སྔོན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་མ་གསུངས་ཞེས་པ་ནི་མ་བརྗོད་ཅེས་པ་སྟེ་ཞུས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལན་གྱི་ཚིག་གོ། ། ཌིཎྜི་མ་ཞེས་པ་ནི་མཐར་སྐྱེས་མའོ། ། ལུ་གུ་ཞེས་པ་ནི་ཁ་ལས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཡི་གེའི་ཕྱག་རྒྱའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་མངོན་ཤེས་དང་ལྡན་པ་བསྟན་གྱི་ཐ་མལ་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་མ་འཁྲུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོན་ཀྱང་ཐ་མལ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དུས་སུ་ཡང་གོམས་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ རྣམ་པར་དག་པས་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འཆད་བཞིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་དང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། །

Now, in order to describe the various sādhanas of activity for the sake of benefiting sentient beings through the external conduct of yogins who possess emanation bodies, the text states "the mudrā of speech" and so forth. To express the wisdom of the mudrā of speech, it says that "that mudrā is the symbolic language." Furthermore, when one recognizes the heroes and heroines (vīra-vīreśvarī) by means of the mudrās of the hands, the meaning is that their characteristics are the "mudrās of signs." Regarding the phrase "how is the intentional language (saṃdhyābhāṣā) expressed?", the meaning is "it is the language of the barbarians (mleccha)." In the passage beginning with "the yoginī," the distinctions and sub-distinctions are indivisible. Similarly, regarding "laughing" and so forth, it refers to the four locations; the statement "it was not spoken to gods, humans, and so forth" means it was not previously taught, and this is the question. The passage beginning with "Vajragarbha" is the response. "Ḍiṇḍimā" refers to a woman born at the end [of the lineage]. "Lugu" is to be pronounced from the mouth. The "wisdom of the mudrā of letters" refers to the previously mentioned yogin who possesses the superknowledges (abhijñā), and not to an ordinary person, because it would disturb the yoginīs. Nevertheless, even during the stage of an ordinary person, one should practice it; the intention is that it is through the complete purity of the mind. Likewise, the term "wisdom" is used because it is characterized by the superknowledges. It is certain that all the terms for wisdom being explained should be understood in that way. The rest is easy to understand.

514

སླར་ཡང་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་ཞུས་པ་བརྡ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ངག་གི་བརྡའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གཉིས་པའོ། ། ། ། ད་ནི་ལྟ་སྟངས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ཡེ་ཤེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་མཉམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ལྟེ་བའི་གནས་སུ་སྔོན་དུ་སྲོག་གོམས་པར་བྱས་ཏེ་ཇི་སྲིད་དུ་མངོན་ཤེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི་བར་དུའོ། ། དེས་ན་ཕྱི་རུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པར་བརྗོད་དོ། ། ད་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཚོགས་རྣམས་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་ རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དེས་ན་རྣལ་འབྱོར་མའི་སྐུའི་དབྱིབས་དང་ལྡན་པ་བསམ་གཏན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པས་མཚན་མ་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་ནོ། ། དེ་ཡང་འཆད་བཞིན་པ་ལས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མིའི་ཐོད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོ་ག་བཞིན་ ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཐོད་པ་ཡིན་པ་དེའི་རོའི་ལུས་ཀྱི་ཤ་དང་བཤང་བ་ལ་སོགས་པས་བྲན་པ་དང་སྔགས་བཟླས་པས་ཡུངས་ཀར་འཕེལ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པས་སྲུང་བར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཡང་དམ་པ་ཞེས་པ་ནི་གོང་ན་མེད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འོལ་མ་སོ་དཀར་ པོའི་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སོ་མཆུར་བཙིར་པའི་ཁ་སྦྱར་གྱི་ཕྱག་རྒྱས་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་རྒྱས་གདབ་པར་བྱའོ། །

Again, Vajragarbha asked: "Symbol" (saṃketa) refers to the mudrā. The rest is easy to understand. Likewise, the wisdom of the verbal symbol is the second. Now, in order to explain the wisdom of the gaze-mudrā, it is said, "Equal," and so forth. Here, one should first train in the vital wind (prāṇa) at the navel center until the superknowledges (abhijñā) are attained. Then, it should be applied externally. The remainder is easy to understand. This is described as the third wisdom. Now, in order to engage sentient beings, the various ritual activities (karmasamūha) of the outer and inner nature are taught through their power. Regarding "Glorious Vajra," and so forth: "Yoga" refers to the yoga of the nature of wisdom and method. Therefore, one who possesses the form of the Yoginī’s body and is endowed with the application of meditative concentration (dhyāna) possesses the attainment of the signs. That too shall be explained as it is being taught. Likewise, regarding "in a human skull," and so forth: "according to the ritual" means that with the flesh of the corpse from whose skull it is, and with excrement and so forth, one sprinkles [the substances] and recites the mantra, whereby the white mustard seeds (siddhārtha) will increase. One protects with its fruit and so forth. Furthermore, "supreme" (parama) means "unsurpassed." Likewise, in order to teach the accomplishment of the white olmaso flower, it is said, "Glorious Vajrasattva," and so forth. With the mudrā of the "joined mouth" by pressing the teeth against the lips, one should likewise seal the directions.

515

སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སྐྱེ་གཉིས་ཀྱི་ཐོད་པ་ཞེས་པ་ནི་ བྲམ་ཟེའི་ཐོད་པའོ། ། ཡང་ན་བསྒེགས་པས་བསྒྲུབ་སྟེ། དེའི་ཐོད་པ་ལ་སྔོན་བཞིན་དུ་སྲུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བྱས་ན་འོལ་མ་སེ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། དེས་ནི་མིའི་ཐོད་པ་ལ་བར་སྣང་ནས་བླངས་ནས་དེས་གང་ལ་བསྣུན་ན་དེའི་ཚེ་བུད་མེད་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། ཕན་ཚུན་དུ་གཟུགས་ བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། ཡང་ན་བསྒྲུབ་པའི་འོལ་མ་སེ་དེ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ཐོད་པར་བསྐྱེད་དེ། དེའི་ཤ་ལ་སོགས་པས་བྲན་པར་བྱ་ཞིང་དེ་ཉིད་སྔགས་རབ་ཏུ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྲུང་བ་བྱས་ནས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་དོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། ད་ནི་དབབ་པའི་ཆོ་ག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རོའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རོའི་ཁར་གུ་གུལ་ཞེས་པ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་གུ་གུལ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཡན་ལག་ལྔ་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབས་ཏེ། ཉིན་ཞག་ལ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཚེ་མཚན་མོ་ལ་བྱས་ནས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་ བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསེར་གྱི་འབྲས་བུ་ཞེས་པ་ནི་ད་དུ་རའི་འབྲས་བུའོ། ། ཁྱིམ་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ཟངས་མའི་གཙུག་ཕུད་ཅན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དུག་གི་སྒྲུབ་པའམ་བཟའ་བའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟ་གསོད་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ། ཏུ་རུ་སྐ་དཀར་པོའི་ཆའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མ་རིའི་རྩ་བའོ། ། ཡང་ན་དུག་གི་རྩ་བའོ། ། ཨརྐ་ཞེས་པ་ནི་ཤིང་ཨརྐའི་རྩ་བའོ། ། ཏ་རུ་ཞེས་པ་ནི་ཨརྐའི་འོ་མའོ། །

"Of all the buddhas" refers to that which is accomplished by the mind. "The skull of the twice-born" refers to the skull of a brahmin. Alternatively, one may accomplish it through a śigru tree; having performed all the protections and so forth upon its skull as previously described, one should cultivate the olama-se. By that means, having taken a human skull from the sky, if one strikes anyone with it, at that time the accomplishment of a woman will be attained. "For the sake of mutually transforming forms" is the certainty. Alternatively, one should cultivate that olama-se of accomplishment in the skull of an elephant or the like, sprinkle it with their flesh and so forth, and having performed the protection through the intense recitation of the mantra and so forth, one acts exactly as it was taught. The remainder is easy to understand. Now, in order to show the ritual for the descent [of the deity], it says "of the corpse" and so forth. "Guggulu in the mouth of the corpse" means that the five limbs, together with the guggulu to be explained, are fully prepared; "during the day" means that having performed it at night at that time, one acts exactly as it was taught. Likewise, "golden fruit" refers to the fruit of the datura. "Cock" refers to the copper-crested [bird]. In that way, one acts exactly as it was taught. Likewise, in order to show the practice of poison or the application of eating it, it says "white horse-killer" and so forth. This refers to a portion of white turushka. Likewise, it is the root of mari. Alternatively, it is the root of poison. "Arka" refers to the root of the arka tree. "Tarū" refers to the milk of the arka tree.

516

ས་ལ་བྷ་ཞེས་པ་ནི་དུག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆ་དང་སྡིག་པ་ནི་གྲགས་ པར་ཟད་དེ། དེའི་མཇུག་མའི་རྩེ་མོའོ། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཕྱེ་མར་བྱས་ཏེ་སྔོན་གྱི་སྨན་དུག་བརྒྱ་ལྡན་པར་བྱའོ། ། ལག་པའི་གྷོ་ནས་ཞེས་པ་ནི། དེ་ཕྱེ་མ་དེ་རི་ལུ་བྱས་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་ལག་པས་བཟུང་ན་གྷོ་ན་ས་ལྟ་བུའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། རི་ལུ་དེ་ བཏགས་ན་ཉིན་མོ་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ཨརྐའི་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བཏུང་བར་བྱའོ། ། ཡང་ན་འཐུང་དུ་གཞུག་གོ། ། དེའི་ཚེ་ཞག་བདུན་དུ་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་རོ། ། སྤྲེའུ་ཞེས་པ་ནི་མི་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། ། ཁ་ཅིག་ནི་དུག་ནག་པོར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་འཚོ་བ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བས་དུག་སྨིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མ་ལ་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མ་ལ་ཡ་ཞེས་པ་ནི་ཙནྡན་ནོ། ། འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་ནང་གི་ཙནྡན་ཏེ། དེའི་འཆད་བཞིན་པའི་མར་ཁུའོ། ། ནད་ ཀྱི་དབང་པོ་ཞེས་པ་ནི་རུ་ཤྷའི་ཁྱད་པར་ཏེ་མངལ་སྤྱོད་པའོ། ། རྒྱ་སྤོས་ཞེས་པ་ནི་གོང་བུའི་རྒྱ་སྤོས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་བཙོས་ནས་འགྲོ་བ་ཞེས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། ། ཉིན་ཞག་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉིན་ཞག་དེ་ལ་སྐྱེས་ནས་ཤི་བའི་ལྕེ་བཏོགས་ཏེ་ཤུ་དག་དང་རྒྱ་སྤོས་དང་སྦྱར་ལ་དེས་ རི་ལུ་ཙ་ན་ཀའི་(ཆད་,ཚད་)ཙམ་བྱས་ཏེ་བཟའ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་གོམས་པ་ལས་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་དོ། །

Sala-bha refers to the various specific fruits of poison. Their parts and the sin [of using them] are well known; it is the tip of its tail. Thus, having ground everything into powder, one should prepare the "one hundred medicinal poisons" as before. Regarding "from the ghona of the hand": having made that powder into a pill, if one holds it in the hand in that manner, it will become a specific type of creature like a ghonasā—this is the certainty. If that pill is crushed, it should be drunk together with the milk of the arka plant, which is called "the maker of day." Alternatively, one should be made to drink it. At that time, one will fall unconscious for seven days. "Monkey" means one will become a non-human (amanuṣya). Some say the meaning is that one will become black poison. Furthermore, in order to show the method of recovery, it is said "in that same way" and so forth, which is easy to understand. Likewise, in order to show how poison is ripened through medicinal formulations, it is said "Malaya" and so forth. Malaya is sandalwood. "Emergence" (bhūta) refers to the inner sandalwood, the oil of which is being described. "Lord of diseases" (rogendra) is a specific type of ruṣya, the "womb-goer." "Turushka" is the resinous turushka. Having boiled all these, it performs the action of "going." Regarding "on that day" and so forth: having extracted the tongue of one born and dead on that very day, one should mix it with vaca and turushka, and make a pill the size of a caṇaka (chickpea) to be eaten. Through such practice, at that time, it performs the actions described by "how" and so forth.

517

དེ་བཞིན་དུ་སྦལ་པ་ཞེས་པ་ནི་སྦལ་པའི་ལྕེའུ་ཆུང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྦྲུལ་ཞེས་པ་ནི་སྦྲུལ་གྱི་པགས་པའོ། ། བ་རུ་ར་ཞེས་པ་ནི་བ་རུ་རའི་འབྲས་བུའོ། ། དེས་ན་ཇི་སྐད་ གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བའི་མར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ཤྲི་ཁཎྜའི་ཤིང་ངོ་། ། ཡང་ན་བུད་མེད་ཀྱི་མེ་ཏོག་གོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རིམས་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཉམ་པར་གཞག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། ། འབྱུང་བའི་ཉི་མ་ཞེས་པ་ནི་མར་ངོའི་ཚེས་བཅུ་བཞི་ལའོ། ། དེའི་ཆོ་གས་རིམས་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྦྲུལ་གྱི་པགས་པ་བརྗེས་པ་དང་སྦྲུལ་གྱི་དགྲ་ཞེས་པ་ནི་ནེའུ་ལེའི་པགས་པ་ལ་འཆད་བཞིན་པའི་སྔགས་ཀྱིས་དགྲའི་ མིང་དང་ལྡན་པ་བྲི་བར་བྱའོ། ། འོན་ཀྱང་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྦལ་པ་ཞེས་པ་ནི་སྦལ་པའི་ལྕེ་དང་བྱ་རོག་གི་སྒྲོ་དང་ཉིན་མོ་འཇིགས་ཞེས་པ་འུག་པའི་སྒྲོ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤོས་ཀྱིས་དབང་ཕྱུག་མ་སྨད་ཀྱང་འབྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསྐྲད་པ་གསུངས་ པ། རྟའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟའི་རྨིག་པ་ལ་སོགས་པའི་འཁྲུལ་འཁོར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྦྲུལ་གྱི་མགོ་དང་ཁྱི་སྨྱོན་པའི་ལྕེས་ནི་གསུངས་པའི་ལས་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཧ་ལི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཧ་ལི་ནི་ཞེས་པའི་ནི་ཨུ་མའི་རྩ་ བའོ། ། ཕག་པ་ཞེས་པ་ནི་བུམ་པ་ཅན་ནོ། ། རུས་པ་ཞེས་པ་ནི་འཇུག་པའོ།

Likewise, "frog" refers to the small tongue of a frog. Likewise, "snake" refers to the skin of a snake. "Beleric myrobalan" refers to the fruit of the beleric tree. Thus, one acts exactly as it has been taught. Likewise, regarding the phrase "cow's butter" and so forth, "vajra-holder" refers to the śrīkhaṇḍa tree, or alternatively, the flower of a woman. The rest is easy to understand. Likewise, in order to demonstrate the ritual for pacifying fever and so forth, the phrase "being in meditative equipoise" and so forth includes [the rites of] "separating" and the rest. "The sun of the elements" refers to the fourteenth day of the waning moon. Through that ritual, the fever will be pacified. Likewise, regarding the "shedding of the snake's skin" and the "enemy of the snake," one should write the name of the enemy together with the mantra currently being explained upon the skin of a mongoose. However, this is the meaning of the phrase "by the distinction of time." "Frog" refers to the tongue of a frog, "crow's feather" refers to the feather of a crow, and "fearful of the day" refers to the feather of an owl; the meaning is that by the incense of these, even the irreproachable Īśvarī is separated. Likewise, the expulsion is taught: "of the horse" and so forth refers to the mechanical device of the horse's hoof and so on. Likewise, the head of a snake and the tongue of a mad dog perform the stated actions. Likewise, in order to demonstrate the internal application, "haliṇī" and so forth are taught. "Haliṇī" refers to the root of Umā. "Pig" refers to the "vase-holder" (kumbhaka). "Bone" refers to the "entry."

518

། མགྲིན་རིང་ཞེས་པ་ནི་འབྱུང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཨོཾ་དང་ཨཱཿའོ། ། རིང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཧཱུཾ་ངོ་། ། དེ་ལ་རི་ལ་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། དེས་སྲིད་པ་གསུམ་བསྐྲད་དེ་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་སྦྱོར་བའི་ མཆོག་འདིས་འགོག་པས་ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་བསྐྲད་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྟའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྟའི་ཁྲག་དང་བདུད་ཅེས་པ་ནི་ཀ་ར་བཱི་རའོ། ། དེ་ལྟར་བྱས་ཏེ་བསམ་གཏན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་མེ་ལོང་ ལ་བལྟས་ན་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཚེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཉེར་མའི་དྲི་མ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་དང་བསྲེས་ཏེ་རྟ་ལ་སོགས་པའི་ལག་སྐྱེ་ཁ་སྦྱོར་གྱིས་སྦྱོར་བས་བསྲེས་པའི་ཐལ་བ་བླངས་ཏེ། སྦལ་པའི་ཞག་དང་བསྲེས་པས་བྱུགས་པ་དེ་ལ་ཡང་དེ་ སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མིག་སྨན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཨང་ཀོ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་སྟེ། འདིར་ཨང་ཀོ་ཏ་ཞེས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་མེད་པའི་ཨང་ཀོ་ཏིའི་འབྲས་བུ་སྟེ་དེའི་ས་བོན་གྱི་མར་ཁུའམ་འོ་མའོ། ། དེ་ཡང་ན་སུ་ར་བྷིའི་འོ་མ་དེས་མིག་ལ་བྱུགས་པས་སོ། ། སྲིད་པ་གཞན་ གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་གཞན་ཡང་མཐོང་བའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། ད་ནི་མེ་མནན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རི་བོང་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་རི་བོང་ཅན་གྱི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ནི་དངུལ་ཆུའོ། ། གཉིས་པ་ཞེས་པ་ནི་རི་བོང་གི་མར་ཁུའོ། །

"Long-necked" refers to the elements. Likewise, it refers to Oṃ and Āḥ. "Long" refers to Hūṃ. In that context, "dwelling on the mountain" refers to the avadhūtī. By that, the three realms of becoming are expelled; through this supreme union of body, speech, and mind, the objects and so forth are expelled—this is the certainty. Likewise, to demonstrate another application, the passage beginning with "of the horse" and so forth is spoken. "Horse blood and Māra" refers to the karavīra flower. Having prepared it in that way, if one looks into a mirror through the distinction of meditative concentration, it will occur exactly as described. At that time, having mixed the wrinkles, impurities, blood, and so forth of those [beings], and having taken the ash produced by the union of the hands of the horse and so forth, and having smeared it with the fat of a frog, it is also called by that name. Likewise, to demonstrate the eye salve, the passage beginning with "aṅkoṭa" and so forth is spoken. Here, "aṅkoṭa" refers to the fruit of the aṅkoṭī tree which lacks qualities; it is the oil or the milk of its seed. Furthermore, by applying the milk of the nasurabhi to the eyes, [the result is achieved]. "Of another becoming" means seeing other various types of births. The remainder is easy to understand. Now, to describe the suppression of fire, the passage beginning with "the moon" and so forth is spoken. Here, the term "the moon" is twofold: one is mercury, and the second is the fat of a rabbit.

519

སྲིན་བུ་ པདྨ་དཀར་པོའི་མར་ཁུ་དང་དེ་བཞིན་སྦལ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཛག་པ་ཞེས་པ་ནི་དུ་བ་ཅན་ནོ། ། རི་བོང་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་བོང་གི་ཁྲག་གོ། ། དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་ལས་ཆགས་པ་གསུངས་པ། ཆུ་ སྦྲུལ་ཞེས་པ་ནི་ལྟོ་འཕྱེའི་སྙིང་ཁྲག་དང་བཅས་པའོ། ། དེའི་ནི་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། སླར་ཡང་སྤོང་ན་ཀ་ཞེས་པ་ནི་པ་ཏ་ན་ཀའི་ས་བོན་རྣམས་ཀྱི་ཁ་དགང་བར་བྱ་ཞེས་པའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། བཙག་ཡུག་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་ལྡོང་རོས་དམར་པོའོ། ། དྲི་ངན་པ་ཞེས་པ་ནི་མུ་ཟི་སེར་ པོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡི་དྭགས་སུ་བྱ་བ་གསུངས་པ། གསེར་གྱི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གསེར་ཞེས་པ་ནི་ད་དུ་རའོ། ། པི་ཌི་ཞེས་པ་ནི་དངུལ་ཆུ་བསད་པའོ། ། པཱ་ཐ་ཞེས་པ་ནི་པ་ཐའི་ཕྱེ་མའོ། ། དེ་རྣམས་ལས་གཟུགས་བརྙན་བྱའོ། ། བུ་རམ་དང་སྐྱུར་པོ་དག་གིས་ཞེས་པ་ནི་བུ་གའི་ནང་ ནས་ཕྱུང་ནས་བཀྲུས་ནས་སྔོན་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྲེའུ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲེའུ་དམར་པོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྱ་རོག་གི་སྒྲོ་རྣམས་སོ། ། ས་བོན་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་རི་བོང་ངོ་། ། དྭི་ཀ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་པའོ། ། སྣང་ཞེས་པ་ནི་དོན་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ ནི་རང་འབྱུང་དུ་འགྱུར་རོ། ། གཉིས་པ་ནི་སྦྲུལ་གདུག་པའི་ཁྲག་དེ་ཡང་བླང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་དྲི་ཆེན་དང་དྲི་ཆུའོ། ། གསེར་ཞེས་པ་ནི་ད་དུ་རའི་རྩ་བའོ། །

Regarding the "insects," the "white lotus oil" and "frog" and so forth are as previously described. Likewise, "oozing" refers to that which possesses smoke. "Derived from a rabbit" refers to rabbit blood. Thus, it will occur exactly as it was taught. Similarly, regarding the "formation from water," "water-snake" refers to the heart-blood of a bhujaṅga (serpent). "Its" will likewise occur. Furthermore, "if one abandons ka" means that the cavities should be filled with the seeds of patanaka. The remainder is easy to understand. "Red ochres" refers to red manaḥśilā. "Foul-smelling" refers to yellow sulfur. Similarly, regarding the "making of a preta," in the passage beginning with "golden seed" and so forth, "gold" refers to datura. "Piḍi" refers to killed mercury. "Pātha" refers to the powder of pātha. From these, one should fashion an image. "With molasses and sour [substances]" means that after being removed from the cavity and washed, it will become as before. Similarly, regarding the passage beginning with "twice-born," "monkey" refers to a red monkey. Likewise, there are the feathers of a crow. "Seeded" refers to the rabbit-seed. "Dvika" refers to the mantra-practitioner. "Appearance" has two meanings: one is that it becomes self-arisen; the second is that the blood of a venomous snake should also be taken. Similarly, "arising from below" refers to feces and urine. "Gold" refers to the root of datura.

520

དེ་བཞིན་དུ་ཕུག་རོན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་ཁྲ་དང་སྤུ་དང་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། མེ་ཞེས་པ་ནི་སྟག་གི་སྤུ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེས་ནི་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་གསོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་གླང་པོ་ཆེའི་རྡུལ་ལོ། ། འབུའི་ཕྱེ་མ་ཞེས་པ་ནི་ཤིང་གི་ནང་གི་སྲོག་ཆགས་དེའི་ཕྱེ་མ་ནི་དུག་གི་ཁྱད་པར་རོ། ། དེས་ན་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སླར་ཡང་སྦྱོར་ བ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚ་བའི་མར་ཁུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་བྱ་སྟེ། ཤིང་དེའི་རྩེ་མོ་འུག་པའི་ཚང་དང་ཤིང་གི་རྩེ་མོའི་རྩ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱུགས་ནས་ལག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་བྱ་རོག་གི་ལག་པས་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་ཤིང་གི་མེ་ལ་ཚང་ལ་སོགས་པ་ བསྲེགས་ནས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱ་རོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྲམ་ཟེའི་སྐྲ་དང་མདུད་པ་མེད་པའི་སྐྲ་དག་དང་དེས་བྱས་པའི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་བཞི་པའོ། ། འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཡེ་ཤེས་ནི་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནང་གི་ལས་ཐམས་ཅད་བྱ་སྟེ་རྩ་བའི་རྒྱུ་བའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། དེ་ཡང་བླ་མའི་མན་ངག་ལས་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ད་ནི་དབང་དུ་བྱ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དཀར་མོ་དགའ་བ་དང་བཅས་པ། །

Likewise, there are the feathers, fur, hair, and so forth of pigeons and the like. "Fire" refers to the fur of tigers and so forth. By that, one acts exactly as it has been taught. Similarly, regarding the phrase "the churning stick" and so forth, "the great samaya" refers to the dust of an elephant. "Insect powder" refers to the powder of the creatures inside the wood; it is a specific type of poison. Therefore, it is called by that name. Furthermore, in order to show another application, "the hot" and so forth are taught. One should act in this way with that very hot oil: having smeared the tip of that tree where the owl's nest is and the root of the tree's tip, with that very hand—meaning with the hand of a crow—one burns the nest and so forth in a fire of cemetery wood, and it will become exactly as it was taught. To show the method of separation, "crow" and so forth are taught; it is the hair of a Brahmin and hair without knots, and not otherwise made by them. Thus, "the wisdom of consciousness" is the fourth. However, as for the wisdom of consciousness, accomplished yogis should perform all internal activities through the application of the movement of the channels. That, moreover, is to be understood from the oral instructions of the Guru; this is the certainty. Now, in order to speak of the act of subjugation, "or else" and so forth are taught: "Gaurī, together with joy."

521

ཞེས་པ་ནི་འདིར་གང་སུ་ཡང་རུང་བའི་བུད་མེད་རྣལ་འབྱོར་དེ་འདོད་པས་དང་པོ་བདེ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོར་སྙིང་དུ་བསམ་པར་བྱའོ། ། སྦྲང་བུ་ཕྱེ་མར་བྱས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་བུད་མེད་གཞན་དང་འཁྲིག་པར་བྱས་ཏེ་དེའི་ཁུ་བ་བླངས་ཏེ་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འོན་ ཀྱང་དེའི་ལས་ནི་བརྟུལ་ཞུགས་པ་ནི་དབང་དུ་བྱེད་པའོ། ། བསམ་གཏན་དང་ས་བོན་དང་སྔགས་སྤྱོད་པ་དང་སྔོན་དུ་བསྙེན་པ་བྱེད་པའི་འོ། ། བསམ་ཞེས་པ་ནི། སྐར་མ་རྒྱལ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་དག་གི་བཅུད་ལ་རྫས་སྦྱོར་བ་གསུངས་ཏེ། ན་རི་ཙི་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ལ། ན་རི་ཙི་ཞེས་པ་ནི་རྔད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཏེ་དེའི་ཕྱེ་མའོ། ། ན་ར་ཏ་རུའི་འདབ་མ་ཞེས་པ་ནི་ན་རང་ཀའི་ལོ་མའི་ཁུ་བ་དེ་དང་ཆ་མཉམ་པའོ། ། གླང་པོ་ཆེའི་དག་པ་ཞེས་པ་ནི་གླང་པོ་ཆེའི་རྡུལ་དང་མིའི་མར་ཁུའོ། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པར་བྱས་ནས་བུ་མོ་ཞེས་ པ་ཇི་སྐད་གསུངས་བཞིན་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་ཆུ་ཞེས་པ་ནི་མཆི་མའོ། ། བཀྲན་ཏ་ཞེས་པ་ནི་ཙག་ཀྲ་ཨ་ཀའོ། ། འཛག་པ་ཞེས་པ་ནི་དུ་བའོ། ། ལག་རྨི་ཞེས་པ་ནི་སྐྱུ་རའི་ཁུ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤིང་ཨརྐར་པོའོ། ། གནས་ཀྱི་བྱིའུ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱིམ་གྱི་བྱེའུའམ་མཆིལ་པའོ། ། རྨ་སྐྱེས་ ཞེས་པ་ནི་རང་གི་སྲིན་ལག་གི་ཁྲག་གོ། ། དེས་ནི་གསུངས་པའི་ལས་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ར་མ་དུ་ཏི་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁུ་བ་དང་དྷཱུ་བའི་འོ་མ་དང་བསྲེའོ། ། སྦལ་པ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཁུ་བའོ། །

This means that here, whichever woman is desired by the yogin, one should first contemplate her in the heart as the very essence of the bodhicitta of the nature of bliss. "Having ground the fly into powder" means having engaged in sexual union with another woman, taking her fluid, and mixing it with powder; that is what is meant by that expression. However, the function of that is that the practitioner brings [the object] under control. This is for one who practices concentration, the seed-syllable, and mantra, and performs the preliminary service. "Contemplate" means: "One should enter into union under the constellation Puṣya"; this is the certainty. Regarding the preparation of the substances for their essence, it is said: "Narici," and so forth. "Narici" is a specific type of herb, and it is its powder. "The leaf of narataru" means the juice of the narangaka leaf, and it is to be in equal parts. "The purity of the elephant" means elephant dust and human marrow. Having thus made all of these into a single taste, one acts as described for the "girl." Likewise, "eye-water" means tears. "Krantā" means tsakra-aka. "Dripping" means smoke. "Lagmi" means the juice of the āmalaka fruit. Likewise, the arka tree. "The house-sparrow" means the domestic sparrow or the thrush. "Born of a wound" means the blood from one's own ring finger. With that, one performs the stated action. Likewise, "ramaduti" means one should mix the fluid from the aforementioned union with the milk of the dhūpa plant. "Frog" means its fluid.

522

དེས་ནི་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ། ། ཤི་བའི་ཡན་ལག་མ་ ཞེས་པ་ནི་བདག་པོའི་ཕྱིར་ཤི་བའོ། ། དེའི་སྐྲ་ཞེས་པ་ནི་སྐྲའི་ཐལ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་དབང་པོས་དྲན་པ་ཙམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་བྱེད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་ལྔ་པའོ། ། ད་ནི་ཐིག་ལེར་བྱས་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། བྱའི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཁོར་ལོས་མཚན་མ་དང་ཨིནྟྲ་གོ་བ་དང་། ཤི་ལ་ཞེས་པ་བྲག་ཞུན་དང་བ་ལང་གི་གི་ཝང་དང་ལྡོང་རོས་ཏེ། དེས་ནི་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཱུར་ཝ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རི་དྭགས་ཀྱི་དཱུར་ཝ་ཞེས་པ་ནི་ཀྲྀཥྞ་ས་རང་ཀའི་དཱུར་ཝ་ ཞེས་པའོ། ། ཡང་བྱ་བདག་དང་ཨ་བ་ན་ཏ་ཞེས་པ་རྟག་ཏུ་མེ་ཏོག་ཅན་ནོ། ། བག་པོ་སར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིས་བུ་མོ་བག་མར་བླངས་པའི་དུས་ནས་ཞག་བདུན་གྱི་ནང་དུ་གལ་ཏེ་ཁྱོ་ཤི་བ་དེའི་ཚེ་དེ་ཡང་མེ་ལ་ཤི་བའོ། ། དེ་དག་གི་མེ་ཏོག་ཅེས་པ་ནི་འདིར་ཡང་ཇི་སྐད་གསུངས་བཞིན་དུ་ འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྱི་སྣུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཤྲི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཀྵ་ན་ཞེས་པ་ནི་ཨིནྟྲ་ཀ་ཞེས་པའི་སྨན་ཏོ། ། སྭ་ཧ་ཞེས་པ་ནི་ས་ཧ་དེ་བའོ། ། ནནྟ་ཀིན་ཞེས་པ་ནི་རྩང་སྤའོ། ། ཡང་སྦྲུལ་གྱི་རྒྱལ་པོའོ། ། ཨུ་ཀྲ་ཞེས་པ་ནི་དྲག་པོའི་རྩ་བའོ། ། ཀུ་ཐ་ཙི་ན་ཞེས་པ་ནི་རྩ་སྟ་རེས་ གཅད་པའོ། ། བེའུ་ཞེས་པ་ནི་པུནྟ་ན་ཛ་རིའོ། ། ལྟེ་བ་ཞེས་པ་ནི་གླ་རྩིའོ། །

One should act exactly as it has been taught. Regarding the phrase "the limb of the deceased," it refers to the deceased master. "His hair" refers to the ash of the hair. Likewise, the terms "touch" and so forth mean that the lord of yogis performs everything through mere recollection. "Wisdom" refers to the fifth [element]. Now, in order to describe the wisdom that has been made into a tilaka, the passage beginning with "of the bird" and so forth is spoken. The "wheel-marked," "Indragopa," and "śila" refer to bitumen, cow bezoar, and realgar; by these, it will occur exactly as taught. Likewise, regarding the passage beginning with "dūrvā," "deer-dūrvā" refers to the dūrvā grass of the black antelope. Furthermore, "bird-master" and "avanta" refer to that which is always flowering. Regarding "the new bridegroom" and so forth, this refers to the time when a girl is taken as a bride; if the husband dies within seven days, then he is also "dead by fire." The "flower" of those will also occur here exactly as taught. Likewise, regarding the passage beginning with "vīṇu," in the section beginning with "śrī," "kṣaṇa" refers to the medicinal herb indraka. "Svaha" refers to sahadeva. "Nantakin" refers to tsangspa. Furthermore, it is the king of snakes. "Ukra" refers to the root of dragpo. "Kuthacin" refers to a blade cut with an axe. "Calf" refers to pundranajari. "Navel" refers to musk.

523

དེ་བཞིན་དུ་ཤྲི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་ཙནྡན་དམར་པོ་དང་ཤྲི་ཁནྜ་དང་ལྷན་ཅིག་པའོ། ། ལྟེ་བ་ཞེས་པ་ནི་གླ་རྩིའོ། ། རི་ཤི་སུ་ཏ་ཞེས་པ་ནི་པ་ལ་ཤའི་ས་བོན་ནོ། ། བྱི་འུའི་ཁྲག་ཅེས་པ་ནི་བྱིའུ་དམར་ པོའི་ཁྲག་གིས་བསྒོས་ཏེ་ཐིག་ལེར་བྱས་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། ཛ་ཡནྟི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཐིག་ལེའི་ཡེ་ཤེས་དྲུག་གོ། ། ད་ནི་རི་ལུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དཀྲི་ཞེས་པ་ནི་རི་ལུའོ། ། ཉི་མ་ ཞེས་པ་ནི་ཟངས་མའོ། ། ཟླ་བ་ཞེས་པ་ནི་དངུལ་ལོ། ། མེ་ཞེས་པ་ནི་གསེར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཚད་གསུངས་པ། ར་ཏི་ཕྱེད་གསུམ་མ་ཤ་གསུམ། ། ར་ཏི་ཕྱེད་གསུམ་མ་ཤ་བཞི། ། ར་ཏི་བདུན་དང་མ་ཤ་བཞི། ། ཉི་མ་ཟླ་བ་སྲེག་བྱེད་ཀྱིས། ། ཞེས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ་རྡོ་རྗེའི་འོ་མ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཤིང་གི་འོ་མས་སོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། པྲི་ཡཾ་ཀུའི་མེ་ཏོག་ཅེས་པ་ནི་ལང་ཚོའི་དང་པོའི་མེ་ཏོག་གོ། ། གཉིས་སྐྱེས་ཞེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བའོ། ། འདི་ནི་བདེན་པ་མི་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སླར་ཡང་གྲུབ་པའི་མིག་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར། དེ་ནས་མིག་སྨན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤ་ཆེན་ལས་སྐྱེས་ཞེས་པ་ནི་ཤ་ཆེན་པོ་ལས་འབྱུང་བའོ། ། ཐོད་པ་གང་བ་ཞེས་པ་ནི་ཆང་གིས་གང་བའི་ཐོད་པའོ། ། བྷ་ག་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རིམ་པ་བཞིན་ལྷའི་སྦྱོར་བས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པའོ། །

Likewise, "Śrī" and so forth refers to [the substances] together with bodhicitta, red sandalwood, and śrīkhaṇḍa. "Navel" refers to musk. "Riśi-suta" refers to the seed of the palāśa tree. "The blood of a small bird" refers to the blood of a red bird, which is to be smeared and made into a tilaka; this is the certainty. "Jayanti" and so forth is easy to understand. Thus, there are the six wisdoms of the tilaka. Now, in order to teach the pills, regarding "Alternatively" and so forth: "Of the Buddha" means of that very nature. "Enveloped" refers to the pill. "Sun" refers to copper. "Moon" refers to silver. "Fire" refers to gold. Likewise, their measurements are stated: "Two and a half rati and three māṣa; two and a half rati and four māṣa; seven rati and four māṣa; by the sun, moon, and fire." Likewise, regarding "Alternatively" and so forth: "Vajra-milk" refers to the milk of the vajra tree. The rest is easy to understand. "Priyaṅgu flower" refers to the flower of the first stage of youth. "Twice-born" refers to that which arises from meditative union (samāpatti). This is the wisdom of the non-appearance of truth. Furthermore, in order to teach the preparation of the accomplished eye-salve, "Then, the eye-salve" and so forth is spoken. "Born from great flesh" means arising from the great flesh. "Filled skull" refers to a skull filled with liquor. "Bhaga" means that one should meditate through the yoga of the deity according to the sequence of the maṇḍala circle.

524

གྲུབ་པའི་ མིག་སྨན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་བརྒྱད་པའོ། ། ད་ནི་བཅུད་དང་གསེར་གྱི་ཆོ་ག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རི་ཞེས་པ་ནི་རི་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱ་མཚོ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་ཁྲོན་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ལ་སོགས་པ་ནི་མང་པོའི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱུར་མོ་ཞེས་པ་ནི་སྟར་བུའི་འབྲས་བུའི་ཁུ་བའོ། ། རྡོ་ཚན་ཏེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་མེ་ཤེལ་གྱི་རྡོ་བའོ། ། ཡང་དང་ཡང་དུ་མཉེས་པས་ནི་བརྟན་པར་འགྱུར་རོ། ། ཛཱ་ཏི་ཀ་ཞེས་པ་ནི་དྲག་པོ་རལ་པ་ཅན་གྱི་རྩ་བའོ། ། ཆུ་དང་བཅས་ཞེས་པ་ནི་སྨན་རུ་ཏ་ནྟིའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་ཀྱི་ཆུ་སྐྱུར་མོའོ། ། བསྐོལ་ ནས་ལས་གཞན་གསུངས་པ། ལྕགས་ཀྱི་དྲེག་པ་ཞེས་པ་ནི་ལྕགས་ཀྱི་དྲི་མའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། དགུ་པ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཐམས་ཅད་དུ་ནང་གི་རྫས་རྣམས་ ཀྱིས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུས་ཏེ་བཤད། ། ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཕྱིའི་སྨན་ཐམས་ཅད་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་བེམས་པོའོ། ། དེས་ན་ནང་གི་ཁམས་ནི་བེམས་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་ དུ་དུས་བཅིངས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྡིག་པ་ནས་ཆུ་སྲིན་འཕོ་བ་ལ་ཐུག་པའི་ཟླ་གཉིས་དང་པོར་བྱས་པ་དང་གཞན་ནི་འཆད་བཞིན་པ་ལས་བཤད་པར་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཏུམ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །

The eighth is the wisdom of the accomplished eye-salve. Now, in order to teach the ritual for elixirs and gold, the text says "Then," and so forth. "Mountain" refers to that which is born from a mountain. Likewise, it refers to that which is born from the ocean and that which is born from a well; the phrase "and so forth" is used to indicate a plurality. "Sour" refers to the juice of the āmalaka fruit. "Hot stone" refers to a sun-crystal (sūryakānta). By rubbing it again and again, it becomes stable. "Jātikā" refers to the root of the fierce one with matted hair (Rudra-jaṭila). "With water" refers to the medicinal rūtanti. Likewise, it is the sour water of rice. Having boiled it, another ritual is taught: "Iron rust" refers to the impurity of iron. The remainder is easy to understand. The ninth is wisdom. Likewise, in order to teach the ritual for the elixir (rasāyana), the text says "Then," and so forth. Here, everything is to be performed with internal substances; therefore, it becomes the sādhana for the elixir. For that very reason, it is said: "The essence is extracted and explained from all." All external medicines are inanimate, being of the nature of the elements such as earth and so forth. Therefore, the internal elements are not inanimate. Likewise, "binding the time" refers to the first two months starting from Scorpio until Capricorn; the others should be explained as they are being discussed. "Yoga" and so forth means that one should meditate on the yoga of caṇḍālī.

525

དེས་ན་ཕྱག་རྒྱ་དེས་ནི་ནད་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་འཇོམས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྫས་རྣམས་བདུད་རྩིའི་དངོས་པོར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་བཞི་མཉམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ་བཞི་མཉམ་ནི་དྲི་ཆེན་ནོ། ། གླ་རྩི་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། ཙནྡན་དམར་པོ་ཞེས་པ་ནི་མེ་ཏོག་དང་ལྡན་པའི་བུད་མེད་དང་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཁྲག་དང་ཁུ་བའོ། ། ག་པུར་ནི་ལག་པས་ བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་སོ། ། ཤ་ལི་ཛ་ད་ནི་མིའི་མར་ཁུའོ། ། སི་ལ་ཀམ་ནི་དང་པོའི་མེ་ཏོག་གོ། ། ཀུན་ཏུ་རུ་ནི་ལོ་བཅུ་གཉིས་མའི་བུ་མོ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བའོ། ། ཀཀྐོ་ལ་ནི་ལང་ཚོ་འབའ་ཞིག་ལས་བྱུང་བའི་ཁུ་བའོ། ། སྦུ་གུའི་མར་ནི་ལང་ཚོ་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་བརླན་པའི་ སྣུམ་མོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་རྫས་བཅུ་རྣམས་ཀྱང་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། དང་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཔྱིད་ཀའི་དུས་སུ་ནི་བཞི་མཉམ་དང་ཙནྡན་དམར་པོའི་བཅུད་ལེན་བླང་ངོ་། ། ཡང་ན་ཕྱི་དང་ནང་གཉིས་ཀ་བཟའ་བར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ཐོ་རངས་ བཟའ་བར་བྱ་བའམ་བླང་བར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སོ་ག་ཉིན་ཕྱེད་ན་ཤ་ལི་ཛ་ད་དང་ཀཀྐོ་ལའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དབྱར་དགོངས་མོ་ནི་གླ་རྩི་དང་སི་ལའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་སྲོད་ལ་ནི་སྦུ་གུའི་མར་རོ། ། དགུན་སྟོད་མཚན་ཕྱེད་ལ་ནི་ཀུན་ཏུ་རུའོ། ། དགུན་སྨད་ཐོ་རངས་ན་ནི་ག་པུར་བཟའོ། ། དེ་ཡང་ སྔོན་བཞིན་དུ་བྱའོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་རང་རང་གི་དུས་རྣམས་ལ་རྫས་བཞི་འདུས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའ་བར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་དངུལ་ཆུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །

Therefore, by means of that mudrā, all diseases are thoroughly subdued. Consequently, the substances are transformed into the nature of nectar. These are the so-called "four equalities" and so forth. In this context, the "four equalities" are the great fragrance (feces). Musk is Akṣobhya. "Red sandalwood" refers to the blood and semen produced from union with a woman possessing flowers. Camphor is the bodhicitta generated by the hands. Śalijaḍa is human marrow. Silakam is the first flower. Kunturu is that which arises from union with a twelve-year-old girl. Kakkola is the semen produced solely from youth. "Tubular butter" is the oil that is constantly moistened by young women. Likewise, the ten external substances should also be collected. The word "and" (ca) has the sense of "definitely." Regarding the phrase "those [substances]" and so forth: during the spring season, one should take the elixir of the four equalities and red sandalwood. Alternatively, both the external and internal [substances] should be consumed. Furthermore, they should be consumed or taken at dawn. Likewise, during the summer at midday, [one takes] śalijaḍa and kakkola. Similarly, in the evening during the rainy season, [one takes] musk and sila. Likewise, at dusk during autumn, [one takes] tubular butter. At midnight during early winter, [one takes] kunturu. At dawn during late winter, one should consume camphor. This should also be done as before. Within these, at their respective times, the substances should be consumed together with the fourfold collection. Furthermore, this refers to the so-called "mercury" and so forth.

526

འོན་ཀྱང་དངུལ་ཆུ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཚོགས་བཅིངས་པའོ། ། མུ་ཟི་ཞེས་པ་ནི་མུ་ཟི་མར་ཁུའོ། ། བྲག་ལས་འཛག་ཅེས་ པ་ནི་བྲག་ཞུན་ནོ། ། མར་དང་ཞེས་པ་ནི་འཕྲལ་དུ་བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་ཏེ། སླར་ཞེས་པ་ནི་མཉེས་པའོ། ། ལས་རྣམས་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་རྫས་ཐམས་ཅད་ལ་འདི་བཞི་པ་སྦྱར་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། ། རྣམ་པ་དགུ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་བཞི་མཉམ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་རྣམས་ཏེ། དེ་དང་ རྫས་བཞི་ལྷན་ཅིག་བཟའ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་རིམ་པ་དང་རིམ་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སླར་ཡང་རྫས་བཅུ་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་བཟའ་བའོ། ། ཟླ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངུལ་གྱི་ལས་སུ་འགྱུར་རོ། ། ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ནི་གསེར་ལ་སོགས་པར་ འགྱུར་ཏེ་ངེས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདིར་ལོ་གཅིག་ཏུ་རྫས་བཅུ་བཞི་པོ་བསགས་པར་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་བཟའ་བར་བྱའོ། ། དེས་ན་ཉི་མ་བདུན་གསུམ་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཞག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་ཟོས་པས་སོ། ། གྲུབ་ཅེས་པ་ནི་ཇི་སྐད་གསུངས་བཞིན་དུ་བྱེད་པའོ། ། དེ་ བཞིན་དུ་མར་ཁུའི་ཆོ་ག་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། མ་ཏྲི་ཞེས་པ་ནི་མ་དུ་ལུང་གའི་འབྲས་བུ་རྣམས་སོ། ། བཞི་གཉིས་ཞེས་པ་ན་བརྒྱད་དོ། ། མིང་བདག་བྲམ་ཞེས་པ་ནི་བུང་བའི་རྒྱལ་པོའི་རྩའོ། ། མིའི་ས་བོན་ཞེས་པ་ནི་བུང་བའི་རྒྱལ་པོའི་ས་བོན་ནོ། ། དེ་བཞིན་ དུ་སྐུ་བྱུག་པའི་ཆོ་ག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔར་བཤད་ཅེས་པ་ནི་གང་དུ་བསྟན་པའི་མར་ཁུ་ཉིད་དོ། །

However, the mercury is bound by the previously mentioned collection. "Sulfur" refers to sulfur oil. "Dripping from rock" refers to bitumen. "With butter" refers to butter that has been freshly boiled; "again" refers to rubbing. "All actions" is connected to the application of these four to all substances. "Ninefold" refers to the substances such as the four equal parts mentioned previously; these should be eaten together with those four substances. This is the meaning of performing the process step by step. Furthermore, those fourteen substances are to be eaten. "Moon" and so forth refers to having consumed the fluid and so on. It becomes the work of silver. Blood and so forth become gold and so on; this is certain. How so? Here, one should collect the fourteen substances for one year, and having combined them all into one, they should be eaten. Therefore, "by three times seven suns" means by eating for twenty-one days. "Accomplished" means acting exactly as it was taught. Likewise, the ritual for the oil is taught; "then" and so forth is easy to understand. "Matri" refers to the fruits of the madhulunga. "Four times two" means eight. "Self-named Brahmin" refers to the channel of the king of bees. "Human seed" refers to the seed of the king of bees. Likewise, in order to show the ritual for anointing the body, "then" and so forth is taught; "previously explained" refers to the very oil that was shown earlier.

527

ཁྲག་འཕྲོག་ཅེས་པ་ནི་ཁྲག་འཕྲོག་པར་བྱེད་པའོ། ། དྲི་ཌ་ཞེས་པ་ནི་གྲགས་པར་ཟད་དོ། ། པྲ་རོ་ཧ་ཞེས་པ་ནི་ཙིན་ད་རོ་ཧའོ། ། སྔོན་ཞེས་པ་ནི་སྐོལ་བ་ ལ་སོགས་པ་བྱའོ། ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གྲུབ་པའི་མར་ཁུ་དེ་ལ་ལས་གཞན་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཤ་མ་ནས་ག་པ་ལའི་མཐར་ཐུག་པའི་སྨན་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་མར་ཁུ་དང་ལྷན་ཅིག་པས་ནི་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་དྲུག་གི་སྤོས་གསུངས་ཏེ། ཙནྡན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་གཡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནད་སྣ་ཚོགས་པ་འཇོམས་པའི་ཆོ་ག་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཡུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡུང་བ་ཞེས་པ་ནི་ཡུང་བ་ནག་ པོའོ། ། ཙོ་ར་ཞེས་པ་ནི་ཙོ་ར་པ་ཏྲའོ། ། ཀིང་སུ་ཞེས་པ་ནི་ཀིང་སུ་ཀའོ། ། བཅས་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་ཚེ་དང་ཧ་ས་དེ་བ་གཟུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བ་ཀུ་ཙི་ཞེས་པ་ནི་ཤུ་དག་གོ། ། སླར་ལ་ཡང་བེའུ་སྣབས་ལ་སོགས་པའི་ནད་རྣམས་འཇོམས་པར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་གླ་རྩི་ཞེས་པ་ནི་དྲི་ཆུའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་སྨན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་པས་ནད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཞེས་པ་ནི་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟེ། སྙིང་གི་ནམ་མཁར་ཞུགས་པའོ། ། བྲག་ ཅེས་པ་ནི་རྒལ་ཚིགས་ལ་བསྟན་པའི་གང་རྩ་དེ་རྣམས་ལ་རྒྱུ་བའི་སྨན་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་བསྟེན་པའོ། །

"Blood-drinker" (rakta-hara) means that which extracts blood. "Dridha" is well known. "Praroha" refers to cintā-roha. "First" means that boiling and so forth should be performed. Regarding the phrase "of that" and so on, it teaches other actions to be performed with that accomplished medicinal butter: by combining twenty-three medicinal substances, from śamana to gopāla, with the butter, one performs the actions described as "all" and so forth. Similarly, the six-ingredient incense is taught; "sandalwood" and so on are easy to understand. Thus, "scabies" and so on refers to the purpose of subduing all diseases. Likewise, in order to state the ritual for subduing various diseases, "turmeric" and so on are taught: "turmeric" refers to black turmeric. "Cora" refers to corapatra. "Kiṃsu" refers to kiṃsuka. "Together with" includes saktu and hasadeva. Thus, that which subdues all diseases is so called. "Bakuci" refers to śuṇṭhī. Furthermore, in order to show the subduing of diseases such as "calf-mucus" (vatsanābha), "or else" and so on are taught; "musk" refers to mūtra (urine). The remainder is easy to understand. However, regarding the phrase "medicines" and so on, the yogi should perform them as the nature of the disease. Likewise, "empty" refers to a specific location: entering the space of the heart. "Rock" refers to the application of medicinal compounds and so forth that circulate within those channels indicated in the spinal column.

528

སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་དབེན་པའི་གནས་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་རྒྱུ་བའི་མཚམས་རྣམས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གཞན་ནི་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིའི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ནི་དོན་མེད་ཅེས་སྦྱར་ ཏེ། ། ནང་གི་བདག་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་ཡང་གཉིས་ཀས་འགྲུབ་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དབེན་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་གནས་སུའོ། ། ནགས་ཚལ་ལུས་ཀྱི་སའོ། ། དགོན་པ་ཞེས་པ་ནི་ངག་གི་གནས་སོ། ། བྲག་ཕུག་ཅེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་ སོ། ། དེར་གནས་ནས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་དང་། དང་པོའི་ལས་ཚོགས་ཀྱིས་རྫས་རྣམས་བརྩམས་ཏེ། ཇི་སྲིད་རྫས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དེ་སྲིད་རང་གི་སེམས་ལས་ཉིན་མཚན་དུ་འབྱུང་བར་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིར་དགོངས་ བཤད་གཞན་གྱི་བཅིངས་པའི་སྒྲ་ནི་སྤྱི་རུ་ཁ་ཅིག་ཏུ་མ་དྷུ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་ཤིང་དག་ལ་གལ་ཏེ་གཙོར་མ་དྷུ་ཀར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ད་ལ་མ་ཤ་ཏ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་ཡལ་ག་སྐྱེ་བར་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་བཅིངས་པའི་ཤིང་ངོ་། ། དུས་ཀྱི་སྒྲ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་ཤིང་ལ་ཡང་ དུས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ལྕུག་མའོ། ། གཞན་སྨན་ནི་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བའོ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེས་གང་གིས་མི་ཤེས་པ་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཉིད་འདོད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་དེ་ལྟར་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཡ་ མཚན་ཅན་གྱི་གཟུགས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། གང་ཚེ་སྨན་གྱི་ལམ་རྣམས་ལ། །

By the word "and so forth," one should understand various secluded places as the boundaries for movement. As for the phrase "the other," it is to be connected with the statement that relying on external applications and the like is "meaningless," because they are devoid of an internal nature. In that regard, the meaning is that [the goal] is accomplished by both. Similarly, regarding the phrase "secluded" and so forth: "secluded" refers to the locus of the mind; "forest" refers to the locus of the body; "hermitage" refers to the locus of speech; and "cave" refers to the elements of the body. The instruction to "meditate while dwelling there" refers to this treatise and the collection of initial activities; it is intended that from one's own mind, [the results] arise day and night until the substances are fully perfected. Similarly, regarding the phrase "bound" and so forth, the term "bound" is used in a general sense in some contexts. For instance, if a madhuka tree or similar tree is primarily a madhuka, but one observes that branches of others, such as māṣata and so forth, grow upon it, it is therefore called a "bound tree." The term "time" is also of two types. Likewise, for the tree of the body, there are creepers due to the power of various times. As for the "other medicine," it is the emergence of virtuous qualities (śukladharma) through the power of various habitual tendencies (vāsanā); this is the certainty. Thus, it is said of one who does not know this: "He is desired as a yogi," and so forth. In that way, the Blessed One is the wondrous form. As it is also said: "When, in the paths of medicine..."

529

གང་ཚེ་སྨན་དུ་ཡང་འགྱུར་བ། ། ལས་བྱེད་པ་ཡིས་ཡང་ནི་དེར། ། སུ་ཡང་རུང་བ་ལས་ནི་བྱེད། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རྣམ་རྟོག་ནི། ། སྙིང་གི་ནམ་མཁའ་ལས་ནི་སྤྲོས། ། སྒྱུ་མ་བདེན་པ་འདི་གསལ་ བ། ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་ཀྱིས་མི་ཤེས། ། ཐར་པའི་དོན་དུ་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། རྨོངས་པ་དེ་རྣམས་འཁོར་བར་སྤྱོད། ། དེ་རྣམས་ལ་ནི་ཐར་པ་རིང་། ། སྒྱུ་མའི་དཔེ་ནི་སྤངས་པ་ཉིད། ། ལྷག་མ་ཡང་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་བཅུ་རྣམས་ཏེ། སྲོག་ལ་སོགས་ པའི་རླུང་རྒྱུ་བ་ལས་འབྱུང་བ་ཡེ་ཤེས་དང་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་ལས། ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ། ། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་དགོངས་སོ། ། ཚེའི་རིག་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་འཆི་བར་བྱེད་ པ་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་དང་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ལ་རང་རང་གི་དུས་དང་བག་ཆགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་ལས་གསུངས་སོ། ། འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་སྤངས་པ་སྟེ་ཀུན་གཞི་ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་རྒྱུད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་ རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྟོག་པ་བདུན་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་ལས། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པའི་གཞུང་བསྟན་པ་སྟེ་དང་པོའོ། ། ། ། ད་ནི་གསུངས་པའི་ལས་རྣམས་ལ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་སྲེག་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་བསྟན་ པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།

When it also becomes medicine, the agent of action performs it there. Whosoever performs the action, the conceptualization of all things is emanated from the space of the heart. This clarity of the truth of illusion is not known by the hearers and so forth. For the sake of liberation, those deluded ones wander in saṃsāra with their minds. For them, liberation is far off; they have abandoned the very example of illusion. The remainder is also easy to understand. Thus, "all" refers to the ten wisdoms, which arise from the movement of the vital winds and so forth, and are characterized by wisdom and the objects of knowledge. Therefore, because the wisdom of omniscience arises, all the Buddhas are omniscient by way of the accumulations; it is intended that it is not otherwise. Regarding "the science of life," their death is taught to occur in a single moment due to their respective times and habitual tendencies, such as one hundred and three years and so forth. However, Buddhahood itself is devoid of beginning and end, because there is no continuum of a Buddha through the ālayavijñāna and so forth; this is the certainty. From the first chapter of the seventh section of the King of Tantras, the Bindu of the Union, this is the first presentation of the source text titled The Illumination of the Mindfulness of the Correct View, an extensive commentary on the various sādhanas. Now, in order to teach the rituals such as the homa for the pacifying and other activities mentioned, the Blessed One and so forth are spoken of.

530

བཟླས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཚད་མ་ཇི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྦྱིན་སྲེག་གི་རྫས་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། ། ཅི་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཁ་ཁྱེར་ཞེས་པ་ནི་ཐབ་ཁུང་གི་ཕྱི་རོལ་དུ་མུ་རན་གྱིས་བསྐོར་ བའོ། ། དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་མིའི་མར་ཁུ་དང་མཆེ་བ་ཅན་གྱི་ཤ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱས་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ལྕེའི་དྲི་མ་ཞེས་པ་ནི་ལྕེ་བཞར་བའི་དྲི་མའོ། ། གྲོང་གི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཞེས་པ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱ་བ་སྟེ། དམ་ཚིག་ཉམས་ན་མི་འགྲུབ་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ནི་གསལ་པའི་ཕྱིར་གོ་སླ་བས་བདག་གིས་མ་བཤད་དོ། ། འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུངས་པ། ཞི་ལ་སོགས་པའི་ལས་ནི་གང་། ། གཡོན་དང་གཡས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཡི། ། དཀྱིལ་འཁོར་བཅུ་ཡི་གྲངས་ཉིད་ལས། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་རྟག་ཏུ་བྱ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་དཀྱིལ་ འཁོར་ཉིད། ། གཡོན་དང་གཡས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནས། ། འདི་ནི་གྲངས་ནི་གཉིས་ཞེས་བྱ། ། གཉིས་ཀ་ཡང་ནི་བཅུ་གཉིས་ཉིད། ། ལས་ཆེན་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་རྣམས། ། ལྟེ་སོགས་ཐབ་ཁུང་དུ་ནི་བྱ། ། གཏུམ་མོ་འབར་བའི་མེ་ལ་ནི། ། ཁམས་ནི་སྔོན་འགྲོ་བསྲེག་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྟོག་པ་བདུན་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་གི་ཐབ་ཁུང་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་གའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པའི་གཞུང་སྟེ་གཉིས་པ་བསྟན་པའོ། ། ། ། ད་ནི་ལས་འདི་ རྣམས་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔགས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་སྔགས་བཏུ་བའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

Regarding the term "recitation" (japa), the phrase "such as the valid measures" and so forth includes the substances for the fire offering (homa) and the like. "What is it like?" means "of what nature is it?" "The rim" (khakhya) refers to the border encircling the exterior of the hearth. "Great commitment" (mahāsamaya) refers to that which is prepared together with human ghee and the flesh of fanged creatures. "Tongue impurity" refers to the residue from scraping the tongue. "Outside the village" means it should be performed outside the city; the meaning is that if the commitment (samaya) is impaired, success will not be achieved. All of these are easy to understand for the sake of clarity, so I have not explained them. Here, a verse is spoken: "Whichever activities, such as pacifying and so forth, The yogi should always perform From the count of the ten maṇḍalas Of the flow of the left and right [channels]." "By wisdom, the maṇḍala itself From the left and right maṇḍalas, This is said to be the number two. Both are indeed twelve; These twelve great activities Should be performed in the hearths of the navel and so forth. In the fire of the blazing inner heat (caṇḍālī), The elements should be burned as the preliminary." This is the definitive meaning. This concludes the second chapter of the extensive commentary on the ritual of the hearth and so forth from the second section of the seventh chapter of the King of Tantras: The Bindu of the Union (Saṃpuṭatilaka), titled "The Illumination of the Mindfulness of the Correct View." Now, the mantras are spoken for the purpose of performing these activities. Furthermore, in order to state the characteristics of the extraction of the mantras (mantrapiṇḍa):

531

ལྷ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལྷ་མོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ལས་ལ་སྔགས་བཏུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་མ་ལ་བོས་པའོ། ། ཨ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ ཨ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དང་པོའི་གཉིས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཨའོ། ། སྟོང་པ་ཞེས་པ་ནི་ཐིག་ལེའོ། ། སྟོང་པ་ཡིས་ནི་ཡང་དག་མནན། ། ཞེས་པ་ནི་ཐིག་ལེ་གཉིས་པའོ། ། དེས་དེ་མནན་པ་ནི་ཚེག་དྲག་པོ་གཉིས་སོ། ། དེ་ལྟར་བསྡུས་ན། ཨཱཿཞེས་སོ། ། གསུམ་པ་ ནི་བཅོ་ལྔའོ་ཞེས་པ་ནི་ཨཱི་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལ་ཟླ་བ་དང་ནི་ཐིག་ལེ་ཞེས་པ་ནི་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་དང་། སྟེང་དུ་ཐིག་ལེ་དགོད་པའོ། ། བསྡུས་ན་ཨཱཾ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་ས་བོན་ཞེས་པ་ནི་ཧའོ། ། བཅོ་ལྔ་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་དབྱངས་དང་ལྷན་ཅིག་པའོ། ། བསྡུས་ན་ཧཾ་ཞེས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ ཐམས་ཅད་བསྡུས་ན་ཨོཾ་ཨཱཿཨཱཾ་ཧཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པའི་སྔགས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ། བདུན་པ་ཡི་ནི་གཉིས་པ་ལ། ། ཞེས་པ་ནའོ། ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་པ་ནི་ཨུས་བརྒྱན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ། ལན་གཉིས་སུ་ནི་བཟླས་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་རུ་རུ་ཞེས་འགྱུར་བའོ། ། དྲོ་བ་ཡི་ནི་གསུམ་ པ་ཞེས་པ་ནི་སའོ། ། དྲུག་པའི་གཉིས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕ་གདན་དུ་བྱས་པའོ། ། དེ་ཡང་། དབྱངས་ཡིག་ལྔ་པ་དང་ནི་སྦྱར། ། ཞེས་པ་ཨ་དང་སྦྱར་བའོ། ། དེ་ལྟར་བསྡུས་ན་སུ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། མཐར་གནས་པའི་ཞེས་པ་ནི་མཐར་གནས་པའི་གཉིས་པའོ། ། དབྱངས་ཡིག་ལྔ་པ་སྟན་དུ་ཞེས་པ་ ནི་ཨུ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞེས་པར་འགྱུར་རོ། ། གསུམ་པ་ནི་གསུམ་པ་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཛའོ། །

Regarding the passage beginning with "From the goddess," and so forth: "Goddess" is an address to Nairātmyā in order to demonstrate the extraction of the mantra for the previously mentioned ritual actions. "The class beginning with A" refers to the eight groups beginning with the letter A. Likewise, "the second of the first" refers to the letter A. "Empty" refers to the bindu (drop). "Completely pressed by the empty" refers to a second bindu. That which is pressed by those two is the visarga (two dots). When condensed in this way, it becomes ĀḤ. The "third" is the fifteenth, which is the letter Ī. Regarding that, "moon and bindu" means placing a half-moon and a bindu above it. When condensed, it becomes ĀṂ. Then, "the seed of awakening" is the letter HA. "The fifteenth" means it is accompanied by the following vowel. When condensed, it becomes HAṂ. When all of these are condensed, they become the mantra: OṂ ĀḤ ĀṂ HAṂ SVĀHĀ. Likewise, "the second of the seventh" refers to the letter NA. "Vajra-Ḍākinī" means it is adorned with the letter U. Likewise, "it should be recited twice" means it becomes RURU. "The third of the warm [consonants]" is the letter SA. "The second of the sixth" means it is made into a seat (a base). Furthermore, "joined with the fifth vowel" means it is joined with A. When condensed in this way, it becomes SU. "Of the semi-vowels" refers to the second of the semi-vowels. "The fifth vowel as a seat" means it is together with the letter U. "The third" refers to the third [of the semi-vowels], which is JA.

532

ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཝའོ། ། དེའི་སྟན་དང་ལྷན་ཅིག་ཛྭ་ཞེས་སུ་འགྱུར་རོ། ། བདུན་པ་ཡི་ནི་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ལའོ། ། ལྔ་པའི་དང་པོ་ཞེས་པ་ཏའོ། ། དབྱངས་ཡིག་གསུམ་པ་ནི་ཨི་སྟེ་བསྡུས་པ་ནི་ ཏི་ཞེས་པ་འགྱུར་རོ། ། བརྒྱད་པའི་གཉིས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཤའོ། ། བཅུ་གཉིས་པ་ཡིས་སྟན་དུ་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཐའོ། ། དེས་ན་ཥྛ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་གཟུང་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་སའོ། ། གཽ་རཱི་ཞེས་པ་ནི་ཨིའོ། ། དེ་ལྟར་སི་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། ལྔ་པ་ཡི་ནི་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ དའོ། ། དེ་བཞི་པའི་འོག་ཏུ་སྦྱིན་ཞེས་པ་ནི་ཧ་འོག་ཏུ་སྦྱིན་པའོ། ། གཉིས་ཀ་སྦྱོར་བས་དྷ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། མཐར་གནས་པའི་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ལའོ། ། གྷསྨ་རཱི་ཡིས་སྟེང་དུ་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ནི་ཨོའོ། ། དེ་ལྟར་ལོ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། གསུམ་པ་ཡི་ནི་དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཙའོ། ། ལྔ་པ་ཡི་ནི་ ལྔ་པ་ཞེས་པ་ནི་ནའོ། ། ཙཽ་རཱི་མཆོག་ཏུ་ཕན་པར་བྱེད། ། ཅེས་པ་ནི་ཨེ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་བྱའོ། ། དེས་ན་ནི་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་བསྡུས་ན་ཨོཾ་རུ་རུ་སྤུ་རུ་ཛྭ་ལ་ཏིཥྛ་སིདྡྷ་ལོ་ཙ་ནེ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་སོ། ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དངོས་པོ་རྟོགས་པ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མིང་ དུ་འགྱུར་རོ། ། འོན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཞི་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཨོཾ་བཛྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྐུལ་བའི་སྔགས་འདི་ནི་ཁ་སྦྱོར་རོ། ། སླར་ཡང་གཉིས་པ་ཡི་ནི་བཞི་པ་ཞེས་པ་ནི་གྷའོ། །

The twenty-ninth is va. Together with its seat, it becomes jva. The third of the seventh is la. The first of the fifth is ta. The third vowel is i; when combined, it becomes ti. The second of the eighth is śa. "It should be made the seat by the twelfth" means tha. Thus, it becomes ṣṭha. The thirty-second is to be taken, which is sa. Gaurī is i. Thus, it becomes si. The third of the fifth is da. "It is to be placed below the fourth" means it is placed below ha. By joining both, it becomes dha. The third of the semi-vowels is la. "Adorned above by Ghasmarī" means o. Thus, it becomes lo. The first of the third is ca. The fifth of the fifth is na. "Caurī brings supreme benefit" means it should be joined with e. Thus, it becomes ne. When condensed in this way, it is: oṃ ruru puru jvala tiṣṭha siddhalocane svāhā. Thus, regarding the phrase "all the Buddhas" and so forth, those who have realized the nature of things are given the name "Buddhas." However, the meaning is "the Bodhisattvas." Their "arising in peace" and so forth is the actual meaning. Likewise, this mantra of exhortation beginning with oṃ vajra is the union. Again, the fourth of the second is gha.

533

ཆུ་མ་ཡིས་ནི་བརྒྱན་ཞེས་པ་ཨིའོ། ། གཉིས་ཀ་བསྡུས་ན་གྷི་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། གོང་གི་སྔགས་དང་འདི་སྤེལ་ཏེ་བཟླས་སོ། ། ཡང་ན་ཐ་དད་པའི་རིམ་པས་ཨོཾ་གྷི་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་བཟླས་ཏེ་སྙིང་པོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དྲོ་བ་ཡི་དང་པོ་ས་བོན་ཞེས་པ་ནི་ཤའོ། ། མཁའ་སྤྱོད་མ་ ཡིས་སྟེང་དུ་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ནི་རྗེས་དབྱངས་སོ། ། དེས་ན་གཉིས་ཀ་ཤཾ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། གཉིས་པ་ཡི་ནི་དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཀའོ། ། བདུན་པ་ཡི་ནི་གཉིས་པ་ཞེས་པ་ནི་རའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཙཽ་རཱི་སྦྱར་བར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ཨེའོ། ། དེས་ན་གཉིས་ཀར་རེ་ཞེས་འགྱུར། ། དེ་བཞིན་དུ་བརྒྱད་པ་ཡི་ནི་ དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཤའོ། ། རྡོ་རྗེ་མ་ནི་མཆོག་ཏུ་ཕན། ། ཞེས་པ་ནི་ཨཱ་དང་སྦྱར་བའོ། ། གཉིས་ཀ་ཤཱ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། ཡི་གེ་ཉི་ཤུ་པ་ཞེས་པ་ནི་ནའོ། ། ལྔ་པ་ཡི་ནི་སྟན་དུ་བྱས། ། ཞེས་པ་ནི་ཏའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཽ་རཱི་ཡིས་ནི་བརྒྱན་ཞེས་པ་ནི་ཨིའོ། ། བསྡུས་ན་ཏི་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། གཉིས་པ་ཡི་ནི་དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཀའོ། ། ཉི་ཤུ་བདུན་པ་ཞེས་པ་ནི་རའོ། ། དེ་ལ་ཙཽ་རཱི་ཞེས་པ་ནི་ཨེ་དང་ལྷན་ཅིག་གཉིས་ཀ་རེ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། གཉིས་པ་ཡི་ནི་བཞི་ཞེས་པ་ནི་གྷའོ། ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་སྟན་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ཨུའོ། ། དེ་གཉིས་ཀ་གྷུ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། གསུམ་པ་ཡི་ནི་དང་ པོ་ཞེས་པ་ནི་ཙའོ། ། ལན་གཉིས་བཟླས་ཞེས་པ་ནི་གྷུ་ཙ་ཞེས་པའི་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་ལན་གཉིས་སུ་བཟླས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་ཡི་ནི་བཞི་པ་ཞེས་པ་ནི་གྷའོ། ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་སྦྱར། ། ཞེས་པ་ནི་ཨུ་དང་ལྷན་ཅིག་གྷུ་ཞེས་འགྱུར་རོ། །

"Adorned by the water-mother" refers to i. When both are combined, it becomes ghi. This is to be recited by interweaving it with the preceding mantra. Alternatively, by a separate sequence, the essence mantra is oṃ ghi svāhā. Likewise, "the seed-syllable of the first of the hot [letters]" refers to śa. "Adorned above by the sky-goer" refers to the following vowel. Thus, both become śaṃ. "The first of the second" refers to ka. "The second of the seventh" refers to ra. Likewise, "to be joined with Caurī" refers to e. Thus, both become re. Similarly, "the first of the eighth" refers to śa. "Vajrī is supremely beneficial" refers to its conjunction with ā. Thus, both become śā. "The twentieth letter" refers to na. "Made the seat of the fifth" refers to ta. Likewise, "adorned by Gaurī" refers to i. When combined, it becomes ti. "The first of the second" refers to ka. "The twenty-seventh" refers to ra. There, "Caurī" refers to e, and together they both become re. "The fourth of the second" refers to gha. "Vajra-Ḍākinī is to be made the seat" refers to u. Thus, both become ghu. "The first of the third" refers to ca. "Recite twice" means that the mantra phrase ghu ca is to be recited twice. Likewise, "the fourth of the second" refers to gha. "Joined with Vajra-Ḍākinī" means that together with u, it becomes ghu.

534

ཡི་གེ་བཅུ་གཅིག་ཅེས་ པ་ནི་ཊའོ། ། དབྱངས་ཡིག་གསུམ་པས་ཕྱེ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཨིའོ། ། དེས་ནི་ཊི་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། ལྔ་པ་ཡི་ནི་ལྔ་པ་ཞེས་པ་ནི་ནའོ། ། དེ་ལ་གཽ་རཱི་སྦྱར་བར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ཨིའོ། ། དེས་ན་གཉིས་ཀ་ནི་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། གཉིས་པ་ཡི་ནི་བཞི་པ་ཞེས་པ་ནི་གྷའོ། ། རྡོ་རྗེ་མ་ཡིས་མཆོག་ཏུ་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ནི་ཨཱའོ། ། དེས་ན་གཉིས་ཀ་གྷཱ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་བཅུ་དྲུག་པ་ཞེས་པ་ནི་ཏའོ། ། ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་ཅེས་པ་ནི་ཡའོ། ། ལན་གཉིས་བཟླས་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་གྷཱ་ཏ་ཡ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་ལེན་གཉིས་སུ་བཟླས་པར་འགྱུར། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་ཡི་ནི་བཞི་པ་ཞེས་པ་གྷཱའོ། ། དབྱངས་ཡིག་ལྔ་པས་བརྒྱན་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཨུ་སྟེ། གཉིས་ཀ་གྷུ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། བཞི་པའི་དང་པོ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཊའོ། ། གཽ་རཱི་དང་ནི་ཡང་དག་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་ཨི་སྟེ་དེས་ནི་ཊི་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། ལྔ་པའི་ལྔ་པ་ཞེས་པ་ནི་ནའོ། ། དེ་ལ་གཽ་རཱི་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། བསྡུས་ན་ནི་ཞེས་ འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་བསྡུས་ན་སྔགས་ཨོཾ་ཤི་ཀ་རི་ཤཱནྟི་ཀ་རེ་གྷུ་ཙ་གྷུ་ཙ་གྷུ་ཊི་ནི་གྷཱ་ཏ་ཡ་གྷཱ་ཏ་ཡ་གྷུ་ཊི་ནི་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྲུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་སྲུང་བའི་སྦྱོར་བས་ཞེས་པ་ནི་བསྒོམས་པའི་དུས་སུ་ཁྲོ་བོའི་རྡོ་རྗེ་སྤྲོ་བར་བྱ་ཞིང་། རྡོ་རྗེ་དྲག་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྒོམ་པར་ བྱའོ། ། དེའི་སྟོབས་བྱེད་པའི་སྔགས་གསུངས་པ། ཨོཾ་ཛྭ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་ནི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་སྔགས་ཏེ། དེ་དེ་བཞིན་དུ་སྲུང་བ་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །

"Eleventh letter" refers to ṭa. "Distinguished by the third vowel" refers to i. Thus, it becomes ṭi. "The fifth of the fifth" refers to na. "To which Gaurī should be joined" refers to i. Thus, both together become ñi. "The fourth of the second" refers to gha. "Supremely adorned by Vajrī" refers to ā. Thus, both together become ghā. Then, "the sixteenth" refers to ta. "The twenty-sixth" refers to ya. "Recited twice" means that the mantra phrase ghātaya ghātaya is to be recited twice. Likewise, "the fourth of the second" is gha. "It should be adorned by the fifth vowel" refers to u; thus, both together become ghu. "Whatever is the first of the fourth" is ṭa. "Perfectly endowed with Gaurī" refers to i; thus, it becomes ṭi. "The fifth of the fifth" is na. "To which Gaurī should be joined"—when condensed, it becomes ñi. Thus, when condensed, the mantra is: oṃ śikari śāntikare ghu ca ghu ca ghu ṭini ghātaya ghātaya ghu ṭini svāhā. Regarding "Vajra Protection" and so forth: "By the application of Vajra Protection" means that at the time of meditation, one should emanate the wrathful vajra and also meditate on Vajra-Raudra and the others. The mantra that provides its power is stated as oṃ jvala and so forth; this is the mantra of the union (saṃpuṭa), and its purpose is to provide protection in that manner.

535

དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པའི་སྔགས་གསུངས་པ། གཉིས་པ་ཡི་ནི་དང་པོ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་ཀའོ། ། བཞི་པའི་དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཊའོ། ། གཽ་རཱི་ཡིས་ནི་བརྒྱན་པར་འདོད། ། ཅེས་པ་ནི་ཨེས་སོ། ། དེས་ན་ཊེ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། བདུན་པ་ཡི་ནི་བཞི་པ་ནི་ཝའོ། ། སྟེང་དུ་གཽ་རཱིས་བརྒྱན་ཞེས་པ་ནི་ཨིས་ཏེ། དེས་ན་ཝི་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། གཉིས་པའི་དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཀའོ། ། དེ་ནས་བཅུ་གཅིག་པ་ཞེས་པ་ནི་ཊའོ། ། ཙཽ་རཱི་ཡིས་ནི་སྤྱི་ བོར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ནི་ཨེས་སོ། ། དེས་ན་གཉིས་ཀ་ཊེ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། ལྔ་པ་ཡི་ནི་ལྔ་པ་ཞེས་པ་ནི་ནའོ། ། དབྱངས་ཡིག་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཨིའོ། ། དེས་ན་ནི་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། གཉིས་པའི་དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཀའོ། ། བཞི་པ་ཡི་ནི་དང་པོ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཊའོ། ། ཙཽ་རཱི་ཡིས་ནི་ ཁྱད་པར་བྱས། ། ཞེས་པ་ནི་ཨེའོ། ། དེས་ན་ཊེ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། གཉིས་པའི་དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཀའོ། ། བཞི་པའི་དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཊའོ། ། མཁའ་སྤྱོད་མ་ཡིས་སྤྱི་བོར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ནི་ཨཾ་གིས་རྗེས་དབྱངས་སུ་སྦྱིན་ཞེས་པའོ། ། དེས་ན་གཉིས་ཀ་ཊཾ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། གཉིས་པའི་ དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཀའོ། ། བཅུ་གཅིག་ཅེས་པ་ནི་ཊའོ། ། ཙཽ་རཱིར་ཡང་དག་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་ཨེའོ། ། དེས་ན་ཊེ་ཞེས་འགྱུར། དེ་ལྟར་བསྡུས་ན་སྔགས་ནི་ཨོཾ་ཀ་ཊེ་བི་ཀ་ཊེ་ནི་ཀ་ཊེ། ཀ་ཊཾ་ཀ་ཊེ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་སྔགས་ ནི་ཨོཾ་བཛྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་གསུམ་པའི་དབང་དུ་བྱེད་པའི་སྔགས་གསུངས་པ།

Likewise, the mantra for enrichment is taught: "The first of the second" refers to ka. "The first of the fourth" refers to ṭa. "Adorned by Gaurī" refers to e; thus, it becomes ṭe. "The fourth of the seventh" is va. "Adorned above by Gaurī" refers to i; thus, it becomes vi. "The first of the second" is ka. Then, "the eleventh" is ṭa. "Adorned on the crown by Caurī" refers to e; thus, both together become ṭe. "The fifth of the fifth" is na. "The third vowel" is i; thus, it becomes ni. "The first of the second" is ka. "The first of the fourth" is ṭa. "Distinguished by Caurī" refers to e; thus, it becomes ṭe. "The first of the second" is ka. "The first of the fourth" is ṭa. "Adorned on the crown by Khacaryā" means to provide the vowel aṃ as an anusvāra; thus, both together become ṭaṃ. "The first of the second" is ka. "The eleventh" is ṭa. "Perfectly endowed with Caurī" refers to e; thus, it becomes ṭe. When condensed in this way, the mantra is: oṃ kaṭe vikaṭe ni kaṭe kaṭaṃ kaṭe svāhā. Thus, the passage beginning with "always power" is easy to understand. The mantra for its union is oṃ vajra and so forth. Likewise, the mantra for bringing the three realms under one's power is taught:

536

དེ་ནས་བཅུ་དྲུག་པའི་བཟུང་བ་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ཏའོ། ། རྡོ་རྗེ་མ་ཡིས་མཆོག་ཏུ་མཛེས། ། ཞེས་པ་ནི་ཨ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ཏ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། མཐར་གནས་ པའི་གཉིས་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རའོ། ། ཙཽ་རཱི་སྦྱར་བར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ཨེ་དང་ལྷན་ཅིག་རེ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་ལྔ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཏའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཡིས་རྒྱས་པར་འདོད། ། ཅེས་པ་ནི་ཨུ་སྦྱར་བས་ཏུ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་བཅུ་པ་བཟུང་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཏའོ། ། ལྔ་པའི་དང་པོ་སྟན་དུ་ བྱ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་ཏ་སྦྱིན་པའོ། ། དེས་ན་གཉིས་ཀ་ཏྟ་ཞེས་འགྱུར། ། རྡོ་རྗེ་མ་ནི་དེ་ལ་སྦྱར། ། ཞེས་པ་ནི་ཏ་བརྩེགས་མ་དེ་ལ་ཨ་སྦྱར་བའོ། ། དེས་ན་ཏྟཱ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། ཡི་གེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་གཟུང་ཞེས་པ་ནི་རའོ། ། ཙཽ་རཱི་དང་ནི་ལྡན་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཨེ་དང་ལྷན་ཅིག་རེ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། ལྔ་པའི་དང་པོ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཏའོ། ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་འོག་ཏུ་སྦྱར། ། ཞེས་པ་ནི་ཨུ་འོག་གི་ཆར་སྦྱར་བས་ཏུ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། བདུན་པ་ཡི་ནི་གཉིས་པ་ཞེས་པ་ནི་རའོ། ། ཙཽ ་རཱིས་སྦྱར་བ་གང་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་ཨེ་དང་སྦྱར་བ་སྟེ་རེ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་སྒྲོལ་མའི་སྔགས་བསྡུས་ པ། ། ཨོཾ་ཏཱ་རེ་ཏུཏྟཱ་རེ་ཏུ་རེ་སྭཱ་ཧཱ། ། ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཁ་སྦྱོར་གྱི་སྔགས་ནི་ཨོཾ་ཀ་ར་ཀ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདིར་གང་ཡང་སྔགས་བསྡུས་པའི་སྔགས་དེ་རྣམས་རྩ་འཆར་བའི་དུས་ ཀྱི་དབང་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།

Then, regarding the instruction "the sixteenth is to be taken," that is ta. "By Vajrī, it is most beautiful" means that because a is added, both become ta. "That very second of the semi-vowels" is ra. "Caurī should be joined" means that together with e, it becomes re. Then, "the fifth" is ta. "Desired to be expanded by Ḍākinī" means that by adding u, it becomes tu. Therefore, "having taken the tenth" is ta. "The first of the fifth should be made the seat" means that ta is added to it. Thus, both become tta. "Vajrī is joined to that" means that a is added to that stacked ta. Thus, it becomes ttā. "The twenty-seventh letter should be taken" is ra. "And it should be endowed with Caurī" means that together with e, it becomes re. "Whatever is the first of the fifth" is ta. "Vajraḍākinī is joined below" means that by adding u in the lower part, it becomes tu. "The second of the seventh" is ra. "Whatever is joined by Caurī" means that it is joined with e, thus becoming re. Thus, the condensed mantra of Tārā is: oṃ tāre tuttāre ture svāhā. In that way, "the Buddha" and so forth refers to performing exactly as it was taught; this is the certainty. Furthermore, the mantra of the Saṃpuṭa is oṃ kara kara and so forth. Here, any of those condensed mantras should be understood by way of the timing of the arising of the channels.

537

དེ་རྣམས་ཡི་གེ་རེ་རེའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་སྔགས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་རང་གི་ཡི་གེའི་ལས་རྣམས་ལའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དང་པོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྦྱིན་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་མོ། ། དྲོ་བའི་བཞི་པ་ཞེས་པ་ནི་ཧའོ། ། པུཀྐ་སཱི་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་ཨུ་ཞེས་ པས་མཛེས་པའོ། ། སྟོང་པ་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་དབྱངས་ཏེ་མནན་པའོ། ། དེས་ན་གཉིས་ཀ་ཧཱུཾ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་བསྡུས་པ་ནི་ཨོཾ་ཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། སྔགས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡི་གེའི་བདག་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་མོ། ། མཁའ་སྤྱོད་མ་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་མོ། ། བསྡུས་ པའི་སྔགས་ནི་ཨོཾ་ཨཾ་སྭཱ་ཧཱ། དེ་བཞིན་དུ་རིགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་མོ། ། གཉིས་པའི་གཉིས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཁའོ། ། སྟོང་པས་མནན་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་དབྱངས་དང་ལྷན་ཅིག་ཁཾ་ཞེས་འགྱུར་ཏེ་ངེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་བསྡུས་ན་ཨོཾ་ཁཾ་སྭཱ་ཧཱ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་པ་ ནི་ཨོཾ་མོ། ། གསུམ་པ་ཡི་ནི་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཛའོ། ། དེ་ཡང་ར་དང་ལྡན་པའོ། ། བཱ་རིས་བརྒྱན་ཞེས་པ་ནི་ཨིའི་དབྱངས་དང་ལྷན་ཅིག་པའོ། ། སྟོང་དང་ཞེས་ནི་རྗེས་དབྱངས་སྦྱིན་པའོ། ། བསྡུས་ནི་ཛྲཱིཾ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་བསྡུས་ན་ཨོཾ་ཛྲཱཾ་སྭཱ་ཧཱ། དེ་ཞེས་པའི་སྔགས་ སོ། ། དེ་བཞིན་དུ། དང་པོའི་ཡི་གེ་དབང་ཕྱུག་སྦྱིན། ། ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་མོ། ། བདུན་པ་ཡི་ནི་བཞི་པ་ཞེས་ཝའོ། ། སྟོང་དང་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་དབྱངས་སྦྱིན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་པ་ནི་ཨུ་དང་ལྡན་པའོ། ། བསྡུས་ན་ཝུཾ་ཞེས་འགྱུར་རོ། །

One should recite the mantra of the union of each of those syllables. Furthermore, this pertains to the respective syllabic actions of sentient beings. Likewise, "first, bestow Vairocana" refers to oṃ. "The fourth of the dro [sibilants]" refers to ha. "By Pukkasī" refers to u, which beautifies it. "Empty" refers to the vowel ṃ (anusvāra), which suppresses it. Thus, both become hūṃ. The condensed form is oṃ hūṃ svāhā. The phrase "this mantra" and so forth is to be taken literally. Likewise, "lord of syllables" refers to oṃ. "Khecarī" refers to aṃ. The condensed mantra is oṃ aṃ svāhā. Similarly, "lord of the Vedas" refers to oṃ. "The second of the second" refers to kha. "Suppressed by the empty" means that together with the vowel, it becomes khaṃ; this is certain. Thus, the condensed form is oṃ khaṃ svāhā. Likewise, "Vairocana" refers to oṃ. "The third of the third" refers to ja. That is also joined with ra. "Adorned by vāri" means together with the vowel i. "And the empty" means adding the vowel ṃ. The condensed form becomes jṛṃ. Thus, the condensed form is oṃ jṛṃ svāhā. That is the mantra. Likewise, "bestow the lord of the first syllable" refers to oṃ. "The fourth of the seventh" refers to va. "And the empty" means adding the vowel ṃ. "Vajraḍākinī" means joined with u. The condensed form becomes vuṃ.

538

དེ་ལྟར་ བསྡུས་པའི་སྔགས་ནི་ཨོཾཝུཾ་སྭཱ་ཧཱ། དེ་བཞིན་དུ་ཡི་གེ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་པ་ནི་ཨོཾ་མོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཧཱུཾ་ཁ་དོག་དམར་པོ་བསམ་མོ། ། བསྡུས་ན་ཨོཾ་ཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་པའི་སྔགས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དང་པོའི་གཏི་མུག་རིགས་སྦྱིན་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་མོ། ། དེ་བཞིན་གྷུ་ཡང་སྦྱར་རོ། ། དེ་ལྟར་ བསྡུས་ན་ཨོཾ་གྷུ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་པའི་སྔགས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྡེ་ཚན་རྣམས་གཉིས་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པའི་དབུས་སུའོ། ། དེ་ཡང་བརྒྱད་བརྒྱད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤའི་སྡེ་ཚན་གྱིས་ སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བརྒྱད་གཉིས་ཀྱི་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཐུང་ངུ་ནས་ཚེག་དྲག་ཅན་གྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་གཉིས་འགྱུར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་དེའི་བར་དུ་སྦྱིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ རྣམས་ཀྱི་དང་པོར་གཏི་མུག་རིགས་ཞེས་པ་ནི་དང་པོར་ཨོཾ་སྦྱིན་པའོ། ། ཆ་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཧཱུཾ་ཞེས་པའོ། ། སྭཱ་ཧཱ་མཐར་སྦྱར་ཞེས་པ་ནི་ཁ་ཅིག་གིའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་གསུངས་པ། སྡེ་ཚན་བརྒྱད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་པོའི་ཡི་གེ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ ཅད་གཉིས་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་དང་པོར་སྦྱིན་པས་ཨོཾ་དང་པོར་དང་སྭཱ་ཧཱ་ཐ་མའི་དབུས་སུ་བརྒྱད་བརྒྱད་ཀྱིས་ནི་ཞེས་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་རྣམས་ཀྱིས་བརྩེགས་པའི་ཡི་གེར་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤ།

Thus, the condensed mantra is oṃ vūṃ svāhā. Likewise, the "Lord of Letters" (akṣarādhipati) is oṃ. Similarly, one should visualize a red hūṃ. When condensed, it becomes the mantra oṃ hūṃ svāhā. Likewise, regarding the phrase "first, the delusion family is given," the "first" is oṃ. Similarly, ghu is also to be joined. When condensed, it is the mantra oṃ ghu svāhā. Likewise, regarding the passage beginning with "the eight classes," the phrase "in the middle of the two classes" refers to the middle of the namas and svāhā that are being explained. Furthermore, "by the eight [classes]" refers to the classes of a, ka, ca, ṭa, ta, pa, ya, and śa. Similarly, "in the middle of the two eights" refers to the sixteen letters from the short a up to the visarga (ḥ). Because these are doubled, there are thirty-two; the meaning is that the letters ending with ka and so forth are to be placed in the middle of those. Regarding "the delusion family at the beginning of those," it means placing oṃ at the beginning. "The partless" refers to hūṃ. "Joined with svāhā at the end" is the view of some. Likewise, regarding the definitive statement "the eight classes," whatever letters belong to those eight classes, all of them— "in the middle of the two" means that with oṃ at the beginning and svāhā at the end, one should form stacked letters by means of the eight classes, eight by eight. In that regard, they are a, ka, ca, ṭa, ta, pa, ya, and śa.

539

ཨི་ཁ་ཚ་ཋ་ཐ་ཕ་ར་ཥ་ཨུ་ག་ཛ་ཌ་ད་བ་ལས། ། རྀ་གྷ་ཛྷ་ཌྷ་དྷ་བྷ་ཝ་ཧ། ལྀ་ང་ཉ་ཎ་ན་མ་ྉྤ་ྈྐ། ཨེ་ག་ཛ་ཌ་ད་པ་ྉྶ་ྉྟ། ཨོ་ག་ཛ་ཌ་ད་བ་ྉྷ་ྉྐྵ། ཨཾ་ག་ཛ་ཌ་ད་བ་ྉྴ་ྈྐའོ། ། དེ་ལྟར་ཡི་གེ་རེ་རེ་བརྩེགས་པ་བརྒྱད་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཡི་གེ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་གསུངས་པའི་སྔགས་བརྒྱད་དོ། ། གཉིས་ ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་བཅུ་དྲུག་གོ། ། དེ་རྣམས་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་ཁེ་སྦྱོར་གྱི་སྦྱོར་བས་སོ། ། བརྒྱད་བརྒྱད་ཅེས་པ་ནི་ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤ་རྣམས་ཀྱི་སྔགས་རེ་རེ་བརྒྱན་པ་སྟེ། ཨོཾ་ལ་སོགས་པ་སྭཱ་ཧཱའི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། དེ་ཡང་གསུངས་པ། ཨོཾ་ཨ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཀ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ལས་ཀྱི་ས་བོན་གཟུང་ཞེས་པ་ནི་ཡའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་པ་ནི་ཨོཾ་མོ། ། དེ་ནས་ཨོཾ་ཡ་སྭཱ་ཧཱའོ། ། སྒོ་སྐྱོང་རྣམས་ནི་ཞེས་པ་ནི་རྟ་གདོང་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མ་ནིང་ས་བོན་ཞེས་པ་རྀ་རཱི་ལྀ་ལཱྀའོ། ། དེ་ལྟར་བསྡུས་ན་ཨོཾ་ཡ་རྀ་སྭཱ་ཧཱ། ། ཨོཾ་རྀ་རཱ་ སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ལ་ལཱྀ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཝཱ་ལྀ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་པ་སྟེ་སྔགས་སོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་ལས་ནི་འཆད་བཞིན་པ་ལས་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དབྱངས་ཡིག་ལྷག་མ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་དབྱངས་ཡིག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ཏེ། ཨ་ཨཱ་ཨི་ཨཱི་ཨུ་ཨཱུ་ཨེ་ཨཻ་ཨོ་ཨཽ་ཨཾ་ཨཿའོ། ། རིག་བྱེད་ཅེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཨོཾ་ལ་སོགས་པ་སྭཱ་ཧཱའི་མཐར་ཐུག་པར་སྦྱར་བའོ། །

From i kha tsa tha pha ra ṣa u ga dza ḍa da ba, ṛ gha jha ḍha dha bha va ha, ḷ ṅa ña ṇa na ma ̐ pa ̐ ka, e ga dza ḍa da pa ̐ ṣa ̐ ta, o ga dza ḍa da ba ̐ bha ̐ kṣa, and aṃ ga dza ḍa da ba ̐ ṣa ̐ ka, there arise eight groups of eight stacked syllables, because there are sixty-four syllables. Alternatively, the phrase "the eight classes" and so forth refers to the eight mantras previously mentioned. "Two" means that all are sixteen. "In the center of those" means by way of the union of the khe (space) syllables. "Eight by eight" means that each mantra of a ka ca ṭa ta pa ya śa is adorned [with vowels], beginning with oṃ and ending with svāhā. As it is said: oṃ a svāhā, oṃ ka svāhā, and so forth, should be applied. "Grasp the seed-syllable of action" refers to ya. "Vairocana" refers to oṃ. Thus, oṃ ya svāhā. "The gatekeepers" refers to Hayagrīva and the others. Likewise, "the neuter seed-syllables" are ṛ rī ḷ lī. Thus, when condensed, the mantras are: oṃ ya ṛ svāhā, oṃ rī rā svāhā, oṃ ḷ lī svāhā, and oṃ vā lī svāhā. Their functions will be explained as they are being discussed. Likewise, "the remaining vowels" refers to the twelve vowels: a ā i ī u ū e ai o au aṃ aḥ. "The Vedas" and so forth refers to the application of oṃ and so forth, ending with svāhā.

540

དེ་བཞིན་དུ་ཨོཾ་ཨ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མེ་ཏོག་མ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་ཀྱི་སྔགས་སོ། ། སྔགས་བཏུ་བའི་ཆོ་གའོ། ། ད་ནི་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བས་དབང་དུ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྔགས་ཀྱི་ འཁོར་ལོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྒྲོལ་མ་བྱུང་ཞེས་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་ལྷ་མོ་སྒྲོལ་མའི་སྔགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དེའི་འབྱུང་བའོ། ། དེ་ཡང་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་རྩའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་འདིར་གང་གི་ཕྱིར་ཨ་ཏ་ར་དབྱུག་པའི་དབུས་ ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ལས་ཐམས་ཅད་རྣམ་འཕྲུལ་བ་ཞེས་པ་ནི་ལས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྣམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ཨུཏྤ་ལ་ནི་ཁ་བཞི་པ། ། ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ལོ་འདི་དང་པོ་ཀུན་ནས་གྲུ་བཞི་བྲི་སྟེ། དེའི་དབུས་སུ་འཁོར་ ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་ཟླུམ་པོའི་རྣམ་པར་བྲིས་ནས། དེའི་ཕྱི་རོལ་དུ་སླར་ཡང་ཟླུམ་པོར་བསྐོར་ཏེ་དེའི་གྲུ་བཞིའི་ནང་གི་མཚམས་ཀྱི་ཆ་བཞི་རུ་ཨུཏྤལ་འདབ་མ་གསུམ་གསུམ་པ་བྲི་བར་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཏཱཾ་གསུམ་གྱིས་ནི་མཚན་མ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་འདབ་མ་རེ་རེ་ལ་ཏཱཾ་རེ་བྲི་བར་བྱའོ། ། དེས་ན་འདབ་མ་ བཅུ་གཉིས་ལ་ཏཱཾ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེའི་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་རྩིབས་བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱི་རུ་བྲིའོ། ། སྔགས་ནི་གོ་སླའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་རྩིབས་བརྒྱད་ཀྱི་འདབ་མ་བརྒྱད་རྣམས་ལའོ། ། ཡི་གེས་བརྒྱན་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་ཏཱ་རེ་ཏུཏྟཱ་རེ་ཏུ་རེའོ། །

Similarly, oṃ a svāhā and so forth are the mantras of the eight yoginīs, such as Puṣpā and the others. This is the ritual for extracting the mantras. Now, in order to show the arising of the thirty-two mantra wheels through the classification of the thirty-two channels, the passage beginning with "Then" is spoken. "Tārā arose" means that first of all, the mantra wheel of the goddess Tārā arises. That, moreover, is the avadhūtī channel. Why? Because here, since it arises in the center of the a-tara staff. From that very source, "the manifestation of all activities" means the performance of the thirty-two activities, because it pervades the thirty-two channels; this is the certainty. "An utpala with four faces" means that first, this wheel should be drawn as a square. In its center, a circular eight-spoked wheel should be drawn. Around the outside of that, it should be circled again, and in the four intermediate corners within that square, three-petaled utpala flowers should be drawn. Regarding "they are marked with three tāṃs," one should write a tāṃ on each petal. Thus, there will be twelve tāṃs on the twelve petals. "In its center" means it should be drawn outside the eight spokes. The mantra is easy to understand. "In its center" refers to the eight petals of the eight-spoked wheel. "Adorned with syllables" refers to oṃ tāre tuttāre ture.

541

དེ་ལྟར་འདབ་མ་བརྒྱད་རྣམས་ལའོ། ། དེའི་ལྟེ་བར་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ལོའི་དབུས་སུའོ། ། ལྔ་པའི་དབང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཏའོ། ། ཟླ་ཕྱེད་ཐིག་ལེ་ཞེས་པ་ནི་ཏཱཾ་ཞེས་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་ཕྲེང་བའི་རྣམ་པས་བསྐོར་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་སྔགས་ཀྱིས་བསྐོར་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དབུས་སུ་ཏ་དང་སྔགས་འདི་སྤེལ་ཏེ། སྭཱ་ཧཱའི་མཐའ་ དང་ཧྲཱིཿཞེས་པ་ནི་ཧཱི་ཏཱཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་སྤེལ་ཏེ་འདྲིའོ། ། འཁོར་ལོ་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་གཡོན་སྐོར་དང་གཡས་སྐོར་དུ་སྔགས་བྲིས་ཏེ་ཁ་སྦྱོར་བྱས་པའོ། ། ཆོ་ག་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་བ་ལང་གི་གི་ཝང་ལ་སོགས་པས་བྲིས་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེས་ཀྱང་འདི་སྐད་གསུངས་བཞིན་ དུ་བྱེད་དོ། ། འདི་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་འཁོར་ལོ་སྟེ་དང་པོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་པདྨའི་རྣམ་པའི་འཁོར་ལོ་གསུངས་ཏེ། སླར་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་གྲུ་བཞི་པ་ཨུཏྤ་ལ་གདོང་བཞི་པའི་དབུས་སུ་རྩིབས་བཅུ་པའི་པདྨ་བྲི་བར་བྱའོ། ། ཡིག་བཅུ་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་ ཏཱ་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་འདབ་མ་བཅུ་ལ་བྲི་བར་བྱའོ། ། ལྟེ་བར་བསྒྲུབ་བྱ་མིང་དང་སྤེལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་ཏཱ་རེ་ཏུཏྟཱ་རེ་ཏུ་རེ་ཆེ་གེ་མོ་བ་ཤ་མཱ་ན་ཡ་སྭཱ་ཧཱའོ། ། འདི་ནི་ལ་ལ་ནཱའི་འཁོར་ལོ་སྟེ་གཉིས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ར་ས་ནཱའི་གསུངས་པ། ཡི་གེ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་གྲུ་བཞིའི་དབུས་སུ་འཁོར་ལོ་ཟུར་དྲུག་པ་བྲི་བར་བྱའོ། ། ར་ཁྲག་ཅེས་པ་ནི་སྲིན་ལག་གི་ཁྲག་གིས་སོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། འདི་ནི་ར་ས་ནཱའི་འཁོར་ལོ་སྟེ་གསུམ་པའོ། །

Thus, [it is] on the eight petals. "In its center" means in the middle of the wheel. "The fifth Indra" refers to the letter ta. "The half-moon and the drop" becomes tāṃ. "Then, surrounded in the form of a garland" means surrounded by the mantra previously mentioned. Likewise, in the center, the ta and this mantra are interlaced; with svāhā at the end and hrīḥ, it is written as hrīṃ tāṃ svāhā. "Two wheels" means the mantra is written in counter-clockwise and clockwise directions and joined together. "According to the ritual" means it is written with the cow bezoar and so forth as will be explained; this is certain. By that, it is performed just as it was spoken. This is the first wheel of the avadhūtī. Likewise, another wheel in the form of a lotus is taught. "Again," and so forth, means that in the center of the previously mentioned square, a ten-spoked lotus with four utpala faces should be drawn. "The ten syllables" refers to the ten syllables beginning with oṃ tāre, which should be written on the ten petals. "In the center, interlace the name of the person to be accomplished" means: oṃ tāre tuttāre ture [name] vaśamānaya svāhā. This is the second wheel of the lalanā. Likewise, the rasanā is taught: "The six syllables," and so forth. In the center of the previously mentioned square, a six-cornered wheel should be drawn. "With goat blood" means with the blood of the ring finger. The rest is easy to understand. This is the third wheel of the rasanā.

542

དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་སྡེ་བཤིག་པའི་ ཕྱིར་རིལ་བ་སྤྱི་བླུགས་ཀྱི་མགྲིན་པ་རྡོ་རྒྱུས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པ་དེ་གཞིག་ཅིང་རྡོ་རྒྱུས་བཅིངས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ། ཁམ་ཕོར་དཀར་པོ་ཁ་སྦྱར་གྱི་དབུས་སུ་ཡུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རེངས་པའི་རྫས་རྣམས་ཀྱིས་བྲིས་ཏེ་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ རོ། ། ཁ་བཞི་པ་ཞེས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་པ་ལའོ། ། བསྒྲུབ་བྱའི་མིང་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱང་ཨོཾ་ཏཱ་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ལྷག་མ་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། ། མི་ཕྱེད་མའི་འཁོར་ལོ་སྟེ་བཞི་པའོ། ། གཞན་ཡང་རེངས་པ་གསུངས་པ། ཀུན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡི་གེ་ དགོད་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ཏཱ་རེ་ཏུཏྟཱ་རེ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་འདབ་བརྒྱད་ལ་དགོད་པའོ། ། ག་དང་ཞེས་པ་ནི་དང་པོར་ག་ཐ་མར་ཡང་གའོ། ། བསྡུས་པ་ན་རེག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། པདྨའི་ལྟེ་བར་ཞེས་པ་ནི་ག་བརྒྱད་ཟླུམ་པོའི་རྣམ་པར་བྲི་བའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་ཏ་གྷ་ཆེ་གེ་མོ་སྟམྦྷ་ཡ་གྷ་ཞེས་ བྲིའོ། ། རྡོ་ལེབ་ཅེས་པ་ནི་རྡོ་ལེབ་གཉིས་ལ་བྲི་བར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདི་ནི་ཞེས་པ་ནི་ཁ་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏེ་དགྲའི་གནས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ཕྲ་གཟུགས་མའི་འཁོར་ལོ་སྟེ་ལྔ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསད་པའི་ལས་གསུངས་པ། འཁོར་ལོ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྲོལ་མའི་སྔགས་ གང་སྤངས་ཏེ། དེའི་གནས་སུ་ཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྲི་བའི་དོན་ཏོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། བཟང་མོའི་འཁོར་ལོ་འབྱུང་བ་སྟེ་དྲུག་པའོ། །

Similarly, in order to destroy the class of the yoginīs of the opponent, it is taught that one should break the neck of a water-pot (kamaṇḍalu) that has been bound with asbestos and then re-bind it with asbestos. This is stated in the passage beginning with "of water" and so forth. One should draw the substances for paralyzing, such as turmeric, in the center of two joined white earthenware bowls, because it is said, "according to the ritual." "Four-faced" refers to the form of the double-vajra (viśvavajra). "The name of the target" refers to the mantra beginning with "Oṃ Tāre" and so forth. The remainder is as before. This is the fourth, the wheel of Abhedyā. Furthermore, the rite of paralyzing is taught: regarding the passage beginning with "from all sides" and so forth, "the letters should be arranged" means that "Tāre Tuttāre Svāhā" should be arranged on the eight petals. "Ga and" means that there is a "ga" at the beginning and a "ga" at the end. "In brief, touch" and so forth. "In the center of the lotus" means that the eight "gas" should be drawn in a circular form. "In its center" means one should write: "Oṃ Ta-gha [Name] Stambhaya Gha." "On a stone slab" means it should be drawn on two stone slabs. "Likewise, this" means it should be applied at the enemy's location with the opening facing downward. This is the fifth, the wheel of Sūkṣmarūpā. Similarly, the rite of killing is taught: "That very wheel" and so forth means that whatever Tārā mantra was used, one should write "Hūṃ" and so forth in its place. The remainder is easy to understand. This is the sixth, the emergence of the wheel of Bhadrā.

543

དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་གསུངས་པ། འཁོར་ལོ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། མཆོད་པ་ལྔ་ཞེས་པ་ནི་མེ་ཏོག་དང་སྤོས་ དང་མར་མེ་དང་དྲི་དང་ལྷ་བཤོས་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་པའོ། ། གཡོན་པ་མིའི་འཁོར་ལོ་སྟེ་བདུན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསྲུང་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ། ཡི་གེ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཡོན་ཐུང་མའི་འཁོར་ལོའོ། ། ལྷག་མ་ནི་སྔོན་བཞིན་ཏེ་བརྒྱད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་རུས་ སྦལ་སྐྱེས་མའི་ལས། ཡི་གེ་བཅུ་པོ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དགུ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་གཞན་དབང་དུ་བྱེད་པ་གསུངས་པ། ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཨེའི་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་བཞིན་འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་གྲུ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་བྲིས་ཏེ་དེའི་དབུས་སུ་སྔགས་ འདི་བྲིས་པའོ། ། ཨཿཨོཾ་ཏཱ་རེ་ཏུཏྟཱ་རེ་ཏུ་རེ་ཆེ་གེ་མོ་བ་ཤ་མཱ་ན་ཡ་ཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཨཿའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱིས་ཕྱོགས་མཚམས་བརྒྱད་དུ་ཧཱུཾ་བརྒྱད་བྲི་བར་བྱའོ། ། རི་མོ་གསུམ་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱིས་བསྐོར་བའོ། ། དེ་ཡང་དང་པོ་ཨའི་ཕྲེང་གིས་སོ། ། གཉིས་པ་ཧཱུཾ་གིས་སོ། ། གསུམ་པ་རྩ་བའི་སྔགས་ཀྱིས་བསྐོར་བའོ། ། ལྷག་མ་ནི་སྔོན་གྱི་ཆོ་ག་བཞིན་ནོ། ། དངོས་པོ་མའི་འཁོར་ལོ་སྟེ་བཅུ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བརྗོད་དེ་གང་གི་ཚེ་དགྲ་བོ་ཁྲོ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡི་གེ་བཅུ་དང་ལྷན་ཅིག་ཧྲཱིཿབཞི་འདབ་མ་བཞི་ལ་བྲི་བར་བྱའོ། ། སྔགས་ དེ་ཉིད་དབུས་སུ་ཧྲཱིཿཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།

Likewise, the extensive [ritual] for increasing is taught: "That very wheel," and so forth, is easy to understand. "The five offerings" refers to offerings of flowers, incense, lamps, perfumes, and divine food. The seventh is the left human wheel. Likewise, for the purpose of protection, it is taught: "That very syllable," and so forth, refers to the left short [wheel]. The remainder is as before; this is the eighth. Likewise, the activity of the Tortoise-born for pacifying: "Those ten syllables," and so forth, is easy to understand. This is the ninth. Likewise, for the purpose of subjugating others, it is taught: "A," and so forth. "In the center of E" means that, as before, one should draw a triangular shape in the center of the wheel and write this mantra in its center: Aḥ oṃ tāre tuttāre ture [name] vaśamānaya hūṃ svāhā aḥ. "By that very [mantra]" means that one should write eight hūṃs in the eight directions and intermediate points with the mantra. "By three lines" means it is encircled by the mantra. Furthermore, the first is with the garland of as, the second with hūṃs, and the third is encircled by the root mantra. The remainder is according to the previous ritual. This is the tenth, the wheel of the Lady of Entities. Likewise, it is further stated: when an enemy becomes angry, then one should write the ten syllables together with four hrīḥs on the four petals, starting with "lotus" and so forth. "That very mantra in the center, hrīḥ," and so forth.

544

ཏཱ་རེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆེ་གེ་མོ་དང་ལྷན་ཅིག་བྲི་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་དུ་ཕྱིས་པ་ནི་ཧཱུཾ་ཞེས་པ་ནི་བསྐོར་བར་བྱའོ། ། ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་དགྲ་འགལ་བར་མི་སེམས་ཞེས་པའོ། ། དབང་མའི་ཆོ་ག་སྟེ་བཅུ་གཅིག་པའོ། ། དེ་བཞིན་ དུ་སྦྱོར་བ་གཞན་ཡང་སྔོན་དུ་གསུང་པའི་ཨུཏྤ་ལས་མཚན་པའི་འཁོར་ལོའི་ཆོ་ག་གསུངས་པ། གུར་ཀུམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། ཉེས་མའི་འཁོར་ལོ་འབར་བ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞུགས་མའི་སྐལ་བ་བཟང་པོའི་འཁོར་ལོ་གསུངས་པ། པདྨ་འདབ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ སོགས་པ་ནི་ཧཱིཿཤྲཱི་ཞེས་པ་དང་སྤེལ་བའི་ཡི་གེ་བཅུ་བྲི་བར་བྱའོ། ། དབུས་སུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཆེ་གེ་མོ་དང་ལྷན་ཅིག་བྲི་བ་ནི་ངེས་པའོ། ། ཞུགས་མའི་འཁོར་ལོ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསྲུང་བ་གསུངས་པ། པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གཏི་མུག་གི་རིགས་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་ མོ། ། དེ་ཡང་དབུས་སུ་གཙོ་བོའི་གཟུགས་སུ་བྲི་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཡང་སྒྲོལ་མའི་སྔགས་ཆེ་གེ་མོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཟླུམ་པོའི་རྣམ་པ་བྲི་བར་བྱའོ། ། ཕྱི་རོལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གོ་སླའོ། ། མ་མོའི་འཁོར་ལོའི་ཆོ་ག་སྟེ་བཅུ་བཞི་པའོ། ། ད་ནི་རྟ་མགྲིན་གྱི་སྦྱོར་བས་འཁོར་ལོ་འབྱེད་པ་གསུམ་ པ། འཁོར་ལོ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་ཏཱ་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་བྲི་བར་བྱ་ཞེས་པའོ། ། མུན་པ་མེའི་འཁོར་ལོ་འབྱུང་བ་སྟེ་བཅོ་ལྔ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་རེངས་པའི་སྦྱོར་བ་གསུངས་པ།

"Tāre" and so forth should be written together with [the name of] such-and-such. Likewise, the "Hūṃ" written on the outside should be encircled. "Without doubt" means not thinking of the enemy as an adversary. This is the eleventh ritual, the empowerment ritual. Likewise, another application is the previously mentioned ritual of the wheel marked with an utpala flower. "Saffron" and so forth are easy to understand. This is the twelfth, the blazing wheel of the sinful woman. Likewise, the wheel of good fortune for the woman who has entered is taught: "Eight-petaled lotus" and so forth; the ten syllables interspersed with "Hrīḥ Śrī" should be written. It is certain that in the center, [the name] such-and-such should likewise be written together [with the mantra]. This is the thirteenth, the wheel of the woman who has entered. Likewise, the protection is taught: regarding "lotus" and so forth, "of the delusion family" refers to "Oṃ." That should also be written in the center in the form of the principal deity. Furthermore, the mantra of Tārā interspersed with [the name] such-and-such should be written in a circular form. "On the outside" and so forth are easy to understand. This is the fourteenth, the ritual of the wheel of the mother. Now, regarding the three ways of opening the wheel through the application of Hayagrīva: "That very wheel" and so forth are all easy to understand. However, it means that the mantra beginning with "Tāre" should also be written together [with the name]. This is the fifteenth, the arising of the fire of darkness wheel. Likewise, another application for paralyzing is taught:

545

མེའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་གྲུ་གསུམ་གཉིས་ཀྱི་ཟུང་དྲུག་ཏུ་བྱས་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་དེའི་ཟུང་གི་ཆོ་གས་ཞེས་པ་ནི་ཧཱུཾ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡི་གེ་བཞི་པོ་རྣམས་ཟུང་སོ་སོའི་དབུས་སུ་དབྲི་བར་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཡི་གེའི་མགོ་ལ་མགོ་སྦྱར་བའི་ཧཱུཾ་གསུམ་དང་ཕཊ་ཅེས་ པ་བྲི་བར་བྱའོ། ། སླར་ཡང་ཞེས་པ་ནི་ཟུར་གྱི་དབུས་ཀྱི་ཡི་གེ་རྣམས་འོག་གི་ཆར་ཧཱུཾ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མགོ་འོག་ཏུ་བལྟས་ཤིང་མགོ་ཕྱིར་བལྟས་པ་བྲི་བར་འགྱུར་རོ། ། དབུས་སུ་ཡང་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་བཅུ་དང་ཧཱུཾ་སྤེལ་བ་རྣམས་བྲི་བར་བྱ་ཞེས་པའོ། ། སྨྱོན་པའི་རས་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ རས་སོ། ། ལྷག་མ་ནི་གསུངས་པའི་ཆོ་ག་བཞིན་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་གྲངས་སྦྱིན་གྱི་ལས་ཀྱི་ཆོ་གའི་དུས་སུ་བྱ་བ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་རེངས་པ་གསུངས་པ། དབང་ཆེན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་ཁམ་ཕོར་ཁ་སྦྱོར་གྱི་དབུས་སུ་དབང་ཆེན་གྱི་དཀྱིལ་ འཁོར་ཞེས་པ་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྲུ་བཞི་སེར་པོ་བྲིས་ནས་འཁོར་ལོ་ཡང་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རས་ལ་བྲིས་ཏེ་དེ་ལ་དབང་ཆེན་བྲི་ནས་ཕྱོགས་དང་མཚམས་རྣམས་སུ་ཨོཾ་བརྒྱད་བྲི་བའོ། ། ལྟེ་བར་སྒྲོལ་མའི་སྔགས་བསྒྲུབ་བྱའི་མིང་དང་སྤེལ་མར་བྲིའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པས་མནན་ལ་ཞེས་ པ་ནི་དེ་བསྒོམ་པའོ། ། བསྐུལ་ཚིག་དང་བཅས་པའི་སྔགས་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་བཛྲ་བཻ་རོ་ཙ་ནཱི་ཡེ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་དང་སྤེལ་བའོ། །

Regarding the phrase "of fire" and so forth: "the fire maṇḍala" refers to making two triangles joined at their bases. Likewise, "by the ritual of those pairs" refers to the syllables HŪṂ and so on; these four syllables should be written in the center of each respective pair. Above those, at the heads of the letters, one should write three HŪṂs and a PHAṬ joined head-to-head. "Again" means that the syllables in the center of the corners should be written in the lower portion with their heads facing downward and their heads turned outward. "Also in the center" means that the ten syllables interspersed with HŪṂs should be written. "Cotton of a madman" refers to the cotton of the avadhūtī. The remainder is to be performed according to the stated ritual; this is the sixteenth [chapter], to be performed at the time of the ritual for the action of "giving the number." Likewise, regarding the other [action] of "paralyzing," which is taught as "of the great lord" and so forth: here, in the center of a joined pair of clay bowls, one should draw the maṇḍala of the great lord—the yellow, square earth maṇḍala. Having also drawn the wheel on the previously mentioned cloth, one should draw the great lord upon it and write eight OṂs in the cardinal and intermediate directions. In the hub, one should write the mantra of Tārā interspersed with the name of the person to be acted upon. "Suppressed by the Vajra-holder" means meditating upon that. "The mantra together with the words of exhortation" refers to the interspersing of the mantra OṂ VAJRAVAIROCANĪYE SVĀHĀ.

546

དེ་བཞིན་དུ་སྐུ་གསུམ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་བཅིངས་པར་འགྱུར་ན་གཞན་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས། དྲོ་བའི་འཁོར་ལོ་འབྱུང་བའི་ཆོ་ག་སྟེ་བཅུ་བདུན་པའོ། ། ད་ནི་གཞན་གྱི་དཔུང་རེངས་པ་གསུངས་པ། དབང་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དབུས་སུ་སྟམྦྷ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་དང་བསྒྲུབ་བྱའི་མིང་སྤེལ་བ་བྲི་བར་བྱའོ། ། ཚད་མའི་འཁོར་ལོ་འབྱུང་བ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་ པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འོད་ཟེར་ཅན་གྱི་རྡོ་རྗེའི་སྦྱོར་བ་ལས་བསྲུང་བའི་འཁོར་ལོ་གསུངས་པ། འཁོར་ལོ་ཟླུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཁོར་ལོ་ཟླུམ་པོ་བྲིས་ནས་དེའི་དབུས་སུ་རྩེ་ལྔའི་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་མཚམས་བཞིར་གནས་པ་བྲིའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེའི་ར་སོ་སོའི་དབུས་སུ་ཧཱཾ་བཞི་ བྲིའོ། ། དེའི་ལྟེ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དགའ་གདོང་མའི་འཁོར་ལོ་སྟེ་བཅུ་དགུ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་པ་བརྗོད་དེ། སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཁྲོ་བ་དང་བཅས་པ་དེ་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་བྱས་པའམ། བསྒོམ་པ་དེའི་ཚེ་འདི་ལྟ་བུའི་འཁྲུལ་འཁོར་ འཆད་བཞིན་པའི་རྫས་རྣམས་ཀྱིས་བྲི་བར་བྱ་སྟེ། གྲོ་གའམ་རས་ལ་ཐ་མལ་པའི་སྐྱེས་བུ་འདི་བྱའོ། ། དེ་ཡང་གཅེར་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཀོ་སྐོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨ་ར་སྟེ་སྨ་ར་གཡས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་དེར་འདི་བྲི་སྟེ་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་པྲ་ཏཾ་གི་རའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་སོ། ། ཆུ་ ཞེས་པ་ནི་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུའོ། །

Likewise, regarding the phrase "arisen from the three bodies," if even the bodhisattvas born from the nirmāṇakāya and so forth are bound, what need is there to mention others? This is the seventeenth chapter, the ritual for the arising of the "Warmth" wheel. Now, the paralyzing of the enemy forces is taught. The passage beginning with "Mahendra" and so forth is easy to understand. In the center, one should write the mantra beginning with "stambhana" and intersperse it with the name of the person to be accomplished. This is the arising of the "Valid Measure" wheel, the eighteenth chapter. Similarly, the protective wheel arising from the "Vajra of Mārīcī" is taught. Regarding the phrase "a circular wheel" and so forth: having drawn a circular wheel, one should draw a five-pronged viśvavajra in its center, situated at the four intermediate directions. Likewise, in the center of each prong of the viśvavajra, one should write four "hāṃ" syllables. The passage beginning with "in its hub" and so forth is easy to understand. This is the nineteenth chapter, the wheel of Nairṛtī. Similarly, the spoken teaching is stated: regarding the phrase "the person" and so forth, when such a person—possessing anger and so on—is brought before one or meditated upon, one should draw the yantra with the substances being explained. On birch bark or cloth, one should make this ordinary person. Furthermore, the phrase "naked" and so forth is used. "Kokā" refers to the beard; starting from the right side of the beard, one should write there the mantras beginning with "jñāna" and ending with "pratamgirā." "Water" refers to the surface of the water maṇḍala.

547

གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། ཐུན་མོང་བའི་འཁོར་ལོ་འབྱུང་བ་སྟེ་ཉི་ཤུ་པའོ། ། ད་ནི་སྤྲིན་རྣམས་རེངས་པ་དང་ཆར་པ་དབབ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་རྩེ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྩེ་མོ་བརྒྱད་པའི་རི་རབ་བྲིའོ། ། ཨ་ག་ཊ་ཀ་ཏ་ཞེས་པ་དབང་ ལྡན་གྱི་མཚམས་ནས་མེ་དང་བདེན་བྲལ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་རླུང་གི་མཚམས་ཀྱི་དབུས་སུ་རི་རབ་ཀྱི་རིའི་རྩེ་མོའི་ནང་དུ་བྲི་བའི་དོན་ཏོ། ། ཏྲི་ཀ་ན་ཐ་ཀ་ཞེས་པ་ནི་ཀཎྜ་ཀ་རིའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཀཎྜ་ཀའི་འདབ་ཚེར་ཅན་ཡང་རུང་ངོ་། ། གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཆད་བཞིན་པ་ སླར་བཤད་པ་ལས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། རྒྱུ་སྟེར་མའི་འཁོར་ལོའི་སྦྱོར་བ་སྟེ་ཉི་ཤུ་གཅིག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དགྲ་རེངས་པ་གསུངས་པ། འཁོར་ལོའི་རྩིབས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་ལ། བསྒྲུབ་བྱའི་མིང་ཞེས་པ་ནི་ཧཱུཾ་གཿག་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་གཿགཿཧཱུཾ་ཆེ་གེ་མོ་སྟམྦྷ་ཡ་ཧཱུཾ་གཿགཿཧཱུཾ་ཞེས་པ་ནི་ཆོ་ག་ འདིས་བྲི་བར་བྱའོ། ། མན་ངག་ཇི་ལྟར་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་འདོན་པས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སོ། ། སྦྱོར་བྲལ་མའི་ཆོ་གའི་དུས་ལས་འཁོར་ལོ་འབྱུང་བ་སྟེ་ཉི་ཤུ་གཉིས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་གཞན་གསུངས་པ། མཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་པའི་ དབུས་སུ་མཾ་མོ། ། དེ་བསྐོར་བ་ནི་ཨོཾ་བ་ཏ་ལི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། གདུང་མའི་འཁོར་ལོ་འབྱུང་བ་སྟེ་ཉི་ཤུ་གསུམ་པའོ། ། ཡང་གཞན་དབང་དུ་བྱེད་པ་གསུངས་པ། ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།

The rest is easy to understand. This is the twentieth [chapter], the emergence of the common wheel. Now, the paralyzing of clouds and the bringing down of rain are likewise taught: "The three-pronged vajra" refers to Mount Meru with eight peaks, which should be drawn. "Agaṭakata" refers to the northeast; from there, through the southwest, and likewise into the center of the wind direction, it means to be drawn within the peak of Mount Meru. "Trikanaṭhaka" refers to kaṇṭakārī. Likewise, kaṇṭakārī with thorny leaves is also suitable. All else is easy to understand. This shall be explained again in the commentary on what is being discussed. This is the twenty-first [chapter], the application of the wheel of the Giver of Causes. Likewise, the paralyzing of enemies is taught: "On the eight spokes of the wheel and so forth, the name of the target" refers to the mantra: hūṃ gaḥ ga hūṃ hūṃ gaḥ gaḥ hūṃ [name] stambhaya hūṃ gaḥ gaḥ hūṃ. This is what should be written according to this ritual. "According to the oral instructions" means preceded by the recitation of the mantra. This is the twenty-second [chapter], the emergence of the wheel from the ritual of the Separated One. Likewise, another application is taught: "Māṃ" and so forth; here, in the center of the eight-spoked wheel is māṃ. Surrounding that is oṃ vātali and so forth. The rest is easy to understand. This is the twenty-third [chapter], the emergence of the wheel of the Tormented One. Furthermore, the subjugation of others is taught: "Alternatively" and so forth.

548

མངག་གཞུག་པ་ཞེས་པ་ནི་ སྔགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་བསྒྲུབས་པས་བསྒྲུབ་བྱ་མངག་གཞུག་པར་འགྱུར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གྲུབ་མའི་དུས་ལས་སྦྱོར་བ་འབྱུང་ངེས་པ་སྟེ་ཉི་ཤུ་བཞི་པའོ། ། ད་ནི་བུ་སྐྱེ་བའི་དོན་དུ་སྲུང་བའི་འཁོར་ལོ་བརྗོད་དེ། ཟླ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་ཇི་ལྟར་སོ་སོ་འབྲང་ མའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་མཚོན་ཆ་བྲི་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བྲི་བའོ། ། སྨིན་བྱེད་མ་རྩ་བའི་འཁོར་ལོ་སྟེ་ཉི་ཤུ་ལྔ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསྐྲད་པ་གསུངས་པ། འཁོར་ལོ་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་ལོ་འདི་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རས་ཞེས་པ་མཚོན་གྱིས་བསད་པའམ་བགེགས་པའི་རས་ ལ་བྲིའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། འདིས་ནི་མྱུར་དུ་སྐྲོད་པར་བྱེད་དེ་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡིད་བཟང་མའི་འཁོར་ལོ་སྟེ་ཉི་ཤུ་དྲུག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲུང་བའི་འཁོར་ལོ་གསུངས་པ་ཉི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་བསྒྲུབ་བྱ་དང་སྤེལ་ ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་སྔགས་ལ་ཧཱུཾ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མར་སྤེལ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ལྷག་མ་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། ། སུམ་བསྒྲིལ་གྱིས་འཁོར་ལོར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཉི་ཤུ་བདུན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དབང་དུ་བྱེད་པ་གསུངས་པ། པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་ འདོད་པའི་ལྷའི་སྔགས་དང་ཨ་མོ་གྷ་སྱ་བ་ཤི་ཀུ་རུ་ཞེས་སྤེལ་བར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རི་མོ་གསུམ་གྱིས་བསྐོར་བ་ཞེས་པ་ནི་སུམ་སྐོར་རེ་རེའི་དབུས་སུ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཨོཾ་གྱི་ཕྲེང་དང་།

Regarding the term "servant" (mngag-gzhug-pa): it means that through the specific power of the mantra, the object of accomplishment becomes a servant. This is the twenty-fourth [chapter], concerning the certain emergence of the application from the time of accomplishment. Now, the protective wheel for the purpose of giving birth to a son is described. The passage beginning with "the moon" (zla-ba) is easy to understand. However, just as weapons are drawn on the wheel of Mahāpratisarā, they should be drawn here in the same manner. This is the twenty-fifth [chapter], the root wheel of the ripener. Likewise, the expulsion is taught: "the wheel and the vase," and so forth. This wheel should be drawn on a "victory banner cloth" (rgyal-mtshan-gyi ras)—that is, on cloth that has been killed by weapons or afflicted by obstacles. The remainder is easy to understand. By this, one is swiftly expelled; otherwise, it is not so. This is the twenty-sixth [chapter], the wheel of Manoharā. Similarly, the protective wheel for yogins is taught here: "the sun" (nyi-ma), and so forth. Here, "interlacing with the object of accomplishment" means that the syllable HŪṂ is interlaced at the beginning and end of the previously mentioned mantra. The remainder is as before. This is the twenty-seventh [chapter], to be understood as the triple-layered wheel. Likewise, the subjugation of others is taught: "the lotus" (padma), and so forth. In the center of the wheel, the mantra of the desired deity should be interlaced with the words amoghasya vaśīkuru. Similarly, regarding "encircled by three lines," in the center of each of the three circles, there should be a garland of OṂ syllables in successive order.

549

དེ་བཞིན་དུ་ཧྲཱིཾ་གི་ཕྲེང་དང་ཀླིཾ་ཕྲེང་གིས་བསྐོར་བར་བྲི་བར་བྱའོ། ། འདོད་པའི་འཁོར་ལོ་འབྱུང་བ་སྟེ་ཉི་ཤུ་བརྒྱད་པའོ། ། ད་ནི་གནོད་མཛེས་རྒྱལ་པོའི་སྔགས་ཀྱིས་གནོན་པའི་ལས་གསུངས་པ། རྫ་རྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཞེས་པའི་རི་མོ་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་ཕྲེང་བ་གསུམ་བྲི་བར་བྱའོ། ། གླུ་མའི་འཁོར་ལོའི་ལས་ཏེ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཔའ་བོའི་གོ་ཆས་དུས་ མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་སླུ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བསྲུང་བའི་འཁོར་ལོ་གསུངས་པ། ཡང་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བརྒྱད་པའི་ས་བོན་ཞེས་པ་ནི་ཧའོ། ། དེ་ཡང་མ་མོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གནས་སུ་དབྱངས་ཡིག་བཅུ་གཉིས་བྲིས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཧ་ཧཱ་ཧི་ཧཱི་ཧུ་ཧཱུ་ཧེ་ཧཻ་ཧོ་ཧཽ་ཧཾ་ཧཿའོ། ། དེ་བཞིན་དུ། ཡི་གེ་བར་མ་དར་བྱས་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་རིང་པོ་དྲུག་ཕྱི་མ་སྟེ། ཧཱ་ཧཱི་ཧཱུ་ཧཻ་ཧཽ་ཧཿཞེས་པ་ནི་དོར་བར་བྱ་སྟེ། ལྷག་མ་དཔའ་བོ་དྲུག་ཅེས་པ་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དབྱངས་ཡིག་ཐུང་ངུ་དང་ལྡན་པའི་ཡི་གེ་དྲུག་གོ། ། དེ་ལ་ཧ་ལས་སྙིང་གར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། ཧི་ལས་སྤྱི་བོར་རྣམ་པར་སྣང་ མཛད་དོ། ། ཧུ་ལས་སྤྱི་གཙུག་ཏུ་པདྨ་གར་གྱི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། ཧེ་ལས་དཔུང་པ་གཉིས་སུ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། ཧོ་ལས་མིག་གཉིས་སུ་རྡོ་རྗེ་ཉི་མའོ། ། ཧཾ་ལས་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་རྟ་མཆོག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གྲུ་བཞི་ཞེས་པ་ནི་གྲོ་ག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་དྲི་ཞིམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ རྫས་ཀྱིས་བྲི་བར་བྱའོ། །

Likewise, it should be drawn surrounded by a garland of hrīṃ and a garland of kliṃ. This is the twenty-eighth, the arising of the wheel of desire. Now, the activity of suppressing by means of the mantra of the King Sumbharāja is taught. Regarding the passage beginning with "the clay drum" and so forth: "body, speech, and mind" refers to the three lines of the syllables oṃ āḥ hūṃ, within which three garlands should be drawn. This is the twenty-ninth, the activity of the wheel of the Songstress. Likewise, the wheel for deceiving untimely death through the armor of the heroes and so forth, as well as the wheel of protection, is taught. Regarding the passage beginning with "again, the class" and so forth: "the seed of the eighth" refers to ha. Furthermore, the twelve vowels are to be written in the locations of the twelve mātṛs; these are ha, hā, hi, hī, hu, hū, he, hai, ho, hau, haṃ, haḥ. Likewise, regarding the phrase "having discarded the middle letters," this refers to the six long letters that follow: hā, hī, hū, hai, hau, haḥ, which are to be discarded. The remaining "six heroes" are the six letters in sequence endowed with the short vowels. From ha, Vajrasattva is at the heart. From hi, Vairocana is at the crown. From hu, Padmanarteśvara is at the top of the head. From he, Akṣobhya is at the two shoulders. From ho, Vajrasūrya is at the two eyes. From haṃ, Hayagrīva is throughout the entire body. Likewise, "the square" refers to drawing it on birch bark and so forth using various fragrant substances.

550

དེ་བཞིན་དུ་ཉིས་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་དཔའ་བོ་དྲུག་དང་ཤེས་རབ་མ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་བྲིའོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱང་གཤིན་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། གཏུམ་བྱེད་མའི་འཁོར་ལོ་སྟེ་ སུམ་ཅུ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་རེངས་པ་དང་ཞི་བ་གསུངས་པ། ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་འཁོར་ལོའོ། ། འོན་ཀྱང་ཟངས་མའི་འདབ་མ་ལ་བྲི་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་སྔགས་ཞེས་པ་ནི་གོ་ཆ་དྲུག་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་སོ། ། བརླན་པ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་ པས་རློན་པར་བྱས་ན་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་བྱེད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བདུད་མོའི་འཁོར་ལོ་སྟེ་སུམ་ཅུ་གཅིག་པའོ། ། ད་ནི་སྒྲོལ་མའི་འཁོར་ལོ་གཞན་གྱིས་བྱ་བ་མང་པོ་བྱེད་པ་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། པདྨ་འདབ་མ་བཅུ་པ་ཞེས་པ་ནི་འདབ་མ་དེ་རྣམས་ ལ་ཡི་གེ་བཅུ་པའི་སྔགས་འདི་བྲིས་ཏེ། ཨོཾ་ཏཱ་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་རེ་རེ་བྲི་བར་བྱའོ། ། བཞི་པའི་དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཊ་ཞེས་པ་དེ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་སོ། ། ཡི་གེ་དྲུག་ཅེས་པ་ནི་པ་ཤྱཾ་ཀུ་རུ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་ཀུ་རུ་ཀུལླེ་སྭཱ་ཧཱ། ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ནི་གོ་སླའོ། དྲལ་མ་ལས་བྱུང་བའི་འཁོར་ལོ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པའོ། ། འཁོར་ལོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ལས་རྒྱས་པ་དང་བསྒོམ་པ་ཡང་འཆད་བཞིན་པ་སླར་བཤད་པ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། གཞན་ཡང་གང་མ་གསུངས་པའི་འཁོར་ལོ་དང་། ལས་དང་སྔགས་དེ་ཐམས་ ཅད་འདི་ལས་འབྱུང་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། །

Likewise, "twofold" refers to the drawing of the six heroes and the female consorts in union. The female consorts are Yamī and the others. "Ḍākinī" refers to Vajravārāhī. The remainder is easy to understand. This is the wheel of Caṇḍikā, the thirtieth. By that very [wheel], the rites of immobilization and pacification are taught. "Alternatively," and so forth, refers to the wheel previously described; however, it should be drawn on a copper leaf. "Its mantra" refers to the mantras of the six armors and so forth. "Moistened" means that if it is kept moist by a continuous stream, it will act exactly as described. This is the wheel of Māriṇī, the thirty-first. Now, another wheel of Tārā that performs many activities is taught: "Then," and so forth. "A ten-petaled lotus" means that on those petals, this ten-syllable mantra should be written, writing each syllable such as "Oṃ Tāre" and so on. "The first of the fourth" refers to the syllable ṭa, which is taught in that way. "Six syllables" refers to paśyaṃ kuru svāhā. Alternatively, it is kuru kullā svāhā. All the rest is easy to understand. This is the wheel arising from the dral-ma [lineage], the thirty-second. The extensive activities and meditations for these wheels should be understood from the explanations that follow. Furthermore, it is certain that all other wheels, activities, and mantras not explicitly mentioned here also arise from this.

551

དེ་ལྟར་ཡང་བསྡུས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་གསུངས་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ནང་དུ་ནི། ། སྒྲོལ་མ་ཡི་ནི་འཁོར་ལོ་བསྒྲུབ། ། སྲོག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་སྣང་བ་ཉིད། ། དབང་ནི་ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་ནོ། ། དགའ་བྱེད་འཁོར་ ལོ་བཟུང་བ་ཉིད། ། གཡོན་གྱི་བེམས་པོའི་ནང་དུ་ཐིམ། ། དབང་དུ་བྱ་བའི་འཁོར་ལོ་བྱེད། ། རང་རང་སྣང་བའི་མཆོག་ནི་འཛིན། ། རོ་བཅུད་ཀྱིས་ནི་དབང་དུ་བྱེད། ། དབང་པོ་རྣམས་ནི་གཟུང་བའི་ཕྱིར། ། འོག་དང་སྟེང་གི་ལས་ཀྱིས་ནི། ། རང་གི་སྣང་བ་དབང་དུ་བྱས། ། ཉིན་ དང་མཚན་ནི་བཅིང་བ་དང་། ། ལོ་ཡཾ་ཞག་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ། ། ཟླ་དང་ཟླ་ཕྱེད་མི་ཕྱེད་པ། ། དུས་དྲུག་ཏུ་ནི་གསུམ་རྣམས་ཀྱང་། ། ཕྲ་གཟུགས་མ་ནི་འདིར་ཤེས་བྱ། ། རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་རྣམ་པ་ལྔ། ། གནས་རྣམས་སུ་ནི་སོང་བའི་སེམས། ། རང་གི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ནི་བཅིངས། ། བཟང་མོ་ ལ་སོགས་ཉི་ཤུ་བདུན། ། བཅུ་དྲུག་དེ་བཞིན་བཅུ་གཅིག་ཉིད། ། སྣ་ཚོགས་ལས་ཀྱི་ངེས་ཤེས་བྱ། ། སྲིད་པར་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་གཟུང་། ། རང་གི་འདུ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་། ། འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཐིམ་པར་བྱེད། ། དེས་ན་ཁམས་གསུམ་པ་ཡི་ལས། ། བདག་གིས་བདག་ལ་འགྲུབ་ པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་བདུན་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་སྔགས་བཏུ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འབྱུང་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་ བ་ཞེས་པའི་གཞུང་བསྟན་པ་སྟེ་གསུམ་པའོ། ། ། །

Thus, the summarized verses were spoken as follows: Within the avadhūtī, one should accomplish the wheel of Tārā. The appearance of the maṇḍala of the vital breath is the nature of the empowerment of wisdom. By holding the wheel that brings joy, it dissolves into the inanimate [left side]. It acts as the wheel of subjugation, holding the supreme of its own appearances. It subjugates through the essence of flavor. In order to grasp the sense faculties, through the actions of the lower and upper [channels], one's own appearances are brought under control. Day and night are bound, and likewise the years, days, months, half-months, and the indivisible [moments]. The three [times] within the six periods should be known here as the subtle form. The five types of miraculous birth are the mind that has gone to the various abodes, bound by its own pride. The twenty-seven, such as Bhadrā and the rest, as well as the sixteen and the eleven, should be understood as the certainty of various actions. One should grasp that which acts within existence; it arises through its own perception and is dissolved by perception. Therefore, the actions of the three realms will be accomplished by the self for the self. This is the certainty of the Blessed One. This concludes the third chapter of the seventh kalpa of the King of Tantras, the Saṃpuṭatilaka, concerning the extraction of mantras and so forth, from the extensive commentary titled The Appearance of the Mindfulness of the Correct View, which explains the emergence of the wheels of all ritual activities.

552

ད་ནི་མདོར་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་མཐར་བཟླས་པ་དང་སྦྱིན་སྲེག་ལ་སོགས་པའི་སླར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རབ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ སྤྱོད་པའི་རིགས་པ་བསྟན་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་རབ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གནས་སྐབས་འདིར་རབ་གནས་ཞེས་པ་ནི་འཆད་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་བྱུང་བའི་ལྷ་མོ་རྣམས་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་ནས་མཚན་ཉིད་ བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། དགེ་བ་ཞེས་པ་ནི་གང་གིས་རབ་གནས་བྱས་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། བཟླས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་འཚལ་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མི་འཚལ་བ་དེས་ནའོ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བདག་ཅེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ནང་དུ་ལྷན་ཅིག་པའི་སྐྱེས་པའི་སྐུའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པའི་ རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཞུས་པའོ། ། དེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་པ་ནི་ལན་གྱི་དོན་ཏོ། ། བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདིར་ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་སྦྱིན་སྲེག་དང་ལས་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་དང་བསྲུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་བསམ་གཏན་དང་སྔགས་ཀྱི་ རབ་ཏུ་སྦྱར་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ས་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་དང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།

Now, in order to state the subsequent explanation of recitation, fire offerings (homa), and so forth, following the three [sections] beginning with the brief exposition, the text says "consecration" (pratisthā) and so on. Regarding "in the proper manner," this is as follows: In order to explain the reasoning of the conduct, [it says] "likewise, consecration" and so forth. In this context, "consecration" is the definitive term for establishing the goddesses who have arisen with their respective characteristics according to the method of the sādhana being explained. Then, it is in the manner of [the request] "please teach the characteristics." "Virtue" (śubha) means that by performing the consecration, the equipment of merit (puṇyasaṃbhāra) and the equipment of wisdom (jñānasaṃbhāra) will be fully perfected. Regarding "recitation" and so forth, "not seeking" means not seeking the welfare of sentient beings. "The self of great compassion" refers to the nature of the coemergent body (sahaja-kāya) within the dharmadhātu. Likewise, "please teach" should be connected as: "please explain such a supreme joy that is difficult to find." "And so forth" refers to the request made by the yoginīs, such as Nairātmyā. There, "the Blessed One replied" refers to the meaning of the response. "Meditative concentration" (dhyāna) and so forth: here, the meaning is that all of these—the outer maṇḍala, fire offerings, the collection of activities, and so forth, as well as the protection—are thoroughly applied through meditative concentration and mantra. Likewise, the site of the maṇḍala and so forth should be prepared. Regarding "first" and so forth:

553

བསྒྱིངས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ང་རྒྱལ་དུ་བདག་ཉིད་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ་བདག་ཉིད་བསྒྲུབ་པའོ། ། སླར་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ རང་བཞིན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བསམ་ཏེ། ཁེངས་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་ཁམས་གསུམ་རྣམ་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། བདག་ཉིད་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། བགེགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་རྒྱས་པར་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་གའི་ཚུལ་གྱིས་བྱས་སོ། ། འདིར་ནི་བསྡུས་པ་ཉིད་དོ། ། རྐང་སྟབས་དགོད་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་གཡས་བརྐྱང་ལ་སོགས་པའོ། ། གར་གྱི་ཚུལ་གྱིས་བཅས་པར་བྱའོ། ། ལྷ་མོ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་ འཁོར་དང་དཀྱིལ་འཁོར་བ་རྣམས་སོ། ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་རབ་མ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བྱ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ། སྦྱིན་སྲེག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཕྱག་རྒྱའི་སྦྱོར་བས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བུ་མོ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་མ་ བཅུ་འདོད་པ་སྤྱད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་བྱས་ནས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། གཏུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་བྲམ་ཟེ་མོ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། ། རྒྱུ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གསུངས་པ་འདིར་གང་གི་ཕྱིར་ནང་གི་སྦྱིན་སྲེག་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐུན་མོང་བ་ཞེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་ རིགས་ལས་བྱུང་བའོ། ། ཡན་ལག་ལ་སྔགས་ཞེས་པ་ནི་རིགས་ལྔས་རིགས་ཅན་དུ་བྱ་སྟེ། སྔགས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཧྲཱིཿཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལ་བསམ་པར་བྱའོ། །

"Assuming the majestic posture" (viḍambita) means to take on the pride of Vajrasattva, which is the accomplishment of oneself. Furthermore, one should contemplate all phenomena as having the characteristic of lacking intrinsic nature, because it is said, "with pride," and so forth. Likewise, "Victorious over the Three Realms" and so forth refers to possessing the actualization of the absorption (samādhi) of being victorious over the three worlds. "Obstacles" (vighna) and so forth are explained here in detail according to the ritual of the maṇḍala; here, however, it is merely a summary. "Arranging the foot-stances" refers to the previously mentioned ālīḍha and other stances; one should perform them in the manner of a dance. "The goddesses" refers to the maṇḍala and its deities. Alternatively, the intention is that those wisdom consorts (prajñā) of the Vajra family and so forth should also act in the same way. Likewise, regarding "fire offering" (homa) and so forth, "by the application of the mudrā" means that one should engage in desire with the ten wisdom consorts, such as the Vajra girl and others. Having done so, the passage beginning with "then" is easy to understand. By the term "inner heat" (caṇḍālī) and so forth, the Brahmin woman and others are to be understood. If one asks for what reason, it is because it is said here that this is for the sake of performing the inner fire offering. "Common" refers to those born from other families. Regarding "mantra on the limbs," one should make the limbs belong to the five families; the mantra is as follows: one should contemplate the eight limbs beginning with hrīḥ.

554

ལྷག་མ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ནོ། ། དེའི་བྷ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་སྦྱིན་སྲེག་གིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ ཏུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་དུ་ཡང་སྦྱིན་སྲེག་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཟུགས་སུ་བསམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་གཞུང་ལུགས་ཏེ། དེར་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་གཏོར་རོ། ། ཁུ་བ་མེད་པའི་མེ་ཏོག་ཀྱང་ཁུ་བའི་རྣམ་ པར་གཏོར་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐ་མལ་པ་ཞེས་པའི་སློབ་མ་ལ་བྱིན་པའོ། ། དེས་ན་གཞན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འོན་ཀྱང་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ལྟོས་པ་ཞེས་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་བྱས་ནས་སྦྱིན་སྲེག་བྱ་བ་སྦྱིན་སྲེག་འབའ་ཞིག་ཙམ་ནི་ མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། གཞན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེ་ཡང་ཐིག་གདབ་པ་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཕྱི་རུ་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཐིག་གདབ་པའོ། ། ཆོས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རང་གི་དམ་ཚིག་ཅེས་པ་ནི་ཇི་སྲིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་བསྟན་པ་མཐོང་བ་དེ་སྲིད་དུ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ནང་དུ་ཆུད་པས་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐིག་སྐུད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་ སོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་རྩ་རྣམས་སུ་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །

The remainder is to be taken literally. Regarding the phrase "her bhaga" and so forth, it is likewise the conventional mahāmudrā insight through internal homa; that is what is meant by those terms. For the sake of its purification, all locations such as the homa and so forth should be visualized in the form of insight; this is the established system. In that context, one scatters flowers and so forth. Even flowers that are without fluid should be scattered in the form of fluid; this is the definitive meaning. Regarding the phrase "the maṇḍala" and so forth, it is given to an ordinary disciple. Therefore, it should be understood otherwise. However, the phrase "dependent upon the maṇḍala" means that one must first construct the maṇḍala and then perform the homa; a homa alone, without this, would not occur. Otherwise, it would become a mere worldly convention. Thus, it is said, "in which," and so forth. "The dharma-maṇḍala" refers to the source of phenomena, the maṇḍala of the dharmadhātu. Furthermore, "laying the lines" refers to the maṇḍala and so forth; externally, it is the laying of the lines for the sixty-four specific divisions of the colored-powder maṇḍala. "The own samaya of the dharma-maṇḍala" is intended to mean that as long as the path to awakening is seen, one enters the avadhūtī and thereby holds the thread of all the channels. "In that way" means for the purpose of circulating through the channels.

555

རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ནི་རྩ་རྣམས་སུ་རྒྱུ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ཙམ་པའོ། ། གནས་ཞེས་པ་ནི་མཚམས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེར་གནས་ཏེ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྱིའི་ས་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལས་རྣམས་ཐམས་ ཅད་ཅེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ལས་རྣམས་སོ། མེ་ནི་ལྷའི་ཞལ་ཞེས་པ་ནི་ནང་གི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་ཐམས་ཅད་དུ་གཏུམ་མོའི་སྦྱོར་བ་དེའི་མེས་སོ། ། ཞལ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའོ། ། ལྷ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་ སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། སྦྱིན་སྲེག་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གནས། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྦྱིན་སྲེག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚིམ་ཞེས་པ་ནི་བསྟར་བ་སྟེ། ནང་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཚིམ་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་རུ་སྲེག་རྫས་ཀྱིས་ཚིམ་པ་ཞེས་པ་མགུ་བར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ནས་བཅོལ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། སྔགས་ནི་ལྷག་གམ་མ་ཚང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་ནང་དུ་སྔགས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཕལ་ཆེར་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ ཉིད་ཐུང་ངུ་དང་རིང་པོའི་དུས་སུ་ཉམས་ཏེ། མཉམ་པར་མ་གཞག་པས་འཁོར་བར་འཁོར་རོ། ། དེས་ན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་གི་སྦྱིན་སྲེག་གིས་དུས་མཉམ་པར་འགྱུར་རོ། ། ཕྱི་རུ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ནོ། ། དེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྐུ་གསུམ་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་བསྔགས་ པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

The term "yogin" refers simply to the yogin who moves through the channels. The term "abode" should be understood as having become a boundary location. Abiding there at all times, regarding the phrase "external locations" and so forth, "all activities" refers to the activities previously described. "Fire is the mouth of the deity" refers to the fire of the caṇḍālī practice within all the channels of the internal yogins. "Mouth" refers to the mental factors that depend upon that. "Deity" refers to the Tathāgatas, who possess the nature of the aggregates, elements, and so forth, characterized by body, speech, and mind; it is in that sense that they are so called. For that very reason, it is said: "The homa itself is established." Therefore, the passage beginning with "the homa" is taught. "Satisfying" means to provide; based on the satisfaction of the internal bodhicitta, the satisfaction by external burnt offerings is what brings about delight. Then, "entrusting" is the certainty. Regarding the phrase "the mantra is excessive or incomplete" and so forth, here the internal sound of the mantra is for the most part of the nature of mental factors; when these are impaired by short or long durations and one is not in meditative equipoise, one wanders in saṃsāra. Therefore, through the internal homa of those [factors], they become equalized. Externally, it is according to the literal meaning. Regarding the phrase "therefore" and so forth, "supreme three bodies" refers to that which is praised by Vajrasattva.

556

གཙུབ་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏིའི་དུས་མཚམས་སུ་གཏུམ་མོ་སྦར་བའོ། ། ཕྱི་རུ་ན་དངོས་སུ་མེ་སྦར་བར་བྱའོ། ། གདོལ་པའི་མེ་ལ་དགེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ལས་བསྒྲུབ་པ་ནི་མཚམས་མ་ཡིན་པའི་དུས་སུ་གཏུམ་མོའི་མེ་སྦར་བའོ། ། ཕྱི་རུ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་ དུ་ཟླུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཐབ་ཁུང་བཞི་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་དང་འཁོར་ལོ་བཞི་རྣམ་པར་དག་པ་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་སྙིང་ག་དང་ལྟེ་བ་དང་སྤྱི་བོ་དང་མགྲིན་པའི་ཐུན་མཚམས་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་ལ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་བཞིའོ། ། འདིར་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་དགོད་པའི་ མཚན་མ་དེ་དག་མན་ངག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཐབ་ཁུང་གི་དབུས་སུ་སྦྱིན་ནོ། ། ཁ་ཁྱེར་ཞེས་པ་ནི་ཁ་ཁྱེར་གྱི་མཚམས་དང་ཟུར་དུ་མཛེས་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་བརྒྱན་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་དང་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཁ་ཁྱེར་དང་མཆུ་ལ་དགོད་པར་བྱའོ། ། གཙུག་ཏོར་ལ་སོགས་པ་ ཐབ་ཁུང་གི་དབུས་སུ་དགོད་ཅེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། སྦྱིན་སྲེག་དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་སྦྱིན་སྲེག་གི་ཆོ་ག་རྒྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་གྱིས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་ཇི་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་གསུངས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ལས་ཞེས་པ་ནི་ལས་ཐམས་ཅད་པའི་སྦྱིན་སྲེག་ལ་སྲེག་བླུགས་ གསུམ་གསུམ་དབུལ་བའོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་རྣམ་པར་སྣང་བར་མཛད་ཅིང་གསལ་པར་མཛད་པས་ན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། ཆེན་པོ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་གཅིག་གིས་གཟུགས་ཀྱི་ ཕྱིར་རོ། །

"Churning wood" refers to igniting the inner heat (caṇḍālī) at the junctures of the avadhūti. Externally, one should actually ignite fire. As for "the fire of the outcaste," performing non-virtuous actions is the igniting of the inner heat fire at improper times; externally, it is literal. Likewise, regarding "the circle" and so forth: the four hearths are the four maṇḍalas and the four cakras, which are the pure internal and external natures of the four junctures of the heart, navel, crown, and throat. These are the four symbols, such as the vajra and so on. Here, those symbols to be placed in the maṇḍala should be offered in the center of the hearth according to the oral instructions. "The rim" refers to the boundary of the rim; "to be made beautiful" means to be adorned. The vajra, jewel, and crescent moon should also be placed on the rim and the lip. "The uṣṇīṣa and so forth should be placed in the center of the hearth" is the definitive rule. "That very homa" means the extensive homa ritual should be performed by the ācārya. Likewise, "according to the application" means possessing the application as it was taught. "From all" means offering three oblations for each of the homa rites for all activities. The rest is easy to understand. Regarding "then" and so forth: "Great Vairocana" is so called because he makes manifest and clarifies; he is "great" because of the single form of coemergent joy (sahajānanda).

557

དེ་ནས་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེའི་རྣམ་པས་འཇུག་པའོ། ། དེའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཞེས་པ་ནི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་དང་ སྙིང་རྗེ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་རྡོ་རྗེ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་མི་ཕྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་སྔོན་དུ་གསུང་པའི་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ འཁོར་ལོའོ། ། དེའི་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པ་ནི་ཆོ་གའོ། ། སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་འཆད་བཞིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རང་བཞིན་གྱི་དུས་རྣམས་ལ་རང་རང་གི་ལྷའི་གཟུགས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྗོད་ཅེས་པའོ། ། ལྷ་ནི་གང་ཡང་རུང་ཞེས་པ་ནི་མདོར་ བསྡུས་ན་རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་པ་རྣམས་སུ་དུས་ལས་བྱུང་བའི་ལྷ་དེ་རྣམ་པར་རང་རང་གི་གནས་སུ་རང་གི་འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་དེའི་སྐད་ཅིག་ལ་དེའི་ནང་དུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་མཆོད་པའི་ལས་བླ་ན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེའི་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རུ་ མི་ལས་གང་གི་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་དུས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་རྡོ་རྗེ་ལས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་འབྱུང་བའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་དུ་མེད་པ་ལས་བསམ་པའི་ཕྱིར།

Then, because it is indivisible, it is the vajra. Because of the intense attachment to that, it is the Tathāgata. Furthermore, the "wheel of wisdom" (jñānacakra) refers to the wisdom that takes the aspect of the objects of knowledge through compassion; it is the engagement by way of that aspect. The "sādhana of that" refers to the engagement. Likewise, because emptiness and compassion are both inseparable, it is the meditative absorption (samādhi) characterized by indivisibility, which accords with the bodhicittavajra; one who has entered into equipoise in that is so called. Likewise, regarding the phrase "outer and inner" and so forth, the "wheel" refers to the wheel of the thirty-two channels previously mentioned. Its "thorough accomplishment" is the ritual procedure. "Application" (yoga) is the certainty of visualizing the forms of one's respective deities during the natural times according to the method being explained. Likewise, the phrase "collections of activities" and so forth means "to be spoken." "Any deity whatsoever" means that, in brief, within the seventy-two thousand yoga and yoginī tantras, those deities arising from time are to be meditated upon within their respective locations in the center of their own wheels at that very moment; thus, the activity of offering becomes unsurpassed. Likewise, "of that" refers to the outer. At the time when it arises from a human, it becomes the vajra; therefore, "vajra" means that Vajrasattva arises from the indivisible vajra. "Maṇḍala" is so called because it is contemplated from the inconceivable.

558

སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེས་ན་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་པ་འདོད་པའི་དབང་གིས་སྦྱར་ཞེས་སྦྱོར་རོ། ། རང་རང་གི་དུས་གྲུབ་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེས་ན་བདག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལས་རེ་རེའི་དུས་སུ་རང་རང་གི་འཁོར་ལོའི་གཙོ་བོའི་གནང་བ་བླང་བར་བྱའོ། ། དེ་གནང་བ་ཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་ལས་བྱ་ ཞེས་སྦྱར་རོ། ། ད་ནི་རང་རང་གི་ལས་འདི་རྣམས་བྱུང་བའི་དུས་སུ་གཙོ་བོ་བསྒོམ་པ་གསུངས་པ། དེ་ལ་དང་པོ་སྒྲོལ་མ་བརྗོད་དེ། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྷ་གའི་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་ནང་དུ་རྩ་བྷ་གའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ཕྱི་རུ་ཡང་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི། དང་པོ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འབྱུང་བའི་སྐད་ཅིག་ལ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་འབྱུང་བའི་དུས་སུ་ཡང་སྐད་ཅིག་གི་རྣམ་པར་དམིགས་པར་བྱའོ། ། དེས་ན་ཏཱཾ་གི་ཡེ་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འཆར་བ་ལ་སྒྲོལ་མའི་ས་ བོན་ཏཱཾ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་ཟླ་བའི་སྟེང་དུ་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་སྒྲུབ་པའི་ལྷ་མོ་སྒྲོལ་མའི་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྒེག་པའི་ཉམས་དང་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་ཧེ་རུ་ཀའི་ཐབས་དང་ལྡན་པའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །

The phrase "spoken by the Buddha" is to be connected with "mantra." Therefore, it is applied as: "The Blessed One applied the activities, such as pacification and so forth, according to the yogi's desire." This should be understood through the accomplishment of their respective times. Thus, regarding the phrase "the lord" and so forth, at the time of each individual activity, one should receive permission from the principal deity of one's respective maṇḍala. Having obtained that permission, one should perform the activity; this is how it is applied. Now, regarding the meditation on the principal deity at the time when these respective activities arise, Tārā is mentioned first. In the passage beginning with "the moon maṇḍala," the phrase "in the center of the bhaga" means that because the channel is the bhaga internally, at that time, one should meditate on the external [form] as having that very nature. "The moon maṇḍala" means that at the first moment when the nature of the mind arises, one should meditate on the form of a moon maṇḍala. At the time of such an arising, one should also focus on the aspect of that moment. Therefore, regarding the "wisdom of Tāṃ," one should meditate on the seed syllable Tāṃ of Tārā as the dawning of the wisdom of one's own mind. Furthermore, "arisen from that upon the moon of the mind" means one should meditate on the practice deity, the goddess Tārā. Likewise, "possessing the expression of charm" means possessing the method of Heruka. The remainder is easy to understand.

559

འོན་ཀྱང་ཧེ་རུ་ཀའི་རིག་བྱེད་མ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲོལ་མ་རྗེ་ བཙུན་མ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ནང་ཧེ་རུ་ཀའི་རྣམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་པ་འདིར་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་དུས་འགོག་པ་བརྗོད་དེ། དེ་ཅི་ཞེ་ན་རང་གི་སྐད་ཅིག་ལ་འགོག་པ་ཡང་ཞལ་བརྒྱད་བཅོས་པ་ཐུན་བརྒྱད་འགོག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྤྱན་གསུམ་ གསུམ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ཁམས་ཉི་ཤུ་བཞི་རྣམས་འགོག་པའོ། ། བཅུ་དྲུག་ཕྱག་ཅེས་པ་ནི་འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་འགོག་པའོ། ། བཞད་པ་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་ནས་དམར་འདྲ་ཞེས་པ་ནི་ཁ་དོག་ཐམས་ཅད་ནི་སྙིང་རྗེའི་ཆགས་པས་བཅོས་པའོ། ། དེ་ ཡང་བདག་གིར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འགོད་དོ། ། ལང་ཚོ་གཞོན་པས་ཞེས་པ་ནི་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལོན་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འགོག་པའོ། ། སྣ་ཚོགས་པའི་ཞེས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་སུ་བསྒྱུར་བའི་མདོག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ན་བཟའ་སྐུ་ལ་བསྣམས་པའོ། ། དོ་ཤལ་ ཞེས་པ་ནི་གཉིས་མེད་པའི་ཐར་པའི་ས་ལ་བཞུགས་པའོ། ། རྐང་རྒྱན་ཞེས་པ་ནི་རྐང་པ་ལ་བཏགས་པའི་ཚིགས་ཀྱི་དོར་ཐབས་སྤང་བར་འགྱུར་རོ། ། མགུལ་དོ་ཞེས་པ་ནི་མགུལ་དུ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་བཏགས་པའི་དགྲའི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐེ་བཅིངས་པའོ། ། རྣ་རྒྱན་ཞེས་པ་ནི་རྣ་བ་གཉིས་ལ་རྣ་ ཆ་བཏགས་པས་དབུ་མ་ལས་བདུད་རྩིའི་རྒྱུན་འཛག་པའོ། ། དཔུང་རྒྱན་ཞེས་པ་ནི་དཔུང་པ་གཉིས་སུ་བཏགས་པས་བདག་གི་འགོག་པའི་ཕྱིར་དབང་དུ་བྱེད་པའོ། །

However, regarding the so-called "Heruka Vidyā," just as with Tārā, the Noble Lady, because the form of Heruka is purified within the avadhūtī, it is described here as being "pure." Because the maṇḍala flows within the avadhūtī, the cessation of one's own time is expressed. If one asks what that is: the cessation of one's own moments is the cessation of the eight watches, symbolized by the eight faces. Likewise, the three eyes become twenty-four, and thus the twenty-four elements are ceased. The "sixteen arms" signify the cessation of the sixteen transits. "Laughing" is for the sake of gathering all the sense faculties. "Completely red-like" means that all colors are transformed by the passion of compassion. Furthermore, because of the sense of "mine," conceptualization is established. "With youthful vigor" means that because she is twelve years of age, the twelve links of dependent origination are ceased. "Variegated" means that she wears upon her body the Buddha’s robes of various transformed colors. "Necklace" means she abides on the level of non-dual liberation. "Anklet" means that the binding of the joints attached to the feet will be abandoned. "Necklace" means that a jewel garland is bound around the neck, binding the throats of all the tantras of the enemies. "Earring" means that by attaching earrings to the two ears, the stream of nectar flows from the central channel. "Armlet" means that by attaching them to the two upper arms, one gains mastery for the sake of ceasing the self.

560

སྐེ་རགས་ཞེས་པ་ནི་སྐེ་རགས་བཅིངས་པ་ནི་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་འགོག་པར་བྱེད་པའོ། ། སྲད་བུ་ཞེས་པ་ནི་ཚངས་པའི་ སྐུད་པས་ལས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྤྱི་བོར་འཁོར་ལོས་བརྒྱན་པ་བསྡུས་ཏེ། དེ་ཡང་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་མི་ནུས་པ་འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། སྣ་ ཚོགས་རྒྱན་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་སྣ་ཚོགས་པའི་རང་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་བག་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱིས་གཟུང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཨུཏྤ་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་སེམས་སོ། ། ཛི་བ་ཀའི་མེ་ཏོག་ཅེས་པ་ནི་བནྡུ་ཀའི་མེ་ཏོག་དམར་པོ་བཅིངས་པ་ནི་ ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྙིང་རྗེས་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཡས་བརྐྱང་བ་ཞེས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་སྤངས་ནས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིད་རོལ་པ་ཡིན་པའོ། ། སུམ་ཅུ་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་གནས་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་ངག་དང་ སེམས་འགོག་པའོ། ། འགྱེལ་ཞེས་པ་ནི་དྲེགས་པ་དང་བྲལ་བའི་བློ་མི་ཤིགས་པ་ལས་རྟག་ཏུ་བཞུགས་པའོ། ། གཞན་ཡང་ངག་གི་སྒྱུ་མས་སྐྲག་པ་དང་། དེའི་རྫུན་པ་ནི་ཐལ་མོ་སྦྱར་བས་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འགོག་པར་བྱེད་པའོ། ། འོད་ཟེར་དམར་པོ་འབར་བ་ཞེས་ནི་ འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་འོད་དོ། ། གཟི་བརྗིད་ཅེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གོ། །

Regarding the "girdle," the binding of the girdle serves to prevent both what is to be done and what is not to be done. Regarding the "cord," it is the Brahma-thread that pervades the entire collection of actions within the avadhūtī. By the word "and so forth," the crown adorned with a wheel is included; this is because, in order to teach the Dharma to all sentient beings of the three realms, it has the characteristic of preventing the inability to teach the Dharma to them. Regarding the "various ornaments," this is the object apprehended by the mind because the nature of various blisses is the bodhicitta free from habitual tendencies. Regarding the "utpala," it is the mind adorned with the diligence of supreme exertion. Regarding the "jīvaka flower," the binding of the red bandhūka flower is for the sake of the saṃbhogakāya exerting itself through compassion. Regarding "right leg extended," it is the mind that, having abandoned this meditative absorption, sports at all times. Regarding the "Thirty-Three," it is the cessation of the body, speech, and mind of the gods, such as Indra, of the abodes of the Thirty-Three. Regarding "fallen," it is the mind that, being free from pride, dwells eternally in the indestructible. Furthermore, regarding the fear of the illusion of speech, its falsehood is the joining of the palms, which prevents both cyclic existence and nirvāṇa. Regarding "blazing red light rays," this is the light of compassion itself for the past, future, and present. Regarding "splendor," this is a term for great compassion itself.

561

དེས་ན་འབར་བ་ནི་དགའ་བའི་ཡིད་ཉིད་གཉིས་མེད་པའི་བློའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སྤྲུལ་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ སྤྲོས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། ། སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྐྱེད་བྱེད་མ་ཞེས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་སྒྲོལ་མ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུམ་མོ། ། སེམས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རྟེན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་འོང་ཞེས་པ་ནི་སྡུག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ དང་སྙིང་རྗེའོ། ། བསྒོམས་ན་ཞེས་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱ་ཞེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་གི་ཕྱག་མཚན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། རལ་གྲི་ཡིས་ནི་རྒྱུ་མ་གཅོད། ། རལ་གྲི་ཡི་ནི་གསལ་སྣང་བཞིན། ། མཐོང་ཡང་དེ་ནི་གནས་པ་ མེད། ། རལ་གྲི་ཡིས་ནི་ལས་གཅོད་དོ། ། འདིར་ནི་ཨུཏྤ་ལ་གཉིས་པ། ། བརྩོན་པས་ཡིད་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ལས། ། དེ་ཡི་སད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཕ་རོལ་འགྲོ། ། མདའ་ནི་བདུད་རྣམས་བཟློག་པ་སྟེ། ། མཚོན་ཆ་བསམ་དུ་མེད་པ་འབིགས། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ནི་ མདའ་བཞིན་དུ། ། ཕུག་ན་རྟག་ཏུ་འོང་བར་བྱེད། ། རྡོ་རྗེ་ཕུང་པོ་གསད་པར་བྱ། ། སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་དང་འདྲེས་ཕྱིར། ། དེ་ཡིས་ཐམས་ཅད་རྒྱས་གདབ་ཉིད། ། རྡོ་རྗེ་གཉིས་ནི་གཉིས་མེད་སྤྱོད། ། ལྕགས་ཀྱུ་ཡིས་ནི་ལམ་བཀུག་སྟེ། ། སྲོག་གི་ལྕགས་ཀྱུ་རྟག་ཏུ་ཤེས། ། སྐུ་སོགས་རྡོ་རྗེ་ སྤྲོས་པའི་ཕྱིར། ། དེ་ཡི་ལས་ནི་རབ་ཏུ་ཕུག། དབྱུག་པ་ཡང་ནི་ལྔ་པར་བཟུང་། ། བག་ཆགས་རྣམས་ནི་འཇོམས་པའི་ཕྱིར། །

Therefore, "blazing" is because the very mind of joy is the non-dual intellect. Likewise, it is as it has been taught in such passages as, "By means of inconceivable emanations, inconceivable phenomena are projected," and so forth. Regarding the phrase "sentient beings" and so on: the "generatrix mother" is the absorption (samādhi), Tārā, the mother of all Buddhas. "Sentient beings" refers to the support of Vajrasattva. Likewise, "delightful" refers to the emptiness of the beloved and compassion. "If one meditates" means "if one brings it to manifestation." Likewise, regarding the phrase "first" and so forth, the purification of the hand-symbols of the sixteen arms is taught as follows: "With the sword, the intestines are severed; like the clear appearance of the sword, though seen, it does not abide. With the sword, karma is severed. Here, the second is the utpala lotus: through diligence, from the ocean of the mind, its characteristic of awakening goes to the far shore of the ocean of saṃsāra. The arrow averts the Māras; the inconceivable weapon pierces. Like an arrow, the yoginī, having pierced, always causes [the goal] to come. The vajra aggregates are to be slain; because they are merged with the vajra of the mind, by that, all are sealed. The two vajras are the conduct of non-duality. With the hook, the path is drawn; the hook of life is always known. Because the body and so forth are emanated as vajras, their activity is thoroughly pierced. Furthermore, the staff is held as the fifth, for the sake of destroying the habitual tendencies (vāsanā)."

562

ལས་ཀྱི་དབྱུག་པ་ཞེས་བརྗོད་པ། ། སྲོག་གི་རླུང་གིས་གཟུང་བར་བྱ། ། གྲི་གུག་ཏུ་ནི་གང་བརྗོད་པ། ། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་གཅོད་པའི་ཕྱིར། ། ལས་གཅོད་ པ་ནི་རྣམས་གཟུང་བས། ། བདུད་ཀྱི་སྡེ་རྣམས་བསྡིགས་པར་བྱེད། ། ལག་པའི་སོར་མོར་བརྐྱང་བའི་ཕྱིར། ། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་མི་འཇིགས་ཏེ། ། སེམས་ཅན་དེ་བཞིན་གཤེགས་ལྔའི་དངོས། ། མི་འཇིགས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་བསྟན། ། གཡོན་དུ་ཐོད་པ་གདུག་པ་ནི། ། བདུད་ཀྱི་ཁྲག་བཀང་འཛིན་ པའི་ཕྱིར། ། ཚངས་པ་ཡི་ནི་གནས་སུ་གང་། ། དེ་ཉིད་དུ་ནི་ཐིམ་སྟེ་གནས། ། གང་ཕྱིར་སྡིགས་མཛུབ་འཛིན་པ་ནི། ། ལམ་གཅིག་གིས་ནི་མཛེས་པའི་ཕྱིར། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བསྟན་པ་ཉིད། ། ཏིང་འཛིན་རྫོགས་པར་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར། ། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ གཞུ་རྣམ་པ། ། ཡོན་པོ་ཉིད་དུ་རྟག་ཏུ་གནས། ། དེ་ཉིད་དབྱུག་པ་དགུག་པ་ཉིད། ། མཚོན་བྱ་མཚོན་བྱེད་ཀྱིས་ནི་འབིགས། ། ཁ་ཊཱཾ་སྟོང་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། ། དྲི་ཟའི་སེམས་ཅན་ལྟ་བུ་ཉིད། ། བག་ཆགས་དྲ་བ་སོང་བས་ན། ། ཉེ་བར་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་སྤངས། ། ཞགས་པ་རྣམ་ རྟོག་འཆིང་བ་སྟེ། ། མིག་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ནི། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྨོངས་པར་འགྱུར། ། བཅིངས་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ནི་སྤངས། ། གང་གིས་མགོ་བོ་གསུམ་འཛིན་པ། ། དུས་གསུམ་པོ་ནི་གཅོད་པའི་ཕྱིར། ། ཡང་ན་དེ་ཉིད་གསུམ་གྱི་རིགས། ། ཡི་གེ་རྣམས་ནི་གཅོད་པ་ཡིན། ། འགྲོ་བ་བློ་ལྡན་རིན་ཆེན་མཚུངས། ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་དེ་རྟག་ཏུ། ། སེམས་ཅན་གང་དག་རྨོངས་པ་ལ། ། གྲོལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་བཟུང་། ། བུམ་པ་བདུད་རྩིས་རབ་གང་བ། །

That which is called the "staff of action" is to be grasped by the life-force wind. That which is called the "curved knife" is for the purpose of severing the twelve links. By grasping those who sever action, the hosts of Māra are intimidated. Because the fingers of the hand are extended, there is no fear for any sentient being; the five Tathāgatas are the very nature of sentient beings, and fearlessness is thus constantly shown. The fierce skull-cup on the left is for the purpose of holding the blood of Māra. That which is in the abode of Brahmā remains dissolved in that very place. Because the threatening gesture is held, it is beautiful through the single path; it is shown to sentient beings for the purpose of meditating on the perfection of samādhi. All wandering beings are the form of the bow, which always remains crooked; that very thing is the drawing of the staff, piercing with the signified and the signifier. The khaṭvāṅga is the form of emptiness, like a gandharva being; because the web of habitual tendencies has been traversed, the objects of close apprehension are abandoned. The noose is the binding of conceptual thought; the eight [consciousnesses], such as the eye and so forth, become deluded. Because they are bound, they are abandoned. That which holds the three heads is for the purpose of severing the three times; or else, it is the family of the three realities, severing the syllables. Wandering beings are like wise jewels; for those sentient beings who are deluded, the Buddha-jewel is always held for the sake of liberation. The vase is completely filled with nectar.

563

སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་རོ་རྣམས་ཏེ། ། སྐུ་བཞི་ཡི་ནི་ཆོས་ཀྱིས་ནི། ། ཁམས་གསུམ་པ་ནི་ཚིམ་པར་བྱེད། ། ཅེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཡས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གཡས་དང་གཡོན་དུ་ཞལ་དྲུག་གོ། ། སྟེང་གི་ཞལ་ནི་བདུན་པའོ། ། རྩ་བའི་ཞལ་ནི་བརྒྱད་པའོ། ། ཞལ་བདུན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མདོག་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ནང་དུ་པགས་པ་ལ་ སོགས་པའི་ཁམས་བདུན་གྱི་མདོག་འགོག་པའི་ཕྱིར། བུང་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་བདུན་པ་བཞིན་སྣ་ཚོགས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞབས་བཞི་ཞེས་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིས་ཁམས་གསུམ་རྣམས་ལ་སྤྲུལ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའོ། ། མདུང་རྩེ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་དུས་ ཐམས་ཅད་དུ་དེ་ལྟར་རྩ་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བ་འཛིན་པའོ། ། སྤྲུལ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་སྲོག་བརྟེན་པ་ཉིད་དེ། སར་པ་རོའི་སྒྲས་རྒྱས་པ་སྟེ་སྲོག་དེ་ལ་བྲལ་བ་ནི་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་སྒྱུ་མ་བཞིན་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་པ། སྒྲུབ་ཐབས་ཐམས་ཅད་ལས་བླ་མའི་མན་ངག་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ངག་གིས་བརྗོད་པ་ཞེས་དགོངས་ཏེ་དང་པོའོ། ། ། ། ད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་གསུངས་པ། བྷ་གའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་རྟོགས་པ། འདི་རྫོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་ སྒྲུབ་ཐབས་ཐམས་ཅད་ནི་གོ་སླའོ། ། དེས་ན་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་འདིར་རྒྱས་པར་མ་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ཚིག་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བཤད་པར་བྱའོ། །

"The flavors such as the emanated and so forth, through the dharmas of the four bodies, satisfy the three realms"—this is the certainty of the Blessed One. Likewise, regarding the phrase "on the right" and so forth: there are six faces on the right and left. The upper face is the seventh. The root face is the eighth. As for the colors of those seven faces, they are for the sake of blocking the colors of the seven elements, such as the skin and so forth, within the avadhūtī. The phrase "in the form of a bee" is because, like one born seven times, it assumes various forms. The phrase "four feet" means that through the four aspects of generosity and so forth, one engages in emanation itself within the three realms. The phrase "trident" means that at all times, one maintains the union of the three channels. The term "emanated" (nirmāṇa) refers to the very support of the life-force (prāṇa) therein. The word "corpse" (mṛta) signifies expansion; the meaning is that when the life-force departs from that, it is no longer a sentient being. Furthermore, this is because it is illustrated as being like an illusion. Thus, the various methods of purification should be understood through the oral instructions of the guru from all the sādhanas; this is the first [chapter], intended as a verbal expression. Now, the stages of meditating on the sādhana of Vajrabhairava are taught. Regarding the phrase "of the bhaga" and so forth, this is the realization here. All the sādhanas up to the culmination of completion are easy to understand. Therefore, they are not explained extensively in this extensive commentary. Nevertheless, in certain instances, I shall explain them for the sake of understanding the words.

564

འདིར་ཡང་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་འཁོར་ལོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཚོགས་བསྟན་པ་དེ་རྣམས་ལ་ལས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་ འདི་རྣམས་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། འོན་ཀྱང་སླར་བཤད་པའི་འདི་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། དེས་ན་མན་ངག་གིས་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་གྱི་འཁོར་ལོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ཉིད་དབང་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེར་གསུངས་པའི་དབང་ལ་སོགས་པ་དང་འདིར་ བརྗོད་པའི་དབང་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀ་འདུས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། མ་ཡིན་ན་གཉིས་ཀ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། བརྗོད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་ནི་གོ་སླའོ། ། གཉིས་པའོ། ། ། ། དེ་བཞིན་དུ་འོད་ཟེར་ཅན་བརྗོད་ དོ། ། དེ་ནས་མང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མེ་ཏོག་བརྩེགས་མ་ཞེས་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་བཞིན་མེ་ཏོག་གི་ཅོད་པན་ནོ། ། གསུངས་ཞེས་པ་ནི་སྡུད་པ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པ་སེལ་བའོ། ། གཞན་ནི་ཇི་བཞིན་ཉིད་དོ། ། གསུམ་པའོ། ། ། ། དེ་བཞིན་དུ་པརྞ་ཤ་བ་རིའི་སྒྲུབ་ཐབས་བརྗོད་དེ། ནམ་ མཁའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་དབུས་སུའོ། ། ལང་ཚོ་ཞེས་པ་ནི་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཆ་བྱད་དོ། ། ཐོར་གཙུག་ཅེས་པ་ནི་སྤྱི་བོའི་སྐྲའོ། ། དེ་དེ་བཞིན་དུ་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བས་བཅིངས་པའོ། ། སྔ་མ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་འོད་ཟེར་ཅན་བཞིན་ནོ། ། བཞི་པའོ། ། ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོམ་པ་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་ཁྲོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་ཁྲོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་བརྗོད་པའོ། །

Here, too, these sādhanas for the activities should be applied to those previously taught collections of activities for the thirty-two wheels. However, one should accomplish them according to what is explained here. Thus, it is taught by way of the oral instructions (upadeśa). Likewise, one should understand the empowerments and so forth by following the sequence of the previous wheels from the words of the text. Similarly, one should understand that the empowerments and so forth taught there and the empowerments and so forth mentioned here are both integrated. Otherwise, because both would be absent, the explanation would be meaningless; this is certain. In that way, the sādhana of Vajrabhairava is easy to understand. This is the second. Likewise, the Mārīcī is explained. Then, regarding the words "many" and so forth: "flower-stacked" refers to a crown of flowers like a jewel. "Taught" is said to clear away the faults of the compiler himself. The rest is as it is. This is the third. Likewise, the sādhana of Parnaśavarī is explained. Regarding the words "expanse of space" and so forth: it is in the center of the source of phenomena (dharmodaya). "Youth" refers to the appearance of a twelve-year-old. "Topknot" refers to the hair on the crown of the head. That is likewise bound with a garland of flowers. "As before" means as in the case of Mārīcī. This is the fourth. Likewise, the meditation of the Vajra Wrathful Deities is taught. Regarding the words "Vajra Wrathful Deity" and so forth: "Vajra Wrathful Deity" is the expression for that.

565

འདིར་ནི་པདྨ་འདབ་བརྒྱད་པ། ། དུར་ཁྲོད་བརྒྱད་པོ་རྣམས་དབུས་སུ། ། བདུད་རྩི་བྱེད་པའི་ཧེ་རུ་ཀ། ཁྲོ་བོ་འདི་ལྟ་བུ་བསྒོམ་བྱ། ། མཐུན་པའི་སྟབས་སོགས་ བརྩམས་ནས་ནི། ། གར་གྱི་ཚུལ་ལ་སྦྱོར་བ་ཉིད། ། ཁ་དོག་དམར་པོ་འོད་མཉམ་པ། ། ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་བསམ་པར་བྱ། ། ཞལ་བཞི་པ་ལ་ཕྱག་བཞི་པ། ། རལ་པའི་ཅོད་པན་གྱིས་ནི་མཛེས། ། ཞལ་གྱི་མཆེ་བ་ཅུང་ཟད་གཙིགས། ། ཡི་དྭགས་ཆེན་པོ་གདན་དུ་བྱས། ། ཕྱག་ བཞི་རྣམས་ལ་མཚན་མ་རྣམས། ། དབྱུག་པ་གཡས་ཀྱི་དང་པོ་ལ། ། གཉིས་པ་ན་ནི་ལྕགས་ཀྱུ་ཉིད། ། གཡོན་ན་སྡིགས་མཛུབ་ལྕགས་ཀྱུའོ། ། དེ་ལྟར་ཁྲོ་བོ་མཆོག་ཐམས་ཅད། ། གཅིག་ལ་སོགས་པ་མཐའ་ཡས་པའོ། ། ཁ་ཅིག་ཤེས་རབ་ལྡན་པར་འདོད། ། ཁ་ཅིག་དེ་ཡི་དངོས་ སྒོམ་བྱེད། ། དངོས་གྲུབ་ཀུན་གྱི་གཞི་བྱེད་པ། ། རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་རུ་ནི་འདོད། ། དེ་ཡི་མདོག་དང་མཚོན་ཆ་སོགས། ། གོ་སླ་གཞན་དུ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། འོན་ཀྱང་གཞན་ཡང་བརྗོད་པ་སྟེ། ། རྡོ་རྗེ་ཁྲོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཤུགས་ལ་སོགས་པའི་ཇི་ལྟར་འཐད་ པའི་ཁྲོ་བོ་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་ཞེས་པ་ནི་འཁྱུད་པའི་ཤེས་རབ་མའོ། ། དེ་ཡང་དེའི་མདོག་ཅེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞིན་ནོ། ། རྟའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཅེ་སྤྱང་གི་གདོང་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། ། དེས་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལས་བཞི་ བསྒྲུབ་བོ། ། ཡི་གེ་དང་ནི་ཡི་གེར་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ལྷར་བཞེངས་པས་ས་བོན་དེ་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Here, in the center of the eight charnel grounds, upon an eight-petaled lotus, one should meditate on the Heruka who produces nectar, a wrathful deity such as this. Beginning with the appropriate postures and so forth, one should apply oneself to the manner of dance. One should visualize the King of Wrathful Deities, red in color and equal in radiance. He has four faces and four arms, beautified by a crown of matted locks. His fangs are slightly bared, and he has a great preta as his seat. Regarding the symbols in his four hands: in the first right hand is a staff, and in the second is a hook. In the left hands are the threatening gesture and a hook. In this way, all the supreme wrathful deities are one and so forth, up to being infinite. Some assert that he is endowed with wisdom; some meditate on her as his actual consort. She is asserted to be Vajravārāhī, the basis for all accomplishments. Her color, weapons, and so forth are easy to understand, as they are explained extensively elsewhere. This is the certainty of the Blessed One. However, it is also said otherwise: "Vajra Wrathful Deity" refers to all appropriate wrathful deities such as Vajravega and so forth who should be meditated upon. "Vajravārāhī" is the wisdom consort who embraces him. Furthermore, "her color" is like that of the Blessed One. Regarding the phrase "the form of a horse" and so forth, the word "and so forth" includes the jackal face and others. By means of these, the four activities are accomplished. "Syllable and endowed with syllable" means that because the deity arises from the complete transformation of one's own seed-syllable, one holds that very seed-syllable.

566

དེ་བཞིན་དུ་ཡ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་བོན་བཞི་ལས་བཞི་བསྒྲུབ་པའོ། ། དེས་ན་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དུད་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཁ་དོག་གི་ཁྱད་པར་བསྒོམ་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་པ་ནི། རླུང་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་ལ་ཞོན་པ་དེ་ཡང་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་སོང་བར་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གི་ཆོ་ག་སྟེ་ལྔ་པའོ། ། ། ། དེ་བཞིན་དུ་ རའི་ལས་གསུངས་པ། ཡི་གེ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླ་སྟེ་དྲུག་པའོ། ། ། ། དེ་བཞིན་དུ་མ་ཧེའི་གདོང་ཅན་གྱི་ལས་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ལུས་དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཧཱུཾ་ངོ་། ། སྲུང་མ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་སྔགས་ཀྱི་སྲུང་བས་སྲུང་བ་ དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ལྷག་མ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཏེ་བདུན་པའོ། ། ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཁྱིའི་གདོང་ཅན་གྱི་ལས་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཁྱིའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་སྲིན་པོ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་མ་ཧེའི་གཟུགས་ཅན་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་ཧེའི་གཟུགས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ ཁྱིའི་གདོང་པར་འགྱུར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་མཆུ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ཕག་གི་གདོང་ཅན་དེའི་རྐང་པར་ཞུགས་པའོ། ། བརྒྱད་པའོ། ། ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་ཁྲོ་བོའི་ལས་གསུངས་པ། འུག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ས་ལ་འགོག་ཅེས་པ་ནི་སའི་ནང་དུ་གཞུག་པའོ། ། ལྷག་མ་ནི་སྔོན་བཞིན་དེ་ དགུ་པའོ། ། ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆང་དགུག་པ་གསུངས་པ། ཙི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆང་འཚོང་བའི་ཁྱིམ་ནས་ཆང་བླངས་ཏེ།

Likewise, the syllables ya, ra, and so forth, are the accomplishment of the four from the four seed-syllables. Therefore, regarding the term "accomplishment," the phrase "smoke-colored" and so forth refers to meditating on the specific colors according to the distinctions of the activities. Likewise, the phrase "wind and so forth" means that one should visualize those mounted upon the four maṇḍalas of wind and so forth as having gone toward the directions of the wind and so forth. This is the fifth ritual procedure. Likewise, the activity of ra is taught: the syllable ra and so forth are easy to understand; this is the sixth. Likewise, the activity of the buffalo-faced one is taught: in the passage beginning with "Then," the phrase "that very reality without remainder" refers to hūṃ. The term "guardian" means being protected by the mantra-protection of the other yoginīs; that is what it is called. The remainder is literal; this is the seventh. Likewise, the activity of the other, the dog-faced one, is taught: in the passage beginning with "Then the dog," the term "Vajra Rākṣasa" refers to the previously mentioned buffalo-form; because that buffalo-form is abandoned, it becomes the dog-face. The term "Vajra Beak" refers to the pig-faced one entering its feet. This is the eighth. Likewise, the activity of the Vajra Wrathful One is taught: in the passage beginning with "Owl," the phrase "obstructing the earth" means causing it to enter into the earth. The remainder is as before; this is the ninth. Likewise, the summoning of liquor is taught: the syllable ci and so forth means taking the liquor from the house of a liquor-seller.

567

དེའི་ཚེ་སྣོད་དེའི་སྟེང་འོག་ཏུ་རྟའི་རྣམ་པའི་གདོང་ཅན་གཉིས་བཞག་ནས་ཆང་ཐམས་ཅད་དགུག་པར་བྱ་སྟེ་བཅུ་པའོ། ། ། ། དེ་བཞིན་དུ་མུ་སྟེགས་དང་ ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཐོ་འཚམས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆང་སྐྱུག་པའི་ཆོ་ག་གསུངས་པ། སྐུ་མདོག་ལྗང་ཁུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་པའོ། ། ། ། དེ་བཞིན་དུ་རེངས་པ་གསུངས་པ། རླུང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདི་རླུང་ཞེས་པ་ནི་རླུང་ལྷའི་མཚམས་སུའོ། ། ཁམ་ཕོར་ ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རེངས་པའི་འཁོར་ལོ་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ནི་རི་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རི་རབ་རྩེ་མོ་བརྒྱད་པ་རི་བདུན་དང་བཅས་པས་མནན་པའོ། ། དེ་ཡང་ཡཾ་ལས་བྱུང་བའི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དུ་སྦྱིན་པའོ། ། དབུགས་ནི་ནང་དུ་བསྡམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྣལ་འབྱོར་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་དུས་སུ་བྱ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་ནི་ཡཾ་དང་ལྡན་པའི་སྲོག་འགོག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་སྟེང་དུ་ལཾ་གྱིས་མཚན་པ་ཞེས་པ་ནི་ས་བསྒོམ་པའོ། ། དེ་ཡང་ལཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལྟར་བྱས་པས་ནི་རླུང་འཆིང་བར་འགྱུར་ཏེ་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ། ། བཅུ་གཉིས་པའོ། ། ། ། ད་ནི་སྤྲིན་རྣམས་ཀྱི་ཆར་དབབ་པའི་ཆོ་ག་གསུངས་པ། པདྨ་འདབ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིར་སྔོན་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྦྱོར་བས་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་བྲིའོ། ། དེ་ལྟར་འདབ་མ་བརྒྱད་ལ་མཐའ་ཡས་ལ་སོགས་པ་ཀླུ་བརྒྱད་རྣམ་པར་ དགོད་པར་བྱའོ། ། དེའི་རིམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།

At that time, having placed two horse-headed figures above and below that vessel, one should summon all the beer; this is the tenth. Likewise, the ritual for making non-Buddhists, hearers, and others who are hostile vomit beer is taught: the description beginning with "green-colored body" and so forth is easy to understand; this is the eleventh. Likewise, the rite of paralyzing is taught: regarding the passage beginning with "of the wind," "wind" here refers to the direction of the wind deity. "Clay bowl" refers to the wheel of paralyzing previously described. Regarding the passage beginning with "of that very mountain," it is pressed down by Mount Meru, which has eight peaks, together with the seven mountain ranges. That is also placed upon a wind maṇḍala arising from the syllable yaṃ. "Restraining the breath within" means that the yogi should meditate on this absorption. Furthermore, "to be performed at the time of the rite" means that here one should arrest the life-force (prāṇa) associated with yaṃ. "Marked with laṃ" refers to meditating on earth. That, in turn, is the complete transformation of laṃ. By doing so, the wind will be bound; otherwise it will not. This is the twelfth. Now, the ritual for causing clouds to rain is taught: regarding the passage beginning with "eight-petaled lotus," here, as before, one should draw an eight-petaled lotus through the instantaneous yoga of the practitioner. Thus, the eight nāgas, such as Ananta and the rest, should be arranged upon the eight petals. The sequence for this is as follows:

568

དེ་ལ་ཀླུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མགོ་བོ་ནི་འདབ་མའི་རྩེ་མོ་རྣམས་ལ་དགོད་དོ། ། མཇུག་མ་ནི་ལྟེ་བའི་གནས་སུའོ། ། དེ་ལ་ལྟེ་བའི་དབུས་སུ་མཇུག་མ་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་རྡོ་རྗེ་ཁྲོ་བོ་ཞེས་པ་སྔོན་བཞིན་ཕྱག་འབུམ་ལ་སོགས་པ་དེའི་ སྐུས་གཟིར་བར་བྱ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། ཀླུའི་ས་བོན་ཞེས་པ་ནི། ཀླུ་རྣམས་ཀྱི་རང་རང་གི་མིང་དང་ལྡན་པའི་ཕུཿཞེས་པ་དང་སྤེལ་བ་དགོད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཀླུ་དེ་རྣམས་རྟིང་པའི་མཐིལ་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཇུག་མའི་རྩེ་མོར་ཞབས་སྦྱིན་པ་སྟེ། རྐང་པའི་རྩེ་མོའི་ཆས་མནན་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་བྱེད་དོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེའི་ལས་ཐམས་ཅད་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་འདི་སྦྱོར་བ་གཞན་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ནི་ཀླུ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཀླུའི་བུ་མོ་བརྒྱད་གཞུག་པར་བྱའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་ཁྲོ་ བོ་དང་སྟག་གདོང་མ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མའི་ཚོགས་གཞུག་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། དེས་ན་གཏུབ་ཅེས་པ་ནི་སྤྲིན་དྲལ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་སྔགས་སུ་འགྱུར་བ་ནི། དེའི་ལས་གསུངས་པ། ཨོཾ་བ་པཱ་ཊ་ཡ་ཧཱུཾ་ཙྪིནྡ་ཡ་ཧཱུཾ་ཞེས་པའོ། ། སྐད་ཅིག་གིས་ནི་ ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་རྣམས་ལན་གཉིས་སུ་བཟླས་ཏེ་བརྗོད་པའོ། ། སྒོམ་པ་ཡང་སྟོན་ཀའི་དུས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དྲི་མ་མེད་པའོ། ། མེ་རུ་ཞེས་པ་ནི་མེའི་མཚམས་སུའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བྲིས་ནས་དེར་གནས་ཏེ།

In that regard, the heads of all the nāgas are to be placed upon the tips of the petals, and their tails at the location of the hub. In the center of that hub, upon the tails, one should apply the body of the Vajra Wrathful One (Vajrakrodha) as before, with a hundred thousand arms and so forth, to oppress them. Regarding the "seed-syllables of the nāgas," this refers to placing the syllable phuḥ combined with the individual names of the nāgas. Likewise, "the heels of those nāgas" means that the feet are to be placed upon the tips of all their tails; when they are pressed down by the tips of the [practitioner's] feet, they act exactly as described. That yogin performs all the activities. Furthermore, another application is taught, beginning with the words "Then," and so forth. Here, "one's own mudrās" refers to the eight nāga maidens of the eight nāgas who are to be inserted. "The assembly of yoginīs, such as the Blessed Vajra Wrathful One and the Tiger-faced One (Vyāghramukhī), are to be inserted" is the specific instruction for what is to be meditated upon. Therefore, "to cut" means to tear apart the clouds. The mantra for that becomes: oṃ vāpāṭaya hūṃ chindaya hūṃ. "In an instant" means that the mantra words are to be recited twice. The meditation is also stainless, like the autumn sky. "In the fire" means in the southeast corner. "In the maṇḍala" means having drawn the maṇḍala, one should remain there.

569

རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོ་གཏུམ་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ གྱིས་འདི་སྦོར་བར་བྱའོ། ། དཔྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མི་གཡོ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་མི་གཡོ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྡུག་ཅེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་བཙུན་མོ་རྡོ་རྗེ་རྣམ་སྣང་མཛད་མ་སྟེ། དེས་སྤྲིན་ཐམས་ཅད་བཟློག་པར་བྱའོ། ། བཅུ་བཞི་ པའོ། ། ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ལས་གཞན་གསུངས་པ། བགེགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས། མིག་ཅེས་པ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་གཟུགས་དེ་ལ་བསྔགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་གླང་པོ་ཆེ་ཞེས་པའི་མིག་ལ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ལྟར་ལྷག་མ་ཨོཾ་བཛྲ་ནཱ་ར་ཡཱ་ཎ། ཞེས་པ་ མཐར་ཐུག་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། འདིར་ནི་མདོར་བསྡུས་པའོ། ། འོན་ཀྱང་གཞན་དུ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་དང་འདུས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་རྙེད་སླ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་ལྷའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་སྣ་ཚོགས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ སྒྲོལ་མའི་སྒྲུབ་ཐབས་གསུངས་པ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ནང་དུ་པདྨ་ཆེན་པོ་བསམ་མོ། ། དེའི་ལྟེ་བར་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་ཧཾ་ངམ་ཡི་གེ་བཅུ་ཧྲཱིཿདང་སྤེལ་བར་བསམ་མོ། ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བདག་ཉིད་སྒྲོལ་མའི་ གཟུགས་སུ་སྐད་ཅིག་གིས་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞལ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཞལ་གསུམ་པ་ཕྱག་བཅུ་པ་ཞབས་གཉིས་ཀྱིས་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་དང་ཁྱབ་འཇུག་གནོན་པའི་ལྷ་མོར་དེ་བཞིན་དུ་བྱའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །

One should ignite this with the absorption of the Great Vajra Caṇḍa. Regarding the phrase "on the forehead" and so forth: "Acala" refers to the wrathful king Acala. Likewise, "Vairocana’s beloved" refers to the consort of Vairocana, Vajravairocanī; by her, all clouds should be dispelled. This is the fourteenth [chapter]. Similarly, another absorption is taught in this [section] beginning with "obstacles" and so forth. "The eye" refers to the form that is about to be explained, which should be praised. Furthermore, this is intended to mean "the eye of the elephant." In that way, the remainder, ending with "Oṃ vajranārāyaṇa," is easy to understand. This is a brief summary here; however, the meaning is easily found elsewhere in the Vajraḍāka, the Guhyasamāja, and so forth. Now, for the sake of accomplishing the various siddhis, such as the purity of the lord of gods through self-consecration and buddhahood itself, the sādhana of Tārā is taught. Regarding the phrase "the expanse of space" and so forth: one should visualize a great lotus within the celestial mansion of the dharma. At its center, upon the āli and kāli, one should visualize the syllable Haṃ or the ten syllables interspersed with Hrīḥ. Through the complete transformation of that, one should instantly visualize oneself in the form of Tārā. Likewise, regarding the phrase "three faces" and so forth: she has three faces and ten arms, and with her two feet she treads upon Maheśvara and Viṣṇu. The remainder is easy to understand.

570

ནང་དུ་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་མཚམས་ སུ་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་ན་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི། རྩ་གཉིས་སུ་འཕོ་བའི་སྦྱོར་བས་སོ། ། ཞལ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་དང་གནས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐིམ་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། དབང་དུ་བྱེད་པའི་རིམ་པས་སོ། ། དེ་ཡང་ རྩ་གཅིག་དོར་བ་ནི་ཐིམ་པའོ། ། གཅིག་ལ་འཇུག་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། ། གཉིས་ཀའི་མཚམས་སུ་བྱེད་པ་ནི་དབང་དུ་བྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྤྱན་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་ཞལ་གསུམ་ལ་སྤྱན་དགུའོ། ། དེ་ལ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ནང་གི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་རྫས་དགུ་དགུན་སྟོད་ལ་སོགས་པ་ དུས་དྲུག་ལས་བྱུང་བའི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྩ་དགུ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ནང་དུ་གཟུང་། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱན་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་བྱས་ནས་རྣལ་འབྱོར་པའི་ལང་ཚོ་གཞོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་གྱིས་བརྒྱན་པ་རྟག་ཏུ་གོམས་པའི་ཕྱིར། རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ཞེས་པའི་དོན་ ཏོ། ། དེ་ཡང་སྟག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་མན་ངག་གིས་འགོག་པ་ལ་གོམས་པའི་ཕྱིར། གཏུམ་མོ་སྦར་བར་བྱའོ། ། དེའི་པགས་པ་ཞེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རེག་པའི་བདེ་བའོ། ། དེ་དག་གི་ན་བཟའ་ཞེས་པ་ནི་གནས་དེར་དུས་ཐམས་ཅད་ གནས་པའོ། ། དེ་ལ་སྐུ་མདོག་དམར་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་དབང་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐུ་དང་། གསུང་དང་ཐུགས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཆགས་པ་རྒྱུན་དུ་འབབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟི་བརྗིད་ཆེ་ཞེས་པ་ནི་འབད་པ་དང་བཅས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །

Internally, at the junction of the thirty-two channels, because of self-consecration, it is called the "expanse of space" (ākāśadhātu). "In the center of that" refers to the application of the transition between the two channels. "Three faces" refers to emanation, withdrawal, and abiding; likewise, it refers to the stages of dissolution, enjoyment, and mastery. Furthermore, the discarding of one channel is dissolution; entering into one is enjoyment; and acting at the junction of both is mastery. Similarly, "three eyes" means nine eyes upon the three faces. Regarding that, because the nine substances of the inner alchemy previously mentioned—arising from the six seasons such as early winter and so forth—enter [the body], the nine channels are held within the avadhūtī. Likewise, "adorned with all ornaments" means that by acting in that way, the yogi’s youthful vigor is perfected and adorned with the marks of a Buddha; thus, it is the meaning of being "adorned with all ornaments" through constant cultivation. Furthermore, "tiger" and so forth refers to the blazing of caṇḍālī through training in the cessation of the vital winds (prāṇa) and so on by means of the oral instructions. "Its skin" refers to the bliss of touch characterized by self-awareness (svasaṃvedana). "Their garment" means abiding in that state at all times. Regarding that, "red-colored body" means that which arises from the body, speech, and mind in order to master the three realms, because of the constant flow of intense passion. "Great majesty" refers to diligence accompanied by effort.

571

ཉི་མ་འཆར་ཀ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གཉིད་དང་ལེ་ལོ་དང་རྨོངས་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དམན་པ་དང་ལྡན་ལ་བདག་ཉིད་ནི། ཐོ་རངས་སྣང་བ་གསལ་བས་ཁ་དོག་དམར་པོའི་འོད་དོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡང་སྤྲོ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་སྦྱོར་བས་ དམར་པོར་སྣང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། གང་གི་རྨོངས་པ་འཆི་འགྱུར་བ། ། དེ་ཡིས་མཁས་པ་གྲོལ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱག་བཅུ་ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཡོན་དང་གཡས་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་མཚན་བརྗོད་དེ། རལ་གྲི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ལ། དེ་ལ་གཡས་ཀྱི་ཕྱག་ལྔ་རྣམས་ལ་རལ་གྲི་མདའ་དང་ཤ་ཆེན་པོ། དེ་བཞིན་ཅང་ཏེའུ་ལྕགས་ཀྱུའོ། ། གཡོན་པ་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་དང་གཞུ། ། ཐོད་པ་ཞགས་པ་དེ་བཞིན་འདིར། ། ལྔ་པ་ཉིད་ནི་ཨུཏྤ་ལ། ། ལྷ་མོ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་སྦས། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་པ། རལ་གྲི་འཛིན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས། ། འདུལ་ཞིང་ཤེས་རབ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར། ། མདའ་ཡིས་སེམས་ནི་འབུགས་པས་ན། ། ཤ་ཆེན་པོ་ཡིས་རྒྱ་ཡིས་གདབ། ། ཅང་ཏེའུ་ཐབས་ནི་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་གནས། ། ལྕགས་ཀྱུས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི། ། རྟག་ཏུ་འགུགས་ པའི་བྱ་བ་བྱེད། ། སེམས་ནི་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་བཞིན་དུ། ། ཆོས་རྣམས་ཉིད་ནི་མི་དམིགས་སོ། ། གཞུ་ནི་རྟག་ཏུ་སྒྲར་ཤེས་བྱ། ། ཐོད་པའི་ཐིག་ལེ་ཡི་ནི་གདན། ། ཞགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནི། ། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀུན་ནས་འཆིང་། ། ཨུཏྤ་ལ་ཡིས་ཡང་དག་པའི། ། ཡེ་ཤེས་སྤྲོས་ མེད་བརྗོད་མེད་པའོ། ། ཁ་དོག་སྔོན་པོ་དམར་རྣམ་པ། །

Regarding the term "Rising Sun" (Āditya): all sentient beings are possessed of sleep, laziness, delusion, and inferior diligence, whereas the self is the red-colored light of the clear appearance of dawn. Because the yogi also possesses that very enthusiasm, through the application of its nature at all times, it appears red. For it is said: "That by which delusion is destroyed, by that the wise are liberated." Likewise, the ten arms are described in sequence, left and right: the sword and so forth. Among them, the five right hands hold a sword, an arrow, a large piece of meat, a hand-drum (ḍamaru), and a hook. The left hands hold a khaṭvāṅga, a bow, a skull-cup, a noose, and fifthly, an utpala flower, which is the goddess herself, completely concealed. The purification of these is taught: "By holding the sword, sentient beings are tamed and insight (prajñā) is increased. By the arrow, the mind is pierced; by the large piece of meat, the seal is struck. The hand-drum is method (upāya) itself, abiding in the manner of the two truths. The hook performs the activity of constantly summoning great bliss (mahāsukha). The mind is like the khaṭvāṅga; phenomena themselves are non-referential. The bow should always be known as sound; the skull-cup is the seat of the drop (bindu). By the noose, the twelve limbs of sentient beings are bound from all sides. By the utpala, the authentic, non-conceptual, and inexpressible primordial wisdom (jñāna) is proclaimed." The colors are blue and red in appearance.

572

སྙིང་རྗེ་ཡི་ནི་གཟུགས་བརྙན་ཉིད། ། དེ་བཞིན་དུ་གཡོན་བརྐྱང་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔོན་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། བཅུ་དྲུག་པའོ། ། ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་བསྒོམ་ པའི་ཕྱིར་སྒྲོལ་མས་སླར་ཡང་དབང་དུ་བྱེད་པ་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྔགས་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་བཅུའོ། ། ཞལ་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་སྒྲོལ་མའི་གཟུགས་སོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། བཅུ་བདུན་པའོ། ། ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་ཐོག་མ་ལ་སོགས་པ་བཟློག་ པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དམ་པ་དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གཟུགས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་འདབ་མ་བརྒྱད་པའི་དབུས་སུ་ལྷ་མོ་བཞིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་བསྒྱིངས་པ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ནི་ཤར་གྱི་འདབ་མ་ལ་རྡོ་རྗེ་མཚོན་ཆ་མའོ། ། ལྷོའི་འདབ་མ་ལ་རྡོ་རྗེ་ཀཱི་ལི་ཀཱི་ལའོ། ། ནུབ་ཀྱི་འདབ་མ་ལ་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོའོ། ། བྱང་གི་འདབ་མ་ལ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་མའོ། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཕྱག་བཞི་མ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚོན་ཆ་རྡོ་རྗེ་གཏོད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་གསོར་བའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ནམ་ མཁར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། བཅོ་བརྒྱད་པའོ། ། ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསད་པ་ལས་གཤིན་རྗེའི་འཁྲུལ་འཁོར་གསུངས་པ། དེ་ནས་གསད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་སྒྱུ་མ་གསུངས་མོད། དེ་བཞིན་དུ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་གནས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །

The reflection of compassion itself; likewise, the left leg extended and so forth should be understood as before—this is the certainty. This is the sixteenth. Thus, for the sake of meditation with aspects according to the characteristics described, Tārā again spoke of the act of subjugation: "Then," and so forth. "Mantra" refers to the ten syllables. "Three-faced" refers to the form of Tārā previously described. The remainder is easy to understand. This is the seventeenth. Likewise, for the sake of reversing the vajra-thunderbolt and so forth, the application is taught: "Then," and so forth. "The supreme first" refers to the form of Vajrasattva. One should meditate on the Blessed One in such a state, in the center of an eight-petaled [lotus], completely surrounded by the four goddesses. Regarding that, "the one who is haughty" and so forth: on the eastern petal is Vajra-āyudhā; on the southern petal is Vajra-kīlikīlā; on the western petal is Vajra-śikhā; on the northern petal is Vajra-hṛdayā. Thus, all have four arms. Regarding their "weapons, the vajra-thrusting," this refers to Vajrapāṇi brandishing the vajra. One should meditate on such a state in the sky. The remainder is easy to understand. This is the eighteenth. Likewise, for the sake of killing, the Yamāri yantra is taught: "Then, for killing," and so forth. Although the illusion is taught here, one should understand that the results such as pacification and so forth likewise abide.

573

ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་རྒྱུ་རྒྱས་བཏབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གཤིན་རྗེའི་འཁོར་ལོ་རིམ་པ་གསུམ་པ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ནང་གི་རིམ་པས་རེའུ་མིག་བརྒྱད་དོ། ། དེའི་ཕྱི་རུ་རྩིབས་བཅུ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལས་རེའུ་མིག་བཅུ་བདུན་ཡ་ལ་སོགས་པ་ཡི་གེ་བཅུ་བདུན་དགོད་པར་འགྱུར་ ཏེ། ནང་གི་འཁོར་ལོའི་ཤར་ལ་སོགས་པའི་གནས་བཞི་རུ། ཡི་གེ་བཞི་དགོད་དེ། དེ་ལ་ཀྵེ་མ་མེ་དའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་ཡའོ། ། མཚམས་ཀྱི་ཆ་བཞིར་བསྒྲུབ་བྱའི་མིང་སྤེལ་བའི་སྔགས་ཧྲཱིཿཥྚྀཿཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེའི་ཕྱི་རོལ་རྩིབས་བཅུ་གཉིས་ལ་ཤར་ལ་སོགས་པ་ གཡས་སྐོར་དུ་དགོད་དེ། དེ་ཡང་ཡཙྩ་ནི་རཱ་ཙ་ས་དོ་རུ་ཎ་ཡོ་ནི་ར་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱི་རོལ་དུ་རེ་མིག་བཅུ་དྲུག་བྱའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཤར་ལ་སོགས་པའི་རེའུ་མིག་རེ་རེའི་བར་དུ་ཨོཾ་ཧྲཱིཿཥྚྀཿཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡི་གེ་རེ་རེ་བྲི་བར་བྱའོ། ། ལྷག་མ་བརྒྱད་ལ་སྒྲུབ་ པའི་མིང་དང་སྤེལ་བའི་སྔགས་བྲིའོ། ། དེའི་ཕྱི་རོལ་དུ་སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྲི་བ་ནི་མན་ངག་གོ། ། དེ་ལྟར་འཁོར་ལོ་གཉིས་བྱ་སྟེ། གཅིག་ནི་གཡས་སྐོར་དུ་བྲིའོ། ། གཉིས་པ་ནི་གཡོན་སྐོར་དུ་བྲི་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ངེས་པ་ཉིད་དོ། ། ལྷག་མ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་ པའི་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། གཞན་ཡང་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་ལ་ཞི་བ་ལ་མཐའི་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། བཅུ་དགུ་པའོ། ། ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཀུ་རུ་ཀུལླེའི་སྦྱོར་བས་དབང་དུ་བྱེད་པ་གསུངས་པ། བུད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།

Just as the fruit is sealed by the cause, so should it be understood here. One should construct a three-tiered wheel of Yamāntaka. In that, the inner tier consists of eight squares. Outside of that are twelve spokes; upon these, the seventeen syllables beginning with Ya and so forth are to be arranged, making seventeen squares in total. In the four locations of the inner wheel, such as the east and so forth, four syllables are to be placed: namely, KṢE MA ME DA. In the center of that is Ya. In the four intermediate directions, the mantra for the insertion of the name of the person to be accomplished, such as HRĪḤ ṢṬRĪḤ and so forth, is to be placed. Outside of that, on the twelve spokes, they are to be arranged clockwise starting from the east and so forth. These become the twelve syllables: YA TSZA NI RĀ TSA SA DO RU ṆA YO NI RA. Outside of that, sixteen squares should be made. In each of those squares, starting from the east and so forth, one should write one syllable each, such as OṂ HRĪḤ ṢṬRĪḤ and so forth. In the remaining eight, the mantra interspersed with the name of the practitioner is to be written. The instruction is that outside of that, the mantra syllables should be written in reverse order. In this way, two wheels are to be made: one is to be written clockwise, and the second is to be written counter-clockwise; this is certain in all cases. The remainder should be understood through the excellence previously explained. Furthermore, regarding the activities such as pacification and so forth, the statement that for pacification the final syllable is Ya and so forth is easy to understand. This is the nineteenth [chapter]. Likewise, the subjugation through the application of Kurukullā is taught: "A woman," and so forth.

574

ཡང་ཞེས་པ་ནི། སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་སྒྲོལ་མ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པའོ། ། འོན་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་པ་ཀུ་རུ་ཀུལླེའི་ང་རྒྱལ་དུ་བྱེད་པའོ། ། ལྷག་མ་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། ། ཉི་ཤུ་པའོ། ། ། ། ད་ནི་དུས་སུ་ཟིན་པ་བསླང་བའི་སྦྱོར་བ་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མིག་དག་ གི་ཞེས་པ་ནི་མཛོད་སྤུ་ལས་སོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། ཉི་ཤུ་གཅིག་པའོ། ། ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་གཟུང་བ་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱིའི་ལས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་ནང་དུ་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་འགོག་པ་ཁུ་བ་དང་རྡུལ་དག་ གཟུང་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས། ལྟ་སྟངས་ཕྱི་རུ་སྦྱར་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ཉི་ཤུ་གཉིས་པའོ། ། ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དཔུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནང་དུ་དགྲ་རྣམས་ནི་ཡི་གེ་ལྔ་བཅུ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མགོ་བོ་བཅད་པས་ཕྱིར་འདི་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། རྡོ་ རྒྱུས་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ནང་གི་བྱང་ཆུབ་སེམས་སོ། ། དེ་ཕྱི་མ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཐིམ་པར་བྱས་པའོ། ། བདུད་རྩི་ལྔ་ཞེས་པ་ནི་དྲི་ཆེན་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་པར་བྱའོ། ། ཀུ་ཐར་ཚིནྡྷ་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ཁོང་སྟོང་ངོ་། ། དེ་དང་བསྲེས་ལ་ཞེས་པ་ནི་རིལ་བོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་རི་ ལུ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རིལ་བ་སྤྱི་བླུགས་ཞེས་པ་ནི་མི་ཤིགས་པ་བདུད་རྩིས་གང་བའོ། ། དེའི་སྐྱེ་བ་ནི་ཐུར་དུ་བལྟས་པའི་མགོའམ་བུ་གའི་གནས་སུའོ། ། དེ་ལ་རི་མོ་བསྐོར་ན་ཞེས་པ་ནི་མི་འཛག་པར་འགྱུར་བའོ། །

Furthermore, "again" means to meditate in the same manner as the previously described Tārā. However, the yogin should maintain the divine pride of Kurukullā. The remainder is as before. This is the twentieth [chapter]. Now, the application for reviving one seized by time is taught. Regarding the passage beginning with "Then," "of the eyes" refers to the ūrṇā-kośa (the hair-treasure between the eyebrows). The remainder is easy to understand. This is the twenty-first [chapter]. Likewise, the seizing of the moon and sun is taught. Regarding the passage beginning with "Then," all the external ritual actions taught are easy to understand. However, internally, the life-force (prāṇa) and downward-clearing wind (apāna) must be restrained, and the semen and menses must be seized. Then: "The gaze should be applied externally"—this is the certainty. This is the twenty-second [chapter]. Similarly, regarding the passage beginning with "the army of others," the internal enemies are the fifty syllables. By cutting off their heads, this is to be accomplished externally. "Stone-tendon" refers to the bodhicitta within the avadhūtī. "That later" means that it has been dissolved. "The five nectars" (amṛta) refers to the great excrement and so forth, which should be dissolved into that very place. "Kutharacchinna" refers to the hollow interior of the avadhūtī. "Mixed with that" means it has become a single mass, which is called a "pill" (guṭikā). Similarly, "the water-pot" refers to the indestructible [drop] filled with nectar. Its "birth" is at the location of the head or the opening facing downward. Regarding "if one draws a circle there," it means it will not leak.

575

དེའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་ རུ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བས་ཐམས་ཅད་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ཉི་ཤུ་གསུམ་པའོ། ། ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷ་རྣམས་དག་པར་འདོད་པས་ཐིག་ལེའི་བསྒྲུབ་པ་གསུངས་པ། ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་བཅིངས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་མན་ངག་ཉིད་དོ། ། རྟོག་པ་དང་པོའི་རབ་ ཏུ་བྱེད་པར་ཡང་གསུངས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་བཅུ་གཅིག་པ་ལས་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་མེ་ཏོག་ཅེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་མི་འཛག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མེ་ཏོག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་སྒྲུབ་པ་པོ་དེ་ཡང་། ཀུ་ཐར་ཚིནྡྷ་དང་བསྲེས། ། ཞེས་པ་ནི་མི་རྒྱུའོ། ། ཉི་མ་གཟས་ཟིན་པ་ཞེས་པ་ ནི་སྡུད་པའི་དུས་སུ་སྒྲ་གཅན་གྱི་རྩ་ལ་འཇུག་པའོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་དང་སྟ་རེ་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མི་འཁྲུགས་པས་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ་མི་གཡོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སྟ་རེ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟ་རེ་རྣོན་པོ་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་ པར་བྱེད་པའོ། ། རྐང་པས་མནན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་རྐང་པའི་སྒྲས་ནི་དགའ་བ་བཞིའི་ལྷག་མ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་བཟུང་སྟེ། དེས་མནན་པ་ནི་སྟོང་པའི་སྟ་རེའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྔགས་བཟླས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་ལ་སོགས་པ་དུས་ཀྱི་ཡི་གེ་རྣམས་སོ། ། དེས་ན་བརྗོད་པའི་དུས་ཀྱི་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་ པའོ། ། ཐིག་ལེ་ཞེས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་འདིས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པའོ། །

Therefore, that which is inexpressible in syllables is so designated. Likewise, externally as well, everything should be performed with that very view; this is the certainty. This is the twenty-third [chapter]. Likewise, for those who desire the purification of the deities, the practice of the bindu is taught. Regarding the passage beginning with "the deity," the "vajra-binding" is the very pith instruction previously explained. This was also taught in the first chapter of the Kalpa. Likewise, it should be shown from the eleventh Kalpa as well. Similarly, "vajra-flower" refers to the flower of supreme, non-leaking awakening. For that very reason, the practitioner also [uses] "mixed with kuṭhacinda," which means "non-moving." "Solar eclipse" refers to the entry into the channel of Rāhu at the time of withdrawal. "Akṣobhya and the axe" means that because he is unshakeable, he is Akṣobhya; the meaning is the absorption of immovability. "The axe" refers to the ālayavijñāna (all-ground consciousness) becoming like a sharp axe, by which all conceptual constructions are severed. "Trampling with the foot" means that by the word "foot," the innate joy (sahajānanda), which is the remainder of the four joys, is taken; "trampled by that" refers to the axe of emptiness. Therefore, "reciting the mantra" refers to the temporal syllables such as Oṃ and so forth. Thus, it is the time of utterance; this is the certainty. "The bindu" means entering into emptiness through this application.

576

གང་ལ་ཕྱག་བྱས་པ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་གང་དང་གང་བྱུང་བ་དེ་དང་དེ་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཞུགས་པས་ན་དེ་རྣམས་འཇིག་པའོ། ། ཕྱི་རུ་ཡང་ལྷ་རྣམས་དག་པས་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། ཉི་ཤུ་ བཞི་པའོ། ། ། ། ད་ནི་སྤྲིན་རྣམས་ལས་ཆར་དབབ་པའི་ཆོ་ག་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཆོ་ག་བཞིན་ཞེས་པ་ནི། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་ས་དང་སོལ་བ་དང་དུག་དང་། སྐྱེ་ཚེ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པས་བྱ་བའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་བྲིས་ལ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་དགྱེས་ པའི་རྡོ་རྗེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། དེར་བདག་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་དཀྱིལ་འཁོར་བ་ཡང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་མཐའ་ཡས་མནན་པའི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་གཟུགས་བྲི་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་རིམ་པས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཨརྫ་ཀ་ཞེས་པ་ནི་པ་ན་སའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། ཉི་ཤུ་ལྔ་པའོ། ། ། ། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་ཆེན་པོ་དང་ཆར་ཆེས་བ་བཅད་པའི་ཕྱིར་སྤྲིན་རྣམས་དྲང་བའི་ཆོ་ག་གསུངས་པ། སྤྲིན་རྣམས་དྲལ་བར་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། ཉི་ཤུ་དྲུག་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ལས་ཚོགས་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་གྱི་སྒྲུབ་ཐབས་གསུངས་ཏེ། ལྷག་མ་དྲུག་ ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་འཁོར་ལོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་གྱིས་བསྟན་ཏེ། དེས་ན་འདིར་མ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་གྱུར་ཞེས་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་པར་འགྱུར་རོ། ། རྒྱས་པའི་གཞུང་སྣ་ཚོགས་པའི་དགོངས་པ་རྣམས་བླ་མའི་ཁ་ལས་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །

Regarding the phrase "to whom one prostrates": because whatever entities arise, all of them enter into suchness, they are destroyed. Furthermore, it is intended that because the external deities are pure, they depend upon that. This is the twenty-fourth [chapter]. Now, the ritual for causing rain to fall from the clouds is taught, beginning with the words "Then..." and so forth. "According to the ritual" means it should be performed using charnel ground earth, charcoal, poison, mustard seeds, and so on. "Having drawn the maṇḍala" refers to the Hevajra maṇḍala previously described; therein, one should draw the deities of the maṇḍala, beginning with the Lord. Likewise, "one should draw the form of Hevajra treading upon Ananta" means one should meditate according to the stages of the sādhana. "Arjaka" refers to the panasa tree. The remainder is easy to understand. This is the twenty-fifth [chapter]. Similarly, the ritual for drawing forth the clouds in order to stop great winds and excessive rain is taught, beginning with "If one wishes to tear the clouds apart," and so forth; this is easy to understand. This is the twenty-sixth [chapter]. Thus, the sādhanas for the twenty-seven groups of activities have been taught. As for the remaining six, they were indicated by the names of the deities in the context of the thirty-two wheels previously described; therefore, they are not taught here. Thus, they become thirty-two in total. This is the summary. The intentions of the various extensive source texts will be found from the mouth of the Guru.

577

ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་བདུན་པའི་མདོར་བསྟན་པ་གསུམ་གྱི་མཐར་སྣ་ཚོགས་སླར་བཤད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པའི་གཞུང་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་གཏན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་སྟེ། བཞི་པ་བསྟན་པའོ། ། ། ། ད་ནི་དཔལ་རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་མ་གཏོགས་པར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་གྲུབ་ཆེས་མྱུར་བར་མི་འཐོབ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རྟོག་པ་རྒྱས་པ་གསུངས་པ། མཚོན་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མཚོན་བྱའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནང་གི་མཚན་ཉིད་བཞི་ དགོངས་པས་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚོན་པའི་སྐད་ཅིག་ཅེས་པ་བསམ་དུ་མེད་པ་སྟེ་མཚན་ཉིད་གང་གིས་མཚོན་པའི་མཚོན་བྱ་ནི་སྐད་ཅིག་གོ། ། དེ་ཡང་དེ་ཉིད་བཞི་ཞེས་པ་ནི་འདིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་གནས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། འདིར་གྲུབ་པའི་མཐའ་འདི་ཡང་ མཐའ་བཞི་པོ་དེས་རྟོགས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དམ་པའི་དོན་མཐོང་བས་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའོ། ། དེ་མི་འཚལ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་སོམ་ཉི་རྣམ་པ་གཉིས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལ་འདིར་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་རྟོག་པ་བདུན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངེས་པར་བསྟན་ཏེ། ལས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་གཏན་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་དེ་ཉིད་བསམ་གཏན་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ལྔའི་དོན་ལ་དང་པོ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་རྣམས་བསམ་གཏན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་ཞེས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་གིས་དངོས་པོ་གཡོ་བ་ཐམས་ ཅད་འགོག་པའོ། །

From the text titled The Illumination of Mindfulness of the Correct View, an extensive commentary on the three summaries of the seventh chapter of the King of Tantras, the Samputa-tilaka, this is the fourth chapter, concerning the conceptualization of the arising of the concentration of all [actions] and so forth. Now, without the four suchnesses of the glorious Vajraghaṇṭā and so forth, yogins will not attain accomplishments very swiftly. With that in mind, the extensive conceptualization is taught, beginning with the words "the object to be illustrated" and so on. Regarding "the definition of the object to be illustrated," the four internal definitions are explained through intentional language as "the moment." The object to be illustrated by whichever definition is the "moment." Furthermore, regarding "the four suchnesses," the Blessed One abides here in the philosophical tenets of all phenomena. Here, by realizing these tenets through those four extremes, one sees the ultimate reality and attains the state of a Buddha, a Vajradhara, and so forth. "Not seeking that" refers here to two types of doubt. In this regard, if for a moment the Blessed One has definitively taught in the seventh chapter, "the arising of the concentration of all actions," then "all actions" refers to the first of the five meanings of "the collection of all actions arising from that very concentration." Likewise, because they arise from that concentration, "concentration" is the meditative absorption (samādhi) by which all moving entities are ceased.

578

འོན་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པ་སྐྱེ་བ་འདིར་སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་དམ་རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱི་ལས་ཚོགས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་པ་དེའི་ཚེས་བཅུ་གཉིས་པ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཐར་པ་འབྱུང་བ་ས་བཅུ་གསུམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ས་དེས་ན་བསམ་དུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པ་བསམ་དུ་མེད་པའི་བསམ་དུ་མེད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ ཕྱིར་དེ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་ར་རོ། ། དེ་ལྟར་སོམ་ཉི་གཅིག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་བརྗོད་དོ། ། འདིར་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ། དེས་ན་ལས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་སངས་ རྒྱས་ཉིད་སྐྱེ་བ་གཞན་ལ་ས་བཅུ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་གྲངས་མེད་པས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ཡང་གལ་ཏེ། དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་མར་མེ་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་གོ། ། དེའི་ཚེ་དེས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ས་རྣམས་ལ་ཉམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཉམས་པས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སར་ལྟུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདིའི་ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་མ་གཏོགས་པར་བྱང་ཆུབ་མེད་ཅེས་དགོངས་སོ། །

However, if that wisdom consisting of the elements and their derivatives were to experience another birth, then—even if the Blessed One’s certainty were such that one would become a Buddha or a Vajradhara by realizing the conduct of mantra in this very life—how could the Blessed One, having become a Buddha through the manner of the collection of actions, attain liberation based on only the twelfth bhūmi, rather than the thirteenth? For that reason, because of that inconceivable bhūmi, that very inconceivable wisdom is the meaning of "non-dual and inconceivable." Therefore, without that, one would not attain Buddhahood and so forth. Such is the first doubt. Likewise, the second is stated: here, if one were to first accomplish the concentrations and so forth of the elements and their derivatives, then, by way of the collection of actions, for the sake of sentient beings and for Buddhahood, if one were to rely on the twelve bhūmis and so forth over countless other births, one would not attain Buddhahood and so forth. At that time, if the wisdom of nirvāṇa were to enter like a lamp through the absorption of the emptiness of phenomena, then one would fall away from the bhūmis of perfectly complete awakening. By falling in that way, one would descend to the bhūmis of the hearers and so forth. Thus, there would be a fault in both positions. Therefore, for the sake of the wisdom of skillful means, it is intended that there is no awakening apart from the four suchnesses.

579

དེས་ན་དེ་རྣམས་མི་ འཚལ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་བཤད་དུ་གསོལ། ། ཞེས་པ་ནི། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པའོ། ། དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ནི་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་ བོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཇི་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཕྱི་དང་ནང་གི་གོ་རིམ་བཞིན་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཁྱོད་ཉོན་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་མྱུར་ཆེས་པ་ཐོབ་པའོ། ། དེས་ན་འཁོར་བ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལས་སྒྲོལ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཁྱེར་བའོ། ། དེ་ ཡང་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་དགོངས་པས་བཤད་པ་ཉིད་བླ་མའི་མན་ངག་གིས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བསྒོམ་པ་ལ་དང་པོ་ཉིད་དུ་གཉིས་མེད་པ་མ་རྟོགས་པར་ མི་འགྲུབ་པ་དེས་ན་དེ་བྱའོ། ། དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟུགས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱ་བའོ། ། དེས་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚོན་པ་འགྲུབ་ཅེས་པའོ། ། དེས་ན་ཕྱི་རུ་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་སྣང་གི་རང་གི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིའི་ལས་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཆ་བརྗོད་དེ། གཙུག་ཏོར་ནས་ཀོ་སྐོའི་མཐའ་ནི་དྲིལ་བུའི་སྟེང་གི་རྡོ་རྗེ་སྟེ། རྩེ་གཅིག་པ་ནས་དང་པོར་བརྩམས་ཏེ་ཇི་སྲིད་བྱེད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །

Therefore, it should be connected as "those are not to be known." Likewise, "Please explain great bliss" means: "Please explain great bliss, such as the great bliss arising from great bliss." At that time, the Blessed One spoke the words beginning with "saṃsāra." "Vajra" is used as an address to Vajragarbha. "Just as it is" should be connected as: "O Vajragarbha, listen to it according to the sequence of the outer and the inner." In that way, the very swift awakening is attained. Therefore, "saṃsāra" refers to desire, hatred, and so forth. "Liberating from that" means being carried to the other shore. Furthermore, "definition" is used because the very explanation according to the intended meaning being discussed is explained through the oral instructions of the guru. Regarding "this is called vajra" and so forth: here, the inconceivable meditation of yogins cannot be accomplished without first realizing non-duality; therefore, that must be done. Furthermore, "suchness" means that the suchness of one's own vajra and so forth should be used to represent everything through form. Thus, it is said that "accomplishment is achieved through the definition." Therefore, externally, its very nature appears like a reflection, but it is not that the external action is accomplished by its own essential nature. For that reason, the parts are described here: from the uṣṇīṣa to the end of the ko-ko is the vajra atop the bell; one should understand it starting from the single prong and continuing up to the tip of the activity.

580

དེ་ནས་ཀོ་སྐོ་ནས་མགྲིན་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་འོག་གི་ པདྨའོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་ནི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའོ། ། འོག་ཏུ་ནི་རི་རབ་བོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་ནི་ལྕེའི་རྩ་བ་ཉིད་དོ། ། རི་རབ་ནི་རྒྱབ་ཀྱི་ཆའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མགྲིན་པ་ནས་སྙིང་གའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཞལ་ལོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་ག་ནས་ལྟེ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་བུམ་པ་གང་བའོ། ། དེ་ བཞིན་དུ་ལྟེ་བ་ནས་བརྩམས་ནས་ཇི་སྲིད་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་དེ་སྲིད་པ་ནི་དྲིལ་བུའི་སྦུབས་སོ། ། སྐྱེ་གནས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབུས་ཀྱི་ལྟེ་བ་ནི་དྲིལ་བུ་བསྐྱོད་པའི་ལྕེའོ། ། དེ་ཉིད་ལ་འདི་བརྗོད་དོ། ། ཉོན་ཅིག་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པ་ནི་དྲིལ་བུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདི་ ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་མཛེས་ཤིང་འདིས་གསལ་བས་ན་རྒྱལ་པོའོ། ། དེ་ལྟར་དྲིལ་བུ་ཙམ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་རང་གི་ལུས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བར་བྱའོ། ། དེས་ན་སེམས་ཀྱི་འཆར་བ་དང་། ནུབ་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ཡང་མཚན་ ཉིད་ནི་དྲིལ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ཕྱིར་ཞེས་སྦྱོར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱ་བ་དེ་གསུངས་པ། ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་རང་གི་ལུས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དྲིལ་བུའི་གཟུགས་སོ། ། དེ་ཡང་དཀྲོལ་བས་ཞེས་པ་ནི། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྒྲ་ཙམ་ལ་བརྟེན་པས་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་ འགྲོ་བས་སེམས་ཅན་རྫོགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྒྲ་ཙམ་ཉིད་ལ་ཐིམ་པ་ཉིད་དོ། །

Then, from the chin to the end of the throat is the lotus beneath the vajra. Above that are the moon and the sun; below is Mount Meru. Likewise, the moon and the sun are the very root of the tongue. Mount Meru is the back portion. Likewise, from the throat to the end of the heart is the face of wisdom. Likewise, from the heart to the end of the navel is the full vase. Likewise, from the navel up to the end of the birth canal is the hollow of the bell. The central navel of that very birth canal is the tongue that moves the bell. Regarding this, it is said: "Listen, O Vajra," and so forth. "The King, the Vajra Holder" refers to the bell; it is beautiful because it abides in this suchness, and it is a "King" because it is illuminated by the nature of ultimate bodhicitta. In this way, one should apply the mere bell as a symbol to the nature of one's own body. Thus, there is neither the arising nor the setting of the mind. Furthermore, the definition is applied as "outwardly in the manner of a bell." To explain that which is to be explained, it is said: "Wisdom," and so forth. Here, one's own body is the form of the bell of wisdom. As for "by sounding it," at all times, by relying on mere sound and preceded by aspirations and so forth, the yogi who has entered into meditative equipoise in the inconceivable absorption of the perfection of sentient beings dissolves into mere sound itself.

581

དེ་ཡང་གང་དུ་དཀྲོལ་བ་ཞེས་གསུངས་པ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་འདིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དཀྲོལ་བ་ནི་ སྒྲ་ཙམ་ལས་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་ཐིམ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཚེ། ལྷ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཉན་འགྱུར་བ། ། ཞེས་པ་ནི། སྟོང་པ་གཉིས་མེད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཞེས་པ་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་བཞི་ལ་གནས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཞེས་པའི་ཚུལ་ ལོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷ་མོ་བརྒྱད་ཅེས་པ་ནི་སྒྲོལ་མ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་དོ། ། ས་བོན་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ས་བོན་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་སོ། ། དེ་མི་འཛག་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་བརྒྱད་དེ་ཐིག་ལེ་བརྒྱད་སྡོང་བུ་ལས་བྱུང་བའོ། ། དེ་ལྟར་ ཐིག་ལེ་རེ་རེ་ཡི་གེ་རེ་རེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་རིམ་པའི་ཕྱིར་ཁམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་རིམ་པའི་ཕྱིར་ཁམས་རྣམས་ནང་དུ་འདུས་པ་དེ་ཡང་ལྷའི་གཟུགས་ཀྱིས་མི་ཤིགས་པའོ། ། འདིར་ཤར་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཤར་གྱི་ཐིག་ལེར་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྒྲོལ་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མེ་དང་ཆུ་དང་ས་གོས་དཀར་མོ་དང་མཱ་མ་ཀཱི་དང་སྤྱན་མ་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་སུ་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་རྣམས་ལ་མདོག་མཛེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་མཚམས་བཞིན་སྤྲོས་པ་ སྐུལ་བྱེད་མ་དང་རིན་ཆེན་གློག་དང་ཁྲོ་གཉེར་མ་དང་། རྡོ་རྗེ་ལུ་གུ་རྒྱུད་མའོ། །

Furthermore, regarding the statement, "Where is it explained?" the term "of suchness" (tattva) here refers to the five aggregates and so forth. Their "explanation" is that everything is definitively dissolved into mere sound. At that time, the phrase "all the deities shall listen" means that the deities of non-dual emptiness—the Buddhas and others who abide in the four bodies, such as the emanation body (nirmāṇakāya)—listen because they are of one taste. For that very reason, it is said, "the sky" and so forth. Likewise, the "eight goddesses" are the eight beginning with Tārā. Regarding the "eight types of seed-syllables," the seed is the element of wisdom (jñāna-dhātu). Because it does not leak, there are eight syllables, which are the eight drops arising from the stalk. Thus, each drop and each syllable, by way of the sequence of the eight consciousnesses and the sequence of the eight elements, are gathered within; these are also indestructible in the form of the deities. Here, "in the east" refers to Tārā, the nature of the wind element and the essence of wisdom, in the eastern drop. Likewise, fire, water, and earth are to be understood as the purity of the four maṇḍalas—the goddesses Pāṇḍaravāsinī, Māmakī, and Locanā—within the element of wisdom; this is the certainty. Similarly, regarding "beautiful color" and so forth, the emanations of the yoginīs such as Locanā in the four intermediate directions are Cundā, Ratnavidyut, Bhṛkuṭī, and Vajraśṛṅkhalā.

582

དེས་ན་ཡང་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ན་གནས་རྣམས་ཀྱི་རིགས་བཞིའི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ལ་གནས་ནས་སྐྱེས་པ་ནི་མདོག་མཛེས་མའོ། ། མངར་མ་ནི་སྔགས་སྐྱེས་མའོ། ། སྡུག་མ་ནི་ཞིང་སྐྱེས་ མའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་མའོ། ། དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་བདག་གི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་པའི་བདག་མི་ཤེས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཇི་ལྟར་དྲིལ་བུའི་དབུས་ཁོང་སྟོང་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ནམ་མཁའ་དབུས་ཞེས་པ་ནི་ སྙིང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱིར་དུ་གཟུགས་མཛེས་ཞེས་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་གཟུགས་ཙམ་མཛེས་པ་ཉིད་དོ། ། ཡོན་ཏན་གྱི་ནི་གནས་ཞེས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་རྫོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡང་སྔོན་ནས་ཐིག་ལེ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ དྲིལ་བུའི་སྟེང་དུ་པདྨ་རྒྱས་པའོ། ། ནང་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་པདྨ་དེ་ལས་བྱུང་བ་གང་གི་ཚེ་དེའི་གཟུགས་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་དེ་འདིར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོན་ཀྱང་འདི་རྣམས་ཀྱི་གནས་སུ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཤེས་རབ་བདུད་རྩིའི་བུམ་པ་བཞིན་ཞེས་པ་དྲིལ་བུའི་ཁ་ བུམ་པ་བཞིན་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བའོ། ། ཇི་ལྟར་བདུད་རྩིའི་བུམ་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་ཡེ་ཤེས་བདུད་རྩི་ནི་གནས་ཞེས་པ་ནི་ལྟེ་བའོ། ། དེའི་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ཁྱད་པར་ རོ། ། གདན་ཞེས་པ་ནི་གནས་ཏེ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །

Therefore, those who dwell in the pīṭha and upapīṭha are born from the distinctions of the four families. Among them, those born from the pīṭha are the beautiful-colored ones (rūpiṇī); those born from the mantra are the sweet ones (madhurā); those born from the kṣetra are the lovely ones (sundarī); and those born together (sahajā) are the vajramālā. Thus, they are the primary elements and the derivatives of the elements. Furthermore, the yogi does not know the nature of the self, asking, "What is the nature of my own self?" The "space in the center of their minds" is like the hollow interior of a bell; this refers to the yogi's "space in the center," which is the heart. For that reason, "beautiful form" refers to the mere beauty of the nirmāṇakāya form. "The abode of qualities" means that just as space is perfectly complete with all qualities, so too the yogi is primordially the empty bindu. Likewise, upon the bell is the blooming lotus. Within, the lotus of the dharmadhātu arises from that; as for their "form," it is because their physical substance does not exist here, as it is merely imputed. However, regarding their "abode," the body is like a vase of the nectar of insight (prajñā-amṛta); like the mouth of a bell or a vase, it is both manifest and unmanifest. Just as the vase of nectar benefits all sentient beings, so too is the form of the yogis' forms. Likewise, the "abode of the nectar of wisdom" is the navel. "Of that" refers to the distinction of the avadhūtī. "Seat" (āsana) means the abode, because [the wisdom] arises from it.

583

དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་མ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དེའི་ཚུལ་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་མཛེས་པ་སྒྱུ་མ་བཞིན་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ འདིར་གབ་སྟེ་གནས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྟེང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་སྔོན་བཞིན་ཞེས་པ་ནི། པདྨའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོའི་ས་བསམ་དུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དབུས་ ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ནང་དུ་སྒྲ་ཙམ་མོ། ། འདིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ནང་དུ་དབུས་མ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབྱུག་པའོ། ། དེ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྣམ་པ་རང་བཞིན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཞེས་པ་ནི་ འབྱུང་བ་དང་འཇུག་པའོ། ། དེས་རབ་སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཐིག་ལེ་བརྒྱད་ཀྱི་དབུས་ནས་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་རུ་གཞུག་པ་ནི། བསྐྱེད་ཅེས་པ་སྡུད་པའི་དུས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ། ། གནས་བརྒྱད་ཅེས་པ་ནི་སྡོང་བུའི་ཐིག་ལེ་བརྒྱད་རྣམས་ ཀྱི་གཟུགས་ལས་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ལུས་ཅན་རྣལ་འབྱོར་མའི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་འཁོར་བར་ཡང་དེ་རྣམས་ཉིད་གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པ་དེ་རྣམས་གདོན་པའི་ ཕྱིར།

Furthermore, regarding the yoginī, the phrase "insight" and so forth refers to the way sentient beings engage with it. Because beautiful form is like an illusion, for the sake of the qualities, that perfection of wisdom remains hidden here, unknown to the hearers and others. Likewise, regarding the phrase "above" and so forth, "as before" refers to the lotus of the dharmadhātu. "Vajra" means the inconceivable wisdom of the great Vajradhara. Likewise, regarding the phrase "in the center" and so forth, it is likewise the mere sound within. Here, within the avadhūtī of the form of wisdom, the central [channel] is the staff of wisdom. The nature of those who abide there is the inconceivable form of the Buddha’s wisdom. Regarding their "vowels and consonants," these are the arising and entering. "Their excellent application" refers to the insertion into the avadhūtī from the center of the eight drops previously mentioned; "generated" refers to the time of withdrawal. Therefore, "emanation" refers to that of all the Buddhas. "Eight abodes" should be connected to the forms of the eight drops of the stalk. By that very means, relying on the form of the yoginī who possesses the body of the nirmāṇakāya, "all" refers to all sentient beings; and because they are obscured in saṃsāra by afflictions such as desire and so forth, it is for the sake of liberating them.

584

གང་ལས་འཁོར་བ་གཅོད་པའི་ཡིད་ཀྱི་བརྩོན་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི། འཁོར་བ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་པོ། ། ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་མའི་གཟུགས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་ཉིད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་དྲིལ་བུའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ནི་འདིར་ཕྱི་དང་ནང་དུ་བཤད་དོ། ། འདི་ཡང་ནང་གི་དྲིལ་བུ་ཇི་ལྟར་ཕྱིའི་རྒྱུས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། འདིར་ཐབས་ཞེས་པ་ནི་རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཐབས་སྣ་ཚོགས་པས་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ། དེར་གསུངས་པ་ དེའི་དུས་སུ་གང་དག་ཆུང་ངུའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་དྲིལ་བུའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་། ཐབས་ནི་དེ་ཡི་དབུས་ཉིད་དུ། ། ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནང་དུ་ལག་ པའི་སྒྲ་ནི་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་ལོ། ། དེ་ཉིད་བསྐྱངས་ནས་སུ་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་བཅུག་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། པདྨ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་གཟུགས་སུ་བསྐྱེད་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་གྲངས་མེད་པར་བསྒྱུར་བའོ། ། དེ་ཡང་དཀྱིལ་ འཁོར་ལྔའི་རིགས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ལྔ་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་གཡས་པར་ཉི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཡས་ནས་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་ཉི་མའི་དངོས་པོ་ཡང་སྡུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་བོ། ། དངོས་པོའི་དབྱེ་བས་ཐབས་སོ། །

One who possesses the mental diligence that severs saṃsāra is the "severer of all saṃsāra." This means that in the form of a Yoginī, one is the Buddha and Vajradhara himself. Now, the cause and result of the vajra and bell are explained. Regarding the passage beginning with "vajra," these are explained here both externally and internally. Furthermore, the internal bell should be illustrated by means of the external cause. Here, "method" refers to the Blessed One’s teaching that sentient beings of the degenerate age—whether inferior, middling, or superior—are brought to Buddhahood through various methods. As it is said therein: "At that time, those who are inferior sentient beings attain Buddhahood through the method of the suchness of the bell." Furthermore, "the method is in its very center" refers to the previously described characteristics of the vajra and bell of the avadhūtī. Likewise, regarding the passage beginning with "hand," the internal term "hand" refers to the vital wind (prāṇa) and the downward-clearing wind (apāna). "Having protected that" means that by entering it into the avadhūtī, it expands because the dharmadhātu has the characteristic of emptiness; this is the intended meaning. "Lotus" refers to generating the form of the five wisdoms and transforming the bodies of infinite sentient beings. Moreover, these are the five families, such as the families of the five maṇḍalas. However, regarding the passage beginning with "the sun on the right," because it flows from the right, the solar entity is also insight (prajñā) by way of withdrawal. By way of the differentiation of entities, it is method (upāya).

585

དེ་བཞིན་དུ་གཡོན་ནས་ཟླ་བ་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྲོ་བའི་ཚུལ་ཟླ་བའི་ དངོས་པོ་ཐབས་ཏེ་དངོས་པོའི་དབྱེ་བས་ཤེས་རབ་བོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དབུ་མ་ཡང་ཐབས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ། ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ལུས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་འདོད་པའི་ལྷའི་གཟུགས་སུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་ དུ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ་གཡོན་གྱི་སྒྲས་ནི་བཟློག་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྒྱས་པ་སེམས་ཀྱིས་བྱེད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རུ་གཡས་སུ་དྲིལ་བུ་གཡོན་དུ་རྡོ་རྗེའོ། ། སྒྲོ་བཏགས་པ་ཞེས་པ་ནི་གཟུང་བར་བྱའོ། ། དེའི་ཚེ། རྡོ་རྗེའི་གླུ་འདི་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་ཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཚུལ་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཧཱུཾ་གི་དབྱངས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེའི་ཆགས་པ་ནི་ཆགས་པ་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགོངས་སོ། ། འདིར་སོ་ཧ་ཨི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ། སོ་ཧ་ཨི་ཞེས་པ་ནི་དེ་འདི་སྟེ་ཀྱེ་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་མཛོད་ཅིག་པའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན་བཛྲ་མུལླ་ཨི་ཞེས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་གསོར་ཞིང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གང་འདིར་ཏ་རེ་ཨ་ཞེས་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པའོ། ། སནྟ་བི་མོ་ཀྵེ་ཡ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་གྲོལ་བའི་ ལམ་སྟེར་བའོ། ། དེས་ན་ཧ་མ་པི་མོ་ཞེས་པ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་རྡོ་རྗེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཐར་བས་གྲོལ་པར་འགྱུར་བའོ། །

Likewise, it is because the moon flows from the left. The mode of emanation is the moon, which is method (upāya); by the differentiation of entities, it is insight (prajñā). Similarly, the Blessed One has taught that the central channel is also method. "Of embodied beings" means that one should meditate on one's own body in the form of one's chosen deity (iṣṭadevatā), such as the one-faced, two-armed Hevajra, and so forth. Likewise, regarding the phrase "vajra" and so on, it refers to the great ones; by the word "left," it refers to the various expanded reversals performed by the mind, and thus it is so called. "Then" means that externally, the bell is on the right and the vajra is on the left. "Superimposed" means it should be grasped. At that time, the meaning is: "One should utter this vajra song." Regarding that, in the phrase beginning with "HŪṂ," "by way of" refers to the melody of HŪṂ. "All Buddhas" refers to the dharmakāya. Its passion is intended because it is the very nature of that passion. Here, regarding the phrase beginning with "soha i," "soha i" means "this is it," or "O, you, do this!" If one asks what that is, it is "vajramullai," which means "brandishing the vajra." Here, "tare a" means "to deliver from the ocean of existence." "Santavimokṣeya" means "bestowing the path of liberation upon sentient beings." Therefore, "hamapi mo" means that through the liberation of the dharmatā, one will be liberated into the indivisible vajra dharmakāya.

586

ཀ་ཛུ་བཛྲ་ཧཱུཾ་ས་ར་ངྷ་རནྡུ་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བ་འདིས་སྙིང་པོ་རྡོ་རྗེ་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་ཟུང་ཅིག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རུ་བརྗོད་པའི་སྔགས་གསུངས་པ། ཧཱུཾ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་དགའ་བས་བརྗོད་དེ། དབང་གི་དུས་སུ་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྦྱིན་ཏེ། སློབ་མས་ཀྱང་བརྗོད་ནས་གཟུང་བར་བྱའོ། ། འདོད་པའི་ལྷ་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་སམ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། འདིར་བསྡུས་པ་བརྗོད་དེ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་དྲིལ་བུ་ འདི། ། མི་ཤིགས་པ་ཡིས་བསྡུ་བར་བྱ། ། ཁམས་གསུམ་པ་ཡི་རང་བཞིན་ནི། ། དེ་ནི་ཆ་གསུམ་པ་རུ་གྲགས། ། འོག་གི་ཆ་ནི་ལ་ལ་ནཱ། ། ར་ས་ནཱ་ནི་སྟེང་དུ་སྦྱར། ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་དབུས་ཀྱི་ཆ། ། ཡེ་ཤེས་དབྱུག་པར་ཡང་དག་ཉིད། ། ཤེས་རབ་གདོན་ནི་འདིར་སྣང་སྟེ། ། ལྟེ་བའི་བུ་ག་ འོག་བལྟས་པའོ། ། རྐན་ནི་མཚམས་ཀྱི་མདུད་པ་རུ། ། བུམ་པ་ཧ་ཡི་རྣམ་པ་ཉིད། ། རྩ་གསུམ་གྱི་ནི་ནང་རྣམས་སུ། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་དེས་རྡོ་རྗེ། ། ཡི་གེ་གསུམ་དང་སྐུ་གསུམ་ཉིད། ། ཐིག་ལེ་བརྒྱད་ནི་ཐིགས་པ་ཅན། ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་འགྲོལ་བར་བྱེད། ། ཕྱོགས་བརྒྱད་བརྒྱད་ཀྱིས་དབྱུག་ ཚོད་ནི། ། དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དུས་ཆེན་པོ། ། སྒྲ་ཡི་ཚངས་པ་བསྐུལ་བའི་ཕྱིར། ། ཡི་གེ་སུམ་ཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྩ། ། ཀ་སོགས་མཐར་ཐུག་དེ་དེ་བཞིན། ། དེ་རྣམས་དབུས་སུ་ཧ་ཡིག་ནི། ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་དགྲ་ཡིས་དགང་། ། དགའ་བ་བཅུ་དྲུག་རྐན་ཅན་གྱིས། ། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིས་ནི་བརྡུང་། ། དེ་ཡང་དབྱངས་སུ་ཡང་དག་བཤད། ། སྲོག་ནི་བཅུ་དྲུག་པོ་རྣམས་ནི། །

Kajuvajra hūṃ saradhārandu means: by this activity, grasp the heart mantra, the supreme unchanging wisdom. Likewise, the mantra to be recited externally is taught as hūṃ and so forth, which should be recited with great joy. At the time of empowerment, the ācārya bestows it, and the disciple, having recited it, should hold it. This is the certainty regarding the time for offering to the desired deity and so forth. The remainder is easy to understand. Here, the summary is stated: "This avadhūtī bell Is to be gathered by the indestructible. The nature of the three realms Is renowned as having three parts. The lower part is lalanā; Rasanā is joined above. The middle part of the avadhūtī Is the wisdom staff itself. The graha of insight appears here; The navel aperture faces downward. At the knot of the palate, The vase is the very form of the letter ha. Within the interiors of the three channels, By that vajra recitation, the vajra, The three syllables and the three bodies themselves, The eight drops are the possessors of drops; They liberate in every way. By the eight directions and eight [times], the staff Is measured: the sixty-four great times. In order to invoke the Brahmā of sound, The channels of the thirty-two syllables, Ending with ka and so forth, are likewise. In the center of those, the letter ha Is to be filled everywhere by the enemy. By the sixteen joys of the palate, It is struck in accordance [with the melody]. That too is correctly explained as the melody. The sixteen vital breaths..."

587

འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས། ། འགག་པའི་དུས་ཀྱི་མཚམས་སུ་སྟེ། ། དེ་རུ་འདས་པར་ཡང་དག་བཤད། ། ཐིག་ལེ་སྒྲ་ནི་མཚོན་པར་བྱེད། ། ཐིག་ལེ་བརྒྱད་དུ་དེ་ཤེས་བྱ། ། སྒྲོལ་མ་ལ་སོགས་བརྒྱད་དུ་གྲགས། ། དེ་ལྟར་དྲིལ་བུ་ཁམས་གསུམ་པ། ། གཅིག་གི་གཟུགས་སུ་རྟག་ཅེས་བྱ། ། སྒྲ་ནི་སྒྲ་ཡིས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ། སྣ་ཚོགས་དོན་ནི་བྱེད་པ་ཉིད། ། སེམས་ཅན་གཟུགས་ཀྱང་དེ་ཉིད་དུ། ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་བརྗོད་མེད་ཕྱིར། ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་པ་ཡི་གཟུགས། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དྲིལ་བདག་ཉིད། ། དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ། ། བསམ་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་འདི། ། རྟག་ཏུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བདག་ཉིད། ། འདི་བཞིའི་དེ་ཉིད་ཆེན་པོ་ནི། ། བསྒྲུབས་ལ་བྱང་ཆུབ་སྟེར་བྱེད་པ། ། བདག་གིས་མདོར་རུ་བསྡུས་ཏེ་བཤད། ། རྒྱས་པར་གཞན་དུ་ཤེས་པར་ བྱ། ། ཞེས་བྱ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་བརྒྱད་པའི་རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ལས་དང་པོ་བསྟན་པའོ། ། ། ། ད་ནི་བགྲང་ཕྲེང་དང་སྔགས་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་ རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་ཆོ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བོས་པའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་བཟླས་པ་བསྡུའོ། ། འབྲས་བུ་གནག་ཅེས་པ་ནི། ལུང་ཐང་ལ་སོགས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཧཱུཾ་སྟེ།

These sixteen transferences are the boundaries of the time of cessation; therein, they are correctly explained as having passed. The drop and the sound are the indicators. One should know that as the eight drops; they are renowned as the eight, Tārā and the rest. Thus, the bell, which possesses the three elements, is said to be eternally the form of the one. Because sound is expressed by sound, it acts as the manifold meaning. The form of sentient beings is also that very same thing; because the dharmakāya is inexpressible, it is the form of the indivisible vajra. Vajrasattva is the nature of the bell. Thus, the yogi should always meditate upon all that has been taught. This inconceivable dharmatā is eternally the nature of cause and result. The great suchness of these four, when accomplished, bestows awakening. I have explained this in brief; it should be understood in detail elsewhere. Thus it is certain. This concludes the first teaching from the Light of the Recollection of the Correct View, a detailed commentary on the chapter on the suchness of the vajra, bell, and so forth, from the eighth chapter of the King of Tantras, the Samputa Tilaka. Now, in order to teach the chapter on the rosary, mantra recitation, and so forth, [the text says] "the authentic ritual" and so on. "Vajra" is the Blessed One’s address to Vajragarbha. By the word "and so forth," the recitation of mantras for pacification and other purposes is included. "Black fruit" refers to the elā (long pepper) and so forth. "All" refers to the syllable HŪṂ.

588

དེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སྡིག་པ་ཞེས་པ་ནི་མཛུབ་མོའི་སྟེང་དུ་བགྲང་བའོ། ། གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྲེང་སྔགས་བཟླས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྒོམ་པ་གསུངས་པ། སྒྲུབ་པ་པོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ཁོ་ ན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་འཆད་བཞིན་པ་ཉིད་དོ། ། དེས་ན་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་བཟླས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པའོ། ། ཨ་ཀ་རུ་ཀུ་རུ་ན་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་རྒྱུས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཏཏྟཱ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དག་པ་འདིས་ཏེ་སོ་ཧི་ཡ་ཞེས་ པ་ནི་སྦྱངས་པའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན་ས་བཱ་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེ་ཉིད་སྔགས་སྦས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས་སོ། ། བིསྠ་རུ་ག་ཎ་ཨི་ཞེས་པ་ནི། བགྲང་བའི་རིམ་གྱིས་ཐིག་ལེ་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ། གང་ གི་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་འགྲུབ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཨ་ས་ཁ་ཨ་ལི་ཁུ་ཞེས་པ་ནི་གྲངས་མེད་པའི་བགྲང་བས་མཚོན་པས་ཐིག་ལེ་སྟོང་པ་འགྲུབ་པའོ། ། དེས་ན་སི་ཛ་ཨུ་ཛོ་ཨི་ནི་སྭཱ་ཧཱ་རུ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་སྙིང་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་སྙིང་པོ་འགྲུབ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་མའི་ཡེ་ཤེས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱད་ ཅུའི་ཉེ་བར་སྦྱོང་བའི་ཐིག་ལེའི་སྟོང་པ་ལས་ཉིན་མཚན་དུ་དཔའ་བོ་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་རང་གི་ལུས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་དགོངས་སོ། །

This is the meaning of "blessed by that." "Sin" refers to counting on the index finger. All else is easy to understand. Likewise, the meditation on the suchness of reciting the garland mantra is taught: "By the practitioner," and so forth. "Suchness" refers to that which is currently being explained. Therefore, "all" refers to the recitation of mantras for pacification and so forth. For that reason, it is explained: "Akāru kuruna" means by way of the supreme unchanging cause. Likewise, "tattā" means by this purity of suchness; "sohiya" means purified. If one asks what that is, "savā" refers to the wisdom of the clear light of the emptiness of all, which is the hidden mantra because it is the sphere of activity of the Buddhas. "Visṭharugaṇa i" means that the drop should be indicated by the sequence of counting; the meaning is that the supreme unchanging is accomplished. For that very reason, "asakha ali khu" means that the empty drop is accomplished by indicating it through an immeasurable count. Therefore, "sijau jo ini svāhāru" means the heart mantra of the Yoginī is accomplished; the intention is that from the empty drop which purifies the eighty-four million yoginī wisdoms, the bodies of the heroes and yoginīs are accomplished day and night.

589

དེ་ལྟར་ཡང་རང་གི་སེམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་གྱིས་ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཨོཾ་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་གང་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། ། སརྦ་བྷུདྡྷ་ཞེས་ཚིག་གིས་ནི་ཧཱུཾ་གསུམ་དེ་བཞིན་དུ་ཨ་ཧཾ་ཞེས་བྱའི་ཚིག་གིས་ནི་ཧོ་གསུམ་མོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྷ་བ་དེ་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་ནི་ཡཿ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་མའི་ཆ་གཟུང་ངོ་། ། སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཨོཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཨ། ཞེས་པ་རྣམས་ལ་ཧོ་གསུམ་སྦྱར་ཏེ། ཐམས་ ཅད་དུ་ཆགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ཉིད་ལ་ཡང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་ཧཱུཾ་གསུམ་གྱི་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ནི་སེམས་འདིའོ། ། དེ་ལྟར་བགྲང་ཕྲེང་སྦྱངས་བས་སེམས་དག་གོ། ། དེ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་དག་པའོ། ། དེས་ན་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་རྣམས་ རྣལ་འབྱོར་མ་སྟེ། དེ་རྣམས་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེས་ན་བགྲང་ཕྲེང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལས་གང་འདོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཡང་མི་གསལ་བ་ཞེས་པ་ནི་མི་གསལ་བ་དེ་ཉིད་དུ་བྱས་ནས་ འགྲུབ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། ཡི་གེའི་དངོས་དང་དངོས་པོ་རྣམས། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་མི་འགྱུར་བ། ། མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ལས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། ཕྲེང་བ་དང་ནི་སྔགས་དག་ནི། ། གང་གི་སྦྱོར་ཐབས་ཤེས་པར་བྱ། ། ཉི་མ་ཟླ་བ་ འཇུག་པའི་ཕྱིར། ། ནམ་མཁའི་རྣམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་ཚོགས་རྫོགས་པ། །

Thus, by the aspiration of one's own mind, the syllables oṃ and so forth become great wisdom (jñāna) because they are engaged through the word oṃ. Through the word sarvabuddha, there are three hūṃs; likewise, through the word ahaṃ, there are three hos. Similarly, through the word bhavade, there is yaḥ. One should grasp the final portion of all [these]. Svāhā is to be applied to all. Thus, to oṃ hūṃ hūṃ hūṃ a, the three hos are joined; this very wisdom of passion is present in all. Likewise, this mind is that which pervades all those which possess the engagement and abiding of the three hūṃs. Thus, by purifying the rosary, the mind is purified. That itself is suchness (tattva), which is purity. Therefore, the forms of the bindus are the yoginīs; because they are manifold, they are so called. Thus, the meaning of "rosary" and so forth is that all whatever actions one desires shall be accomplished. Their etymological definitions have been explained previously. Furthermore, "unmanifest" means having made it unmanifest, which is the meaning of "accomplishment." As it is said: "The entities of the syllables and all things do not become empty; through the application of the supreme unchanging, all actions should be accomplished. One should know the method of application for the rosary and the mantra. Because the sun and moon enter, the nature is the aspect of space; the assembly of yoginīs is perfected."

590

སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་ཡིས་ནི་རྫོགས། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ལས་དེ་བྱུང་ཕྱིར། ། ཚིག་འདི་ཉིད་ཀྱང་སྟེར་བར་འགྱུར། ། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་གཞན་དུ་མིན། ། དེ་ཉིད་ དག་པ་ཡི་ནི་སྦྱངས། ། མཆོག་ཏུ་མི་འཛག་མི་གཡོའི་ཕྱིར། ། གཞན་དུ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར། ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་མཚན་ཉིད་ཕྱིར། ། དེས་ནི་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་པའི། ། རྟགས་སུ་དངོས་གྲུབ་བདེ་བ་མིན། ། ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྔགས་ བཟླས་པའི་དུས་སུ་སྐད་ཅིག་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོམ་པ་བརྗོད་དེ། ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ལས་དང་པོ་པས་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རིམ་པས་བསྒོམ་པ་བྱས་པས་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པས་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཉིད་ ཐོབ་པའོ། ། དེས་ན་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་རང་གི་ལུས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཆ་བྱད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེས་ན་དེའི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཚོན་པར་བྱའོ། ། མཉམ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡེ་ཤེས་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཧཱུཾ་ཞེས་པའམ་ཨོཾ་ཞེས་པས་སོ། །

Through the recitation of mantra, it is perfected; because it arises from the practitioner, this very word is also bestowed. Through the application of mantra recitation, the accomplishment of the mudrā is not found elsewhere. That very [state] is purified by means of purity; because it is supremely non-leaking and immovable, otherwise it would become a mere entity. Because it is the characteristic of mind and mental factors, the bliss of accomplishment is not a sign for the Vajra Yogin. This is the certainty. Now, regarding the conventional [practice], the meditation with aspects at all moments during the time of mantra recitation for yogins is described. Regarding the phrase "great wisdom" and so forth: "great wisdom" refers to the attainment of the state of great wisdom itself by the body, speech, and mind, having practiced the meditation according to the sequence previously taught for beginners to the ultimate limit. Therefore, "that very wisdom" means that, conventionally, the aspect of wisdom should be meditated upon in the form of the body of Vairocana. Thus, it becomes distinguished by that. Likewise, regarding the phrase "by being in meditative equipoise" and so forth: "cakra" (wheel) should be understood as the manner in which all entities are of one taste. "Equality" is the specific quality of the mind of coemergent wisdom. Therefore, regarding the phrase "moon" and so forth: "the seed-syllable of wisdom" refers to either the syllable HŪṂ or OṂ.

591

ཅིག་ཅར་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ ཐབས་ཀྱི་རིམ་པ་འདིས་གང་སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེ་རྣམས་ལྷ་མོའི་ཞལ་ནས་བྱུང་ནས་རང་གི་ཁར་ཞུགས་པ་དེའི་ཚེ་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་ལྷ་མོའི་པདྨར་ཞུགས་པའོ། ། ཡང་ལྷ་མོའི་ཞལ་ནས་བྱུང་སྟེ། རིམ་པ་འདིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བཟླས་པ་ནི་དོན་གཅིག་གོ། ། གཞན་ཡང་ཅིག་ཅར་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིའི་ ཕྱག་རྒྱ་མ་ལོ་བཅུ་གཉིས་མ་བསྟེན་པ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཁུ་བ་དང་ལྡན་པའི་དེ་སྲིད་དུའོ། ། དེའི་ཚེ་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཕྱག་གཉིས་ཅེས་པ་ནི་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་དག་གཟུང་བར་བྱའོ། ། སྙིང་གར་ཞེས་པ་ནི་སྟེང་དང་ འོག་གི་སྲོག་དག་སྙིང་གའི་གནས་སུ་ཕྲད་པར་བྱེད་པའོ། ། བཙིར་བར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ཐིམ་པར་འགྱུར་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེས་ན་ཡང་ཁ་དོག་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་འབྱུང་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་བུད་མེད་ལས་ཁུ་བ་འབྱུང་བས་ལག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་པདྨའི་ལག་པ་སྦྱིན་ཏེ། རིམ་པ་འདིས་སྲོག་དག་སྔོན་དུ་འགོག་པའི་ཕྱིར་སླར་ཡང་སྤྲོ་བའོ། ། བསྐོར་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱོད་པར་བྱའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཡི་དེ་བདེ་བ། ། ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་བསྒྲུབས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེའི་པདྨར་གནས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཨཱ་ལི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་རོ་གཅིག་པའི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་རོ། ། ཧཱུཾ་ཞེས་པ་ནི་ཧཱུཾ་གི་རྣམ་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེས་ལྕགས་ཀྱུ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དགུག་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྐུད་པས་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་བུ་གའི་ལམ་དུའོ། །

"Simultaneously" means that by this sequence of insight and method, when the mantra syllables emerge from the mouth of the goddess and enter one's own mouth, at that moment they enter the lotus of the goddess through the vajra path. Furthermore, reciting continuously in this sequence as they emerge from the mouth of the goddess is the same meaning. Moreover, "simultaneously" refers to relying upon an external mudrā twelve years of age, for as long as she possesses the seminal fluid. At that time, one's own self is also the so-called "great mudrā," which is the bodhicitta. "With two hands" means that the prāṇa and āyāma should be held. "At the heart" means that the upper and lower prāṇas are made to meet at the location of the heart. "Should be pressed" should be connected with "will dissolve." Therefore, "white in color" and so forth refers to the arising of the nature of that entity. For that reason, because the seminal fluid arises from the woman, "with the hands" and so forth refers to offering the lotus-hand; by this sequence, the prāṇas are first restrained and then emitted again. "Rotate" means to move. "That bliss of the ḍākinī" means that the previously accomplished bodhicitta abides in her lotus. Furthermore, "āli" and so forth is because of the nature of the prāṇa and apāna being of one taste. "Hūṃ" is for the purpose of uttering the form of Hūṃ; the bodhicitta should be summoned with the vajra like a hook. Likewise, "with a thread" refers to the path of the opening of the avadhūtī.

592

གདབ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་མི་ཤིགས་ པར་བརྗོད་པ་དེར་ཁྱེར་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། སྲད་བུ་བཞིན་དུ་ཞེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡི་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་མི་འཛག་པའི་ས་བོན་གྱིས་དེའི་སྒོམ་པ་ཡང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གོམས་པ་ཤིན་ཏུ་བཟུང་བའི་གོང་དུ་འཕོ་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་གསུངས་པ། མ་ གཟིར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཆད་བཞིན་པ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིམས་ལ་སོགས་པས་མ་གཟིར་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེས་ན་བུམ་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དང་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བུམ་པ་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་གོམས་པར་བྱའོ། ། དེས་ ན་སྒོ་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྒྲོགས་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནི་མཆོད་རྟེན་གྱི་སྒྲས་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་སྒོ་རྣམས་ལ་བརྩེགས་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་དགོད་པ་སྟེ། སྒོ་སོ་སོ་ལ་ཡི་གེ་ལྔ་པོ་རེ་རེའི་ཡི་གེར་འགྱུར་ཏེ། ཁམས་ལྔའི་མིང་ཅན་རླུང་ལྔའི་བདག་ཉིད་ ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ན་ཡང་སྒོ་རེ་རེ་ལ་རྩ་ལྔ་རབ་ཏུ་ཕྲ་བ་སྒྲོགས་པ་ལྔ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་རྣམ་པའི་ཡི་གེ་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་བརྗོད་པས་རྩ་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཚེ་ཡི་གེ་འདི་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་འོག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ སྒྲོགས་པ་ལྔའི་སྒྲའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཡི་གེ་བརྒྱད་དམ་དྲུག་རིམ་པ་བཞིན་དགོད་དེ་དེས་ན་མཆོད་རྟེན་བཞིན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་འཇུག་པས་ན་མཆོད་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་གི་ས་བོན་གྱིས་དེ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར།

"Should be struck" means that it is carried into that which is called the indestructible. Therefore, it will be taught as "like a thread." Likewise, "of this" refers to the meditation on the seed-syllable of the supreme non-leaking, which is to be mastered through uninterrupted cultivation. Regarding the statement "not oppressed" and so forth, it is because it is taught in the context of what is currently being explained. That refers to the yogi who is not oppressed by fever and the like. Therefore, "the vase-like" and so forth means that one should practice the application of the vase-like [breath] through the initial absorption. By that, all the gates will likewise become so. Likewise, "the five resonances" and so forth refers to the arrangement of the stacked syllables upon the gates previously mentioned by the term "caitya." On each individual gate, there are five syllables, each becoming a syllable; this is the meaning of "the nature of the five winds, bearing the names of the five elements." Therefore, one should understand that on each gate there are five extremely subtle channels, the five resonances. At the time of the application of the syllables in that form, by reciting them, they will abide in all the channels. At that time, it is said, "for the sake of reciting the form of these very syllables." In that context, "the lower" and so forth refers to the sound of the five resonances. One should arrange eight or six syllables upon them in sequence; thus, because they also enter into the interior like a caitya, they are indicated by the seed-syllables of the limbs of the caitya.

593

སྲོག་སྦས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ཡི་གེ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེ་ཡི་ སྒོ་ཡི་ས་བོན་ཧ། ། ཞེས་པ་ནི་ཧཾ་གི་ཆ་བྱད་དུ་བདུད་རྩིའི་རྒྱུན་འབབ་པ་ཁ་དོག་དཀར་པོ་ཆུ་བཞིན་དུ་གཙུག་ཏོར་ནས་རྐང་པའི་མཐེ་བོའི་མཐར་ཐུག་པར་ཟླ་བའི་གཟུགས་སུ་རང་གི་སེམས་བལྟ་བའོ། ། ཆུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆུ་ནི་འགྲོ་བའི་ཚུལ་གྱི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། དེའི་ཐིམ་པས་ ན་མི་འགྲོ་བའི་ཆུ་མིན་འཆི་བའི་བར་དུ་མི་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དབྱིབས་ཀྱི་རླུང་སྟེ། ཆུའི་ནང་གི་ལམ་ནས་རྒྱུ་བའོ། ། དེ་གཉིས་ཀའི་སྦྱོར་བས་མེའི་ས་བོན་འཇིག་རྟེན་པ་ལས་གྲགས་པའི་རའོ། ། དེ་ཡང་ཡང་དག་སྦྱིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཨར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཆ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཆུ་མིན་ནི་རའོ། ། ཆུ་ནི་ཏའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ར་མེའི་ས་བོན་གྱི་ཕྱིར་འབར་བ་བཞིན་ཞེས་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཏ་ཡ་དངོས་པོའི་དབྱེ་བས་མེ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ་མེ་དེ་ཉིད་ལ་ཐིམ་པར་འགྱུར་བ་ནི་མེ་ལྷ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་མེ་བཞིན་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། སྦྱོར་བ་འདིས་ནི་སྒོ་དགུ་རྣམས་འགོག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ བཞིན་དུ། ཤིན་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། དེའི་སྔོན་ཞེས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩོམ་པའི་དུས་སུ་དབུགས་ལ་དང་པོ་ཉིད་དུ་འདི་བྱ་ཞེས་གསུངས་པ་ལུས་ནི་རླུང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རང་ གི་ལུས་གནས་པ་དེའི་ཚེ་རླུང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེས་ན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །

It is certain that this is for the purpose of uttering the syllables with the mind that conceals the life-force. Regarding the phrase "the seed of its gate is Ha": one should visualize one's own mind in the form of the moon, white in color like water, flowing as a stream of nectar in the form of the syllable Haṃ from the uṣṇīṣa down to the tips of the big toes. Regarding the phrase "water and so forth": "water" refers to the karmic wind because of its moving nature. Through its dissolution, that which does not move is not water; that which does not arise until death is the wind of shape, which moves through the channels within the water. Through the union of these two, the seed of fire is the ra renowned in the world. Furthermore, through perfect generosity, it becomes a; because of its two parts, "non-water" is ra. "Water" is ta. Therefore, because ra is the seed of fire, one should meditate on it as being like a blazing fire. Through the differentiation of entities, ta causes fire to enter, and its dissolution into that very fire is what is intended by the term "Fire God" (Agni). Therefore, it is certain that it is "like fire." By this union, the nine gates are blocked. Likewise, regarding the phrase "the yogi in profound meditative equipoise": this refers to the supreme consciousness. Regarding "prior to that": it is taught that at the time of beginning the absorption (samādhi), this should be done first with the breath. Regarding the phrase "the body is of the wind": at this point, when one's own body resides within the ālayavijñāna, one should meditate on the consciousness of the wind. Thus, it should be applied as being like the formless realm (ārūpyadhātu) of those born miraculously.

594

དེ་བཞིན་དུ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་བསམ་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་དྲི་ཟའི་སེམས་ཅན་བཞིན་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྣམ་པ་བསམ་མོ། ། གང་ གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་བསམ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་གང་གིས་གང་དུ་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། གསུངས་པ། རླུང་གི་ས་བོན་རྩ་བ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྩ་ བ་ནི་དབྱིབས་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་འོག་སྟེ། མཐའ་མ་ནས་སྟེང་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་རླུང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་མི་ཤིགས་པ་ལ་རེག་པ་དེའི་ཚེ་སྣ་ལ་སོགས་པའི་བུ་ག་ནས་བྱུང་ངོ་། ། འདིར་ཡང་སྦྱོར་བ་འདི་བྱ་སྟེ། ས་བོན་ཞེས་པ་ནི་ཨོཾ་ཧཱུཾ་ཞེས་པའི་ས་བོན་གཉིས་ཀྱི་འོག་དང་སྟེང་དུ་གནས་པ་ འཇུག་པ་དང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རླུང་གི་ས་བོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབུས་སུ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཨའི་མིང་ཅན་ནོ། ། དེ་ཡང་ཐིག་ལེ་སྒྲ་ཞེས་བྱ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་དོར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སྦྱོར་བས་ ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྒྲུབ་པར་བྱ། ། བཅུ་གཉིས་ལོ་ལོན་དཔེ་མེད་མ། ། ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་བསྟེན་པར་བྱ། ། བུང་བ་ལ་སོགས་བྱེད་པ་ཡིས། ། ཇི་ སྲིད་ཁུ་བ་ལྡན་འགྱུར་བར། ། ལག་གཉིས་སྙིང་གི་དབུས་བཞག་སྟེ། ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཟུང་། །

Likewise, "one should contemplate the maṇḍala of wind" means that one should contemplate the form of the wind maṇḍala, just like a gandharva being. Why? Because consciousness depends upon it. Therefore, "contemplate" means the wisdom that arises from the mind. If one asks, "What is the wind maṇḍala, by whom, where, and what does it do?" it is said: "The seed of the wind is the root," and so forth. The "root" is the wind of shape. Below that, the movement from the extremity to the top is the wind of action. When that very [wind] touches the indestructible, it then emerges from the apertures of the nose and so forth. Here too, this application should be made: "seed" refers to the two seeds, OṂ and HŪṂ, because they abide below and above for the sake of entering and emerging. In the center of that very seed of wind is the wind maṇḍala previously mentioned, which is named Ā. Furthermore, the meaning of "the drop and the sound" is that it is never to be discarded at any time. Therefore, the yogi is so called. By engaging with the action mudrā, the Blessed One taught the great mudrā in all respects. Thus it is said: "By the application of the action mudrā, One should accomplish the great mudrā. One should rely upon a peerless woman of twelve years, Possessing great insight. By means of the bee and so forth, As long as the fluid is present, Placing both hands in the center of the heart, One should likewise hold it oneself."

595

ཕྱི་ནང་ཁུ་བ་དགུག་བྱ་བ། ། པད་ལས་རྡོ་རྗེ་ལམ་ནས་ནི། ། རྐན་གྱི་བུ་ག་རུ་ནི་འདྲེན། ། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་མི་འཛུག་པ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེ་ལ་ཉེ་ བར་གནས། ། གོམས་པའི་དུས་སུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས། ། སྐྲ་དཀར་གཉེར་མ་ལ་སོགས་སྤངས། ། ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་བརྒྱད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པའི་སྔགས་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་རྣམ་པའི་ གཞུང་མདོར་བསྟན་པ་སྟེ་གཉིས་པའོ། ། ། ། ད་ནི་རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཤིན་ཏུ་གཏུམ་པའི་ལས་ལ་སྤྱོད་པ་དེས་ན་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱང་ལས་བཟང་པོར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རང་གི་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བས་དེའི་རང་ བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ལམ་བཟང་པོ་ནས་མྱུར་བར་གོང་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གོང་དུ་འཕོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་བོད་པའོ། ། སྦྱོར་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རྩ་རྣམས་ཀྱི་ནང་རྣམས་སུ་དེ་རྣམས་ཐིམ་པར་བྱས་ནས་སོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིར་ གང་གི་ཕྱིར་གོང་དུ་འཕོ་བ་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་རང་གི་གནས་གོང་དུ་མི་འཕོ་བ་དེའི་ཚེ་དེར་ཐིམ་པ་སྟེ། སྒོ་གཞན་གྱི་ལམ་ནས་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལམ་བཟང་པོ་ཞེས་པ་ནི་གཞན་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོའི་རང་བློ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་ཇི་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་གོ་རིམ་ བཞིན་མི་འགྱུར་ཞེས་སྦྱར་རོ། །

The drawing up of the outer and inner fluids is performed from the lotus through the path of the vajra, leading them to the cavity of the palate. By not engaging in the recitation of mantras, one abides in proximity to the Great Seal (Mahāmudrā) and, through that very practice, attains Buddhahood. During the stage of cultivation, one abandons gray hair, wrinkles, and the like. This is the certainty. This concludes the second chapter of the eighth kalpa of the Samputa-bindu-tantra-rāja, the brief exposition of the source text in the form of the mindfulness of the Right View, concerning the extensive commentary on mantra recitation and so forth. Now, due to the influence of the age of conflict (kali-yuga), sentient beings engage in extremely fierce actions; consequently, even the yogins of the perfection stage do not achieve virtuous results. This is because by perceiving all things as the nature of one's own mind, one becomes of that very nature. Therefore, in order to quickly ascend by the excellent path, the text speaks of "transference to the upper realms" and so forth. "Vajra" is an address to Vajragarbha. "Characteristics of union" refers to having caused those [fluids] to dissolve within the interiors of the channels. Why is that? Because "transference to the upper realms" here means that when one does not transfer to a higher abode, one dissolves there, and not through the path of other gates. Likewise, "excellent path" means it is not the conceptual construction of the intellect of other ordinary beings. Thus, "just as" should be connected to "not changing according to the sequence."

596

དེའི་ཕྱིར་བདག་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་མཛེས་པ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། དེ་ཡང་འཆད་བཞིན་པ་ལས་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་ནི་འཆི་བའི་མཐར་དེའི་དངོས་པོ་ལ་གཞན་གྱིས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ལམ་ལ་སྲོག་འབྱུང་བས་འགྲོ་བ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར། སྒོ་དགུ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚད་མ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ཚིག་གོ། ། འོན་ཀྱང་མུ་སྟེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་བརྟགས་པའི་གོང་དུ་འཕོ་བ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་དེ། སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་འདོད་པའི་ཐིག་ལེའི་གནས་སུ་སོང་བས་ ཐར་པར་འདོད་པའོ། ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་སྦྱོར་བ་ཉམས་པའོ། ། ཡང་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བས་འགྲུབ་ན་དེའི་ཚེ་བཟང་ངོ་། ། འོན་ཀྱང་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་མི་ཤེས་ཏེ། དེའི་ཚེ་སྲོག་གཟེར་བས་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་སྒོ་དགུ་ནས་སྲོག་འགྲོ་སྟེ་ངེས་པ་མེད་པས་སོ། ། དེ་ ལྟར་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ནི་ལམ་ངན་པར་བརྗོད་དོ། ། ལམ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཐིག་ལེ་ཞེས་པ་ནི་མཛོད་སྤུའོ། ། སྟེང་ཞེས་པ་ནི་སྤྱི་བོའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཁ་གཟུང་ངོ་། ། གྲུབ་པའི་ལྷ་ཞེས་པ་ནི་རལ་གྲིའི་རིག་པ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྲིད་པའི་སྒོ་ཞེས་པ་ནི་ཁའོ། ། འཕོ་བ་ཞེས་པ་ནི་འཕོ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཕོ་བར་བརྗོད་དོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། དེས་ན་འདི་ལྟར་སྒོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་རྒྱ་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཕུལ་དུ་མ་སོང་བ་རྣམས་རྒན་པར་འགྱུར་བའམ།

Therefore, the Blessed One’s definitive statement, "How beautiful is my wisdom," shall be explained as it is being discussed. At the end of death, because the life-force emerges into the path imagined by others regarding that entity, the transition of beings is shown. To explain this, the passage beginning with "the nine gates" was spoken. "Valid cognition" is a term common to all sentient beings. However, having refuted the "transference to higher realms" imagined by non-Buddhists and others, "application" refers to their desire for liberation by means of the drops at their own desired locations. That is not the case, for the application is impaired. Alternatively, if it were accomplished through that very application, it would be excellent. However, because of ignorance—that is, not knowing—at that time, the life-force is pierced and one experiences suffering. Therefore, the life-force departs through the nine gates without certainty. Thus, their path is described as an evil path. Regarding the passage beginning with "the excellent path," "the drop" refers to the ūrṇā hair-tuft. "Above" refers to the crown of the head. By the word "and so forth," the mouth is included. "Accomplished deities" refers to the knowledge-holders of the sword and so forth. "The gate of existence" refers to the mouth. "Transference" is described as the transference of consciousness for the sake of transferring. The rest is easy to understand. Therefore, regarding the passage beginning with "the gatekeeper," here, for those yogis who have not reached excellence, they will become old, or—

597

ཡང་ན་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བས་གལ་ཏེ་འཆི་བའི་མཚན་མ་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ དེ་ཡང་གདན་བཞི་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་ལ་སོགས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་རྣམས་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྒོའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་པ་ནི། འདོད་པའི་དབང་གིས་ལྟེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་རྣམས་ལས་གོང་དུ་འཕོ་བར་བྱ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐིག་ལེ་ནི་གཙུག་ཏོར་དུའོ། ། སྒྲ་ནི་ལྟེ་བ་དང་རྐང་པའི་མཐའ་ལ་ཐུག་པར་དེ་དང་ལྡན་པས་སྟེང་འོག་ནས་དགུག་ཅིང་ལྟ་བ་ནང་དུ་སྦྱར་ཏེ་ཇི་སྲིད་ཨ་ཝ་དྷུ་ཏཱིར་ཞུགས་ཀྱི་བར་དུའོ། ། དེ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་དྲི་ཟའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་པའི་བག་ཆགས་ཙམ་ གྱིས་སོ། ། གཞན་དུ་རླུང་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ལས་ཉིད་དུ་སུ་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་གྱིས་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གང་གིས་འགུགས་ཤེ་ན་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེའི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ས་བོན་ནི་དགོངས་བཤད་གཞན་གྱིས་ཧཱུཾ་དུ་བཟུང་ངོ་། ། དེ་ཡང་སྟེང་དུ་གནས་ནས་འོག་ཏུ་བལྟས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དྲག་པོའི་ས་བོན་ཞེས་པ་ནི། ཨོཾ་སྟེ་འོག་ཏུ་གནས་ནས་སྟེང་དུ་བལྟས་པའོ། ། ཡང་ན་སུཾ་དང་ཀྵུཾ་ཞེས་པ་དག་སྟེ། འདི་གཉིས་ཀྱི་དབུས་མགོ་བོ་གཉིས་ ཀྱི་སྟེང་དུ་ཡཾ་གི་ས་བོན་གཉིས་ཐིག་ལེ་དང་སྒྲའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཐིག་ལེ་དང་། སྒྲ་དང་། ཡཾ་གཉིས་ལྕགས་ཀྱུ་བཞིན་སྦྱར་ཏེ།

Alternatively, if one sees the signs of untimely death, at that time—since this is taught in the Catuḥpīṭha, the Vajraḍāka, and other such texts—one should understand it from those sources. Therefore, regarding the phrase "the distinction of the gates," it should be applied as follows: by the power of one's desire, one should cause [the consciousness] to transfer upward from the gates of the navel and so forth. Likewise, the drop is at the uṣṇīṣa (crown protuberance), and the sound reaches as far as the navel and the ends of the feet; possessing these, one draws [the winds] from above and below, and joins the view internally until [the consciousness] enters the avadhūtī. Regarding the phrase "by the seed of the mind," this refers to the mere habitual tendencies of the form of the gandharva being. Otherwise, since the consciousness dependent on the winds would be separated from that, who would perform the action itself? Therefore, it is said "by the seed of the mind." As for what draws that very [consciousness] in accordance with suchness, it is said: "the seed of the vajra," and so forth. The seed of Vajradhara is taken as HŪṂ according to another intentional explanation. That also abides above and looks downward. Likewise, the "seed of the fierce one" is OṂ, which abides below and looks upward. Alternatively, they are SUṂ and KṢUṂ; the intention is that between these two, above the two heads, are two YAṂ seeds, because they are the nature of the drop and the sound. Thus, the drop, the sound, and the two YAṂs are joined like hooks.

598

ལྕགས་ཀྱུ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་ད་ལྟར་ཡི་གེ་གཉིས་རྡོ་རྗེ་དྲག་པོའི་གནས་ཀྱིས་སྙིང་ནས་འགུགས་པར་བྱེད་དོ། ། སྙིང་གི་ གནས་དེ་ཉིད་གོང་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གང་ཕྱིར་དུས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྙིང་སྣ་ཚོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། རླུང་ནས་འཕྲོ་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་པུལླཱི་ར་མཱ་ཡ་ལ་སོགས་པ་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱི་བོའི་གནས་ནས་ པུས་མོའི་མཐར་ཐུག་པ་ནས་དེར་འགུགས་པ་དེ་དེ་ལྟར་སྙིང་དུ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གནས་གང་ཞེས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་ཞུས་པས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གང་གི་གནས་ཞེས་པ་ནི་ལན་གྱི་ཚིག་སྟེ། པུལླཱི་ར་ལ་སོགས་པ་གནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ རུ་བཞག་སྟེ། དེ་ཡང་ཚོགས་དགུ་ཞེས་པ་ནི་སྒོ་དགུའི་སྟེང་དུ་སོང་བའི་སྲོག་ལ་སོགས་པ་དགུག་པར་བྱའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན་གསུངས་པ། འགྲོ་དང་ལྡོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཅན་དྲག་པོའི་ས་བོན་གྱིས་དགུག་པའོ། ། དེའི་ཡང་བྱེད་པ་འགྲོ་ བ་ཞེས་པ་ནི་ཧཱུཾ་ངོ་། ། ལྡོག་ཅེས་པ་ནི་ཨོཾ་སྟེ། དེ་དང་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་ལ། ། དེ་ཡང་ས་བོན་གཉིས་སྦྱངས་ཏེ་ཡི་གེ་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཁོང་ནས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་དྲག་པོའི་སྒྲས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དྲག་པོ་ནི་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་སྡུད་པའི་དུས་སོ། ། དེ་ན་སྒྲ་དེ་ཉིད་སྦས་ཏེ་ གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་སྐད་ཅིག་ལ་ཅི་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན་གསུངས་པ། བརྒྱད་ཀྱི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཧའོ། ། ཨའི་སྡེའི་རྗེས་སུ་ཀའི་སྡེ་ཀའི་ཕྱེད་དེ།

Regarding the phrase "like a hook": it means that the two syllables are now summoned from the heart by means of the site of the fierce vajra. That very site of the heart should be understood as explained above. As for why the various enumerations of time become the heart, if one asks, "Because they emanate from the wind," it is said: "The twenty-four," and so forth. This refers to summoning [the winds] from the crown site of the pīṭhas, upapīṭhas, and so on—such as Pullīramalaya and the rest—down to the knees; that is what is described as the "heart" in that way. For that very reason, Vajragarbha asked, "What is the site?" and [the Buddha] replied. Then the Blessed One said: "The site of whom" is the response; the twenty-four sites, such as Pullīra and so forth, are established. Furthermore, "the nine assemblies" refers to the nine [winds] such as the life-force (prāṇa) that have gone above the nine gates, which are to be summoned. If one asks, "By what means?" it is said: "Going and returning," and so forth. Here, the summoning is performed by the seed syllable of the fierce Vajrin mentioned previously. Regarding its function, "going" is the syllable HŪṂ; "returning" is OṂ. These are applied to the life-force and the downward-clearing wind (apāna). Furthermore, having purified the two seed syllables, they are uttered from within as one and a half syllables. Regarding the phrase "by the fierce sound" and so forth: "fierce" refers to the time of withdrawal because of the meeting [of the winds]. Therefore, that very sound is concealed, and it is not otherwise. If one asks what is to be expressed in that moment, it is said: "The end of the eight," and so forth, which is the syllable HA. Following the class of A, it is the half of the class of KA.

599

ཧེ་ཀ་ཨ་ཧི་ཀ་གཉིས་ཀྱིས་འོག་དང་སྟེང་དུ་ལྕགས་ཀྱུ་བཞིན་དགུག་པར་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། རྩ་བར་ རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་འཇུག་པ་དག་གིས་ས་བོན་གཉིས་ཀྱིས་སྟེང་གི་ས་བོན་གཉིས་སྟེང་དང་འོག་གཟིར་བར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ལས་དང་དབྱིབས་གཉིས་བཟའ་བར་བྱའོ། ། དེས་ན་ རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་མཚུངས་ཏེ་བཟོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཕྲལ་དུ་འཕོ་ཞེས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་འདིས་གོང་དུ་འཕོ་སྟེ། རྟག་ཏུ་གོམས་པ་ལས་འགྱུར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་འཕྲལ་དུ་འདག་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཡང་འཆད་བཞིན་ པ་དང་བྲལ་བའོ། ། ད་ནི་གོང་དུ་འཕོ་བའི་འབྲས་བུ་དང་ཉེས་པ་གསུངས་པའོ། ། ལྷ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་འཁོར་དང་གཙུག་ལག་ཁང་འཇོམས་པ་དང་བྲམ་ཟེ་གསོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕ་དང་། མ་དང་། བླ་མ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་གསོད་པའི་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་བྱེད་ པ་དང་སྡིག་པའི་བློས་དགེ་བ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཆོམ་པོ་ཡང་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ཏེ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པ་དང་སྡིག་པའི་བཤེས་ཀྱིས་གཟུང་བ་སྡིག་པའི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མི་འགྲུབ་སྟེ།

With the two syllables he-ka and a-hi-ka, one should summon [the winds] from below and above like a hook; this is the certainty. Regarding the root text, the phrase "the maṇḍala of wind" and so forth is easy to understand. Likewise, the phrase "of the yogi" and so forth means that by means of the exhalation and inhalation, the two upper seed-syllables are to be pressed upon the two [lower] seed-syllables from above and below; this refers to consuming both the action and the form. Therefore, the "yogi" is equal to a buddha because of his forbearance. Likewise, "immediate transference" means that by this application one transfers upward; the intention is that this occurs through constant familiarization. Alternatively, all the misdeeds of yogis are immediately purified, and that is also free from [the need for] explanation. Now, the results and faults of the upward transference are taught. The phrase "gods and so forth" refers to those who destroy the Dharma wheel and monasteries, kill brahmins, and likewise commit the five acts with immediate retribution (ānantarya)—killing one's father, mother, guru, or an arhat—and those who, with a sinful mind, engage in non-virtue rather than the supreme virtue; and even thieves, through the power of ignorance, are attached to the minor enjoyments of desire and so forth. Such sinful persons, held by negative companions, will not achieve [success].

600

དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་སྐྱེས་པ་གང་དག་ འདི་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་ཆོམ་པོ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཡང་དག་པར་གོང་དུ་འཕོ་བས་བདེ་བར་གཤེགས་པ་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། སྡིག་པས་གོས་པ་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་གསོད་པ་ལ་ སོགས་པའི་ཉེས་པ་དེས་གོས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ལ་སྲིད་པའི་དངོས་པོ་རིང་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། ཅི་སྟེ་གལ་ཏེ་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་སྐས་ཀྱི་ཐིམ་པའི་རིམ་པ་བཞིན་རིགས་ན། དེ་ཇི་ལྟར་སྡིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྲོལ་བར་འགྱུར། དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་དགེ་བ་བཅུའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བཟུང་བས་གྲོལ་ལོ་ཞེ་ན་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་འདམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འོན་ཀྱང་དུས་གང་དུ་འཕོ་བ་དང་ཉེ་བའི་དུས་དེར་རང་གི་སེམས་དང་ལྷར་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར། དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ མངོན་དུ་བྱེད་དོ། ། དེ་ལ་དཔེ་ནི་བདག་གི་སྡིག་པ་ནི་འདམ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་པདྨ་དྲི་མ་མེད་པ་མཛེས་པ་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལུས་དྲི་མ་མེད་པ་དེ་ལྟར་སྡིག་པ་ཕྱིས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་དེ། སྡིག་པའི་སྐྱེས་བུ་ཉིད་སྡིག་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ལམ་བཟང་པོ་ ནས་གོང་དུ་འཕོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། འོན་ཀྱང་དེའི་དུས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་དེའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་གྱི་རང་བཞིན་རྣམས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་རིགས་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་གཞན་རྣམས་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གདུལ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་དེ།

Nevertheless, as for those men: The phrase "by this" means that even those who have not been separated from the minds of robbers and the like will, through the excellence of the path, truly ascend and attain the state of the Sugata, the Buddha Vajradhara, and so forth. One might ask: "Are they not stained by sins such as killing a deity? If so, will they not remain far from the reality of existence? If they were to remain so, then, like the steps of a ladder, it would be logical; but how could those whose nature is sinful be liberated?" In order to show the paths of action such as the ten virtues, if one asks, "At that time, are they liberated by adopting the paths of the ten virtues and so forth?" it is said: "Just as mud..." and so on. However, at the time when the transference is near, in order to purify one's own mind as a deity, one manifests the paths of action such as the ten virtues. In this regard, the analogy is that one's own sins are like mud, and just as a stainless, beautiful lotus arises from it, the stainless body of wisdom is likewise produced. Because sins are subsequently abandoned, one acts exactly as it has been taught; the sinful person themselves becomes sinless, by the characteristic of ascending through the excellent path. However, at that time, consciousness itself becomes that very nature; it does not become its former natures. Because of that family, one performs the activity of training others in subsequent births through that very [wisdom].

601

བདག་ཉིད་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ དགོངས་པའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། མདོར་བསྡུས་པའོ། ། རྒྱས་པ་ནི་རྟོག་པ་ལྔ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུང་བར་གསུངས་པ་སྟེ། དེར་སྒྲུབ་པ་པོས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། བདག་གིས་ཀྱང་དེ་ཉིད་དུ་བསྡུས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྣ་ཚོགས་པས་བསྟན་ཏོ། ། ད་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་གོང་དུ་ འཕོ་བ་ལས་གོམས་པའི་དུས་སུ་རྣལ་འབྱོར་པ་བསྒྲུབ་བྱ་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པ་གསུངས་པ། རྣལ་འབྱོར་བསྒྲུབ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཁྱོད་དེ་བཞིན་དུ་གོ་རིམ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འཆད་བཞིན་པ་དེ་ཉོན་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མའི་གཟུགས་སུ་བསྐྱེད་དེ། དེས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་འཆད་བཞིན་པ་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བཤད་དེ། དེ་ཡང་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རྟོག་པ་གསུམ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པ་དེར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ ཅད་སྔོན་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། འོན་ཀྱང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཞེས་པ་ནི་རྟོག་པ་བདུན་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པར་བརྩེགས་པའི་ཡི་གེ་བརྒྱད་ཇི་ལྟར་བསྡུས་པ་དེའི་ས་བོན་རྣམས་དགོད་ཅེས་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་ བསྒོམ་པ་འདིར་དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མའི་ཡི་གེ་ནང་གི་དོན་གསུངས་པ། དེའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་གསུངས་པ།

The intention is: "for the sake of accomplishing the self." The remainder is easy to understand. This is the summary. The detailed explanation is stated to be in the fifth chapter of the Kalpa, where the practitioner should learn it. I, too, have taught it there through various condensed verses. Now, regarding the meditation for those yogis who have previously practiced the transference of consciousness and for whom the object of accomplishment has arisen in that way, it is said: "The yoga of the object of accomplishment," and so forth. This should be connected as: "O Vajragarbha, listen to this suchness being explained according to the sequence." Furthermore, through the very meditation with aspects, one generates the wisdom ḍākinī form. Therefore, the yogi explains the form of the self from the explanation of the maṇḍala; that should be understood from the second chapter of the third Kalpa previously mentioned. All the characteristics thus explained, such as "as before," are easy to understand. However, regarding the "eight seed syllables of those," and so forth, the "vowels and consonants" refers to the intention that one should arrange the seed syllables of the eight stacked letters as they were condensed in the third chapter of the seventh Kalpa. Likewise, regarding the outer meditation, the inner meaning of the wisdom ḍākinī's syllables is explained here; it is explained in terms of that meaning.

602

ཆུ་ཤིང་མེ་ཏོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་རྣལ་འབྱོར་ལ་སློབ་པའི་ཕྱིར་གང་ཆུ་ཤིང་གི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་འཕྱང་བཞིན་པ་འོག་ཏུ་བལྟས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྩ་ཧཱུཾ་ ཞེས་པ་ནི་མིང་ཅན་དེ་བཞིན་དུ་བརྟེན་པའི་སྦྱོར་བས་གི་ལྟ་བུའི་ཚིག་ཕྱིས་པས་ཆུ་ཤིང་མེ་ཏོག་གོ། ། དེ་ཡང་མི་ཤིགས་པ་ཞེས་པའི་ཐིག་ལེའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་པདྨ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་མི་གསལ་བའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་སྙིང་གི་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བྷ་གའི་རྣམ་པ་བརྗོད་དོ། ། དེའི་དབུས་གོང་སྐྱེས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྲོག་གི་རླུང་ངོ་། ། གཞག་ཅེས་པ་ནི་མི་སད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། མི་གཡོའི་སྦྱོར་བས་སྲོག་གི་རླུང་བརྟན་པའོ། ། དེའི་དབུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡེ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་སྟོང་པ་དང་སྙིང་ རྗེའོ། ། ལྷན་ཅིག་པ་ཞེས་པ་ནི་མི་བྱེད་པས་སོ། ། ནིའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་གྱུར་པ་སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེའོ། ། དེ་ཡང་དངོས་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། སྲོག་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་མི་གཡོ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ སྐུ་རོ་གཅིག་པར་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཉེ་བར་འཚེ་བ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཆེན་པོའི་ས་ཐོབ་ནས་འཚེ་བ་མེད་པའོ། །

Regarding the phrase "the flower of the plantain tree" and so forth: here, for the sake of training in yoga, it is so called because it hangs downward like the flower of a plantain tree. The term "HŪṂ" refers to the channel; by applying the method of reliance in that manner, the word "like" is elided, resulting in "the flower of the plantain tree." Furthermore, that is the indestructible drop (bindu). In its center, "lotus" refers to the unmanifest great bliss. In its center, "of the heart" expresses the bhaga-form of the dharmadhātu. In its center, "the one born above" is the vajra-like life-force wind. "Placed" refers to the absorption of non-wakening, wherein the life-force wind is stabilized through the yoga of immovability. Regarding the phrase "in its center" and so forth: "wisdom and consciousness" refers to the nature of insight and method, and emptiness and compassion. "Together" means they are inseparable. The particle "ni" is used for the sake of definitive restriction. Likewise, the first of all things is emptiness and compassion. Furthermore, "things" refers to wisdom and consciousness, because they depend upon the life-force. Therefore, "immovable" is the wisdom of clear light, the single taste of the dharmakāya. "Free from harm" means that once the stage of the Great Vajradhara is attained, there is no harm.

603

དེས་ན་ཕྱི་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་དང་པོ་གོམས་པའི་དུས་སུ་གསུངས་པའི་རིམ་པས་ནང་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་བསྒོམ་པ་བྱས་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ཉིད་ ལ་མོས་པས་ཕྱིའི་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། འདིར་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་མོས་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ལས་རིང་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་རྣམས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འོད་ཟེར་གཅིག་ནི་ ཉི་མ་བཞིན་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པས་སྤྲས་པའི་འོད་ཟེར་དེ་རྣམས་ལས་སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་ཐམས་ཅད་བསྲུངས་པར་འགྱུར་རོ། ། གཉིས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་ཞེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཁམས་སའི་ཡོན་ཏན་སྐྱེ་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ནང་དུ་ཐིམ་པས་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཆུ་ལས་འབྱུང་ བ་ཕྱེ་མ་ལེབ་མར་མེ་ལ་ཐིམ་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་གཉིས་ཀ་བསམ་པ་ལས་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་སོ། ། དེ་ཡང་གནས་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་ས་དང་ཆུའི་རང་བཞིན་མེ་དང་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་བསམ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་གཟུགས་སྐུ་རུ་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ཕྱིའི་རང་བཞིན་སྤྲོས་ཤེ་ན་གསུངས་པ། སླར་ཡང་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་སྒོང་སྐྱེས་བཞིན་རླུང་གི་འཁོར་ལོ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའོ། ། བསམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་རྣམ་པར་སེམས་ཉེ་བར་དགོད་ཅིང་དེའི་དབུས་སུ་མེ་བསམ་ མོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་སྙིང་གི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ལས་སྤྲོས་པར་བྱའོ། །

Therefore, regarding the phrase "the external" and so forth: at this point, during the initial stage of familiarization, one should meditate through internal yoga according to the sequence previously taught. At that time, through devotion to that very [internal reality], one should meditate on the forms of the external wisdom ḍākinīs and so forth; this is how it should be applied. Here, the term "two" refers to the two types of light rays that proceed from wisdom and consciousness because they move far beyond mere conceptual devotion. One light ray is like the sun, adorned with various colors; through the emanations of those rays, all locations are protected. The second is that which is called "the locations," which is the arising of the qualities of the earth element of the great elements. Therefore, by dissolving within, they arise from the water of one's own mind, just as a moth is absorbed into a lamp. Thus, "from the contemplation of both" refers to wisdom and consciousness. Furthermore, for the sake of the entities of the two locations, they become the maṇḍalas of fire and the sun, which are the nature of earth and water. Moreover, "contemplate" means that the forms of wisdom and consciousness should be emanated as the rūpakāya. If one asks how the external nature is emanated, it is said: "Furthermore, the maṇḍala of wind" means that one should first meditate on the wheel of wind, just as in the case of birth from an egg. "Should be contemplated" means that one should settle the mind in its aspect and contemplate fire in its center. Likewise, because it was previously taught, one should emanate from that dharmadhātu, which is the nature of the heart.

604

དེ་ནས་མེའི་དབུས་སུ་ཉི་མ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་པདྨའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལས་སྤྲོ་བར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཉི་མའི་དབུས་སུ་ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལི་སྔོན་དུ་ཐིག་ལེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ རྣལ་འབྱོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་འཇུག་པ་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེ་དང་ལྡན་པའི་ས་བོན་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་མི་ཤིགས་པའི་ཆུ་ཤིང་གི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་དམར་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ ལས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཆོས་དང་གཉིས་མེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཧཱུཾ་ཞེས་པ་ཡི་གེ་ལྔའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱི་རོལ་དུ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་བཟླས་པ་གསུངས་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་གསུངས་པའི་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་མཚོན་བྱའམ། ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་ས་བོན་གཉིས་མེད་པར་སོན་པའམ། དེའི་དབུགས་དང་སེམས་དག་དེའི་ཚེ་སླར་མང་ཡང་རྩ་གཉིས་པ་རྣམས་ལ་འཕོ་བའི་དུས་སུ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། པུལླཱི་ར་ལ་སོགས་པ་གནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་རྣམས་སུ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ ཕྱིར་རྩ་རེ་རེ་རྣམས་ལ་འཕོ་བའི་དུས་སུ་དེ་ལྟར་གསུངས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་སུ་རྩ་གཅིག་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣལ་འབྱོར་ལ་གོམས་པའི་ཕྱིར་གཉིས་པ་ལས་འབྱུང་བས་ན་འབྱུང་བ་སྟེ། དལ་ ཞིང་དལ་བས་རླུང་རྣམས་འབྱུང་བའོ། །

Then, regarding "the sun in the center of fire," this should be emanated from the previously mentioned great bliss of the lotus. Likewise, "in the center of the sun" is for the purpose of teaching the yoga of the āli and kāli preceded by the characteristic of the bindu; the meaning is "for the sake of the unmoving exhalation and inhalation." That itself is the wisdom body (jñānakāya) of the yogi. "The seed-syllable endowed with that" is like the previously mentioned akṣobhya (indestructible) plantain flower. "Its redness" refers to the saṃbhogakāya, which, for the sake of great compassion, is non-dual with the dharmakāya of the wisdom body. Thus, "HŪṂ" is the meaning of the five syllables. Regarding the recitation of the nirmāṇakāya outside of that, the passage beginning with "the yogi" and so forth refers to the illustration of the emanation and withdrawal mentioned here, or the non-dual attainment of the seed-syllable of wisdom. At that time, although the breath and mind are again manifold, they occur during the time of transference into the second channels and so forth. If one asks how that is, it is said: "in the twenty-four places such as Pullīra," and so forth. Therefore, it is taught that way during the time of transference into each of the channels, because it is said, "especially by the yogis." At that time, because the channels are non-dual and because of familiarity with yoga, they arise from the second; thus, "arising" means the winds arise slowly and gradually.

605

འཇུག་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་བསྡུ་བ་ན་འབྱུང་བ་དང་འཇུག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ས་བོན་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་བཞིན་དུ་མི་ཤིགས་པ་ཞེས་པ་གཉིས་མེད་པའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་འབྱུང་བས་བསྣུན་བཞིན་པ་ཞེས་པ་ནི་འབྱུང་བས་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་ ལས་དབུས་སུ་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་བསྣུན་ཏེ་སྲོག་ཕྲ་མོས་བསྐུལ་བ་དེ་དབུས་སུ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ་སྙིང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིར་སྙིང་གི་ཡེ་ཤེས་སྔོན་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེའི་སྤྲོ་བའི་དོན་དུ་བསྣུན་བཞིན་པ་དང་སྤྲོ་བ་དེ་ཡང་ ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། མེ་ཏོག་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་པདྨ་དང་ཨུཏྤ་ལའི་འདབ་མ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་གཅིག་ལ་གཅིག་རྒྱས་པ་དེ་ལྟར་འདིར་རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བ་དེ་རྣམས་གསལ་བཞིན་པ་དེའི་རང་བཞིན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་འོད་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་སྡུད་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ས་བོན་བཟླས་སོ། ། འབྱུང་བའི་སྐད་ཅིག་ལས་བྱུང་ཞིང་དེ་ཡང་སྡུད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་ལས་འཇུག་པའོ། ། དེ་ཡང་འཇུག་པ་འོག་གི་ཆ་ལས་འབྱུང་བའོ། ། དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་བཞི་ བཟླས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་སོ། ། དེ་འབྱུང་བ་དང་འཇུག་པའི་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་སྲོག་གི་རང་བཞིན་གྱི་སྐད་ཅིག་རྣམས་ལས་བདག་ཉིད་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱས་ཏེ། སྐད་ཅིག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ལ་ཡང་བདག་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་རང་བཞིན་ཞེས་དགོངས་སོ། །

Regarding "entering" (praveśa), when summarized, it refers to the emergence and the entry. Likewise, "the seed of wisdom" (jñānabīja) is, as before, the indestructible (akṣara) non-duality. "Striking while emerging from its center" refers to the moment of entering through the elements. How is it that the absorption of the seed of wisdom abiding in the center is struck and impelled by the subtle life-force (prāṇa)? It is said: "In the heart," and so forth. Here, the wisdom of the heart is primordially the nature of the dharmadhātu. For the purpose of its radiation, it is struck and radiated. What is that? It is said: "Like a flower." Just as the petals of a lotus or an utpala flower unfold one after another in a single state, so too, the moving and non-moving [elements] are clearly manifest. Viewing that nature as one's own self becomes the luminosity (prabhāsvara) of the nature of wisdom. Likewise, "arising from the elements" means that through the exhalation and inhalation of breath, the seed of wisdom is recited. It arises from the moment of emergence and is also withdrawn. Likewise, it enters from the moment of entry. Furthermore, that entry arises from the lower part. Thus, through the four moments of the specific recitation, it is "the emergence and entry." This means that from the moments of the nature of the life-force, having externalized the self, one intends that all twenty-four moments are of the nature of the seed of wisdom.

606

གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་སྐད་ཅིག་ཉི་ཤུ་ རྩ་བཞི་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་བོན་བཟུང་ན་དེའི་ཚེ་འགྱུར་བ་དང་འཇུག་པ་དག་གིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་རྣལ་འབྱོར་པ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་སྟེ། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་རྒྱུ་ཡིས་སོ། ། དེས་ ན་ཡང་བེམས་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤངས་པ་བེམས་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རྒྱུན་གྱིས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་འདི་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་བསྒྲུབས་པ་དེ་ལྟར་དེ་ ཉིད་ཀྱིས་ན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་འཇུག་པར་བརྗོད་པས་ཀྱང་མཚོན་བྱ་མཚོན་པས་རྣལ་འབྱོར་པས་བྱ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཅིག་ཅར་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་དག་གིས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པས་འགྱུར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། འབྱུང་དང་འཇུག་པའི་སྦྱོར་ བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་འཇུག་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་བོན་གཉིས་ཀའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་སོ། ། མཉམ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་བསྒོམ་པ། ། ཞེས་པ་ལ་དེ་ཁོ་ནའི་སྒྲས་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། ། དེ་རྣམས་ལ་ཕན་པ་མི་འཆི་བར་བྱེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བདེ་བའི་རང་ བཞིན་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྒོམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངང་ཚུལ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེས་ཀྱང་རབ་ཏུ་སོན་པའི་མཐར་ཐུག་པས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་བྱ་ཞེས་པའོ། །

If one were to ask: "If the seed of wisdom is grasped for twenty-four moments, what is the purpose of the processes of emergence and engagement?" it is said: "The characteristics of the elements," and so forth. Here, the yogi does not pass into nirvāṇa at all times, because of the cause of benefiting sentient beings. Therefore, having abandoned the absorption of the insentient, through the continuity of the spontaneously present absorption of the non-insentient, it is of the nature of great bliss. At that time, just as the seed of wisdom and consciousness is accomplished through the nature described by the characteristics of the elements and so forth, by that very fact, one should understand that the yogi acts by means of the illustration of the illustrated through the expressions "emergence" and so forth, and "engagement." If one asks: "How does one engage with the elements and so forth through the seeds of wisdom and so forth simultaneously?" it is said: "By the application of emergence and engagement," and so forth. Thus, one abides in the absorption of both the emergence, the engagement, and the seed of wisdom. Regarding "meditating on the suchness of equality," the term "suchness" refers to the aggregates and so forth. One will experience at all times the nature of the bliss of equality, which brings benefit and immortality to those aggregates. That which possesses the disposition of the suchness of the meditation on the aggregates and so forth is so described. By that, one should make everything non-referential through the ultimate of thorough arrival.

607

དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱང་འོད་ གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཞུགས་པས་མཆོག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། གསུངས་པ། མཉམ་གཞག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་པས་མཆོག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འོད་ གསལ་བ་དེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་བསྒོམས་པས་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་བསྒོམ་པ་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་དངོས་པོ་ཞེས་པ་སྟེ་ཡང་དག་པར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བའོ། ། དེས་ན་འགྲུབ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཡང་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན་གསུངས་པ། དེ་ནས་སྒྲུབ་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གྲུབ་ནས་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་བླ་ན་མེད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ཆོ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས་སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་ ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། (ད་,དེ་)ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི། ། ཤེས་བྱ་ཆེན་པོ་རྟག་བྱེད་པ། ། དེ་འཇུག་སྲིད་པའི་ཕ་རོལ་འགྲོ། ། བསམ་མི་ཁྱབ་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ། ། དེ་ཡིས་ཀྱང་ནི་སེམས་ཀྱི་ རྒྱུད། ། ཀུན་ནས་མཚུངས་མེད་ཐར་པའི་ཕྱིར། ། མྱ་ངན་འདས་པར་དེ་ཤེས་བྱ། ། ཀྱེ་མ་སྙིང་རྗེ་རྙེད་དཀའ་ཉིད། ། ད་ནི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་དང་ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ངན་པའི་ལྟ་བ་གཞོམ་པར་བྱ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་ལྟ་བ་གཞག་པའི་ཕྱིར།

Therefore, because yogis also enter into the suchness of all phenomena through the suchness of luminosity, with reference to the meaning of that supreme nirvāṇa, it is said: "In meditative equipoise," and so forth. This means that by means of the luminosity characterized by supreme nirvāṇa attained through meditative equipoise, [the goal] is reached. Likewise, "by meditating on the entity" refers to the very meditation previously described, which is the yogis' activity of individually analyzing the essence of the entity as the authentic body of wisdom. Thus, "it will be accomplished," and so forth, refers to the attainment of the fruit, which is not otherwise. Then, what should be done next? It is said: "Then the practitioner," and so forth. Having accomplished [the goal], the yogi’s emanation body (nirmāṇakāya) displays unsurpassed miraculous powers, magical feats, and so on, whereby the qualities of a Buddha—such as the ten powers and the fearlessnesses—will be realized. The rest is easy to understand. As it is also said: "The yogi who constantly engages with the great object of knowledge of wisdom, He goes to the far shore of existence and attains the inconceivable state. By that, for the sake of the utterly peerless liberation of the mental continuum, He should be known as one who has passed into nirvāṇa. Alas! Compassion is indeed difficult to find." Now, in order to destroy the inferior views of the knowledge of the non-Buddhists and the Hearers (śrāvakas), and to establish the view of authentic knowledge:

608

དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཡེ་ཤེས་གཟུགས་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་འཁོར་བར་གནས་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡུན་རིང་པོར་བྱ་བ་དང་། དེའི་ཚེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཕྱོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་བྱའོ། ། འདིར་སྔོན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དེ་སླར་ཞེས་པ་ནི་ ཡང་ངོ་། ། མར་མེ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི། མར་མེས་མེ་ལོང་ལ་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བརྟེན་པར་བྱའོ། ། སེམས་ཀྱིས་ནི་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ལས་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ། སྔོན་བཞིན་ཚོགས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་གསལ་སྣང་བཞིན་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་ཡང་དེ་ལྟར་བྱས་ནས་ མར་མེའི་རྣམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ནི་གསལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དོན་དུ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་ཞུས་པ་གསུངས་པ། ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མར་མེའི་རྣམ་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་ པ་ཡིན་གྱི། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ལ་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་གལ་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་མར་མེ་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཚུལ་ལོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ལེགས་པར་ བཤད་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཞེས་པའི་ཚིག་མེད་དོ། ། ནི་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འཆད་བཞིན་པའི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་བསྡུའོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཞུས་པ་ལ།

Then, the passage beginning with "Thus" and so forth was spoken. Here, "the form of wisdom" refers to the yogis remaining in saṃsāra to act for the benefit of sentient beings for a long time; at that time, those who are inclined toward nirvāṇa should perform this. Here, because absorption is first attained, "that again" means once more. "Like a lamp" means that just as a lamp causes a reflection to appear in a mirror, one should rely upon it in that manner. "By the mind" means that for that reason, the action should be performed; the meaning is that one should act with clear appearance in the manner of the previously mentioned accumulations. Furthermore, by acting in that way, reliance upon the absorption in the form of a lamp will become clear. For that purpose, Vajragarbha’s request was spoken. Regarding the passage beginning with "Hearer" and so forth: here, if for a time the Blessed One spoke of that wisdom in the form of a lamp for the benefit of the hearers, it was not spoken for those who rely upon perfectly complete awakening. Therefore, if it is the case that the nirvāṇa of the hearers is the method of the imagined lamp, likewise, it is because it was spoken as being well-explained among the hearers. Thus, the word "Vajragarbha" is not present [in the original]. "Ni" should be understood as a restrictive particle. By the word "and so forth," the generation of wisdom by the non-Buddhists who are being explained is included. Therefore, regarding this request:

609

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་གསུངས་པ། སེམས་ནི་ཤེལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་དང་པོ་ཉིད་དུ་རིགས་ཀྱི་བུས་ཤེལ་ལྟ་བུའི་སེམས་བརྟན་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་སྔོན་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་གང་དག་སྔོན་གྱི་ཐ་མལ་པའི་གནས་ སྐབས་ཀྱི་དུས་སུ་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ལས་དེ་རྣམས་མར་མེའི་རྣམ་པ་ཞེས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལ་མར་མེ་བསྟན་པས་གསལ་སྣང་དམིགས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་སེམས་འདི་བརྟན་པར་བྱས་ནས་སོ། ། བསམ་པར་ བྱ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་གསལ་བར་འགྱུར། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ནི་མེ་ལོང་དང་མར་མེ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་དག་གིས་ལས་གང་སྤྲོས་པ་སྟེ། འདིར་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རྫུན་པ་བརྟགས་ པའོ། ། དེས་ན་ལས་ཀྱིས་ཚོགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། ། དེས་ན་དེ་ལྟར་དམིགས་ནས་ཞེས་པ་ནི། ལས་ཀྱི་ཚོགས་རེ་རེའི་དུས་རྣམས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རེ་རེ་གསུངས་པ། སྤྲོས་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་པས་སོ། ། དེ་ཡང་ལས་ནི་མེད་ཅིང་བྱེད་པ་མེད། ། ཡིད་ལས་འཁྲུལ་ཅིང་རྣམ་པར་འཁྲུལ་གང་གི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དང་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཟད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རང་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་སྦྱར་རོ། །

The Blessed One has spoken: "The mind is like crystal," and so forth. Here, at the very beginning, the son of noble family should stabilize the mind, which is like crystal. Furthermore, one should practice absorption (samādhi) as before. Following that, those various actions—such as pleasure and suffering—performed by the body, speech, and mind during the time of the previous ordinary state, are described as "the form of a lamp." This means that by presenting a lamp to a mirror, a clear appearance is perceived. Having thus stabilized the mind, one should reflect: the entities arising from the mind will become clear. Mind and mental factors are like a mirror and a lamp. Therefore, "all conceptual elaborations" refers to the actions elaborated by mind and mental factors; here, all of those are false imputations. Consequently, the collection of actions is erroneous. Thus, "having observed in that way" refers to the teaching of a specific absorption for each moment of each collection of actions: "Conceptual elaboration is itself the absence of elaboration." This is because the mind has entered into absorption. Furthermore, "there is no action and no agent"—because the mind is deluded and utterly confused—this means that through the authentic absorption of the non-elaborated mind, the obscurations to the knowable and the obscurations of action are exhausted. For that very reason, it is called "the yoga of the nature" and so forth. Therefore, it should be understood that this does not exist for the hearers (śrāvaka) and others.

610

འདིར་གང་དེ་ལྟར་བྱས་པས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེའི་ཚེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲ་དོན་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་མས་ཞུས་པ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་གིས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་ཞེས་པའོ། ། ཁྱད་པར་ཕྱེ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་གྲགས་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་མུ་སྟེགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བའོ་ཞེ་ན་གསུངས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་པ་འདི་ནི་ལན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ འགྲོ་བ་ལྟར་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་འབྱུང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔ་འཆད་བཞིན་པ་ལས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་བྱུང་ ཞིང་དེ་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། དེར་དཔེར་གསུངས་པ། ལྷ་ཡི་ཡེ་ཤེས་གསང་བར་བསྟན། ། ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་ལ་གདོང་ལ་སོགས་པའི་ཆ་ཤས་ཞེས་པའི་སྣང་བ་རྫུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། འདི་ནི་གསུང་གཅིག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ནས་ ནི་ཡེ་ཤེས་སྣང་བར་བསྟན་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་བཞིན་དུ་མར་མེ་དང་མེ་ལོང་དག་གིས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པའོ། ། དེས་ན་དང་ཞེས་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ལྷ་ལ་སོགས་པ་གསང་བའི་ཡེ་ཤེས་ལས་བྱུང་ཞིང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཇོམས་ཏེ། ཡང་སྡིག་པའི་ལས་ཀྱིས་ དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །

Here, if it is asked: "If all conceptual elaborations are thus ceased through non-conceptualization, then at that time the term 'wisdom' (jñāna) would be meaningless," the Yoginī asks: "O Blessed One," and so forth. "By what" means "by what cause." "Distinguished" refers to what is renowned in the world. If it is asked, "Does that also appear to non-Buddhists and the like?" the response is: "The Blessed One replied," and so forth. Here, by the term "wisdom," the movement of all sentient beings is meant. Furthermore, entities arise from the conceptualization of the mind preceded by wisdom. Likewise, "five aspects" is said because it demonstrates the five types of wisdom that are about to be explained. Therefore, for all sentient beings, [phenomena] arise from the nature of wisdom, and they also arise from that very nature. Regarding this, an example is given: "The secret wisdom of the gods is shown." This is certain because, just as the appearance of parts such as a face in a mirror is false. This is one explanation. Similarly, in another [context], "wisdom is shown as appearance" means that, as before, through the lamp and the mirror, the characteristics of perfectly complete awakening are attained. Therefore, the word "and" is used for the sake of inclusion. Thus, gods and so forth arise from secret wisdom and are destroyed by that very same [wisdom]; yet, through sinful actions, they will experience the sufferings of the hells and so forth.

611

དེ་བཞིན་དུ་དམན་པས་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དབུལ་པོ་སེམས་དམན་པ་ནོར་ལ་འདོད་པས་ཡི་དྭགས་ཀྱི་ཡིད་ཤེས་ཀྱིས་ཡི་དྭགས་སུ་སྐྱེའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་འཇིགས་པ་ལས་དུབ་པར་འགྱུར་ བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། བྱོལ་སོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་པ་ལ་རྣམ་ལྔས་ནི་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་སེམས་ལས་འགྲོ་བ་ལྔ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་རྣམས་སུ་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་དང་། ཁྲོ་བོ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ ཤེས་ཀྱིས་བསྐྱེད་ནས། སླར་ཡང་འཁོར་བ་རྣམས་སུ་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ། བེམས་པོ་ལྐུགས་པ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་ཚེ་ཡེ་ཤེས་ཅན་དེ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ ཅན་གྱི་རྒྱུད་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་བེམས་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུད་དེ་ལས་ཡང་བེམས་པོའི་ཁམས་འབྱུང་སྟེ། སེམས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ ལྟ་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་བས་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བ་ལྔ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་དེ་རྣམས་ཡེ་ཤེས་གང་གང་གིས་གྲོལ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉེས་པས་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་ལ་དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཅེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ལ་གོམས་པ་ལས་ཏེ། དེ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་ལས་སོ། །

Likewise, "by the inferior" refers to impoverished sentient beings with inferior minds who, through their craving for wealth, are born as hungry ghosts by means of the mental consciousness of a hungry ghost. Similarly, it is so called because the minds of sentient beings become weary from the generation of [mundane] resolve and from fear. The phrase "animals and so forth" is easy to understand. Likewise, regarding "the fivefold," the phrase "by the fivefold" means that the five classes of beings arise from one's own mind. In this context, having been generated by the predispositions of the past and by the wisdom of wrathful deities and so forth, one again experiences the sufferings of the hells and other realms within saṃsāra. At that time, that wisdom which is like an inanimate, mute object does not liberate the possessor of wisdom. Why is that? Because the mind is of the nature of being both one and many; the mental continuums of sentient beings, along with the mind and mental factors, are also diverse. Alternatively, from that continuum of inanimate wisdom since beginningless time, the inanimate elements arise again, because it is said to be "without mind" and so forth. Therefore, if all views such as those of Īśvara and so forth result in the five classes of beings, then at that time, by what specific wisdom are they liberated? It is said: "That very wisdom is the distinction," and so forth. "Wisdom" refers to the wisdom of hatred and so forth that arises through the faults of the predispositions. Regarding "that very distinction" for those [beings], it arises from training in yoga, and that, in turn, arises from the excellence of compassion.

612

དེས་ན་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་བཅོས་ཁྱད་པར་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཚུལ་ལས་ཏེ་མདོར་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ སངས་རྒྱས་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་གྲོལ་བ་མེད་དོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། འདིར་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོ་སོའི་དབྱེ་བ་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་ལུང་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་གྲགས་སོ། ། འདིར་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་འབྱུང་བ་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་ པའི་མཐའ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་བཅོས་ཞེས་པ་ནི་གང་གསུངས་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་ཐུན་མོང་གི་ཚིག་གོ། ། འོན་ཀྱང་དེའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཚིག་གིས། རྣལ་འབྱོར་བསྟན་བཅོས་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། ། དེས་ན་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ་ངའི་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་གཏོགས་པར་ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་མ་བསྐུལ་བ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་རྣམས་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་བྱེ་བ་སྟོང་ཕྲག་ཏུ། ། ཞེས་པ་དང་སྦྱར་རོ། ། དེ་བས་རྣལ་འབྱོར་པ་བསྟན་བཅོས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པའོ། ། དེའི་ཕན་ཡོན་གཞན་ཡང་གསུངས་པ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་མ་རྟོགས་པར་གྲོལ་བ་མེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱིའི་བསྟན་བཅོས་རིང་པོར་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། ། གར་ཞེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མའོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་ནི་གསུངས་པ། མུ་སྟེགས་བྱིས་པ་མི་ཤེས་པ། ། ཤེས་པ་ངན་པས་རྟག་ཏུ་བསྒྲིབས། ། བདག་ཀྱང་དེ་ཡིས་ཕུང་བྱེད་ཅིང་། ། གཞན་ཡང་ཕུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །

Therefore, the phrase "the specific treatise of yoga" refers to the system of the yogic scriptures; it is a brief presentation. For that reason: "Without the wisdom of a Buddha, there is no liberation." If one asks why, it is because here there are specific divisions of emptiness, which are well-known within the scriptures. Here, [these divisions] are the "endowed with the supreme of all aspects," the "first of all phenomena," and likewise the "limit of reality," the "dharmakāya," and so forth. Alternatively, the term "treatise of yoga" is a general expression for what is taught in the Yogācāra. However, by way of its specific terminology, "treatise of yoga" refers to the Mantra Mahāyāna. Thus, regarding the phrase "birth" and so forth, the word "mine" implies that as long as sentient beings are not exhorted by the wisdom of the Omniscient One, they will not be liberated. This is to be connected with the phrase, "through thousands of millions of births." Therefore, the phrase "for the yogi, the treatise" and so forth refers to the accomplishment of the wisdom of the Omniscient One. Furthermore, its benefits are taught: "Because without realizing that, there is no liberation, one should completely abandon external treatises for a long time." The word "gar" means "momentarily." The rest is easy to understand. Thus it is also said: "The ignorant, childish non-Buddhists are always obscured by inferior knowledge; they ruin themselves and also ruin others."

613

དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་ཐབས་རྟག་ཏུ། ། རྣལ་འབྱོར་སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་བྱ། ། ཡེ་ཤེས་ཆད་པས་བསྣུན་བྱ་ཡི། ། རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་ཆད་པས་ མིན། ། བསམ་གཏན་སྔགས་སོགས་ལས་ཀྱིས་ནི། ། ནུས་པ་རྣམས་ནི་འགྲུབ་པ་ཉིད། ། མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་གཞོམ་པའི་ཕྱིར། ། ཇི་སྐད་གསུངས་སོགས་ལས་ནི་བྱ། ། ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་བརྒྱད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་གང་ དུ་འཕོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མུ་སྟེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ངན་པ་བསལ་ཞིང་། དེ་རྣམས་སངས་རྒྱས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གཞག་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པ་མདོར་བསྟན་པ་སྟེ་གསུམ་པའོ། ། ། ། ད་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ལས་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔགས་བཟླས་པ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྙེད་སླ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་སྟེ་ཡང་སྔགས་བསྡུས་པར་ཅུང་ཟད་གསུངས་མོད་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདི་བསྡུས་ཏེ་གསུངས་པ། ཉོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་གཙོ་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཅན་རྣམས་ ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཅན་གྱི་གཙོ་བོ་དང་པོ་སྟེ། མཛེས་པས་ན་རྒྱལ་པོའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཞུས་པ་ཉིད་ལ་བོས་ནས། འཆད་བཞིན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉོན་ཞེས་སྦྱོར་རོ། ། དེ་ལ་ཨོཾ་བཛྲ་ཨ་མི་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མན་ངག་དེའི་ནི་བླ་མའི་ཁ་ལས་ཉེ་ བར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་རྫོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་གོ་སླའོ། །

By those very means, the yogi should always precede [the practice] with compassion. One should strike with the punishment of wisdom, not with the punishment of kings and the like. Through the activities of concentration, mantra, and so forth, powers are indeed accomplished. To destroy the non-Buddhists and others, one should perform the actions as they have been taught. This is the certainty. This concludes the third chapter of the eighth section of the King of Tantras, the Samputa-tilaka, which is a detailed commentary on the "Light of the Mind of Right View," concerning the transference of consciousness and the clearing away of the inferior wisdom of non-Buddhists, establishing them in the wisdom of the Buddhas. Now, in order to perform the activities of all the previously mentioned sādhanas, the recitation of mantras—which is very easy for yogis to obtain—is briefly taught in a condensed form. Regarding the words "Listen!" and so forth: "O Vajra Chief King" refers to the foremost of those possessing wisdom; he is a "king" because he is beautiful. Having addressed Vajragarbha himself, the instruction is to "listen to the characteristics of those being explained." In this context, "Oṃ Vajra-amṛta" and so forth are the pith instructions for all mantras, which should be indicated from the mouth of the Guru. Likewise, the conclusion of the section is easy to understand.

614

ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་བརྒྱད་པ་ལས་མདོར་བསྟན་པ་གསུམ་གྱི་མཐར་སྔགས་སླར་བཤད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པ་མདོར་བསྟན་པ་སྟེ་ བཞི་པའོ། ། ། ། ད་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པར་སྤྱོད་པའི་གནས་ངེས་པར་གསུངས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་རྟོག་པ་བརྒྱད་པའི་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་དགུ་པ་ལ་ འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཔའ་བོ་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཆ་ནི་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཨཱ་ལི་བུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ལ་ལར་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་གང་གི་ཚེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དེའི་ཚེ། ཨཱ་ལི་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ཉིད་སྒྲའི་རང་བཞིན་དུ་བརྗོད་དོ། ། དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསམ་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་སོ། ། དེའི་ཚེ་བུང་བ་ཞེས་པ་ནི་བུང་བ་བཞིན་པ་ཡང་དག་པར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་སོ། ། དེ་ཡང་བུང་བ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་དགོངས་པས་བཤད་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཞབས་བཅུ་དྲུག་གིས་འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་གོ། ། ཕྱག་ཉི་ཤུ་ རྩ་བཞིས་ལུས་ཀྱི་ཁམས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་དང་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཟླ་ཕྱེད་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ། །

This is the fourth chapter, the brief exposition titled The Appearance of Mindfulness of the Correct View, a detailed commentary on the re-explanation of the mantras at the conclusion of the three brief expositions from the eighth chapter of the King of Tantras, the Bindu of Union. Now, in order to demonstrate the activity of teaching the definitive locations for the conduct of a yogi who is in meditative equipoise in the nirmāṇakāya, the passage beginning with "Then, Vajragarbha" and so forth is spoken. The word "then" (tatas) introduces the ninth chapter following the eighth. Furthermore, "Vajragarbha" and so forth are to be understood literally. Likewise, "hero" (vīra) refers to one who is victorious in the battle against all afflictions (kleśa); this is intended to mean that he is the nature of both primordial wisdom (jñāna) and consciousness (vijñāna). Regarding the passage beginning with "Therefore, there is no part," and "The bee of the vowels" and so forth: by the phrase "in some places" through the miraculous power of emanation, at whatever time those [vowels] occur, then "vowels" (āli) are expressed as the nature of all syllables. Thus, one understands all phenomena (dharma) to be inconceivable. At that time, "bee" (bhṛṅga) refers to the emanated mind of the Buddha, which is the nature of primordial wisdom, just like a bee. Furthermore, "the bee Vajrabhairava" is explained through intentional language (saṃdhyābhāṣā) as the Blessed One Vajrabhairava, whose sixteen legs represent the sixteen transmigrations. His twenty-four arms represent the twenty-four elements of the body and the twenty-four half-months of the twelve months.

615

ཞལ་དགུས་ནི་ལུས་ཀྱི་སྒོ་དགུ་སྟེ། དེ་ལ་སོགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། འཇིགས་བྱེད་ནི་རྡོ་རྗེའི་རླུང་ངོ་། ། མི་ཕྱེད་པས་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཨཱ་ལི་ནམ་མཁའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ནི་བདུད་རྩི་ལྔའི་ཆོ་གའི་ཁྱད་པར་གྱི་བདུད་རྩིའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དུས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། མ་ལུས་པ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ལུས་ ལས་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལུས་ལས་དེ་དག་འབྱུང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གསང་འཛིན་པ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཉིད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་མེ་ཞེས་པ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མདོར་བསྟན་པ་གསུངས་པའི་སླར་བཤད་པའོ། ། རྩ་བའི་ དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་དབུ་མ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། དེའི་རྩ་བ་སྟེ་མགོ་དེའི་དབུས་སུ་ཐིམ་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རླུང་དང་མེ་ཞེས་པ་དེ་ལ་རླུང་ཞེས་པ་ནི་ཡའོ། ། མེ་ཞེས་པ་ནི་ར་སྟེ། དེ་གཉིས་གཅིག་པའོ། ། དངོས་པོ་ནི་རླུང་དང་མེའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བཅུ་བདུན་ཞེས་པ་ནི་ཧའོ། ། རྡོ་རྗེ་མའི་ས་བོན་ཞེས་པ་ནི་ཨུའོ། ། དེ་ཡང་གྱ་གྱུ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐིག་ལེ་སྒྲ་ཞེས་པ་ནི་ཟླ་བ་ཕྱེད་པའི་ཆ་བྱད་དང་རི་མོ་སྟེ། ཐིག་ལེས་མནན་པ་དེའི་སྟེང་དུ་དགོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཆར་པའི་རྒྱུན་ཞེས་པ་ནི་ཧཱུཾ་བདུད་རྩི་འཛགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །

The nine faces represent the nine orifices of the body, and so forth, up to the infinite limit. Bhairava is the vajra wind. Because it is indivisible, it is a vajra. For that very reason, the passage beginning with "the vowels are space" and so forth refers to the nature of the nectar through the specific ritual of the five nectars; the meaning is the "coemergent time" of Vajrabhairava. This is because it is the nature of the dharmadhātu. "Without exception" refers to the sequence taught by the Buddhas, Bodhisattvas, and others. "From the body" means that these arise from the wisdom body of the yogins. "Holder of the Secret" means Vajragarbha himself. The passage beginning with "like fire" and "the aggregates" and so forth is an explanation following the brief summary that was spoken. "In the center of the root" refers to the central channel, the avadhūtī. "Dissolved in the center of its root"—that is, its head—is what is meant by that expression. Regarding "wind and fire," "wind" is the syllable ya, and "fire" is the syllable ra; these two are unified. The "entity" is wind and fire. Therefore, "seventeen" is the syllable ha. "The seed-syllable of Vajrī" is the syllable u. This is because it is said, "the crooked one is Vajrapāṇi." "The sound of the drop" refers to the shape and mark of the half-moon; it is placed upon that, pressed down by the drop. Thus, "the stream of rain" is because hūṃ is of the nature of dripping nectar.

616

དབྱངས་ ཡིག་དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཨའི་པདྨའི་དབུས་སུ་ཟླ་བ། ཟླ་བ་དེའི་དབུས་སུ་ཧཱུཾ་ཞེས་པ་གཟུང་བར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཡི་གེ་དྲུག་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་དྲུག་གོ། ། དེའི་ཀཱ་ལིའི་མེ་ཏོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཀཱ་ལི་ནི་ཀུ་མུ་ད་དང་ཨུཏྤལ་སོགས་པའི་མེ་ཏོག་སྟེ། ཤེས་རབ་གང་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེའི་ནི་ལུས་ཀྱི་མེ་ཏོག་རྒྱས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ཆོ་གས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་བསྐྱེད་དོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལས་བུད་མེད་ཀྱི་ སྒྱུ་མའི་གཟུགས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྷ་ག་རྣམས་སུ་སོང་བས་བརྒྱན་པ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་མང་པོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གསུངས་པ། ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ནི་དང་པོ་ཕ་དང་མ་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པའི་ཚེ་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་འདྲེས་པའི་དུས་དེར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཆུའི་རྒྱ་མཚོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་ཆུ་སྲིན་དང་ཉའི་མིང་ ངོ་། ། དེ་ཉིད་དུ་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཉིས་མེད་པའོ། ། ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་འདམ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་མེད་པའི་མིང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་དེར་ཐམས་ཅད་ནི་ཟླ་བའི་མེ་ཏོག་གོ། ། ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་གྱི་ཆུའི་ནང་དུ་ལྕུག་མ་སྣ་ཚོགས་པའི་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ། །

Regarding the "first vowel": it is the moon in the center of the lotus of the letter A. In the center of that moon, one should grasp the syllable HŪṂ. Thus, the six letters are the six wisdom elements of Vajradhara. Regarding the phrase "the flower of the kāli," and so forth: kāli refers to flowers such as the kumuda and utpala. That wisdom which is established therein is the blooming flower of the body, the ineffable of the ineffable Vajradhara, through the ritual of the nirmāṇakāya. Therefore, saṃsāra is generated. The phrase "not of all" means that from the wisdom of Vajradhara’s own nature, the illusory form of a woman arises. Likewise, it is intended that he is "adorned" by having entered the bhagas of all the yoginīs. Similarly, because he is born from the reality of Vajradhara, the establishment of the many oceans of wisdom is taught. Regarding the phrase "wisdom," and so forth: at the time of the initial union of father and mother, when the ālayavijñāna enters and the semen and blood mingle, it is because of the nature of that very water of wisdom. Therefore, it is the ocean of the water of wisdom. Likewise, because that very wisdom is the diversity of phenomena, it is given the names "makara" and "fish." Because one becomes unconscious in that very state, it is "non-dual." Just as "mud" is a name for the interior of the ocean, it is non-dual. Likewise, everything therein is the "moon-flower." It is just like the sprouts of various creepers within the water on the shore of the ocean.

617

བནྡུ་ ཞེས་པ་ནི་བནྡུ་ཀའི་མེ་ཏོག་བཞིན་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་སུ་འགྱུར་བའོ། ། ཁ་བྱེ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་པདྨ་རྒྱས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་གྲུ་འོག་གི་ཆ་ཞུམ་པའི་རྣམ་པ་ལ་སྟེང་གི་ཆ་ཡངས་པར་འགྱུར་རོ། ། སྦྲང་རྩི་ཞེས་པ་ནི་མངལ་དུ་ཟླ་བ་གཅིག་སྦྲང་རྩིའི་རྣམ་པར་འགྱུར་རོ། ། ཀཱ་ལི་ཞེས་པ་ནི་བདུད་རྩི་དེ་ཉིད་ལ་རང་འབྱུང་ཐིམ་པའོ། ། མེ་ཏོག་ཆུ་ཞེས་པ་ནི་སྡོང་བུའི་མེ་ཏོག་སྟེ། ཀུ་མུ་ད་དང་ཨུཏྤལ་བཞིན་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་དོན་ཐམས་ཅད་རྣལ་འབྱོར་པས་བླ་མའི་མན་ངག་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ད་ནི་སྔོན་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གསུངས་པ། གཉིས་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དག་ལས་ཆོ་ག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་གཉིས་ མེད་པ་འབྱུང་བའོ། ། བདུད་རྩི་ཆུ་ཡི་ཆོ་ག་མཆོག། ཅེས་པ་ནི་ལྔ་པའི་དོན་ལ་དང་པོ་སྟེ། ཆོ་གའི་མཆོག་ལས་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་གཉིས་མེད་པ་ལས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དང་པོ་རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩི་ཞེས་པ་ནས་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ ཤེས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ། ཡེ་ཤེས་བདུད་རྩི་བྱིན་གྱིས་བརླབས། ། ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་རུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་གནས་ཞེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མ་ལུས་ཆུའི་དབྱིབས་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་གནས་ཞེས་པའོ། ། དེ་ བཞིན་དུ་ཡང་མ་ལུས་ཆུའི་དབྱིབས་ནས་ཞེས་པ་ནི།

Banda means that, like the bandhūka flower, the mind becomes attached to the mental continuums of various sentient beings through compassion. Kha-byed means the blossoming of the yoginī’s lotus. Likewise, just as the lower part of a boat in the ocean sinks while the upper part becomes wide, so it is. Sbrang-rtsi (honey) means that in the womb, for one month, it takes the form of honey. Kāli means that very nectar dissolves into the self-arisen. Me-tog chu (flower-water) refers to the flower of the stalk; like the kumuda and utpala, it is the nature of all the channels that has arisen. In the same way, the yogi should understand all internal meanings through the oral instructions of the guru. Now, for the sake of the cause of that which was previously born, the result is taught: "Born from the two," and so forth. Here, from wisdom and method, preceded by the ritual, the non-dual arises. "The supreme ritual of the nectar-water" uses the first case in the sense of the fifth; "from the supreme ritual" means from the non-dual primordial wisdom (jñāna). Likewise, from "first, the vajra nectar" up to "is the appearance," is the primordial wisdom of the great elements. Similarly, "blessed by the nectar of primordial wisdom" means that the bodhicitta abides in the form of primordial wisdom within the avadhūti. Likewise, "from the shape of the water without exception" means that the bodhicitta abides in the form of primordial wisdom. Likewise, "from the shape of the water without exception" means:

618

འབྱུང་བ་ལྔ་ལས་བྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་འབྱུང་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སླར་ཡང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ཁམས་བཞི་དེར་ཐིམ་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ཟད་པར་འགྱུར་ཏེ། མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ས་ནི་དབང་པོའི་གཟུགས་ཅན་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གཉིས་མེད་པའི་སྦྱོར་བས་སྐུ་བཞི་སྤངས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོར་ཞུགས་ནས། ཧཱུཾ་གི་གླུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཟུགས་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་གླུས་སད་པར་བྱེད་དོ། ། དེས་མཉེས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བཞུགས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གླུ་གསུངས་པ། བཛྲ་ཧཱུཾ་པུ་ར་ཨ་པ་ ཧཱུཾ། ཞེས་པ་དེ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀྱེ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་གཙོ་བོ་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེར་གཅིག་པའོ། ། ལོ་ཡ་ཎ་དཾ་ཤ་ཎ་ཡི་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཁྱོད་སྟོང་པ་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྟོང་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་བཞེངས་ཤིག་པའོ། ། ཨ་ཁ་རུ་བྷ་རུ་སྭཱ་ཧཱ་ཧཱུཾ། ཞེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་གྱིས་མི་འགྱུར་བ་ཁྱོད་གོམས་ཤིག་པའོ། ། པུ་ཎ་བི་ལཱི་ས་ཎ་ཡེ་ཤེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྦྱར་རོ། ། བྷཱ་བཱ་བྷ་བ་བྷ་ཛི་ཨ་ཞེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ པ་ཉིད་གཉིས་མེད་པའི་གཉིས་པ་གྱིས་ཤིག་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རོལ་ཅིག་ཅེས་དགོངས་སོ། །

That which arises from the five elements and is derived from them is thus called "derived from the elements." Likewise, when the four elements such as water dissolve back into that [source], all things are exhausted, because their nature is impermanent; this is the certainty. "Earth is the form of the sense faculties" means that through the union of the coemergent non-dual, the four bodies are abandoned. The meaning of that very point is that after the Blessed One has entered the Great Nirvāṇa, the songs of the yoginīs awaken the forms of all the Tathāgatas, beginning with the song of "Hūṃ." By being pleased by that, the Blessed One, who is the nature of all the Tathāgatas, remains present at all times; this is the meaning. Likewise, the song is spoken: "Vajra hūṃ pura apaha hūṃ," and so forth. This refers to the single-pointed absorption in the supreme joy of the principal [deity] and the utter emptiness. "Loyana daṃśanaye" means: because you are not empty, the entire world is also empty. Therefore, arise so that those worldly beings may see [you]. "Akharubharu svāhā hūṃ" means: practice you, whose nature is the coemergent wisdom that is unchanging. "Puṇavilīsanaye" means: apply the wisdom of emptiness. "Bhāvābhava bhaji a" means: make the coemergent itself the second non-dual. Therefore, the intention is "play!" (or "sport!")

619

དེས་ན་མ་ཛ་བི་ཛ་ཎ་ཨེ་ཞེས་པ་ནི་དབུ་མའི་ཚུལ་གྱིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྫོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིམ་པ་ཤེས་པའོ། ། དེར་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། བྷ་ཎ་ ཛི་ཨ་ཨ་རུ་ས་པུ་ཞེས་པ་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ངག་ཏུ་བཟླས་པ་དེ་ཆོམ་ཤིག་པའོ། ། གང་གཞོམ་ཞེ་ན་གསུངས་པ། ཤེ་ཤོ་བི་རྩིན་ཏེ་ཨ་ཡེ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ལྔ་བཅུ་རྣམས་ཀྱི་མགོ་བོ་ཆོད་ཅིག་པའོ། ། དན་དྷ་ལིང་གེ་ཎ་ཛེ་ཨུ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་གཉིས་འཁྱུད་པའི་ སྦྱོར་བས་བདག་གིས་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་སྟེ། སྒྲོལ་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་བརྒྱད་ལ་འདོད་པ་སྤྱོད་ཅིག་པའོ། ། ས་ལི་ལཱ་ཀ་ཛི་མ་ཡེ་ཞེས་པ་ནི་རོལ་བའི་རྒྱུད་འདོད་པ་སྤྱོད་ཅེས་པའོ། ། དྷ་མ་ཨ་དྱེ་དྱ་སུ་བཱ་བི་ཨ་ཡི། ཞེས་པ་ནི་ཀྱེ་ གཙོ་བོ་དག་པོ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བླུད་ཅིག་པའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན་མུ་ཁཱ་བི་བ་བི་ཨ་སེ་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཅག་རྣལ་འབྱོར་མས་ཐར་པ་ཐོབ་པའོ། ། སྲུབ་པ་དང་བསྲུབ་པས་ཐ་མལ་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་དོན་གསུངས་པ། སུ་ཧ་སཾ་སཱ་ར་བི་མོ་ཏི་ཨ་ཞེས་པ་ནི་ཐ་མལ་པའི་བདེ་བས་འཁོར་བ་ཐམས་ཅད་རྨོངས་པའོ། ། མུ་ཁ་བི་བ་ཛ་ཨ་ཡེ་ཞེས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སངས་རྒྱས་པ་ཆགས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་དེ་ རྣམས་ཀྱིས་ཐར་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ། ས་བ་སུ་ཎ་ས་ཧཱ་བི་ཛོ་ཡི་ཎ་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་སོ། །

Therefore, "ma ja bi ja ṇa e" means to know the stage of the perfection of the coemergent through the way of the Middle Way. Furthermore, because it is inexpressible, it is said: "bha ṇa ji a a ru sa pu," which means to destroy all the letters of the vowels and consonants. If one asks what is to be destroyed, it is said: "śe śho bi tsi nte a ye," which means to cut off the heads of the fifty letters. "dan dha liṅ ge ṇa je u" means that through the union of the two embracing, I roam together with the yoginīs; it means to engage in desire with the eight goddesses, such as Tārā and the others. "sa li lā ka ji ma ye" means to engage in desire within the Lalita-tantra. "dha ma a dhye dya su bā bi a yi" means, "O Lord, in order to engage in the conduct, grant the bodhicitta that is without the nature of phenomena." If one asks by what means, "mu khā bi ba bi a se" means that we yoginīs have attained liberation. The bodhicitta that arises from ordinary desire through churning and being churned is not [the true bodhicitta]. Its meaning is stated: "su ha saṃ sā ra bi mo ti a" means that all of saṃsāra is deluded by ordinary pleasure. "mu kha bi ba dza a ye" means that because non-Buddhists and other sentient beings with attached minds have abandoned liberation, they will experience the sufferings of the hells and so forth. "sa ba su ṇa sa hā bi dzo yi ṇa" means by the yogin whose nature is the emptiness of all.

620

མད་ཏ་བི་ནཾ་རྩི་ཨ་ཡེ་ཞེས་ པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་གིས་སྐུ་ཇི་སྲིད་ནམ་མཁའ་མི་འགྱུར་བ་སྒེག་པར་བྱ་བ་སྟེ། སྦྱོར་བ་འདིས་སྤྱད་པ་བྱ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། པ་ན་ཛ་བི་ཛོ་ཨི་ནི་བྷུ་དྷ་ཏད་ཏ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་ འབྱོར་མ་ལྔ་སངས་རྒྱས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའོ། ། ཏད་ཏ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེས་ན་ཨ་ལ་ཁི་ཨ་ཡེ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེའི་རང་བཞིན་ཏེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་ཡིད་ལ་གནས་ཞེས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ས་བྷ་མཱ་ཡེ་ བ་ཧཱུ་བི་ཧ་རུ་ཡ་ཞེས་པའི་རྣམ་པ་མང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒྱུ་མ་ཉིད་རྣམ་པའི་གཟུགས་དེའི་རྣམ་པས་སོ། ། སད་ཏ་བི་པཱ་ཙི་ཨ་ཡེ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱའོ། ། བཛྲ་པུ་སཱ་རི་ཡ་ཨ་ག་ཛུ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་རྡོ་རྗེས་གཞོམ་ པར་བྱའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱེད་པ་སྟེ། ངྷ་མ་བི་མོ་ཧི་ཨ་ཡེ་ཞེས་པ་ནི་བྱེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པས་ལྡོངས་པ་རྣམས་གསད་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པ་གསུངས་པ། ན་མ་ཏ་སུ་སཱ་རུ་ངྷ་མུ་ ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྙིང་པོའི་ཆོས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་ལ་ཡང་ཕྱག་འཚོལ་ཅིག་པའོ། ། ཛོ་ཨི་ནི་མུ་ཁེ་ཨ་ཡེ་ཞེས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་གང་གིས་ཐར་པར་འགྲོ་བ་འཐོབ་པས་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ཀླ་ཀློའི་ཆོས་རྣམས་དོར་ཅིག་ ཅེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ།

Madavinaṃtsi aye means that, according to the system of the Yoginīs, the single coemergent wisdom should adorn the body as long as space remains unchanging; it should be applied by practicing through this union. Panajavijo inibudhatattva means that the five Yoginīs, such as the Wisdom Ḍākinī and the others, are the nature of the five Buddhas. Tattva means the essence of the five wisdoms. Therefore, alakhia ye means that all sentient beings are of that nature, and one should abide in the mind in their form. Furthermore, sabhāmaye bahuviharu ya means that through the form of the various aspects of the very illusoriness of those many forms. Sadatvipāci aye means that sentient beings are to be ripened. Vajrapusāriya agaju means that the faults of cyclic existence for sentient beings are to be destroyed by the vajra. If one asks why, it is said: "One performs what is not to be done." Dhamavimohi aye means that those blinded by non-Dharma, such as hatred and the like, are to be slain. Regarding the teaching of the Dharma to them, it is said: namatasusārudhamu means "Prostrate also to that Buddha-Dharma, which is the essence of emptiness and compassion." Jo inimukhe aye means that by whichever union one attains liberation, one should discard the barbarian doctrines of Īśvara and so forth; this is the intended meaning. For that very reason, the Blessed One said:

621

རིགས་ཀྱི་བུ་གླུ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྡུད་པ་པོ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པའི་ཉེས་པ་སྤངས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིར་གསུངས་པ། དེ་ལྟར་རྒྱལ་བའི་གནས་སྣ་ཚོགས། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་རུ་བྱ། ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་མུ་སྟེགས་ཀྱིས། ། ཀླ་ཀློའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེན་པའི། ། མུ་སྟེགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་རྩོད། ། སྙིང་རྗེ་ཅན་གྱིས་རྟག་ཏུ་བྱ། ། མངོན་ཤེས་ ཐོབ་པ་རྣལ་འབྱོར་པས། ། ཆོས་ནི་གནས་པའི་རྒྱུ་རུ་བྱ། ། གལ་ཏེ་མངོན་ཤེས་མེད་ན་ནི། ། དེས་ནི་ལུང་གི་རྗེས་འབྲང་བྱ། ། དེས་ན་ལེགས་བསླབས་རྣལ་འབྱོར་དབང་། ། ཕྱི་ཡིས་བས་བསྟན་བཅོས་མཛེས་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་དགུ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པ་མདོར་བསྟན་པར་སྟེ་དང་པོའོ། ། ། ། ད་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་གཏོར་མའི་དེ་ ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཉོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོ་ག་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་རྒྱས་པར་རོ། ། དྲི་དམར་ཞེས་པ་ནི་ཙནྡན་དམར་པོ་ལ་སོགས་པས་མཎྜལ་བྱས་ནས། ཕྱི་རོལ་དཀར་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཙནྡན་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པས་བྱ་བའོ། ། དེ་བཞིན་ མཆོད་ཡོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་ཕྱི་རུ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་ནང་དུ་བལྟས་པས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། ཡེ་ཤེས་ལྕགས་ཀྱུའི་བྱེ་བྲག་ཉིད། ། ཅེས་པས་སྟོན་ཏེ།

"O son of good family, this song and so forth are easy to understand. The phrase 'the Blessed One' and so forth is for the purpose of dispelling the fault of [the teaching] being composed by the compiler himself. Here it is said: 'Thus, the various abodes of the Victors should be made the cause for sentient beings. Those who are attached to the barbarian dharmas of the non-Buddhists, such as Īśvara and the like, should always engage in debate with those non-Buddhists. This should be done by the compassionate yogi who has attained the superknowledges (abhijñā), making the Dharma the cause for its endurance. If one lacks the superknowledges, then one should follow the scriptures. Therefore, for the sake of the beauty of the treatises taught by the external [traditions], the lord of yogis is well-trained.' This is the certainty. This concludes the first chapter of the ninth section of the King of Tantras, the Bindu of the Union (Saṃpuṭatilaka-tantrarāja), titled 'The Illumination of Mindfulness of the Correct View,' which is an extensive commentary on the generation of all Tathāgatas. Now, in order to explain the reality of the outer and inner torma offerings, it is said: 'Listen!' and so forth. 'According to the ritual' means in detail. 'Red scent' refers to making a maṇḍala with red sandalwood and so forth. 'White on the outside' refers to doing so with white sandalwood and so forth. Likewise, from 'the offering water' and so forth, up to 'O Blessed One,' is the literal meaning for the outer [practice]. However, it should also be performed by looking inward; that very point is shown by the words: 'The specific variety of the wisdom hook.'"

622

དེའི་ཚེ་ཀྱེ་ཞུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ནི་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདིར་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་གྲགས་པ་རིགས་ལྔའི་རང་བཞིན་ལྕགས་ཀྱུ་ལྔ་ཤ་ལྔ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ། དེའི་རང་བཞིན་མར་མེ་ལྔ་ནི་ལྕགས་ཀྱུར་ ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྟ་བདུན་པ་ཉི་མ་དེའི་རང་བཞིན་རྟའི་ཤ་འོད་དཔག་མེད་དོ། ། གཉིས་པ་སྒྲོལ་མ་ཞེས་པ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་བ་ལང་གི་ཤའོ། ། གསུམ་པ་ཆེན་པོ་རུ་ནི་འདོད་པ་ཞེས་པ་ནི་མིའི་ཤ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ ཀྱི་རང་བཞིན་ཤ་ཆེན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཞི་པ་མང་པོ་ལས་སྐྱེས་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རང་བཞིན་གླང་པོ་ཆེའི་ཤའོ། ། ལྔ་པ་བྱིས་པ་ཞེས་པ་ནི་གཙོ་བོའི་རང་བཞིན་ཁྱིའི་ཤ་ཞེས་པ་སྟེ་ཡི་གེའི་དོན་ཏོ། ། ངེས་པའི་དོན་དུ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་ནི་ཁུ་ བའོ། ། སྒྲོལ་མའི་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རླུང་གི་རང་བཞིན་གྱིས་འོག་དང་སྟེང་དུ་འབབ་པའོ། ། ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ་ཧ་མི་ཤིགས་པའོ། ། མང་པོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་སྲོག་བརྟན་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱིས་པ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ རྡོ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་རྩ་ནས་མི་འཛགས་པའི་ས་བོན་འགུགས་བཞིན་པའོ། ། དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རིགས་ལྔའི་དབྱེ་བས་བདུད་རྩི་ལྔ་རྣམས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་པ་རྣལ་འབྱོར་ པ་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བྱའོ། །

At that time, [the passage] beginning with "O, it is asked" and so forth is as follows. Likewise, what the Blessed One spoke begins with "the first" and so forth. Here, the five hooks, which are the five meats and the nature of the five families renowned in the world, are the Tathāgatas. Their nature, the five lamps, should be understood as the hooks. In that regard, "the Lord of Beings" refers to the horse-flesh of the seven-horsed Sun, which is Amitābha. "The second, Tārā" refers to the cow-flesh, which is the nature of Amoghasiddhi. "The third, the Great One, is Desire" refers to human flesh, which is the nature of Vairocana. Likewise, "the fourth, born of many" refers to elephant flesh, which is the nature of Akṣobhya. "The fifth, the Child" refers to dog flesh, which is the nature of the Principal One; this is the literal meaning. In the definitive sense, "the Lord of Beings" is the semen. "Tārā" is that very [semen] flowing downward and upward by way of the nature of the wind. "The Great One" is Vairocana, the indestructible ha. "The Many" is Akṣobhya, because of the application of the stable life-force, the identity of consciousness. "The Child" is Ratnasambhava, who is summoning the non-leaking seed from the vajra-ratna channel. "Those" and so forth refers to the five nectars through the divisions of the five families. "Great Wisdom" refers to the mirror-like wisdom and so forth. All yogins who rely on such an application should be satisfied.

623

དེའི་ཕྱི་རུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བྱ་ཞེས་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་གང་གིས་ནི། འདིར་གསུངས། དབྱངས་ གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དབྱངས་ཡིག་བཅུ་གསུམ་པ་ཨོཾ་ཞེས་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ཟླ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཐིག་ལེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་རབ་སྦྱོར་བས། ། ཞེས་པ་ནི་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཟུང་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་ རིམ་པའི་སྔོན་དུ་གསུངས་པ་དང་། འཆད་བཞིན་པའི་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བྱའོ། ། སླར་ཡང་བདུད་རྩི་ལྔའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་གསུངས་པ། སྤར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤར་བས་ཞེས་པ་ནི་དགུག་པའི་སྦྱོར་བས་འོག་དང་སྟེང་གི་མཉམ་པའི་དུས་ སུ་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་དག་ལྟེ་བའི་གནས་སུ་ཕྲད་པར་བྱའོ། ། དེས་ན་ཅུང་ཟད་མེའི་དུ་བ་འཐུལ་ཏེ། དེས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཅུང་ཟད་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་རབ་ཏུ་སོན་པའི་ཕྱིར་འབར་བ་ཉིད་དོ། ། འབར་བ་ལས་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དྲོ་བར་ འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་བདུད་རྩི་རྫོགས་ནས་དེས་ཚིམ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་དག་པའི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་དང་རྩ་རྣམས་ཀྱང་ཤེལ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་དམིགས་པར་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་རྡོ་རྗེ་རྩའི་སྦྱོར་ བས་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་དབུས་སུ་མྱང་བར་བྱ་ཞེས་པའོ། ། ཡོ་བྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།

Outside of that, for the sake of sentient beings and so forth, one should perform all the offerings and so on. Likewise, regarding the statement "one should satisfy all the deities through the inner self," at that time, by means of whatever appears, it is said here: "with a single melody," and so forth. Because the thirteenth vowel, oṃ, is applied, the moon—the bodhicitta drop—arises. Furthermore, "through the excellent application of āli and kāli" refers to the sequence of entry, which was previously taught for the purpose of grasping the exhalation and inhalation, and which will be explained as satisfying all the deities. Again, the application of the sādhana of the five nectars is taught: "by drawing up," and so forth. "By drawing up" means that through the application of summoning, at the time of the equality of the lower and upper [channels], the prāṇa and apāna should be made to meet at the location of the navel. By that, a slight smoke of fire arises, and through that, one will experience a slight appearance of jñāna. Then, because it has fully arrived, it blazes. From that blazing, the entire collection becomes warm. In that way, once the nectar is perfected, one should satisfy [the deities] with it. Likewise, "knowing" means that for the sake of the pure application, all natures and the channels should be visualized as being like crystal; this is the certainty. Regarding "of that," and so forth, it means that through the application of the vajra channel, one should taste [the nectar] in the center of the avadhūtī. Regarding "the requisites," and so forth:

624

ཡོ་བྱད་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་བཟའ་བ་དང་བཟའ་བ་མ་ཡིན་པ་ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྦྱིན་པའོ། ། ལྷག་མ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱོགས་སྐྱོང་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་གཏོར་མ་ སྦྱིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། གཉིས་པ་དཔའ་བོ་དང་དཔའ་མོའི་དབང་ཕྱུག་གི་འཁོར་ལོ་ཉིད་དུས་སུ་ཚིམ་པར་བྱའོ། ། གཡོན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱིའི་དཀྱིལ་ འཁོར་ཙནྡན་དམར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཚོན་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་ནག་པོ་དྲག་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་མཆེ་བ་གཙིགས་མའི་མཐར་ཐུག་པའི་ལྷ་དང་ལྷ་མོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡང་དག་པར་མཆོད་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནང་དུ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རྩ་སུམ་ ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡང་དག་པར་མཆོད་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནང་དུ་མངོན་དུ་གསུངས་པའི་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཚིམ་པར་བྱའོ། ། དེ་དག་ནི་བསྡུས་པའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་རྣམས་བསྡུས་ན་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པའི་ དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་རྒྱུ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔའི་རང་བཞིན་རྩ་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེས་ན་ལས་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། སྦྱོར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི། ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྩ་ཐམས་ ཅད་དེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་གཅིག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་གཞུག་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དང་དེར་དེའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །

"All requisites" refers to the offering of food and non-food externally according to the ritual. "Remnants" refers to the offering of the torma to all the bhūtas, such as the guardians of the directions. For that very reason, the "outer maṇḍala" is of two types: the colored-powder maṇḍala and, secondly, the wheel of the lords of heroes and heroines, which should be satisfied at the proper time. The passage beginning with "left" and so forth is easy to understand. Thus, the outer maṇḍala is illustrated by colored powders such as red sandalwood. In its center, one should perfectly worship the thirty-two gods and goddesses, beginning with Kṛṣṇarudra and ending with Daṃṣṭrākarālinī. Likewise, internally, one should perfectly worship the thirty-two channels previously mentioned. Similarly, internally, one should satisfy those thirty-two channels mentioned earlier. These are the summary. Regarding the passage beginning with "the five ḍākinīs" and so forth: when those are condensed, the five maṇḍalas of Jñānaḍākinī and the others circulate. Likewise, "that very [nature]" refers to all the channels, which are the nature of the five maṇḍalas. Therefore, "all actions" refers to the performance of pacifying and so forth; this is certain. Regarding the "yoga maṇḍala": it is all the channels, the nature of which is body, speech, and mind. Their unification is the entry into the avadhūtī. It is the maṇḍala, and for that reason, it is the nature of all yoga maṇḍalas.

625

དེས་ན་རྒྱལ་ཆེན་མོ་ནི་བདག་མེད་མའི་གཟུགས་ཀྱི་ཤེས་རབ་བོ། ། རྡོ་རྗེའི་དབང་ཕྱུག་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་སོ། ། གཙོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་སེམས་དཔའ་སྟེ། དབང་ཕྱུག་མི་འཛགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། འདིར་སྤྱོན་ཅིག་ཅེས་པ་ནི་སྤྱན་དྲངས་པ་སྟེ། ཨོཾ་ཀཀྐ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེའི་ངེས་པར་གསུངས་པ་བརྗོད་ པ། ཨོཾ་ཞེས་པ་ཡི་དབྱངས་རྣམ་པ། ། འདིར་ནི་ལུས་ལ་དམིགས་པར་བྱ། ། ཀ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་བསྣུན་པ་ཡིན། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་དྲང་བ་ཡིན། ། བ་གཉིས་ཤེས་པ་སྟེང་འོག་ཏུ། ། སྣལ་མའི་དབུས་སུ་རྒྱུ་བར་བྱ། ། རྡོ་རྗེའི་ལམ་དང་རྐན་དབུས་སུ། ། བདེ་ བ་ཡི་ནི་ས་བོན་ཅིང་། ། ཁ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ནི་དེར། ། འདི་ལྟ་བུ་ཡི་རྟོག་པ་བཟའ། ། དེ་ཉིད་བདེ་བ་ཀུན་མཁྱེན་གྱིས། ། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གདུག་པ་བཟའ། ། ཧ་ན་ཧ་ན་སྔོན་འགྲོ་བ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་སྦྱོར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ། གྷ་གཉིས་ཤེས་པའི་མིང་གིས་ ནི། ། འབྱུང་དང་འཇུག་པའི་ལས་བྱེད་པའོ། ། གྷ་ཧ་ཡ་ནི་སྟོང་པའི་སེམས། ། ཨ་མུ་སེམས་ཅན་གྲངས་མེད་པ། ། ཤཱནྟིཾ་འཁོར་བ་གཟུང་བའི་ཕྱིར། ། ཀུ་རུ་སྙིང་རྗེ་རྟོགས་པའོ། ། ཧཱུཾ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་མེད་སེམས། ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་འང་དེར་ཐིམ་པ། ། ཕཊ་ཅེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ། ། གཉིས་མེད་མཛེས་པ་ལས་ནི་སད། ། ཛཿཞེས་པ་ནི་འདིར་ཀུན་དུ། ། མཁའ་འགྲོ་མཁའ་འགྲོ་མ་ནི་དགུག། ས་ཧ་ཞེས་པ་བདེ་བ་ཉིད། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་ལྷ་ཐམས་ཅད། ། དེ་ཕྱིར་བདུད་རྩི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བསམ་ གཏན་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའོ། །

Therefore, the Great Queen is the insight in the form of Nairātmyā. The Vajra Lord is the element of wisdom. The "Principal One" is Vajrasattva; the intention is that he is the "Lord" because he does not leak. The rest is easy to understand. Here, "come here" is the invitation, beginning with "Oṃ kakkā" and so forth. To express the definitive meaning of that: Oṃ is the form of the vowels; here, one should focus on the body. With the two Ks, there is the striking; the bodhicitta is drawn up. The two Vs are the consciousness [moving] above and below; one should cause it to flow through the center of the channel. In the vajra path and the center of the palate, it is the seed of bliss. The two Khas are there; one should consume such conceptualizations. That very bliss, the Omniscient One, consumes the ferocity of the sense faculties. Preceded by hana hana, for the sake of realizing the union of the coemergent, by the name of the two Ghas, one performs the actions of arising and entering. Ghaya is the empty mind; amu is the countless sentient beings. Śāntiṃ is for the sake of grasping saṃsāra; kuru is the realization of compassion. Hūṃ is the non-dual mind; mental factors also dissolve into that. Phaṭ is likewise; one awakens from the beauty of non-duality. Jaḥ is here, everywhere; the ḍākas and ḍākinīs are summoned. Saha is bliss itself; all the deities, such as the aggregates and so forth. Therefore, regarding "amṛta" and so forth, "dhyāna" is what was previously explained.

626

དེས་ན་བདུད་རྩིས་ཁ་བཀང་ཞེས་པ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྫོགས་པར་རབ་ཏུ་སོན་པར་བྱས་པས་དེའི་ཚེ་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཏོར་མ་སྦྱིན་པའི་ཚིག་གསུངས་པ། ལྟོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ལ། ལྟོས་ཤིག་དག་པ་ཡི་ནི་ཆོས། ། ཞེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ཆོས་འདི་ལ་རྟོགས་ཤིག་པའོ། ། གང་དག་གི་ལམ་བཟང་པོ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་དེ་དག་གི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡུལ་ཅན་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའོ། ། དེས་ན། འདི་ ལ་རྣམ་རྟོག་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཛགས་པར་སྦྱོར་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རེས་འགའ་ཡང་འཁོར་བར་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་བྲམ་ཟེ་ཞེས་པ་ནི་གཏི་མུག་གོ། ། ཁྱི་ཞེས་པ་ནི་ཕྲག་དོག་གོ། ། གདོལ་པ་ཞེས་པ་ ནི་ཞེ་སྡང་ངོ་། ། རང་བཞིན་གཅིག་པས་ཞེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པས་གཅིག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། ལྷན་ཅིག་བཟའ་ཞེས་པ་ནི་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་བཟའ་བའོ། ། ཕྱིའི་དོན་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན། ། གཞན་ཡང་ཕྱི་རུ་པདྨའི་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། གང་གིས་ཕྱི་དང་ནང་གི་ནི། ། དེ་བཞིན་གཏོར་མ་གཏོང་བྱེད་པ། ། དེ་འདིར་ཉོན་ནི་མི་མོངས་ཤིང་། ། སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོས་གཟིར་མི་འགྱུར། ། དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་མ་མཆོག་སྟེར། ། ཞིང་སྐྱོང་བདག་ཉིད་ཆེ་སོགས་ཀྱིས། ། སྒྲུབ་པོ་གང་ དུ་གནས་ཀྱང་རུང་། ། རྟག་ཏུ་དེ་ལ་སྲུང་བར་བྱེད། ། དངོས་གྲུབ་བརྒྱད་ནི་གྲུབ་པ་ཡིས། ། སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ཀུན་དབང་འགྱུར། ། དེར་ནི་བསྟོངས་དང་གྲོགས་བྱེད་པར། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་སོམ་ཉི་མེད། །

Therefore, regarding the phrase "the mouth filled with nectar," this refers to having fully perfected the absorption (samādhi); the subsequent passage beginning with "at that time, if..." is easy to understand. Similarly, the words for offering the torma are spoken: "Look!" and so forth. Regarding "Look at the pure dharma," this means: "Realize this dharma of the Joyous Ground (pramuditā)." For those who are oriented toward the excellent path, at all times the subject and so forth are assembled. Thus: "In this, there is no conceptualization," which means applying oneself without wavering in any respect. Therefore, one never applies oneself to cyclic existence (saṃsāra) even momentarily regarding objects and so forth. In this context, "brahmin" refers to delusion (moha); "dog" refers to envy (īrṣyā); and "outcaste" refers to hatred (dveṣa). "Of a single nature" means by the single nature of the coemergent (sahaja). "Eat together" means to consume delusion and the rest. The external meaning is literal. Furthermore, the external circling of the lotus and so forth is easy to understand. As it is also said: "Whoever offers the torma Both externally and internally, Will not be afflicted here, Nor oppressed by the ocean of existence. The supreme yoginīs will grant them [attainments], And the great field-protectors and so forth Will always protect that practitioner, Wherever they may dwell. By accomplishing the eight common siddhis, They will gain mastery over all in other births. There is no doubt that they will provide Support and companionship to the practitioner."

627

ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་དགུ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་ པ་གཉིས་པ་བླ་ན་མེད་པའི་གཏོར་མ་སྦྱིན་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པ་མདོར་བསྟན་པ་སྟེ་གཉིས་པའོ། ། ། ། ད་ནི་བྲིས་སྐུ་དང་གླེགས་བམ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པའི་འབྲེལ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསང་བའི་པདྨ་ བདེ་བ་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཤེས་གཉེན་ཅན་ཞེས་པ་ནི་བློ་བྱང་བའོ། ། དཔའ་བོའི་རས་ཞེས་པ་ནི་གཡུལ་དུ་བསད་པའི་རས་སོ། ། བུད་མེད་མེ་ཏོག་ཅེས་པ་ནི་རང་བྱུང་མེ་ཏོག་གོས་པའི་རས་སོ། ། ཁྲག་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་མིའི་ཁྲག་ གིས་བྱུག་པའོ། ། སི་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་མེ་ཏོག་གོ། ། ག་པུར་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྲེས་པའོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་བཤང་བ་དང་གཅི་བ་བསྡུའོ། ། ཁ་ལག་མ་བཤལ་ཞེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་གཙང་སྦྲ་མེད་པ་དེ་ཉིད་གཙང་སྦྲའོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། འདིར་གསུངས་པ། རང་བྱིན་བརླབས་པས་བྲིས་སྐུ་བ། ། ཡན་ལག་དྲུག་གིས་བྲིས་པའི་ལས། ། འཇུག་པ་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། རང་སྣང་གིས་ནི་ཚོན་གྱིས་བྲིས། ། དེར་ནི་རི་མོ་བྱེད་པ་ཡང་། ། ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་རང་སེམས་ཉིད། ། ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་མཐོང་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་གླེགས་བམ་དུ་ནི་གསུངས། ། སོར་མོ་བཅུ་གཉིས་འགོག་པའི་ཕྱིར། ། སྲོག་ནི་གླེགས་བམ་མིང་ཅན་ནི། ། ཡེ་ཤེས་སྐུ་ནི་རྟོགས་བྱེད་པའོ། །

This is the second chapter of the ninth kalpa of the King of Tantras: The Union of the Bindu (Saṃpuṭatilaka-tantrarāja), titled "The Brief Exposition of the Correct View: The Illumination of Mindfulness," which is an extensive commentary on the offering of the unsurpassed bali. Now, in order to demonstrate the connection for engaging in the activities of painted images and volumes, it is said: "The secret lotus, Sukhāvatī," and so forth. "Possessing a spiritual friend" means one whose intellect is trained. "Hero’s cloth" refers to cloth from one slain in battle. "Woman’s flower" refers to cloth stained with natural menses. "Great blood" means smeared with human blood. "Sihā" refers to a woman’s flower. "Camphor" refers to the mixed bodhicitta. By the word "and so forth," excrement and urine are included. "Not washing hands or mouth" means that the very lack of constant ritual purity is itself purity. The rest is easy to understand. Regarding this, it is said: "Through self-consecration, the painted image is made; The activity of painting is performed with the six branches. That engagement is the Blessed One; Painted with colors that are one’s own manifestations. There, the painter as well Is the very nature of one’s own mind, the object of knowledge. The Blessed One is the nature of wisdom, Because he sees the characteristics of the objects of knowledge. That very [wisdom] is spoken of as the volume, Because it restrains the twelve fingers. The life-force named 'volume' Is that which realizes the wisdom body."

628

ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་ པོའི་རྟོག་པ་དགུ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བྲིས་སྐུ་ལ་སོགས་པ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པ་མདོར་བསྟན་པ་སྟེ་གསུམ་པའོ། ། ། ། ད་ནི་ཕྱིའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བདེ་བ་བཟུང་བ་ལ་རོལ་ མོ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེ་རྣམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁ་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྲིས་སྐུ་གླེགས་བམ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་མདོར་བསྟན་པ་གསུམ་གྱི་མཐར་སླར་བཤད་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ཁ་སྦྱོར་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་གཉིས་སུ་འདུས་པས་ དེའི་ཚེ་མཚན་ཉིད་མི་འཇིགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔགས་ཀྱང་ཨ་ར་ར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་དེ་གཟུང་བར་བྱའོ། ། ལྷག་མ་ནི་བླ་མའི་མན་ངག་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སླར་ཡང་སྔགས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཅང་ཏེའུ་བརྡུང་བ་དེའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ། འདིར་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་གང་གིས་འཆད་བཞིན་པའི་ཅང་ཏེའུའི་མཚན་ཉིད་དེས་བསྒྲུབས་པས་མཁའ་འགྲོ་མ་ཐམས་ཅད་འགུགས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ཤི་རི་ཥ་སྐམ་པོའི་རྩ་བའོ། ། མ་ལ་ཡར་སྐྱེས་ཙནྡན་དམར། ། ཞེས་པ་ནི་ཙནྡན་དམར་པོ་ ལྔས་བྱའོ། ། གཞན་ཞེས་པ་ནི་ཐོད་པ་ལས་ཅང་ཏེའུ་བྱ་བའོ། ། བརྡུང་ཞེས་པ་ནི་ཅང་ཏེའུ་བརྡུང་བ་དང་ལྡན་པས་སོ། ། གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་ཁ་སྦྱོར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀམ་པོ་ཛ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་བཀུག་ནས་འདོད་པ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །

This concludes the third chapter of the ninth kalpa of the King of Tantras, the Union of Drops, titled The Illumination of Mindfulness of the Correct View: An Extensive Commentary on the Determination of Painted Images and Other Matters. Now, in order to teach the various mantra syllables of music for enjoying the bliss of the union of external method and wisdom, the text says "The Union" (kha sbyor) and so forth. After the three chapters on the determination of painted images, books, and so on, the subsequent explanation shall be stated. Furthermore, "The Union" refers to the gathering of the two organs; at that time, it is for the purpose of not losing the characteristics. The mantra should also be grasped by the sound of "A-ra-ra" and so forth. The remainder should be understood from the oral instructions of the Guru. Furthermore, regarding the striking of the hand-drum (ḍamaru) with that very mantra, its characteristics are taught: "In that regard" and so forth. Here, "characteristics" means that by accomplishing the characteristics of the hand-drum being explained, one summons all the ḍākinīs. Likewise, "the Vajra-holder" refers to the root of a dry śirīṣa tree. "Red sandalwood grown on Mount Malaya" means it should be made from the five types of red sandalwood. "The other" refers to making the hand-drum from a skull. "Striking" means possessing the act of striking the hand-drum. The rest is easy to understand. Likewise, in order to perform the external union, one should summon the yoginīs of Kāmpilya and so forth, and enjoy desire.

629

དེ་བཞིན་དུ་ གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སློབ་དཔོན་ཁྲོས་པས་ཞེས་པ་(ན,ནི)། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཁྲོ་བོའི་ལྟ་སྟངས་སྦྱར་བ་དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་མ་མིག་ལས་འཆི་མ་འཛགས་ཤིང་ངུ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ནི་ཚིག་འདི་བརྗོད་དོ། ། ཁྲོ་བོ་སྔོན་པོ་མཛེས་པ་ཁྱོད། ། ཅེས་པ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ཁྲོ་བོ་མཛེས་པ་ དཔྲལ་བར་ཁྲོ་གཉེར་གྱིས་བརྒྱན་པ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། དམ་ཚིག་སྒྲུབ་པ་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཅག་ཐམས་ཅད་ཁྱོད་ཀྱི་དམ་ཚིག་བསྒྲུབ་པའོ། ། མཆིལ་ལྷམ་ཟུང་ཞེས་པ་འདི་བདག་མཆིལ་ལྷམ་བཞིན་དུ་ཟུང་ཤིག་པའོ། ། ཆད་པ་འདི་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཅག་གིས་ཆད་པ་འདིའོ། ། མི་ གཡོ་བར་ནི་མ་བཞུགས་ཤིག། ཅེས་པ་ནི་ལན་གཉིས་སུ་བཟླས་པའི་ཚིག་སྟེ་བདག་ལ་ཤིན་ཏུ་ཁྲོ་བ་བོར་ཅིག་པའོ། ། དེས་ན་མི་གཡོ་བར་སྡང་མིག་ཉིད་དོར་ཅིག་པའོ། ། དཔའ་བོ་ཁྱོད་ནི་ལྟོས་ཞེས་པ་ནི་དཔའ་བོ་ཁྱོད་གདུལ་བྱ་ལ་གཟིགས་ཤིག་པའོ། ། འདུས་པས་འཁོར་བ་ལས་ ནི་སྒྲོལ། ། ཞེས་པ་ནི་དཔའ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བ་ལས་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར་འདུས་པ་མཛོད་ཅིག་པའོ། ། བསམ་གཏན་བཟློག་ཅེས་པ་ནི་ཁྲོ་བོའི་བསམ་གཏན་བཟློག་པ་ལ་ཞི་བར་མཛོད་ཅིག་པའོ། ། ལུས་འདུས་པ་རྣལ་འབྱོར་མའི་དབུས་སུ་མཛོད་ཅིག་པ་ནི་ ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་རྣལ་འབྱོར་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ལུས་འདུས་པ་གྱིས་ཤིག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཚོགས་ལ་འདུས་པའི་གནས་སྣ་ཚོགས་པའི་དོན་དུ་བཤད་པ་གསུངས་པ། ཉོན་ཅིག་ལྷ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།

Likewise, regarding the passage beginning with "If," the phrase "the master is enraged" means that when the master applies the wrathful gaze, at that time tears will fall from the eyes of the yoginī and she will weep. She then utters these words: "O beautiful blue wrathful one," which is understood to mean that your beautiful wrathful face is adorned with a frown on the forehead. "Accomplishing the samaya" means that we all shall accomplish your samaya. "The pair of sandals" means, "Hold me as if I were a pair of sandals." "This punishment" means, "This is our punishment." "Do not remain unmoving" is a phrase repeated twice, meaning, "Abandon your extreme wrath toward me." Therefore, it means, "Abandon your unmoving, wrathful stare." "O hero, look!" means, "O hero, look upon those to be trained." "Liberate from saṃsāra through the assembly" means, "O hero, perform the assembly in order to liberate all sentient beings from saṃsāra." "Reverse the concentration" means, "Make the wrathful concentration reverse and become peaceful." "Place the body in the assembly in the midst of the yoginīs" means, "Form the bodily assembly together with the yoginīs in the midst of the gaṇacakra." Likewise, the explanation for the various meanings of the assembly's gathering is stated: "Listen, O goddess," and so forth.

630

དེ་བཞིན་དུ་ཆང་ཞེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་འདུས་པའི་ དུས་སུ་དགོངས་པས་བཤད་པ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་སྤྱད་པའོ། ། སྒེག་མོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཆང་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ལྷག་མ་ནི་སྔོན་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། གླུ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་སྲོག་དང་སེམས་དག་རོ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་དུས་སུ་གཡོན་དང་གཡས་གཉིས་ཀྱི་ དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱུ་བའི་དུས་དང་དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་འཕོ་བ་རེ་རེའི་དུས་རྣམས་སུ་ཡང་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེ་རྣམས་བརྗོད་དོ། ། འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་འགོག་པར་འགྱུར་བ་དེ་སྲིད་དུ་རང་བཞིན་གྱི་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་བུ་གང་དུ་བརྗོད་ཅེ་ན། གསུངས་ པ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ཀླ་ཀློའི་བརྡས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཧེ་རུ་ཀའི་གར་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་བརྗོད་པའིའོ། ། ཕྱི་རུ་ཡང་གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ། དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཐར་པའི་རྒྱུ་རུ་བྱའོ། ། དེ་ཡང་གལ་ཏེ་རྟག་ཏུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་བགྲོད་ནའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྟོག་པ་དགུ་པའི་མདོར་བསྟན་པ་གསུམ་གྱི་མཐར་སླར་ བཤད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པ་སླར་བཤད་པ་སྟེ་བཞི་པའོ། ། ། ། ད་ནི་རྟོག་པ་བཅུ་པ་ནས་བརྩམས་ནས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་རྒྱུར་སྒྲུབ་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

Likewise, at the time when the yoginīs known as "Wine" assemble, one should analyze the very explanation given through intentional language (saṃdhyābhāṣā). What is called "the Graceful One" (lāsyā) should be understood as wine. The remainder is to be understood as before. Regarding the phrase "this song" and so forth: here, at the time when the vital breath (prāṇa) and the mind are of a single taste, and during the times when the maṇḍalas of the left and right [channels] circulate, as well as at the times of the transition of each individual maṇḍala, one should utter the mantra syllables beginning with ka. One should understand that all the natural syllables are to be uttered until the sixteen transitions are ceased. If one asks where such [utterance] occurs, it is said: because it is taught in the Avadhūtī through the terminology of the barbarians (mleccha). Likewise, "the dance of Heruka" refers to the dharmakāya, saṃbhogakāya, nirmāṇakāya, and so forth. "Mudrā" refers to the various expressions. Regarding the phrase "externally also, where..." and so forth, it is taught: "In that regard, it is called thus." The remainder is easy to understand. In that way, all activities of suchness should be made the cause of liberation for the yoginīs. Furthermore, this is so if one always proceeds toward Mahāmudrā itself. This concludes the fourth commentary, titled "The Illumination of the Mindfulness of the Correct View," which is the extensive explanation following the three summaries at the end of the ninth chapter of the King of Tantras, the Bindu of the Union (Saṃpuṭatilaka). Now, beginning from the tenth chapter, in order to teach the sādhana as the cause for the accomplishments (siddhi) of the Vajra Master:

631

རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དམ་ཚིག་ ཅེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སོ། ། དེ་ཡང་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་དང་པོ་སྙིང་གི་གནས་སུ་རྣམ་པར་བསམ་པར་བྱའོ། ། ཕྱི་རུ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐོག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ནི་དབང་བསྐུར་བའི་ཆོ་གས་ཐམས་ཅད་བྱ་ཞེས་པའོ། ། སྙིང་པོ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་སྔགས་སོ། ། འོན་ཀྱང་སློབ་དཔོན་གྱིས་ལས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། གཞན་ཡང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་དོན་ནི་གོ་སླ་བ་སྟེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ནོ། ། དེས་ན་བདག་གིས་མ་བཤད་དོ། ། ཁ་སྦྱོར་ ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་བཅུ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པ་མདོར་བསྡུས་པ་སྟེ་དང་པོའོ། ། ། ། ད་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཏེ། དེས་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནུས་པ་ཅན་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་ མཆོད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་བཀུར་སྟིར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རིག་པ་འཛིན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཉིད་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་རྣལ་འབྱོར་མི་འཛག་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་དུ་སྒྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱ་བ་གསུངས་ པ། དེར་ས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པ་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །

It is said, "The Vajra Master," and so forth. "Samaya" refers to the sādhana. Regarding the phrase "first" and so on, the "Great Wheel" is the very maṇḍala of Hevajra previously described, which should first be visualized in the location of the heart. Externally, the maṇḍala should be drawn. Likewise, the phrase "at the beginning" and so forth means that everything should be performed through the ritual of empowerment. "Heart mantra" refers to the mantra previously described. However, it is certain that the master should perform all the activities conventionally. Furthermore, the meaning of this chapter is easy to understand and is literal; therefore, I have not explained it. This concludes the first chapter of the tenth kalpa of the Saṃpuṭa-tilaka-tantrarāja, the Extensive Commentary on the Sādhana of the Vajra Master titled The Illumination of the Mindfulness of the Correct View. Now follows the sādhana of Great Bliss. In order to demonstrate the various offerings and honors for the powerful yogi who has attained accomplishment together with a mudrā, it is said, "Then," and so forth. "Vidyādhara" refers to the yoga of the supreme unchanging wisdom and method itself, because they do not leak; by accomplishing that very yoga, the perfection of the result is taught. Regarding the phrase "there, on the great earth" and so forth, "yoga" refers to all perfections.

632

རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་གཡོས་ཞེས་པ་ནི་གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་སའི་སྟེང་དུ་འཁོར་བ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པ་དྲུག་ཅེས་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དགའ་བས་རྣལ་འབྱོར་པ་གར་བྱེད་བཞིན་པ་དེའི་ཚེ། དྲུག་སྐྱེས་ལ་སོགས་པ་གྲོང་གི་ཀླུ་དཀྱུགས་ཀྱི་སྒྲའི་སའི་ཕྱོགས་ནས་གྲགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དགའ་བ་ཞེས་པ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་ས་གཞི་ལ་ཞབས་དྲག་ཏུ་མནན་པས་གར་བྱེད་བཞིན་པ་དང་ཐུགས་དགྱེས་བཞིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ཆ་ལང་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་ཆ་ལང་གི་སྒྲས་ཤིན་ཏུ་དྲག་ པ་ལྟ་བུའམ་གློག་འཁྱུག་པ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་ཆེན་པོའི་སྒྲ་གྲགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྐང་གདུབ་ལས་བསྐལ་པའི་མེ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱ་མཚོ་འཁྲུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གོ་སླའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྟོག་པ་ བཅུ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པ་བསྒྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་པ་དང་བཀུར་སྟི་བསྟན་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པ་སྟེ། མདོར་བསྟན་པ་གཉིས་པའོ། ། ། ། ད་ནི་ཚེ་འདི་ལ་རྣལ་འབྱོར་པར་གྲུབ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ རང་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རིགས་པའི་སྐྱེས་བུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣམ་པ་མངོན་དུ་ཡོན་ཏན་གྱི་གནས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཚིག་སྣ་ཚོགས་པས་སྒྱུ་མའི་མཚན་ཉིད་ མཚོན་ཅིང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ།

Regarding the phrase "shaking in six ways": if the Lord of Yogins moves upon the earth, then "in six ways" means that when the yogin dances with the joy of primordial wisdom (jñāna), the sounds of the village nāgas and others, such as the "six-born" (ṣaḍja), will resound from the directions of the earth. Likewise, regarding "joy": if he dances by forcefully stamping his feet upon the ground and his mind is filled with delight, then "like the sound of a ḍamaru" means a sound as intense as the resonance of a ḍamaru drum, or a great sound like a flash of lightning. Similarly, the sound arising from his anklets is said to be like the fire at the end of an eon (kalpa). Likewise, all the phrases such as "the ocean is agitated" and so forth are easy to understand. This concludes the second chapter of the Samputatilaka, the King of Tantras, the tenth kalpa, titled "The Illumination of the Mind of Right View," a detailed commentary on the offerings and honors shown by practitioners of the yoga of accomplishment; this is the second summary. Now, in order to describe the conduct of the nature of a Buddha once one has attained the state of a yogin in this very life, regarding the passage beginning with "the accomplished person of logic": "The king is the sphere of the Victorious One" means that the aspect of the Perfection of Insight (prajñāpāramitā) is the abode of qualities. Likewise, through various words, the yogin who abides in the absorption of union (yuganaddha-samādhi) characterizes the nature of illusion.

633

སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གཞུང་འདི་ཉུང་ངུའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། ། ལྷག་མ་གཞན་ནི་གོ་སླའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་བཅུ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པ་མདོར་བསྟན་པ་སྟེ་གསུམ་པའོ། ། ། ། ད་ནི་མདོར་བསྟན་པ་གསུམ་གྱི་མཐར་སླར་བཤད་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ལྷ་ ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དམ་ཚིག་ལ་ཞུས་པ་དང་ལན་བཏབ་པ་ནི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་ངོ་། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། ། འདིར་ཡང་གསུངས་པ། ཁ་སྦྱོར་དོན་ནི་གསལ་བྱེད་ཅིང་། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ཐར་སྟེར་བྱེད། ། རྒྱ་ཆེར་ འགྲེལ་ཚིག་ལ་ལར་ནི། ། སྦས་ཤིང་གསལ་བར་རབ་རྫོགས་པ། ། བླ་མ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་དགའ་ཡིས། ། སེམས་ཅན་རྒྱུ་རུ་འདུད་པ་ཡིན། ། སྣ་ཚོགས་ལུང་གི་དགོངས་པ་ཉིད། ། རང་གིས་བརྟགས་ནས་བྱས་པ་མིན། ། སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་སོགས། ། ཞིང་བརྒྱད་ལྷན་སྐྱེས་ རྣལ་འབྱོར་མ། ། བླ་མའི་སྔོན་འགྲོ་ཐམས་ཅད་ནི། ། བདག་ལ་བཟོད་པ་མཛད་པར་འོས། ། རྣལ་འབྱོར་དབང་པོ་བྱང་ཆུབ་སྲས། ། གང་གཞན་དེ་ཉིད་ཕ་རོལ་འགྲོ། ། ཡི་གེ་ལྷག་གམ་འཆད་པའི་ཕྱིར། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་བཟོད་པར་འོས། ། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་དོན་སྤྱོད་ཡུལ། ། ལུང་ གི་དོན་ལ་དཔྱོད་པ་ནི། ། དེ་ཚེ་ཀུན་དུ་རྒྱ་ཆེན་གྱི། ། ལེགས་པའི་ཚིག་ནི་བདག་ལ་སྩོལ། ། དཔལ་ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞི་ལས།

It is the Buddha, the Blessed One, and none other. Thus, because this source text is concise, it should be understood through other [extensive works]; this is the certainty. The remainder is easy to understand. This concludes the third chapter of the extensive commentary on the tenth kalpa of the Śrī Samputa-tilaka-tantra-rāja, titled The Illumination of the Mindfulness of the Correct View. Now, in order to state the definitive explanation following the three summaries, the deity [says]: "By you..." and so forth. The questions and answers regarding the samaya are common to all tantras. The remainder is easy to understand. Here it is also said: "Illuminating the meaning of the Samputa, Bestowing liberation upon the yogi, In some words of the extensive commentary, Hidden yet perfectly clarified, I bow to the beings who are the cause, Out of devotion to the Guru Vajradhara. This is the very intent of various scriptures; It was not composed through my own conceptualization. May the Buddhas, Vajradhara, and others, The eight fields, the co-emergent yoginīs, And all the gurus who precede me, Be worthy of granting me their forbearance. O lords of yoga, sons of awakening, And whoever else has reached the further shore of reality: For any extra syllables or errors in explanation, May you all be worthy of granting me forbearance. If the Buddha’s sphere of activity is the domain of scripture, Then when analyzing the meaning of the scriptures, At that time, may you grant me Excellent words of vast and extensive [wisdom]." From the Śrī Samputa-tilaka-tantra-rāja, the introduction to all tantras.

634

རྟོག་པ་བཅུ་པའི་དཔལ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པའི་གཞུང་ལས་མདོར་བསྟན་པ་སླར་བཤད་པ་ སྟེ་བཞི་པའོ། ། ། ། སློབ་དཔོན་ཨིནྡྲ་བྷཱུ་ཏི་ནི། ། ཞེས་བྱས་རྒྱལ་བའི་ལམ་འདི་བྱས། ། བདེ་ཆེན་བཟང་པོ་དཔལ་ནི་ཉིད། ། བསོད་ནམས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་དེ་བཞིན། ། ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ནས་དེ་ཉིད་ནི། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་སྤྱོད། ། རྒྱལ་བ་ཡི་ནི་ལམ་ཐོབ་ནས། ། དེ་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་ སེམས་ཅན་གྱི། ། དོན་ནི་ནམ་མཁའི་མཐར་ཐུག་བྱེད། ། དཔལ་ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྟོག་པ་བཅུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་དྲན་པའི་སྣང་བ་ཞེས་པའི་གཞུང་རྫོགས་སོ། ། ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེ་བརྙེས་པདྨ་ཨུ་རྒྱན་པའི། ། རིམ་བརྒྱུད་རྒྱལ་པོ་ཨིནྡྲ་བྷཱུ་ཏི་ཡི། ། གཞུང་ལུགས་ཡང་ དག་ལྟ་བ་དྲན་སྣང་བ། ། འབད་དེ་བསྒྱུར་བྱས་བསོད་ནམས་གང་ཐོབ་དེས། ། འགྲོ་ཀུན་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་གནས་ཐོབ་ཤོག། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཤྲཱི་བཛྲ་བོ་ངྷི་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་གྱི་ཇོ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་གྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ། ། ། །

This is the fourth [chapter], the re-explanation of the brief presentation from the source text titled The Illumination of Mindfulness of the Correct View: An Extensive Commentary on the Glorious Ten Kalpas. The master Indrabhūti composed this path of the Victorious One. He is the glorious, excellent Mahāsukha himself. Having attained merit and awakening, and likewise having attained primordial wisdom (jñāna), he constantly acts for the sake of sentient beings. Having attained the path of the Victorious One, all of them likewise act for the benefit of sentient beings until the ends of space. The source text titled The Illumination of Mindfulness of the Correct View: An Extensive Commentary on the Glorious King of Tantras, the Śrī Saṃpuṭatilaka*, consisting of ten kalpas, is hereby complete. Through whatever merit has been obtained by diligently translating this work—the Illumination of Mindfulness of the Correct View, the system of the lineage of the King Indrabhūti, who attained Mahāmudrā, the Lotus Master of Oḍḍiyāna—may all wandering beings attain the state of non-dual primordial wisdom. Translated, edited, and finalized by the Indian abbot Śrī Vajrabodhi and the great Tibetan translator Gyi jo Zla ba’i ’od zer.

structureColophon: closes the text and names the translators or author.

terminologyམཁན་པོ → “abbot”. In colophons it is the Indian preceptor who authorised the translation; 'abbot' is wrong there. Use 'preceptor' in colophons.

homonymམཁན་པོ is rendered “abbot” here; the glossary also records upādhyāya, Preceptor for other contexts — the sense follows the passage, not a fixed default.

definitionམཁན་པོ “abbot” — A person’s particular preceptor within the monastic tradition. They must have at least ten years of standing in the saṅgha, and their role is to confer ordination, to tend to the student, and to provide all the necessary

checkAutomatic check: bracketed gloss waived.

termརྟོག་པ → kalpa

termགཞུང → source text

termལས → action

termསློབ་དཔོན → ācārya

termབསོད་ནམས → merit

termབྱང་ཆུབ → awakening

Terminology used in this text (40)

Term	Rendering	×	Note
ལས	action	506	84000 uses 'action' where the mechanics matter, 'karma' where it is a fixed term.
བདག	self	352
ཡེ་ཤེས	wisdom	278	Distinguish from ཤེས་རབ (prajñā, 'insight'): ཡེ་ཤེས is the buddhas' non-dual wisdom, ཤེས་རབ the discriminating faculty o
རྡོ་རྗེ	vajra	275
སངས་རྒྱས	buddha	242	The title, not a name. In Old Tibetan the spelling is usually སངས་རྒྱས already; the plural sense ('the buddhas') is carr
གཟུགས	form	235
དབང	empowerment	231	In compounds དབང་ཆེན is 'great power' (a deity epithet), not 'great empowerment'.
ཆོས	dharma	230	In Abhidharma lists (སྐྱེ་མཆེད, ཁམས) ཆོས is 'phenomena', the objects of mind — not the Buddhist teaching. Same word, two
མཚན	name	226	མཚན་བརྗོད is recitation of names; in མཚན་ཉིད it is a 'definition' (lakṣaṇa) — same spelling, different word.
རྩ	channel	204
བཅོམ་ལྡན་འདས	the Blessed One	187	84000 harmonises on 'the Blessed One'. Do not alternate with 'Bhagavān' inside one text.
ཁམས	element	182	In ཁམས་གསུམ it is the three realms, not 'three elements'.
རྒྱུད	tantra	156
དཀྱིལ་འཁོར	maṇḍala	121
འཁོར་ལོ	cakra	120
ཤེས་རབ	insight	119
བྱང་ཆུབ	awakening	114
སྔགས	mantra	114	སྔགས་པ is a mantra-practitioner, not 'the mantric one'.
མེ	fire	106	In ritual and cosmological prose མེ is the element 'fire'; Agni is the deity only where he is named or invoked. Do not c
ལྷ	god	106	Standard 84000 rendering is 'god'; 'deity' where the text contrasts classes of beings.
རྟོག་པ	kalpa	104
རིགས	family	100	The tantric 'family' (buddha-family); not 'lineage' (which is རྒྱུད་པ or བརྒྱུད་པ).
ཏིང་ངེ་འཛིན	absorption	99
བོན	Bon	94	Do not translate as 'paganism' or 'shamanism'.
བྱང་ཆུབ་སེམས	bodhicitta	82
ཕྱག་རྒྱ	mudrā	74
རྣམ་པར་ཤེས་པ	consciousness	73
ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས	dharmadhātu	73
དབང་པོ	Indra	70
དེ་བཞིན་གཤེགས་པ	tathāgata	67	Kept as the Sanskrit loan in translation (84000 practice), not 'Thus-Gone One'.
དེ་ཁོ་ན་ཉིད	suchness	65
སྙིང་པོ	heart mantra	63
ཐིག་ལེ	drop	61
དོན་དམ	ultimate	61
ལྷ་མོ	goddess	60
ཀུན་རྫོབ	conventional	59
མ་མོ	mātṛ	59
ཕུང་པོ	aggregate	58
རིག་པ	knowledge	57	'awareness' belongs to the Dzogchen (11th c. onward) usage; in earlier tantras and in རིག་པ་དང་མ་རིག་པ it is 'knowledge'
སྟོང་པ་ཉིད	emptiness	55

Colophon

Source: tengyur vol. 006_རྒྱུད་འགྲེལ།_ཅ.txt. Derge Kangyur/Tengyur e-text, Esukhia/Barom edition — public domain (mechanical reproduction).

Translation status: 84000 catalogue + registry; grade no-translation-known; checked 2026-11-10.

Set in Newsreader and EB Garamond; Tibetan in Noto Serif Tibetan; Chinese in Noto Serif SC.

Anuvāda · NaxiAI