An Extensive Commentary on the Union of Utter Clarity

༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། སུ་བི་ནི་ཥྭ་ད་སཾ་པུ་ཊ་ཊཱི་ཀཱ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ། རྗེ་བཙུན་སྤྱན་རས་གཟིགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གང་གི་ཞབས་དྲན་ཁོ་ན་ཡིས། ། འཁོར་བ་མྱ་ངན་འདས་པར་འགྱུར། ། དེ་ཕྱིར་བླ་མ་དམ་པ་ཡུམ། ། བདག་ནི་རྟག་པར་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གཅིག་གཉིས་གསུམ་བཞི་ལྔ་དྲུག་བདག། མཁའ་འགྲོ་མ་ ཡི་རང་བཞིན་ཏེ། ། དེ་ནི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་མཚན། ། ཚིག་གི་མེ་ཏོག་ཁོ་བོས་མཆོད། ། བག་ཙམ་ཡོངས་གྱུར་འདི་ལྟར་ཆགས་ཅན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་། ། མཁའ་མཉམ་རོ་མཉམ་དེ་ནི་བསྒོམས་པས་ ཇི་ཞིག་ལྟར་ཏེ་འབྱུང་། ། འདི་ནི་བླ་མ་དམ་པའི་ཞབས་ཀྱི་རྒྱུད་པའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ལས། ། གྲུབ་པའི་དགྱེས་རྡོར་རྒྱུད་ནི་ཤིན་ཏུ་དག་པར་བདག་གིས་དབྱེ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རང་བཞིན་འདི་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བའི་དོན་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གསང་སྔགས་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ སྐད་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། པདྨའི་ལྟེ་བ་ལ་ཡི་གེ་ཨཱའོ་ཞེས་པ་ལ་ཐུག་པས་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཧེ་རུ་ཀའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཟུང་འཇུག་བསྟན་པར་བྱ་བས་དེ་ཉིད་ལ་འཇུག་ པར་བྱ་སྟེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི། འདི་སྐད་བདག་གིས་ལ་སོགས་པའོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ནི། གང་ཞིག་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དབྱངས་ཡིག་ཡང་དག་པར་སྦྱར་བ་ལས་འདུས་པ་ཅན་དང་། འདུས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ གཞོམ་དུ་མེད་པའོ། །

In the language of India: Suviniścayasamputaṭīkā-nāma. In the language of Tibet: Rab tu gsal ba’i kha sbyor gyi rgya cher ’grel pa zhes bya ba (The Extensive Commentary on the Clearly Illuminating Union). Homage to the venerable Avalokiteśvara! By the mere recollection of whose feet, saṃsāra becomes nirvāṇa; therefore, I perpetually prostrate to the sublime Guru, the Mother. One, two, three, four, five, six—the nature of the ḍākinīs; that is the name of Hevajra. With these flowers of words, I make an offering. That slight transformation which is the experience of the passionate one, when meditated upon as the equal taste of space, arises in some way. This is the nature of the greatness of the lineage of the sublime Guru’s feet; I shall now analyze the extremely pure Hevajra Tantra of the accomplished ones. This Hevajra, the nature of the complete perfection of awakening, is taught through the means of the expression and the expressed in order to accomplish the welfare of beings. Thus, one should enter the Secret Mantra of the Mahāyāna. From the words "Thus have I [heard]" and so forth, up to "the letter Ā at the center of the lotus," the union of the purity of the sixteen-armed Heruka and so forth is to be shown; therefore, one should enter into that very [text]. The literal [meaning] is "Thus have I [heard]" and so forth. The non-literal [meaning] is that which consists of Locanā and the others, the indestructible [syllables] formed from the perfect union of the vowels.

དེ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། སྔགས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡི་གེ་གསུམ་ཕོ་དང་མོ་དང་མ་ནིང་གི་ངོ་བོ་ཡི་གེ་ཨ་ལ་ སོགས་པ་དབྱངས་ཡིག་བཅུ་དྲུག་རྣམས་དང་ཡི་གེ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་རྣམས་ཏེ། འདི་གཉིས་ཁོ་ན་ལ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། འདི་དག་རེ་རེ་བཞིན་ཡང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པས་རྡོ་ རྗེ་གསུམ་དང་། འབྱུང་བ་བཞི་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཀུན་ནས་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་ངོ་བོ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། བསྐྱེད་ པའི་རིམ་པ་དང་། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཐ་མི་དད་པའི་སྐུ་རྡོ་རྗེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ཡི་གེ་ཨོཾ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོར་བསྟན་པར་བྱའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསང་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་ལ། དང་པོར་ཡི་གེ་ཨོཾ་དང་མཐར་སྭཱ་ཧཱའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་གྱི་དོན་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱ་སྟེ། ། ཨ་ནི་བདག་མེད་མ་ཞེས་བཤད། ། ཨུ་ཡིག་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ། ། མ་ཡིག་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་བ། ། ཨོཾ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཞེས་བཤད། ། ཡི་གེ་ཨ་ནི་གསུང་ཞེས་བཤད། ། ཡི་གེ་ཨུ་ནི་སྐུ་རུ་བརྗོད། ། མ་ཡིག་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ། རྡོར་གསུམ་གཅིག་པའི་ རང་བཞིན་ཨོཾ། ། ཡི་གེའི་དང་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ། ཡི་གེའི་གཙོ་བོ་ཞེས་སུ་བཤད། ། དེ་ཕྱིར་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་གཉིས། །

In order to definitively establish that, one should enter the way of Secret Mantra. Regarding the term "mantra" (mantra): it consists of the three types of letters—vowels, consonants, and their nature—which are the essence of male, female, and neuter, such as the letter A and so forth. These are the sixteen vowels, beginning with A, and the thirty-four consonants, beginning with Ka. These two alone are called āli-kāli. Each of these is also, through the indivisibility of method and insight (prajñā), the nature of the three vajras, the four elements, and the five wisdoms (jñāna). From the very beginning, the nature of beings, characterized by universal appearance and consisting of the essence of the stable and the moving, is of the nature of conventional truth (saṃvṛti-satya) due to the condition of ignorance. This is the kāya-vajra, the inseparability of the generation stage (utpattikrama) and the completion stage (niṣpannakrama). The syllable Oṃ, the indivisibility of the three vajras, should be shown as the master of all phenomena (dharma). How is this so? It is by such statements as: "In all mantra words, there is the syllable Oṃ at the beginning and Svāhā at the end." The meaning of the syllable Oṃ itself shall be analyzed: "A is explained as Nairātmyā (Selfless Lady). The letter U is Vajraḍākinī. The letter Ma is Akṣobhyavajra. Oṃ is explained as the three vajras. The letter A is explained as Speech. The letter U is said to be Body. The letter Ma is the Vajra of Mind. The nature of the three vajras as one is Oṃ. Because it is the first of all letters, It is explained as the 'Lord of Letters.' Therefore, the two, āli and kāli..."

ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཞེས་བྱར་བཤད། ། དབྱངས་ཡིག་བཅོ་ལྔ་ཨ་ཡིག་སོགས། ། ཤེས་རབ་ཏུ་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས། ། གང་ཞིག་དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་དང་། ། ཡུལ་དང་ཤེས་ པ་ལྔ་ཡང་སྟེ། ། རྡོར་གསུམ་མི་ཕྱེད་ཐ་དད་ཕྱིར། ། ཨོཾ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཞེས་བཤད། ། ཀ་ཡི་སྡེ་ཚན་ལྔ་ལྔར་བཤད། ། རྟག་པ་ལ་སོགས་དེ་བཞིན་གཤེགས། ། ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་དབྱེ་བས་དེ། ། རེ་རེ་རྟག་པ་ལ་སོགས་ཏེ། ། དབང་པོ་ལ་སོགས་ཆ་ལས་ན། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔར་བཤད། ། ཡ་ར་ལ་ ནས་ཝ་ཡི་མཐར། ། རླུང་དང་མེ་དང་ས་དང་ཆུ། ། རེ་རེའང་བཞི་ཡི་བདག་ཉིད་ཕྱིར། ། དབྱངས་ནི་བཅུ་དྲུག་སྟོང་པ་ཉིད། ། ཤ་ཥ་ས་རྣམས་སྐུ་གསུང་ཐུགས། ། ཡི་གེ་ཧ་ནི་སྲིད་གསུམ་གནས། ། ཡི་གེ་ཀྵ་ཡིས་ཀཱ་ལི་བསྡུས། ། ཡི་གེ་ཨཱས་ནི་ཨཱ་ལི་བསྡུས། ། ཀྵ་ཡིག་མི་ཕྱེད་རྟོགས་པ་ལས། ། གཉི་ག་བསྡུས་པ་རབ་ཏུ་བཤད། ། བདག་མེད་མཁའ་འགྲོ་མ་ཡི་བདག། མཁའ་འགྲོ་མ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་གནས། ། དེ་བས་རྡོར་སོགས་མཁའ་འགྲོ་མ། ། བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་སོན། ། བདག་མེད་མ་ནི་ཐབས་བདག་པས། ། དེ་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཐབས་དང་འདྲ། ། དེ་ཕྱིར་དབྱེར་མེད་ དཀྱིལ་འཁོར་བས། ། འདིར་ནི་གཉི་ག་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། རྣམ་སྣང་ལ་སོགས་ཀྱང་དེ་ལྟར། ། དེ་ཡང་མི་བསྐྱོད་པ་ཡི་བདག། དེ་ཕྱིར་མི་བསྐྱོད་པ་ལྟ་བུར། ། དེ་ཀུན་དཀྱིལ་འཁོར་གཙོ་བོ་ཡིན། ། མཁའ་འགྲོ་མས་ནི་མི་བསྐྱོད་བདག། དེ་ཕྱིར་ཤེས་རབ་བདག་ཉིད་དེ། ། གཉིས་པོ་གཉིས་ཀར་ དབྱེར་མེད་པས། ། དབྱེར་མེད་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནས་ཡི་གེ་རེ་རེ་ཡིས། ། དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེར་འགྱུར་བ་ཡིན། །

It is explained as method and insight. The fifteen vowels, beginning with the letter A, are renowned as insight. Those which are the five faculties and the five objects of consciousness, because they are indivisible from the three vajras, are explained as the three vajras, Oṃ. The class of Ka is explained as five by five; the Tathāgatas, such as Vairocana and the rest, are divided into twenty-five. Each of these, such as Vairocana and the rest, is explained as fifteen through the divisions of the faculties and so forth. From Ya, Ra, La, and Na to the end of Va, wind, fire, earth, and water—because each of these is of a fourfold nature, the sixteen vowels are emptiness. Śa, Ṣa, and Sa are body, speech, and mind. The letter Ha abides in the three realms of existence. The letter Kṣa subsumes the consonants (Kāli); the letter Ā subsumes the vowels (Āli). From the realization of the indivisibility of the letter Kṣa, the subsumption of both is thoroughly explained. She is the mistress of the Ḍākinīs of selflessness, abiding in the maṇḍala of the Ḍākinīs. Therefore, the Ḍākinīs such as Vajra and the rest have attained inseparability from Nairātmyā. Because Nairātmyā is the mistress of method, she too is like method. Therefore, because of the inseparable maṇḍala, both are here without doubt. Vairocana and the others are also like that; they too have Akṣobhya as their essence. Therefore, like Akṣobhya, they are all the lords of the maṇḍala. The Ḍākinīs have Akṣobhya as their essence; therefore, they are the nature of insight. Since the two are inseparable in both ways, they are the two inseparable maṇḍalas. Then, by means of each individual letter, each individual maṇḍala is formed.

དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ཀུན་ཉིད། ། ནཱ་དའི་ཚུལ་གྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས། ། མི་ཕྱེད་པ་ལས་ཁ་སྦྱོར་ཡིན། ། གང་ཕྱིར་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཡི། ། རང་བཞིན་དཀྱིལ་འཁོར་རབ་ཏུ་བསྟན། ། ཡི་གེ་རེ་རེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་། ། གང་ཞིག་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་པས་ན། ། དེ་ཕྱིར་ཡི་གེ་གཅིག་དང་ནི། ། དུ་མའང་ཐ་དད་མེད་པ་ཉིད། ། དེ་བས་འདི་རུ་གང་འགའ་ཞིག། ཡི་གེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ། ། ཡི་གེའི་དཀྱིལ་ འཁོར་དེ་ཉིད་ཀྱིས། ། སྲིད་གསུམ་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། སྲིད་གསུམ་མི་ཕྱེད་པར་རྟོགས་པ། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཞེས་སུ་བཤད། ། དེ་ལྟར་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས། ། ནཱ་ད་གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་བརྗོད། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་འདི་ཉིད། ། སྐུ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་གནས། ། ཐུགས་ གསུང་སྐུ་ཡི་རང་བཞིན་ཡང་། ། ཐུགས་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་ཡིན། ། ཐབས་ནི་མཐའ་ཡས་པ་ཡི་ཕྱིར། ། ཤེས་རབ་ཀྱང་ནི་མཐའ་ཡས་ཉིད། ། སྲིད་གསུམ་དེ་རང་བཞིན་ཤེས་ན། ། སྐྱེ་བ་འདི་ལ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། དེ་ཉིད་ལ་ལར་འཇིག་རྟེན་པས། ། སྒྲ་དོན་རབ་ཏུ་བརྟགས་པ་གང་། ། དེ་ ཉིད་དོན་གྱི་བརྡ་ཉིད་དུ། ། བྱང་ཆུབ་ཕ་རོལ་སོན་པས་གསུངས། ། ལ་ལར་དོན་གྱི་བརྡར་བཏགས་པ། ། དངོས་པོས་ཀྱང་ནི་རྣམ་པར་བསྟན། ། དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་དོན་འདི་དག། གང་ཡང་སྒྲ་ཡིས་ངེས་པ་ཡིན། ། ཡང་ན་སྒྲ་དང་དོན་འདི་ཉིད། ། དངོས་པོ་ཡིས་ནི་ཡོངས་སུ་བརྟགས། ། ཡང་ན་དངོས་པོ་དང་ནི་ བརྡ། ། ལ་ལར་དོན་གྱི་དབང་གིས་བརྟགས། ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དང་ནི་སྒྲ། ། གཉི་གར་དོན་དང་ཐ་དད་མེད། །

Therefore, all of this is the maṇḍala in the manner of the nāda. What is called the "maṇḍala of vowels and consonants" is the union of the indivisible. Because the maṇḍala of the nature of the vowels and consonants is thoroughly taught, and because the maṇḍala is shown by each individual syllable, for that reason, the single syllable and the many are themselves without distinction. Thus, whatever is here called the "syllable maṇḍala," by that very syllable maṇḍala, the three realms of existence are thoroughly accomplished. Realizing the three realms as indivisible is explained as the "reality of mantra." In that way, body, speech, and mind are expressed as the single nāda. This very body, speech, and mind abide perfectly as "body." Mind, speech, and body are also definitely "mind." Because method is infinite, insight is also infinite. If one knows the nature of the three realms, one will achieve accomplishment in this very birth. Regarding that, whatever is imputed as a word and meaning by worldly people, that is spoken of by those who have reached the far shore of awakening as the very sign of the ultimate meaning. In some cases, what is designated as a sign of meaning is also shown by the entity itself. Therefore, these entities and meanings are all certain by means of sound. Alternatively, this very sound and meaning is thoroughly imputed by the entity. Or else, the entity and the sign are in some cases imputed by the power of the meaning. Thus, both the entity and the sound are non-different from the meaning.

སྒྲ་དང་དངོས་པོ་གཉིས་དེ་བཞིན། ། གཉི་གར་དོན་དང་ཐ་དད་མེད། ། དེ་ཕྱིར་དོན་དང་སྒྲ་གཉིས་ནི། ། དངོས་པོ་ཉིད་དང་ཐ་དད་མེད། ། དེ་བས་སྒྲ་དང་དོན་གཉིས་ཀྱང་། ། དངོས་པོ་ཉིད་དང་ཐ་དད་ མེད། ། དེ་བཞིན་དོན་དང་དངོས་པོ་གཉིས། ། སྒྲ་ཉིད་ལས་ནི་ཐ་དད་མེད། ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དང་ནི་དོན། ། སྒྲ་ཉིད་ལས་ནི་ཐ་དད་མེད། ། གང་ཕྱིར་དེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པར། ། ལུགས་འབྱུང་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་ཉིད། ། བླ་མ་དམ་པའི་བཀའ་དྲིན་དང་། ། དད་དང་ཤེས་རབ་རྣོན་པོ་ནི། ། མེད་པར་ དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད། ། དོན་ནི་སུ་ཡིས་རྟོགས་པར་ནུས། ། དེ་བས་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སུ། ། འདི་སྐད་ཀྱི་ནི་ཚིག་གསུངས་སོ། ། རྒྱུད་ཀུན་གྱི་ནི་ཚུལ་ཤེས་ནས། ། ཕྱི་ནས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་བརྩམ། ། དེ་ཡང་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོས་ཞུས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཧེ་ནི་ སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྟེ། ། བཛྲའང་ཤེས་རབ་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བདག་ཉིད་རྒྱུད། ། དེ་ནི་ང་ཡིས་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། ཞེས་པའོ། ། དེ་ལ་ཧེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི། ཧེའི་སྒྲས་འཇིག་རྟེན་པས་གང་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་དོན་བརྗོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་མི་སྣང་ངོ་། ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཆ་དང་ བཅས་པ་དང་། ཆ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་གཉིས་ཁོ་ན་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡི་གེ་ཧ་དང་ཡི་གེ་ཨེའི་ནཱ་ད་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྒྲས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་དོན་བསྟན་ཏོ། ། སྙིང་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་འཇུག་པའོ། ། དེའི་ཡང་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་གང་ལས་ཤེ་ན།

Sound and the entity are likewise; in both, there is no difference from the meaning. Therefore, the meaning and the sound are not different from the entity itself. Thus, both sound and meaning are also not different from the entity itself. Likewise, both meaning and entity are not different from the sound itself. In that way, the entity and the meaning are not different from the sound itself. Because these three are inseparable, they are the forward and reverse orders. Without the grace of the sublime guru and without faith and sharp insight, who could realize the meaning of the Hevajra Tantra? Therefore, the Teacher himself spoke these words: "Having understood the system of all tantras, one should subsequently compose the Hevajra." Furthermore, at the very beginning, after Vajragarbha had requested, the Blessed One declared: "He is great compassion; Vajra is said to be insight. The tantra, which is the nature of method and insight—that I shall explain, so listen!" Regarding that, "He is great compassion" means that the worldly do not perceive the meaning of great compassion as long as the sound "He" is not present. Therefore, the meaning of great compassion is shown by the sound that is the nature of the two vowels, the nasalized ha and e, which are the entities of both parts and partless nature, and the nature of male and female. "Compassion" means engaging for the sake of beings. If one asks, "From what does its greatness arise?"—

བདག་མེད་མས་སླར་ཟིན་པའི་ལས་སོ། ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ལྟ་བ་དེས་ཉན་ཐོས་རྣམས་བཞིན་དུ་ཉི་ཚེ་བར་གནས་པས་རབ་དམན་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྙིང་རྗེར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་ པོའི་དོན་དུ་བསྟན་པས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་དོན་ཏོ། ། བཛྲའང་ཤེས་རབ་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཛྲའི་སྒྲས་ཀྱང་ཤེས་རབ་བསྟན་པ་གང་ལས་ཡིན། དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་དོན་གང་ལས་བསྟན་ཅེ་ན། མི་ཕྱེད་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཇི་ལྟར་རྡོ་རྗེ་ཅིས་ཀྱང་ ཕྱེད་པར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་གསལ་བའི་རབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འདི་ཡང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ཐ་མི་དད་པ་འདི་ནི་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བླ་མའི་དུས་ཚིགས་ཀྱི་རིམ་པ་ལས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གསང་སྔགས་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ བླ་མའི་རིམ་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་ཨ་ནི་ཐུགས་ཞེས་བཤད། ། ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས། ། ཡི་གེ་ཨི་ནི་གསུང་ཞེས་བཤད། ། ཡི་གེ་ཨུ་ནི་སྐུ་ཡིན་ནོ། ། རྡོར་གསུམ་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་འཁྲུངས། ། དེ་ལྟར་ཡི་གེ་གསུམ་ཞེས་བྱ། ། ཨེ་ཡིག་ཐུགས་དང་གསུང་ གི་ཚུལ། ། སྐུ་དང་ཐུགས་སུ་བཾ་བྱ་སྟེ། ། ཨེ་ནི་ཤེས་རབ་བཾ་ནི་ཐབས། ། གང་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྡོར་གསུམ་ཉིད། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་བསྐྱེད། ། རྣམ་པར་ཕྱེ་བས་ས་དང་མེ། ། འདི་གཉིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ནི། ། སྔོན་དུ་སྦྱར་བས་བསྐྱེད་པ་ཡིན།

This is the action embraced by Nairātmyā. If it were otherwise, that view accompanied by apprehension would remain partial like that of the hearers (śrāvakas), and being thus inferior, it would become a compassion whose nature is merely generosity and so forth. Therefore, generosity and the rest embraced by insight are taught for the sake of great compassion; thus, they are the meaning of great compassion. Regarding the statement, "Vajra should also be expressed as insight," from what source is insight indicated by the term vajra? Furthermore, if one asks from what source the meaning of "insight" is taught, it is by the phrase, "The indivisible is explained as vajra." Just as a vajra cannot be split by anything, so too this wisdom of the supreme clarity of insight—the inseparability of the conventional and the ultimate—is called "vajra" because it is indivisible. Suchness is to be realized through the stages of the guru’s instructions; in order to clarify the Secret Mantra of the Great Vehicle, one should enter the stages of the guru themselves: "The syllable A is explained as Mind; All syllables are condensed into one. The syllable I is explained as Speech; The syllable U is the Body. The yoga of the three vajras is born. Thus, they are called the three syllables. The syllable E is the manner of Mind and Speech; It is to be made into the Body and Mind. E is insight and Vaṃ is method. Because it is thus, it is the three vajras themselves. The three vajras are generated by the two. When analyzed, they are Earth and Fire. These two, having been joined beforehand, are the generation of the three vajras."

། སྐུ་དང་གསུང་ གི་སྔོན་དུ་ནི། ། ཐུགས་ནི་སྦྱར་བས་རླུང་དང་ཆུ། ། གཉིས་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དུ་འགྱུར། ། འབྱུང་བཞི་ནམ་མཁའ་དང་བསྲེས་པ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཞེས་རབ་ཏུ་བཤད། ། ལྔ་ལྔ་གཅིག་ལའང་ཡང་དག་ལྡན། ། དྲུག་ལྔ་རིགས་གསུམ་ཤེས་པར་བྱ། ། རིགས་གཅིག་གྲངས་ནི་མེད་པ་ཅན། ། གྲངས་མེད་རིགས་གཅིག་དང་ནི་གསུམ། ། ལྔ་དང་དྲུག་པ་ཉིད་དང་ནི། ། འདི་ནི་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་འགྱུར། ། དྲུག་པོ་དོར་བས་དགུ་ཡི་བདག། གཉིས་པོ་འདི་ནི་གཉིས་མེད་ཉིད། ། གཉིས་སུ་སྣང་བ་རྟོག་པ་ཡིན། ། བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཡོད་མ་ཡིན། ། སྐྱེད་བྱེད་ལ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མེད། ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད། ། མཚན་མ་མེད་ཅིང་བདག་མེད་ཅན། ། ཆོས་དེ་མེད་པས་སེམས་ཀྱང་མེད། ། སྣང་བ་མེད་ཅིང་བདག་མེད་པ། ། འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་མཚུངས། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ནམ་མཁའ་འདྲ། ། དེ་ལྟར་གསང་སྔགས་ཐེག་ཆེན་འདི། ། རིམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྙེད་ པར་དཀའ། ། བླ་མའི་ཞབས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་གྱིས། ། གང་ཚེ་དགྱེས་རྡོར་ཁོང་དུ་ཆུད། ། གཞན་དུ་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ནི། ། བརྒྱས་ཀྱང་དེ་ཉིད་རྟོགས་མི་འགྱུར། ། དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་བྲལ་གྱུར་ན། ། མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་མི་འགྱུར། ། དེ་བས་གང་འདི་དྲན་པ་ཉམས་པའི་འཇིགས་པ་ཡིས། ། བདག་ གི་བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པའི་དོན་ཅུང་ཟད། ། འབད་པས་ཐོབ་ནས་ཤིན་ཏུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་བསམས། ། རྣམ་པར་བསྒོམས་ནས་སྟོན་པ་རྣམས་ལ་འདི་ཡིས་མཆོད། ། འདི་ལས་མ་ལུས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་གཏེར་དུ་གྱུར་པ་ནི། ། ཡང་དག་བདག་ཉིད་སྲིད་གསུམ་བཟློག་པ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་སྟེ། །

Prior to body and speech, the mind is applied; wind and water thus become the two vajras. The four elements mixed with space are explained as the five wisdoms. Each of the five is perfectly endowed with the other five; one should know the three families as five times six. The number of a single family is infinite; the infinite is one family, and also three, five, and six itself. This becomes the nature of fifteen. By discarding the six, there is the nature of nine. These two are non-duality itself; dualistic appearance is conceptualization. There is no producer and produced; the produced is not in the producer. All these are unborn, signless, and selfless. Since those phenomena do not exist, the mind also does not exist. Without appearance and without self, this is equal to the awakening of the Buddha. It is inconceivable and like space. Thus, this Secret Mantra Mahāyāna is a stage very difficult to find. Through the kindness of the Guru’s feet, when Hevajra is realized within, that reality will not be understood even in a hundred million eons otherwise. If one is devoid of that wisdom, the supreme accomplishment will not be attained. Therefore, out of fear of losing mindfulness, I have obtained a small portion of the meaning of the stages of my Gurus with effort. Thinking it to be most excellent, I have meditated upon it and offered it to the Teachers. May this become a treasure that accomplishes the welfare of all beings without exception—the Vajra Essence, the true self that reverses the three realms.

དགྱེས་ པའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཆེ་བ་སོ་སོར་སྣང་བའི་ཡིད། ། གཏི་མུག་རབ་རིབ་ཅེས་བྱ་འདི་ལྟའི་གོ་སྐབས་ག་ལ་ཡོད། ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་དག་འགྲོ་བ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞིར་གྱུར་པ་གསུངས་པ། འདི་ སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་ལ་བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། འདི་ཉིད་མ་ལུས་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་དོན་ཏོ། ། འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡི་གེ་ཨེ་ལ་སོགས་པ་བཞིས། ། དང་པོར་ཞབས་ནི་བཞི་པ་ཉིད། ། ཡི་གེ་ སྲུ་སོགས་བརྒྱད་ཀྱིས་ཀྱང་། ། ཞལ་བརྒྱད་དེ་ཡི་རྗེས་ཐོགས་སུ། ། བྷ་སོགས་བཅུ་དྲུག་གིས་ཀྱང་ནི། ། ཕྱག་ནི་བཅུ་དྲུག་བརྒྱན་པ་ཉིད། ། ཡི་གེ་ཡོ་སོགས་བརྒྱད་ཀྱིས་ཀྱང་། ། སྤྱན་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིས་ཕྱུག། ཡི་གེ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ། དགྱེས་རྡོར་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ལྡན། ། ཇི་ལྟར་བདེ་མཆོག་ དཔའ་མོ་དཔའ། ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་འདུས་པ་སྟེ། ། དེ་ལྟར་གཉིས་མེད་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ཁ་སྦྱར་བས་ནི་རྣམ་པར་གནས། ། དཔའ་བོ་བདག་མེད་མ་ལ་ཆགས། ། འགྲོ་བའི་བླ་མ་འདི་ལ་འདུད། ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུད་ཀུན་གྱི། །

The mind that perceives the greatness of the Hevajra Tantra individually is like the cataracts of delusion; how could there be such an opportunity [for it to see clearly]? Regarding the nature of the goal to be accomplished and the means of accomplishment, and the essence of the expressed and the expresser, which serve as the introductory setting for all tantras, it is said: "Thus have I heard at one time: the Blessed One, the Tathāgata, was dwelling in the bhaga of the Vajra Consort, the body, speech, and mind of all Tathāgatas." This is the general meaning: the nature that brings about the realization of all things without exception, which accomplishes the cause of perfect awakening, omniscience itself. As for the result, the nature of the sixteen-armed [deity] and so forth, which is the essence of the thirty-seven factors of awakening, is to be clearly shown by the words "Thus have I heard" and so on. In that regard: By the four syllables E and so forth, first the four legs are formed. By the eight syllables Sru and so forth, the eight faces follow. By the sixteen syllables Bha and so forth, the sixteen arms are adorned. By the eight syllables Yo and so forth, the twenty-four eyes are enriched. The syllable Ra is the Hevajra endowed with thirty-six [qualities]. Just as in the Cakrasaṃvara, the heroes and heroines Are gathered in thirty-two; likewise, through non-dual yoga, They abide in union. The Hero is attached to Nairātmyā; I bow to this Guru of the world. Therefore, of all tantras...

འདི་ནི་གླེང་གཞིའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། ། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་ གཞི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡིས་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ལུས་པ་སྟེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ། ། དེའི་གླེང་གཞི་ནི་དང་པོའི་རྒྱུ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་ པའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་ཡིན་ནོ། ། བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་བྱ་བ་དང་། སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཨེ་ཝཾ་མ་ཡའི་ཡི་གེ་བཞི་ནི་རེ་རེའང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་སྦས་པ་གཉི་གའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རང་བཞིན་དེ་ལྟ་བས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། ། རེ་རེའང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་པོ་ཡིན་པས་བཞི་རྣམས་འབྱུང་བ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་དེས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲས་ ནི་རྒྱུད་བཞི་སྟེ། དེ་ལ་བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ནི། དགོད་པར་བཤད་དོ། ། དེ་ལ་བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ནི་ཡང་བལྟ་བར་མངོན་པར་བསྟན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་ནི་ལག་པ་བཅངས་ པ་ཞེས་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་གོང་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་ནི་གཉིས་གཉིས་སྤྲད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ནི།

This is the introductory phrase. Regarding the expression "the introduction to all tantras," "all" means without exception: the nature of the world of the vessel and the beings within it, both the stable and the moving, and so forth. Their "tantra" is that which brings about specific realization, which is omniscience itself. Its "introduction" is the primary cause; such is the reason for it. The phrase "abides" refers to the very nature of the Action and Performance Tantras. The four syllables E, VAṂ, MA, and YA each possess the three vajras and are the nature of the concealed maṇḍala of both; therefore, they are the essence of the twelve links of dependent origination. Since each is the nature of the three vajras, the four are the nature of the four elements, and through that, the perfectly complete awakening of omniscience—the nature of the sixteen emptinesses—is accomplished. Alternatively, by the term "all tantras," the four tantras are meant. Among them, the Action and Performance Tantras are explained as "laughing." The phrase "abides" itself clearly indicates the Yoga Tantra. The Unexcelled Yoga Tantra is called "holding hands." The Unsurpassed Yoga Tantra is called "the union of the two." These, such as the Yoga Tantra and the others, are as follows:

འདི་སྐད་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྡ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དོན་བསྟན་པ་དོན་གཅིག་པ་ཡིན་པར་བསྡུས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་ པའི་རྒྱུད་དུ་ནི། ། གསང་བ་མཆོག་གིས་དགྱེས་པ་ནི། ། ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་རྟག་ཏུ་བཞུགས། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་དངོས་སེམས་དཔའ་ནི། ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་བདེ་བའི་མཆོག། ཅེས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་གོང་ན་མེད་པར་ཡང་། ། གཞན་ནི་འབུས་ཟོས་སྙིང་པོ་མེད། ། ཅེས་པ་སྟེ་ གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྤྲད་པའི་རྒྱུད་དུ་ཡང་ངེས་པའི་དོན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་གླེང་གཞིའི་ཚིག་གཉིས་གཉིས་སྤྲད་པའི་རྒྱུད་དུ་ཡང་ངེས་པའི་དོན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་གླེང་གཞིའི་ཚིག་གཉིས་གཉིས་སྤྲད་པའི་རྒྱུད་དང་མི་འདྲ་བ་མེད་པར་མངོན་ པར་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། ། གསང་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དང་གཞན་ནི་འབུས་ཟོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངག་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གླེང་གཞི་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་ནང་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་གཉིས་སྤྲད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁོངས་སུ་རྒྱུད་ཀུན་འདུས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཀུན་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ངེས་པ་གསུངས་པ། ཡི་གེ་ཨེ་ནི་ས་རུ་ བཤད། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྤྱན་མ་སྟེ། ། འགྲོ་བའི་དོན་ལ་རབ་འཇུག་ཕྱིར། ། འདི་ནི་མི་སོགས་རང་བཞིན་ཉིད། ། དེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེ་ཞེས་བཤད། །

The meaning taught through various conventions, such as "Thus have I [heard]," is summarized as having a single meaning. In the Unexcelled Yoga Tantra (Anuttarayoga Tantra), it is said: "In the joy of the supreme secret, the self of all abides eternally. The being who is the essence of all Buddhas is the Vajradāka, the supreme bliss." Furthermore, in the Unexcelled Yoga, it is said: "Others are like fruit eaten by worms; they have no essence." Thus, it is the definitive meaning even in the tantra of the union of the two. The two words of the introductory setting (nidāna) of the Yoga Tantra are also the definitive meaning in the tantra of the union of the two. It is clearly evident that there is no difference from the tantra of the union of the two regarding the words of the introductory setting of the Yoga Tantra. The meaning of "secret" and so forth is included within the meaning of "others are like fruit eaten by worms" and so forth; the phrases beginning with "Thus have I [heard]" are the introductory setting for omniscience itself. Just as all the perfections (pāramitā) are included within the Perfection of Insight (Prajñāpāramitā) here, likewise all tantras are included within what is called the "union of the two." The nature of the three types of omniscience, Hevajra, which brings about the attainment of perfect awakening, is definitively taught: "The letter E is explained as the earth; the action mudrā (karmamudrā) is Locanā. Because she thoroughly engages in the welfare of beings, she is the very nature of humans and so forth. She is explained as Great Compassion."

ཐབས་ཆེན་པོ་ཡི་རང་བཞིན་ཅན། ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས། ། པད་འདབ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པ། ། སྤྲུལ་པར་ཞུགས་པའི་ལྷ་མོ་ནི། ། ཀུན་ རྫོབ་རྣམ་པའི་ཚུལ་ཅན་ཏེ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་གཅིག་པའི་སྐུ། ། སྒྱུ་མ་ཆེན་མོ་ཞེས་སུ་བཤད། ། བཾ་ཡིག་ཆུ་རུ་རབ་ཏུ་བཤད། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་མཱ་མ་ཀཱི། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་རང་བཞིན་གྱིས། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཟླ་བ་ཉི་མ་གཅིག་ཚུལ་གྱིས། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྡོམ་པ་ གཅིག། བྱམས་དང་སྨོན་ལམ་ཚུལ་ཅན་ཏེ། ། ལྷ་མོ་རྡོ་རྗེའི་རིགས་རྗེས་འགྲོ། ། སྙིང་ག་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་ནི། ། ཆུ་སྐྱེས་འདབ་མ་བརྒྱད་པར་ཞུགས། ། ཡི་གེ་མ་ནི་མེ་རུ་བཤད། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་གོས་དཀར་མོ། ། དགའ་བ་སྟོབས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི། ། ལྷ་མོ་པདྨའི་རིགས་སུ་བྱུང་། ། ཟླ་བ་ཉི་མ་ཡང་དག་སྦྱོར། ། དེ་ཡི་མྱོང་བའི་ཚུལ་ཅན་ཏེ། ། མགྲིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོ་རུ། ། ཆུ་སྐྱེས་བཅུ་དྲུག་འདབ་མར་གནས། ། ཡཱ་ཡིག་རླུང་གི་ཁམས་སུ་འགྱུར། ། དམ་ཚིག་ཕྱག་རྒྱ་སྒྲོལ་མ་སྟེ། ། བཏང་སྙོམས་ཡེ་ཤེས་ཚུལ་ཅན་ལས། ། དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་རིགས་རྗེས་སོང་། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདུས་པ་ཡིས། ། དོགས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བྲལ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ནི། ། སྤྱི་བོའི་གཙུག་ན་རྟག་ཏུ་བཞུགས། ། རྩ་ཡི་འཁོར་ལོ་རྣམ་དག་པ། ། ཆུ་སྐྱེས་འདབ་མ་སུམ་ཅུ་གཉིས། ། དེ་ལྟར་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་སྐུ་ཅན་གྱི་ཡི་གེ་ བཞི་པོ་ལས་དང་ཆོས་དང་། ཆེན་པོ་དང་། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་རང་བཞིན། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ཐབས་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ།

Of the nature of great skillful means, this is the family of the Tathāgatas. The goddess who has entered the emanation within the sixty-four-petaled [lotus] possesses the mode of the conventional aspect. The five aggregates are the single body, explained as the Great Illusion. The syllable Baṃ is explained as water; she is Māmakī, the Dharma-mudrā. By the nature of the vowels and consonants, she is of the nature of bodhicitta. In the manner of the moon and sun as one, she is the single union of method and insight. Possessing the mode of love and aspiration, the goddess follows the Vajra family. She has entered the eight-petaled lotus at the heart, the Dharma-cakra. The syllable Ma is explained as fire; she is Pāṇḍaravāsinī, the Mahāmudrā. Through the yoga of the power of joy, the goddess arises from the Lotus family. The perfect union of moon and sun is the mode of experiencing that. She abides in the sixteen-petaled lotus at the throat, the Saṃbhoga-cakra. The syllable Yā becomes the element of wind; she is Tārā, the Samaya-mudrā. From the mode of the wisdom of equanimity, she also follows the Karma family. Through the assembly of the Tathāgatas, she is completely free from all doubt. The wheel of great bliss always abides at the crown of the head. The pure wheel of channels is the thirty-two-petaled lotus. Thus, from the four syllables which are the embodiments of the elements of earth, water, fire, and wind, there arise the four mudrās—Action, Dharma, Mahā, and Samaya—whose essence is great compassion and great skillful means.

བྱམས་པ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་དགའ་བ་དང་། སྟོབས་ཀྱི་བདག་ཉིད། བཏང་སྙོམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོ། ཚད་མེད་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་དང་ ཐ་མི་དད་པ་ལྟེ་བ་དང་། སྙིང་ག་དང་མགྲིན་པ་དང་། སྤྱི་བོའི་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པ་དང་། ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་རྣམས་རིམ་པར་པདྨ་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། བརྒྱད་དང་། བཅུ་དྲུག་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་བཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ ཉིད་ལས་འཁོར་ལོ་གཉིས་གཉིས་ཨེ་དང་ཝཾ་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྟེང་དང་འོག་ཏུ་མཉམ་སྦྱར་བས། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་ལས། ། ཡི་གེ་ཨེ་ནི་ཤེས་རབ་འགྱུར། ཝཾ་ནི་ཐབས་སུ་བྱ་བ་ཡིན། ། འདི་ཡང་ཡི་གེ་ཝཾ་གྱིས་བརྒྱན། ། ཡི་གེ་ཨེ་ཡིས་ངེས་པར་ མཛེས། ། ཡི་གེ་ཝཾ་གྱིས་སྙིང་གར་མགྲིན། ། བླ་མེད་ཆེན་པོར་བརྒྱན་པ་ཡིན། ། ཡི་གེ་ཨེས་ནི་མགོ་དང་ལྟེར། ། བརྒྱན་པ་ཕན་ཚུན་ཁ་སྦྱོར་ཡིན། ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་སྐུ། ། ཡི་གེ་ཨེ་ནི་པདྨར་བརྗོད། ། ཝཾ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱར་བཤད། ། དེ་ནི་ཐབས་སུ་ འགྱུར་བ་སྟེ། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་སྦྱོར་བ། ། ཆོས་དང་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་བདག། ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོས་སྦྱར་བ་ལས། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོར་འགྲོ། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་བཞི་བཞིའོ། ། ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། གཞན་ཡང་གསུངས་པ། ། ཨེ་ཡི་ཆ་བྱད་བཟང་པོ་གང་། ། དབུས་སུ་ཝཾ་གྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གནས། ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག། དེ་ལྟ་བུར་ནི་རྒྱུད་གསུངས་པ། ། ཁམས་གསུམ་དག་ནི་མ་ལུས་པ།

The nature of loving-kindness (maitrī), the joy of aspiration (praṇidhāna), the essence of power, and the entity of equanimity (upekṣā) and wisdom (jñāna): one meditates upon these four immeasurables. They are inseparable and reside respectively in the natures of the navel, heart, throat, and crown—the emanation, dharma, enjoyment, and great bliss wheels (cakras)—which consist of lotuses with sixty-four, eight, sixteen, and thirty-two petals. From this very [text]: "The two wheels are of the nature of E and Vaṃ. How so? Through the union of above and below, from the nature of method and wisdom: the syllable E becomes wisdom, and Vaṃ is made into method. This is also adorned by the syllable Vaṃ, and the syllable E is certainly beautified. The syllable Vaṃ adorns the heart and throat, adorned as the unsurpassed great. The syllable E adorns the head and navel; this mutual union is the body of the nature of the five Buddhas. The syllable E is called the lotus; Vaṃ is explained as the vajra. That becomes the method; the union of vajra and lotus is the master of the dharma and emanation wheels. Through the joining of the enjoyment wheel, one proceeds to the wheel of great bliss. Thus, all are fourfold each." So the Blessed One (Bhagavān) spoke. Furthermore, it is said: "Whatever is the excellent form of E, adorned in the center by Vaṃ, it is the abode of all bliss, the jewel casket of the Buddhas. Thus the tantra is taught: the three realms, without exception..."

། ཁམས་གསུམ་གྱི་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། འབྱུང་བ་བཞི་ཡི་རང་བཞིན་ཅན། ། དབྱངས་ཡིག་སྦྱར་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ། ཉི་མ་ ཟླ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད། ། རྣམ་ཤེས་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ནི། ། རང་བཞིན་མི་བསྐྱོད་རིན་ཆེན་བདག། བདག་མེད་གཽ་རཱི་སྦྱར་བ་ལས། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་གསུམ་རྟེན་ལས། ། ཡེ་ཤེས་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཡི་གེ་ཨེ་ནི་ས་རུ་འདོད། ། གཞོམ་དུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། དབྱངས་ཡིག་འདུས་ པར་རབ་ཏུ་གནས། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཡང་དག་ལྡན། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ནི་བཞི་ཡི་བདག། འབྱུང་བ་ལྔ་ཡི་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། ཁ་སྦྱོར་བས་ན་དགུ་ཡི་བདག། འདི་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་བདག་ཉིད། ། ཡི་གེ་ཨེ་ནི་སྤྱན་མར་འདོད། ། དབྱངས་ཡིག་སྦྱར་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་རང་ བཞིན་ཉིད། ། འདུ་བྱེད་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས། ། རང་བཞིན་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེ་བདག། མཁའ་འགྲོ་མ་ནི་མཁའ་སྤྱོད་སྦྱར། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་གསུམ་རྟེན་ལས། ། བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ། ཡི་གེ་ཝཾ་ནི་ཆུ་རུ་བཤད། ། གཞོམ་དུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། དབྱངས་འདུས་པ་ནི་ཡང་དག་གནས། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཡང་དག་ལྡན། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་བཞི་ཡི་བདག། འབྱུང་བ་ལྔ་ཡི་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། ཁ་སྦྱོར་གྱིས་ན་དགུ་ཡི་བདག། དེ་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཀྱི་བདག། ཝཾ་ཡིག་མཱ་མ་ཀཱི་རུ་འདོད། ། དབྱངས་ཡིག་ལྡོག་པ་ལ་བསྟེན་ནས། ། མཁའ་འགྲོ་རྡོ་རྗེ་སྦྱར་བ་ལས། ། རྣམ་ཤེས་ ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ། ལྷ་མོའི་འཁོར་ལོ་བསྒོམ་པ་ལས། ། ཡེ་ཤེས་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཏེ། ། ཡི་གེ་མ་ནི་མེ་རུ་བཤད། ། གཞོམ་དུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེ། །

The great wisdom of the three realms, possessing the nature of the four elements, relies upon the union of the vowel letters and is the very nature of the sun and moon. The aggregates of consciousness and feeling are the lords Akṣobhya and Ratnasambhava. Through the union with the selfless Gaurī, based upon the five wisdoms and the three supports, it possesses the nature of the fifteen wisdoms. The syllable E is asserted to be earth; it is the great indestructible wisdom, perfectly abiding as the assembly of vowel letters. Endowed with the perfect union of method and wisdom, it is the lord of the four and the three vajras. The great wisdom of the five elements, through union, is the lord of the nine. This is the nature of the two maṇḍalas. The syllable E is asserted to be Locanā; relying upon the union of the vowel letters, it is the very nature of the Āli and Kāli. The aggregate of formations and consciousness are the lords Amoghasiddhi and Vajrasattva. Through the union with the Ḍākinī Khacaryā, based upon the five wisdoms and the three supports, it is the wisdom of the nature of the fifteen. The syllable Vaṃ is explained as water; it is the great indestructible wisdom, perfectly abiding as the assembly of vowels. Endowed with the perfect union of method and wisdom, it is the lord of the four and the three vajras. The great wisdom of the five elements, through union, is the lord of the nine. Thus, it is the lord of the two maṇḍalas. The syllable Vaṃ is asserted to be Māmakī; relying upon the reversal of the vowel letters, through the union with the Vajra Ḍākinī, it relies upon the aggregate of consciousness. Through the meditation on the wheel of goddesses, it is the nature of the fifteen wisdoms. The syllable Ma is explained as fire; it is the great indestructible wisdom.

དབྱངས་ཡིག་མེད་པར་ཡང་དག་གནས། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཡང་དག་ལྡན། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་བཞི་ཡི་བདག། འབྱུང་བ་ལྔ་ ཡི་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། ཁ་སྦྱོར་བས་ན་དགུ་ཡི་བདག། འདི་ལྟར་ལྷ་མོའི་འཁོར་ལོའི་དངོས། ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་རྫོགས་སངས་རྒྱས། ། མ་ཡིག་གོས་དཀར་མོ་རུ་བཤད། ། དབྱངས་ཡིག་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་རབ་ཏུ་སྦྱར། ། མིང་དང་གཟུགས་ སུ་མངོན་བརྗོད་བདག། འདོད་ཆགས་གཏི་མུག་རང་བཞིན་བདག། ཆུ་མ་རྡོ་རྗེ་མཉམ་སྦྱོར་ལས། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་གསུམ་རྟེན་ཉིད། ། ཡེ་ཤེས་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཡི་གེ་ཡཱ་ནི་རླུང་དུ་བཤད། ། གཞོམ་དུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། དབྱངས་ཡིག་འདུས་པར་རབ་ཏུ་གནས། ། ཐབས་ དང་ཤེས་རབ་ཡང་དག་ལྡན། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ནི་བཞི་ཡི་བདག། འབྱུང་བ་ལྔ་ཡི་ཡེ་ཤེས་བདག། ཁ་སྦྱོར་གྱིས་ནི་དགུ་ཡི་བདག། དེ་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཀྱི་བདག། ཡི་གེ་ཡཱ་ནི་སྒྲོན་མར་འདོད། ། ཨེ་ཝཾ་མ་ཡཱ་ཡི་གེ་བཞི། ། རེ་རེའང་གསུམ་གྱིས་བསྒྲེས་པ་རྣམས། ། དེ་ནི་རེ་ རེའང་རྣམ་གཉིས་ལས། ། སྤྱན་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡིན། ། ཨེ་ཝཾ་མ་ཡཱའི་ཡི་གེ་བཞི། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ཉིད། ། རེ་རེའང་རྣམ་པ་ལྔར་ཕྱེ་བས། ། བརྒྱའམ་དུ་མའི་རྣམ་གྲངས་འགྱུར། ། ཨེ་ཝཾ་མ་ཡཱའི་ཡི་གེ་བཞི། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་བཞི་ཡི་བདག། རེ་རེའི་དབྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ། བཞིའམ་བཅུ་ཡི་ནཱ་ད་ཅན། ། བཅོ་ལྔ་ཆ་ཡི་བདག་ཉིད་ཡིན། ། ཨ་སོགས་དབྱངས་ཡིག་དེར་འགྱུར་ཏེ། ། གསལ་བྱེད་རྣམས་ནི་ལྔ་ལྔ་ཉིད། ། མཐར་གནས་པ་ཡི་འབྱུང་བཞི་རྣམས། །

Abiding perfectly even without vowels, Perfectly endowed with method and insight, The self of the three and four vajras, The great wisdom of the five elements. Through union, the self of nine; Thus, the reality of the goddess’s wheel, And likewise, the abode of the Tathāgatas. The inseparability of both is the perfect Buddha; The letter Mā is explained as Pāṇḍaravāsinī. Relying on the application of vowels, The āli and kāli are thoroughly joined. The self expressed as name and form, The self whose nature is desire and delusion. From the union of the Water-Mother and Vajra, The support of the five and three wisdoms, Possessing the nature of the fifteen wisdoms. The letter Yā is explained as wind, The great indestructible wisdom, Abiding perfectly in the assembly of vowels. Endowed with method and insight, The three vajras are the self of four. The self of the wisdom of the five elements, Through union, the self of nine. Thus, the self of the two maṇḍalas; The letter Yā is held to be the lamp. The four letters E-VAṂ-MĀ-YĀ, Each multiplied by three, And each of those further divided into two, Result in twenty-four eyes. The four letters E-VAṂ-MĀ-YĀ Are the very nature of the five wisdoms. When each is divided into five aspects, They become a hundred or many enumerations. The four letters E-VAṂ-MĀ-YĀ Are the self of the three and four vajras. Based on the divisions of each, They possess four or ten nādas, And are the identity of the fifteen parts. The vowels such as A become that, While the consonants are five each. The semi-vowels are the four elements.

ཤ་ཥ་ས་འདི་སྲིད་གསུམ་བདག། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་གསུམ་སྦྱོར་བ། ། ཡི་གེ་ཧ་ལས་སྲིད་གསུམ་འབྱུང་། ། ཡེ་ ཤེས་ཆེན་པོ་གཞོམ་དུ་མེད། ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་ཞེས་སུ་བཤད། ཨེ་ཝཾ་མ་ཡཱའི་ཡི་གེ་བཞི། ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་སྦྱར་བ་ལས། ། རྡོར་གསུམ་དབྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ། བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ནི་རྣམ་པར་འདོད། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ཡི་ཡེ་ཤེས་དངོས། ། འབྱུང་བ་བཞི་རུ་རབ་ཏུ་གནས། ། རྡོར་གསུམ་ གཉིས་ནི་དབྱེར་མེད་པ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་སུ་བཤད། ། དེ་ལ་སྐུ་གསུམ་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཡི་གེ་བཞི་རུ་རབ་ཏུ་གནས། ། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་འཇའ་ཚོན་ལྟར། ། ཤེས་ནས་རྣལ་འབྱོར་པས་དངོས་གྲུབ། ། ཡི་གེ་བཞི་པོ་འདི་དག་འགྲུབ། ། དངོས་གྲུབ་ཐབས་ གཞན་དུ་ན་མེད། ། ཡང་ན་ཨེ་ནི་ཤེས་རབ་པོ། ། ཝཾ་ནི་ཐབས་སོ། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དག་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་གྱུར་པས་ན། ། ཕྱག་གཉིས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་དག་ཀྱང་ནི། ། ཕྱག་བཞི་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། ཟླ་བ་ཉི་མ་དག་ནི་ཕྱག་དྲུག་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེ་ ལྟར་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་འདི་གཉིས་ཐ་མི་དད་ཅིང་དབྱེར་མེད་པ་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་དེ་བཞུགས་སོ། ། ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པས་མི་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའོ། ། འདི་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་བའོ། ། བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ། སྤྲུལ་ པའི་སྐུའི་རྒྱུས་སོ། ། ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་རྟོགས་པའོ། ། གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། ། དུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །

Sha, ṣa, and sa are the lords of the three realms, the union of the three indivisible vajras. From the syllable Ha, the three realms arise; it is the great, indestructible primordial wisdom (jñāna), explained as vajra recitation. The four syllables E, Vaṃ, Ma, and Yā, when applied to the six sense bases (āyatana), are asserted to be eighteenfold based on the distinctions of the three vajras. The actual primordial wisdom of the five aggregates abides as the four elements. The two vajras are inseparable; this is explained as Vajrasattva. In that, the nature of the three bodies (kāya) abides as the four syllables. Like a rainbow in the sky, once the yogi understands this, the accomplishments (siddhi) are achieved; these four syllables are the means for accomplishment, and there is no other. Alternatively, E is insight (prajñā) and Vaṃ is method (upāya). Since the vowels and consonants (āli-kāli) are the moon and sun, which become method and insight, the two arms are the nirmāṇakāya. The vowels and consonants are the four-armed saṃbhogakāya. The moon and sun are the six-armed dharmakāya. Thus, these two, the nature of the three bodies, are non-dual and inseparable; this is the Blessed One, the sixteen-armed one, the nature of the svabhāvikakāya, who abides. Because it pervades all, it is of an unchanging nature. This itself is the manifestation. The term "by me" refers to the cause of the nirmāṇakāya. "Hearing" refers to the realization of the saṃbhogakāya. "One" refers to the characteristic of the dharmakāya. "Time" refers to...

སྐུ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱི་འབྲས་བུའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་ གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྨོས་པས། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ། འདིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ཉིད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྣམས་སོ། ། མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཉིད་བཙུན་མོ་སྟེ་བདག་མེད་པས་དོགས་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བས་སོ། ། དེ་ཉིད་བྷ་ག་སྟེ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པས་སོ། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ནའོ། ། དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་ཏེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཡིད་འཕྲོག་པ་མཛད་དོ། ། ཡང་ན་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ། མེའི་ཁམས་ དང་རླུང་གི་ཁམས་དག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེས། ལྟེ་བར་གཏུམ་མོ་སྦར་བ་ཡིས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་བསྲེགས་ཤིང་། ། སྤྱན་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྲེགས་པས། ། བསྲེགས་པས་རི་བོང་ཅན་ཧཾ་འཛག། བྷ་གའང་དེའོ། ། ཐོས་པ་ནི་འཛག་པའི་བྱ་བར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ ཅི་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ་གཅིག་གོ། ། དུས་གཅིག་ན་ཞེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་སྟེ། དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །

He is Vajradhara, the fruition whose nature is the svabhāvakāya, the essence of the three kāyas inseparable. Regarding the phrase "in the bhaga of the consort of the vajra body, speech, and mind of all the tathāgatas": by the mention of "tathāgatas," the five wisdoms such as the mirror-like wisdom are indicated. By the word "all," all entities without exception, such as form and so forth, are meant. Since they are both "all" and "tathāgatas," they are "all the tathāgatas." This indicates that there is nothing that is not of the nature of the tathāgatas. Those very tathāgatas are the body, speech, and mind. That very indivisible wisdom is the vajra. That itself is the "consort" because, being selfless, she is free from all conceptual doubts. That itself is the "bhaga" because she possesses all qualities without exception, such as sovereignty and so forth. "In that" means for that reason. Therefore, the Blessed One dwells, captivating the minds of various disciples through various forms. Alternatively, regarding the phrase "by me": through the non-dual nature of the fire element and the wind element, the inner heat (caṇḍālī) is ignited at the navel. By burning the five tathāgatas and burning Locanā and the others, the "moon" (the syllable haṃ) drips from being burned. The "bhaga" is also that. "Hearing" refers to the act of dripping. If one asks what that is, it is the Blessed One, the singular. "At one time" refers to the moment of realizing the non-duality of all tathāgatas; that itself is the Blessed One.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་ལ་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་རྣམ་པར་བཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགའ་བའི་རྒྱུས་སོ། ། ཐོས་པ་ཞེས་པ་ནི། མཆོག་དགའོ། ། དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ནས་རྣམ་པར་དགའ་བ་བསྟན་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་ བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་ལ་བཞུགས་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྫོགས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཐོས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། དུས་གཅིག་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟེ་ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་གའོ། ། ལ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་བཞུགས་ནས་འགྲོ་བའི་ དོན་རྫོགས་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། མདོར་ན་ཡང་བརྟགས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ཡང་ཡི་གེ་ཨེ་དང་ཝཾ་གྱིས་རྒྱས་བཏབ་པ་ལས་གཉིས་ག་ཐ་མི་དད་པས་དེ་ཉིད་ཨེ་ཝཾ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ གསུངས་པ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི། ། ཨེ་ཝཾ་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་གནས། ། གཞན་ཡང་། ཨེ་ཡི་ཆ་བྱད་བཟང་པོ་གང་། ། དབུས་སུ་ཝཾ་གྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གནས། །

Regarding the phrase "dwelling in the bhaga of the vajra-consorts of all the tathāgatas," this refers to dwelling by way of the conventional truth. Alternatively, "by me" refers to the cause of joy. "Hearing" refers to supreme joy. "At one time" indicates the subsequent joy. "The Blessed One" refers to the nature of coemergent joy. The phrase "dwelling in the bhaga of the vajra-consorts of the body, speech, and mind of all the tathāgatas" means that the causes for accomplishing the welfare of beings are perfected through the possession of the six clairvoyances. Alternatively, "by me" refers to the action seal (karmamudrā). "Hearing" refers to the dharma seal (dharmamudrā). "At one time" refers to the commitment seal (samayamudrā). "The Blessed One" refers to the great seal (mahāmudrā). The identity of these four seals is the bhaga of the vajra-consorts of the body, speech, and mind of all the tathāgatas. "In" means that by dwelling therein, he perfectly accomplishes the welfare of beings. In brief, all those conceptualizations possess the nature of the two—permanent and impermanent, virtuous and non-virtuous, and so forth. Furthermore, because both are inseparable through being sealed by the syllables E and VAM, that very reality is shown to be E-VAM. Regarding that, it is said: "The commitment of all the buddhas Is perfectly established in the form of E-VAM." Moreover: "The excellent form of E, Adorned in the center by VAM, Is the abode of all bliss."

སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག། ཅེས་པ་དང་། གཞན་ལས་ཀྱང་། ཨེ་ཝཾ་ཡི་གེ་ཤེས་པ་ གང་། ། མ་ལུས་མཐའ་དག་ཤེས་པ་ཡིན། ། དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཟ་མ་ཏོག། གཉུག་མའི་མངའ་བདག་འདི་ལ་གནས། ། དེའི་ཕྱིར་ཨེ་ཝཾ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ནི་ཡི་གེ་གཉིས་ཀྱི་བཤད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞིའི་ ཚིག་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ། འདིའི་དོན་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་ལ་རྟོན་པར་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཨེ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། ། ཝཾ་ནི་ཐབས་སོ། ། འདི་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་པ་ནི། ཚིག་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ་གསུང་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཅིག་ནི་ཟླ་མེད་པའོ། ། འདི་ལྟར་ལྷ་ཉིད་ཡང་དག་པར་བསྡོམས་ནས་འདུས་པའི་དུས་ཏེ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། སྐུ་འདི་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པས་སོ། ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་ལ་ཞེས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། དེ་ཉིད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སྟེ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་སྐུ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་བཙུན་མོ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་མ་ནི་དེའི་ཆ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། ། དེ་ཉིད་བྷ་གའི་ཡེ་ཤེས་ཆེ། །

"The Buddha is the jewel casket," it is said, and from another source: "Whoever knows the syllables E and VAM knows everything without exception. He dwells in this innate sovereign, the casket of the Dharma. Therefore, E-VAM itself is the three realms and nothing else." This is the explanation of the two syllables. Thus, it is established that this is the introductory phrase of all tantras. Consequently, the words of the bodhisattva who relies on the meaning are not as they appear in the literal phrasing. Alternatively, E is insight and VAM is method; the identity of these two is the meaning of "Vajra Body." "Thus have I heard" means having internalized the words, which is the meaning of "Vajra Speech." "At one time" means "one" is without a second. This is the time of the perfect union of the deity itself, which is the meaning of "Vajra Mind." This very thing is the Dharmakāya, as it is the cause of these two bodies. "In the bhaga of the Vajra Consort of the body, speech, and mind of all the Tathāgatas" means: all of them are such, and they are also Tathāgatas, thus "all the Tathāgatas," which are the five aggregates of form and so forth. These are the body, speech, and mind. These are the Vajra, the wisdom of the inseparable three bodies of the Tathāgatas. That itself is the Consort, according to the words: "The yoginī is a portion of that." That itself is the great wisdom of the bhaga.

དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལ་བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དེས་བཞུགས་སོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐུ་ཅན་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དེ་ཉིད་སྟོན་པ་པོ་དང་སྡུད་པ་པོ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། (འཆང་བ་,འཆད་པ་)པོ་ང་ཆོས་ཀྱང་ང་། ། རང་གི་ཚོགས་ལྡན་ཉན་པ་ང་། ། ཞེས་པས་སོ། ། ཨེ་ཝཾ་མ་ཡཱ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཡི་གེ་བཞི་པོ་འདིས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་བཞི་བཞིའོ་ཞེས་པ་དང་། བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་ཀུན་དག་ཀྱང་། ། ཨེ་ཝཾ་ཡི་གེར་ཡང་དག་འདུས། ། ཞེས་པའོ། ། དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གནས་དང་དུས་དང་། འཁོར་དང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ཚད་ཀྱི་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་མཛད་དོ། ། གང་འདི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་དེ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྟོན་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དུས་གསུམ་ཅན་ ཡིན་པ་ཉིད་དང་། ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྡོམ་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་། ལྷ་ཡི་རྒྱལ་པོས་ཆར་ཕབ་ཀྱང་། ། ས་བོན་མི་རུང་མི་འཁྲུངས་ལྟར། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བྱུང་གྱུར་ཀྱང་། ། སྐལ་པ་མེད་ལ་འབྲས་མི་ འབྱུང་། ། ཞེས་པ་དང་གཞན་ལས་ཀྱང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་བར་གནས་པ་འདི་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །

This is because [the Buddha] is the nature of all qualities, such as sovereignty (īśvara), without exception. Regarding the phrase "dwells there": he dwells by means of the identity of the pervaded and the pervader. That very Vajradhara, who possesses the non-dual body, is both the teacher and the compiler. As the Blessed One (bhagavān) has said: "I am the holder, I am the Dharma, and I am the listener endowed with my own assembly." All things are subsumed by these four syllables: E-vaṃ-mā-yā. Thus, it is said: "Everything is fourfold," and: "All four are completely pure and perfectly gathered within the syllables E-vaṃ." Regarding the word "there": in that way, the place, time, retinue, and the teaching to be shown are made perfectly clear. The Blessed One himself performs the nature of the emanation and reabsorption of the lifespan. That which is called the "Blessed One" is the teacher who is the identity of the svābhāvikakāya (the nature body). The Blessed One is the teacher because he is present in the three times, because he is all-pervading, and because he is the single synthesis of all aspects. Likewise: "Just as seeds do not sprout if they are unsuitable, even though the king of gods sends down rain, So too, although the Buddhas have appeared, the fruit does not arise for those who lack the fortune." And from another source: "Whether the Tathāgatas appear or do not appear, this nature of phenomena (dharmatā) remains constant," and so forth.

དེ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། གསུངས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་སྙིང་ པོ་རྗེ་བཙུན་གསང་བ་ལས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གསང་བ། ཨེ་མའོ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང་། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའི་སྙིང་པོ་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ཉོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་དུ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་བསགས་པའི་རང་བཞིན་སྐུའོ། ། དེ་ཡང་བརྡའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་རྣམ་པར་གནས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་གསུང་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་གསུང་རིགས་པའི་རང་ བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ཞིང་། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སོ། ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་སྙིང་པོ་ནི་མ་ལུས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སླར་ཡང་དེ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན་གསུངས་པ། རྗེ་བཙུན་ཞེས་པ་སྟེ། ཉན་ ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གསང་བ་ལས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གསང་བ་ནི། གསང་བ་སྡོམ་པ་སྟེ། གསང་བ་ནི་འཁོར་བ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། ཤིན་ཏུ་གསང་བ་ནི། དེ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པའི་ཕྱིར་ན་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། གཉི་གར་བརྒལ་ནས་ཤིན་ཏུ་འདས་པས་ན་གསང་བ་ལས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གསང་བའོ། ། ཨེ་མའོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།

If one asks why that is, it is said: "The heart essence of the body, speech, and mind of all the Tathāgatas, the Venerable One, more secret than the secret. O, Vajragarbha, Great Compassionate One, excellent, excellent! Listen to the heart essence of Vajrasattva, Mahāsattva, and Samayasattva, called Hevajra." Regarding the phrase "the heart essence of the body, speech, and mind of all the Tathāgatas": the body is the nature of the accumulation of the five aggregates, such as form, which have the characteristic of universal appearance. Furthermore, because it abides as the basis for symbolic expression, it is the nature of speech. Moreover, because it is the very nature of the reasoning of speech, it is the body of mind; and because the three vajras are indivisible, they are body, speech, and mind. Furthermore, the "heart essence of all the Tathāgatas" is the wisdom of all Tathāgatas without exception. If one asks again what that is like, it is said: "The Venerable One," because he is not the domain of the Śrāvakas and so forth, and because he is to be honored in the Great Vehicle. "More secret than the secret" refers to the secret vow. "Secret" is saṃsāra, the conventional truth. "Extremely secret" is nirvāṇa, the ultimate truth, because it is utterly transcendent of that. Because it is utterly transcendent, having crossed beyond both, it is "more secret than the secret." Regarding "O, Vajragarbha, Mahāsattva, Great Compassionate One, excellent, excellent":

ཨེ་མའོ་ནི། ཡུལ་མ་ཡིན་པ་མཐོང་བའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ངོ་མཚར་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཞུས་ནས་ཉན་པར་བྱེད་པ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་པ་ནི། བརྩེ་བ་དང་བཅས་པས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་ཕྱེད་པའི་སྐུའོ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང་། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ དབྱེར་མི་ཕྱེད་པས་ན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡིན་ཏེ། སྐུ་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པའོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ། གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། གཉིས་དང་གསུམ་དང་བཞིའི་ བདག་ཉིད་དང་། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་སྐུ་དང་། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་། བདག་མེད་མ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ལས་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཧེ་རུ་ཀའི་སྐུ་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱའོ། ། ཉོན་ཅིག་ཅེས་པ་ནི། ཉན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱིས་ཤིག་པའོ། ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་བ། གང་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལགས། ། ཇི་ལྟར་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལགས། ། གང་གིས་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་ལགས། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདག་ལ་གསུངས། །

"Emaho" is an expression of wonder because of the greatness of seeing that which is not an [ordinary] object. "Excellent, excellent" is an expression of sympathetic joy with affection, following the request and the act of listening. "Vajrasattva" refers to the indivisible body. "Great Compassion" refers to that which has the nature of the conventional truth. "Great Bodhisattva" refers to the nature of the ultimate truth. Thus, by virtue of having the nature of both, he is Vajrasattva. Regarding the terms "Vajrasattva," "Mahāsattva," and "Samayasattva Heart": because the three vajras are indivisible, Vajrasattva is the Dharmakāya; Mahāsattva is the Saṃbhogakāya; and Samayasattva is the Nirmāṇakāya, which has become the wisdom of the three bodies. "Hevajra" refers to the maṇḍala of the ninefold nature, consisting of non-duality, the nature of two, three, and four, the body of the five wisdoms, and the inseparability of the Vajra Holder and Nairātmyā. Hevajra is the name for the bodies of Heruka, such as the sixteen-armed form and so forth. "Listen" means: make it the object of your hearing. Immediately after the Blessed One had spoken thus, Vajrasattva requested: "Why is he Vajrasattva? How is he Mahāsattva? By what is he Samayasattva? O Blessed One, please tell me."

ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་ཐོགས་ སུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་ཅེས་བྱར་བརྗོད། ། སེམས་དཔའ་སྲིད་པ་གསུམ་གཅིག་པ། ། ཤེས་རབ་རིགས་པ་འདི་ཡིས་ནི། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱར་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཤེས་རབ་ནི་གསལ་བ་རབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་ཉིད་དོ། ། རིགས་པ་ནི་རིགས་ པས་སོ། ། སེམས་དཔའ་ཉིད་ནི། རྡོ་རྗེ་གསུམ་མི་ཕྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་རོས་གང་བ། ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོར་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ལ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་རོ་ནི་སྣ་ ཚོགས་སུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡིས་གང་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། སྐུ་འདི་གཉི་ག་ཡང་མ་ནིང་གི་རྟགས་སོ། ། རྟག་ཏུ་དམ་ཚིག་ལ་འཇུག་ཕྱིར། ། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྟག་ཏུ་ནི་བར་མ་ཆད་པའོ། ། དམ་ཚིག་ནི་ལྷ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་སྟེ། ཡང་དག་པར་སྡོམ་ཞིང་བསྡུས་པའི་ལྷར་བྱས་པའོ། ། དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ལྟར་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །

Immediately after this supplication was made, the Blessed One declared: "Indestructible is what is called 'Vajra'; The being who is the unity of the three realms, By means of this reasoning of insight, Is called 'Vajrasattva'." Thus it is said. "Insight" is the very wisdom of supreme clarity, which is itself the vajra. "Reasoning" is by way of logic. "Being" (sattva) is Vajrasattva, the Dharmakāya, because the three vajras are indivisible. "Filled with the flavor of great wisdom, He is called the Mahāsattva." Regarding this, "great wisdom" is the wisdom of perfectly complete awakening. Its "flavor" is the characteristic of experiencing it in various ways. Being "filled" with that means it is experienced by Mahāyāna bodhisattvas and others through the wisdom of hearing and so forth. The Mahāsattva is the Saṃbhogakāya. Both of these bodies are of the neuter gender. "Because he always enters into the samaya, He is called the Samayasattva." Regarding this, "always" means without interruption. "Samaya" is the source of all deities, the deity formed by the perfect binding and gathering [of all]. Because he enters into that nature and because he is the perfected [nature], the Samayasattva is the Nirmāṇakāya of the Vajradhara. In this way, Hevajra should be realized as the very nature of the three bodies.

དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་བརྗོད་པའི་དོན་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་བློ་ལ་བསྡོགས་ནས། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་བ། མིང་བསྡུས་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུ། གང་ གིས་ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་ལགས། ། ཧེ་ཡི་རྣམ་པས་ཅི་ཞིག་བཤད། བཛྲ་ཡིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཅི། ། ཞེས་སྨོས་པ་ལ། གང་གིས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ལགས། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་གསུམ་པོ་འདི་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཞེས་པའོ། ། མིང་བསྡུས་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ། འདི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་མིང་བརྡ་དེས་བསྡུས་ ཏེ་ཡང་དག་པར་སྡོམ་པའོ། ། ཧེ་ཡིས་བྱེད་པ་ཅི་ཞིག་བཤད། ། བཛྲ་ཡིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཅི། ། ཞེས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཧེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྟེ། བཛྲའང་ཤེས་རབ་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་རྩད་ནས་ གཅོད་པ་ཧེའོ། ། དེ་ལ་བྱེད་པ་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། འདི་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། གང་བྱེད་པ་མེད་པའི་བྱེད་པ་འདི་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྟེ། གང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཧ་ནི་ཐབས་སོ། ། ཨེ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། ། གཉི་ག་འབྱེད་པའི་གནས་སྐབས་དེ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་འདི་ཉིད་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། ། བཛྲའང་ཤེས་རབ་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཛྲ་ནི་ རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཤེས་རབ་ནི་བདག་མེད་པའོ། ། བརྗོད་པར་བྱ་ནི། རྟོགས་པར་བྱ་བ་སྟེ་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་དོན་ཏོ། །

Having set the three conceptualizations regarding the meaning of the expression Hevajra before his mind, Vajragarbha requested: "Regarding the condensed name, it is as follows: 'What is explained by the aspect of He? And likewise, what is explained by Vajra?' As for the statement, 'What is explained by the aspect of He?', it asks: 'How are these three syllables?' The phrase 'the condensed name is as follows' means that the name is condensed and correctly summarized in this manner. 'What is explained by the aspect of He? And likewise, what is explained by Vajra?' The Blessed One replied: "'He is great compassion (mahākaruṇā); Vajra is also said to be insight (prajñā).' This means that He is that which cuts off the reconnection of rebirth caused by the latencies of the afflictions (kleśa) from the root. In that context, 'the aspect' (kṛti) refers to the aspect of 'acting' (kṛti) to perfectly fulfill the welfare of beings. If one asks, 'Is this not untenable?', [the answer is:] this very 'acting' without an agent is great compassion; it is the conventional truth that has the nature of the ultimate truth. Alternatively, Ha is method (upāya) and E is insight. The state in which both are inseparable is non-duality itself, which is great compassion. This is the very manifestation of the awakening of omniscience (sarvajñatā), which is the cause for engaging in the welfare of oneself and others. 'Vajra is also said to be insight' means that Vajra is the Vajra-Holder (Vajradhara). Insight is selflessness (nairātmya). 'Is said to be' means it is to be realized; this is the meaning of Hevajra."

འདིར། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བདག་ཉིད་རྒྱུད། ། དེ་ནི་ང་ཡིས་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་དྲི་བ་གསུམ་གྱི་དོན་བསྟན་ནས། དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་ པ་གསུངས་པ། འདིའི་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་དེ་ཅི་ཡིན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བདག་ཉིད་རྒྱུད། ། ཅེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཆད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཆ་མེད་པ་དང་ཆ་དང་བཅས་པ་དག་གིས་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ ཐ་མི་དད་པར་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཆད་པར་བྱེད་པ་དེ་དབྱེ་བ་སྦྱར་ནས་འགྲུབ་པར་མི་ནུས་ཏེ། སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱེད་པ་དང་བྲལ་བས་ཀྱང་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནས་ཡང་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེན་པ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འདིས་ རྒྱུད་འདི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཆད་པར་བྱེད་པ་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནི་རྒྱུད་དོ། ། བདག་གིས་བཤད་ནི། བདག་གི་ཚིག་ཁོ་ནའི་ཡུལ་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་ནི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉོན་ནི་ཐོས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱིས་ཤིག་པ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་སྐུ་གསུམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ པས་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གསང་སྔགས་མཆོག་ཉིད་འདིའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་། རྒྱུད་ཀུན་གྱི་ནི་ཚུལ་ཤེས་ནས། ། ཕྱི་ནས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་བརྩམ། ། ཞེས་པའོ། ། སྐུ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རིམ་པས་བསྟན་པར་ འདོད་ནས་གསུངས་པ། ལྟ་སྟངས་དགུག་དང་བརྡ་ཆེན་དང་། །

Here, it is said: "Listen as I explain the tantra whose nature is method and insight." Having thus shown the meaning of the three questions regarding the Hevajra, the specific explanation is spoken: "What is the nature of its meaning? It is as follows: the tantra whose nature is method and insight." To explain the inseparability of method and insight specifically is not within the sphere of ordinary experience. Why is that? Because it is impossible to establish the inseparability of the ultimate and the conventional through either partless or composite entities by means of applying distinctions; this is because there is no such application. Furthermore, it is not perfected by being devoid of activity, because there is then no meaning to the actual application of that. Nor is it through the inseparability of the two truths, for this is not the sphere of experience for those who explain this tantra specifically. That is the tantra. "I explain" means it is the object of my words alone and not the object of others. "Listen" means make it the object of your hearing. Because it generates the three bodies, which are inseparable from the saṃbhogakāya, this is the greatness of this supreme secret mantra of the Mahāyāna. As will be said: "Having understood the systems of all tantras, one should subsequently compose the Hevajra." Desiring to teach the realization of the inseparability of the three bodies through the stages of the two truths, it is said: "The gazes, the summoning, the great signs, and..."

དོན་བྱེད་རྣམ་མང་རིག་པ་དང་། ། ཞེས་པའི་ལྟ་སྟངས་དགུག་པ་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པ་འདི་ཡང་། ལེའུ་གཞན་ལས་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཉིད་དོ། ། གཞན་ཡང་། ལྟ་སྟངས་ནི་ལྟ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཐུགས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། དགུག་པ་ནི་དགུག་པ་སྟེ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ལས་དགུག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་སྐུའི་རྣམ་པའོ། ། བརྡ་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྡ་ཆེན་པོ་སྟེ་མཚན་མ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ལས་མཚན་མར་སྟོན་པས་ན་གསུང་གི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་དོན་བྱེད་པའི་ དོན་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མཉམ་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྣམས་སོ། ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་དོན་བྱེད་པའོ། ། དེའི་རྣམ་མང་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེའི་རིག་པ་ནི་ཤེས་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ངེས་པ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རེངས་པར་བྱེད་དང་སྐྲོད་པ་ཉིད། ། སྡེ་རེངས་བྱེད་དང་མངོན་སྤྱོད་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་དོན་དེ་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། དོན་གཞན་ཡང་རེངས་པ་སྨོས་པས་གཡོ་བ་མེད་པ་ ཉིད་དེ་བསྡུ་བའོ། ། སྐྲོད་པའི་སྒྲས་སྤྲོ་བའོ། ། སྡེ་རེངས་བྱེད་པ་སྨོས་པས། སྡེ་ནི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དཔུང་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་སྡེའོ། ། འདིའི་རང་བཞིན་གཡོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རེངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་མངོན་པ་ཉིད་དུ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤྱོད་ཅིང་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་ གནས་པ་ཡིན་ནོ། །

Regarding the explanation of the "nine gazes" and so forth, as in the phrase "knowledge of the manifold purposeful activities," this is also well known from other chapters. Furthermore, the "gaze" is the wisdom of the view, which is the aspect of the Mind. "Summoning" is the act of summoning; because it is the nature of summoning through the gathering of objects, faculties, and so forth, it is the aspect of the Body. "The Great Symbol" refers to the great symbol; because it displays signs from the nature of signless phenomena, it is the aspect of the Speech. The "purpose" of such purposeful activity is the ultimate truth. How so? Because they are equal and indivisible, they are the Body, Speech, and Mind. Their "entity" is the purposeful activity. Their "manifold" is the various aspects, which are the nature of conventional truth. Their "knowledge" is cognition; because it is the aspect of primordial wisdom (jñāna) and because it is the ultimate truth itself, it is "endowed with certainty"—this is the meaning. "Paralyzing, expelling, and likewise paralyzing the hosts, and wrathful rites"—the meaning of these terms is self-evident. Furthermore, by mentioning "paralyzing," immobility is included. By the word "expelling," it is the act of sending forth. By mentioning "paralyzing the hosts," "hosts" refers to the armies of the faculties and so forth; the collection of these is a "host." Because their nature is immobility, they are "paralyzed." That very state abides everywhere through the nature of manifesting and sending forth.

སྡེ་རེངས་བྱེད་དང་མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་ངེས་ཚིག་གོ། ། ལྟ་སྟངས་དགུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་རེངས་པར་བྱེད་པ་དང་སྐྲོད་པ་ལ་སོགས་པས་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་གསུམ་དང་སྐུ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་ རིགས་པར་རྣལ་འབྱོར་མའི། ། སྐྱེ་དང་གནས་དང་བྱེད་རྒྱུ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གང་ལ་ཡོད་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་སྟེ་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་བཅོ་ལྔའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་དང་། དེའི་ཡན་ལག་ཡུལ་ལྔ་པོ་རྣམས་ གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉི་ག་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་འདི་ནི་བཅོ་ལྔ་སྟེ། འདི་རྣམས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་མའོ། ། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། ། སྐྱེ་དང་གནས་དང་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ཆ་མེད་པས་འཇིག་པའི་ རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་གི་སྐྱེད་པ་དང་གནས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། གཉི་ག་རྒྱུ་ཉེ་བར་དགོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། ། འདིས་ནི་གང་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་པའི་ཡང་ཡིན་ཏེ། གཉི་ག་ཡང་རྒྱུ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཉི་ག་ཡང་འཇིག་པ་ ལས་གུད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པར་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རྒྱུ་གཅིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གསུམ་ཀ་ཡང་རྒྱུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་མེད་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་བ་ཡན་ལག་ཅན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་འདི་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་རིམ་ པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་།

This is the etymology of the "paralyzing" and "wrathful" [rites]. Through gazes such as summoning, as well as paralyzing, expelling, and so forth, the three bodies whose nature is the five wisdoms are inseparable from the five wisdoms themselves. Regarding that, it is said: "In accordance with the logic of the Yoginīs, Their birth, abiding, and causal factors..." The term "Yoginī" refers to one who possesses yoga; these are the fifteen, such as Nairātmyā and the others. How so? Because the five appropriated aggregates, such as form, and their five constituent objects, arise from the union of both the apprehended and the apprehender, they are of the nature of the five wisdoms, such as bliss. Since these fifteen are inseparable, they are the Yoginīs. In this context, "in accordance with the logic" means according to the proper sequence. Regarding "birth, abiding, and causal factors": because they are partless, they are of a nature that is beyond destruction. Since their production and abiding are not perceived, both must be presented as the cause. Thus, that which is the cause of production is also the cause of abiding, because both share a single cause. Since neither exists apart from destruction, even though there are birth, abiding, and destruction, they are of one and the same cause, for all three share a single cause. In reality, because the nature of cause and effect does not exist, there is no composite whole in the relationship between cause and effect; this itself is the stage of yoga. Furthermore:

ནུས་མཐུ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དང་། ། ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ནི་རྟོགས་པ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལས་འདས་པ་སྟེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ལྷ་རྣམས་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ནུས་མཐུ་ནི། གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པའི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད། ཧེ་རུ་ཀ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ། ། དང་པོར་གཅིག་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ། ཧེ་རུ་ཀའི་བསྐྱེད་པ་ནི་ཧེ་རུ་ཀ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་རྒྱུ་ནི་རྒྱུའོ། ། གཅིག་ཉིད་ནི། གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། བསྒོམ་པར་བྱ་ནི་དང་པོ་རེ་ཞིག་གང་སྒོམ་པའོ། ། དེ་ནས་དང་པོར་རེ་ཞིག་ནི་གཞན་ལ་ལྟོས་ པ་མེད་པར་བསྟན་པའི་རིམ་པའོ། ། གཅིག་ཅེས་པ་ཅི། མ་ནིང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། གཅིག་གིས་ཟླ་བོ་མེད་པར་སྟོན་ཏེ་ཟླ་མེད་པ་ཡང་གཅིག་ཀྱང་མེད་པ་ཡིན་པས་སོ། ། འདིས་ནི་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བཅད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སྙིང་པོ་ཆེ། ། དངོས་པོ་ ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་གྲོལ་ཅིང་། ། ཞེས་པ་སྟེ་དངོས་པོ་ཉིད་འཁོར་བ་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་གྲོལ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འཁོར་བ་ལས་འདས་པའི་ཕ་རོལ་ན་གྲོལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སྙིང་རྗེ་ཆེ། །

"Power, wisdom, and consciousness, and how the deities arise," it is said. Wisdom is realization, which is the conventional truth. Consciousness is that which transcends it, which is the ultimate truth. Wisdom itself is consciousness, and the conventional truth itself is the ultimate truth. That very thing is the deities, in the manner in which form and so forth arise. Its power is the teaching of the non-dual and indivisible Hevajra. Regarding that: "Hevajra is the cause of generation; first, one should meditate on the one," it is said. The generation of Hevajra is the arising of Hevajra, in which the absence of marks, the absence of wishes, and emptiness occur. Its cause is the cause. "The one" is non-duality itself. "Should meditate" refers to what is first to be meditated upon. Then, "first" indicates the sequence of teaching without depending on anything else. What is "one"? Because it has become neuter, it shows the absence of a counterpart; since even "without a counterpart" is the absence of even "one," this completely cuts through all views that involve apprehension. Regarding that: "Vajragarbha, the great essence, liberated by the very nature of things," it is said. The very nature of things is saṃsāra, and that itself produces liberation; there is no liberation existing on the far side beyond saṃsāra. That itself is Vajragarbha, the great compassion.

ཞེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་བོད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ དོན་ཏོ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་གསུངས་པ། ། འཁོར་བ་ཧེ་རུ་ཀ་ཡི་ཚུལ། ། འགྲོ་བ་སྒྲོལ་བྱར་བྱེད་པའི་གཙོ། ། ཞེས་པའོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་འཆིང་བར་འགྱུར་བ་གསུངས་པ། དངོས་པོའི་འཆིང་བས་འཆིང་བར་འགྱུར། ། དེ་ཡོངས་ཤེས་པས་གྲོལ་ བ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོའི་འཆིང་བས་འཆིང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་གྲོལ་བའི་ཚུལ་དུ་བརྟགས་ནས་ཐར་པའི་རྟོག་པས་འཆིང་བས་བཅིངས་ནས་སླར་ཡང་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡོངས་ཤེས་པ་གྲོལ་བ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་ཐར་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་ཐར་པའི་རྟོག་པ་ཡང་འཆིང་བ་ལ། ། འཆིང་བའི་རྟོག་པ་ཡང་ཐར་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་འཆིང་བ་དང་ཐར་པ་གཉི་ག་ཡང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། ། ལྟོས་པ་མེད་པའི་དོན་ལ་ནི་འཆིང་བ་ཡང་མེད་ལ་ཐར་པ་ཡང་མེད་དོ། ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོངས་ ཤེས་པས། ། དངོས་པོ་སྒོམ་འགྱུར་ཤེས་རབ་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་དངོས་པོ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པོ། ། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པའོ། ། གཉི་ག་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། འགྱུར་བ་ནི་སྐྱེད་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ། ། ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། མི་ཤིགས་པའི་རང་བཞིན་དེར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་བོད་པའོ། ། ཡང་ན་དངོས་པོ་ཅིར་འགྱུར། དངོས་པོ་མེད་པ་མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །

This is the invocation together with its specific attributes. By the very essence of the Vajra Heart, it is the ultimate truth. By the very nature of Great Compassion, it is the conventional truth. As it is said: "Saṃsāra is the manner of Heruka; the Lord who effects the liberation of beings." Regarding how one becomes bound, it is said: "One is bound by the fetters of entities; by fully knowing them, one is liberated." This means: "One is bound by the fetters of entities" refers to being bound by the conceptualization of liberation after having conceptualized entities themselves as the mode of liberation; thus, one returns to cyclic existence. "By fully knowing them, one is liberated" means that one becomes liberated through the very thorough knowledge of liberation. By this, the conceptualization of liberation is also a fetter, and the conceptualization of a fetter is also liberation. Therefore, both fetters and liberation are relative. In the sense of the non-relative, there is neither fetter nor liberation. Regarding the statement: "By thoroughly knowing the non-entity, the wise one meditates on the entity," "entity" refers to the conventional, and "non-entity" refers to the ultimate. Both should be meditated upon in meditative equipoise. "Becomes" means to produce. How so? By thorough knowledge. Thorough knowledge in every respect is thorough knowledge itself; it is abiding in that indestructible nature. "The wise one" is an invocation. Alternatively, what is the entity? The non-entity is the nature of the unarisen.

ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཏེ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་དབང་དུ་གྱུར་པས་ སོ། ། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་གང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་དངོས་པོ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་དངོས་པོ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་གཉིས་པའི་མ་ནིང་ནི་ཧེ་རུ་ཀའོ། ། དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་གཉི་ག་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ནིང་གི་ སྟེ། དེ་གཉིས་པོ་གཉི་གང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་བསྒོམ་ཞིང་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བསྟན་ཟིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གསུངས་པ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོངས་ཤེས་པས། ། དེ་ལྟར་ ཧེ་རུ་ཀ་བསྒོམ་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་གང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་རོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། ཧེ་རུ་ཀ་དང་བདག་མེད་མ་ཐ་མི་དད་པ་སྟེ། བདག་མེད་མའི་གོ་འཕང་དེ་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པའོ། ། མེད་པ་ནི་བདག་མེད་མ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་པས་གཉི་ག་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡོངས་ཤེས་པས་ཞེས་པ་སྟེ། འདིའི་དོན་ནི་བསྟན་ཟིན་པ་ཉིད་དོ། ། འདིས་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉེ་བར་བསྟན་ནས། བདེན་པ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པའི་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ལུས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་གནས། ། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་སྤངས། ། དངོས་པོ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའོ། །

How so? By means of thorough knowledge, through mastery by way of spontaneous presence. That which is to be meditated upon should be accomplished by way of the nature of union. Alternatively, since an entity is a non-entity, and a non-entity is also an entity, the hermaphrodite of the two entities is Heruka. Even though there is no entity, the vajra ḍākinī is the hermaphrodite of the indivisibility of both; one should meditate upon and accomplish that by way of the nature of the meditative equipoise of those two. "Thorough knowledge" is the meaning already taught as "omniscience." To clarify that very point, it is said: "By thoroughly knowing the non-entity, Thus should Heruka be meditated upon." This means that whatever is to be accomplished through meditation by way of the nature of meditative equipoise exists in that manner. Why is that? Because Heruka and Nairātmyā are inseparable; that very state of Nairātmyā is the non-entity. Non-existence is Nairātmyā, and the entity is Vajradhara; thus, it is the wisdom of the indivisibility of both. How so? By "thorough knowledge," the meaning of which has already been shown. Having thus indicated the wisdom of the manifest complete awakening to omniscience through the nature of entity and non-entity, in order to clarify the reality of the non-duality of the two truths, it is said: "Great wisdom abides in the body, All conceptualizations are completely abandoned, It pervades all entities."

ལུས་གནས་ལུས་ ལས་སྐྱེས་པ་མིན། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལུས་ནི་ལུས་ཏེ་བསགས་པའོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། དེ་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་ཤིང་མི་གཡོ་བས་ན་ལུས་ལ་གནས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་མའི་ སྡོམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཡང་དག་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། ། ཞེས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་སྟེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སོགས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ནི་མ་ལུས་པར་ཏེ་འདིས་ནི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་བག་ཆགས་ཚུན་ ཆད་དོ། ། དེ་སྤངས་པ་ནི་སྤངས་པ་སྟེ། དངོས་པོའི་རྟོག་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་རྟོག་པ་དང་། སྒྲོ་བཏགས་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་། དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བའི་རྟོག་པ་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཞེས་པ་དང་། གཅིག་དང་དུ་མ་དང་། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཏེ། རྟོག་པ་རྣམ་ པ་བཅུ་སྤངས་ནས་དོར་བ་ཡིན་ཏེ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་པོ་ནི་དོན་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་ན་དངོས་པོ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་ཡང་དེ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དེ། འདོད་པའི་ ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱབ་པ་ནི། ཕན་ཚུན་དུ་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་མཚུངས་པ་དེས་སོ། ། སླར་ཡང་ལུས་ལས་སྐྱེས་པ་མིན་ནི་རྒྱུ་ལུས་ལས་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་གཞན་དང་གཞན་ཚད་མས་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གདོད་མ་ ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། །

"Abiding in the body, it is not born from the body," it is said. "Body" (kāya) means that which is accumulated; it refers to the five appropriated aggregates, such as form and so forth. Because it abides in and is unmoving within that [body] by way of its own nature, it is said to "abide in the body." "Great wisdom" (mahājñāna) is the wisdom of the clear realization of the saṃvara of the ḍākinīs of all the Tathāgatas. For that very reason, it is said: "Having abandoned all correct conceptualization." "Correct conceptualization" refers to the correct conceptualization of the four noble truths and so forth. "All" means without exception; by this, it includes everything up to the latencies of the underlying tendencies. "Abandoned" means having relinquished them. This refers to the relinquishing of ten types of conceptualization: the conceptualization of existence, the conceptualization of non-existence, the conceptualization of superimposition, the conceptualization of exclusion, the conceptualization of "as it is," the conceptualization of "thus," the conceptualization of unity, the conceptualization of multiplicity, the conceptualization of the universal, and the conceptualization of the particular. This is because its nature is the utterly pure dharmadhātu. For that very reason, it is the pervader of all things. Because that reality abides, it is "things" (bhāva); since everything is that and it is also a thing, it is "all things," namely the aggregates, elements, and sense bases of the desire realm and so forth. Their pervasion is by way of their mutual similarity, like reflections. Furthermore, "not born from the body" means that no other causes born from the causal body are established by valid cognition; the intention is that it is primordially unborn.

དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ལུས་འདི་ལ་གནས་པ་དེས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པས་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེའི་ལུས་ལ་རྩ་དུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལུས་ དང་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དག་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་དེས་ན་རྡོ་རྗེའི་ལུས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པའི་གཏེར་གཅིག་པུ་དེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པའི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་དབང་དུ་གྱུར་ནས། ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་བཀའ་སྩལ་པའི་སྐབས་འདིར་བོད་པར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། ། རྩ་དུ་ལགས་ཞེས་པ་ནི། ཞུས་པ་དང་ལན་བཏབ་པ་སྟེ། རྩའི་སྒྲ་ཡིས་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་བསྟན་ཏེ། དབྱུ་གུ་གཉིས་ལ་ ཆུ་ཚོད་གང་ཡིན་པའོ། ། དུ་ལགས་ཞེས་པ་ནི་དུ་ཡོད་ཅེས་པའོ། སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཞུས་ཏེ་གསོལ་བ། རྩ་གསུམ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་ཡིན་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེས་པ་དུ་ལགས་ཞེས་པའོ། ། ཞུས་པ་དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རྩ་ རྣམས་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་འབད་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གནས་སུ་འཛག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྟན་པས་འཛག་པ་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་སྤྲུལ་པར་སོན་པ་དེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ འབབ་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་འབབ་པ་སྟེ། །

That is the indivisibility [of the body] because the great wisdom abiding in this body pervades all phenomena. Vajragarbha addressed the Blessed One: "O Blessed One, how many channels are there in the vajra body?" he asked. Because the body and the great wisdom are indivisible, it is called the "vajra body." "Blessed One" refers to the sole treasury of all qualities such as sovereignty and so forth. Since he has mastered the complete awakening of omniscience by not being overwhelmed by the obscurations of various types of cognition and objects of cognition, and having realized it, it is appropriate to address him in this context. "How many channels are there?" is the question and the response. By the word "channels," the two maṇḍalas are indicated; it is like the hours on two sticks. "How many?" means "how many exist?" Because there is no distinction between male and female, he asks and requests: "If the three channels are the ḍākinīs, how many tathāgatas are there, O male?" To that very question, the Blessed One replied: "The channels are thirty-two; the thirty-two bodhicittas flow into the abode of great bliss with effort," he said. Because the stable authentic wisdom flows in the manner of emanation, it reaches the emanation body; from the transformation of the saṃbhogakāya, the nirmāṇakāya flows. How so? The thirty-two bodhicittas flow.

བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་པ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་ཐིག་ལེ་དང་ནཱ་ད་དག་ཐ་མི་དད་པ་ལས་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་ཡིག་བཅུ་དྲུག་ཉིད་ཐིག་ལེ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ནོ། ། སྐུ་གཉིས་ཐ་མི་ དད་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་འབབ་པའོ། ། རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་ལས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབབ་པ་སྟེ། སྐུ་གཉིས་ཐ་མི་དད་པའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའོ། ། དེ་ལ་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱི་ནི་རྒྱུ་ མཐུན་པ་བདག་མེད་མ་དབུས་ན་གནས་སོ། ། རྐྱང་མ་དང་རོ་མ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དྲུག་ཅུ་ཡིན་ནོ། ། རྩ་གསུམ་ནི་གཅིག་པ་དེས་ན། སུམ་ཅུ་སྟེ། ཉིན་ཞག་གཅིག་ལ་ཡང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་དྲུག་ཅུ་ཡིན་ནོ། ། ཚེས་གཅིག་ལ་སོགས་པ་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡར་ངོ་དང་མར་ངོ་གཉི་གའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་དུས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁྱིམ་བཅུ་གཉིས་སོ། ། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ འདུ་བྱེད། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ ལེན་པ། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤིའོ།

Regarding the term bodhicitta: it is the inseparable bindu and nāda of emptiness and compassion. From their non-duality, the sixteen vowels, such as the letter A and so forth, are themselves the sixteen bindus. Because the two kāyas are non-dual, the thirty-two bodhicittas flow. As for the "thirty-two channels," the bodhicitta flows from those very thirty-two; because they are inseparable from the nirmāṇakāya of the non-dual two kāyas, they are sixty-four. Among them, the avadhūtī is the concordant cause, abiding in the center as Nairātmyā. The lalanā and rasanā are the concordant causes of the four great elements; thus, the bodhicittas are sixty. Since the three channels are one, they are thirty. In a single day and night, by way of the nature of method and wisdom, they are sixty. The nature of the fifteen lunar days, beginning with the first, consists of both the waxing and waning phases; by way of the essence of the moon and so forth, the nature of the twelve houses is the twelve links of dependent origination. Ignorance and so forth: through the condition of ignorance, there are formations; through the condition of formations, consciousness; through the condition of consciousness, name and form; through the condition of name and form, the six sense bases; through the condition of the six sense bases, contact; through the condition of contact, feeling; through the condition of feeling, craving; through the condition of craving, grasping; through the condition of grasping, becoming; through the condition of becoming, birth; and through the condition of birth, aging and death.

། དེ་ལ་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། མི་དགེ་བ་རྣམས་ཏེ། བདེ་བ་དང་། རྟག་པ་དང་། བདག་དང་དགེ་བར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ནི། མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། ། བདེ་བ་དང་། རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། དགེ་བར་སྒྲོ་བཏགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསགས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་འདུ་བྱེད་དོ། ། ལས་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མིང་དང་གཟུགས་ སོ། ། མིང་དང་གཟུགས་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་བྱུང་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་སེམས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་རྣམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་རིག་པའོ། ། རེག་པ་དང་འདུས་ པ་ལས་བྱུང་བ་ཚོར་བའོ། ། ཚོར་བ་རྟག་ཏུ་ཆགས་པ་ལས་སྲེད་པའོ། ། སྲེད་པ་འཕེལ་བ་ལས་ལེན་པའོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་དེ་འདུས་པ་ལས་སྲིད་པའོ། ། དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་སྐྱེ་བའོ། ། དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་རྒས་ཤིང་འཁོགས་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ འཆི་བའོ། ། འདིས་ནི་ཡང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཚེས་གཅིག་ལ་སོགས་པའོ། ། གསུམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བཅུ་གསུམ་མོ། ། ཇི་ལྟར་བཞི་པ་དེ་ལྟར་བཅུ་བཞི་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ལྔ་པ་དེ་ལྟར་བཅོ་ལྔ་པ་ཡིན་ཏེ། ཚེས་གྲངས་གསུམ་ཚེས་གྲངས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་ འདུས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ཚེས་གཅིག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཉིས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བོ། ། གསུམ་པ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སོ། །

In this context, what is called "ignorance" (avidyā) is the superimposition of pleasure, permanence, self, and purity upon that which is suffering, selfless, impermanent, and non-virtuous; these are the discordant factors. The ripening of the karma accumulated through the superimposition of pleasure, permanence, self, and purity is "formations" (saṃskāra). That which arises from the ripening of those actions is "consciousness" (vijñāna). Dependent upon consciousness are "name and form" (nāmarūpa). From name and form, the five appropriated aggregates arise, and together with the five appropriated aggregates is the "six sense bases" (ṣaḍāyatana). From the six sense bases, the contact of the object, the sense faculty, and consciousness—superimposed as being with outflows—is "contact" (sparśa). From the meeting of contact is "feeling" (vedanā). From constant attachment to feeling is "craving" (tṛṣṇā). From the increase of craving is "grasping" (upādāna). From the five aggregates, such as form, and their assembly is "existence" (bhava). Its concordant result is "birth" (jāti). From the full maturation of that is "aging and death," which is inseparable from the aggregates of the aged and infirm. By this, ignorance and the others are correlated with the lunar days, such as the first day. Just as the third [day] is, so is the thirteenth. Just as the fourth is, so is the fourteenth. Just as the fifth is, so is the fifteenth; thus, the three lunar days are subsumed within the twelve lunar days. In that regard, the first day is non-dual primordial wisdom (jñāna). The second is method and insight (prajñā). The third is the body, speech, and mind.

བཞི་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའོ། ། ལྔ་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའོ། ། དྲུག་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། བདུན་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པའོ། ། བརྒྱད་པ་ནི་དེ་ཉིད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སོ། ། དགུ་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་སོ། ། བཅུ་པ་ནི་ལྔ་པོ་གཉི་གར་ཐ་མི་དད་པའོ། ། བཅུ་གཅིག་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་གཉི་ག་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ ནོ། ། བཅུ་གཉིས་པ་ནི། དེ་ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དེས་སོ། ། བཅུ་གསུམ་པ་ནི་དེ་ཉིད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེས་སོ། ། བཅུ་བཞི་པ་ནི་དེ་ཉིད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། བཅོ་ལྔ་པ་ནི་ལྔ་པོ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པས་རྣལ་འབྱོར་མ་བཅོ་ལྔ་པའོ། ། དེ་ཉིད་འཆར་བ་དང་ནུབ་པའི་རང་བཞིན་དེས་ཚེས་གྲངས་སུམ་ཅུའོ། ། ཚེས་གྲངས་སུམ་ཅུ་རྣམས་དང་ཡང་ཚེས་གཅིག་ཐ་མི་དད་དོ། ། ཚེས་གྲངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ལ་ཡང་དབང་དུ་བྱ་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་ཐིམ་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་མཁའ་འགྲོ་མ་དྲུག་ཅུའོ། ། ཉིན་ཞག་ གཅིག་གི་དབྱུ་གུའི་གྲངས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་སོ། ། ཀ་ལ་སོགས་པ་སྡེ་ཚན་ལྔ་རྣམས་དང་ཡི་གེ་མ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ལྔ་པོ་རྣམས་གོ་རིམ་ལས་ཟློག་པ་དང་། ས་ཨྤ་ཥ་ཤ་ཐྸྐ་ཨྐཱ་ཤཱ་ཥ་ཨྤཱ་ས་འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་རྣམས་དང་མཐེ་བོང་ལ་སོགས་ པ་སོར་མོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་འབྱུང་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ལག་པ་གཡས་ལ་སོགས་པ་ནས་རྐང་པ་གཡས་པའི་བར་དུ་སོ་སོར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དེས་ཚིགས་རྣམས་ལ་མཐའ་ཡས་སོ། །

The fourth is the four great elements. The fifth is the five wisdoms. The sixth is the Vajradhara inseparable from the five wisdoms. The seventh is the inseparability of method and insight. The eighth is that very [inseparability] as body, speech, and mind. The ninth is the five wisdoms inseparable from the five great elements. The tenth is the inseparability of both sets of five. The eleventh is the non-dual nature of both sets of five wisdoms. The twelfth is that very [nature] as the nature of method and insight. The thirteenth is that very [nature] as the identity of body, speech, and mind. The fourteenth is because that very [nature] is the nature of the four great elements. The fifteenth is the fifteen yoginīs because the three sets of five are inseparable. Because that very [nature] is the nature of arising and setting, there are thirty lunar days. The thirty lunar days are also inseparable from the first lunar day. Within that nature of the lunar days, there are sixty ḍākinīs with the natures of magnetizing, enjoyment, and dissolution. They abide by the number of danda-measures in a single day. The five classes beginning with ka and the five classes beginning with the letter ma are in reverse order; sa, ṣa, śa, ṣa, ka, a, śa, ṣa, ṣa, ḍa, sa—these are the natures of the five Tathāgatas. On the five fingers beginning with the thumb, from the right hand and so forth up to the right foot, there are the natures of the four elements, and by way of the nature of the three vajras, there are Ananta [infinite] joints.

དེ་བཞིན་དུ་གཡོན་པའི་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་གཡོན་པའི་ལག་པའི་ བར་དུ་དེ་ལྟར་མཐའ་ཡས་སོ། ། མདུན་དང་རྒྱབ་དང་ལོགས་གཉིས་སུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་ཡིན་ལ་དབུས་སུ་བདག་མེད་མ་ཡིན་ནོ། ། ཉིན་ཞག་གཅིག་གི་རང་བཞིན་དེས་ན་ཉིན་མོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་ལ། ། མཚན་མོ་ནི་ཤེས་རབ་པོ། ། འདི་ཉིད་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། ཉིན་ མོ་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ནི་མཚན་མོར་བཤད། ། ཅེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཞག་བཅོ་ལྔ་ལས་ཟླ་བ་ཕྱེད་དེ་ཡར་ངོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། མར་ངོའི་བདག་ཉིད་གཞན་ཟླ་ཕྱེད་བདག་མེད་མ་ཡིན་ལ། ཟླ་ཕྱེད་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ནི་ཟླ་བ་ལ་དེ་ཉིད་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལོའོ། ། དེ་ཉིད་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཆས་དབྱེ་བས་དུས་དྲུག་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་མཚུངས་སོ། ། ཟླ་བ་དྲུག་དྲུག་གི་ལྡོག་མཚམས་གཉིས་ཏེ། གཉི་ག་ཡང་དེ་ བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དབུགས་གཅིག་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུའི་བདག་ཉིད་དབྱུ་གུ་སྟེ་བསྟན་པའི་ཀ་ལ་སོགས་པ་སུམ་ཅུ་དང་གོ་བཟློག་པའི་ཨྐ་ལ་སོགས་པ་སུམ་ཅུའོ། ། དེ་ལྟར་དབྱུ་གུ་དྲུག་ཅུ་ལ་རླུང་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་ དྲུག་བརྒྱའོ། ། ལོ་ལ་ཡང་དབྱུ་གུ་འདི་ཉིད་དོ། ། འདིས་ནི་ལོ་རེ་ལ་དབྱུ་གུ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་དུ་ཉིན་ཞག་གཅིག་ལ་དབུགས་སོ། ། ལོ་རེ་ལ་ཉི་མ་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་དབྱུ་གུ་གཅིག་ལ་དབུགས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །

Likewise, from the left foot up to the left hand, it is thus infinite. In the front, the back, and the two sides are the four great elements, while in the center is Nairātmyā. Because of that nature of a single day and night, the day is the Blessed One and the night is insight. As will be explained in this very text: "The day is the Blessed One, the Vajra-holder; the Yoginī is explained as the night." That same [nature] consists of fifteen days, which is a half-month; the waxing phase is Vajradhara, and the other half-month, the nature of the waning phase, is Nairātmyā. The nature of both half-months is the month, which is the nature of the twelve links of dependent origination, such as ignorance and so forth. That same [nature] is divided by the portions of two months into the six seasons; it is equal in being the nature of Vajrasattva and the five Tathāgatas. The turning points of six months each are two, and both are suchness. In that regard, a single breath is the nature of the thirty-two suchnesses. That same [nature] is the sixty-fold danda (stick-measure), consisting of the thirty letters beginning with Ka as taught, and the thirty reversed letters beginning with A. Thus, in sixty dandas, there are twenty-one thousand six hundred breaths. In a year as well, there are these very dandas. By this, however many dandas there are in a year, there are that many breaths in a single day and night. However many suns there are in a year, there are that many breaths in a single danda.

འཁོར་ལོ་བཞི་ལ་འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་གིས་དབུགས་གཅིག་ཡིན་ ཏེ། དབུགས་ཀྱི་འཕོ་བའོ། ། དེ་ལྟར་འཆར་བ་དང་ནུབ་པ་དང་། གནས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྲིད་པ་གསུམ་ཐ་མི་དད་ཅིང་ཆ་མེད་པའི་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་རྒྱུ་སྐར་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་གྱི་རང་བཞིན་འབྱུང་བ་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་རྒྱུ་སྐར་བདུན་བདུན་ལྡན་པ་སྦྱོར་བ་བཞིའི་བདག་ཉིད་དེས་ན་ཐ་སྐར་ ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་གནས་བཞི་རྣམས་ལ་ལན་བདུན་བདུན་ལྡབས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། རྐྱང་མ་དང་། རོ་མ་དང་། ཀུན་འདར་མ་དང་། བུ་མོ་སྟེ་རྩ་བཞི་ཉིད་སྦྱོར་བ་བཞིའི་ཡིན་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་སྦྱོར་བ་བཞི་ཡིན་ཏེ། སྦྱོར་བ་བཞི་དང་ཐ་མི་དད་པས་སོ། ། ཚོགས་བརྒྱད་དང་ གཟའ་བརྒྱད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ཉི་མ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། ། ཟླ་བ་ནི་ཐབས་སོ། ། མིག་དམར་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའོ། ། སྒྲ་གཅན་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དུས་མཐའ་དག་ཉིད་ལ་ཀུན་དུ་བཟང་པོས་ཁྱབ་པ་ཡིན་པས་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་དང་མྱ་ངན་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ རྟོག་པ་བླ་མ་དམ་པའི་བཀའ་དྲིན་ལས་འབད་པ་མེད་པར་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་སྐུར་འཁྲིལ་བར་འགྱུར་རོ། ། རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཏེ། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པར་བརྗོད་དོ། ། དེ་དག་ཉིད་ཐ་ མི་དད་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་འདབ་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པར་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འདབ་མ་བཅུ་དྲུག་པར་བརྗོད་དོ། །

In the four cakras, sixteen shifts constitute a single breath; this is the shift of the breath. Thus, through the nature of arising, setting, and abiding, the three realms of existence are inseparable and partless. The twenty-eight constellations are the nature of the four elements, and through the identity of the four yogas, each possessing seven constellations, one should understand that the four locations are repeated seven times each in the sequence beginning with Aśvinī. The four channels—lalanā, rasanā, avadhūtī, and kanyā—are themselves the four yogas, for they are inseparable from the four yogas. They are also the eight assemblies and the eight planets: the sun is insight, the moon is method, Mars and the others are the five Tathāgatas, and Rāhu is the Vajradhara. Since the entirety of time is pervaded by Samantabhadra, the conceptualizations that produce aging, death, sorrow, and so forth, will effortlessly embrace the body of the Vajradhara through the grace of the sublime guru. Those thirty-two channels, by the nature of method and insight, are of the nature of sixty-four; thus, the nirmāṇacakra is said to have sixty-four petals. Their inseparability is said to be the mahāsukhacakra with thirty-two petals. That very [nature], being the nature of the sixteen emptinesses and the identity of the sixteen vowels, is said to be the saṃbhogacakra with sixteen petals.

དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ ལོ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཡང་ན་ཉིན་ཞག་གཅིག་ལ་དབྱུ་གུ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། དེའི་རང་བཞིན་དེས་ན་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་སྟེ། འདི་ཉིད་བླ་མའི་རིམ་པ་ལས་བརྒྱུད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པས་དབྱུ་གུ་གཉིས་ ཀྱིས་ཆུ་ཚོད་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་པདྨ་འདབ་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་དེ་ཉིད་དབྱུ་གུ་བཞིས་འཕོ་བས་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་དག་ལ་འདབ་མ་བཅུ་དྲུག་གོ། ། དེ་ཉིད་དབྱུ་གུ་བརྒྱད་བརྒྱད་ཀྱིས་ཐུན་བརྒྱད་ཚང་པས་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ཡང་ཐུན་ གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་ཐུན་མཚམས་བཞི་སྟེ། བདེ་ཆེན་གྱི་ལྟེ་བའི་པདྨའི་འདབ་མ་བཞིའོ། ། དེ་ལ་ཡང་ཐུན་བཞི་བཞི་པོ་དེས་ཉིན་ཞག་ཕྲུགས་གཅིག་གོ། ། དེ་གཉི་ག་ཐ་མི་དད་པས་ཉིན་ཞག་ཐ་མི་དད་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་པདྨ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་སྣ་ཚོགས་པདྨ་སྣ་ཚོགས་རྡོ་ རྗེས་མཚན་པ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་རྩ་གསུམ་ནི་གཙོ་མོ་སྟེ། རྐྱང་མ་དང་། རོ་མ་དང་། ཀུན་འདར་མའོ་ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། རྐྱང་མ་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་གྱིས། ། རོ་མ་ ཐབས་ཀྱིས་ཡང་དག་གནས། ། ཀུན་འདར་མ་ནི་དབུས་གནས་སུ། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་པ་སྨོས་སོ། ། རྐྱང་མ་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་གྱིས། ། ཞེས་པ་ནི་ཆ་ཤས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་དེས་སོ། ། རོ་མ་ཐབས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཆ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་དེའོ། །

That very [reality] is described as the eight-petaled wheel of dharma, the nature of the five wisdoms and the three bodies. Alternatively, the Blessed One taught that a single day and night consists of sixty-four danda (strokes of the hour). Because its nature is such, there are sixty-four petals; this is the lineage transmitted through the stages of the Guru. Because that very [reality] is the inseparability of method and wisdom, two danda constitute the nature of thirty-two chu-tshod (hours), which is the reality of the thirty-two-petaled lotus. Through four danda, there is a shift, and in the nature of the sixteen vowels, there are sixteen petals. Because eight danda complete each of the eight sessions, it is the eight-petaled lotus. Furthermore, two sessions each constitute the four junctions, which are the four petals of the lotus at the center of great bliss. Those four sessions each constitute a single day and night. Because both are inseparable, the day and night are inseparable, and it is called the non-dual vajra-lotus. That very [reality] is marked by a variegated lotus and a variegated vajra, and is called the celestial mansion of the source of phenomena (dharmodaya). Regarding that, it is said: "Among those, the three channels are the principal ones: the lalanā, the rasanā, and the avadhūtī." It is stated: "The lalanā is by nature wisdom; the rasanā perfectly abides as method; the avadhūtī abides in the center, completely abandoning subject and object." Regarding "the lalanā is by nature wisdom," it is because it is free from the nature of parts. Regarding "the rasanā as method," it is the entity that possesses parts.

ཀུན་འདར་མ་ནི་དབུས་གནས་སུ། ། ཞེས་པ་ནི་དབུས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པས་དབུས་གནས་ཏེ། གཉི་ག་ཡང་ཐ་མི་དད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར། གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་པ་ལ་གཟུང་བ་ནི་ཤེས་བྱའོ། ། འཛིན་པ་ནི་ཤེས་པའོ། ། དེའི་སྤངས་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཐ་མི་དད་པར་ དགོངས་པའོ། ། ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དག་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་དུ་ཡིན་པས་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་དངོས་པོས་བདེན་པ་དང་རྙེད་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ཉིད། མི་བསྐྱོད་འབབ་པ་རྐྱང་མ་སྟེ། ། རོ་མ་ཁྲག་ནི་འབབ་པའོ། ། ཤེས་རབ་ཟླ་བ་འབབ་བཤད་པ། ། དེ་ནི་ཀུན་འདར་མ་རབ་གྲགས། ། ཞེས་པ་ནི། མི་འཁྲུག་ཅིང་མི་གཡོ་བས་ན་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ། དེ་འབབ་པ་ཡིན་པས་མི་བསྐྱོད་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དེ་རྟག་ཏུ་འབབ་པ་ཉིད་དེར་གནས་པས་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། རོ་མ་ཁྲག་ནི་འབབ་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཁྲག་ནི་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྣང་བ་ མཐའ་ཡས་སོ། ། དེ་རྟག་ཏུ་འབབ་པ་ཉིད་དུ་དེར་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ནི་རོ་མའོ། ། དེ་བས་ན། ། ཤེས་རབ་ཟླ་བ་འབབ་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་བདག་མེད་མའོ། ། ཟླ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། རྟག་པ་ཉིད་དུ་གཉི་ག་འབབ་ཅིང་གཉི་ག་གནས་པས་བདེན་ པ་གཉིས་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀུན་འདར་མ་རབ་གྲགས། ། ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གསལ་བར་བྱ་བའི་དོན་ལ། ཨ་བ་ནི་ངང་གིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་དྷཱུ་ཏཱི་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་ཤེས་པ་འཇོམས་པས་ཀུན་འདར་ མའོ། ། ཡང་ན་ཨ་ནི་བདག་མེད་མའོ། །

Regarding the phrase "The Kun-dar-ma (All-Trembling) abides in the center," it is called "abiding in the center" because it is taught as the central region; both [the center and the Kun-dar-ma] are inseparable. Therefore, regarding the statement, "Completely abandoning subject and object," "object" refers to the knowable (jñeya), and "subject" refers to the knowing (jñāna). Their abandonment is intended as the non-differentiation of those two. Since the knowing and the knowable are in a relationship of producer and produced, the meaning is the complete abandonment of the reality and attainment of prior and subsequent entities. Regarding this very point: "The Rkyang-ma (Lalanā) is the flow of Akṣobhya; The Ro-ma (Rasanā) is the flow of blood. The flow of the moon of insight is explained As the renowned Kun-dar-ma." This means: because it is unshakeable and immovable, it is "Akṣobhya" (the Unshakeable). Because that flows, the Unshakeable Vajradhara always flows and abides therein; thus, it possesses the nature of the ultimate truth. "The Ro-ma is the flow of blood" means that blood, by its characteristic of being thoroughly impassioned with desire, is the manifestation of Ananta (the Infinite). Because it always flows and abides therein, its nature is the identity of the conventional truth; this is the Ro-ma. Therefore, "the flow of the moon of insight" refers to insight as Nairātmyā (Selfless Lady). The "moon" is the bodhicitta (awakened mind). Because both always flow and both abide, it possesses the nature of the inseparability of the two truths. "That very [channel] is renowned as the Kun-dar-ma" means that, for the purpose of clarifying the perfectly awakened Buddha, ava is the dhūtī because it is spontaneously and naturally accomplished, and it is called Kun-dar-ma because it destroys ignorance such as the afflictions. Alternatively, a is Nairātmyā.

བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། གཉི་ག་ནི་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། གཡེངས་ནས་བཅོམ་ཞིང་རང་བཞིན་མེད་པས་ན་ཀུན་འདར་མའོ། ། འདི་ནི་རྐྱང་མ་དང་། རོ་མ་དང་ཀུན་འདར་མ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཡིན་ནོ། ། འཆད་ པར་འགྱུར་བ་ཡང་། སྲིད་གསུམ་ཡོངས་གྱུར་ཐམས་ཅད་ནི། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་པའོ། ། འདིས་ནི་མི་ཕྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྩ་འདིའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་འཁོར་ལོ་བཞིར་གྱུར་པས་གནས་གཞན་དང་དངོས་པོ་གཞན་དང་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ གསུམ་འབྱུང་བར་མན་ངག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ། མི་ཕྱེད་མ་ནི་མགོ་བོར་གནས། ། སོ་དང་སེན་མོ་འབར་བར་འདོད། ། ཕྲ་གཟུགས་མ་ནི་སྤྱི་གཙུག་གནས། ། སྐྲ་དང་བ་སྤུ་འབབ་པ་ཡིན། ། མཛེས་མ་རྣ་བ་གཡས་པར་གནས། ། པགས་པ་དྲི་མ་འབབ་པར་བཤད། ། གཡོན་པ་མ་ནི་ ལྟག་ཁུང་གནས། ། ཤ་ནི་རྟག་ཏུ་འབབ་པ་ཡིན། ། རྣ་བ་གཡོན་པར་མི་ཐུང་མ། ། ཆུ་རྒྱུས་འབབ་པར་གྱུར་པ་ཡིན། ། སྨིན་མའི་དབུས་གནས་རུས་སྦལ་སྐྱེས། ། རུས་པ་ངེས་པར་འབབ་པ་ཡིན། ། སྒོམ་པ་མ་ནི་མིག་ལ་གནས། ། རྟག་ཏུ་སྙིང་འཁྲུང་འབབ་པ་ཡིན། ། དབང་པོ་ལག་པའི་ དཔུང་པར་གནས། ། སྙིང་ནི་འབབ་པར་འདོད་པ་ཡིན། ། སྐྱོན་མ་བྲང་གི་གནས་སུ་སོང་། ། མིག་འབབ་པ་ཡི་རྩ་ཡིན་ནོ། ། འཇུག་མ་ནུ་མར་ཡང་དག་གནས། ། མཁྲིས་པས་ངེས་པར་གང་ནས་འབབ། ། མ་མོ་ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་ན་གནས། ། མཆིན་པ་འབབ་པ་རབ་ཏུ་འགྱུར། ། མཚན་མོ་སྣ་ ཡི་རྩེ་མོར་གནས། ། རྒྱུ་མའི་ཕྲེང་བ་ངེས་པར་འབབ། ། བསིལ་སྦྱིན་མ་ནི་ཁ་ན་གནས། །

Va is the Vajradhara. Gnyi-ga is the dhūtī. Because it is distracted, destroyed, and without intrinsic nature, it is the kun-’dar-ma (all-shaking). This is the accomplishment of the ḍākinīs through the indivisibility of the three vajras: the rkyang-ma (lalanā), the ro-ma (rasanā), and the kun-’dar-ma. As will be explained: "The entire transformation of the three realms is completely free from subject and object." Although this is the very nature of these channels, such as the mi-phyed-ma (Abhedyā), because they become the four cakras, the oral instructions state that three distinctions arise: other locations, other entities, and other functions. Mi-phyed-ma resides in the head; it is held to cause the teeth and nails to blaze. Phra-gzugs-ma resides in the crown of the head; it is the flow of hair and body hair. Mdzes-ma resides in the right ear; it is explained as the flow of skin and impurities. G-yon-pa-ma resides in the nape of the neck; it is the constant flow of flesh. Mi-thung-ma resides in the left ear; it is the flow of the sinews. Ru-sbal-skyes resides in the middle of the eyebrows; it is the certain flow of bone. Sgom-pa-ma resides in the eyes; it is the constant flow of the heart. Dbang-po-lag-pa resides in the upper arm; it is held to be the flow of the heart. Skyon-ma has gone to the location of the chest; it is the channel for the flow of the eyes. ’Jug-ma resides perfectly in the breasts; it is the certain flow from being filled with bile. Ma-mo resides in the region of the navel; it becomes the flow of the liver. Mtshan-mo resides at the tip of the nose; it is the certain flow of the intestinal chain. Bsil-sbyin-ma resides in the mouth.

རྩིབ་མའི་ལོགས་ཀྱི་རྩ་བྲན་འབབ། ། ཚ་བ་མ་ནི་མགྲིན་པར་གནས། ། གྲོད་པ་འབབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། ། ཚད་མ་སྙིང་གི་ཁ་ན་གནས། ། དྲི་ཆེན་རྟག་ཏུ་འབབ་པར་འགྱུར། ། ཁ་དོག་ནག་མོ་ མཚན་མར་གནས། ། རྩ་དེ་མཚོག་སྲུབས་ནང་དུ་གནས། ། སྲ་ཞིང་བརྟན་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་གནས། ། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་བདེ་བ་སྟེར། ། སྤྱི་མ་གསང་བའི་གནས་ན་གནས། ། རྟག་ཏུ་རྣག་ནི་འབབ་པ་ཡིན། ། བརླ་ཡི་གནས་ན་ཡོད་པའི་རྩ། ། དེ་ནི་རྒྱུ་སྦྱིན་མ་ཡིན་ཏེ། ། བྱིན་ པར་གནས་ན་ཁྲག་འབབ་པའོ། ། སྦྱོར་བྲལ་མ་ནི་རྔུལ་འབབ་པོ། ། བརྩེ་བ་མ་ནི་སོར་མོར་གནས། ། སྣ་ཚོགས་པ་ཡི་ཁུ་བ་འབབ། ། གྲུབ་མ་རྐང་པའི་བོལ་ན་གནས། ། རྣམ་པ་ཀུན་དུ་མཆི་མ་འབབ། ། འཚེད་མ་མཐེ་བོའི་གནས་ན་ཡོད། ། ཐམས་ཅད་ དུ་ནི་མཆིལ་མ་འབབ། ། བཞིན་བཟང་པུས་མོའི་ལྷ་ངར་གནས། ། སྟོབས་དང་སྣབས་ནི་འབབ་པ་ཡིན། ། སུམ་སྐོར་མ་ནི་མདོམས་ན་གནས། ། མཚོག་མའི་སྲུབས་ནི་འབབ་པར་འདོད། ། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་རྩ་འདི་རྣམས། ། གནས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བར་འདོད། ། འདོད་པ་ཅན་ དང་ཧེ་ག་དང་། ། གཏུམ་མོ་འདོད་པ་བུ་མོ་དང་། ། ལྔ་པོ་སྙིང་གི་དཀྱིལ་གནས་ནས། ། རྩ་ནི་ལྔ་ནས་བདུད་རྩི་འབབ། ། འདི་ནི་ཁ་སྦྱོར་རྒྱུད་སོགས་ཀྱི། ། དོན་ནི་བླངས་ནས་རྩ་གནས་པའི། ། བྱེད་པ་ངེས་པར་བསྟན་པ་ཡིན། ། རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་གསུངས་ པ། ། སྲིད་གསུམ་ཡོངས་གྱུར་ཐམས་ཅད་ནི། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཡང་ན་ཐབས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ། དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་ནི་བརྟག། ། ཅེས་པ་སྨོས་སོ། །

The minor channels of the ribs flow [there]. The Tshab ma resides in the throat and flows into the stomach. The Tshad ma resides at the opening of the heart and constantly flows as feces. The Kha dog nag mo resides in the genitals; that channel resides within the perineum and exists in a firm and stable form. It bestows bliss upon all sentient beings. The Spyi ma resides in the secret place and constantly flows as pus. The channel located in the region of the thighs is the Rgyu sbyin ma; it resides in the calves and flows as blood. The Sbyor bral ma flows as sweat. The Brtse ba ma resides in the fingers and flows as various types of semen. The Grub ma resides in the arches of the feet and flows as tears in every way. The ’Tshed ma is located in the big toes and flows as saliva in all instances. The Bzhin bzang ma resides in the kneecaps and flows as strength and mucus. The Sum skor ma resides in the groin and is held to flow from the perineum. These twenty-four channels are held to be the divisions of the locations and so forth. The five—’Dod pa can, He ga, Gtum mo, ’Dod pa bu mo, and the fifth—reside in the center of the heart; from these five channels, amṛta flows. This is the definitive teaching on the functions of the abiding channels, having extracted the meaning from the Saṃpuṭa Tantra and others. Regarding how these thirty-two channels are, it is said: "All that is the transformation of the three realms is completely free from subject and object; or else, by all means, they are analyzed as the characteristics of entities." Thus it is stated.

གསུམ་གྱི་སྒྲས་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སོ། ། འདི་གསུམ་ནི་སྲིད་པར་གྱུར་པས་སྲིད་པ་གསུམ་སྟེ། ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་སྟེ། ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་གསུམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་དེ་སྲིད་པ་གསུམ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི། ལྷག་མ་མེད་པའོ། ། དེ་བས་ན་གཟུང་དང་འཛིན་ པ་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ། གཟུང་བ་ནི་འཛིན་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ཞིང་། འཛིན་པ་ཡང་གཟུང་བ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་མི་དམིགས་པ་སྟེ། དེའི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤངས་པའོ། ། ཡང་ན་ཞེས་པ་ནི་བསྡུ་བ་བསྟན་པའོ། ། ཐབས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞེས་ པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཐབས་ཕྱག་དང་ཞལ་དང་མདོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་རྟག་པ་སྟེ་རྩའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཐབས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་ནི་བརྟག། ཅེས་པ་ནི་གང་གིས་ གཞིག་པ་དེ་ནི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་སྟེ། སྲིད་གསུམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། འདི་ནི་ཟུང་འཇུག་རྒྱུན་གྱི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནས་སྡོམ་པའི་དབྱེ་བ་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྡོམ་པ་ནི་བསྡུ་བའོ། ། དབྱེ་བ་ནི་སྤྲོ་བའོ། ། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་ཐ་ མི་དད་པས་གང་དག་མ་ནིང་དུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་བཤད་པ་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བའོ། །

By the word "three," the body, speech, and mind are meant. These three, having become existence, are the "three existences," namely the form realm, the formless realm, and so forth. Their complete transformation is the "concordant cause" (niṣyanda); that which possesses this is, by its very nature, the "complete transformation of the three existences," meaning it is the nature of the concordant cause of the three existences. "All" means without remainder. Therefore, it is "completely free from subject and object." Since the apprehended depends upon the apprehender, and the apprehender likewise depends upon the apprehended, subject and object are not apprehended; they are "abandoned" because there is no apprehension of them. "Or else" indicates a summary. "By all means" refers to the means that is the nature of the dharmadhātu, characterized by the entities of hands, faces, colors, and shapes. That itself is "permanent," meaning it is called the nature of the channels. Alternatively, "by all means" refers to the nature of the Vajradhara. "Examine as the characteristic of an entity" means that whatever is to be analyzed is examined as the characteristic of an entity; the intention is that this is because of the very transformation of the three existences. This is the teaching on the sequence of the continuum of union. Next, the classification of the "vow" (saṃvara) will also be explained. "Vow" is gathering; "classification" is emanation. Because emanation and gathering are inseparable, they are "neuter." The explanation of that is what is to be taught.

ཡང་ན་ཡང་དག་པའི་མཆོག་གཙོ་བོ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་གོང་མའི་ཡང་གོང་མའི་ཁྱད་པར་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་སྡོམ་པས་སྡོམ་པ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། དེའི་དབྱེ་བ་ནི། གཞན་མ་ཡིན་ ཞིང་སྐབས་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་པ་ཉིད་དུའོ། ། བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཚན་མར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནི་ཞེས་པ་སྟེ། ཨཱ་ལི་ནི་ཨ་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་གོ། ། ཀཱ་ལི་ནི་ཡི་གེ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་གསལ་བྱེད་རྣམས་སོ། ། གཉི་ག་ཡང་ ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྟེ། ཤེས་རབ་ནི་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཐབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་སྤྲུལ་པ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་། ཐུགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་ནི་སྐུའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ནི་གསུང་ངོ་། ། ཆོས་ནི་ཐུགས་ ཏེ་གོ་བཟློག་པས་གོ་བར་བྱའོ། ། ཨེ་ཝཾ་མ་ཡཱའི། ། ཨེ་ཡི་རྣམ་པ་ལྷ་མོ་སྤྱན། ། ཝཾ་གྱི་ཡི་གེ་བདག་མར་བརྗོད། ། མ་ནི་ལྷ་མོ་གོས་དཀར་མོ། ། ཡཱ་ཡི་རྣམ་པ་སྒྲོལ་མར་བརྗོད། ། ས་ནི་སྤྱན་མར་བཤད་པ་ཉིད། ། ཆུ་ཁམས་མཱ་མ་ཀཱི་རུ་བཤད། ། མེ་ནི་ལྷ་མོ་གོས་དཀར་མོ། ། རླུང་ནི་ སྒྲོལ་མར་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་བྱ་བས་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་འདིར་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་གཉིས་ཀྱི་རིམ་པ་ལས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་སྐུ་གསུམ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་འབྱུང་བ་བཞི་རབ་ཏུ་གནས་པ་དེ་ཉིད་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་འཁོར་ལོའི་རིམ་ པར་གནས་པ་ཉིད་དོ། ། འཁོར་ལོ་བཞི་པོ་དེ་ཉིད་གསུངས་པ།

Alternatively, it is said: "The distinctions of the supreme, authentic, and principal [reality] shall be explained through the successive distinctions of the higher and higher." Alternatively, "vow" (saṃvara) refers to the vow, which is the conventional truth. Its distinctions are that it is not other and is of various contexts. "Shall be explained" means it is made into a sign. Regarding that, it is said: "The vowels and consonants" (āli-kāli). The vowels (āli) are the sixteen vowels beginning with A. The consonants (kāli) are the letters beginning with Ka. Both are method and insight. Insight is the maṇḍala of Nairātmyā. Method is the maṇḍala of Vajradhara. Regarding "Dharma, Sambhoga, and Nirmāṇa are the body, speech, and mind": Nirmāṇa is the body; Sambhoga is the speech; and Dharma is the mind—this should be understood by reversing the order. "E-vaṃ-mā-yā." The form of E is the goddess Locanā; the letter Vaṃ is said to be Nairātmyā; Ma is the goddess Pāṇḍaravāsinī; and the form of Yā is said to be Tārā. Earth is explained as Locanā; the water element is explained as Māmakī; fire is the goddess Pāṇḍaravāsinī; and wind is renowned as Tārā. By these words, in this system of Secret Mantra, through the sequence of the vowels and consonants, the three bodies are generated by the nature of method and insight. That very [reality] is the emergence of body, speech, and mind, and the abiding of the four elements, which is the very abiding of the goddesses such as Locanā in the sequence of the wheels (cakras). Regarding those four wheels, it is said:

སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འདབ་མ་བརྒྱད་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འདབ་མ་བཅུ་དྲུག་དང་། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་འདབ་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ་ཞེས་པ་སྟེ། འཁོར་ལོའི་གྲངས་ཀྱི་རིམ་པས་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་ཞེས་པར་སྨོས་ཏེ། སྤྲུལ་པ་ནི་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། འཁོར་ལོ་ནི་སེམས་སོ། ། འདབ་མ་ནི་ནཱ་དའོ། ། དེ་ལ་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ ལས་འབྱུང་བ་བཞིའོ། ། དྲུག་ཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དྲུག་ཅུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འདིས་ནི་ལྟེ་བར་ཧཾ་ངོ་། ། འདབ་མ་བཞི་ལ་ཡ་ར་ལ་བའོ། ། ཀ་ལ་སོགས་པ་ལུགས་དང་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་ལྔ་བཅུ་དང་། ས་ཨྤ་ཥ་ཤ་ཨྐ་ཨྐ་ཤ་ཥ་ཨྤ་ས་རྣམས་ལུགས་དང་ལུགས་ ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ཏེ། དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། ཡང་ན་བརྒྱད་ཀྱི་བར་གྱིས་ཏེ། ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤ་རྣམས་དང་། ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་དང་། ཀ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་རྣམས་ཏེ། ཅུང་ཟད་ང་རོ་ཞན་པ་ཊ་ཌྷ་ད་ངྷ་ཡ་ ལ་རྣམས་སོ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བརྒྱད་ཅེས་པ་ནི། དཀྱིལ་འཁོར་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་རྣམས་བརྒྱད་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་པས་སོ། ། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་འདབ་མ་བཅུ་དྲུག་ཅེས་པ་ནི། དཀྱིལ་འཁོར་བརྒྱད་པོ་དེ་ཉིད་འགྱུར་དུ་བྱས་པས་སོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་སུམ་ ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་པ་ནི། བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་ཉིད་འགྱུར་དུ་བྱས་པ་ལས་སོ། ། སྐུ་བཞི་ནི། སྤྲུལ་པ་དང་། ཆོས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་།

The emanation wheel (nirmāṇacakra) has sixty-four petals, the dharma wheel (dharmacakra) has eight petals, the enjoyment wheel (saṃbhogacakra) has sixteen petals, and the great bliss wheel (mahāsukhacakra) has thirty-two petals; thus, they are established according to the sequence of the number of wheels. Regarding the statement "the emanation wheel has sixty-four petals": "emanation" (nirmāṇa) is the characteristic of appearance. "Wheel" (cakra) is the mind. "Petals" (dala) are the nādas. In that regard, there are the four elements arising from body, speech, and mind. "Sixty" refers to the nature of the sixty maṇḍalas. By this, there is the syllable haṃ at the navel. On the four petals are ya, ra, la, and va. There are fifty consonants, ka and so forth, in forward and reverse order, and ṣa, śa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, *ṣa

ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྐུ་བཞི་མངོན་པར་བསྟན་ཏོ། ། སྐད་ཅིག་མ་བཞི་ནི། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྣམ་ པར་ཉེད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་པ། འཆད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཡང་། ། སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བརྗོད། ། འཁྱུད་དང་འོ་བྱེད་ལ་སོགས་པ། ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ལས་བཟློག། བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཟ་བའོ། ། འཁྱུད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་དགའ་བ་ནི། ། དགའ་ བ་དང་མཆོག་དགའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྣམ་པར་ཉེད་པ་དཔྱོད་པར་བརྗོད། ། བདག་གིས་བདེ་བ་སྤྱད་དོ་ཞེས། ། འདིས་ནི་རྣམ་པར་དགའ་བའི་དོན་བདེ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། མཚན་ཉིད་བྲལ་བ་གསུམ་ལས་གཞན། ། ཆགས་དང་ཆགས་བྲལ་རྣམ་པར་སྤངས། ། འདོད་ཆགས་མེད་ཅིང་ཆགས་བྲལ་མེད། ། དབུ་མ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ། གསུམ་པོ་སྤངས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད། ། དེ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བའི་དོན་གྱི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདི་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་དང་། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་རིམ་པར་སྦྱར་ བ་ནི། རིམ་པར་རྣམ་པར་བཞག་པའོ། ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ནི། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་མོ། ། སྡུག་བསྔལ་ནི་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཀུན་འབྱུང་ནི་སྤང་པར་བྱ་བའོ། ། འགོག་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའོ། ། ལམ་ནི་བསྒོམ་གྱིས་ སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། དེ་ནས་དགེ་བ་ལ་སོགས་ཀུན་འབྱུང་སྤངས་པའོ། ། དེ་ནས་འགོག་པ་ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཅུ་སྤངས་ནས་ལོག་པའོ། ། དེ་ནས་ལམ་བསྒོམ་པ་ནི། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་འདྲིས་ཤིང་བྱང་བ་ལས་བྱུང་བའོ། །

It is the essential nature, in which the four bodies are clearly revealed. Regarding the four moments: the variegated, the ripened, the dissolving, and that which is free from characteristics. As will be explained: "The variegated is described as variegated, Embracing, kissing, and so forth. The ripened is the reverse of that, The tasting of the wisdom of bliss. The dissolving is described as investigation, Thinking, 'I have experienced bliss.' This is the definition of the joy of being single-mindedly attached to bliss. That which is free from characteristics is other than the three; It completely abandons passion and dispassion. Without passion and without dispassion, A middle is not perceived; The very abandonment of these three Is described as the coemergent." This is the meaning of the terminology. Furthermore, the sequential application of these four moments to the emanation wheel and so forth is the systematic presentation. The four noble truths are: suffering, origin, cessation, and the path. Suffering is to be known; the origin is to be abandoned; cessation is to be realized; and the path is to be cultivated. Suffering is thoroughly known. Then, the origin, such as virtue and so forth, is abandoned. Then, as for "cessation," it is the reversal [of suffering] after the ten conceptualizations have been abandoned. Then, as for "cultivating the path," it arises from becoming familiar with and proficient in the path to perfectly complete awakening.

དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་ལོ་བཞི་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་ནི། བདག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། ལྷའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་རིམ་པ་སྦྱར་རོ། ། དགའ་བ་བཞི་ནི། དགའ་བ་དང་། མཆོག་དགའ་དང་། རྣམ་པར་དགའ་ བ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའོ། ། འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་། དགའ་བ་བདེ་བ་ཅུང་ཟད་དེ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དེ་བས་ལྷག། རྣམ་པར་དགའ་བ་ཆགས་པར་འགྱུར། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་ལྷག་མ་ཉིད། ། ཅེས་པའོ། ། སྡེ་པ་བཞི་ནི། གནས་བརྟན་པ་དང་། ཐམས་ ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དང་། མང་པོས་བཀུར་བ་དང་། དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་ནོ། ། འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་། གང་ཕྱིར་སྤྲུལ་པར་གནས་བརྟན་ཕྱིར། ། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་གནས་བརྟན་ཉིད། ། ཆོས་ནི་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱུང་ཕྱིར། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་ཐམས་ཅད་ཡོད། གང་ཕྱིར་ མགྲིན་པར་མྱོང་བའི་ཕྱིར། ། ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོ་མང་པོས་བསྐུར། ། གང་ཕྱིར་བདེ་ཆེན་འཁོར་ལོར་གནས། ། དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་བདེ་ཆེན་དུའོ། ། ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་དོ། ། ཟླ་བ་ཉི་མ་ཞེས་པ་ལ། ཟླ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཉི་མ་ཞེས་པ་ནི། སིཧླ་ཀ་སྟེ། འདི་གཉིས་སོ། ། ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལི་ནི། ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་དང་། ཡི་གེ་ཀ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བྱེད་དོ། ། འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་དང་ཞེས་པ་ནི། ཉིན་ཞག་གཅིག་ལ་ཐུན་བརྒྱད་རྣམས་ཀྱིས་ཐུན་ཕྱེད་ཕྱེད་ན་འཕོའོ། ། དབྱུ་གུ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་ ཞེས་པ་ནི། འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་ལ་རེ་རེ་ཞིང་འདིར་སྐད་ཅིག་བཞིའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །

In the same way, this should also be applied to the four cakras. The four suchnesses are: the suchness of the self, the suchness of the mantra, the suchness of the deity, and the suchness of wisdom. Thus, the sequence is applied. The four joys are: joy, supreme joy, special joy, and coemergent joy. As will be explained: "Joy is a slight bliss; supreme joy is greater than that; special joy becomes attachment; coemergent joy is the remainder." The four schools are: the Sthaviras, the Sarvāstivādins, the Mahāsāṃghikas, and the Saṅghāṭas. As will be explained: "Because the Sthaviras reside in the emanation [cakra], they are the Sthaviras in the emanation cakra. Because the Dharma is produced from speaking, the Sarvāstivādins are in the dharma cakra. Because of the experience in the throat, the Mahāsāṃghikas are in the enjoyment cakra. Because they reside in the cakra of great bliss, the Saṅghāṭas are in the great bliss [cakra]." Thus, all are so. Regarding "moon and sun," the moon is the bodhicitta, and the sun is the sihlaka; these are the two. The vowels and consonants are the vowels beginning with the letter A and the consonants beginning with the letter Ka. Regarding "the sixteen transits," in one day and night, there are eight sessions, and the transits occur every half-session. Regarding "the sixty-four danda," each of the sixteen transits should be understood here through the distinction of four moments.

ཆུ་ཚོད་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ཞེས་པ་ནི། འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་ལ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབྱེ་བས་འཕོ་བ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་གོ་བར་བྱའོ། ། ཐུན་ཚོད་བཞི་སྟེ་ཞེས་པ་ནི། ཉིན་ མོ་དང་མཚན་མོ་དག་ལ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཐུན་བརྒྱད་དོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་བརྒྱད་བརྒྱད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཏེ། འདི་ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མ་ཐ་མི་དད་པ་ལས་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཐུན་ཚོད་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པའི་འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་ལ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེའི་ནང་དུ་ཐིམ་པ་དེས་ན་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་བཞིས་ཐུན་ཚོད་བཞིའོ། ། ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་གསལ་བས་ཐམས་ཅད་ཉིད་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ན་ཐུན་ཚོད་དོ། ། འདིས་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཐུན་ཚོད་བཞིའོ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས། ཐམས་ཅད་ཉིད་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལས་གསུངས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་དག་འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། ཨ་ཨི་ཨུ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་དང་ཡ་ར་ལ་ཝ་དང་། ཤ་ཥ་ ས་རྣམས་དང་། གཞོམ་དུ་མེད་པའི་ཡི་གེ་ཧའོ། ། དེ་ལྟར་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བཞག་པ་གང་འཕོ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་དབྱུ་གུ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་སྟེ། ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤ་རྣམས་དང་། ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་དང་ཀ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་རྣམས་དང་། ཅུང་ཟད་ང་རོ་ཞན་པ་ཌ་ཌྷ་ད་ངྷ་ཡ་ལ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟར་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའོ། ། ཆུ་ཚོད་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་ཉིས་འགྱུར་དང་།

Regarding the phrase "thirty-two hours": this should be understood through the distinction of the sixteen transits, which are further divided into two types based on the differentiation of method and insight. Regarding the phrase "four sessions": this refers to both day and night, which constitute eight sessions. Each yoginī is distinguished by eight [aspects], and since all of these are inseparable from Vajradhara and Nairātmyā, the maṇḍala is of a ninefold nature. Alternatively, the phrase "four sessions" refers to the sixteen transits purified as the sixteen emptinesses, which dissolve into each individual moment. Thus, the four sessions consist of the four moments of joy and so forth. Because the nature of all things is clearly manifest and thus subsumes everything, they are called "sessions." By this, from the passage beginning with "āli-kāli" up to "four sessions," it is shown that everything is taught in the Hevajra as the wisdom of the Secret Mantra system. In this way, the āli-kāli are the sixteen transits: a, i, u, ṛ, ḷ, e, ai, o, au, ka, ca, ṭa, ta, pa, ya, ra, la, va, śa, ṣa, sa, and the indestructible syllable ha. These are established as the sixteen transits. That itself consists of the sixty-four dhyu-gu (strokes): the syllables a, ka, ca, ṭa, ta, pa, ya, and śa; the sixteen vowels beginning with a; the thirty-four consonants beginning with ka; and the slightly nasalized ḍa, ḍha, ḍa, ḍha, ya, and la. Thus, there are sixty-four. Regarding the phrase "thirty-two hours": this is the sixteen vowels doubled.

ཀ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་དང་། ཡ་ར་ལ་ཝ་དང་། ཤ་ཥ་ས་རྣམས་དང་། མི་ཤིགས་པ་འཕོ་བ་རྣམས་ཡིན་ པས་གཉི་གའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཐུན་ཚོད་བཞིའོ། ། ཉིན་ཞག་གཅིག་ལ་བརྒྱད་དེ་ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤ་རྣམས་སོ། ། བཞིའོ་ཞེས་པ་ནི་ཡ་ར་ལ་ཝ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་བཞིའོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཨེ་ཝཾ་གི་ཡི་གེས་རྒྱས་བཏབ་པས་ཐམས་ཅད་ཉིད་འབྱུང་བ་ བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའོ། ། བཞི་ཞེས་པ་ནི། དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐར་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ལུས་ལ་གནས། ། ཡང་དག་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། ། དངོས་པོ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའོ། ། ལུས་གནས་ ལུས་ལ་སྐྱེས་པ་མིན། ། ཞེས་གང་གསུངས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་གསུངས་པ། ལྟེ་བར་གཏུམ་མོ་འབར་བ་ཡིས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་བསྲེགས་ཤིང་། ། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་ཡང་བསྲེགས་པས། ། བསྲེགས་པས་རི་བོང་ཅན་ཧཾ་འཛག། ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཏུམ་མོ་འབར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིའོ། ། འབར་བ་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བར་འགྱུར་བའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། ལྟེ་བ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་རོ། ། ཅི་བྱེད་ཅེ་ན་བསྲེགས་པའོ། ། ཅི་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་སོན་པ་རྣམས་ཡུལ་ལས་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ། །

The twenty-five letters beginning with ka, along with ya, ra, la, va, śa, ṣa, and sa, and the indestructible transferences, constitute the four sessions through the distinction of both. In one day and night there are eight: a, ka, ca, ṭa, ta, pa, ya, and śa. The "four" refers to ya, ra, la, and va; thus, all are four. In that way, all are four. This means that because they are sealed by the syllables E-Vaṃ, everything arises as the nature of the four elements, the aggregates, elements, sense bases, and so forth. "Four" refers to the joys and so forth, ending with the coemergent. Now, regarding the statement: "Great wisdom abides in the body; it has abandoned all conceptualization; it pervades all things; though abiding in the body, it is not born of the body"—it is explained how that very great wisdom is attained: "By the blazing of the inner heat (caṇḍālī) at the navel, the five Tathāgatas are burned, and Locanā and the others are also burned. By that burning, the moon-like Haṃ drips." Regarding "the blazing of the inner heat": through the union of the churned and the churning, the fire of wisdom blazes. "Blazing" means becoming intensely radiant. Where? At the navel, the emanation wheel (nirmāṇacakra). What does it do? It burns. What is burned? The five Tathāgatas—the aggregates of form and so forth—which, having reached the dharma wheel, are turned away from their objects.

སྤྱན་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྲེགས་ནི་སྤྱན་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གཟུང་བར་འདོད་པ་དེ་ཡང་དབང་པོ་ལས་ལྡོག་པར་བྱེད་ཅིང་ བསྲེགས་པའི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དག་དབང་པོ་ལས་ལྡོག་ཅིང་། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དག་ཀྱང་དབང་པོ་ཡུལ་ལས་ལྡོག་པའོ། ། ཧཾ་འཛག་པ་ནི། ཡི་གེ་ཧཾ་ཞུ་བའི་རྣམ་པར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུའི་གཟུགས་ཡིན་པས་གསུངས་པ། རི་བོང་ཅན་ཞེས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་ཟླ་བ་བདག་མེད་མ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་མངོན་པར་གསལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་བཤད་པའོ། ། ཡང་ན་གཏུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི། གཏུམ་པ་ནི་ཉི་མ་སྟེ་ཤེས་རབ་བོ། ཨ་ནི་ཟླ་བ་སྟེ་ཐབས་སོ། ། གཉི་ག་ཡང་ཡི་གེ་ཨཾ་དང་ཧཾ་དུ་སོ་སོར་ བསྡུས་ཤིང་ལུགས་དང་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཕན་ཚུན་ཐ་མི་དད་པའི་སྔགས་ལྷའི་སྐུའི་ཚུལ་ཅན་དེ་ནི་གཏུམ་མོ་འབར་བ་སྟེ། དེས་ཆ་མེད་པ་འོད་གསལ་དུ་གྱུར་པའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། ལྟེ་ བར་ཏེ། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་རང་བཞིན་སྔར་བསྟན་པའི་ནཱ་ད་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིས་བསྡུས་པར་གྱུར་པའི་ཁུ་བའི་རྣམ་པ། ཨཾ་ཧཾ་ཧཾ་ཨཾ། ལུས་ཁུ་བའི་རྣམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཟླ་བའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་བསྲེགས་ཤིང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཀའི་སྡེ་ ཚན་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ལྔའོ། ། སྤྱན་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྲེགས་པ་ནི་ཡ་ར་ལ་ཝ་རྣམས་སོ། ། དང་པོའི་མང་པོའི་ཚིག་གིས་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཤ་ཥ་ས་དང་།

Regarding the phrase "the eyes and so forth are also burned": by the words "the eyes and so forth," the objects such as form are intended to be grasped; these are then turned away from the sense faculties. Thus, the burned faculties and objects are turned away from the faculties, and the objects and faculties are also turned away from the objects. As for "the dripping of haṃ": the syllable haṃ becomes the form of melting. To explain what kind of form that is, it is said: "the one with the hare" (śaśin), which refers to the bodhicitta. The moon, inseparable from Nairātmyā, is the Vajradhara who arises in manifest clarity; this is the explanation according to the literal meaning (yathāruta). Alternatively, by the term "inner heat" (caṇḍālī): "fierce" (caṇḍa) is the sun, which is insight (prajñā); "A" is the moon, which is method (upāya). Both are individually condensed into the syllables aṃ and haṃ. Through the nature of the forward and reverse orders, the two garlands of nāda in the body are of an inseparable nature, in the manner of the deity’s body of mantra; this is the blazing of inner heat. By that, it becomes the partless clear light (ābhāsvara). Where is this? At the navel. It is the nature of the sixty-four petals of the emanation wheel (nirmāṇacakra), condensed by the sixty-four nādas previously explained. The forms of the fluid are aṃ haṃ haṃ aṃ. The body in the form of fluid is the moon of bodhicitta. "Having burned the five Tathāgatas" refers to the five classes, such as the ka-class and so forth. "The eyes and so forth are also burned" refers to ya ra la va. By the plural of the first [word], the nature of the three bodies is śa ṣa sa.

ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་ཨཾ་གི་མཐར་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནཱ་ད་བཅོ་ལྔས་སོ་སོར་ བསྡུས་པའི་དབྱངས་བཅོ་ལྔ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཌ་ཌྷ་ད་དྷ་ཡ་ལ་ནི། གསལ་བྱེད་དྲུག་གི་གཟུགས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དྲུག་གི་ཡི་གེ་རྣམས་དང་། ནཱ་ད་གཉིས་ཀ་ཡང་བསྡུས་པར་གྱུར་པའི་ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤ། དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་ཀྱི་ནཱ་ད་བརྒྱད་ དང་། ཨྤ་ཨྐ་ཨྐཱ་ཨྤ་ནི་ཡང་དག་པའི་གོང་བུའི་ནཱ་ད་གཉིས་དང་། ཡི་གེ་ཀྵ་བསྡུས་པ་ཡི་གེ་ཧཾ་དང་ཨཾ་གང་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་དེའི་ཚེ་བསྲེགས་པ་ནི། ཡམ་ཤིང་མེད་པའི་མེའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། རི་བོང་ཅན་ཧཾ་འཛག་ཅེས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་ ཟླ་བ་བསྐུས་པའི་བདག་ཉིད་བྱུང་ནས། ཟག་པས་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མོ་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་བདག་ཉིད་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། རིམ་པ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བས་བླ་མ་དམ་པའི་མན་ངག་གིས་གཞན་ལས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཕུང་པོ་ ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་རིམ་པ་སྟེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཆ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། ཡང་ན། ལྟེ་བར་གཏུམ་མོ་སྦར་བ་ཡིག། ། ། ཞེས་པ་ནི། གཏུམ་པ་དེ་ཉིད་ཀཱ་ལིའི་ཚུལ་གྱིས་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་ཅུང་ཟད་ང་རོ་ཞན་པ་ཌ་ཌྷ་ད་ངྷ་ཡལ་དང་བཅས་པའི་ནཱ་ད་བཞི་བཅུ་ ཐམ་པའོ། ། ཨཱ་ལི་ཞེས་པ་ནི། ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་རྣམས་སོ། ། འདི་གཉིས་དང་གསལ་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།

The syllable A refers to the fifteen vowels beginning with A and ending with Aṃ, which are the nature of the fifteen ḍākinīs and are individually condensed into fifteen nādas by the essence of the Tathāgatas. As for Ḍa, Ḍha, Da, Dha, Ya, La, these are the forms of the six consonants, the syllables of the six bodhicittas, and the nādas of both [vowels and consonants] condensed together: A, Ka, Ca, Ṭa, Ta, Pa, Ya, Śa. These are the eight nādas of vowels and consonants, along with Aṃ, Aḥ, Aṃ, Aḥ, which are the two nādas of the perfect sphere, and the syllable Kṣa, which is the transformation of the syllables Haṃ and Aṃ. At that time, "burning" is the meditative absorption into the very nature of fire without fuel. "The moon-like Haṃ drips" means that once the essence of the moon-like bodhicitta has emerged, through its flow, the entire body becomes the nature of the eighty-four thousand aggregates of dharma throughout the night; this sequence is extremely difficult to find and must be understood from others through the pith instructions of a sublime guru. This is the stage with remainder, intended as the suchness [of reality] because it is not literal and is without parts. Alternatively, "the blazing of caṇḍālī at the navel" refers to that very caṇḍālī in the form of the kāli, a garland of nādas with a slightly weak resonance, consisting of the forty nādas including Ḍa, Ḍha, Da, Dha, Ya, La. "The āli" refers to the sixteen vowels beginning with A. These two, together with the nature of the consonants, are the essence of method and insight, and are the purification of the thirty-two marks of a great being.

དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུའི་རང་བཞིན་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ལྟར་དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་དག་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནད་ལས་བླ་མའི་མན་ངག་གིས་ཉེ་བར་འདུས་ནས་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་ཉི་ཟླའི་ནང་དུ་ཕྲེང་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་བཀོད་ནས་ཁ་སྦྱར་ བའི་ནང་དུ་གཉི་གའི་བུ་གར་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་བསྐུལ་བས་གཏུམ་མོ་འབར་ཏེ། འབར་བས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་སོང་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བསྲེགས་ནས་རང་བཞིན་མེད་པར་མཛད་དོ། ། འདུས་ཏེ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ ལོར་སོང་ནས་ཡུལ་དྲུག་དང་འཁྲིལ་བས་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྲེགས་སོ། ། དེ་ནས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོར་སོང་བས་ཧཾ་བསྲེགས་སོ། ། བསྲེགས་ནས་རང་བཞིན་མེད་པར་བྱས་ཏེ་རི་བོང་ཅན་འཛག་པ་ཡིན་ནོ། ། རིམ་པ་འདིའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་གཏུམ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ ཞེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་གཏུམ་མོ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། འབར་བ་ནི་འོད་གསལ་དུ་གྱུར་པའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། ལྟེ་བའི་ཆུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁུ་བའི་ཚུལ་ལའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་བསྲེགས་ཤིང་ནི། དབང་པོ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། ། སྤྱན་ལ་སོགས་པ་ཡང་ བསྲེགས་པ་ནི། ཡུལ་དྲུག་གི་ཚུལ་རྣམས་སོ། ། ཨཾ་བསྲེགས་པ་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་གནས་ཏེ། དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ལྷ་མོ་བཅོ་ལྔ་རྣམས་བསྡུས་ནས། ཧཾ་གི་ཚུལ་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་འཛག་པ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པར་འགྱུར་བ་ ཡིན་ནོ། །

The nature of the eighty minor marks is the body of complete purity, the manifest awakening of omniscience. Thus, through the guru’s oral instructions, the one hundred and twelve vowels and consonants are gathered from their afflictions and arranged in the form of a garland within the sun and moon at the emanation wheel (nirmāṇacakra). Having joined them, they are blessed by wisdom at the apertures of both, and stirred by the karmic winds, the inner heat (caṇḍālī) blazes. By that blazing, the Tathāgatas who have gone to the dharma wheel (dharmacakra) are incinerated and rendered without intrinsic nature. Having gathered, they go to the enjoyment wheel (saṃbhogacakra) and, by embracing the six objects, they incinerate Locanā and the others. Then, having gone to the wheel of great bliss (mahāsukhacakra), the syllable Haṃ is incinerated. Having been incinerated and rendered without intrinsic nature, the "hare-marked one" (candramas) drips. The yoga of this sequence is called the yoga of inner heat. Alternatively, inner heat is Nairātmyā. The blazing is the transformation into clear light (prabhāsvara). Where? At the navel, in the manner of the bodhicitta fluid. "Incinerating the five Tathāgatas" refers to the natures of the six faculties. "Incinerating Locanā and the others" refers to the natures of the six objects. The sixth, the syllable Aṃ, abides as the Vajradhara. Having gathered the fifteen goddesses who are the identity of the five faculties, the five objects, and the five consciousnesses, the Vajradhara in the form of Haṃ also drips and becomes without intrinsic nature.

ད་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་རི་བོང་ཅན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཐམས་ཅད་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་ངོ་བོའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་ཡང་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་དེ་བཞིན་དུ་བླ་མའི་གདམས་ངག་གི་རིམ་པས་ ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རིམ་པ་ཙམ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་དང་པོའོ་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ནི་མི་ཕྱེད་པའོ། ། རིགས་ནི་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་ལོ། ། གཉི་ག་ཡང་གོས་དང་འདྲ་བས་གོས་ཏེ་ཕན་ཚུན་དུ་འགེབས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞུང་ འདིའི་རྩོམ་པའོ། ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་ལ་རྟོགས་པས་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། དེ་ཡང་དང་པོ་ནི། གཉིས་པ་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་རྫོགས་པ་ནི། མཉམ་པས་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྙེད་པ་ཐོབ་པའོ། ། རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས་ལེའུ་དང་པོའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་ སྐུ་རྡོ་རྗེ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་ཐ་མི་དད་པར་བཤད་ནས། ད་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། སྔགས་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨོས་སོ། ། སྔགས་ཀྱི་སྒྲས་ནི། གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། དེའི་ཡང་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཡིད་སྐྱོབ་པར་ གྱུར་པའི་ཕྱིར། སྔགས་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། ཡིད་ནི་སེམས་ཡིན་ལ་དེ་སྐྱོབ་ཅིང་སྐྱོབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ནི་རླུང་ལ་ཞོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། གཡུང་མོ་སྐུ་ལ་འཁྱུད་ནས་ནི། ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོས་རྗེས་ཆགས་ཉིད། ། ཞེས་པའོ། །

Thus, the one who has become such as the "hare-marked one" (the moon), whose nature is the indivisibility of emptiness and compassion—the essence of bodhicitta—is the Vajradhara who arises as the essence of emanation and reabsorption. Here too, that wisdom which has arisen should be understood through the stages of the guru’s oral instructions; only the stages have been briefly shown. Regarding the phrase "The first chapter, the classification of the Vajra family": "Vajra" means indivisible. "Family" (kula) refers to the manifold manner. Both are like a "garment" (vastra) because they mutually cover one another; this is the composition of this source text. To take up, hold, and realize that is the "classification" (vibhāga). Furthermore, "first" means without a second. Moreover, "perfection" (pūrṇa) is the attainment of non-duality through equality. This is the first chapter from the Extensive Commentary on the Clear Union. Having thus explained the Body Vajra as inseparable from the three vajras, the Blessed One now clearly stated that the Speech Vajra is also the identity of the three vajras, saying: "The chapter on mantra shall be explained." By the word "mantra" (mantra), the Speech Vajra is meant. Its meaning is as follows: because it protects the mind, it is designated as "mantra." The "mind" is the consciousness, and it is protected and shielded by it, because the Mind Vajra rides upon the winds. As the Blessed One said: "Embracing the Ḍombī with the body, one is impassioned by great desire."

གཡུང་ མོའི་སྒྲས་ནི་རླུང་དུ་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཡང་ནཱ་ད་དེས་ཀྱང་ལུས་མཐའ་དག་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་སྔགས་དེ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྐུལ་བར་བྱེད་པའི་སྒྲའི་སྔགས་སོ། ། ཀུན་བཀབ་ཏེ་སྦས་པས་གོས་ཡིན་ལ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་སྔགས་ཀྱི་རིམ་ པར་ཕྱེ་བའོ། ། དེ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི། མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྲ་སྟེ་སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། ། སྒྲས་སྒྲ་རྟོགས་པས་སྒྲ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་ཐིམ་པ་ཡིན་ནོ། ། ཆ་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཉིད་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་སོ། ། དེ་ལ་སྔགས་པས་ བགེགས་ཐམས་ཅད་ཚར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་དང་པོ་ཁོ་ནར་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཏོར་མའི་སྔགས་གསུངས་པ། ཨོཾ་ཨ་ཀཱ་རོ་མུ་ཁཾ་སརྦ་བྷརྨཱནཱཾ་ཨཱདྱ་ནུདྤ་ནྣུ་ཏྭཱ་ཏ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཏོར་ མའི་སྔགས་སོ་ཞེས་པ་སྨོས་སོ། ། འབྱུང་པོ་ནི་སྲོག་ཆགས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའོ། ། ལྷ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གཏོར་མ་ནི་མཆོད་པས་ཚིམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་དོན་གྱི་སྔགས་སོ། ། དེ་ཡང་ཡི་གེ་ཨ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་སྟེ། དང་པོའི་རྒྱུའོ། ། ཨོཾ་ཞེས་པ་ནི་ཁས་བླངས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་རྣམས་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་གི་ཕྱིར་རོ། །

The term yung (female) refers to the wind. Furthermore, that nāda (vibration) pervades the entire body. That very mantra, the indivisibility of the three vajras, is the sound-mantra that invokes the meaning of suchness (tattva). Because it covers and conceals all, it is a "garment" (vastra); because it takes up and holds that, it is the "division of the mantra stages" (mantrakrama). Regarding the phrase "it shall be explained": for the sake of the dharma of explicit expression, it is sound; it is to be realized by sound itself. Since sound realizes sound, it dissolves into sound itself. The partless Vajradhara is of the nature of nāda, because he is that which realizes. In that regard, in order for the mantrin to subdue all obstructing spirits (vighna), having first manifested the maṇḍala-cakra and so forth, the mantra for the bali offering to all bhūtas is first spoken: oṃ akāro mukhaṃ sarvadharmāṇām ādyanutpannatvāt | oṃ āḥ hūṃ phaṭ svāhā. This is stated as "the bali mantra of all bhūtas." Bhūta refers to living beings. "All" means without exception. These are the six classes of beings, such as gods and so forth; their bali is to be satisfied with offerings. This is the mantra for that purpose. Furthermore, what is the letter a like? It is the gateway to all phenomena (dharma), the primordial cause. Oṃ signifies "I accept." How so? It is said: because they are primordially unarisen, the nature of phenomena is unarisen itself. Those phenomena are also of the nature of the three vajras because of oṃ āḥ hūṃ.

ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི། ཕཊ་ཤེས་རབ་ བོ། ། སྭཱ་ཧཱ་ཐབས་ཏེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་། སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཨོཾ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། ཨ་ཀཱ་རོ་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། གཉི་གར་ནི། སརྦ་ དྷརྨཱ་ཎཱཾ་མུ་ཁཾ་ངོ་། ། གང་ལས་ཤེ་ན། ཨཱ་དྱ་ནུདྤནྣ་ཏྭཱཏ། དང་པོར་ཡི་གེ་ཨོཾ་གྱི་ཚུལ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་དང་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་རྟོག་པ་ཡང་དེ་ལ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་གསུམ་ ཡང་ཐ་མི་དད་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཐ་མི་དད་ཅེ་ན། གང་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གཅིག་པའི་སྐུ་སེམས་ཙམ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ཧ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་། ཨ་བདག་མེད་པ་ཐ་མི་དད་པའོ། ། འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཏོར་མའི་སྔགས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མ་ལུས་པ་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་མཆོད་པ་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྐུལ་བར་བྱེད་པའི་བརྡ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་བྱས་པས་ནི། ཀཱ་རོ་སྟེ་བྱ་བ་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། གང་རྣམས་ཀྱི་ཞེ་ན། སརྦ་དྷརྨཱ་ཎཱཾ་ཞེས་པའོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། ཨཱ་དྱ་ནུདྤནྣ་ཏྭཱཏ། དེའི་ཕྱིར་མུ་ཁཾ་ ངོ་། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་སྟེ་ཕཊ་ཤེས་རབ་པོ། ། སྭཱ་ཧཱ་ཐབས་སོ། ། འདི་གཉི་ག་ཡང་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་གྱིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། །

Regarding the phrase phaṭ svāhā: phaṭ is insight (prajñā), and svāhā is method (upāya); this is because they are the nature of method and insight. By this, all phenomena are shown to be the nature of the five wisdoms and the three bodies (kāya). Alternatively, oṃ is the conventional truth (saṃvṛti-satya), and akāro is the ultimate truth (paramārtha-satya). In both cases, sarva refers to the "mouth" (mukha). From what? From ādy-anutpannatvāt (because of being unarisen from the beginning). First, the manner of the syllable oṃ is that the conventional truth is unarisen, and because it is the nature of the ultimate truth, the conceptualization of the two as distinct does not exist therein. Therefore, the three—oṃ āḥ hūṃ phaṭ—are also inseparable. If one asks how they are inseparable: it is because one's own nature is the single body of the three vajras, which is mind-only (cittamātra). Furthermore, ha is the Vajradhara and a is Nairātmyā; they are inseparable. The mantra for the bali offering to all bhūtas is a sign that invokes the meaning of the vajra-nature of the offering, which satisfies the entire realm of sentient beings without exception and is the nature of awakening. Alternatively, by the act of "doing" (kṛta), kāro is the action, and likewise, it is not a dissimilar form. Of what? Of sarva-dharmāṇām. From what? From ādy-anutpannatvāt. Therefore, it is mukhaṃ. The syllable oṃ is the inseparability of the three vajras. Furthermore, oṃ āḥ hūṃ phaṭ svāhā: phaṭ is insight, and svāhā is method. Both of these are inseparable. By the syllable oṃ, the three vajras are indicated.

ཡི་གེ་ཨཱཿས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུའོ། ། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གིས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་གྱི་བདག་ ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསུམ་ཀས་ཀྱང་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྔགས་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱི་ས་བོན་གསུངས་པ། བུཾ་ཨཱཾ་ཛྲཱྀཾ་ཁཾ་ཧཱུཾ། བུཾ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། ཨཾ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། ཛྲཱྀཾ་ནི་འོད་དཔག་མེད་པའོ། ། ཁཾ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། ཧཱུཾ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། འདི་གཉིས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་འབྲས་བུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱའོ། ། ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པ་དེའི་ སྔགས་ཐ་མི་དད་པར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཨོཾ་དེ་ཝ་པི་ཙུ་བཛྲ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། ཨོཾ་ཞེས་པ་ནི་སྐུའི་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཡང་ལྷ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ལྷའོ། ། དེ་ཡང་པི་ཙུ་གསོ་བ་སྟེ་བསྡུ་བའི་ཚུལ་ལོ། ། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་ནི་བཛྲའོ། ། དེ་ཡང་ ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་རེ་རེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱིས་སོ། ། ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་དག་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཉིད་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོའོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པའི་དགྱེས་ པའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The syllable Āḥ is also likewise. Because the syllable Hūṃ is the nature of the three suchnesses, all three together complete the maṇḍala that is the nature of the nine. Having thus taught the mantra that is the nature of the gathering of all the Tathāgatas, the seed syllables for the manner of emanating all the Tathāgatas are now spoken: BUṂ ĀṂ JRĪṂ KHAṂ HŪṂ. BUṂ is Vairocana; ĀṂ is Ratnasambhava; JRĪṂ is Amitābha; KHAṂ is Amoghasiddhi; and HŪṂ is Akṣobhya. These two, the nature of emanation and gathering, are the resultant Vajradhara known as Hevajra. The mantra of that sixteen-armed deity is to be explained without distinction: OṂ DEVA PI CU VAJRA HŪṂ HŪṂ HŪṂ PHAṬ SVĀHĀ. OṂ is the Vajra Body. That is also the deity; it is the deity because it abides in the manner of emanating deities. Furthermore, PI CU means "to nourish," which is the manner of gathering. Vajra is the indivisibility of emanation and gathering. Furthermore, each of the three HŪṂ syllables is the nature of the three vajras. PHAṬ and SVĀHĀ are the nature of method and insight; therefore, Hevajra is the maṇḍala that is the nature of the nine. That itself is the essence of Hevajra. The meaning is that it is the wisdom known as Hevajra, the indivisibility of method and insight. That is because the conventional and the ultimate are indivisible.

འདི་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྐང་པ་དང་པོར་ཡི་གེ་ཨོཾ་དང་། མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱ་དང་ཧཱུཾ་ཕཊ་ཀྱི་ཡི་གེས་སྤེལ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི། ནཱ་ ད་ཐམས་ཅད་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ཕཊ་ཀྱི་ནང་དུ་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྐང་པ་ཞེས་ནི། མ་ལུས་པའི་ནཱ་དའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་དང་པོར་ཨོཾ་གྱི་ཡི་གེ་དང་མཐར་སྭཱ་ཧཱའོ། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པ་སྟེ་ དེ་ཉིད་དང་པོ་སྟེ། དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱ་ནི། སྭཱ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། ཧཱ་ནི་(ཐབ་,ཐབས་)དང་ཤེས་རབ་པོ། ། འདི་མཐའ་མ་ཡིན་པས་མཐའོ། ། དེ་ཡང་ཨ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཧེ་རུ་ཀའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཧཱུཾ་ཕཊ་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤེལ་ལོ་ཞེས་པ་ནི། ཧཱུཾ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཕཊ་ཤེས་རབ་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་དག་ལ་ཡི་གེ་སྤེལ་བ་ནི་མཚན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཆད་པར་འགྱུར་པ་ཡང་། ཡི་གེ་ལས་བྱུང་གོང་བུ་ལ། ཧཱུཾ་ཕཊ་ཡི་གེ་འདོད་མི་བྱ། ། ཞེས་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་རང་བཞིན་གྱིས་ནཱ་ད་རྣམས་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཐ་མི་དད་པས་སོ། ། ཨོཾ་ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ ཏ་པ་ཡ་ཤ་སྭཱ་ཧཱ། གྲོང་ཁྱེར་དཀྲུགས་པའི་སྔགས་སོ། ། གྲོང་ཁྱེར་ནི་ལུས་(ས,སོ)། ། དེ་དཀྲུགས་པ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པར་བྱེད་པས་ན་གྲོང་ཁྱེར་དཀྲུགས་པའི་སྔགས་སོ། ། དེ་ཡང་ཡི་གེ་ཨོཾ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། དེ་ཡང་ཨ་ཞེས་པ་ནི། བདག་མེད་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་བཅོ་ལྔའི་ རང་བཞིན་གྱི་དབྱངས་བཅོ་ལྔའོ། ། ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་རྣམས་ནི།

Because this is the nature of the āli and kāli, the first syllable of all mantras should be oṃ, and they should be interspersed at the end with the syllables svāhā, hūṃ, and phaṭ. This means that all nāda are mantra-words within the syllables hūṃ and phaṭ. Alternatively, "the first line of all mantras" refers to the Vajradhara, because he is the nature of the wisdom of the nāda without exception. That itself is first the syllable oṃ, and at the end is svāhā. The syllable oṃ is the inseparability of the three vajras; it is the first because it is their very nature. At the end, svāhā means: svā is the three vajras, and hā is method and insight. Because this is the finality, it is the "end." Furthermore, a is the non-dual Heruka. For that very reason, it is said that "the syllables hūṃ and phaṭ are interspersed." Hūṃ is Vajradhara; phaṭ is the insight of Nairātmyā. The interspersing of these syllables is the marking. Regarding that, it will be said: "In the mass arising from the syllables, one should not desire the syllables hūṃ and phaṭ." This is because those very nādas, by the nature of the āli and kāli, are inseparable from Vajradhara. Oṃ a ka ca ṭa ta pa ya śa svāhā. This is the mantra for agitating the city. The "city" is the body. Because it agitates that by making it devoid of intrinsic nature, it is the "mantra for agitating the city." Furthermore, the syllable oṃ is the three vajras. Moreover, a refers to the fifteen vowels, which are the nature of the fifteen yoginīs, such as Nairātmyā. Ka, ca, ṭa, ta, and pa...

རེ་རེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་སྟེ། ཡི་གེ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའོ། ། ཡ་ཞེས་པ་ནི། ཡ་ར་ལ་ཝ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལྷ་མོ་བཞིའོ། ། ཤ་ཞེས་པ་ནི། ཤ་ཥ་ས་སྟེ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ རྣམས་ཏེ། སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། སྭཱ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཡིན་ཏེ། གྲོང་ཁྱེར་དཀྲུགས་པའི་སྔགས་སོ། ། དེ་ལ་ཨ་ཞེས་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་མའི་བསྡུས་པའི་ས་བོན་ནོ། ། འདི་ཉིད་གསལ་ པོར་གསུངས་པ། ཨ་ཨཱ་ཨི་ཨཱི་ཨུ་ཨཱུ་རྀ་རཱྀ་ལྀ་ལཱྀ་ཨེ་ཨཻ་ཨོ་ཨཽ་ཨཾ་ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། ། ཨི་ཨི་ཨུ་(རེ་,རྀ་)ལྀ་ཞེས་པ་ལྔ་པོ་འདི་ནི། གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། ཨཱ་ཨཱི་ཨཱུ་རཱྀ་ལཱྀ་ཞེས་པ་ལྔ་ནི་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའོ། ། ཨེ་ཨོ་ཨཾ་གསུམ་ནི་སའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དབྱངས་ཡིག་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། ཨཻ་ཨཽ་ནི་རྡོ་རྗེ་ གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་བཞི་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ནོ་ཞེས་པ་ནི། འདི་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཡོད་པས། དེའི་ས་བོན་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ། མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་མ་ཉིད་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཀ་ཙ་ཊ་ལ་སོགས་པ་ཀཱ་ལིའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཐབས་ ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་གཉིས་པའི་ས་བོན་དང་སྔགས་སོ། ། ཨོཾ་ཏྲཻ་ལོ་ཀྱཱ་ཀྵ་པ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་པ་ལ་གཉིས་སྨོས་པས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དག་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་པས་ན་ཕྱག་གཉིས་པའོ། །

Each of these is also a Tathāgata, the nature of the five wisdoms, consisting of twenty-five syllables. Regarding the syllable ya: ya-ra-la-va are the four goddesses who are the nature of the four great elements. Regarding the syllable śa: śa-ṣa-sa are the body, speech, and mind; these are the three syllables that are the nature of the three bodies (kāya). Svā refers to the three vajras. Hā refers to Vajradhara, the non-duality of method and insight; it is the mantra for "shaking the city." In that regard, a is the seed syllable that summarizes the yoginīs. This is clearly explained as: a ā i ī u ū ṛ ṝ ḷ ḹ e ai o au aṃ. Among these, the five—i ī u ṛ ḷ—are non-dual. The five—ā ī ū ṝ ḷ—are indivisible. The three—e o aṃ—are the vowel-syllables of the nature of the [three] stages, the three vajras. Ai au is the fourth, the indivisibility of the three vajras. Regarding the phrase "the seed syllables of the yoginīs": because yoga exists in this, its seed syllable is the generative cause; it is the very mark of the unborn nature, which is the absence of marks (animitta). Because the forms of the consonants (kāli), such as ka-ca-ṭa-ta, are the nature of method, they are the seed syllables and mantras of the two-armed [deity]. Regarding oṃ trailokyākṣepa hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā, because the two [syllables hūṃ] are mentioned, method and insight enjoy [the state] through their identity; thus, it is the two-armed [deity].

དེའི་ཨོཾ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དེ་གསུམ་གྱི་སྒྲས་སྐུ་ གསུང་ཐུགས་སོ། ། ལོ་ཀའི་སྒྲས་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཏེ། གསུམ་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་རྟེན་ཡང་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་མོ། ། ལྔ་པོ་གསུམ་ལ་སུམ་འགྱུར་གྱིས་དགུའི་བདག་ཉིད་དང་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་སོ། ། དེའི་དངོས་ པའི་ཏྲཻ་ལོ་ཀྱཱ་ནི། ད་སང་བར་བྱེད་པས་ཏེ། ཏྲཻ་ལོ་ཀྱཱ་ཀྵེ་པའོ། ། དེ་ཡང་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཞེས་པ་ནི། སུམ་འགྱུར་གྱིས་ན་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ནི་ཕཊ་ཤེས་རབ་པོ། ། སྭཱ་ཧཱ་ཐབས་སོ། ། ད་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པས་བོ་ལ་ཀ་ཀོ་ལ་སྦྱར་བ་ལས་དགའ་ བཞིའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱག་བཞི་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེའི། ཨོཾ་ཛྭ་ལ་ཛྭ་ལ་བྷྱོ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་ཅེས་སྨོས་སོ། ། ཨོཾ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཡང་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་བཞིའོ། ། གསལ་བ་ཡིན་པས་ཛྭ་ལ་ཛྭ་ལའོ། ། དེ་ཡང་བྷྱོ་མི་བསྐྱོད་ པའོ། ། ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ད་ནི་ཕྱག་གཉིས་པ་དང་ཕྱག་བཞི་པ་དག་དྲུག་པའི་རང་བཞིན་དུ་གསུངས་པ། ཨོཾ་ཀི་ཊི་ཀི་ཊི་བཛྲ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ཀི་ཊི་ཀི་ཊི་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་བཞད་པའོ། ། རྣལ་ འབྱོར་མ་ནི་འོད་གསལ་གྱི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཡིན་ནོ། །

Its oṃ is the inseparability of the three vajras; by the word "three," body, speech, and mind are meant. By the word loka, the five aggregates are meant; since they are both "three" and "worlds," they are the "three worlds." The two maṇḍalas consist of the nature of nine and the nature of fifteen, through the threefold multiplication of the five into three. Its actual trailokyā means "that which makes the three worlds tremble," thus trailokyakṣepa. Furthermore, hūṃ hūṃ hūṃ is the maṇḍala of the nature of nine through threefold multiplication. phaṭ svāhā: phaṭ is insight, and svāhā is method. Now, through the inseparability of method and insight, from the union of the bola and kākolā, the four joys arise. Regarding the four-armed Blessed One, the pure of those four joys, it is said: oṃ jvala jvala bhyo hūṃ hūṃ phaṭ. Oṃ is Vajradhara, the inseparability of the three vajras. Furthermore, there are four through the sequence of joy and so forth. Because it is luminous, it is jvala jvala. Furthermore, bhyo is Akṣobhya. Hūṃ hūṃ hūṃ is suchness. Phaṭ svāhā is also likewise. Now, the two-armed and four-armed [forms] are taught to be of the nature of the sixth: oṃ kiṭi kiṭi vajra hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā; all is as before. Kiṭi kiṭi is the laughing of the yoginīs. The meaning is that the yoginī is Vajradhara, whose nature is luminosity. He is Hevajra, the essence of emanation and reabsorption.

ཕྱག་གཉིས་པ་དང་ཕྱག་བཞི་པ་དང་ཕྱག་དྲུག་པ་གསུམ་པོ་འདི་ཡང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་དགའ་བ་བཞི་སྟེ་དྲུག་གི་རང་ བཞིན་ནོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་ཧེ་རུ་ཀ་གསུམ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་སྔགས་ནི། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་སྟེ། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་སྔགས་སོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྷག་པར་ཕན་ ཚུན་དུ་དམིགས་པའི་གནས་སོ། ། གནས་ཞེས་པ་ནི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཧེ་རུ་ཀའི་གཟུགས་ཀྱི་སྔགས་སོ། ། འདི་ལྟ་བུའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྐུལ་བར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ནི་བཞི་པ་འབྲས་བུའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་ ཧེ་རུ་ཀ་བཞི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དང་། ། སྦས་པ་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་སྦྱང་བའི་སྔགས་ནི། ཨོཾ་རཀྵ་རཀྵ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་སྟེ། སའི་སྒྲས་ནི་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་སྦྱང་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་ དག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་སྔགས་སོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན། སྐུལ་བར་བྱེད་པས་སྒྲའོ། ། དེ་ཡང་ཡི་གེ་ཨོཾ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྟེ་ཐབས་སོ། ། ར་ནི་ཤེས་རབ་བོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་ནི་ཡི་གེ་ཀྵ་སྟེ། དེ་ཡང་འཇིག་པའོ། ། ཀྵ་ཞེས་པ་ནི་མི་ཟད་པའོ། ། འགའ་ ཞིག་འཇིག་པས་ཐིམ་པར་འགྱུར། ། གང་ཞིག་དངོས་མེད་ཟད་པའང་མེད། ། ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་སྔར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །

These three—the two-armed, four-armed, and six-armed [Herukas]—are the nature of the six: the non-duality of method and insight and the four joys. The body, speech, and mind are the three Herukas, who are the nature of the fifteen Yoginīs and the essence of the fifteen wisdoms. The mantra for their consecration is the three syllables OṂ ĀḤ HŪṂ; this is the consecration mantra. Absorption is the state of mutual visualization. "State" refers to consecration, which is the mantra of the form of Heruka. The sound that invokes the meaning of suchness is the fourth, the resultant Vajradhara, the purity of the sixteen emptinesses. Now, because one must abide in the nature of the four Herukas after consecrating them and realizing the hidden [meaning], the mantra for purifying the ground is: OṂ RAKṢA RAKṢA HŪṂ HŪṂ HŪṂ PHAṬ SVĀHĀ. The word "ground" (sa) refers to the source of phenomena (dharmodaya). Purifying that is the purity of all phenomena; such is the mantra. It is the sound that invokes the meaning of suchness. Furthermore, the syllable OṂ is the Vajra Body, the method. RA is insight. The syllable KṢA is the inseparability of method and insight, and it is also destruction. Regarding "KṢA," it is the inexhaustible. As it is said: "Some are destroyed by destruction; that which is non-existent is also not exhausted." PHAṬ SVĀHĀ is as previously explained. All is as before.

དེ་ཉིད་རེངས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཨོཾ་ཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་རེངས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གཡོ་བཅས་ཀྱི་རྩོལ་བསླབ་ པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཨོཾ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཧཱུཾ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་སྭཱ་ཡང་སྟེ། གསུམ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་ཐ་མི་དད་པས་སོ། ། ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་ཤེས་རབ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། སེམས་ནི་ བརྟན་པར་གྱུར་ན་སྤྲོ། ། བརྟན་པར་མ་གྱུར་དེ་མི་སྤྲོ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཨོཾ་ཨཾ་སྭཱ་ཧཱ། དབང་དུ་བྱེད་པའོ། ། ཨོཾ་ནི་ཐབས་སོ། ། ཨཾ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། ། སྭཱ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། ཧཱ་ནི་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དབང་དུ་བྱ་བའི་སྔགས་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱིས་སོ། ། ཨོཾ་ཁཾ་སྭཱ་ཧཱ། སྐྲོད་པའི་སྔགས་སོ་ཞེས་པ་ནི། སྔགས་འདིས་གནས་ལས་གཡོ་བར་བྱེད་པའོ། ། ཡང་ན་སྐྲོད་པ་ནི་སྤྲོ་བའོ། ། ཨོཾ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པ་གང་དེ་ཁཾ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་སོ། ། སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲོ་བར་ བྱེད་པས་ན་རྡོ་རྗེ་རྟ་མཆོག་གིས་སོ། ། ཨོཾ་ཛྲྀཾ་སྭཱཾ་ཧཱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དབྱེ་བར་བྱེད་པའི་སྔགས་སོ། ། ཡང་ན་སྡང་བ་ནི་གཉིས་སྨོས་པས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དེ་དག་འདོད་པས་ན་སྡང་བ་སྟེ་ཟུང་འཇུག་གོ། ། དེ་ཡང་ཨོཾ་ཛྲཱྀཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་དབྱེར་ མེད་པས་ན་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱིས་སོ། ། ཨོཾ་བུཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་སྤྱོད་ཀྱིའོ། །

That itself is the rite of paralyzing. Oṃ hūṃ svāhā is the mantra for paralyzing; one should train in the effort of movement. Alternatively, Oṃ is the inseparability of the three vajras. Likewise is Hūṃ. Similarly, Svā is also [the three], because the three suchnesses are inseparable. Hā is because method and insight are indivisible; Vajrasattva is indeed immovability. As it is said: "If the mind has become stable, then emanate; if it has not become stable, do not emanate." Oṃ aṃ svāhā is the mantra for subjugating. Oṃ is method. Aṃ is insight. Svā is the three vajras. Hā is the inseparability of all. The mantra for subjugating is by means of the wisdom of equality. Oṃ khaṃ svāhā is the mantra for expelling. This means that by this mantra, one causes movement from one's place. Alternatively, "expelling" is emanation. Oṃ is the inseparability of the three vajras, and Khaṃ is the five wisdoms. Svāhā means that because one emanates by means of the three vajras, which are the nature of method and insight, it is by means of Vajra Hayagrīva. Oṃ jriṃ svāṃ hā is the mantra for causing hatred; it is the mantra for causing division. Alternatively, "hatred" refers to the desire for those two, method and insight, through dual mention; thus it is the union. Furthermore, because the three suchnesses of Oṃ jriṃ svāhā are inseparable, it is by means of Amitābha. Oṃ vuṃ svāhā is for the rite of wrathful activity.

མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་སྒྲས་རིམས་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའོ། ། ཡང་ན་མངོན་སྤྱོད་ཅེས་པ་ནི། དེ་ཉིད་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མངོན་སྤྱོད་དེ་མ་ནིང་ངོ་། ། དེ་ ཡང་བུཾ་སྨོས་པས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁུ་(བཞེས་,བ་ཞེས་)བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ཡིན་པས་ན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱིས་སོ། ། ཨོཾ་སྭཱ་ཧཱ་ནི་བཤད་ཟིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཨོཾ་ཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། འགུགས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་པ་ནི། ། རླུང་ལ་སོགས་པ་འགུགས་པར་བྱེད་པ་ ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་བཤད་ཟིན་པའི་དོན་གྱིས་ཐམས་ཅད་ནི་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་འགུགས་པ་ནི་བསྡུས་པ་སྟེ། མི་བསྐྱོད་པས་སོ། ། ཨོཾ་གྷུ་སྭཱ་ཧཱ། གསོད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཡང་ན་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་གསོད་ཅིང་འཕྱེ་བའོ། ། དེ་ཡང་གྷུ་ནི་དང་ པོའི་བཞི་པ་ལ་མཁའ་འགྲོ་མས་བརྒྱན་པ་ཚེག་དྲག་གི་མཐའ་ཅན་སྟེ། འདི་རྣམས་ཀུན་ནི་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཨོཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། གསོད་པ་བསྡུ་བར་བསྟན་ནས། འགྲོ་བ་དྲུག་གི་མཉམ་པ་ཉིད་གསུངས་པ། ཨོཾ་ཀུ་རུ་ཀུལླེ་ཧྲཱིཿ སྭཱ་ཧཱ། ཀུ་རུ་ཀུལླེའི་སྔགས་སོ་ཞེས་པ་ནི། སེམས་སྣ་ཚོགས་དབང་དུ་བྱ་བའི་སྔགས་སོ། ། ཡང་ན་ཀུ་རུ་ཀུལླེ་ཧྲཱིཿལས། ཀུ་རུ་ཀུ་ཞེས་པ་ནི། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པའི་དགའ་བ་གསུམ་མོ། ། དེ་ཡང་ལླེ་ནི་གསུམ་ཁ་སྦྱོར་རོ། ། དེ་ཡང་ཧྲཱིཿཚེག་དྲག་གི་ མཐའ་ཅན་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། ། ཨོཾ་སྭཱ་ཧཱ་ནི་གོ་སླའོ། ། འགྲོ་བ་དྲུག་མཉམ་པས་སོ། །

The term abhicāra (wrathful activity) refers to the performance of rites such as those for contagious diseases. Alternatively, abhicāra is the Vajra of Hatred itself; because it pervades all things, it is abhicāra, which is a neuter term. Furthermore, by the mention of būṃ, it is called the bodhicitta (semen); because it is pervaded by the three vajras themselves, it is by Vairocana. Oṃ svāhā has the meaning already explained. Oṃ hūṃ svāhā: "that which summons" means it summons the winds and so forth. Alternatively, because of the meaning already explained, since all are inseparable, "summoning" is a contraction; it is by Akṣobhya. Oṃ ghu svāhā: "that which kills." Alternatively, it kills and disperses the objects, the sense faculties, and the consciousnesses. Furthermore, ghu is the fourth letter of the first [vowel group] adorned by a ḍākinī and ending in a visarga; this is because of the words, "All these are completely abandoned." Oṃ svāhā is easy to understand. Having shown the contraction of killing, the equality of the six classes of beings is taught: Oṃ kurukulle hrīḥ svāhā. Regarding the statement "the mantra of Kurukullā," it is the mantra for bringing various minds under control. Alternatively, from kurukulle hrīḥ: kuru ku refers to the three joys of the inseparability of method and insight. Furthermore, lle is the union of the three. Furthermore, hrīḥ is the fourth [vowel] ending in a visarga. Oṃ svāhā is easy to understand; it is because of the equality of the six classes of beings.

ཀུ་རུ་ཀུལླེའི་སྔགས་བསྟན་ཟིན་ནས་དེའི་མཐུ་བསྟན་པ་ད་ནི་ཆར་དབབ་པའི་ཆོ་ག་གསུངས་པ། ཨ་ཕུའི་ཡི་གེས་མཐའ་ཡས་ཀྱི་གཟུགས་བྱས་ལ། བདུད་རྩི་ལྔས་ནི་བླུགས་མེ་ཏོག་ནག་པོས་ནི་ མཆོད། ཀླུ་འདུལ་བར་བྱེད་པའི་ཁུ་བས་ནི་བླུགས། (ཀླང་,གླང་)པོ་ཆེའི་ཆང་གིས་ནི་མགོ་བོ་བྱུག ཁམ་ཕོར་ཁ་སྦྱར་དུ་ནི་གཞག བ་ནག་མོའི་འོ་མས་ནི་དགང་། གཞོན་ནུ་མ་ནག་མོས་བཀལ་བའི་སྐུད་པས་ནི་དཀྲི། རླུང་གི་ཕྱོགས་སུ་རྫིང་བུ་བྱས་ཏེ། མཐའ་ཡས་དེར་གཞག་ གོ། ། དེའི་འགྲམ་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་བཞེངས་པར་བྱ་(ཏེ,སྟེ)། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སོལ་བས་ནི་རྡུལ་ཚོན་ནག་པོ། སྐྱེས་པའི་རུས་པའི་ཕྱེ་མས་ནི་རྡུལ་ཚོན་དཀར་པོ། ལྡོང་རོས་ཀྱིས་ནི་རྡུལ་ཚོན་སེར་པོ། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སོ་ཕག་གིས་ནི་རྡུལ་ཚོན་དམར་པོ། རྐུན་མའི་ལོ་མ་དང་། སྐྱེས་པའི་ རུས་པའི་ཕྱེ་མ་དག་གིས་ནི་རྡུལ་ཚོན་ལྗང་གུ་སྟེ། རྡུལ་ཚོན་འདི་རྣམས་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་བཞེངས་སོ། ། དུར་(ཁྲོ་བ་,ཁྲོད་)ཀྱི་སྲད་བུས་ཐིག་གདབ་ཅིང་དཀྱིལ་འཁོར་ཁྲུ་གསུམ་པ་བྱས་ཏེ། དེའི་དབུས་སུ་མཐའ་ཡས་མནན་པའི་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་བྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཞལ་བརྒྱད་པ། ཞབས་ བཞི་པ། ཕྱག་བཅུ་དྲུག་གིས་བརྒྱན་པ། སྤྱན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིས་ཆེ་བ། འཇིགས་པའང་འཇིགས་པར་མཛད་པ་བྲིའོ། ། དེ་ནས་སློབ་དཔོན་གྱིས་ནང་གི་མ་རུངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དབེན་པའི་གནས་སུ་སྔགས་བཟླས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀླུའི་མཚེའུ་ཆུ་ཁ་དོག་ནག་པོའི་འཇིམ་པ་ ནག་པོ་ལ་ཨ་ཕུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྔགས་ཀྱིས་ལན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་མངོན་པར་བསྔགས་ཏེ།

Having taught the mantra of Kurukullā, the power of that mantra is now demonstrated through the explanation of the ritual for bringing down rain: One should fashion the form of Ananta using the syllable A-phu. It should be anointed with the five nectars (amṛta) and worshipped with black flowers. It should be anointed with the fluid that subdues nāgas, and its head should be smeared with elephant ichor. It should be placed inside two earthen bowls joined together and filled with the milk of a black cow. It should be wrapped with a thread spun by a black maiden. Having constructed a pond in the direction of the wind, Ananta should be placed therein. Beside that, a maṇḍala should be constructed. The black colored powder is made from charcoal from a charnel ground; the white powder from the ash of human bones; the yellow powder from realgar; the red powder from bricks from a charnel ground; and the green powder from the leaves of a thief and the ash of human bones. With these colored powders, the maṇḍala is constructed. The lines are drawn with a cord from a charnel ground, and the maṇḍala is made three cubits in size. In its center, Hevajra treading upon Ananta should be drawn, with eight faces, four legs, adorned with sixteen arms, and twenty-four eyes, terrifying even the terrifying. Then, the ācārya, with a mind free from internal malice, should recite the mantra in a secluded place. This means: taking black clay from a nāga pond, which is black in color, one should empower it one hundred and eight times with the mantra A-phu.

བླངས་ནས་སླར་མཐའ་ཡས་ཞེས་བྱ་བ་ཀླུ་དེའི་གཟུགས་བརྙན་བྱེད་ཅིང་མངོན་པར་བསྔགས་ཏེ་དེའི་གཟུགས་བརྙན་བྱའོ། ། བདུད་རྩི་ལྔ་ཞེས་པ་ནི་འོ་མ་ལ་སོགས་པས་ཁྲུས་ ཆབ་གསོལ་ལོ། ། མེ་ཏོག་ནག་པོས་ཞེས་པ་ནི་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་གིས་སོ། ། དེ་མེད་ན་མེ་ཏོག་སྔོན་པོ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་ངོ་། ། མཆོད་པ་ནི་མཆོད་པའོ། ། ཀླུ་འདུལ་བར་བྱེད་པའི་ཁུ་བས་ནི་བྱུག གླང་པོ་ཆེའི་ཆང་གིས་ནི་མགོ་བོ་བྱུག ཁམ་ཕོར་ཁ་སྦྱར་དུ་ནི་གཞུག་པ་ནི། འཇིམ་པ་དེ་ཉིད་ལས་བྱས་པའི་ཁམ་ཕོར་སོ་མ་བཏང་བ་གཉིས་སོ། དེར་བ་ནག་མོའི་འོ་མས་ནི་དགང་། གཞོན་ནུ་མ་ནག་མོས་བཀལ་བའི་སྐུད་པས་དཀྲི། རླུང་གི་ཕྱོགས་སུ་རྫིང་བུ་བྱས་ཏེ། མཐའ་ཡས་དེར་བཞག་གོ། ། དེའི་འགྲམ་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་བཞེངས་པར་བྱ་ སྟེ། ། བདུད་རྩི་ལྔས་ནི་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་བཅུ་རྣམས་ལ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་ཡི་གེ་ཨ་ཕུའི་སྔགས་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་བཟླས་པར་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་བཞེངས་པ་ཡང་། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སོལ་བས་རྡུལ་ཚོན་ནག་པོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རྣམ་པར་དག་པས་བྱའོ། ། སྐྱེས་ པའི་རུས་པས་ནི་རྡུལ་ཚོན་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། ། ལྡོང་རོས་ཀྱིས་རྡུལ་ཚོན་སེར་པོ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་རྣམ་པར་དག་པས་བྱའོ། ། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སོ་ཕག་གིས་རྡུལ་ཚོན་དམར་པོ་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། ། རྐུན་མའི་ལོ་མ་དང་སྐྱེས་པའི་རུས་པ་དག་གིས་རྡུལ་ཚོན་ལྗང་གུ་སྟེ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། །

Having taken [the clay], one should fashion an image of that nāga named Ananta and consecrate it; thus one should make its image. Regarding the "five nectars" (amṛta), one should bathe it with milk and so forth. Regarding "black flowers," these are linseed flowers; if those are unavailable, other blue flowers may also be used. "Offering" refers to the act of making offerings. One should anoint it with the fluid that subdues nāgas, and anoint the head with elephant ichor. As for placing it in a joined earthenware bowl: these are two unbaked earthenware bowls made from that very same clay. Fill it with the milk of a black cow and wrap it with a thread spun by a black maiden. Having constructed a pond in the direction of the wind, place Ananta there. Beside it, a maṇḍala should be constructed. Regarding the ten activities, such as pouring the five nectars and so forth, one should recite the mantra of the syllable "Aphu" one hundred and eight times for each. As for the construction of the maṇḍala: the black colored powder is to be made from char from a charnel ground, representing the purity of Akṣobhya. The white colored powder is made from human bone, representing the purity of Vairocana. The yellow colored powder is made from realgar, representing the purity of Ratnasambhava. The red colored powder is made from charnel ground bricks, representing the purity of Amitābha. The green colored powder is made from the leaves of a thief and human bone, representing the purity of Amoghasiddhi.

མིའི་རུས་པ་དང་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སོལ་བས་ནི་རྡུལ་ཚོན་སྔོན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། ། རྡུལ་ཚོན་འདི་རྣམས་ ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་བཞེངས་སོ། ། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སྲད་བུས་ཐིག་གདབ་ཅིང་ཞེས་པ་ནི། བཅུ་བཞིའམ་བརྒྱད་ལ་འདུ་བྱེད་པའི་ས་གཞིར་ཐིག་སྐུད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་བཞག་ལ། འདུས་བྱ་བ་ཟིན་ནས་ཐིག་སྐུད་དེས་ཐིག་བཏབ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁྲུ་གསུམ་པ་མི་བསྐྱོད་པའི་རྣམ་པར་ དག་པ་བཞེངས་ནས། དེའི་དབུས་སུ་མཐའ་ཡས་མནན་པའི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་བྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཞལ་བརྒྱད་པ། ཞབས་བཞི་པ། ཕྱག་བཅུ་དྲུག་གིས་བརྒྱན་པ། སྤྱན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིས་ཆེ་བ། ཕྱག་བཅུ་དྲུག་མཚན་མ་ཅན་དེ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་བྲི་བར་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ དུ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་འདབ་མ་རྣམས་ལ་ཕྱི་ནས་བྲི་བར་བྱའོ། ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་བྱས་ནས་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྔགས་བཟླ་བར་བྱའོ། ། ནང་གི་མ་རུངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ། ནང་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོར་རོལ་བའོ། ། མ་རུངས་པའི་སེམས་ནི་ཁྲོས་པའི་སེམས་ སོ། ། རྒྱུ་འདིས་སྔགས་བཟླས་ན་ཆར་འབབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དབེན་པའི་གནས་སུ་ཨོཾ་གྷ་ཌ་གྷ་ཌ། གྷུ་ཌུ་གྷུ་ཌུ། ས་མ་ས་མ། གྷ་ཊ་གྷ་ཊ། གྷོ་ཊ་ཡ་གྷོ་ཊ་ཡ། ཨ་ནནྟ་ཀྵོ་བྷ་ཀ་རཱ་ཡ་ནཱ་གཱ་ངྷི་པ་ཏ་ཡེ། ཧེ་ཧེ་རུ་རུ་ཀ། སཔྟ་པཱ་ཏཱ་ལ་ག་ཏཱཾ་ནཱ་གཱ་ནཱ་ཀཪྵ་ཡ། བཪྵ་ཡ། གརྫ་ཡ་ཏརྫ་ཡ། ཕུ་ཕུ་ ཕུ་ཕུ་ཕུ་ཕུ་ཕུ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པའོ། ། གལ་ཏེ་ཆར་མི་འབབ་ན་དེའི་སྔགས་འདི་བཟློག་ལ་བཟླ་(ཏེ,སྟེ)། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཟླས་པ་ཡང་།

Human bone and charcoal from a charnel ground are used for the blue colored powder, which is the purity of Vajrasattva. With these colored powders, the maṇḍala is constructed. Regarding the phrase "marking the lines with a cord from the charnel ground": having consecrated and placed the marking cord on a site prepared on the fourteenth or eighth day, once the preparations are complete, one should construct a three-cubit maṇḍala marked with that cord, which is the purity of Akṣobhya. In its center, one should draw Hevajra treading upon Ananta, with eight faces, four legs, adorned with sixteen arms, and twenty-four eyes; one should draw him with the sixteen hand-symbols in the center of the maṇḍala. Within the maṇḍala, the eight yoginīs should be drawn on the petals, starting from the outside. Having performed all of these, the ācārya should recite the mantra. Regarding the phrase "with an internal fierce mind": "internal" refers to engaging in great diligence. "Fierce mind" refers to an angry mind. By reciting the mantra with this cause, rain will fall. In a secluded place, [the mantra is]: Oṃ ghaṭa ghaṭa, ghur̤u ghur̤u, sama sama, ghaṭa ghaṭa, ghoṭaya ghoṭaya, anantakṣobhakārāya nāgādhipataye, he he ru ru ka, saptapātālagatān nāgān ākarṣaya, varṣaya, garjaya tarjaya, phu phu phu phu phu phu phu hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ phaṭ svāhā. If rain does not fall, one should recite this mantra in reverse; even reciting it in reverse [will cause it to fall].

སྭཱ་ཧཱ་ཕཊ་ཕཊ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕུ་ཕུ་ཕུ་(པུ་,ཕུ་)ཕུ་ཕུ་ཕུ་ཏརྫ་ཡ་གརྫ་ཡ། བཪྵ་ཡ། ཨཱ་ཀཪྵ་ཡ་ནཱ་གཱ་ནཱ་སཔྟ་པཱ་ཏཱ་ལ་ག་ཏཱཾ། ཀ་རུ་རུ་ཧེ་ཧེ། ནཱ་གཱ་ངྷི་པ་ཏ་ཡེ་ ཨ་ནནྟ་ཀྵོ་བྷ་ཀ་རཱ་ཡ། གྷོ་ཊ་ཡ་གྷོ་ཊ་ཡ། གྷ་ཊ་གྷ་ཊ། མ་ས་མ་ས། གྷུ་ཌུ་གྷུ་ཌུ། གྷ་ཌ་གྷ་ཌ། ཨོཾ་ཞེས་པས་ཆར་དབབ་བོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཆར་མི་འབབ་ན་དེའི་མགོ་ཨརྫ་ཀའི་དོག་པ་ལྟར་འགས་སོ་ཞེས་པ་ནི། ན་སེའི་སྙེ་མ་ལྟར་རོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན་ངེས་པ་ཁོ་ན་ཆར་འབབ་ པར་འགྱུར་བའི་དོན་དེ་ཆར་འབབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། སྤྲིན་དྲལ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཆར་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཉིད་དུ་འབབ་ན་དེའི་ཚེ་རྒྱ་མཚོ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པས། སྤྲིན་དྲལ་བའི་ཆོ་ག་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་རས་ལ་ཉེ་བར་འདུག་ནས་ཞེས་པ་ནི། དེ་ཡང་བཅུ་ བཞི་ལ་སོགས་པ་ཤི་བའི་གདོང་གཡོགས་པའི་རས་བླངས་པ་དེ་ལ་འདུག་ནས། སྔགས་བཟླས་པས་དྲལ་བར་བྱའོ། ། ཨོཾ་ཨཱརྱ་སྨ་སཱ་ན་པྲི་ཡཱ་ཡ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་སྤྲིན་དྲལ་བར་གྱུར་པའི་བར་དེ་སྲིད་དུ་སྔགས་བཟླས་པ་བྱས་ན་དེ་ནས་སྤྲིན་དྲལ་བར་ འགྱུར་ཏེ་སྤྲིན་དྲལ་བའི་ཆོ་གའོ། ། ཆར་དབབ་པ་ནི་གོ་སླ་བ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཨ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཚེག་དྲག་གི་མཐའ་ཅན་ནོ། ། ཕུ་ཞེས་པ་ནི་ཚེག་དྲག་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་ཅན་ནོ། ། འདི་ནི་ཚེག་དྲག་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་ཅན་ནོ། ། ཡི་གེ་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་སྲེག་པས་ ཡིན་ནོ། ། མཐའ་ཡས་སྨོས་པས་མཐའ་མེད་པ་ཡིན་པས་ན་མཐའ་ཡས་ཏེ། ཐོག་མ་དང་བར་དང་ཐ་མ་ལས་གྲོལ་བའོ། །

SVĀHĀ PHAṬ PHAṬ HŪṂ HŪṂ HŪṂ PHU PHU PHU PHU PHU PHU PHU PHU TARJAYA GARJAYA VARṢAYA ĀKARṢAYA NĀGĀNĀṂ SAPTA PĀTĀLAGATĀṂ KURUKU HE HE NĀGĀDHIPATAYE ANANTA-KṢOBHAKARĀYA GHOṬAYA GHOṬAYA GHAṬA GHAṬA MASA MASA GHUḌU GHUḌU GHAḌA GHAḌA OṂ. With this, rain is made to fall. Likewise, if rain does not fall, it is said that their heads will split like the clusters of the arjaka flower, or like the ears of wild rice. What is shown by this? It means that rain will certainly fall; it is the falling of rain. The method for dispersing clouds shall now be explained. If rain falls in an unceasing stream, at that time it will become nothing but the ocean. Therefore, for the ritual of dispersing clouds, one should sit upon a cloth from a charnel ground. This means taking a cloth that once covered the face of a corpse on the fourteenth day or similar occasion, and sitting upon it, one should disperse the clouds by reciting the mantra. OṂ ĀRYA-SMĀŚĀNA-PRIYĀYA HŪṂ HŪṂ HŪṂ PHAṬ SVĀHĀ. As long as the clouds are not dispersed, one should continue reciting the mantra; then the clouds will be dispersed. This is the ritual for dispersing clouds. The method for making rain is easy to understand. Alternatively, "A" is the non-dual [syllable] ending in the visarga. "Phu" is that which ends in two visargas. This is that which ends in two visargas. The syllables are the burning of the vowels and consonants. Because it is mentioned as "Ananta" (Infinite), it is without end; thus it is "Ananta," liberated from beginning, middle, and end.

དེའི་གཟུགས་བརྙན་ནི་སོ་སོར་བྱ་བའོ། ། བྱས་ལ་ནི་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། ། བདུད་རྩི་ལྔ་ནི། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། བླུགས་པ་ནི་ དབང་བསྐུར་བའོ། ། མེ་ཏོག་ནག་པོས་ནི་མཆོད་པ་ནི་ནག་པོ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། མེ་ཏོག་བདག་མེད་མའོ། ། གཉི་གར་ཐ་མི་དད་པས་སོ། ། མཆོད་པ་ནི་མཆོད་པའོ། ། ཀླུ་འདུལ་བར་བྱེད་པའི་ཁུ་བས་ནི་བྱུག་ནི། འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་པས་ན་ཀླུ་སྟེ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལས་རྣམ་ པར་གྲོལ་བའོ། ། དེ་ཡང་འདུལ་བ་ནི་གཏན་ནས་ཉེ་བར་ཞི་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་བྱེད་པ་ནི། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཁུ་བ་ནི་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེས་བྱུག་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དེའི་རང་བཞིན་དུ་བྱའོ་ཞེས་པའི་ དོན་ཏོ། ། གླང་པོ་ཆེའི་ཆང་གིས་ནི་མགོ་བོ་བྱུག་ཅེས་པ་ལ་གླང་པོ་ཆེ་སྨོས་པ་ནི་འདི་ལ་ལག་པ་ཡོད་པས་ན་གླང་པོ་ཆེ་སྟེ། ལྔ་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཡུལ་དང་དབང་པོའི་བདག་ཉིད་རྣམས་ཕུང་པོ་ལྔའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། མཁའ་ འགྲོ་མའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆང་ནི་དགའ་བའོ། ། དེས་མགོ་བོ་བྱུག་པ་ནི། མགོ་བོ་ནི་སེམས་ལ་བྱུག་པ་སྟེ་དེའི་རང་བཞིན་དུ་བྱ་བའོ། ། དགའ་དང་བདེ་བས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཁམ་ཕོར་ཁ་སྦྱར་དུ་ནི་གཞག། ཅེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བའི་ རྣལ་འབྱོར་གྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྟོག་པས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། བ་ནག་མོའི་འོ་མས་ནི་དགང་ཞེས་པ་ལ། བ་ནག་མོ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པའོ། ། འོ་མ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ།

Its reflection is to be performed individually. Having performed it is by way of having performed it. The five nectars (amṛta) are by way of the nature of the five wisdoms (jñāna). Pouring is the conferral of empowerment. The black flower is the offering; black is Akṣobhya. The flower is Nairātmyā. Because the two are inseparable, it is the offering. The anointing with the fluid that subdues the nāgas is as follows: because there is no coming or going, they are nāgas, liberated from birth and destruction. Furthermore, that subduing is because it is the nature of ultimate pacification. Moreover, that agent is the nature of authentic wisdom (samyag-jñāna). Its fluid is the characteristic of experience. Anointing with that means the Tathāgatas are to be made of that nature; this is the meaning. Regarding the phrase "anoint the head with the elephant's wine," the mention of the "elephant" is because it has a trunk; thus, it is an elephant. Because it is the identity of the two pentads, the objects and faculties are the Tathāgatas and the ḍākinīs of the five aggregates. Their wine is joy. Anointing the head with that means anointing the head, which is the mind, and making it of that nature. This is according to the words: "It will be accomplished through joy and bliss." "Place it in a joined clay bowl" means it is established through the non-dual conceptualization of the yoga of authentic union. "Fill it with the milk of a black cow" means that the black cow is the inseparability of method and wisdom (prajñā). The milk is the bodhicitta.

དེས་དགང་བ་ནི་ཚིམ་པར་བཏུང་བའོ། ། གཞོན་ནུ་མ་ནག་མོས་བཀལ་བའི་སྐུད་པས་ ནི་དཀྲི་ཞེས་པ་ལ། གཞོན་ནུ་མ་ནག་མོའི་སྒྲས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེས་བཀལ་བའི་སྐུད་པ་ནི་རྒྱུན་ཆད་པའོ། ། དེས་དཀྲི་བ་ནི་བསྒོམ་པའོ། ། རླུང་གི་ཕྱོགས་སུ་རྫིང་བུ་བྱས་ཏེ་མཐའ་ཡས་དེར་གཞག་གོ་ཞེས་པ་ལ། རླུང་གི་ཕྱོགས་ཞེས་པ་ནི། རླུང་གི་ རང་བཞིན་གྱི་ནཱ་དའོ། ། མཐའ་ཡས་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། རྫིང་བུ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། བྱས་ཏེ་གཞག་པ་ནི་ཆ་མེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ། རྫིང་བུ་དེའི་ཕྱག་རྒྱས་སོ། ། འགྲམ་ནི་དེ་དང་ཉེ་བར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་བཞེངས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ནག་པོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། དཀར་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། སེར་པོ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། ལྗང་གུ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། སྔོན་པོ་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། འདི་ཡང་རྡུལ་ཚོན་གྱི་ཚུལ་ཏེ། རྡུལ་ཚོན་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། རྡུལ་ ཚོན་འདི་རྣམས་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་བཞེངས་སོ་ཞེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའོ། ། བྱ་བ་གཞན་གསུངས་པ། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སོལ་བ་ནི། དབུགས་དབྱུང་ཞེས་བྱའི་རིགས་པ་འདིས། ། དུར་ཁྲོད་ཅེས་ནི་མངོན་ པར་བརྗོད། ། ཅེས་པའོ། ། གཉི་གའི་ནཱ་ད་ནི་ཨཾ་མཁའ་སྤྱོད་དོ། ། འདིའི་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་སྒྲ་བསྟན་པའོ། ། དེ་ནས་ནག་པོ་མི་བསྐྱོད་པའོ། །

"By that, filling" means drinking to satiety. Regarding "winding with thread spun by a black maiden," the term "black maiden" refers to the wisdom (jñāna) that is the nature of insight (prajñā) and method (upāya). The thread spun by her is the uninterrupted continuum. "Winding with that" is meditation. Regarding "having made a pond in the direction of the wind, one should place Ananta there," the "direction of the wind" is the nāda of the nature of wind. "Ananta" is Vajrasattva. The "pond" is the Great Seal (mahāmudrā). "Having made and placed" means one should establish it without parts by means of the seal of that pond. "The bank" is in proximity to that. Regarding "the maṇḍala should be constructed," it means it should be generated; that too is of the nature of emanation. "Black" is Akṣobhya. "White" is Vairocana. "Yellow" is Ratnasambhava. "Green" is Amoghasiddhi. "Blue" is the sixth, Vajradhara. This is also in the manner of colored powders (rajas); the colored powder is Vajraḍākinī. Regarding "the maṇḍala is constructed with these colored powders," it means the Vajradhara who is the nature of all the Tathāgatas should be generated. Other actions are taught: "The charcoal of the charnel ground, by this logic called 'exhalation,' is explicitly designated as 'charnel ground.'" The nāda of both is the aṃ of the Sky-farer (khecarī). By its nature, the sound is indicated. Then, "black" is Akṣobhya.

སྐྱེས་པའི་རུས་པའི་ཕྱེ་མས་ནི་སྐྱེས་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། དེའི་རུས་པ་ནི་ཆ་མེད་པའི་ཚུལ་ལོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཕྱེ་མ་སྟེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཚུལ་ གྱིས་སོ། ། དཀར་པོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། ལྡོང་རོས་ཞེས་པ་ནི། ཁ་སྦྱོར་གྱིས་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འཇུག་པའོ། ། སེར་པོ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སོ་ཕག་ནི། དུར་ཁྲོད་ནི་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ནཱ་ད་འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཞེ་ན་བདེ་ བས་ཏེ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དམར་པོ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། རྐུན་མོའི་ལོ་མ་དང་། སྐྱེས་པའི་རུས་པའི་ཕྱེ་མ་དག་གིས་ནི་ཞེས་པ་ལ་མི་རུས་དང་རྐུན་མ་སྐྱེས་པ་ཐབས་སོ། ། རུས་པ་ཤེས་རབ་པོ། ། གཉི་གར་གྱིས་སྐུ་སྟེ་ཐིམ་པར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ཡང་ལོ་མ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྐུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་འཇུག་གོ། ། ལྗང་གུ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། འདིར་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་ནི་མིའི་རུས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པའི་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། དུར་ཁྲོད་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་སྟེ་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། སོལ་བ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། རེ་རེ་ཞིང་ཡང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་ ལ་འཇུག་གོ། ། སྔོན་པོ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ་འདི་ནི་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་གོ། ། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སྲད་བུས་ཐིག་གདབ་ཅིང་ཞེས་པ་ནི། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་དག་གི་དབུས་སུ་ཐིག་སྐུད་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། དེས་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཐིག་བཏབ་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཁྲུ་གསུམ་པ་ནི་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེའི་ དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཕྱོགས་སོ། །

The powder of a man’s bones is the male Vajrakāya. His bones are in the manner of being partless. How so? It is by way of powder, in the manner of subtle particles. White is Vairocana. Regarding "orpiment," it is the entry of Amitābha through union. Yellow is Ratnasambhava. Regarding "cremation ground bricks," the cremation ground is because the nāda is asserted to be the nature of both and because it is pervasive. Of what? Of bliss, which is the characteristic of passion. Red is Amitābha. Regarding "with the leaves of a thief and the powder of a man’s bones," human bone and the thief are the male method (upāya); the bone is insight (prajñā). Through both, the body (kāya) is dissolved. Furthermore, the leaf is wisdom (jñāna). Vairocana, the nature of the body, enters. Green is Amoghasiddhi. Here, the dual number refers to the human bone as the Vajrakāya, the inseparability of method and insight. The cremation ground is the āli-kāli, the Vajravāc. The charcoal is the Vajracitta. Each of these also enters into the five wisdoms. Blue is Vajradhara; this is the dual number. Regarding "marking the lines with a cremation ground cord," the cord in the center of the āli-kāli is the avadhūtī. By that, the lines are marked upon the continuum of the tantra. The three-cubit maṇḍala is the nature of the fifteen. "In its center" refers to its direction.

མཐའ་ཡས་མནན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་བྲི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཅིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤེ་ན། ཞལ་བརྒྱད་པ། ཞབས་བཞི་པ། ཕྱག་བཅུ་དྲུག་གིས་བརྒྱན་པ། སྤྱན་ཉི་ཤུ་རྩ་ བཞིས་ཆེ་བ་ཞེས་པ་ལ། ལྷ་མོ་བརྒྱད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞལ་བརྒྱད་དོ། ། དགའ་བ་བཞིའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞབས་བཞིའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རྣམ་པར་དག་པ་དྲུག་གོ། ། བཅུ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔའི་རྣམ་པར་དག་ པས་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ནོ། ། སྤྱན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིས་ཆེ་བ་ཞེས་པ་ནི། ས་བཅུ་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པའོ། ། གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་དག་བརྒྱད་དང་། ཞིང་དང་ཉེ་བའི་ཞིང་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ། འདི་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པས་ སོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནས་སློབ་དཔོན་ཞེས་པ་ནི། ཁམས་གསུམ་གྱིས་མཆོད་པར་བྱ་བའོ། ། སྔགས་བཟླས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་བྱ་བའོ། ། རྒྱུ་གང་གིས་ཤེ་ན། ནང་གི་མ་རུངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་སྟེ་ནང་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་ པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། མ་རུངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་སོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མི་བྱེད་པས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དབེན་པའི་གནས་སུ་ཞེས་པ་ནི། སྐྱེ་བོས་དབེན་པའི་ས་ཕྱོགས་སུའོ། ། ཨོཾ་གྷ་ཊ་གྷ་ཊ། གྷུ་ཌུ་གྷུ་ཌུ། མ་ས་མ་ས། གྷ་ཊ་གྷ་ཊ། གྷོ་ཊ་ ཡ་གྷོ་ཊ་ཡ། ཨ་ནནྟ་ཀྵོ་བྷ་ཀ་རཱ་ཡ་ནཱ་གཱ་ངྷི་པ་ཏ་ཡེ་ཧེ་ཧེ་རུ་རུ་ཀ་སཔྟ་པཱ་ཏཱ་ལ་ནཱ་གཱ་ནཱ་ཀཪྵ་ཡ་བཪྵ་ཡ།

Treading upon Ananta is the nature of all aspects. Regarding the phrase "draw Hevajra," it means that he should be depicted. If one asks by what he is distinguished: he has eight faces, four legs, and is adorned with sixteen arms. Regarding the phrase "great with twenty-four eyes," the eight faces are the purity of the eight goddesses. The four legs are the purity of the four joys. The six [faces] are the purity of Vajrasattva and the equality of the five Tathāgatas. The ten [arms] are the purity of the five faculties and the five objects, making sixteen arms. Regarding "great with twenty-four eyes," these are the ten stages, the pīṭhas, upapīṭhas, and so forth. These consist of the eight pīṭhas and upapīṭhas, and the sixteen kṣetras, upakṣetras, and so forth; it is by the purity of these that he is so described. Such is Hevajra. Then, regarding the term "ācārya," he is to be honored by the three realms. Regarding "reciting the mantra," it means to bring forth primordial wisdom (jñāna). If one asks by what cause: "with an internal fierce mind." "Internal" refers to the nature of conventional truth. "Fierce mind" refers to ultimate truth. The meaning is that the two are inseparable. Regarding "in a secluded place," it means in a location isolated from people. Oṃ ghaṭa ghaṭa, ghuṭu ghuṭu, masa masa, ghaṭa ghaṭa, ghoṭaya ghoṭaya, anantakṣobhakārāya nāgādhipataye he heruka sapta pātālanāgān ākarṣaya varṣaya.

གརྫ་ཡ་ཏརྫ་ཡ་ཕུ་ཞེས་པ་བརྒྱད་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ལ། ཨོཾ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། གྷ་ཊ་གྷ་ཊ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཉིས་ འགྱུར་ལ་བཞི་བཞིར་གྱུར་པས་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གོ། ། གྷོ་ཊ་ཡ་གྷོ་ཊ་ཡ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཨ་ནནྟ་ཀྵོ་བྷ་ཀ་རཱ་ཡ་ནི་ཁམས་གསུམ་བསྡུས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་མཐའ་ཡས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཡང་ཀྵོ་བྷ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཀ་རཱ་ཡ་ནི་ཀ་ཐབས་སོ། ། ར་བདག་མེད་མའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་ནཱ་གཱ་ངྷི་པ་ཏ་ནི། ནཱ་གཱ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལས་ལྷག་པར་གཙོ་བོའམ་བདག་པོར་གྱུར་པར་གནས་པས་ན་ནཱ་ངྷི་པ་ཏའོ། ། དེ་ཡང་བདག་མེད་ མ་དང་དཀར་མོ་གཉིས་ཐ་མི་དད་པས་སོ། ། ཧེ་ཧེ་ཞེས་པ་ནི། རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པས་རྒྱུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཧེ་ཧེ་གཉིས་སོ། ། རུ་རུ་ཞེས་པ་ནི། ཡི་གེ་རུ་ཚོགས་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། ཀ་ནི་གང་དུ་ཡང་མི་གནས་པ་སྟེ། དེའི་ བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སཔྟ་པཱ་ཏཱ་ལ་ག་ཏཱཾ་ཞེས་པ་ལ། སཔྟ་ནི་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལ་འཇུག་པས་སོ། ། པཱ་ཏཱ་ལ་ག་ཏཱཾ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་འབྱུང་བ་བཞི་སོན་པ་སྟེ་བའི་སྒྲས་གོས་དཀར་མོ་མེའི་ཁམས་སོ། ། ཨཱ་ཀཪྵ་ཡ་ནི་བསྡུས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་བྱེད་ པའོ། ། བཪྵ་ཡ་གརྫ་ཡ་ཏརྫ་ཡ་ཞེས་པ་ནི།

Regarding garjaya tarjaya phu, the eight [syllables], and hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ phaṭ svāhā: oṃ is the inseparability of the three vajras. Ghaṭa ghaṭa and so forth represent the sixteen emptinesses, as method and insight are doubled and then become four each. Ghoṭaya ghoṭaya is the sixth, Vajradhara, through the doubling of the three vajras. Anantakṣobhakārāya is the body that is the nature of the three realms; ananta is Vajradhara. Furthermore, kṣobha is Akṣobhya. Moreover, kā is method; rā is Nairātmyā. The wisdom of the nature of the inseparability of both is [the meaning]. Furthermore, nāgādhipata [is explained as]: nāgāḥ are the Tathāgatas; because he abides as the supreme lord or master over them, he is nāgādhipata. This is because Nairātmyā and Pāṇḍaravāsinī are non-dual. He he means that because causes and so forth have been abandoned, he is free from causes; thus there are two hes. Ru ru means free from the collection of the syllable ru, which is to say, free from the conceptualization of discursive thought. Ka is that which does not abide anywhere, because it is blessed by that [nature]. Regarding saptapātālagatāṃ: sapta refers to the sixth, the Vajradhara who enters the five wisdoms. Pātālagatāṃ means having reached the five aggregates and the four elements; by the word pā, Pāṇḍaravāsinī is the fire element. Ākarṣaya means to gather and make into the nature of bodhicitta. Varṣaya garjaya tarjaya means:

(སྤོ་,སྤྲོ་)བ་དང་བསྡུ་བའི་རིམ་པས་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་ཕུ་བརྒྱད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པས་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ལ་ཧཱུཾ་ཞེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་ཐ་མི་དད་པའོ། ། ཕཊ་ཕཊ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའོ། ། སྭཱ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། ཧཱ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཆར་འབབ་པའོ་ ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གལ་ཏེ་ཆར་མི་འབབ་ན་དེའི་ཚེ་སྔགས་འདི་བཟློག་པས་བཟླས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི། སྔགས་འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་འདི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཟླས་པས་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་འདི་ཡང་ཆར་འབབ་པ་ཡིན་ནོ། ། བྱ་བ་མེད་པར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ སྔགས་བཟླས་པ་ཡིན་ནོ། ། བྱ་བ་ཡང་སྔར་བསྟན་པའོ། ། གལ་ཏེ་ཆར་མི་འབབ་པ་དེའི་ཚེ་མགོ་འགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ། འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཆར་མི་འབབ་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉེ་བར་བསྡུས་པར་མ་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་མགོ་འགས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་གསལ་བར་གྱུར་པ་ ཡིན་ནོ། ། ཨརྫ་ཀའི་དོག་པ་ལྟ་བུ་ནི་སྙེ་མ་སྟེ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། ཛའི་སྒྲ་ནི་སྡེ་ཚན་གཉིས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གསུམ་པ་རྣམ་པར་དགའ་བའོ། ། དེ་ཡང་རས་བརྒྱན་པ་སྟེ་བདག་མེད་མ་དང་འཁྲིལ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཀ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །

The meaning is that through the stages of emanation and withdrawal, one is the Vajradhara whose nature is the realization of non-duality. Furthermore, the meaning is that the purification of the eight channels through method and insight is the purification of the sixteen emptinesses. Regarding the mantra hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ phaṭ svāhā: hūṃ signifies the inseparability of the four moments. Phaṭ phaṭ also signifies the indivisibility of the four moments. Svā refers to the three vajras. Hā signifies the inseparability of method and insight. The meaning is that it is the descent of the rain of the nature of emptiness endowed with the supreme of all aspects. If the rain does not fall, then at that time, one should recite this mantra in reverse. This means that by reciting this mantra in reverse, it becomes wisdom itself. This wisdom is also the falling of rain. Because it is established by way of performing what is not to be done, it is the recitation of the "reverse" mantra. The "action" has also been explained previously. If the rain does not fall, then at that time, "the head splits" means the following: if the rain does not fall, it means the bodhicitta has not been gathered; at that time, "the head splits" means the Vajradhara becomes manifest. Arjaka refers to a cluster of blossoms. A is Nairātmyā. The sound ja is the third [letter] of the second class, which is the Joy (ānanda). That is also adorned with cloth, meaning she is embraced by Nairātmyā. Ka is the nature of the coemergent (sahaja).

དེའི་སྙེ་མ་ནི་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་སུ་ སྤྲོ་བའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཆར་དབབ་པའི་ཆའོ། ། སྤྲིན་དྲལ་བ་བཤད་དེ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་གཏོར་ཞིང་བླུགས་པས་ནི་སྤྲིན་དྲལ་བ་སྟེ་དབང་ངོ་། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཤར་བ་དེས་དྲི་མ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡིན་ནོ། ། དྲལ་ནི་སྤྲོ་བའོ། ། བཤད་དེ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། འདིས་ནི་འདི་སྐད་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་གཉིས་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་བདེན་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ། ། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་རས་ལ་ཉེ་བར་འདུག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དུར་ཁྲོད་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའོ། ། དེ་ཡང་རས་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་ འགེགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་ཉེ་བར་འདུག་ནས་ནི། ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གང་གནས་པའོ། ། སྔགས་བཟླས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱ་བ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་དེའོ། ། ཨོཾ་ཨཱརྱ་སྨ་སཱ་ན་པྲི་ཡཱ་ཡ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པའོ། ། ཨཱ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྟེ་གཟུགས་ ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། ར་ནི་བདག་མེད་མ་གཟུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། ཡ་ནི་གཡུང་མོ་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསུང་རྡོ་རྗེ་ཡིན་ཏེ་རྡོ་རྗེ་གཡུང་མོའོ། ། དེ་ཉིད་སྨ་སཱ་ན་སྟེ་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་པོ་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། པྲི་ཡཱ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་འདི་ནི་ཡེ་ ཤེས་འདི་ཉིད་དོ། ། ཧཱུཾ་ཕཊ་ཅེས་པ་ནི་དེ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ལ། སྭཱ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། །

Its ear of grain has the nature of radiating in various forms; it is the Vajradhara whose essence is the radiation and reabsorption [of light]. This is the section on causing rain to fall. Regarding the phrase "explaining the tearing of clouds": here, "tearing the clouds" refers to scattering and pouring [the mantra], which is the empowerment. Through the arising of bodhicitta, there is the very nature of stainlessness, which pertains to the three bodies and wisdom. "Tearing" means radiating. "Explaining" means making clear. By this, the following is shown: the non-duality of the two truths is itself the two truths. Regarding the phrase "sitting upon a cloth from a charnel ground": the charnel ground is the āli and kāli [vowels and consonants]. Furthermore, the cloth is for the purpose of mutually obstructing [the elements]. "Sitting upon that" means abiding in the manner of the pervaded and the pervader. "Reciting the mantra" is the actualization of wisdom; it is that very wisdom. Oṃ ārya smāśānapriyāya hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā. Oṃ is the non-duality of the three vajras. Ā is the vajra, the aggregate of form, Vairocana, and the Vajra Body. Ra is Nairātmyā, the Vajra Form. Ya is Ḍombī; because she is of the nature of wind, she is the Vajra Speech, the Vajra Ḍombī. That itself is smāśāna, because it is non-different from those two garlands of nāda. Priyā is Vajradhara. Furthermore, this wisdom is this very wisdom. Hūṃ phaṭ indicates their indivisibility. Regarding svāhā: svā is the three vajras.

ཧཱ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ཏེ་སོང་ཟིན་པའི་དོན་ཏོ། ། སྤྲིན་དྲལ་བའི་ཆོ་གའོ་ནི་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་བསྟན་པའོ། ། ད་ནི་གཉིས་ཀ་བསྡུ་བ་གསུངས་པ། ཕ་རོལ་གྱི་སྡེ་རྣམ་པར་ གཞིག་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་བཤད་དེ་ཞེས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ནི་དགྲའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྡེ་ནི་དཔུང་ངོ་། ། དེ་རྣམ་པར་གཞིག་པར་འདོད་པས་རྡོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་བྱའོ། ། དེ་བཤད་པ་ནི་བསྟན་པའོ། ། རྡོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་གསུངས་པ། རྡོ་རྒྱུས་དང་བདུད་རྩི་ལྔ་དང་ཀུ་ཐ་ར་ཙྪིན་ན་ལྷན་ ཅིག་བཏགས་ལ། རི་ལུ་བྱས་ཏེ། རི་ལུ་བྱ་བའི་སྔགས་ནི། ཨོཾ་བཛྲ་ཀརྟ་རི་ཧེ་བཛྲཱ་ཡ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི། རི་ལུ་བསྒྲུབས་པ་དེ་ཐོགས་ནས་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དོན་དུ་བྱ་བ་བཟླས་ཤིང་སྔོན་དུ་བསྙེན་པ་འབུམ་བྱས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་གྱི་རྡོ་རྒྱུས་བཟུང་སྟེ་སྔགས་འབུམ་བཟླ་བར་བྱའོ། ། རྗེས་ ཐོགས་སུ་སྔགས་བྱེ་བ་བཟླས་ནས་རྡོ་རྒྱུས་དེ་ཐོགས་ཏེ་བསྒྲུབ་བྱ་ཕ་རོལ་གྱི་སྡེའི་གཟུགས་བསམས་ནས་རིལ་བ་སྤྱི་བླུགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་བྱའི་མགྲིན་པ་བསྐོར་བར་བྱའོ། ། བསྐོར་ནས་བཅག་ན་དགྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མགོ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་གྲི་གུག་གི་ཆོ་གའོ། ། ཡང་ན་ཕ་རོལ་གྱི་ སྡེ་རྣམ་པར་གཞིག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ནི་ཡུལ་ལོ། ། སྡེ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། འདི་དག་གཞིག་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལྡོག་པའོ། ། དེ་བས་ན་རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྒྱུས་བསྒྲུབས་ཏེ་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བས་ན་རྡོ་རྒྱུས་ཏེ་མཁའ་སྤྱོད་དོ། །

Hā is the inseparability of method and insight; this is the meaning of what has already been explained. "The ritual for dispersing the clouds" refers to the teaching on emanation and reabsorption. Now, the reabsorption of both is taught: "In order to utterly destroy the enemy forces, the accomplishment of śilājatu is explained." Here, "the enemy" refers to the adversary. Their "forces" are their armies. Desiring to utterly destroy them, one should perform the accomplishment of śilājatu. "Explaining that" means to demonstrate it. Regarding what that accomplishment of śilājatu is like, it is said: "Grind śilājatu, the five amṛtas, and kuṭhāracchinnā together, and make them into pills." The mantra for making the pills is: Oṃ vajrakartari hevajrāya hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā. Having accomplished the pills and holding them, one should perform the recitation for the sake of the siddhi. "Having first performed one hundred thousand preliminary recitations" means that one should first hold the śilājatu and recite the mantra one hundred thousand times. Subsequently, having recited the mantra ten million times, one should hold that śilājatu and, visualizing the form of the enemy force to be accomplished, circle the neck of the target with a water-pot (kamaṇḍalu). Once circled, if one breaks it, the heads of all the enemies will be severed. This is the ritual of the Vajra-Kartari. Alternatively, regarding "in order to utterly destroy the enemy forces," "the enemy" refers to the objects. "The forces" refers to the sense faculties. To destroy these is to reverse the clinging to subject and object. Therefore, for that reason, one accomplishes the śilājatu; because one travels through the sky, it is śilājatu, meaning "sky-goer" (khecarī).

དེའི་སྒྲུབ་པ་ བཤད་དེ་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། རྡོ་རྒྱུས་བཏགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ནམ་མཁའ་ལ་བདེ་བས་སྤྱད་པ་ཅན་གྱི་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པ་མེད་པར་བྱས་པའོ། ། བདུད་རྩི་ལྔ་དང་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་ངོ་། ། ཀུ་ཐ་ར་ཙྪིན་ན་དང་ལྷན་ཅིག་ཅེས་པ་ནི། སྟ་ ར་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། གཅོད་པ་ནི་བདག་མེད་མ་སྟེ་ཐ་མི་དད་པའོ། ། ལྷན་ཅིག་རི་ལུ་ནི་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་བྱ་བའོ། ། བྱ་བ་ནི་བྱ་བའོ། ། སྔགས་ནི། ཨོཾ་བཛྲ་ཀརྟ་རི་ཧེ་བཛྲཱ་ཡ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི། ཨོཾ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། བཛྲ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། ཀརྟ་རི་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། གཉིས་ ཐ་མི་དད་པའི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་འདི་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཧཱུཾ་ངོ་། ། དེ་ཉིད་སུམ་འགྱུར་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་འདིའོ། ། དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དོན་དུ་ནི། དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དགོས་པའོ། ། བྱེ་བ་བཟླས་ཞེས་པ་ནི་མཐར་རབ་ཏུ་གསལ་བ། དེས་ ན་བཟླས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། སྔོན་དུ་བསྙེན་པ་འབུམ་བྱས་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དུ་ནི་དང་པོར་རོ། ། དེའི་བསྙེན་པ་ནི་བདག་གིར་བྱས་པའོ། ། དེ་ཡང་འབུམ་བཟླས་པ་ནི་བཀག་པ་སྟེ་དང་པོ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྒྱུས་ཏེ་མཁའ་སྤྱོད་དོ། ། བསྒྲུབས་ལ་ནི་བསྒྲུབས་པས་སོ། ། རིལ་བ་སྤྱི་བླུགས་ནི་བདེ་བའོ། ། འདིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་རིལ་བ་སྤྱི་བླུགས་སོ། ། དེའི་མགྲིན་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ལྟེ་བར་རོ། །

Its accomplishment is explained and clarified. Regarding the phrase "having ground asbestos": it means that within the sky of the nature of the dharmadhātu, the characteristic of passion—which is characterized by blissful engagement—is rendered non-conceptual. "The five nectars" refers to the five wisdoms. "Together with kuṭharacchinna" means: stara is the Vajradhara; "cutting" is Nairātmyā; they are inseparable. "Together with the pill" means it should be made to pervade all. "The action" is the ritual act. As for the mantra: oṃ vajrakartari hevajrāya hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā. Oṃ is the three vajras. Vajra is the Vajradhara. Kartari is Nairātmyā. The two are the inseparable Hevajra. That, moreover, is this wisdom. That itself is hūṃ. That itself is the maṇḍala consisting of the ninefold triple [deities]. Phaṭ svāhā is this wisdom. "For the sake of accomplishment" means for the purpose of accomplishment. "Recite ten million times" means it is clearly manifest at the end; therefore, the recitation is established in a non-dual manner. "Having first performed one hundred thousand approach recitations" means "first" is at the beginning. Its "approach" is the act of taking [the practice] as one's own. Furthermore, "reciting one hundred thousand" is a prohibition because [the nature] is unborn from the very beginning. "That" refers to the asbestos, which is the khecarī (sky-farer). "Having accomplished" means by means of accomplishment. "The water-pot" is bliss. The maṇḍala of its own nature is the water-pot. Its "neck" is at the hub of the vajra.

བསྐོར་བ་ནི་ཁྱབ་པ་སྟེ་རྣམ་པར་དགའ་བ་ལ་ཐུག་པར་མཁའ་སྤྱོད་ཀྱིས་རྒྱས་བཏབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྐོར་བ་ནི་བསྒོམ་པའོ། ། བཅག་པ་ནི་(ལྟ་,ལྷ་)མོའི་པདྨའི་ནང་དུ་སྤྲོ་བ་སྟེ། དེ་ནས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་ཤར་བའོ། ། དགྲ་ཐམས་ཅད་ནི་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་གི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། ། མགོ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་གྲི་གུག་གི་ཆོ་གའོ། ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ཐ་མི་དད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆོ་གའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ལྷ་རྣམས་དགས་པར་འདོད་པས་ཐིག་ལེ་བསྒྲུབས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི། མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལྷ་བཀས་པས་རྣལ་འབྱོར་པའི་ནུས་མཐུ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་དོན་ཚངས་ པའི་ས་བོན་རྒྱལ་ལ་བསྒྲུབས་ནས། སྟ་རི་གཅོད་པ་དང་བསྲེས་ལ་ཉི་མ་གཟས་ཟིན་པ་ན་མི་བསྐྱོད་པ་བཏགས་སོ། ། བཏགས་ནས་དགྲ་སྟ་བྱ་སྟེ། དེ་རྐང་པས་མནན་ནས་སྔགས་བཟླའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚངས་པའི་ས་བོན་ནི། པ་ལཱ་སའི་ས་བོན་ནོ། ། རྒྱལ་ལ་བསྒྲུབས་ནས་ནི་རྒྱུ་སྐར་རྒྱལ་ལའོ། ། སྟ་ རི་གཅོད་པ་དང་བསྲེས་ལ་ཉི་མ་གཟས་ཟིན་པ་ན། མི་བསྐྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེའི་ཆུ་དང་བཏགས་ནས་སྟ་རི་གཅོད་པ་བྱ་བ་ན་བྱ་བའོ། ། དེ་རྐང་པས་མནན་ནས་སྔགས་བཟླའོ། ། ཨོཾ་བཛྲ་ཀུ་ཐ་ར་པཱ་ཊ་ཡ་པཱ་ཊ་ཡ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། སྔགས་འདི་བྱེ་བ་བཟླས་ལ་ཐིག་ལེ་བྱས་ཏེ། ཕྱག་བྱའོ་ ཞེས་པ་ན། ཕྱག་བྱས་པ་ནི་འདུད་པ་སྟེ་དེས་འགས་སོ། ། ལྷ་དགས་པའི་ཆོ་གའོ། །

"Circumambulation" means pervasion, because it is sealed by the celestial realm (khecarī) up to the point of "complete joy" (pramuditā). "Circumambulation" is meditation. "Crushing" means emitting [the seed] into the lotus of the goddess, from which the coemergent (sahaja) arises. "All enemies" refers to the latencies of the afflictions (kleśa) such as desire, hatred, and delusion. "They become headless" means that the afflictions become the nature of the dharmadhātu. This is the ritual of the vajra flaying knife. It means the ritual of the wisdom in which the conventional and the ultimate are inseparable. Regarding "those who wish to make the gods laugh should accomplish the tilaka": this refers to the great power of the yogi who causes the gods of the non-Buddhists (tīrthika) to laugh. Its meaning is as follows: having accomplished the seed of Brahmā on the day of Puṣya, one mixes it with an axe and, during a solar eclipse, grinds it with Akṣobhya. Having ground it, one makes a battle-axe (paraśu). Pressing it with the foot, one recites the mantra. Here, the "seed of Brahmā" is the seed of the palāśa tree. "Having accomplished it on Puṣya" means under the constellation Puṣya. "Mixing it with an axe and during a solar eclipse" and "grinding it with Akṣobhya" means grinding it with vajra-water. Pressing it with the foot, one recites the mantra: Oṃ vajrakuthārapāṭaya pāṭaya hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ phaṭ svāhā. Having recited this mantra ten million times, one applies the tilaka and performs prostrations. "Prostrations" means bowing down, by which [the gods] are made to laugh. This is the ritual for making the gods laugh.

ཡང་ན་ལྷ་རྣམས་མཛེས་པར་རོལ་པས་ན་ལྷ་རྣམས་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་དགས་པར་འདོད་པས་ནི། སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་འདོད་པས་ སོ། ཏིལ་དང་འདྲ་བས་ན་ཏིལ་ཏེ་རིགས་གཅིག་དང་འབྲེལ་བའི་ཁྱད་པར་ཐ་མི་དད་པ་དུ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། གཉི་ག་ཡང་ཐ་མི་དད་པས་འདི་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། གང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་གོ་འཕང་ གྲུབ་ན་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་བྱེད་པ་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཚངས་པའི་ས་བོན་ཞེས་པ་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གོ་འཕང་སྟེ། ཚངས་པ་མྱ་ངན་འདས་སངས་རྒྱས། ། ཞེས་པའོ། ། དེའི་ས་བོན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའོ། ། རྒྱལ་ལ་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱལ་གྱི་སྒྲས་ནི་རྒྱས་པ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། དེས་བསྒྲུབས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་སྟེ་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་དོན་དམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་སྟ་རི་གཅོད་པ་དང་བསྲེས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མ་ཐ་མི་དད་པའོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཉི་མ་གཟས་ཟིན་པ་ན་སྟེ་བདག་མེད་པས་ཟིན་པའོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་དང་ཞེས་པ་ནི། བཏགས་ཤིང་ནི་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའོ། ། དེས་དགྲ་སྟ་བྱས་ཏེ། མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་བྱས་ཏེ་ནི་ཡང་དག་བསྐྱོད་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་རྐང་པས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། ། མནན་ ནས་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། སྔགས་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བཟླས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའོ། །

Alternatively, because the gods sport beautifully, they are the "gods," which are the Tathāgatas whose nature is the five aggregates. Because one desires to delight them, one intends to establish them by way of emanation. Because they are like sesame seeds, they are "sesame," meaning the many inseparable particulars connected to a single family. That, moreover, is the ultimate nature. Since both are inseparable, in order to generate all of this, that very Vajradhara is to be accomplished. Once the state of Vajradhara is achieved, one is able to perform emanation and reabsorption. That which is the very nature of emanation and reabsorption is Vajradhara. Alternatively, "the seed of Brahmā" refers to the state of nirvāṇa, as it is said: "Brahmā is the Buddha of nirvāṇa." Its seed is nirvāṇa. "Accomplished on the [day of] Jaya" means that the word "Jaya" signifies expansion, which is the conventional truth. That which is accomplished by it is the conventional, because the ultimate, which is devoid of characteristics, does not exist [apart from it]. That very thing is mixed with the axe of cutting; it is the inseparability of Vajradhara and Nairātmyā. If one asks how that is, it is when the sun is eclipsed, meaning it is seized by Nairātmyā. "Akṣobhya" means to be designated and made into one. Having made that into an axe, because it cuts all ignorance, it is Vajradhara. Having made that, one should truly move it. "With the foot" means with wisdom. "Having pressed down" means having established it. "Mantra" is wisdom. "Recitation" is generation.

ཨོཾ་ནི་སྐུའོ། ། བཛྲ་ནི་ཐུགས་སོ། ། ཀུ་ཐ་ར་ནི་གསུང་སྟེ། མཚན་མ་མེད་པར་རྟོགས་པས་མཚན་མའི་མི་ཤེས་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པའོ། ། པཱ་ཊ་ཡ་པཱ་ཊ་ཡ་ཞེས་པ་ལན་ གཉིས་ནི། དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བས་སྤྲོ་བའོ། ། ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ནི་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཕཊ་ཕཊ་གཉིས་ནི་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའོ། ། སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་སོ། ། བྱེ་བ་བཟླས་པས་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་མཐར་ཕྱིན་པའོ། ། ཐིག་ལེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཕྱག་ བྱས་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བའོ། ། དེ་ནས་འདི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ལ་འདུག་པའོ། ། ཨཱ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། གཉི་ག་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་ལེན་ཅིང་འཛིན་ལ་དེར་འགྲོ་ཞིང་རྟོགས་པས་འདུད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གང་འདུད་པ་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། འགས་པ་ནི་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་ དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ལྷ་དགས་པའི་ཆོ་གའོ། ། ཚ་བས་གདུང་བར་བྱ་བར་འདོད་པས། ཨརྐའི་ལོ་མ་ལ་དུག་དང་སྐེ་ཚེ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀའི་ཁུ་བས་དགྲའི་མིང་བྲི་ཞིང་འབྲས་ཕུབ་ཀྱི་མེ་ལ་གདུང་སྟེ། སྔགས་ཁྲི་བཟླའོ། ། ཨོཾ་ཧེ་བཛྲ་ཛྭ་ར་ས་བྷྲཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། འབྲས་ཕུབ་ཀྱི་མེ་བཅུག་ ནས་སྔགས་ཁྲི་བཟླས་སོ། ། དེ་ནས་ཚ་བའི་རིམས་ཀྱིས་འདེབས་སོ། ། ཞི་བའི་དོན་དུ་དེ་ནས་ཕྱུང་ལ་འོ་མས་བཀྲུའོ། ། ཡང་ན་ཚ་བས་གདུང་བར་འདོད་པས་ཞེས་པ་ནི། གཏུམ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་སྦྱར་བར་འདོད་པས་སོ། ། ཨརྐའི་ལོ་མ་ཞེས་པ་ལ་ཨརྐ་ནི་ཉི་མའོ། ། དེའི་འདབ་མ་དུམ་བུ་ སྟེ་ཀ་ལིའོ། །

Oṃ is the body. Vajra is the mind. Kuthara is the speech. Because it cuts through the ignorance of signs by realizing the signless, the three vajras are inseparable. Pāṭaya pāṭaya, repeated twice, is the emanation through the distinction of the faculties and their objects. Hūṃ hūṃ hūṃ is the maṇḍala of the nature of the nine. Phaṭ phaṭ, the two, are the indivisible. Svāhā refers to the five wisdoms. Reciting ten million times is the culmination of extreme clarity. The drop is the Vajradhara. Prostration is the act of manifesting. Then, this is the abiding in the Vajradhara. Ā is Nairātmyā. Va is Vajradhara. Taking and holding both as indivisible, and going toward and realizing that, is the bowing. Therefore, that which bows is itself Vajradhara. "Splitting" (sphoṭana) is the ritual for splitting the deities, as it has become the manner of emanation. Desiring to afflict with fever, one should write the name of the enemy on an Arka leaf with poison, mustard seed, and the juice of Citraka. Then, one should heat it over a fire of rice husks and recite the mantra ten thousand times: Oṃ hevajra jvara sabhrūṃ hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā. Having placed it in a fire of rice husks, one recites the mantra ten thousand times. Then, they will be struck by a feverish plague. For the purpose of pacification, one should then remove it and wash it with milk. Alternatively, "desiring to afflict with fever" means desiring to apply the yoga of Caṇḍālī. Regarding "Arka leaf," Arka is the sun; its petal is a fragment, which is the consonant (Kali).

དེ་ལ་དུག་དང་སྐེ་ཚེ་ནི་དུག་ནི་ཟླ་བའོ། ། དེའི་སྐེ་ཚེ་ནི་ཨཱ་ལིའི་ཕྲེང་བའོ། ། གཉིས་ཀ་ཐ་མ་དད་པས་ན་སྣ་ཚོགས་སོ། ། དེ་ཡང་ཀ་ནི་བདེ་བའོ། ། དེ་ལ་ཁུ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེས་དགྲའི་མིང་ནི། དགྲ་སྨོས་པས། དགྲ་དང་འདྲེ་བས་ན་དགྲ་སྟེ། ཉོན་ མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་རྣམས་ཏེ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། ། བསྡུས་པས་གཅིག་གི་ཚིག་གོ། ། དེའི་མིང་ནི་མིང་ངོ་། ། བྲི་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། འབྲས་ ཕུབ་ཀྱི་མེ་ནི། ཕུབ་མ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པ་སྟེ་གསོག་གོ། ། དེ་ཡང་མེ་དང་འདྲ་བས་ནི་མེ་སྟེ་བསྲེག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། དེར་གཞུག་པ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་བྱ་བའོ། ། རིམ་པ་འདིས་ན་སྔགས་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཁྲི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། བཟླས་པ་ནི་བསྐྱེད་པར་ བྱ་བའོ། ། ཨོཾ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཧེ་བཛྲ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཛྭ་ར་ཛྭ་ར་ནི་རིམས་འབར་བའོ། ། ད་ཧ་ད་ཧ་ནི་བསྲེགས་ལ་གདུངས་ཤིག་པ་སྟེ་རང་བཞིན་མེད་པར་གྱིས་ཤིག་པའི་ཐ་ཚིག་ གོ། ། གཉིས་ཀྱི་ཚིག་ནི་ཕྱི་ནང་གི་དབྱེ་བས་སོ། ། ཤ་ཏྲཱུཾ་ཞེས་པ་ནི་བསྟན་ཟིན་པ་ཉིད་དོ། ། བྷྲཱུཾ་གྱི་སྦས་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཡང་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པའི་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། །

In this context, "poison and mustard" refers to the poison as the moon and its mustard as the garland of vowels (āli). Since both are inseparable, they are "various." Furthermore, "ka" is bliss. In that regard, "semen" is the characteristic of experience. By mentioning the "name of the enemy," because it is associated with the enemy, it is the "enemy"—namely, the afflictions (kleśa), the secondary afflictions (upakleśa), and the conceptual thoughts (vikalpa), which are the objects, the sense faculties, and the consciousnesses. Taken collectively, this is the singular form. Its "name" is the name itself. "Writing" is the very experience, the establishment of its own nature. The "fire of the husk" refers to the husk as being without essence, a mere accumulation. Since it is like fire, it is "fire" because its nature is to burn, which is also experience. To "insert" into that is to make it of that nature. By this sequence, the "mantra" is primordial wisdom (jñāna). "Ten thousand" is non-duality. "Recitation" is that which is to be generated. "Oṃ" is because the three vajras are inseparable. "Hevajra" is because method and insight are inseparable, and because it is indivisible from the five primordial wisdoms. "Jvara jvara" is the blazing of fever. "Daha daha" means "burn and torment," which is the meaning of "render it without intrinsic nature." The dual number is due to the distinction between outer and inner. "Śatrūn" has already been explained. "Bhrūṃ" is the hidden body-vajra. Furthermore, "Hūṃ hūṃ hūṃ" is the maṇḍala of the nature of the nine, in which the three vajras are inseparable.

དེ་ཡང་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པའོ། ། ཁྲི་བཟླས་ པ་ནི། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཆང་སྐྱུག་པར་འདོད་པས་བསྒྲུབ་བྱའི་ལྟེ་བར་ཡི་གེ་མཾ་བསྒོམ་མོ། ། ཡི་གེ་མཾ་གྱུར་པ་ལས་ཆང་ལྟོ་བར་རྣམ་པར་བསྒོམས་ཏེ། སྐྱུག་པར་བྱེད་པར་བལྟས་ན་ཆང་སྐྱུག་གོ། ། འདིའི་དོན་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་ཆང་སྐྱུག་ པར་བྱ་བར་འདོད་པས་ཞེས་པ་ལ། མྱོས་པར་བྱེད་པས་ན་ཆང་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའོ། ། དེ་སྐྱུག་པར་བྱེད་པར་འདོད་པ་ནི། སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་འདོད་པས་སོ། ། བསྒྲུབ་བྱ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ལྟེ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་གནས་སོ། ། ཡི་ གེ་མཾ་ནི་ལྔ་པའི་ལྔ་པ་མ་སྟེ་མཱ་མ་ཀཱི་ཆུའི་ཁམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁུ་བའི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། ། ཡི་གེ་མཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནང་དུ་ཐིམ་པའོ། ། ཆང་ལྟོ་བར་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་དེའི་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། བལྟས་ན་ཞེས་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བའོ། ། རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱའོ། ། སྐྱུག་པར་བྱེད་པར་བལྟས་ན་སྐྱུག་གོ་ཞེས་པ་ལ། བ་ནི་ལྔ་པའི་གསུམ་པ་ལ། ཨ་བདག་མེད་མས་མཚན་པ་དགའ་བྲལ་ཏེ། དེ་ཡང་ ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་མཐར་བྱེད་པས་ཏ་སྟེ་དེ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་ཚུལ་ལོ། ། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བལྟ་བ་ནི་སྐྱུག་པར་བྱེད་པ་སྟེ།

Furthermore, phaṭ svāhā signifies the inseparability of method and insight. Reciting it ten thousand times is the meaning of what is called "non-dual wisdom." For one who desires to make [the practitioner] vomit wine, one should meditate on the syllable maṃ at the navel of the object of practice. By transforming the syllable maṃ, one visualizes wine in the stomach; if one then visualizes it being vomited, the wine will be vomited. The meaning of this is quite clear. Alternatively, regarding the phrase "one who desires to make [the practitioner] vomit wine": because it intoxicates, it is "wine," which is the innate joy (sahajānanda). The desire to make that vomit is the desire to establish it as the nature of withdrawal through the manner of emanation. The "object of practice" is the Vajradhara. The "navel" is the place of generation. The syllable maṃ is the fifth of the fifth [vowels], ma; one should meditate on Māmakī, the water element, in the form of the bodhicitta, the seminal fluid. It should be established through the yoga of meditative union. The complete transformation of the syllable maṃ is the internal dissolution of the bodhicitta. "Wine in the stomach" is by way of the identity of that abode of wisdom. "If one visualizes" means to make it manifest. "Meditating" means to enter into meditative union through various modes. Regarding "if one visualizes it being vomited, it is vomited": va is the third of the fifth [vowels]; it is marked by a, the selfless lady, which is the joy beyond joy (viramānanda). That, moreover, is realized through the characteristic of attachment. Ta is that which brings it to an end, and that is the manner of innate joy. Thus, to view it as completely perfected is "making it vomit."

ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱན་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། ། ཆང་སྐྱུག་པ་ནི་ཆང་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བསྡུས་པའི་ཚུལ་ལོ། ། སྐྱུག་པ་ནི་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། རབ་ཏུ་མྱོས་པ་དབང་དུ་བྱ་བར་འདོད་པས་མྱ་ངན་མེད་པའི་བརྒྱད་ལ་མྱ་ངན་མེད་པའི་འོག་ཏུ་སོང་སྟེ་གོས་དམར་པོ་བགོས་ནས། མྱོས་བྱེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་བཟའ་ཞིང་ཀ་མ་ཙི་ཀའི་ཁུ་བས་ཐིག་ལེ་བྱས་ནས་ སྔགས་བཟླས་ཏེ། ཨོཾ་ཨ་མུ་ཀཱི་མེ་ཧྲཱི་བ་སཱི་བྷ་བ་ཏུ་སྭཱ་ཧཱ། ཁྲིས་འོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་འདི་ཁྲི་བཟླས་ན་དེ་འོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདིའི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། ། ཡང་ན་རབ་ཏུ་མྱོས་པ་བདག་མེད་མའོ། ། དབང་དུ་བྱ་བར་འདོད་པ་ནི་རང་གང་དགར་བྱ་བར་འདོད་པས་སོ། ། མྱ་ངན་མེད་ པའི་བརྒྱད་ནི། ཨ་ནི་བདག་མེད་པས། དེ་དག་ཕྱེ་མ་ཞིབ་མོར་ཀློག་པས་ན་ཨ་སའོ། ། དེས་ན་ཨ་ས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ཡང་ཨ་ཀ་ནི་ཨ་བདག་མེད་མ་ལས་ཀ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྟེ། བདག་མེད་མས་འཁྲིལ་བའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། བརྒྱད་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་དོ། ། མྱ་ངན་མེད་ པ་ཡང་ཡིན་ལ་བརྒྱད་ཀྱང་ཡིན་པས་མྱ་ངན་མེད་པའི་བརྒྱད་དོ། ། དེ་དག་ནི་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། མྱ་ངན་མེད་པའི་འོག་ཏུ་སོང་སྟེ་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མ་འཁྱུད་པས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། གོས་དམར་པོ་བགོས་ནས་ ནི་དམར་པོ་ནི་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་གོས་ཏེ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ལོ། ། དེ་བགོས་ནས་ནི་དེ་ལ་ཞུགས་ནས་སོ། །

The eye of primordial wisdom (jñāna-cakṣus) is manifested. "Vomiting wine" refers to the manner in which the coemergent (sahaja) is gathered. "Vomiting" occurs through the manner of emanation, whereby the Vajra Holder (vajradhara) is perfected. Desiring to bring the "intoxicated one" under control, one should go beneath an aśoka tree on the eighth day of the month of aśoka, don red garments, eat the fruit of the intoxicant, and apply a drop (tilaka) made from the juice of the kama-cika plant. Then, recite the mantra: Oṃ amukī me hrīḥ vaśībhavatu svāhā. "She will come" means that if this mantra is recited ten thousand times, she will arrive; the meaning of this is easy to understand. Alternatively, the "intoxicated one" is Nairātmyā. "Desiring to bring under control" means desiring to act according to one's own pleasure. Regarding the "eighth day of aśoka": a is selflessness (nairātmya); because those are read as a fine powder, it is asa. Thus, asa is the Vajra Holder. Furthermore, a-ka means that from a, selflessness, comes ka, the Vajra Holder; it is the Vajra Holder embraced by Nairātmyā. "Eighth" refers to the eight yoginīs. Since it is both aśoka and eight, it is the "eighth day of aśoka." These constitute the maṇḍala of the ninefold nature. "Going beneath the aśoka" means that through the embrace of the Vajra Holder and Nairātmyā, one should realize the nature of the Vajra Holder. "Donning red garments": red is the characteristic of passion (rāga); that itself is the "garment" in the manner of an obscuration. "Having donned it" means having entered into that.

མྱོས་བྱེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་མྱོས་བྱེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁུ་བའོ། ། དེའི་འབྲས་བུ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཟའ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་ དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གང་འཁྲིལ་བའོ། ། ཀཱ་ཨཱ་ཀཱ་ནི། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པས་སོ། ། མ་ནི་མཱ་མ་ཀཱི་ཏེ་ཆུའི་ཁམས་ཁུ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཡང་ན་ཨ་བདག་མེད་མས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གསུམ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ཡིན་ པས་ཀཱ་མའོ། ། དེ་བསགས་པ་ནི་བསགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའོ། ། དེའི་ཁུ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཐིག་ལེ་དེས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ལ་ཕྱག་བྱ་སྟེ་མངོན་པར་བཏུད་པས་སྤྲོ་བའོ། ། སྔགས་ནི་ཡེ་ཤེས་ སོ། ། བཟླས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཨོཾ་ཨ་མུ་ཀཱི་མེ་ཧྲཱི་བ་སཱི་བྷ་བ་ཏུ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཨ་མུ་ཀི་ཞེས་པ་ནི། མིང་མེད་པའི་བདག་མེད་མའོ། ། མ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཨེ་ནི་ཨེའི་ཆ་བྱད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བདག་མེད་མ་རྣལ་འབྱོར་ མ་དེས་བརྒྱན་པའོ། ། དེ་ཡང་ཧྲཱི་ནི་བཞིའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བ་སཱི་བྷ་བ་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་འདིའི་ལྟུང་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་སྭཱ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། ཧཱ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བོ། ། འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདི་ཡང་ཁྲིས་འོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ། ཁྲི་ནི་རྣལ་ འབྱོར་གཉིས་ཐ་མི་དད་པའི་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་དག་དབྱེར་མེད་པའོ། །

The fruit of intoxication is the intoxicating bodhicitta, the seminal fluid. Its fruit is the nature of the coemergent. To consume that is to be embraced by the identity of the three realms. Kā and ā are the two garlands of nāda—the vowels and consonants—which are inseparable from that. Mā is Māmakī, the water element, a synonym for the seminal fluid. Alternatively, kā refers to the coemergent three adorned by the identity of Nairātmyā. Because that is accumulated, it is established as the conventional truth by the definition of accumulation; thus, it is Hevajra. Its seminal fluid is the definition of experience. With that drop, one prostrates to the Vajra Holder, bowing down with joy. Mantra is wisdom. Japa is generation. Furthermore: Oṃ amuki me hrīḥ vasībhavatu svāhā. Oṃ is the Vajra Holder, the inseparability of the three vajras. Amuki is the nameless Nairātmyā. Ma is the bodhicitta. E is adorned by the yoginī Nairātmyā, the mudrā of the e-shape. Furthermore, hrīḥ is the nature of the four. Vasībhavatu means "to bring under one's power." Furthermore, svā is the three vajras. Hā is method and insight. This is the wisdom that is the identity of the five wisdoms. Regarding the phrase "it will also come by the kṛi," kṛi is the ultimate and conventional, the inseparability of the two yogas.

དེ་ཡང་བདག་མེད་མ་གཟུགས་མི་མངའ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེས་འོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་རྟོགས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དབང་དུ་ བྱ་བར་འདོད་པས་སཱ་ལུ་བཏགས་པ་ཅན་གྱི་འགྱུར་བ་ལ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་བྱས་ནས་རྡོ་རྗེའི་ཆུ་རུ་གཞུག་ཅིང་སྔགས་བཟླས་ཏེ། ཨོཾ་བཛྲཱ་རྐ་མཱ་ཅ་ལ་མཱ་ཙ་ལ། ཏིཥྛ་ཏིཥྛ། ཧེ་བཛྲཱ་ཡ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། བྱེ་བ་ཕྲག་བདུན་བཟླས་ཏེ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ཡང་དག་པར་གནས་ཤིང་ཉིན་མཚན་བྱེ་ བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་རྣམ་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོ་གའོ། ། འདིའི་དོན་ནི་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དབང་དུ་བྱ་བར་འདོད་པས་ཞེས་པ་ལ། ཟླ་བ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཉི་མ་བདག་མེད་མའོ། ། གཉི་ག་དབང་དུ་བྱ་བར་འདོད་པ་ནི། གཉི་ག་དབྱེར་ མེད་པའི་རྣམ་པར་འདོད་པས་སོ། ། སཱ་ལུ་བཏགས་པ་ཅན་གྱི་འགྱུར་བ་ལ་ཞེས་པ་ནི། སཱ་ལུའི་སྒྲས་དོན་ཡོད་པའི་རླུང་ངོ་། ། དེ་ཡང་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཕྲེང་བ་གཉིས་སོ། ། དེའི་བཏགས་པ་ནི་བཅར་བ་སྟེ་ཕན་ཚུན་དུ་དབྱེར་མེད་པས་གནས་པའོ། ། དེ་ལ་ཀ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། འགྱུར་བ་ནི་ཉི་ཟླའོ། ། བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེའི་ཆུ་ནི་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། གཞུག་པ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། སྔགས་བཟླ་བ་ནི་འགོག་པའོ། ། དེ་ཡང་ཨོཾ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། བཛྲ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཨརྐ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། གཉིས་ ཐ་མི་དད་པའོ། ། མཱ་ཅ་ལ་མཱ་ཙ་ལ་ནི་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ།

Furthermore, Nairātmyā is the nature of being devoid of form. "By that, one will come" means realization; the meaning is that one will become the very essence of perfect comprehension. Regarding the desire to bring the moon and sun under one's power: having made the moon and sun from the transformation of ground rice, one should place them into vajra-water and recite the mantra: Oṃ vajrārka mācala mācala tiṣṭha tiṣṭha he vajrāya hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā. By reciting this seven million times, the sun and moon will remain perfectly stable, and day and night will become indistinguishable. This is the ritual known as "Holding the Moon and Sun." The meaning of this is easy to understand. Alternatively, regarding the phrase "desiring to bring the moon and sun under one's power": the moon is Vajradhara, and the sun is Nairātmyā. The desire to bring both under one's power is the desire for them to be in an inseparable state. Regarding "the transformation of ground rice": the word "rice" refers to the wind of Amoghasiddhi. That, in turn, is the two garlands of vowels and consonants (āli-kāli). Their "grounding" is their being joined and abiding in mutual inseparability. In that context, ka is bodhicitta. "Transformation" refers to the sun and moon. "Action" refers to the male. "Vajra-water" is the inseparable bodhicitta. "Placing" is establishing it as that very essence. "Reciting the mantra" is the cessation [of conceptualization]. Furthermore, oṃ represents the three vajras. Vajra is Vajradhara. Arka is Nairātmyā. The two are non-dual. Mācala mācala is in the manner of emanation.

། ཏིཥྛ་ཏིཥྛ་ནི་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་ཧེ་བཛྲཱ་ཡ་ཞེས་པ་ནི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ནི་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ ཤེས་སོ། ། བྱེ་བ་བཟླས་པ་ནི་དྲུག་པ་སེམས་ལས་འདས་པ་བདུན་པ་འདི་ཉིད་ཕྱེ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་གསལ་བར་རྫོགས་པའི་དོན་ཏོ། ། སྔགས་འདིས་གཉིས་དང་གཉིས་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། གནས་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་ལོ། ། ཉི་མ་དང་ཟླ་ བ་དག་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དག་གོ། ། ཉིན་མཚན་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མ་དག་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་རང་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ཉིད་དུ་དུས་གསུམ་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་རྣམ་པར་འཛིན་པ་ཞེས་པའི་ཆོ་གའོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་འདི་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དག་གིས་རྣམ་པར་འཛིན་པ་མི་གཡོ་བར་འགྱུར་བའོ། ། དེའི་ཆོ་ག་ནི་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཨོཾ་ནཱ་གྲཱ་ནཱ་གྲཱ་ཞེས་བྱ་བའི་སྔགས་འདིས་དུས་མ་ཡིན་པའི་དུས་སུ་དོན་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཞོན་ནུ་མའི་མིག་དག་ལ་བརྒྱ་ རྩ་བརྒྱད་མངོན་པར་བསྔགས་ནས། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པ་ལྔས་ཡང་དག་པར་མཆོད་ཅིང་སྙན་གསན་དབབ་པའོ། ། བཅུ་བཞིའམ་བརྒྱད་པའི་སྔ་བའི་དུས་སུ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གཞག་ཅིང་འབྲུ་མར་དང་སེན་རྩིའི་ཁུ་བ་ལ་སྔགས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ལན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་མངོན་པར་བསྔགས་ སོ། །

Tiṣṭha tiṣṭha is the nature of gathering. Furthermore, hevajrāya is the wisdom of Hevajra. Hūṃ hūṃ hūṃ is the maṇḍala of the ninefold nature. Phaṭ svāhā is the wisdom of the inseparability of method and insight. Reciting this ten million times is the sixth, which transcends the mind; this seventh is its differentiation, meaning it is perfectly and clearly perfected. Through this mantra, the realization of duality and non-duality is itself non-dual. "Abiding" refers to the manner of being unwavering. The sun and the moon are method and insight. "Day and night become without distinction" means that Vajradhara and Nairātmyā arise from themselves as a nature without distinction, pervading all three times in every respect. This is the ritual of "holding the moon and sun." This means that because this wisdom is understood, the holding of the moon and sun becomes unwavering. The meaning is that its ritual is perfected. With this mantra, oṃ nāgrā nāgrā, in order to accomplish the purpose at an improper time, one should consecrate the eyes of a young girl one hundred and eight times, make offerings with the five offerings such as flowers, and formally request her presence. On the morning of the fourteenth or eighth day, one should place the vase and other items, and consecrate the oil and the essence of lac one hundred and eight times with this very mantra.

དེ་ནས་མངོན་པར་བསྔགས་པའི་སེན་རྩིའི་ཁུ་བས་བསྔགས་པའི་པ་ཐེ་བོ་རྒན་པོ་བསྐུས་ནས། འབྲུ་མར་གྱིས་ཀྱང་བླུགས་ལ་གཞོན་ནུ་མ་ལ་བསྟན་ཏེ་ངའི་རྫས་སུས་ཁྱེར་སྨྲོས། དེ་ལ་དེས་སྨྲས་པ། ཆེ་གེ་མོ་ཞེས་པས་ཁྱེར་རོ། ། རྡོ་རྗེའི་རྩིས་སོ། ། སྔགས་ འདི་རྡོ་རྗེ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པས་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཨོཾ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ནཱ་གྲཱ་ནཱ་གྲཱ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་བཞིས་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་དང་། གཞན་དགའ་བ་བཞི་ཡིན་པས་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྔགས་འདིས་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་འདིས་སོ། ། དུས་མ་ཡིན་པའི་དུས་ སུ་ནི་དུས་དང་བྲལ་བའི་དུས་གསུམ་མོ། ། བདེ་བའི་དུས་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དུས་དང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དུས་སོ། ། འདི་གསུམ་དང་བྲལ་བས་གང་དེ་དུས་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུའི་དུས་སུའོ། ། བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་དེ། ། འདི་རྣམས་ལས་བླ་མའམ་མཆོག་ནི་བདག་ མེད་མ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། དེ་ཡང་རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་བརྒྱ་ཡིན་པས་བརྒྱའི་བདག་ཉིད་དོ། ། རྒྱུ་དེས་ན་གཞོན་མ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། མིག་དག་ནི་བདེན་པ་གཉིས་སོ། ། མངོན་པར་བསྔགས་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་དུ་ བྱས་པའོ། ། བཅུ་བཞི་ནི། རྣལ་འབྱོར་མ་བཅུ་བཞི་རྣམས་ལ་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། བརྒྱད་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་ལ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། སྔ་བ་ནི་འོད་གསལ་ཉིད་དོ། །

Then, having anointed the thumb with the juice of lac that has been consecrated with the mantra, and having also poured sesame oil over it, one shows it to a young maiden and says, "Tell me, who has taken my substance?" To that, she replies, "So-and-so has taken it." This is the "Vajra Calculation." The mantra is "vajra" alone, which has the meaning of clarity itself. Alternatively, "Oṃ" is the inseparability of the three vajras. Furthermore, "nāgrā nāgrā" consists of four syllables, which represent the four moments and the other four joys; thus, it is called "the four." "By this mantra" means by this wisdom. "At the improper time" refers to the three times that are free from time: the time of bliss, the time of suffering, and the inconceivable time. Being free from these three is the "improper time," and it is at such a time [that this is performed]. "One hundred and eight" refers to the eight yoginīs. Among these, the "supreme" or "excellent" is the Vajradhara who is inseparable from Nairātmyā. Furthermore, because he is distinct through the divisions of the hundred families, he has a hundred aspects and is thus the "nature of the hundred." For that reason, the "young maiden" is Nairātmyā. The "two eyes" are the two truths. "Consecrated" means they have been made into the manner of the pervaded and the pervader. "Fourteen" refers to the maṇḍala of Nairātmyā consisting of the fourteen yoginīs. "Eight" refers to the maṇḍala of Vajradhara consisting of the eight yoginīs. It is the maṇḍala that is the nature of both. "The former" is the Clear Light itself.

དེ་ལ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བུམ་པ་རྡོ་རྗེ་ འཛིན་པ་དང་། བདག་མེད་གཉིས་ཐ་མི་དད་པའོ། ། སོགས་ནི་དང་པོའོ། ། དེ་ཡང་ཀཾ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། དེ་གཞག་པ་ནི་བརྟག་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་གཞོན་ནུ་མ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དབྱེར་མེད་པར་གཞག་པར་བྱ་བའོ། ། འབྲུ་ མར་ལ་ལན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་མངོན་པར་བསྔགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་འབྲུ་མར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་ཡང་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེས་མངོན་པར་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། ཨ་ལཀྟ་ནི། ཕྱི་ནས་ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། ལཀྟ་ནི་ཆགས་པའོ། ། འདི་གཉིས་ཀ་ཡང་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདི་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྔགས་པ་ཡང་དེའི་གཞོན་ནུ་མ་བདག་མེད་མ་ལའོ། ། བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱིས་མིག་དག་ལ་མངོན་པར་བསྔགས་སོ། ། སྔགས་པའི་མཐེ་བོ་རྒན་པོ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། མཐེ་བོ་རྒན་པོ་ནི་སོར་མོ་ལྔའི་རྒན་པོ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་གཞི་མཐུན་པའོ། ། དེས་ན་ཨ་ལཀྟའི་ཁུ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མ་ཐ་མི་དད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་འབྲུ་མར་གྱིས་བླུགས་ལ་ཞེས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་བར་བྱའོ། ། གཞོན་ནུ་མ་ལ་བསྟན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་མངོན་ དུ་བྱ་བའོ། ། ངའི་རྫས་སུས་ཁྱེར་སྨྲོས་ཞེས་པ་ལ་སུས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། ། ངའི་རྫས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོའོ། ། ཁྱེར་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་སྤངས་པའོ། ། སྨྲོས་ཞེས་པ་ནི། ལྔ་པའི་གསུམ་པའི་ཡི་གེ་བ་སྟེ། འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །

In this context, the vase and so forth are the vase-holder Vajradhara and Nairātmyā, who are inseparable. "And so forth" refers to the first [of the three secrets]. Furthermore, kaṃ is the aspect of wisdom. Its placement is that which is to be examined. That "youthful maiden" is Nairātmyā. "Flowers and so forth" means they are to be placed as the indivisibility of body, speech, and mind. Regarding the statement, "The sesame oil is consecrated one hundred and eight times," the sesame oil is the bodhicitta. Furthermore, the one hundred and eight is Vajradhara. "Consecrated" by that is the conceptualization of the aspect of wisdom. Alakta means: a is Nairātmyā, and lakta is passion. Both of these are coemergent wisdom (sahaja-jñāna). The consecration by these two is also upon that youthful maiden, Nairātmyā. One consecrates the eyes one hundred and eight times. Regarding "the practitioner’s thumb," the practitioner is Vajradhara. The "thumb" is the eldest of the five fingers; thus, it is a common locus. Therefore, the fluid of alakta is by means of the wisdom of the inseparability of Vajradhara and Nairātmyā. "Pouring that very [fluid] with sesame oil" means one should confer the empowerment with the bodhicitta. "Showing it to the youthful maiden" means to manifest the characteristic of extreme clarity. Regarding "Tell me, who has taken my substance?"—su refers to wisdom. "My substance" is one's own essential nature. "Taken" means truly abandoned. "Tell me" (smros) consists of the third letter of the fifth [vowel], the letter va, which is Amitābha.

བཞི་པའི་གསུམ་པ་ནི། རིན་ཆེན་ འབྱུང་ལྡན་སྟེ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཁྱེར་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་ནི་བདག་མེད་མ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཚུལ་ཅན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ཚུལ་སྨྲས་པ་སྟེ། གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་མངོན་པར་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཆེ་གེ་མོས་ཁྱེར་ཞེས་པ་ནི། མིང་མེད་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེའི་དཔྱད་དོ་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་པའོ། ། དེའི་དཔྱད་ནི་འོད་གསལ་ཡི་གེ་ཨས་རྒྱས་བཏབ་པའོ། ། འོད་གསལ་བསྟན་ནས་སྒྲིབ་པ་ལྔ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔགས་ལྔ་གསུངས་པ། བཻ་ཌཱུཪྻ་བཻ་ཌཱུཪྻ་ཞེས་བརྗོད་ན་གླང་པོ་ཆེ་འབྲོས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཞེས་ པ་ཡའི་སྒྲས་གཡུང་མོའོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་སེམས་མས་བརྒྱན་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་གཉིས་མེད་པའི་བདེན་པ་གཉིས་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། འདིའི་རང་བཞིན་གྱི་གླང་པོ་ཆེ་དེ་འབྲོས་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ཐ་དད་པས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ། ། གཏི་མུག་རྣམ་པར་དག་ པའོ། ། འདིའི་དོན་ནི་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་བཻ་ཌཱུཪྻའི་སྒྲས་ལྔ་པའི་གསུམ་པ་ཡི་གེ་བ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཨེས་བརྒྱན་པས་བདག་མེད་མ་དང་ཐ་མི་དད་པའོ། ། ཌཱའི་སྒྲས་ནི་གསུམ་པའི་གསུམ་པ་སྟེ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མས་བརྒྱན་པའོ། ། ཡཱ་ཞེས་པ་ནི། མ་མྨཱ་མ་མྨཱ་ཞེས་བརྗོད་ན་སྟག་འབྲོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ། མའི་སྒྲ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ནོ། ། མྨཱ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་རླུང་གི་ཁམས་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། །

The third of the fourth is Ratnasambhava; thus, the two are inseparable. "Carried" means perfectly gathered. This refers to the mode of the ultimate truth, characterized by selflessness and signlessness, which is spoken of as the very manifestation of the conventional truth that makes it clear. "Carried by so-and-so" means gathered without a name. "The vajra analysis" means that "vajra" is the indivisible vajra. Its "analysis" is the sealing with the letter A of the clear light. Having shown the clear light, five mantras are taught in order to abandon the five obscurations: "Vaiḍūrya vaiḍūrya," if one says this, the elephant will flee. Here, the sound "ya" refers to Ḍombī, who is adorned by Vajrasattvī. Thus, the non-dual two truths are the sixth, Vajradhara. The fleeing of the elephant, which is his nature, is the turning away from afflictions through the distinction of the faculties and their objects; it is the purification of delusion. The meaning of this is clarity itself. Alternatively, by the sound "vaiḍūrya," the third of the fifth, the letter "ba," is Amitābha. Adorned by "e," he is inseparable from Nairātmyā. By the sound "ḍā," the third of the third is Akṣobhya, who is adorned by Vajraḍākinī. Regarding "yā": if one says "mamā mamā," the tiger will flee. Here, the sound "ma" is Akṣobhya, who is inseparable from the three vajras. "Mmā" is Amoghasiddhi, the wind element, the Vajra Speech.

མི་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། ཨ་རྡོ་རྗེ་ནི་ གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་མྨཱའོ། ། དེ་ཡང་ལན་གཉིས་བརྗོད་པས་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། སྟག་འབྲོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སྟག་དང་འདྲ་བས་སྟག་སྟེ་གསོད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་གཏི་མུག་ལ་ སོགས་པའོ། ། དེ་དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་པས་ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཏེ་ལླི་ཡཱ་ཏེ་ལླི་ཡཱ་ཞེས་བརྗོད་ན་བསེ་འབྲོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་དོན་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཏའི་སྒྲས་ནི་བཞི་པའི་དང་པོ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ནཱ་ད་མཐའ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་པ་དེ་ཡང་ཡི་གེ་ཨེས་བརྒྱན་པ་སྟེ། ། ཐུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ལླི་ཞེས་པ་ནི། ལ་ནི་སའོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡི་གེ་ལ་གཉིས་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་དེ་ཡང་ཡི་གེ་ཨི་དང་བཅས་པ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གཽ་རཱིས་བརྒྱན་པ་སྟེ་གཏི་མུག་ལ་གཏི་མུག་ཐིམ་པའི་ཕྱིར་སྐུ་རྣམ་པར་དག་ པའོ། ། ཡཱའི་སྒྲས་གང་རླུང་གཡུང་མོ་གསུང་རྡོ་རྗེ་ཨ་བདག་མེད་མ་དེས་བརྒྱན་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། ། ཨ་རྡོ་རྗེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གསུང་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེའི་དེ་ཉིད་ལ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་ བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་དེའི་རང་བཞིན་ཏེ་ལླཱི་ཡཱ་ཏེ་ལླཱི་ཡཱ་ཞེས་ལན་གཉིས་བརྗོད་དོ། ། འདི་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པས་བསེ་འབྲོས་པ་ཡིན་ཏེ།

Mi is Akṣobhya, the Vajra Mind. A-vajra is the aggregate of form, Vairocana, the Vajra Body; [together] they are Vajradhara, the inseparability of the three vajras. By reciting that twice, it is the sixth, the Vajra Holder. Regarding the phrase "the tiger will flee," because it is like a tiger, it refers to delusion and so forth, which kill and produce suffering. By dissolving into that very state, pride is purified. If one recites teḷliyā teḷliyā, it is said that the rhinoceros will flee; this is the clear meaning. The sound ta is the first of the fourth [family], Amoghasiddhi, in which all nādas are unified and adorned with the letter e; this is the purity of Mind. Lli is as follows: la is earth. That is also inseparable from Vairocana. The letter la is joined with two and accompanied by the letter i; adorned with Gaurī, the aggregate of feeling, delusion dissolves into delusion, and thus the Body is purified. By the sound yā, the wind is adorned by Ḍombī, the Vajra Speech, and Nairātmyā, the Vajra Mind, and is blessed by the Vajra Mind. A-vajra is the nature of the aggregate of form, the essence of the Vajra Body; it is the purity of Speech, the nature of the three vajras. In that reality, the nature of the wisdom of the three vajras is its own nature; thus lliyā teḷliyā is recited twice. Because the three vajras are inseparable, the rhinoceros flees.

འདི་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་ནས་གསོད་པའི་ཕྱིར་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པས་གཏི་མུག་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཨཱི་ལི་མཱི་ལི་ཕུ་ཕུ་ཞེས་བརྗོད་ ན་སྦྲུལ་འབྲོས་པར་འགྱུར་རོ། ། འདིའི་དོན་ནི་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཨཱི་ལི་མཱི་ལི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཨཱིའི་སྒྲས་གཽ་རཱི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་མེའི་ཁམས་སོ། ། ལིའི་སྒྲས་ནི་མེའི་ཁམས་དང་འདྲེས་པའི་སའི་ཁམས་སོ། ། མཱི་ཞེས་པ་ནི་མེའི་ཁམས་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་རླུང་གི་ཁམས་སོ། ། ལི་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་ དང་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པ་མེའི་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་གསུམ་རེ་རེའང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་ཐ་མི་དད་པ་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེའི་སྔགས་ཕུ་ཕུ་ཞེས་པ་ནི་ལྔ་པའི་གཉིས་པ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མས་བརྒྱན་པ་ཐབས་དང་ ཤེས་རབ་བདག་ཉིད་སླར་ལན་གཉིས་བརྗོད་པས་བཞི་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དགའ་བ་བཞི་པོ་དེས་སོ། ། སྦྲུལ་འབྲོས་སོ་ཞེས་པ་ནི་དུག་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྦྲུལ་དང་འདྲ་བས་ན་སྦྲུལ་ཏེ། རྣམ་པར་མ་དག་པའི་ཡུལ་ཡང་དུག་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ ཀྱི་བདག་ཉིད་དེས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་བདེན་པར་རྒྱུ་བ་ཡིན་པས་སྦྲུལ་འབྲོས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པས་ཕྲག་དོག་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ནོར་སྐྱོང་འདུལ་བའི་ཕྱག་གིས་ལག་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་ན། ཁྱི་འབྲོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ ནི། ། ངྷའི་སྒྲ་ནི་བཞི་པའི་བཞི་པ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། ནའི་སྒྲ་ནི་བཞི་པའི་ལྔ་པ་སྟེ་མི་བསྐྱོད་པའོ། །

Furthermore, because it generates suffering and then slays [it], the purification of delusion occurs through the purification of pride and the other [afflictions]. If one recites "īli mīli phu phu," the snake will flee. The meaning of this is quite clear. Regarding the term "īli mīli": the sound "ī" refers to Gaurī, the aggregate of feeling, and the fire element. The sound "li" refers to the earth element mixed with the fire element. "Mī" refers to the wind element together with the fire element. "Li" refers to the inseparability of method and wisdom; each of the three elements, such as the fire element, is the nature of the three vajras, a maṇḍala of nine that is inseparable from the three vajras. Its mantra, "phu phu," is the second of the fifth [family], Ratnasambhava, adorned by Vajraḍākinī. By reciting it twice, through the nature of the fourth, those four joys [are attained]. "The snake flees" means that because it is of the nature of poison, it is like a snake; thus, impure objects are like poison. It is purified by that nature of the utterly pure dharmadhātu. Because it moves as the truth of the aspect of primordial wisdom, the snake flees; through the purification of desire and the other [afflictions], envy is purified. If one displays the hand with the gesture of subduing the wealth-protector, the dog will flee. Regarding this: the sound "ḍha" is the fourth of the fourth, Amoghasiddhi. The sound "na" is the fifth of the fourth, Akṣobhya.

ངྷ་ན་གཉིས་ཆར་གྱི་སྒྲས་ནི། དེ་སྐྱོང་ཞིང་དབྱེར་མེད་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་པས་ནོར་སྐྱོང་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་འདུལ་བའི་ཕྱག་གིས་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལྔས་སོ། ། ལག་ པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བསྟན་པ་ནི་འོད་གསལ་དུ་བྱ་བའོ། ། དེས་ན་ཁྱི་འཕྲོས་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ། རང་ཉིད་རང་སྟེ་བེམས་པོའོ། ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་འབྲོས་པ་སྟེ། བེམས་པོ་མ་ཡིན་པ་ རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་འོད་གསལ་ཉིད་ཐོབ་པས་ཕྲག་དོག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ཞེ་སྡང་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་ལྟར་གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་མ་རིག་པ་ལྔ་བསྟན་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་དེ་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་དཀར་མོ་ཆུ་མ་དང་། ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་བདག་མེད་མ། ། མཁའ་སྤྱོད་ས་སྤྱོད་རྣལ་འབྱོར་ལས། ། རེངས་སོགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱིས་བྱེད། ། ཅེས་པ་ལ་འདིའི་རང་བཞིན་ཉིད་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ། མཁའ་སྤྱོད་ས་སྤྱོད་རྣལ་འབྱོར་ལས། ། ཞེས་པ་ལ་ས་སྤྱོད་ནི་སྲིད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མཁའ་སྤྱོད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཐ་མི་དད་པས་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ ཡང་གསུངས་པ། སྲིད་དང་ཞི་བའི་རང་བཞིན་གྱིས། ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་འདི་དག་གནས། ། ཞེས་པའོ། །

The term dhana (wealth) in both [instances] refers to that which protects and establishes [the state] indivisibly; thus, Dhanapāla (Protector of Wealth) is the Vajradhara. The hand that subdues him is by means of the five wisdoms of his own nature. The "hand" is the wisdom that is the essence of the five wisdoms. "Showing" means to bring [it] into the state of clear light (ābhāsvara). Regarding the phrase "the dog will run away," it refers to the self, which is inanimate. The "running away" is the form of ignorance—the clinging to the modes of subject and object within the representational (vijñapti) mode. By attaining the clear light itself, which is the mode of realizing that which is not inanimate, envy and so forth are purified, and thus hatred is purified. In that way, the five elephants and so forth represent the five aggregates, the afflictions (kleśa), the secondary afflictions (upakleśa), and the conceptual natures of the five types of ignorance. This is taught as the nature of the utterly pure dharmadhātu. As it is said: "Vajra Gaurī, Vāri, Vajraḍākinī, and Nairātmyā; Through the yogas of the Sky-farer and Earth-farer, The practitioner of the observance performs the rites of paralyzing and so forth." The nature of this is the purity of form, feeling, perception, formations, and consciousness. How so? Regarding the phrase "through the yogas of the Sky-farer and Earth-farer," the Earth-farer is the nature of cyclic existence (saṃsāra), and the Sky-farer is the nature of nirvāṇa. Therefore, because the two are inseparable, it is "yoga." Likewise, it is said: "By the nature of existence and peace, These abide as great compassion."

རྒྱུ་འདིས་ན། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རེངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཉིད་དོ། ། ནང་དུ་ན་མི་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ལ་ སོགས་པར་བྱ་བ་ནི། བསྐྱེད་པར་བྱ་བའོ། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་བཞི་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་འདི་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་གཉི་ག་ཡང་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ གཉིས་ཀྱི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་རེ་རེ་ཡང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྐྱེད་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། འདི་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པའི་སྔགས་རྣམས་ནི་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བྱུང་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པས་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། གཉི་ ག་དབྱེར་མེད་པས་ཀྱང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། དེ་ཡང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་པ་བཞིའོ། ། མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་ཡིན་ནོ། ། རིམ་པ་འདིས་བཅོ་ལྔ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལུས་ལས་ཏེ།

For this reason, because it is the nature of the utterly pure dharmadhātu, [the states of] paralysis and so forth are well known as external. Internally, the actions such as "immovable nature" and so on are to be generated. "The one possessing the ascetic observance" means the nature of the Vajradhara. What is shown by this? It shows the self-arisen jñāna (wisdom) of the nature of the fourth [empowerment], which is inseparable from the sixth Vajradhara, the nature of the utterly pure dharmadhātu, and the maṇḍala of Nairātmyā, which is the inseparability of the three vajras—the purity of objects and faculties—and the inseparability of method and wisdom, the nature of the five jñānas. The maṇḍala of Vajradhara is also shown to be just like this, because both maṇḍalas are inseparable. Each individual garland of nāda from the two, āli and kāli, generates the tattva (suchness) of mantra. If it were not so, the mantras taught for the sake of those with erroneous understanding would not be accomplished. "Oṃ" is the self-arisen. That itself, through the inseparability of method and wisdom, is the two types: āli and kāli. Through the inseparability of both, there are the three aspects of body, speech, and mind. Furthermore, through the conceptualizations of bliss and so forth, there are four aspects. The five jñānas, such as the mirror-like and so forth, are the five jñānas. By this sequence, there are fifteen; these also arise from the body of consciousness.

དྲུག་པ་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དེ་ཡང་དེའི་རང་བཞིན་དེས་དེ་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས་ལྔ་པ་དང་། དྲུག་པ་དང་བདུན་པ་འདི་གསུམ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་གཉི་ག་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དང་པོ་ཀའི་སྡེ་ཚན་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། གཉིས་ པ་ཙའི་སྡེ་ཚན་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། གསུམ་པ་ཊའི་སྡེ་ཚན་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། བཞི་པ་ཏའི་སྡེ་ཚན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། ལྔ་པ་པའི་སྡེ་ཚན་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། འདི་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་རྣམས་དང་འབྱུང་བ་ལྔའི་བདག་ཉིད་རྣམས་ཏེ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་ སོགས་པའི་རིམ་པས། ཀ་ཁ་ག་གྷ་ང་ཞེས་པ་འདི་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་དབྱེ་བས་དེ་རྣམས་ནི་རེ་རེ་ཞིང་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་ལྔའི་བདག་ཉིད་དེས་མཐའ་ཡས་པའི་རིགས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ཉིད་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རྣམ་པ་ཡིན་པས་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ ན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྔགས་བཏུ་བ་ཡང་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་དང་པོའི་ནི་དང་པོ་དང་། གཉིས་པའི་ནི་གསུམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལྔ་པའི་ནི་བཞི་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། བདག་མེད་མ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའོ། ། སྭཱ་ཞེས་པ་ནི་སྭཱ་ཁུ་བ་སྟེ་འོད་དཔག་མེད་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། བ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། ཨ་བདག་མེད་མ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པ་སྔགས་སོ། ། དེ་ཡང་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི། ཧཱ་ཐབས་སོ། །

Sixth, that consciousness also transcends its own nature; thus, these three—the fifth, sixth, and seventh—are each of the nature of the three vajras. Therefore, the maṇḍala of the ninefold self-nature and the two are inseparable, and this is the suchness of mantra. The first class, the ka-group, is Akṣobhya. The second, the ca-group, is Amoghasiddhi. The third, the ṭa-group, is Ratnasambhava. The fourth, the ta-group, is Vairocana. The fifth, the pa-group, is Amitābha. Each of these is the self-nature of the five wisdoms and the self-nature of the five elements, following the sequence of Akṣobhya and the others. Through the twenty-five divisions of ka, kha, ga, gha, ṅa, each of these is of a fivefold nature. Furthermore, through that fivefold nature, they become the infinite families. Since all letters are the aspects of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom, the suchness of mantra is thus shown. Likewise, the extraction of mantras follows what will be explained: "the first of the first," "the third of the second," and so forth; "the fourth of the fifth," and so forth; and "adorned by Nairātmyā," and so forth. Svā is svā-ukta, Amitābha, the Vajra of Speech. Va is Vairocana, the Vajra of Body. A is Nairātmyā, the Vajra of Mind. The mantra is the inseparability of the three vajras. Furthermore, hā is hā-upāya (method).

ཨ་ཤེས་རབ་སྟེ་གཉི་ག་ཐ་མི་དད་པ་ནི་སྔགས་སོ། ། ཡི་གེ་ཕཊ་ ཀྱིས་སྤེལ་བ་ནི་ཁྱད་པར་འདུས་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྔགས་མེད་གང་ཞིག་ཕྱག་རྒྱ་མེད། ། གང་ཞིག་དཀྱིལ་འཁོར་མེད་ཅིང་ལྷ་ཡི་རྣམ་པ་མེད། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་དང་བདག་མེད་མ་ལས་གཞན་པའང་མེད། ། ཅེས་པའོ། ། དེའི་ ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་བརྡ་གཉིས་ཀྱི་སྒྲ་བཀོད་པས་སྔགས་ཐམས་ཅད་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བླ་མའི་རིམ་པ་ལས་འོངས་པ་བདག་ཉིད་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུའོ། ། དགྱེས་པའི་ རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མའི་དྲ་བའི་སྡོམ་པ་ལས་སྔགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ་ཞེས་པ་ལ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཉི་ག་ཐ་མི་དད་པར་བྱས་པའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མའི་དྲ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་སྟེ་བསྡུས་ཤིང་སྡོམ་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ བས་ན། ། མཁའ་འགྲོ་མའི་དྲ་བའི་སྡོམ་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ནི་སྔགས་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལ་གོས་ནི་འགེབས་པའོ། ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པས་ན་ལའོ། ། དེ་ཡང་གཉིས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་ཐ་མི་དད་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཐ་མི་དད་པར་གྱུར་ པས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དང་པོར་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཏོར་མའི་སྔགས་དང་། དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དང་། དེ་ནས་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པ་དང་། དེ་ནས་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱི་རྐང་པའི་དང་པོར་ཨོཾ་དང་། མཐར་སྭཱ་ཧཱ་དང་ཧཱུཾ་ཕཊ་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤེལ་བའོ། །

A is insight; the non-duality of both is the mantra. The addition of the syllable phaṭ signifies the gathering of the distinctions. Therefore, it is said: "In that, there is no mantra and no mudrā; there is no maṇḍala and no form of a deity; there is nothing other than Vajradhara and Nairātmyā." For this reason, all mantras abide through the arrangement of the sounds of both the outer and inner symbols. Here, only a mere portion has been shown, for the sake of recollecting oneself as it has come down through the lineage of the gurus, and for the benefit of sentient beings who are equal to oneself. Regarding the statement, "This is the second chapter on mantra from the Hevajra-ḍākinījālasamvara": "Hevajra" refers to the non-duality of the two. "Ḍākinījāla" is the wheel of yoginīs; because one enters into its nature by means of that condensed and summarized essence, it is the "Ḍākinījālasamvara." Therefore, in the section on the stages of mantra, "mantra" is wisdom (jñāna). In that context, "clothing" (vastra) means to cover. Because one takes up and holds that, it is "la." Furthermore, the second [syllable] is the meaning of having become non-dual with the dharmakāya, being non-dual with the nirmāṇakāya. First is the mantra for the bali offering to all bhūtas; then the seed syllables of the Tathāgatas; then the sixteen-armed [deity]; and then, at the beginning of all mantras, the syllable oṃ, and at the end, the syllables svāhā, hūṃ, and phaṭ are interspersed.

དེའི་རྗེས་སུ་ གྲོང་ཁྱེར་བསྐྱོད་པའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དང་། དེ་ནས་ཕྱག་གཉིས་པའི་དང་། དེ་ནས་ཕྱག་བཞི་པའི་དང་། དེ་ནས་ཕྱག་དྲུག་པའི་དང་། དེ་ནས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་དང་། དེ་ནས་ས་སྦྱང་བའི་དང་། དེ་ནས་རེངས་པའི་དང་། དབང་དུ་བྱ་བའི་དང་། བསྐྲད་ པའི་དང་། མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་དང་། དགུག་པའི་དང་། དབྱེ་བའི་དང་། གསང་བའི་དང་། ཀུ་རུ་ཀུལླེའི་སྔགས་དང་། ཆར་དབབ་པའི་དང་། སྤྲིན་དྲལ་བའི་དང་། རྡོ་རྒྱུས་ཀྱི་དང་། ལྷ་དགས་པའི་དང་། ཚ་བའི་རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པའི་དང་། ཆང་སྐྱུག་པའི་ཆོ་གའི་དང་། རབ་ཏུ་མྱོས་ པ་དགུག་པའི་དང་། ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་གཟུང་བ་དང་། རྡོ་རྗེའི་དཔྱད་དང་། གླང་པོ་འབྲོས་པ་དང་། སྟག་འབྲོས་པ་དང་། བསེ་འབྲོས་པ་དང་། སྦྲུལ་འབྲོས་པའི་དང་། ཁྱི་འབྲོས་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ལས་གསུངས་པའི་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྤྲོ་བ་སྤྲུལ་པའི་ སྐུའི་བདག་ཉིད་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་བདག་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་སྔགས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ། ། སྔགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས་ལེའུ་གཉིས་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བསྟན་ ཏེ། ། སྔགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བས་གསུང་རྡོ་རྗེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ནས་ལྷའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། ལྷ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐུ་ཅན་དང་།

Following that is the movement of the city. Following that are the seed syllables of the yoginīs; then those of the two-armed [form], then the four-armed, then the six-armed, then the consecrated, then the purification of the ground, then the paralyzing, the subjugating, the expelling, the wrathful rites, the summoning, the separating, the secret, the mantra of Kurukullā, the bringing of rain, the dispersing of clouds, the [mantra of] asbestos, the driving away of gods, the inflicting of fever, the ritual for vomiting wine, the summoning of the intoxicated, the seizing of the sun and moon, the vajra examination, the fleeing of elephants, the fleeing of tigers, the fleeing of rhinoceroses, and the fleeing of snakes and dogs. These are the thirty-two mantras of the emanation body (nirmāṇakāya) and the enjoyment body (saṃbhogakāya) that emanate from the wheels of the thirty-two channels, as taught in the section on the Vajra Family of the Body Vajra. This is the section on the mantras. This is the second chapter from the Extensive Commentary on the Clearly Illuminating Union. Thus, by the section on the Vajra Family, the emanation body of the Body Vajra was shown; and by the section on the mantras, the enjoyment body of the Speech Vajra was shown. Now, in order to show the dharma body (dharmakāya) of the Mind Vajra, it is said: "Then, the chapter on the deities shall be explained." There are two types of deities: those with form and...

སྔགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། གཉི་ག་ ཡང་བསྟན་མ་ཐག་པའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ། ད་ནི་དེ་གཉི་ག་ཐ་མི་དད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ལྷ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ལྷའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ། དང་པོར་བྱམས་པ་བསྒོམ་པར་བྱ། ། གཉིས་པ་སྙིང་རྗེ་རྣམ་པར་ བསྒོམ། ། གསུམ་པ་དགའ་བ་བསྒོམ་པ་དང་། ། ཀུན་གྱི་མཐའ་མར་བཏང་སྙོམས་སྒོམ། ། ཞེས་པ་དང་། དེ་ནས། ཡང་ནི་སྟོང་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། ། གཉིས་པ་ལ་ནི་ས་བོན་བསྡུ། ། གསུམ་པ་ལ་ནི་གཟུགས་བརྙན་རྫོགས། ། བཞི་པ་ལ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དགོད། ། ཅེས་པ་ལ་དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ སྔོན་དུའོ། ། སྟོང་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་སྟེ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། གཉིས་པ་ལ་ནི་ས་བོན་བསྡུ། ། ཞེས་པ་ནི་དེའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་ལྷ་གང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དེ་བསྐྱེད་པའི་སྔགས་བསྡུ་བ་སྟེ་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་ཚུལ་ ཏེ་གཉིས་པའོ། ། གསུམ་པ་ལ་ནི་གཟུགས་བརྙན་རྫོགས། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་དང་། ཞལ་དང་མིག་དང་མཚན་མའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པར་བསྐྱེད་པ་ནི་གསུམ་པའོ། ། བཞི་པ་ལ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དགོད། ། ཅེས་པ་ནི་མི་འགྱུར་བས་ནི་ཡི་གེ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། དེ་ཡང་དགོད་པ་ནི་དམིགས་པར་ བྱ་བ་སྟེ་མི་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་སྤྱི་བོར་རང་གི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པས་ལྷ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་བཞི་པའོ། ། ཡང་ན། དང་པོར་སྟོང་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། །

It is of the nature of mantra. Both are taught by the two chapters just presented. Now, in order to clarify the deity whose nature is the wisdom of the indivisibility of those two, it is said: "The chapter on the deity shall be explained." Regarding that: "First, one should meditate on loving-kindness; Second, one should meditate on compassion; Third, one should meditate on joy; And at the end of all, one should meditate on equanimity." And then: "Furthermore, first is the awakening of emptiness; Second is the gathering of the seed-syllable; Third is the completion of the image; Fourth is the placement of the syllables." In this context, "first" means the preliminary stage. "The awakening of emptiness" refers to meditating on the three doors of liberation: emptiness, the absence of marks, and the absence of wishes. "Second is the gathering of the seed-syllable" means that immediately following that, one gathers the mantra for generating whichever deity is to be meditated upon; this is the manner of perfect gathering, and it is the second stage. "Third is the completion of the image" means generating the deity in the form of hands, faces, eyes, marks, and so forth; this is the third stage. "Fourth is the placement of the syllables" refers to the syllable that is unchanging, which is the Vajra-holder. Its "placement" means it is to be visualized as being of an immovable nature. Furthermore, this is indicated by the words, "At the crown, one becomes the lord of one's own family." Meditating on the deity through such a sequence is the fourth stage. Alternatively: "First is the awakening of emptiness..." [and so forth].

ཞེས་པ་ལ་དང་པོ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་སྟོང་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཉིས་པ་ལ་ནི་ས་བོན་བསྡུ། ། ཞེས་པ་ནི་རླུང་ལ་ཞོན་པའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་སྟེ། དེ་ཡང་གཉིས་པ་ལ་ས་བོན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་བསྡུས་ཏེ་ཡང་དག་པར་གཟུང་བའོ། ། གསུམ་པ་ལ་ནི་གཟུགས་བརྙན་རྫོགས། ། ཞེས་པ་ ནི། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་དེས་སྐུའི་སྐུ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། བཞི་པ་ལ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དགོད། ། ཅེས་པ་ནི་བཀོད་པས་ན་དགོད་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་མི་གཡོ་བས་ཡི་གེ་སྟེ་དེའི་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་བསྐྱེད་པར་ བྱ་བའི་རིམ་པ་འདིའོ། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་ཡང་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་རིམ་པ་འདིའོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་ཡང་འཁོར་ལོ་རིམ་པས་གཏུམ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རིམ་པ་འདིའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། བརྒྱུད་པའི་རིམ་པའོ། ། དེ་བས་ན་སླར་བྱམས་པ་བསྒོམ་པ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བུ་གཅིག་པ་ལྟར་བརྩེ་བའོ། ། གཉིས་པ་སྙིང་རྗེ་ནི་འབྲས་དང་ཤུ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་མི་དགེ་བའི་རང་བཞིན་ ལས་ཡང་དག་པར་གདོན་པར་འདོད་པའོ། ། དགའ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་གྲོལ་བ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་གང་སེམས་དགའ་བ་ནི་དགའ་བའོ། ། བཏང་སྙོམས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །

Regarding this, the first is non-duality. Furthermore, "awakening of emptiness" refers to non-conceptual wisdom (jñāna). Regarding the second, "gathering the seed," because it rides upon the winds, it is the Mind Vajra (cittavajra); thus, in the second stage, it is gathered in the manner of a seed and correctly grasped. Regarding the third, "perfecting the reflected image," this is the generation of the Body of the Body (kāyakāya) by means of that which is the nature of the āli-kāli and nāda. Regarding the fourth, "arranging the syllables," "arranging" means to place; it is the inseparability of the three vajras. Furthermore, because it is immovable, it is the "syllable," and that is what should be meditated upon. This is the sequence for generation through the yoga of meditative equipoise. Regarding the Action Seal (karmamudrā), this sequence occurs through the stages of joy (ānanda) and so forth. Regarding the Dharma Seal (dharmamudrā), this sequence occurs through the stages of the caṇḍālī yoga via the sequence of the wheels (cakra). Regarding the Great Seal (mahāmudrā), through the distinctions of the three seals, it is the manifest awakening of omniscience. This is the sequence of the lineage. Therefore, the subsequent meditation on loving-kindness (maitrī) is affection for sentient beings as if they were an only child. Second, compassion (karuṇā) is the desire to truly deliver [beings] from the sufferings of boils, sores, and so forth, and from the nature of non-virtue, which is the cause of suffering. Joy (muditā) is the joy of the mind when all sentient beings are freed from suffering and the causes of suffering and come to possess happiness. Equanimity (upekṣā) is the characteristic of being completely liberated from the eight worldly concerns.

ཀུན་ གྱི་མཐའ་མར་ཞེས་པ་ནི། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཐུག་པར་རོ། ། ཡང་ན་བྱམས་པ་ནི་བུ་གཅིག་པའི་བརྩེ་བ་ཉིད་དེ། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ང་ལས་བྱུང་། ། སྲིད་པ་གསུམ་ཡང་ང་ལས་བྱུང་། ། ང་ཡིས་འདི་དག་ཀུན་ལ་ཁྱབ། ། ང་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་མ་མཐོང་། ། ཞེས་བྱ་བའི་ ཚིག་གིས་སོ། ། གཉིས་པ་སྙིང་རྗེ་ཞེས་པ་ནི། བསྟན་པའི་ཚུལ་དུ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། གསུམ་པ་དགའ་བ་ཞེས་པ་ནི། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གཉི་ག་ཐ་མི་དད་པའོ། ། ཀུན་གྱི་མཐའ་མར་བཏང་སྙོམས་བསྒོམས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་རྟོགས་པར་གྱུར་བས་ཞེས་པའི་དོན་ ཏོ། ། ཡང་ན། ཡུལ་དང་དབང་པོ་ཐ་མི་དད་པ་བྱམས་པ་སྟེ། དགའ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྙིང་རྗེ་ཞེས་པ་ནི། ཀཱ་བདེ་བའོ། ། རུ་འཛིན་པ་སྟེ། བདག་ཉིད་འཇུག་པར་འགྱུར་བས་ན་སྙིང་རྗེའོ། ། མཆོག་དགའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དགའ་བ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམ་པར་དགའ་ བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་བྲལ་རྣམ་པར་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་བྱམས་པ་ནི་གཉིས་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བོ། ། སྙིང་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཐབས་སོ། ། དགའ་བ་ཞེས་པ་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་ པའི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

Regarding the phrase "at the end of all": it refers to reaching the state of perfectly complete awakening (samyak-saṃbodhi). Alternatively, "loving-kindness" (maitrī) is the very affection of a parent for an only child, as expressed in the words: "All beings have arisen from me; the three realms of existence have also arisen from me. I pervade all these; I see no being other than me." Second, "compassion" (karuṇā) should be understood in the manner of the teaching. Third, "joy" (muditā) is the non-duality of both through their very nature. "At the end of all, cultivate equanimity" means that one has realized the inseparability of both. Alternatively, loving-kindness is the non-duality of object and sense faculty, which is the nature of joy. Compassion is "kā" (bliss) and "ru" (to hold); because it causes the self to enter [the state], it is compassion, the nature of supreme joy (paramānanda). Joy is the nature of attachment to bliss, the essence of complete delight. Equanimity means the nature of the coemergent (sahaja), in which attachment and the absence of attachment have become blended. Alternatively, loving-kindness is the insight (prajñā) that realizes non-duality. Compassion is the method (upāya) in the manner of emanation. Joy is the characteristic of the three inseparable vajras. Equanimity means the nature of emptiness endowed with the supreme of all aspects, the characteristic of the inseparability of the three vajras. This is the meaning.

བཞི་པོ་འདི་གཉིས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཀྱི་སྒོའི་རང་བཞིན་ལྷ་ལུས་པ་མེད་པའི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རིམ་པས་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་དག་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རཾ་ལས་ཉི་མ་མངོན་དུ་རྣམ་བསྒོམས་ནས། ཉི་དེར་ཧཱུཾ་བྱུང་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ། རྡོ་རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ར་བ་དང་། ། གུར་བཅིང་བ་ཡང་རྣམ་པར་བསྒོམས་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉི་མ་ནི་ཉི་མའོ། ། སྔོན་དུ་ནི་དང་པོར་རོ། ། བསྒོམས་ནས་ནི་བལྟས་ནས་སོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་ཉི་དེར་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གཞིར་གྱུར་པ་དེར་རོ། ། ཧཱུཾ་བྱུང་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བསྒོམ་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་ར་བ་བལྟ་བར་བྱའོ། ། དང་གི་སྒྲས་ཐད་ཀར་འོད་ཟེར་སོང་བས་ བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། གུར་བཅིངས་པ་ཞེས་པ་ནི། གུར་དང་འདྲ་བས་ན་གུར་ཏེ། དེ་བཅིངས་པ་སྤྲས་པ་ཉིད་དོ། ། ཡང་གི་སྒྲས་ནི་འོག་ཏུ་སོང་བའི་འོད་ཟེར་གྱིས་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་གྱི་ས་གཞི་དང་སྟེང་དུ་འཕྲོས་པས་ཐོག་ཕུབ་པར་བསམ་མོ། ། རིམ་པ་འདིས་གཞལ་ཡས་ཁང་ངོ་། ། ཡང་ན་རཾ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཉི་མ་བདག་མེད་མའོ། ། ཉི་དེར་ཧཱུཾ་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཟླ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་གཉིས་བྱུང་བའི་ཁམས་གསུམ་ནི་སྣ་ཚོགས་སོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ར་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་པའི་རྣམ་པ་ནི་ར་བ་སྟེ།

These four are taught in order to realize the union of self-consecration through the stages of the maṇḍala circle, the nature of which is the eight liberations, in which method and insight are inseparable and all deities are without exception. It is said: "Having first clearly visualized a sun from RAṂ, Upon that sun, a HŪṂ arises as a crossed vajra. With that very vajra, one should visualize The enclosure and the canopy." This is stated. "Sun" refers to the sun. "First" means at the beginning. "Having visualized" means having looked upon it. Following that, "upon that sun" means upon that which has become the foundation of the maṇḍala. "A HŪṂ arises as a crossed vajra" means that one should visualize the vajra. "With that very vajra" means one should visualize the enclosure. By the word "and," one should visualize the rays of light radiating horizontally. "The canopy" means that which is like a canopy; it is the act of binding or adorning it. By the word "also," one should contemplate the ground of vajra nature through the rays of light that go downward, and the roof being covered by those that radiate upward. By this sequence, the celestial palace is formed. Alternatively, "RAṂ" refers to Ratnasambhava, the sun, and Nairātmyā. "HŪṂ upon that sun" refers to Amitābha, the moon, and bodhicitta. The "variegated" refers to the three realms arising from those two. Furthermore, "vajra" is the indivisible wisdom. "With that very vajra" means with that very wisdom. "Enclosure" refers to the enclosure of the sublime form.

མདོག་དང་ཕྱག་དང་ཞལ་དང་དབྱིབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་ཀ་ནི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འདི་གཉིས་ཐ་མི་དད་པར་གུར་འཆིང་བ་ནི་ཟུང་འཇུག་ཡིན་ནོ། ། དང་པོར་རོ་ནི་རྣམ་བསྒོམ་པ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ རིག། ། ཅེས་པ་ནི་གཞལ་ཡས་ཁང་དེར་དང་པོར་ཐོག་མར་རོ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཅིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤེ་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རིག། ཅེས་པ་སྟེ། ཆོས་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་རང་བཞིན་ཏེ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་རང་བཞིན་མེད་ པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རིག་པ་ནི་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། ཡང་ན་དེ་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དང་པོ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། རོ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དབྱིངས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་སྟོན་ པ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་ཐ་མི་དད་པའོ། ། རིག་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་སྟེང་རྣལ་འབྱོར་པ་འདུག་ནས། ། ཧེ་རུ་ཀ་ནི་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། ཞེས་པ་ལ་རོ་དེའི་སྟེང་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་འདུག་ནས་སོ། ། ཧེ་རུ་ཀ་ ཉིད་ནི་ཧེ་རུ་ཀའི་སྐུ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱ་བའོ། ། ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི། འདི་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཡོད་པས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ་ཟུང་འཇུག་གི་རིམ་པ་ལ་གནས་པའོ། ། དེའི་ངོ་བོ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་བཤད་ཟིན་པའི་དོན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །

The nature of color, hand, face, and shape is the identity of the conventional truth. Furthermore, "Ka" is the nature of truth. The binding of these two inseparably is "union" (yuganaddha). "First, one should meditate on the corpse, which is the identity of the dharmadhātu, and is awareness." This means that first, at the very beginning, one should meditate on the corpse within that celestial mansion. If one asks what makes it particularly sublime, it is said: "the identity of the dharmadhātu is awareness." "Dharma" refers to all conditioned phenomena. Their "expanse" (dhātu) is their nature; by way of that nature, it is the nature of being without intrinsic nature. "Awareness" (vidyā) is cognition; it is the conceptualization that knows that. Alternatively, it is called "Hevajra." "First" means non-dual. "Corpse" means without intrinsic nature. "The identity of the dharmadhātu" refers to the body that reveals the identity of the expanse of phenomena; thus, the identity of the dharmadhātu is the inseparability of the conventional and the ultimate. "Awareness" means it is established in the form of primordial wisdom (jñāna). This is the meaning. "Then, the yogi sits upon it and meditates on Heruka." This means that the yogi sits upon that corpse. "Heruka" refers to the meditation on the body of Heruka himself. Alternatively, "yogi" means one who possesses yoga; thus, a yogi is one who abides in the stage of union. Its essence is the nature of the meaning already explained as the identity of the dharmadhātu.

སྟེང་དུ་གནས་པ་ནི་ཁྱབ་པར་བྱ་ བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་གཡོ་བ་མེད་པར་གྱུར་པའོ། ། ཧེ་རུ་ཀ་ཉིད་ནི། ཧེ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། རུ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་རུ་ཚོགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། ཀ་ཞེས་པ་ནི་གང་དུའང་མི་གནས་པའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཧེ་རུ་ཀ་དེའི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པར་ དག་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པར་བསྒོམས་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རཾ་ལས་ཉི་མ་སྔོན་དུ་རྣམ་བསྒོམས་ནས། ། ཞེས་བྱ་བས་མདོར་བསྟན་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གསུངས་པ། རང་གི་སྙིང་གར་རེ་ཕ་ བསྒོམ། ། ཞེས་པ་སྨོས་སོ། ། དེ་གང་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་དོགས་པ་བསུ་ནས་གསུངས་པ། རང་གི་སྙིང་གར་ནི་ཐུགས་ཀར་རོ། ། རཾ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཉི་དཀྱིལ་འཁོར། ། དེར་ནི་ཧཱུཾ་གི་རྣམ་པ་ཉིད། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་ཐམས་ཅད་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། རང་གི་སྙིང་གར་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་འབྱུང་དུའོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་པ་ལ་ཐབས་ནི་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེའོ། ། ཤེས་རབ་ནི་སྣ་ཚོགས་པདྨའོ། ། འདིའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་འབྱུང་དང་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་དང་སྣ་ ཚོགས་པདྨ་རྣམས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེར་ཧཱུཾ་རྡོ་རྗེ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་གསུངས་པ། ཧཱུཾ་ལས་བྱུང་བའི་རྡོ་རྗེ་ནི། ། ཁ་དོག་ནག་པོ་འཇིག་ཆེན་པོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟེ་བའི་དབུས་གནས་པའི། །

That which abides above is the nature of the pervaded and the pervader, having become immovable. As for Heruka himself: He means free from causes and so forth; Ru means free from the collection of letters; Ka means not abiding anywhere. One should meditate on the pure suchness of the reality of such a Heruka. The meaning is that, having meditated in various aspects, one should establish [the practice] through the yoga of meditative equipoise. Having briefly indicated with the words, "Having first visualized a sun from Raṃ," the detailed explanation is spoken: "Visualize Re Pha at one's own heart." Anticipating the doubt as to where it should be visualized, it is said: "At one's own heart" means at the center of the chest. "Visualize Raṃ" means that from which the sun maṇḍala arises. "There, the very form of Hūṃ, having the nature of method and insight" means it has the nature of method and insight; everything has already been explained. "At one's own heart" means within the source of phenomena (dharmodaya). Regarding "having the nature of method and insight": method is the crossed vajra (viśvavajra), and insight is the crossed lotus (viśvapadma). The meaning is that the wisdom which is their nature—the source of phenomena, the crossed vajra, and the crossed lotus—is the indivisibility of the three vajras. Regarding how that Hūṃ vajra should be visualized there, it is said: "The vajra arising from Hūṃ is black in color and very terrifying. Abiding in the center of the vajra's hub..."

ཡང་ན་ཧཱུཾ་གི་དེ་ཉིད་བསྒོམ་པ་ཅིས་ཁྱད་དུ་འཕགས་ཤེ་ན། རྡོ་རྗེ་ལྟེ་བའི་དབུས་གནས་ཞེས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྟེ་བའི་ནང་དུ་སོན་པའོ། ། ཁ་དོག་ནག་པོ་འཇིགས་ཆེན་ནི་རྟོགས་དཀའ་བའོ། ། ཧཱུཾ་ལས་བྱུང་བའི་རྡོ་རྗེ་ནི་དེ་དབུས་ཀྱི་ནང་དུ་གནས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཧཱུཾ་གི་རྣམ་པ་གྱུར་བལྟས་ནས། ། ཞེ་སྡང་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། ཞེས་པ་ནི་དེར་ཡི་གེ་ ཧཱུཾ་བལྟས་ནས། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཞེ་སྡང་བདག་ཉིད་མི་བསྐྱོད་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་ལས་སྐྱེས་ནག་པོ་ཆེ། ། འདམ་སྐྱེས་སྔོན་པོ་འདྲ་བའི་མདོག། ཡང་ན་སྔོ་དང་སྐྱ་རེངས་མདོག། དད་པས་ངེས་པར་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། ཞེས་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་བ་ནི་ རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་དུ་སྐྱེ་ཞིང་འཁྲུངས་པ་ནི་གང་ལ་ཡོད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ནག་པོ་ཆེ་ནི། ཤིན་ཏུ་གནག་པ་སྟེ་གཉིས་མེད་པའོ། ། འདམ་སྐྱེས་སྔོན་པོའི་མདོག་འདྲ་བ་ནི་དཀར་པོ་དང་ནག་པོ་རྣམ་པར་བསྲེས་པའི་ཁ་དོག་གི་རང་བཞིན་ཏེ་གཉིས་སོ། ། ཡང་ན་སྔོ་དང་སྐྱ་རེངས་མདོག། ཅེས་པ་ནི་དཀར་པོ་དང་ནག་པོ་དང་དམར་པོ་འདྲེས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པ་གསུམ་བསྒོམ་མོ། ། འདི་ལ་ཁ་དོག་གཅིག་གོ། ། དད་པས་ནི་རང་གི་བསམ་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པ་སྟེ་སྦྱར་བར་བྱ་བའོ། ། ཕྱག་གཉིས་པ་དང་བཞི་པ་དང་ཕྱག་དྲུག་པ་དང་། ཧེ་རུ་ཀ་གསུམ་ལས་གཅིག་ ཅེས་དགོངས་སོ། ། ཡང་ན་ཁ་དོག་ནག་པོ་ནི། ཁ་དོག་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་རང་བཞིན་གྱིས། ནག་པོ་བསྲབས་པ་གང་དེ་ལ་ཁ་དོག་ནག་པོའི་དྲི་མ་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་འཇིགས་ཆེན་པོ་སྟེ།

Alternatively, if one asks why the meditation on the reality of HŪṂ is so preeminent, it is said: "Abiding in the center of the vajra’s hub." This means it has entered into the interior of the vajra’s hub. "Black in color, the Great Terrifier" means it is difficult to realize. The meaning is that the vajra arising from HŪṂ abides within the center of that. "Having visualized the transformation of the form of HŪṂ, one should meditate on the nature of Hatred." This means that having visualized the syllable HŪṂ there, one should meditate on its complete transformation into the nature of Akṣobhya, the identity of Hatred. "Born from the vajra, the Great Black One, with a color like a blue lotus, or else blue like the color of dawn—meditate with certainty through faith." Regarding this, "born from the vajra" refers to that which is born and produced with the nature of the vajra. That very one is the "Great Black One," meaning he is extremely black, the non-dual. "With a color like a blue lotus" refers to a nature of color that is a mixture of white and black; this is the dual. "Or else blue like the color of dawn" refers to meditating on the three aspects of a nature mixed with white, black, and red. In this context, there is a single color. "With faith" means through one's own intention; this is the certainty to be applied. The intention is that he is one of the three Herukas, having two, four, or six arms. Alternatively, "black in color" means that by the nature of the vowels and consonants (āli-kāli), that which is a thin blackness is the meaning of "black in color" being free from stain. That very one is the "Great Terrifier."

ཤིན་ཏུ་མི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྡོ་རྗེ་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། མི་ཕྱེད་པའི་ཚུལ་ གྱིས་ཡང་དག་པའི་མཐར་ཕྱིན་པའོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ལས་སོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟེ་བའི་དབུས་གནས་པ་ནི། བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐབས་སོ། ། ར་ཤེས་རབ་བོ། ། གཉི་ག་ལྟེ་བའོ། ། དེ་ཡང་ཀའོ། ། དེའི་དབུས་ གནས་ནས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཧཱུཾ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱ་བའོ། ། ཡང་ཞེས་པ་ནི། སླར་ཡང་འདི་ཉིད་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསྒོམ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཧཱུཾ་གི་རྣམ་པར་གྱུར་པ་ནི། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གི་རང་ བཞིན་ཉིད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བལྟས་ནས་ཞེས་པ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། ། ཞེ་སྡང་བདག་ཉིད་ནི་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྤྲད་པ་བདག་གིས་སྤང་བར་མི་བྱ་སྟེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་པས་ཞེ་སྡང་ངོ་། ། བདག་གི་ལུས་གང་ལ་དེ་ཉིད་ ཡོད་པའང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་བསྟན་ཟིན་པའི་དོན་ཏོ། ། སླར་ཡང་དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་ཅིས་འཕགས་ཤེ་ན། གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། ། ནག་པོ་ཆེ་ནི་ཆེར་འཇིགས་པའོ། ། གཉི་ག་ཡང་རྡོ་རྗེ་དང་ཐ་མི་དད་པས་རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་བ་ ནག་པོ་ཆེའོ། ། འདམ་སྐྱེས་སྔོན་པོ་འདྲ་བའི་མདོག་ནི་སྔོན་པོ་ནི་དཀར་ནག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་པོའོ། ། དེ་ཡང་འདམ་སྐྱེས་ནི་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། །

The vajra arises by way of a nature that is utterly non-apprehensible; it is the perfection of the ultimate reality through the manner of indivisibility. From what does it arise? From the syllable HŪṂ. This is because method and insight are inseparable. Such a vajra, abiding in the center of the navel, consists of the syllable BA, which is the method, and RA, which is insight. Both are the navel. That, moreover, is KA. Abiding in the center of that is the inseparability of method and insight. One should meditate on suchness, the authentic primordial wisdom, by means of that very HŪṂ. The word "again" (yang) means that one should meditate on this very thing continuously. That which has become the form of HŪṂ is the very nature of the syllable HŪṂ, because cause and effect are inseparable. "Having looked" means having realized. "The nature of hatred" means that one should not abandon the union of the two; because saṃsāra and nirvāṇa are indivisible, it is "hatred." That which exists within one's own body is also called by that name. "One should meditate on that" is the meaning already explained. If one asks, "How is that itself particularly exalted?" it is said: "The vajra birth and so forth." "Birth" is the act of arising. "Mahākāla" means greatly terrifying. Since both are inseparable from the vajra, it is the "vajra birth Mahākāla." "Color like a blue lotus" means blue because it is a mixture of white and black. Furthermore, the "mud-born" is the source of phenomena (dharmodaya).

དེར་ཡང་དག་པར་མ་ལུས་པར་རབ་ཏུ་སྣང་བས་ན་འདམ་སྐྱེས་སྔོན་པོ་འདྲ་བའི་མདོག་གོ། ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ཐ་མི་དད་པའི་ཆོས་འབྱུང་ ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་སྔོ་དང་སྐྱ་རེངས་མདོག། ཅེས་པ་ནི་ཁ་དོག་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་སྔོན་པོའོ། ། སྐྱ་རེངས་ནི་དམར་པོའོ། ། དཀར་ནག་དམར་བའི་ཚུལ་གྱིས་འཇིག་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པའི་ཚུལ་ལོ། ། མདོག་ཅེས་པ་ནི་སྔོ་དང་སྐྱ་རེངས་མདོག་གོ། ། དེ་ལྟ་བུར་ གྱུར་པའོ། ། དད་པས་ཞེས་པ་ནི་དད་པའི་དབང་པོས་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་གཞན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྒོམ་ཞེས་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བཞག་པའོ། ། ངེས་པར་ནི་ངེས་པར་རོ། ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་བ་ནག་པོ་ཆེ། ། ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་འདི་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་ ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་འདམ་སྐྱེས་སྔོན་པོ་དང་འདྲ་བའི་མདོག་སྟེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་ཐ་མི་དད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་སྔོ་དང་ཉི་མའི་མདོག། ཅེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། བསྒོམ་ ཞེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། དད་པས་ངེས་པར་ཞེས་པའི་དོན་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏོ། ། ཡང་ན་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། ། ནག་པོ་ཆེ་ནི་འཇིགས་པའོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་སྟེ་འདི་ཉིད་སྔོན་པོའོ། ། གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པའི་གཉི་ག་མི་ཕྱེད་པར་འཁྲིལ་ནས་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་པོ་དང་སྐྱ་རེངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་གནས་པ་འདི་གསུམ་གཟུགས་མེད་པ་བདག་མེད་མ་དང་ཐ་མི་དད་པས་སོ། །

Because it appears there perfectly and without exception, its color is like a blue lotus. This is because it arises from the source of phenomena (dharmodaya) in which birth and destruction are inseparable. Alternatively, the phrase "blue and the color of dawn" refers to a nature of two colors: blue and the dawn, which is red. The manner of black, white, and red represents the modes of destruction, birth, and abiding. "Color" refers to the color of blue and the dawn. It is of such a nature. "With faith" means by the faculty of faith, because it is not the domain of the other faculties. "Meditate" means to rest in equanimity. "Definitely" means with certainty. Alternatively, "the black Great Vajra Birth" refers to this non-dual wisdom that is naturally pure. That itself is the color like a blue lotus, the nature of which is the inseparable essence of method and insight (prajñā). Alternatively, "blue and the color of the sun" refers to the wisdom of the indivisibility of method and insight; that itself is the nature of the indivisibility of the three vajras. "Meditate" is established as entering into meditative equipoise. The meaning of "definitely with faith" has already been explained. Alternatively, "birth" is the act of arising. "Great Black" is the terrifying. That too is the vajra, and this itself is blue. Both, being indivisible and non-dual, abide in an inseparable embrace, because they are blue and the dawn. These three—birth, destruction, and abiding—are formless and inseparable from Nairātmyā.

མདོག་ཅེས་པ་ནི་སོ་སོར་སྣང་བ་དེ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་སྔོ་དང་སྐྱ་རེངས་མདོག་གོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་རྗེ་ བཙུན་གང་དུ་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་གསུངས་པ། ནམ་མཁར་རྗེ་བཙུན་ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། ནམ་མཁའ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་འབྱུང་གི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ནང་དུའོ། ། རྗེ་བཙུན་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བའི་གཙོ་བོའོ། ། བལྟས་ནས། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། རྒྱན་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་འཛིན་ པའི། ། ལྷ་མོ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད། ། ཅེས་པ་ལ་བལྟས་ནས་ནི་ཉེ་བར་དམིགས་ལའོ། ། ཅིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤེ་ན། རྒྱན་རྣམས་ཐམས་ཅད་འཛིན་པའི་ཞེས་པ་སྟེ་འཁོར་ལོ་དང་། རྣ་ཆ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་རྒྱའི་རྒྱན་དེ་འཆང་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དཀར་མོ་རི་དྭགས་ མཚན་མ་འཛིན། ། ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཏེ་ཟླ་བའོ། ། ཆོམ་རྐུན་མ་ནི་ཉི་མའི་སྣོད། ། ཅེས་པ་ནི་ཐོད་པར་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཉི་མ་ཐོགས་པའོ། ། རོ་ལངས་མ་ནི་ཆུ་ལག་མ། ། ཞེས་པ་སྟེ་མི་བསྐྱོད་པས་གང་བའི་ཐོད་པ་བསྣམས་པའོ། ། གྷསྨ་རཱི་ནི་སྨན་འཛིན་ཅིང་། ། ཞེས་པ་རྣམ་པར་ སྣང་མཛད་དེས་གང་བའི་ཐོད་པ་བསམས་པའོ། ། པུཀྐ་སཱི་ནི་རྡོ་རྗེ་ལག། ཅེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ཤ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྟེ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་འཇུག་པས་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེའི་ལག་གོ། ། དེ་བཞིན་རི་ཁྲོད་མ་རོ་འཛིན། ། ཞེས་པ་ནི་རི་ཁྲོད་མ་མངར་བ་ལ་སོགས་པ་མྱང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་རོ་འཛིན་ པའོ། ། གདོལ་མ་མ་ནི་ཅང་ཏེའུ་བརྡུང་། ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་གཙོ་བོ་མཆོད། གཡུང་མོས་སྐུ་ལ་འཁྱུད་པ་ཉིད། །

Regarding the term "color," it refers to the individual appearances that abide as the very nature of that [deity]; thus, it is the color of blue and dawn. As for where and how such a venerable lord is to be generated, it is said: "In the sky, the venerable one..." Here, "sky" refers to the interior of the celestial mansion of the source of phenomena (dharmodaya). "Venerable one" refers to the Lord of Beings. "Beholding, the vajra-born of great compassion, / Adorned with all ornaments, / Is worshipped by the eight goddesses." Regarding "beholding," it means to focus upon [him]. If one asks what makes him so distinguished, it is said: "adorned with all ornaments," meaning those who wear the symbolic ornaments such as the wheel, earrings, and so forth. "Gaurī holds the deer-mark," which refers to the bodhicitta, the moon. "Caurī is the vessel of the sun," meaning she holds the sun, Ratnasambhava, within a skull-cup. "Vettālī holds water in her hand," meaning she carries a skull-cup filled with Akṣobhya. "Ghasmarī holds medicine," meaning she holds a skull-cup filled with Vairocana. "Pukkasī holds a vajra in her hand," meaning she holds Amoghasiddhi, the vajra of flesh, as the vajra of the body enters [her]. "Likewise, Śavarī holds flavors," meaning Śavarī holds the characteristics of tasting sweetness and so forth, and thus she is the "flavor-holder." "Caṇḍālī beats the hand-drum." These [goddesses] worship the Lord. "The Ḍombī embraces his body."

ཅེས་པ་ནི་ཕྲག་པ་ནས་འཁྱུད་པ་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་གཡུང་མོ་དེས་མཆོད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོས་རྗེས་ཆགས་པ། ། ཞེས་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ ཆེན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ནི་ཧེ་རུ་ཀ་བཞི་པོ་འདིས་ཀྱང་ངོ་། ། འདིས་ནི་མཁའ་འགྲོ་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ནམ་མཁར་རྗེ་བཙུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ནམ་མཁའ་ནི་ཆོས་འབྱུང་ཡི་གེ་ཨེའི་ཆ་བྱད་དོ། ། རྗེ་བཙུན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡི་གེ་ཝཾ་གྱི་ཆ་བྱད་དོ། ། བལྟས་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དེའི་རང་བཞིན་དུ་བྱས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་བ་ནི་གཉིས་ཀ་ཐ་མི་དད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བའོ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ལྷ་མོ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད། ། ཅེས་པ་ནི། ལྷ་མོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྐུར་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའོ། ། རྒྱན་རྣམས་ཐམས་ཅད་འཛིན་པ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ལོ་དང་རྣ་ཆ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱན་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་རྣམས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་འདི་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ ནས་གཉི་ག་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དཀར་མོ་རི་དྭགས་མཚན་མ་འཛིན། ། ཞེས་པ་ནི་དཀར་མོ་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐུ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། ཆོམ་རྐུན་མ་ནི་ཉི་མའི་སྣོད། ། ཅེས་པ་ནི། ཆོམ་རྐུན་མ་ནི་སྒྲ་རྡོ་རྗེ་མ་ནཱ་ད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་གསུང་ རྡོ་རྗེའོ། ། རོ་ལངས་མ་ནི་ཆུ་ལག་མ། །

This means that just as she was embraced by the shoulder, so too did that Ḍombī make offerings. How so? It says, "passionate with great desire." "Great desire" refers to the Vajradhara. "Passionate with him" refers to these four Herukas as well. By this, the maṇḍala of the Ḍākinīs is also shown. Alternatively, regarding the phrase "the Venerable One in the sky" and so forth: "sky" is the source of phenomena (dharmodaya) in the form of the syllable E. "Venerable One" is the bodhicitta in the form of the syllable Vaṃ. "Having looked" means having made that into the nature of the vision of wisdom. "Vajra birth" means birth in the manner of the non-duality of both. "Great compassion" is the nature of all aspects. "The eight goddesses made offerings" means they should be generated in the forms of the eight goddesses. "By holding all the ornaments" means they hold the ornaments of the purified Tathāgatas, such as the wheel, earrings, and so forth. Those purifications of the Tathāgatas are exactly the same as the Blessed One, so both are identical. "Gaurī holds the deer-mark" means Gaurī is Rūpavajrā, the nature of the mirror-like wisdom, holding the Vajra Body. "Caurī is the vessel of the sun" means Caurī is Śabdavajrā; because she is the nature of the wisdom of equality, she is the Vajra Speech. "Vetālī is the water-hand."

ཞེས་པ་ནི་རོ་ལངས་མ་ནི་དྲི་རྡོ་རྗེ་མ་ཐུགས་ཏེ་ནཱ་ད་ལ་ཞོན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ས་བོན་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། གྷས་མ་རཱི་ནི་སྨན་འཛིན་ཅིང་། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་བདུད་རྩི་ལྔའི་སྨན་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། པུ་ ཀྐ་སཱི་ནི་རྡོ་རྗེའི་ལག། ཅེས་པ་ནི་པུཀྐ་སཱི་སའི་ཁམས་སུ་གྲགས་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པ་དེ་བས་ན་རྡོ་རྗེ་ལག་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་བཞིན་རི་ཁྲོད་མ་རོ་འཛིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་ཁྲོད་མ་ཆུའི་ཁམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མེ་ལོང་ལ་ སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐ་མི་དད་པའོ། ། རོ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལྷན་ཅིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ཐ་མི་དད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གདོལ་བ་མོ་ནི་མེའི་ཁམས་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ཡང་ཅང་ཏེའུ་ནི་གཞོམ་དུ་མེད་པའི་སྒྲའོ། ། བརྡུང་བ་ནི་ནཱ་ད་དང་ཐ་མི་དད་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཆ་ མེད་པར་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གཙོ་བོ་མཆོད། ། ཅེས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདིའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོས་རྗེས་ཆགས་ལས། ། གཡུང་མོས་སྐུ་ལ་འཁྱུད་པ་ཉིད། ། ཅེས་ པ་ལ་གཡུང་མོ་ནི་རླུང་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཚར་གཉིས་སོ། ། དེས་སྐུ་ལས་འཁྱུད་པ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་དེ་ལ་ཞོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོས་རྗེས་ཆགས་ལས། ། ཞེས་པ་སྟེ་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ནི།

This means that Vetālī is Gandhavajrā, the Mind, because she rides upon the nāda; thus, she is the seed-syllable, the discriminating wisdom (pratyavekṣaṇā-jñāna), the Mind-Vajra. Regarding "Ghasmarī holds medicine": because the three vajras are inseparable, the medicine of the five nectars (amṛta) is the all-accomplishing wisdom (kṛtyānuṣṭhāna-jñāna). Regarding "Pukkasī has a vajra in her hand": Pukkasī is renowned as the earth element, the Body-Vajra; since the three vajras are inseparable, she is "vajra-handed," which is the wisdom of the utterly pure dharmadhātu. Likewise, regarding "Śavarī holds flavor": Śavarī is the water element, the bodhicitta, which is inseparable from the mirror-like wisdom (ādarśa-jñāna) and the others. "Holding flavor" means that she is inseparable from the wisdom of the coemergent bodhicitta. Regarding "Caṇḍālī is the fire element, Nairātmyā": her ḍamaru is the indestructible sound. "Beating" it means to make it inseparable from the nāda; the meaning is that it should be generated as partless. "With these, the Lord is worshipped" means that these are the very nature of the Blessed One. If one asks how so, it is said: "Through the passion of great desire, the Ḍombī embraces the Body." Here, Ḍombī is the wind, the nāda of the āli and kāli in two cycles. Her embracing the Body is because she rides upon that Mind-Vajra. How so? "Through the passion of great desire." "Great desire" is the Vajradhara. His "passion" is—

དེ་ལ་མངོན་པར་ ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་ཀྱི་སྐུ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་ཐུགས་མེད་ན་མི་འབྱུང་ངོ་། ། འདི་ཉིད་གསུངས་པ། ཨཱ་ལི་ཟླ་བ་ཀཱ་ལི་ཉི། ། ས་བོན་ནང་དུ་སོན་གྱུར་པ། ། ཞེས་པ་སྟེ་ཨཱ་ལི་ཟླ་བ་ཞེས་པ་ནི། ཡི་གེ་ཨ་ ལ་སོགས་པའི་དབྱངས་བཅོ་ལྔ་རྣམས་ཟླ་བའོ། ། ཀཱ་ལི་ཉི་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཀ་ལ་སོགས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་རྣམས་སོ། ། འདི་དག་ནང་དུ་སོན་པ་ནི་ས་བོན་ནང་དུ་སོང་གྱུར་པའོ། ། ཡང་ན། ས་བོན་ནང་དུ་སོན་གྱུར་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ནཱ་ད་གཉིས་ཐ་མི་དད་པ་གང་ས་བོན་ནང་དུ་སོན་གྱུར་པ་ཡེ་ཤེས་ སུ་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། སེམས་དཔའ་སྲིད་པ་གསུམ་གཅིག་པ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ཏེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྲིད་པ་གསུམ་ལ། དེའི་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་སེམས་ དཔའོ། ། དེ་ཡང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དབྱེར་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁྱབ་པར་ནི། ། རང་གི་ ལུས་མཚུངས་རྣམ་པར་སྤྲོ། ། ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་སྤྲོ་ཞེས་པ་ནི། ཞེ་སྡང་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། ཞེས་གང་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། ལྷ་མོ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད། །

This is because of the clinging to that. Furthermore, that is the inseparability of the three vajras, because without the body of the two garlands of the āli and kāli nāda, it would not arise. Moreover, it would not arise without the mind. This very point is stated: "The āli is the moon, the kāli is the sun; the seed-syllable has entered within." Regarding "the āli is the moon," the fifteen vowels beginning with the letter A are the moon. "The kāli is the sun" refers to the thirty-four consonants beginning with the letter Ka. "Having entered within these" means the seed-syllable has gone within. Alternatively, "the seed-syllable has entered within" means that the two nādas, being inseparable, have entered within the seed-syllable and become jñāna (wisdom); that itself is Vajradhara. How so? It is stated: "The sattva is the unity of the three realms of existence." By these words, that jñāna which is the inseparability of method and insight is the sattva that is the unity of the three realms of existence, which are the nature of body, speech, and mind. Furthermore, that which is of the nature of supreme joy is the meaning of Vajradhara, the nature of sahaja-jñāna (coemergent wisdom). Now, in order to show the inseparability of the jñāna-maṇḍala and the samaya-maṇḍala, it is said: "Pervading the maṇḍala of space, one should emanate in a form equal to one's own body." Regarding "emanate," that which was taught as "one should meditate on the nature of hatred" is the jñāna-maṇḍala. "The vajra-birth of great compassion is worshipped by the eight goddesses."

ཅེས་གང་བསྟན་པ་དེ་ནི་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་ འཁོར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དེ་གཉི་ག་ཡང་ཐ་མི་དད་པར། ཨཱ་ལི་ཟླ་བ་ཀཱི་ལི་ཉི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་མ་ཐག་པ་གང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་དོ། ། རང་གི་ལུས་མཚུངས་རྣམ་པར་སྤྲོ། ། ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ལུས་ནི་གཉུག་མའི་ལུས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་སྐུའོ། ། དེ་དང་མཚུངས་པ་ནི་འོད་ཟེར་རྣམས་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྤྲོས་པས་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྐུར་འགྱུར་རོ། ། ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁྱབ་པར་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དེ་རྣམས་ནི་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཡང་མི་ ཤོང་ངོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བསྡུས་ནས་སྙིང་གར་དགུག་པ་ནི། ། ཡོ་གི་ཞེ་སྡང་བདག་ཉིད་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ལ་དེ་རྣམས་འདུས་ཏེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཐུགས་ཀར་ཞུགས་པར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཡོ་གི་ཞེ་སྡང་བདག་ཉིད་འགྱུར་ཏེ་དཀྱིལ་འཁོར་གཉི་ག་དབྱེར་ མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བདེན་པ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཡང་ཅིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤེ་ན། དེ་གསུངས་པ། སྔོ་དང་སྐྱ་རེངས་མཚུངས་པའི་མདོག། ཅེས་པ་ལ་སྔོ་དང་སྐྱ་རེངས་མཚུངས་ནི་ཤིན་ཏུ་ གནག་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བནྡུ་དམར་པོའི་སྤྱན་དང་ལྡན། ། ཞེས་པ་ནི་མེ་ཏོག་བནྡུ་ཀ་དང་འདྲ་བར་སྤྱན་དམར་པོ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྐྲ་སེར་གྱེན་འཁྱིལ་རྫི་མ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་སེར་པོ་ནི་ཁམ་པའོ། ། གྱེན་འཁྱིལ་ནི་འགྲེང་བའོ། ། སྐྲ་ནི་དབུ་སྐྲའོ། །

What has been taught in this way is the samaya-maṇḍala. That both maṇḍalas are inseparable is clarified by the very passage just taught: "The āli is the moon, the kāli is the sun," and so forth. "Emanating in a form similar to one's own body" means that one's own body is the innate body, the jñāna-kāya. Being similar to that, the rays of light are emanated in the form of various shapes, thereby becoming the bodies of the samaya-maṇḍala. "Pervading the maṇḍala of space" means that the nature of those three realms cannot even be contained within the maṇḍala of space. "Having gathered them, summoning them into the heart, the yogin becomes the nature of hatred" means that they have merged and become one, entering the heart of the jñāna-maṇḍala. That very one becomes the yogin, the nature of hatred, who is the Vajradhara of the inseparability of both maṇḍalas. What is shown by this? The Blessed One is the nature of both truths. If one asks what distinguishes that Blessed One, it is said: "The color is like the blue dawn." This means that being like the blue dawn signifies an extremely dark [complexion]. "Possessing eyes like the red bandhūka flower" means possessing red eyes similar to the bandhūka flower. "Yellow hair, curled upward, and eyebrows" means that "yellow" is tawny. "Curling upward" means standing up. "Hair" refers to the hair of the head.

རྫི་མ་ནི་རྫི་མ་སྟེ་གང་ལ་རྫི་མ་ ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔས་ནི་རྣམ་པར་བརྒྱན་ནི་ཕྱག་རྒྱ་འདི་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པའོ། ། དེ་གསུངས་པ་ནི། འཁོར་ལོ་རྣ་ཆ་མགུལ་གདུབ་དང་། ། ལག་གདུབ་དང་ནི་(སྐྱེ་,སྐེ་)རགས་ཉིད། ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ནི་རྣམ་དག་པ། ། འདི་རྣམས་ ཕྱག་རྒྱར་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་པའོ། ། ཡང་ཅིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤེ་ན། སྡང་མིག་ཅེས་པ་སྟེ། སྡང་མིག་གདུག་པའི་གདུལ་བྱ་ལའོ། ། བརྒྱད་གཉིས་ལོའི་ཚུལ་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོའི་ཚུལ་ལོ། ། འདིའི་མཚན་མ་ནི། གཡོན་ན་རྡོ་རྗེ་ཐོད་པ་དང་། ། ཞེས་པ་གཡོན་ནི་ཕྱག་ གཡོན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་ཐོད་པ་ནི་རྡོ་རྗེས་མཚན་པའི་ཐོད་པའོ། ། གཡོན་པ་ནས་ཀྱང་ཁ་ཊྭཱཾ་ག། ཞེས་པ་ནི་གཡོན་པའི་འགྲམ་དུ་ཁ་ཊྭཱཾ་གའོ། ། གཡས་ན་རྡོ་རྗེ་ནག་པོ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་ཕྱག་གཡས་ན་རྡོ་རྗེ་ནག་པོའོ། ། རྡོ་རྗེ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ཧཱུཾ་གི་ཡི་གེ་འདོན་པའི་མཆོག། ཅེས་པ་སྟེ་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གི་སྒྲ་སྒྲོགས་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་ཡོངས་བསྐོར་ནས། དུར་ཁྲོད་དུ་ནི་མགོན་པོ་རོལ། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཆད་དེ། དབུགས་རྒྱུ་ཞེས་བྱའི་རིགས་པ་འདིས། ། དུར་ཁྲོད་ཅེས་ནི་མངོན་པར་བརྗོད། ། ཅེས་པའོ། ། དེར་རོལ་བ་ནི་བཞུགས་ པའོ། ། དེ་ཡང་མགོན་པོ་སྟེ་འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་ནི་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡོངས་བསྐོར་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཕྱོགས་དང་མཚམས་ཀུན་ནས་རིམ་པར་བསྐོར་བའོ། །

"Lashes" refers to the one who possesses lashes. "Adorned with the five mudrās" means that these mudrās are the purity of the Tathāgatas. As it is said: "The wheel, the earrings, the necklace, the bracelets, and the belt—these are renowned as the mudrās, the purity of the five Buddhas." Furthermore, what is his distinction? He is "glaring," meaning he glares at fierce disciples. "In the manner of sixteen years" refers to the manner of the essence of all deities. His hand symbols are: "In the left, a vajra and a skull-cup," where "left" refers to the left hand. "Vajra and skull-cup" means a skull-cup marked with a vajra. "And from the left, a khaṭvāṅga" means a khaṭvāṅga at the left side. "In the right, a black vajra" means a black vajra in the right hand. Regarding what kind of vajra that is, it is said: "The supreme reciter of the syllable HŪṂ," which means it resounds with the sound of the syllable HŪṂ. "Surrounded by the eight yoginīs, the Protector sports in the charnel ground." To explain the specific meaning of the term "charnel ground": "By this reasoning of the movement of breath, it is explicitly called 'charnel ground'." To "sport" there means to reside. Furthermore, he is the "Protector" because he engages in the activity of benefiting migratory beings. The "eight yoginīs" are Gaurī and the others. "Surrounded" means they encircle him in order from all the cardinal and intermediate directions.

འདི་ནི་ཕྱག་གཉིས་པ་བསྐྱེད་པའོ། ། འདིའི་ཡང་ཤེས་རབ་མ་ནི། ཁ་ཊྭཱཾ་གའི་ གཟུགས་ཅན་མའོ། ། ཕྱག་བཞི་ནི། ཡང་བདུད་བཞི་ལས་རྒྱལ་ནས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྷའི་བུ་དང་འཆི་བདག་སྟེ། འདི་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པས་ཕྱག་བཞིའོ། ། གོང་དུ་བརྗོད་པའི་གཟུགས་དང་སྐུ་མདོག་དང་ཧཱུཾ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གི་ས་ བོན་ལས་བྱུང་བའོ། ། དེའི་མཚན་མ་ཡང་ཕྱག་གཡོན་གྱི་དང་པོ་ནི་སྐྱེས་པའི་ཐོད་པ་ཞེས་པ་ནི། མི་མགོ་ཐོད་པ་ཨཾ་ལས་བྱུང་བ་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ཁྲག་གིས་བཀང་བའོ། ། གཡས་ཀྱི་ཕྱག་དང་པོ་ན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་ཧཱུཾ་ལས་བྱུང་བའོ། ། ཕྱག་ལྷག་མ་དག་གིས་ཤེས་རབ་ལ་འཁྱུད་ པ་ཞེས་པ་ནི། ཤེས་རབ་ལ་འཁྱུད་པ་ཅན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་འཁྱུད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་ནི། ཤེས་རབ་མ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་ཏེ་དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའོ། ། འདི་ནི་ཕྱག་བཞི་པ་བསྐྱེད་པའོ། ། རྣལ་ འབྱོར་མ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཕྱག་གཉིས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་ལྟར་བྱའོ། ། ཕྱག་དྲུག་པ་ཡང་། ཕྱག་དྲུག་པ་ཞལ་གསུམ་པོ། གཡོན་དམར་བ་ཞེས་པ་ནི་གཡོན་དམར་བའོ། ། གཡས་པ་ཟླ་བ་དང་སྐྱ་རེངས་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་ཞལ་གཡས་པ་དཀར་པོའོ། ། དང་པོ་སྔོན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཞལ་ དང་པོ་སྔོན་པོའོ། ། གཅེར་བུ་གོང་དུ་བརྗོད་པའི་སྐུ་མདོག་དང་གཟུགས་ཞེས་པ་ནི། འདིས་ནི་རུ་ཀ་གཞན་རྣམས་ལ་སྟག་གི་པགས་པའི་ན་བཟའ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཕྱག་རྣམས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་པ་ནི།

This is the generation of the two-armed form. Furthermore, his consort has the form of a khaṭvāṅga. As for the four arms: having triumphed over the four Māras, they are purified; these are the Māras of the aggregates, the afflictions, the son of the gods, and the Lord of Death. Because these are purified, there are four arms. As for the statement that he arises from the syllable HŪṂ, with the aforementioned form, color, and so forth, it means he arises from the seed-syllable HŪṂ. Regarding his hand-symbols: the first in the left hand is a "skull-cup of a man," which is a human skull-cup arising from the syllable AṂ, filled with the blood of gods and asuras. The first in the right hand is a "vajra," which arises from the syllable HŪṂ. "Embracing the consort with the remaining arms" means that he embraces the consort, and she also embraces him. "That very consort is Vajravārāhī, having the form of the Blessed One" means that the consort has the form of the Blessed One, and she is Vajravārāhī. This is the generation of the four-armed form. The Yoginī should also be visualized in the same manner as the members of the maṇḍala of the two-armed form. As for the six-armed form: "six-armed, three-faced, with the left face red" means the left face is red. "The right face is like the moon and the dawn" means the right face is white. "The first is blue" means the first face is blue. "Naked, with the aforementioned color and form" means that while this [form] is naked, other Herukas wear garments of tiger skin. "The arms are the purification of the perfections" means:

སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱག་གོ། ། ཕྱག་གཡོན་གྱི་དང་པོ་ན་རྩེ་གསུམ་པ། གཡས་ཀྱི་དང་པོ་ན་རྡོ་རྗེ། ཕྱག་གཡོན་གྱི་གཉིས་པ་ན་དྲིལ་བུ། གཡས་ཀྱི་གཉིས་པ་ན་གྲི་གུག ཕྱག་ལྷག་མ་དག་རྡོ་རྗེ་ལུ་གུ་རྒྱུད་མ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་སྟེ། གཡས་པ་དང་གཡོན་པ་ན་གྲི་གུག་དང་ཐོད་པ་འཛིན་པའི་ཤེས་རབ་མས་ཁམས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རོ་མནན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཁམས་མནན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་། ཨཱ་ལི་ཟླ་བ་ཀཱ་ལི་ཉི། ། ས་བོན་ ནང་དུ་སོན་གྱུར་པ། ། དེ་ཉིད་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱར་བརྗོད། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་གང་གསུངས་པ་དང་། ། དང་པོ་སྟོང་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། ། གཉིས་པ་ལ་ནི་ས་བོན་བསྡུ། ། གསུམ་པ་ལ་ནི་གཟུགས་བརྙན་རྫོགས། ། བཞི་པ་ལ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དགོད། ། བསྒོམ་ པར་བྱའོ་ཞེས་པ་དང་དེ་ཉིད། དཀར་མོ་རི་དྭགས་མཚན་མ་འཛིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། ། པུཀྐ་སཱི་ནི་རྡོ་རྗེའི་ལག། ཅེས་པའི་བར་གྱིས་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་གཉིས་པ་བསྟན་པའོ། ། ཨཱ་ལི་ཟླ་བ་ཀཱ་ལི་ཉི། ། ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་ རབ་དག་སྟེ། ཟླ་བ་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ལྡན། ། བདུན་པའི་བདུན་པ་མཉམ་ཉིད་ལྡན། ། ཞེས་པ་གཉིས་ཀའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། མི་ཕྱེད་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བརྗོད་དོ། ། འདིའི་ནང་དུ་སོན་པའི་ས་བོན་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ཡི་གེ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཞེས་བརྗོད་དོ།

The six perfections, beginning with generosity, are the pure hands. In the first left hand is a trident; in the first right hand is a vajra; in the second left hand is a bell; and in the second right hand is a curved knife. The remaining hands are in union with Vajraśṛṅkhalā. Just as the Blessed One is, so is the Wisdom Consort; she holds a curved knife and a skull-cup in her right and left hands, and she tramples upon a corpse that embodies the three realms. This means that she tramples upon the element that is the nature of the dharmadhātu. Furthermore, it is said: "The āli is the moon, the kāli is the sun; When the seed-syllable has entered within, That itself is called the sattva, Having the nature of supreme joy." And: "First is the awakening of emptiness; Second is the gathering of the seed-syllable; Third is the completion of the image; Fourth is the placement of the syllables. Thus should one meditate." And regarding that very same [deity], from the words "Gaurī holds the mark of the deer" and so forth, up to "Pukkasī has a vajra in her hand," the second pair of hands, which are the nature of the five wisdoms such as the mirror-like wisdom, is shown. "The āli is the moon, the kāli is the sun" refers to method and wisdom. "The moon possesses the mirror-like wisdom; the seventh of the seventh possesses the wisdom of equality." These are the wisdoms of both, and the indivisible [state] is called the awakening of emptiness. The seed-syllable, whether any āli or kāli letter, which has entered within this [state] and is the nature of both, is called the discerning wisdom.

། གཉིས་པ་ལ་ནི་ས་བོན་བསྡུ། ། དེ་ཉིད་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱར་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི་དེ་གཉི་ག་ཐ་མི་དད་པ་སེམས་དཔའ་སྟེ། བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གསུམ་པ་ལ་ནི་གཟུགས་བརྙན་རྫོགས། ། ཞེས་པ་ནི། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བཞི་པ་ལ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དགོད། ། ཅེས་པ་ནི། ། རི་ཁྲོད་གདོལ་མ་གཡུང་མོ་ཡང་། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས། ། ཞེས་པ་སྟེ་ཇི་ལྟར་སྐུ་ལ་འཁྱུད་ནས་མི་ཕྱེད་པ་དེ་ལྟར་ འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་རྗེས་ཆགས་ལས། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པར་སྤྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ། སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པར་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བསྐྱེད་པའོ། ། གང་ཞེ་ན། རང་གི་ལུས་མཚུངས་ཏེ་གཉུག་མའི་ལུས་ཀྱི་འོད་ཟེར་རྣམས་སོ། ། ཅིས་ཁྱད་པར་ དུ་འཕགས་ཤེ་ན། ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁྱབ་པ་སྟེ་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྒྲ་ནི་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྤྲོ་བ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཉིད་བསྡུ་བ་དེ་རྣལ་འབྱོར་པས་བསྐྱེད་པར་བྱ་ སྟེ། ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེ་སྡང་བདག་ཉིད་འགྱུར་ཏེ་གཉིས་འདོད་པས་ན་ཞེ་སྡང་ངོ་། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ་རྫོགས་པར་འབྱུང་ངོ་། །

Regarding the second: "The seed is gathered; that itself is called the sattva." This means that the two are inseparable as the sattva, which is the wisdom of all-accomplishing action. Regarding the third: "The image is perfected," which means "having the nature of supreme joy," the meaning of which is "having the nature of the Vajra-holder." This is the wisdom of the utterly pure dharmadhātu. Regarding the fourth: "The syllables are arranged," which means: "The mountain-dweller, the outcaste, and the scavenger woman, by way of the nature of body, speech, and mind." This means that just as one embraces the body inseparably, so too, through the passion of great desire, it is the meaning of "having the nature of the Vajra-holder." Regarding "emanating" and so forth: it is generated by way of emanating in various forms. What are they? They are the light rays of one's own body, the innate body. How are they distinguished? They pervade the maṇḍala of space; the term "maṇḍala of space" refers to the maṇḍala of Nairātmyā. The meaning is that it is emanated non-dually as that which is to be pervaded by her very essence. The yogi should generate the gathering of non-dual awakening itself. Because the conventional and ultimate truths are inseparable, one becomes the nature of hatred; because one desires the two, it is "hatred." That which possesses a body of such a nature is so called, and thus it arises in perfection.

དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་ཅིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གསུངས་པ། ། སྔོ་དང་སྐྱ་རེངས་མཚུངས་པའི་མདོག། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྔོན་པོ་ནི་དཀར་ནག་གོ། ། སྐྱ་རེངས་ནི་དམར་པོ་ཡིན་པས་སྔོ་དང་སྐྱ་རེངས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། དེ་ཡང་ཨ་བདག་མེད་མས་འདི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་གསལ་ཞིང་སོ་སོར་སྣང་ བར་བྱེད་པས་ན་སྐྱ་རེངས་འོད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཁ་དོག་གིས་ཏེ་ནཱ་ད་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ངེས་སོ། ། བནྡུ་ཀ་དམར་སྤྱན་དང་ལྡན། ། ཞེས་པ་ལ་དམར་པོ་ནི་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དེ་ཡང་ཀུན་ནས་སྣང་བ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བནྡུ་ཀ་ཞེས་པ་ནི་འཕེལ་བར་བྱེད་པས་ན་བནྡུ་ སྟེ་ནཱ་ད་གཉིས་ཀ་ཡང་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། ཀའི་སྒྲས་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཡིན་པས་བནྡུ་ཀའོ། ། དེ་ལྟར་སྤྱན་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་དང་ལྡན་ནོ། ། འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤྱན་གསུམ་པ་ཁོ་ནར་བརྗོད་དོ། ། སྐྲ་སེར་གྱེན་འཁྱིལ་རྫི་མ་དང་། ། ཞེས་པ་ལ་སེར་པོ་ནི་སེར་སྐྱའི་ཕྱིར་ རོ། ། གྱེན་ནི་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་ན། སེར་གྱེན་འཁྱིལ་ནི་ཉི་མའོ། ། སྐྲ་ཞེས་པ་ནི། ཀ་བདེ་བ་ལ་དེའི་གཙོ་བོ་ནི་མངའ་བདག་སྟེ། བདེ་བ་སྤངས་ན་དེ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཟླ་བའོ། ། དེ་ལྟར་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་ལམ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྐྲ་སེར་གྱེན་འཁྱིལ་རྫི་མའོ། །

If it were not so, it would not possess the nature of emanation and reabsorption. Furthermore, to explain what makes it particularly sublime, it is said: "The color is like blue and the dawn," and so forth. "Blue" refers to black and white. "Dawn" is red; thus, blue and dawn are the three vajras. Moreover, because Nairātmyā makes this appear clearly and individually in such a manner, it is the "light of dawn." How so? It is by way of color, which is determined to be the nature of the two nādas. "Possessing eyes like the bandhūka flower" means that red is the characteristic of passion, and that is the meaning of the "Vajra Body" which is all-pervasive. "Bandhūka" means that which causes to increase; thus, both nādas are the "Vajra Speech." By the sound "ka," it is the "Vajra Mind," and thus it is "bandhūka." In that way, "eyes" are wisdom; that which possesses them is "possessing them." By this, the Blessed One is described as having exactly three eyes. Regarding "yellow hair, curled upward, and eyelashes": "yellow" is because it is pale-yellow. "Upward" means directed upwards; thus, "yellow, upward, and curled" is the sun. "Hair" (keśa) refers to bliss (ka), and its "lord" (īśa) is the Sovereign. By the phrase "if bliss is abandoned, it is not that," it is the moon, which is the nature of bodhicitta. Thus, the path which possesses the nature of the moon and the sun is "yellow hair, curled upward, and eyelashes."

དེ་བས་ན་ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་འཁོར་ལོ་དང་རྣ་རྒྱན་དང་མགུལ་གདུབ་དང་ལག་གདུབ་དང་སྐེ་རགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ཉིད་གསུངས་པ། ། འཁོར་ལོ་རྣ་ཆ་ནོར་བུ་དང་། ལག་གདུབ་དང་ནི་སྐེ་རགས་ཉིད། ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ནི་རྣམ་དག་པ། ། ཞེས་པ་སྟེ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྐུ་གསུམ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རྣམ་པར་དག་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་ཅིས་ཁྱད་པར་ དུ་འཕགས་པ་གསུངས་པ། སྡང་མིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྡང་བ་ནི་གདུལ་བྱ་སྟེ། གདུག་པའི་ཡུལ་དང་དབང་པོས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་འདི་རྣམས་གདུལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ རང་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་དེས་ན་གདུག་པའོ། ། མིག་ཅེས་པ་ནི་ལྟ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྡང་མིག་གོ། ། ཡང་ན་སྡང་བ་ནི་ཁྲོ་བོའི་བདག་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མིག་ནི་ལྟ་བའི་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། དེའི་རང་བཞིན་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་ པའི་ཕྱིར་སྡང་མིག་ཡིན་ནོ། ། བརྒྱད་གཉིས་ལོའི་ཚུལ་ནི། བརྒྱད་གཉིས་ནི་བཅུ་དྲུག་གོ། ། ལོ་ནི་ལོ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་བརྒྱད་པོ་ཉིས་འགྱུར་བཅུ་དྲུག་སྟེ་འདིའི་ཆ་བྱད་ཀྱི་ཚུལ་གང་གི་རང་བཞིན་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །

Therefore, the meaning is that the five mudrās, which are the nature of the five tathāgatas—the essence of the five wisdoms such as the mirror-like wisdom—are adorned with the wheel, earrings, necklace, bracelets, and girdle, and are thus called the "essence of the five wisdoms." Regarding this, it is said: "The wheel, earrings, jewel, bracelets, and girdle are the complete purity of the five buddhas." This means that the Vajradhara, who is the purity of the five wisdoms, the four great elements, and the three kāyas of method and insight. Furthermore, to explain what makes him particularly sublime, it says "wrathful eyes." "Wrathful" refers to those to be subdued; it refers to the subduing of the afflictions, secondary afflictions, and conceptual thoughts that are empowered by the objects and faculties of the wicked. Because he transforms them into the nature of the utterly pure dharmadhātu, he is "wrathful." "Eyes" refers to the wisdom of vision. Because he is of such a nature, he is "wrathful-eyed." Alternatively, "wrathful" is the nature of the wrathful deities, the conventional truth; "eyes" is the wisdom of vision, the ultimate truth. Because both of these natures are inseparable, he is "wrathful-eyed." As for the "manner of sixteen years": "sixteen" is two times eight. "Years" refers to the years, which are the nature of bodhicitta. Thus, the sixteen are the doubling of the eight. One is so called because the nature of that [bodhicitta] exists in the manner of that [ornament].

འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་ འཁོར་དང་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་མཚན་མ་གསུངས་པ། གཡོན་ན་རྡོ་རྗེ་ཐོད་པ་དང་། གཡོན་པ་ནས་ཀྱང་ཁ་ཊྭཱཾ་ག། ཞེས་པ་ནི། ཕྱག་གཡོན་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་ བཞིན་ཨཱ་ལིའི་ནཱ་དའི་རང་བཞིན་གྱི་ཟླ་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཐོད་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་ཡང་ཐོད་པ་ནི། ཀ་ནི་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་སྐྱོད་པར་བྱེད་པས་ན་ཐོད་པའོ། ། གཡོན་པ་ནས་ཀྱང་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ཞེས་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ཡི་གཟུགས། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། ། བདག་ མེད་མ་ལ་སོགས་པ་བཅོ་ལྔའི་མཁའ་འགྲོ་མ་ལེ་སོགས་བཅོ་ལྔའི་ཆའི་བདག་ཉིད་དེས་གཡོན་པ་ཉིད་ཟླ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན། ། གཡོན་པ་ནས་ཀྱང་ཁ་ཊྭཱཾ་ག། ཞེས་པ་ནི། ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ནི་བསྟན་ཟིན་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་གཡོན་པ་ནས་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ཏེ། བ་རྣམ་པར་སྣང་ མཛད་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། ཨ་ནི་ནཱ་ད་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། མ་ལྔ་པ་བསྡུ་བ་མི་བསྐྱོད་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཡིན་ཏེ་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཡས་ན་རྡོ་རྗེ་ནག་པོ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་གཡས་ནི་ཉི་མའོ། ། རྡོ་རྗེ་ནག་པོ་ཞེས་པ་ནི་ནག་པོས་བསྲབས་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སྟེ། མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ནག་པོ་ཡིན་པས། གཡས་དང་གཡོན་པ་དག་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དག་གི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ངོ་། ། གང་གསུངས་པ། ཡི་གེ་ལས་བྱུང་གོང་བུ་ལ། ། ཧཱུཾ་ཕཊ་རྣམ་པ་འདོད་མི་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ཏེ།

This means that he is a Vajradhara who is without the maṇḍala of wisdom and the maṇḍala of samaya. Regarding the signs of one who has become such, it is said: "In the left, a vajra and skull-cup, and from the left, also a khaṭvāṅga." This refers to the left hand; it is the moon, which is the nature of the bodhicitta that is the essence of the five wisdoms, and the nature of the nāda of the vowels (āli). As for the "vajra and skull-cup," the vajra is the bodhicitta. Furthermore, the skull-cup is so called because it moves (ka) the wisdom of bliss. Regarding "and from the left, also a khaṭvāṅga," this is according to the words: "The khaṭvāṅga is the form of insight." Because she is the nature of the fifteen ḍākinīs, such as Nairātmyā and the others, who are the fifteen lunar phases, the left side itself is the moon. Alternatively, "and from the left, also a khaṭvāṅga" means that the khaṭvāṅga has already been explained. Furthermore, from the left, the three vajras are inseparable: the syllable va is Vairocana, the Body Vajra; the syllable a is the nāda, the Speech Vajra; and the fifth, the syllable ma, is Akṣobhya, the Mind Vajra, because they are indivisible. "In the right, a black vajra" means that the right is the sun. "Black vajra" means that because it is refined by the black [syllable], it is a vajra; since it is a black vajra because it is indivisible, the right and left are the syllable hūṃ of method and insight. As it is said: "In the mass arising from the syllable, one should not desire the forms of hūṃ and phaṭ." This is according to those words.

ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ས་བོན་ནོ། ། དེ་བས་ན་ཡི་གེ་ཕཊ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་མི་བཞེད་པ་ཁོ་ན་ ཡིན་ནོ། ། འདི་གཉིས་ཐ་མི་དད་པ་གང་བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་ནཱ་དའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་ཡོངས་བསྐོར་ནས། དུར་ཁྲོད་དུ་ནི་མགོན་པོ་རོལ། ། ཞེས་པ་ནི། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་དོན་གསལ་པོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱེད་དེ། དབུགས་རྒྱུ་ཞེས་པ་ནི། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་དེས་དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་བྱེད་པའོ། ། རིགས་པ་འདིས་གཉི་ག་ཐ་མི་དད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་དུར་ཁྲོད་ཅེས་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། འདིར་རོལ་པ་ནི་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བཞུགས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་ཡོངས་བསྐོར་ནས། ། ཞེས་ པ་ནི། ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་མགོན་པོ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་བླ་མ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་གཉིས་པ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཕྱག་བཞི་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བདུད་བཞི་ལས་ རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ། བདུད་བཞི་ལ་ཕུང་པོའི་བདུད་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཡུལ་དང་དབང་པོ་རྣམས་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་འཇུག་པ་ཡིན་ པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ལྷའི་བུའི་བདུད་ནི། ལྷ་ནི་མཛེས་པར་རོལ་པས་ན་ལྷ་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །

The syllable Hūṃ itself is the seed of method and insight. Therefore, it is precisely because the syllable Phaṭ is not intended to be a distinguishing feature. The meaning is that these two are inseparable, having the nature of the nāda which is the essence of what is expressed. Regarding that, it is said: "Surrounded by the eight yoginīs, the Protector sports in the charnel ground." As for the term "charnel ground," the Blessed One himself has clarified its meaning: "the movement of breath" refers to the inhalation and exhalation of the nāda consisting of the āli and kāli. By this reasoning, the yoga in which both are inseparable is explicitly designated as the "charnel ground." Here, "sports" means to abide in the manner of emanation. "Surrounded by the eight yoginīs" means they abide in the manner of the pervaded and the pervader. That very one is the Protector, meaning the Guru of the three worlds. Thus, the two-armed form taught as the inseparability of method and insight is Vajradhara himself. If one asks, "What is the four-armed form like?" it is the purity of being completely victorious over the four Māras. Regarding the four Māras: the Māra of the aggregates is the nature of the five aggregates, such as form and so forth. The Māra of afflictions consists of the afflictions themselves, as well as the engagement in the clinging to subject and object regarding objects and the sense faculties; thus, it is the nature of the primary and secondary afflictions and conceptualization. The Māra of the son of the gods: "god" (deva) refers to the consciousness, because it sports in a beautiful manner.

དེའི་བུ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་རྣམས་ནི་དེ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ལྷའི་བུ་སྟེ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། འཆི་ བདག་གི་བདུད་ནི་འཆི་བདག་གི་གཤིན་རྗེ་འཇིག་པའོ། ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ཡང་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འགོག་པའི་རང་བཞིན་ཡང་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ བདུད་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་བདུད་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བས་མ་ལུས་པར་རྒྱལ་བའོ། ། དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པ་ནི། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ལས་འདས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་གོང་དུ་བསྟན་པའི་གཟུགས་དང་སྐུ་མདོག་ དང་ཧཱུཾ་ལས་བྱུང་བའོ། ། ཕྱག་མཚན་ཡང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཁྱད་པར་གསུངས་པ། ཕྱག་གཡོན་གྱི་དང་པོ་ན་སྐྱེས་པའི་ཐོད་པ་དང་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ཁྲག་གིས་བཀང་བ་ཞེས་པ་ལ་ཕྱག་གཡོན་གྱི་དང་པོ་ན་སྐྱེས་པའི་ཐོད་པ་ཞེས་པ་ནི། དང་པོ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ དེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཡོན་ནི་ཟླ་བའོ། ། དེ་ཡང་ཕྱག་ནི་དགའ་བ་བཞི་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བདག་ཉིད་ངེས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཐོད་པ་ནི་མིའི་ཐོད་པ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ཁྲག་གིས་བཀང་བ་ཞེས་པ་ནི། མཛེས་ པས་ནི་ལྷ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། ལྷ་མ་ཡིན་ནི་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཁྲག་ནི་འདོད་ཆགས་ཏེ་དེ་རྣམས་ལ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །

Its "sons" are the objects and the sense faculties, which are "sons of the gods" because they produce that [consciousness]; they are the objects, the faculties, and consciousness. The "Māra of the Lord of Death" is the destruction by the Lord of Death, Yama. Furthermore, the experience of pleasure and so forth produced by the objects, the faculties, and the cognitions is itself Māra, because its nature is characterized by attachment to the cessation of those objects, faculties, and cognitions. Thus, by being victorious over these four Māras, he is "victorious without exception." Regarding his "purification," the meaning is that he is the Vajradhara who has transcended the characteristics of experiencing the aspects of pleasure and so forth. Moreover, his form, color, and the emergence from the syllable HŪṂ are as previously explained. His hand symbols also have the same characteristics without distinction. Regarding the specific description: "In the first left hand is a skull-cup filled with the blood of gods and asuras." Here, "first" refers to non-duality, because it is the nature that gathers all ḍākinīs. "Left" refers to the moon. Furthermore, the hand is certain to be the nature of enjoying the four joys. Therefore, the skull-cup is a human skull, which is the wisdom of the Vajradhara. Regarding "filled with the blood of gods and asuras": the "gods" are the five aggregates, such as form and so forth, because they are beautiful. The "asuras" are the objects. Their "blood" is desire, which is the characteristic of attachment to those [objects].

དེས་བཀང་བ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། དང་པོའི་གཡས་ཀྱི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ ཞེས་པ་ནི་གཡས་པ་ཉི་མའོ། ། དེ་ཡང་ཕྱག་སྟེ་ཁམས་གསུམ་ལ་འཁྱུད་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དང་པོ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི། མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཕྱག་ལྷག་མ་དག་གིས་ཞེས་པ་ནི་གཡས་དང་གཡོན་པའི་ཕྱག་གཉིས་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དག་འདྲེས་པའི་དངོས་ པོའོ། ། ལྷག་མ་ཉིད་ནི་ལྷག་མས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ལ་འཁྱུད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཁྱུད་པའི་ཕྱག་ཅེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། དེ་གསུངས་པ། ། ཤེས་རབ་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་ནི། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། ཞེས་པ་ནི་བདག་མེད་མ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་ཐ་མི་ དད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཕྱག་བཞི་པ་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱག་དྲུག་པ་ཞེས་པ་ནི། ཕྱག་དྲུག་པ་ཞལ་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ནི་བསྡུ་བའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ཡང་ཞལ་གསུམ་ནི་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཡོན་པ་དམར་བ་ཞེས་པ་ནི་གཡོན་པ་ཟླ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ དམར་པོ་ཉི་མ་སྟེ་གཉི་ག་ཐ་མི་དད་པའོ། ། གཡས་ཉི་མ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཟླ་བའོ། ། དེ་ཡང་སྐྱ་རེངས་ཀྱི་འོད་དེ་ཨ་བདག་མེད་མ་ཡིན་ལ་དེའི་ཚུལ་གྱིས་འཛིན་པས་ན་སྐྱ་རེངས་སོ། ། འདིས་ཀུན་དུ་སྣང་ཞིང་སོ་སོར་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་སྐྱ་རེངས་སོ། ། དེ་ཡང་དང་པོ་ནི་གཉིས་སུ་ མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་སྔོན་པོ་སྟེ་དཀར་པོ་དང་ནག་པོའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་གཅེར་བུ་སྟེ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །

That which is "filled" by it abides in the manner of its own nature being projected. Regarding the phrase "the vajra in the first right hand," the right is the sun. That, moreover, is the hand, the nature of which is to embrace the three realms. "First" means non-dual. In that context, "vajra" refers to indivisible wisdom. Regarding the phrase "with the remaining hands," the two hands, right and left, are the entity of the union of the moon and the sun. "Remaining" itself is because the remaining [hands] also embrace insight. The "embracing hand" is non-dual wisdom. As it is said: "The wisdom Vajravārāhī is the form of the Blessed One." This means that Nairātmyā is inseparable from the Vajra-holder. This is the four-armed Hevajra. Regarding the phrase "six-armed," the six—such as "six-armed, three-faced," and so forth—are the aspects of the summary. Furthermore, the three faces are the nature of the three bodies. "The left is red" means the left is the moon. That itself is red, the sun; both are inseparable. The right is the sun, and that itself is the moon. Furthermore, the light of the dawn is the self, Nairātmyā; because it is held in that manner, it is "dawn." Because it illuminates everywhere and makes each thing distinct, it is "dawn." Furthermore, "first" is non-dual. That itself is blue, the nature of which is white and black. That itself is naked, the nature of which is without obscuration.

གོང་དུ་བརྗོད་པའི་སྐུ་མདོག་དང་གཟུགས་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གི་རང་བཞིན་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཕྱག་རྣམས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྣམས་ནི་བསྡུ་བའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། གང་ཞེ་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གོ། ། འདིས་ནི་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཕྱག་གཡོན་གྱི་དང་པོ་ན་རྩེ་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ནི། གཡོན་པ་ནི་ཟླ་བའོ། ། ཕྱག་ནི་ཉི་མ་སྟེ་འཁྱུད་ནས་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་གཉི་ག་ཡང་དང་པོ་སྟེ། གཉིས་མེད་པས་གཡོན་གྱི་ཕྱག་དང་པོའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྩེ་གསུམ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་(ཏེ་,སྟེ་)སྐུ་གསུང་ཐུགས་སོ། ། ཕྱག་གཡས་ཀྱི་དང་པོ་ན་ཞེས་པ་ལ་གཡས་ནི་ཉི་མའོ། ། ཕྱག་ནི་བཤད་ཟིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དང་པོར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ཀུན་དུ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ། ཉི་མ་ཡང་བདག་མེད་མ་ཡིན་པས་གཡས་ཀྱི་ཕྱག་དང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ཐ་མི་དད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་སྐུ་ རྡོ་རྗེ་སྟེ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཕྱག་གཡོན་གྱི་གཉིས་པ་ན་དྲིལ་བུ་ཞེས་པ་ནི་གཡོན་པ་ཟླ་བའོ། ། གཉིས་པ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། དེ་ཡང་བསྡུ་བའི་རྣམ་པས་ཕྱག་གོ། ། དེ་ལ་དྲིལ་བུ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ལ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གསུང་རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་པའོ། ། ཕྱག་ གཡས་ཀྱི་གཉིས་པ་ན་གྲི་གུག་ཅེས་པ་ལ་གཡས་ནི་ཉི་མའོ། ། དེའི་གཉིས་པ་ནི་ཟླ་བའོ། །

The "body color and form" mentioned above means that the Blessed One is the very nature of the syllable HŪṂ. The statement "the hands are the purity of the perfections" means that the hands are the purity of the means of attraction (saṃgraha). What are they? They are the six perfections, such as generosity and so forth. This signifies that the Blessed One is the nature of emanation and withdrawal. Regarding "the first left hand holds a trident": the left is the moon, and the hand is the sun, because they are embraced and enjoyed together. Both of these are the "first," and because they are non-dual, it is the first left hand. Therefore, the trident is the three vajras: body, speech, and mind. Regarding "the first right hand": the right is the sun, and the hand has the meaning already explained. First, Vairocana is the Body Vajra, characterized by universal manifestation, the nature of conventional truth, Vajradhara; and since the sun is also Nairātmyā, the right hand and the conventional and ultimate truths are inseparable. The vajra is the Body Vajra, the indivisible primordial wisdom (jñāna). Regarding "the second left hand holds a bell": the left is the moon, and the second is Ratnasambhava. Furthermore, the hand is in the form of withdrawal. In that regard, the "bell" is the indivisible Speech Vajra, the nature of both the vowels (āli) and consonants (kāli). Regarding "the second right hand holds a curved knife": the right is the sun, and its second is the moon.

དེ་ལྟར་གཡས་གཉིས་པའི་ཕྱག་དེ་དག་འདྲེས་པའི་དངོས་པོ་གྲི་གུག་སྟེ་མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པས་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཕྱག་ལྷག་མ་དག་གིས་རྡོ་རྗེ་ལུ་གུ་རྒྱུད་ མ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་པ་ལ་ལྷག་མ་ནི་མ་ལུས་པར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ་ལྷག་མ་ཉིད་དོ། ། དེ་དག་གིས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པ་གང་ཡིན་པས་ལྷག་མ་ཕྱག་གཉིས་པའོ། ། དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་ལུ་གུ་རྒྱུད་མ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལུ་གུ་རྒྱུད་ མའི་སྒྲའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། དེ་ལ་ལུ་གུ་རྒྱུད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཕན་ཚུན་ཐ་མི་དད་པར་འཆིང་བས་རྡོ་རྗེའོ། ། ལུ་གུ་རྒྱུད་དེ་བདག་མེད་མ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི། མཚུངས་པར་ཐ་མི་དད་པའི་རང་བཞིན་དུ་འཇུག་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ནའོ། ། དེ་ཉིད་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་སྟེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དག་ཅུང་ཟད་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གཡས་དང་གཡོན་པ་ན་གྲི་གུག་དང་ཐོད་པ་ཞེས་པ་ནི། གཡས་པ་ནི་ཉི་མ་ཆ་མེད་པའོ། ། གཡོན་ནི་ཟླ་བ་ཆ་དང་བཅས་པའོ། ། ཆ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཆ་དང་བཅས་ཏེ་ རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ནའོ། ། གྲི་གུག་དང་ཐོད་པ་ནི་གྲི་གུག་བདག་མེད་མའོ། ། ཐོད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། གཉི་ག་ཐ་མི་དད་པས་ན་གཅིག་གི་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རོ་མནན་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྒྲས་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་ནི་ དེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རོ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །

Thus, the two right hands hold a curved knife (kartṛkā), which is the indivisible wisdom of the Mind-Vajra (cittavajra) because it severs all ignorance. Regarding the phrase "entering into union with Vajra-Latā" (vajra-lu-gu-rgyud-ma) with the remaining hands: "remaining" (lhag-ma) refers to the coemergent (sahaja) state in which the three vajras are entirely indivisible; it is precisely that which remains. These two remaining hands represent the inseparability of method and insight. In this context, "entering into union with Vajra-Latā" refers to Vajradhara, who is the essence of the "Latā" (Chain/Cord). He is called "Vajra" because he binds [the two] together in mutual inseparability through the nature of the "Latā." His entering into union with Nairātmyā is the authentic wisdom that enters into a state of equal and indivisible nature; it is for that reason [the deity is so described]. The Blessed One is just as that wisdom is; the meaning is that method and insight are not even slightly separate. Regarding the "curved knife and skull-cup in the right and left [hands]": the right is the partless sun, and the left is the moon with its parts. Because that which is partless is itself endowed with parts, it is for that reason [so described]. The curved knife is Nairātmyā, and the skull-cup is Vajradhara. Since both are indivisible, they are expressed in the singular. He tramples upon the corpse that is the nature of the three realms. Here, the term "three realms" refers to the three vajras. That which is of their nature is their very essence. The "corpse" (ro) is the nature of all phenomena (dharma).

མནན་པ་ནི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་གཅིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་པའི་དོན་ཏོ། ། ལྷའི་ལེའུ་གསུམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཕྱིར་ལུས་སུ་བྱུང་བས་ན། ། ལྷ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པར་བརྗོད། ། ཅེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ལྷ་ནི་ནཱ་ ད་ཞོན་པའི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཡང་གོས་ནི་འགེབས་པའོ། ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་ལྷའི་ལེའུའོ། ། དེ་ཡང་གསུམ་པ་ནི་གསུམ་པོ་རྣམས་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྣམས་མདོག་དང་ཕྱག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཡང་ས་བོན་ལས་བྱུང་བ་ ཡིན་པས་སྔགས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟེ། བཞི་པ་ལ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དགོད། ། ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་འདི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་གསུམ་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་ལས་ནཱ་ད་འབྱུང་། ། ནཱ་ད་ལས་ནི་སྐུ་འབྱུང་སྟེ། ། དེ་ལྟར་སྐུ་དང་ནཱ་ད་དག། རྣམ་པར་ཤེས་དང་གཉིས་མེད་གསུམ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནཱ་ད་བསྐྱེད། ། དེས་ཀྱང་སྐུ་ནི་རྣམ་པར་སྤྲུལ། ། གཉི་ག་སྤྲུལ་པར་འགྲུབ་པ་ནའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སུ་ཡིས་སྤྲུལ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འོད་གསལ་ཕྱིར། ། དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས། ། དེ་ཡིས་ཀྱང་ནི་བསྐྱེད་པ་གང་། ། དེ་ལ་སྐྱེས་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད། ། དེ་ཕྱིར་ནཱ་ད་དང་ནི་སྐུ། ། གཉིས་པོ་འདི་ནི་བསྐྱེད་པ་མེད། ། གཉི་ག་མ་སྐྱེས་པར་གྲུབ་པས། ། མ་སྐྱེས་པ་ནི་བདེན་པར་བརྗོད། ། དེ་ལྟར་འགྲོ་ཀུན་མ་སྐྱེས་པ། ། རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་འོད་གསལ་ལོ། ། མ་རིག་གདུང་བའི་ སེམས་ཀྱིས་ནི། ། བསྐྱེད་པ་རུ་ནི་ཡོངས་སུ་བཏགས། །

"Suppression" (mnan pa) means to abide in the manner of a single pervader. Regarding the phrase "The third chapter on the deity": it is by the words, "Because it arises from the body, it is explicitly called 'deity' (lha)." The deity is the nāda of the Vajra Mind. Furthermore, "clothing" (gos) means to cover. Because it takes up and holds that, it is the "Chapter on the Deity." Furthermore, the "third" refers to the third [chapter], which is the Vajra Body in the form of the colors, hands, and shapes of the perfected Body, Speech, and Mind. Since that also arises from a seed-syllable, it is of the nature of mantra; this is by the words, "In the fourth, one should arrange the syllables." Because it has become the very nature of wisdom, this is the third section consisting of the three stages. From consciousness, nāda arises; from nāda, the Body arises. Thus, the Body and nāda, along with consciousness, are the three non-dualities. Consciousness generates nāda, and by that, the Body is emanated. When both are accomplished as emanations, [one asks]: "By whom is consciousness emanated?" Because consciousness is luminosity (prabhāsvara), it is by nature unarisen. How can that which is generated by it be called "arisen"? Therefore, both nāda and the Body are without generation. Since both are established as unarisen, the unarisen is called the truth. Thus, all beings are unarisen and luminous by their very nature. By the mind afflicted by ignorance, they are conceptually imputed as "generated."

དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་ཕྱིར་འདི། ། གཙོ་བོ་ཆེན་པོ་ཐུགས་རྗེས་བཞུགས། ། དགྱེས་རྡོར་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པ། ། དག་པ་ལ་ནི་བསྟན་པ་ཡིན། ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཐུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ནག་པོ་ཆེན་པོ། ཕྱག་གཉིས་པ་ཡེ་ཤེས་ ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཤེས་རབ་མ་དང་བྲལ་བའོ། ། ཕྱག་བཞི་པ་ནི། སྔོན་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། གནག་པའི་ཕྱིར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། ཕྱག་དྲུག་པ་ནི་སྔོ་དང་སྐྱ་རེངས་ཏེ། སྔོན་པོ་ནི་དཀར་ཞིང་གནག་པའོ། ། སྐྱ་རེངས་ནི་དམར་བའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐ་ མི་དད་པའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕྱག་དྲུག་པའོ། ། ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པ་ནི། གནག་པ་དང་། དམར་བ་དང་། དཀར་བའི་ཞལ་གསུམ་གྱིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། འདྲེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པའོ། ། ལྷག་མའི་ཞལ་ནི་བུང་བ་མཚུངས། ། ཞེས་པ་ ན་དགའ་བ་བཞིའི་དབྱེ་བས་ཞལ་བརྒྱད་དོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པས་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱག་གཉིས་པ་དང་། ཕྱག་བཞི་པ་དང་། ཕྱག་དྲུག་པ་དང་། ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པ་ཧེ་རུ་ཀ་བཞི་པོ་འདི་བླ་མ་ལས་ཀྱང་བླ་མར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དམ་ ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དབྱེར་མེད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། རིམ་པར་ཕྱེ་བ་གསུམ་པའོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་པར་བཤད་པ། རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་ལས་ལྷའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་ལེའུ་གསུམ་པའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ གསུམ་གྱི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་རྣམས་དབྱེར་མེད་པ་བཞི་པ་དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའི་བཤད་པ་གསུངས་པ། ཀུན་ནས་དབང་བས་དབང་བསྐུར་བ་སྟེ།

Because that very [nature] is completely pure, the Great Lord dwells there out of compassion. He is the indivisibility of the two Hevajras, and is taught for the sake of purity. Therefore, the purity of the mind is Mahākāla, the two-armed one, who possesses the nature of the five wisdoms and is inseparable from the consort. The four-armed one is blue, white, and black, representing the indivisibility of method and wisdom. The six-armed one is blue and dawn-colored; "blue" is white and black, and "dawn" is red, thus representing the three vajras as inseparable method and wisdom. The sixteen-armed one has three faces—black, red, and white—which are the three vajras. Their blending is the indivisibility of the three vajras. "The remaining faces are like bees" refers to the eight faces through the division of the four joys. Through the purity of method and wisdom, there are sixteen arms. These four Herukas—the two-armed, four-armed, six-armed, and sixteen-armed—should be viewed as the indivisibility of the wisdom maṇḍala and the commitment maṇḍala, even more so than the guru. This is the third chapter. This is the third chapter, the section on the deities, from the Extremely Clear Union: An Explanation of Hevajra. Thus, having taught the three vajras through the three sections on the Vajra family and so forth, now the explanation of the fourth section, the empowerment, which is their indivisibility, is spoken: "Empowerment is the conferral of empowerment from all sides."

དྲི་མ་མེད་པར་བྱེད་ཅིང་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ལྷ་ཞེས་བྱ་བས་ དབང་བསྐུར་བས་ན་ལྷ་དབང་བསྐུར་བ་སྟེ། དེ་ཡང་གོས་ནི་འགེབས་པའོ། ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་ལྷ་དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། དེ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བའོ། ། རང་གི་སྙིང་གར་རང་གི་ས་བོན་ལས་འོད་ཟེར་ནག་པོ་ལྕགས་ཀྱུའི་རྣམ་ པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཕྱུང་ནས་དེས་ཁམས་གསུམ་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྤྱན་དྲངས་ནས་མ་མོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མཆོད་ནས་རྗེས་སུ་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་རང་གི་སྙིང་གར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དམ་ཚིག་གི་ དཀྱིལ་འཁོར་ཐ་མི་དད་པའི་ལྷའི་ཐུགས་ཀར་རོ། ། རང་གི་ས་བོན་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གི་ས་བོན་ནོ། ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རྡོ་རྗེ་དེའི་ལྟེ་བའི་ནང་ལས་སོ། ། འོད་ཟེར་ནག་པོའི་ལྕགས་ཀྱུ་ཕྱུང་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་ནས་སོ། ། ལྕགས་ཀྱུའི་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི། མཚོན་ པར་བྱ་བ་རྣམས་མཛུབ་མོ་ལྟ་བུས་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། ཁམས་གསུམ་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྤྱན་དྲངས་ལ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱན་དྲངས་ནས་སོ། ། མ་མོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་ཀྱིས་སོ། ། ཡང་དག་པར་མཆོད་ནས་ནི། པི་ཝཾ་དང་གླིང་བུ་ ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མཆོད་པ་བྱས་ནས། ཕྱིས་རྗེས་སུ་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱ་བ་ནི་གསོལ་བ་གདབ་པའོ། ། ཡང་ན་རང་གི་སྙིང་ག་ཞེས་པ་ནི་བསྡུས་ནས་སྙིང་གར་འགུགས་པ་ནི། ཡོ་གི་ཞེ་སྡང་བདག་ཉིད་འགྱུར། །

This is the meaning of the phrase: "it makes stainless and is utterly pure, free from obscuration." Regarding the term "deity," because empowerment is bestowed, it is called "deity empowerment." Furthermore, "clothing" means to cover. Because one takes up and maintains that, it is the "section on the stages of deity empowerment." The phrase "it shall be explained" means it shall be taught. From the seed syllable at one's own heart, black light rays in the form of hooks are emitted. Having invited all the Buddhas residing in the three realms with those rays, one should make offerings with the eight mātṛ goddesses and then offer a supplication. Regarding the phrase "at one's own heart": this refers to the heart of the deity in whom the wisdom maṇḍala and the samaya maṇḍala are inseparable. "One's own seed syllable" refers to the seed syllable HŪṂ. From the transformation of that, it is from within the hub of the vajra. "Having emitted black light rays in the form of hooks" means having projected them. "In the form of hooks" means in the manner of pointing with a finger to indicate the objects to be symbolized. "Having invited all the Buddhas residing in the three realms" means having summoned them. "With the eight mātṛs" means with the eight yoginīs. "Having made offerings" means having performed the offerings with the lute, the flute, and so forth. "Then one should offer a supplication" refers to the act of supplicating. Alternatively, "at one's own heart" refers to summoning [the deities] into the heart in a condensed manner: "The yogin becomes the nature of hatred."

ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རང་བཞིན་དུ་ བསྐྱེད་པའི་ལྷའི་ཐུགས་ཀར་རོ། ། རང་གི་ས་བོན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ལས་སོ། ། འོད་ཟེར་ནག་པོ་ཕྱུང་ནས་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་འོད་གསལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྤྲོས་ནས་སོ། ། དེས་ལྕགས་ཀྱུའི་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ། ཨ་ནི་ཡི་ གེ་ཨ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་ཨཾ་གི་བར་གྱི་བཅོ་ལྔ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། དེ་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་ན་ལྕགས་ཀྱུའོ། ། དེ་ཡང་ཡི་གེ་ཨ་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་དུའོ། ། དེས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མ་ཐ་མི་དད་པས་སོ། ། ཁམས་གསུམ་དུ་བཞུགས་པ་ ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཐ་མི་དད་པས་སོ། ། དེ་བཞུགས་པ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའོ། ། སྤྱན་དྲངས་པ་ནི་བསྡུ་བའོ། ། མ་མོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ནི་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་ཡུལ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། རི་ ཁྲོད་མ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་མ་ལྟ་བུའོ། ། གཟུང་བར་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དམིགས་པ་ལས་སོ། ། གཉི་ག་ཡང་ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་ནས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མཆོད་ནས་ནི་ཡང་དག་པར་མཆོད་པ་བྱས་པ་སྟེ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དག་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་བཟློག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་དག་པའི་མཆོད་པ་ཡིན་ནོ། ། རྗེས་སུ་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ། རྗེས་ནི་འདྲ་བའོ། །

By this, [it refers to] the heart of the deity generated in the nature of Akṣobhya. "From one's own seed-syllable" means from the Vajradhara whose nature is the syllable HŪṂ. "Emitting black light rays" means having radiated the wisdom of clear light (ābhāsvara) in the nature of Akṣobhya. Regarding "in the form of a hook": the fifteen [vowels] from the letter A up to the letter AṂ are the Ḍākinīs. Because they internalize and realize these, they are "hooks." Furthermore, the letter A is in the nature of Nairātmyā. "By that" means because Vajradhara and Nairātmyā are inseparable. "Residing in the three realms" means because body, speech, and mind are inseparable. Their "residing" is their abiding in the identity of that. "Buddhas" refers to the five Tathāgatas, who are the identity of the five wisdoms. "Invited" means gathered. Regarding the "eight Mātṛs": the five beginning with Gaurī are the five objects. The three beginning with Śavarī are the three vajras. Since these also produce [the result], they are like "mothers." Because of the apprehension of clinging to the apprehended, there is the apprehender from the object. When both have become the purity of the deity, they become non-obscured. "Having perfectly offered" means having performed the perfect offering; turning away from clinging to the sense faculties and objects is what is called "perfect offering." Regarding "one should make a subsequent supplication": "subsequent" means similar.

འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གསོལ་བ་གདབ་པ་ སྟེ་མགོན་པོའི་རང་བཞིན་རྣམས་སུ་བྱེད་དོ། ། འདིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། གསོལ་བ་གདབ་པ་དེ་གང་ཡིན་གསུངས་པ། ཨོཾ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཏུ་མཱཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ ཀྱི་སྐུར་བདག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཛད་དུ་གསོལ་ཅིག་པའོ། ། ཡང་ན་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཏུ་མཱཾ་ཞེས་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའོ། ། སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་མཱཾ་ཀུ་རུ་པཾ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཐ་མི་དད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་དེ་ རྣམས་ཧེ་རུ་ཀའི་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བདུད་རྩི་ལྔས་གང་བའི་བུམ་པ་ལྔས་དབང་བསྐུར་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ཧེ་རུ་ཀའི་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་ཏེ། ལྷ་གང་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ལྷ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ གཟུགས་ཀྱིས་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བདུད་རྩི་ལྔས་གང་བའི་བུམ་པས་དབང་བསྐུར་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྲུས་གསོལ་བའོ། ། ཡང་ན་སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི། མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ སོ། ། ཧེ་རུ་ཀའི་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་བདུད་རྩི་ལྔས་གང་བ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དེས་སོ། ། དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །

Because of their similarity, the supplication is made, whereby one is transformed into the natures of the Protectors. By this, the Tathāgatas and the ḍākinīs are inseparable. As for what that supplication is, it is said: oṃ abhiṣiñcatu māṃ sarvatathāgata. This means: "May all the Tathāgatas act so that I may become the Dharmakāya, which is utterly pure in every respect." Alternatively, abhiṣiñcatu māṃ means "to attain unobscured wisdom." Sarvatathāgatā māṃ kuru paṃ means "make me the Vajradhara who is indivisible from all the Tathāgatas." Regarding the statement, "Those Buddhas, in the form of Heruka, should confer empowerment with five vases filled with the five nectars that are the nature of the five Tathāgatas," the phrase "in the form of Heruka" is merely an illustration; the intention is that one should visualize them in the form of whichever deity is to be meditated upon. "Empowerment with five vases filled with the five nectars that are the nature of the five Tathāgatas" refers to the ritual bathing. Alternatively, "by those Buddhas" means by the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. "In the form of Heruka" means the nature of non-duality. That very [nature] is filled with the five nectars, which is the nature of the five wisdoms. That itself is the five Tathāgatas.

བུམ་པ་དེས་ཞེས་པ་ལ་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དགྱེས་པར་རོལ་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ དེ་འདིས་ན་བུམ་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་གཅིག་གི་རང་བཞིན་རྣམས་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། དེས་དབང་བསྐུར་བ་སྟེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པས་ན་འདི་ལྟ་བུའི་དུས་ན་དབང་བསྐུར་བ་སྟེ། ཁྲུས་གསོལ་བར་གྱུར་པའོ། ། སྤྱི་བོར་རང་གི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོར་འགྱུར་རོ། ། འདིས་ནི་ཧེ་རུ་ཀ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་དབང་བསྐུར་བ་ན་ཞེས་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་སྐྱེད་པར་གྱུར་པ་ནའོ། ། མེ་ཏོག་གི་ཆར་འབབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་མེ་ཏོག་ནི་ཁྲག་གོ། ། ཆར་འབབ་པ་ནི་ཁུ་བས་མེ་ཏོག་གི་ཆར་འབབ་པར་འགྱུར་རོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྟོག་པས་ སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འབྱུང་ངོ་། ། རྔའི་སྒྲ་གྲག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་རྔའི་སྒྲ་སྨོས་པས་ནཱ་ད་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་རང་བཞིན་གྱི་ནཱ་ད་སྟེང་དུ་འཇུག་སྟེ་ནཱ་ད་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྤྲོ་བར་གྱུར་པས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་འབྱུང་ངོ་། ། གུར་ཀུམ་གྱི་ཆར་འབབ་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི། གུར་ཀུམ་བདག་མེད་མ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཆར་འབབ་སྟེ་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁུ་བའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པར་གྱུར་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་འབྱུང་ངོ་། ། གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་དང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། སྒྲ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། དྲི་རྡོ་རྗེ་མ་དང་།

Regarding the phrase "by that vase," it is the nature of the fivefold play of delight in the wisdom of bliss; therefore, it is the vase. The five aggregates are the nature of a single wisdom. By means of that, the empowerment is conferred; because one is born into a state of total lack of obscuration, at such a time the empowerment is conferred, which is to say, the ritual bathing is performed. On the crown of the head, one becomes the lord of one's own family. By this, Heruka is perfected. Alternatively, "when the empowerment is conferred" means when one is generated into a state of being without obscuration. Regarding the phrase "a rain of flowers will fall," "flowers" refers to blood. "A rain will fall" means that by means of the seminal fluid, a rain of flowers will fall. Through non-dual realization, the nirmāṇakāya arises. Regarding the phrase "the sound of drums will resound," by mentioning the sound of drums, the nāda that is the nature of the vowels and consonants (āli-kāli) and possesses the nature of the two nādas enters above; because the wisdom of the indivisibility of both nādas is emanated, the saṃbhogakāya arises. Regarding the phrase "a rain of saffron will fall," saffron is Nairātmyā, which is bodhicitta. The rain of the coemergent falls; the seminal fluid is the bodhicitta that is the nature of method. When both have become indivisible, the dharmakāya of bodhicitta arises. Regarding the phrase "one should make offerings with Rūpavajrā and the others," because that nature of method and insight is the indivisibility of the three vajras, there are Rūpavajrā, Śabdavajrā, Gandhavajrā, and so forth.

རོ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་མ་དང་དྲུག་དབྱེར་མེད་པར་ རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། མཆོད་པར་བྱ་བ་རྡོ་རྗེ་གླུ་སྟེ་མི་ཕྱེད་པའི་སྒྲས་སོ། ། སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། མཚན་མ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་ གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དབང་བསྐུར་བ་ན་ཞེས་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེས་འོད་གསལ་བ་བསྐྱེད་པ་ནའོ། ། སྤྱི་བོར་ནི་མགོ་བོར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁུ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རང་གི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་འབྱུང་ངོ་། ། འདིས་ནི་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་འདིས་ནའོ། ། ཧེ་རུ་ཀ་རྫོགས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ནི་རྫོགས་པ་ཉིད་དོ། ། ཧེ་རུ་ཀ་ཞེས་པ་ནི་ཧེ་རུ་ཀའི་སྒྲའི་དོན་ཡང་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཐུན་གསུམ་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམས་ནས་ལངས་ཏེ་ལྷའི་གཟུགས་སུ་གཞག་གོ་ཞེས་པ་ནི་ཐོ་རངས་དང་ཉི་མ་ཕྱེད་དང་དགོངས་ཀའི་དུས་རྣམས་སོ། ། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བསྒོམ་པ་ནི་དམིགས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། བསྒོམས་ ནས་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་བཞག་ནས་སོ། ། ལངས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོ་བས་གནས་པར་འགྱུར་བའོ། ། ཡང་ན་ཐུན་གསུམ་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བསྒོམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཐུན་མཚམས་གསུམ་སྟེ།

Rasavajrā, Sparśavajrā, and Dharmadhātuvajrā—these six are indivisibly perfected. The object of worship is the vajra song, by means of the sound of the indivisible. "By Locanā and the others" means by those whose nature is the four great elements. "Should be taken up" means to make manifest. The very nature of being signless is the maṇḍala. The wisdom of Vajradhara, who is the identity of both, is to be generated. "When the empowerment is conferred" means when the luminosity is generated by that nature which is free from obscuration. "At the crown" means at the head; it is the nature of the bodhicitta fluid. The lord of one's own family, Akṣobhya, arises as the nature of the coemergent. "By this" means by this cause. "The perfection of Heruka" means the state of perfection itself. Regarding the term "Heruka," the meaning of the word Heruka is "free from causes and so forth," and by this, the Blessed One himself is specifically described. Having meditated upon the visualization of the blessing during the three sessions, one arises and remains in the form of the deity. These are the times of dawn, midday, and evening. "The visualization of the blessing" is the meditative absorption upon the object of focus. "Having meditated" means having established [the mind] in the manner of non-duality. "Arising" means remaining with joyful enthusiasm. Alternatively, "the visualization of the blessing during the three sessions" refers to the three intervals of the session.

ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དམ་ཚིག་གི་ དཀྱིལ་འཁོར་དང་། གཉི་གའི་དཀྱིལ་འཁོར་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བསྒོམ་པ་ཞེས་པ་ནི་དབང་བསྐུར་བ་ལ་ཐུག་པས་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའོ། ། བསྒོམས་ནས་ལངས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ལྷའི་གཟུགས་སུ་གཞག་ གོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། གཟུགས་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་དེས་ལྷའི་གཟུགས་སུ་བཞག་པ་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གོ་འཕང་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དབང་གི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་ནས་སྒྲིབ་ པ་མེད་པར་བྱེད་པས་དབང་ངོ་། ། དེ་ཡང་གོས་ནི་སྒྲིབ་པའོ། ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པས་ན་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ། དབང་གི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བཞི་པའོ། ། བཞི་པ་རྫོགས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བས་གསུང་ རྡོ་རྗེ། ལྷའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བས་ཐུགས་རྡོ་རྗེ། དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་བཞི་པའོ། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་རིམ་པས་སོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞིའི་རིམ་པས་གཏུམ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ ཐ་མི་དད་པས་སོ། ། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས་དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་ལེའུ་བཞི་པའོ། ། ། །

The wisdom maṇḍala, the samaya maṇḍala, and the wisdom that is the indivisibility of both maṇḍalas. "Meditation through consecration" refers to the attainment of the unobscured state, which culminates in empowerment. "Having arisen from meditation" has the meaning already explained. "Established in the form of the deity" means that the deity is wisdom, the ultimate truth, and "form" is the conventional truth. That which is the nature of both truths is established as the form of the deity; the meaning is that the state of Vajradhara is to be generated. "The fourth chapter on empowerment" means that it is empowerment because it renders one completely free from obscurations. Furthermore, "clothing" refers to obscurations; because it takes up and holds [the state free of them], it is a "section," specifically the fourth section on the stages of empowerment. The meaning is that the fourth is the nature of the coemergent perfection. Through the section on the Vajra family, it is the Vajra Body; through the section on the mantra, it is the Vajra Speech; through the section on the deity, it is the Vajra Mind; and through the section on the conferral of empowerment, it is the fourth, the indivisibility of the three vajras. Regarding the action mudrā, there is the sequence of joy and so forth. The dharma mudrā is the yoga of inner heat through the sequence of the four cakras. The mahāmudrā is through the non-differentiation of the four mudrās. The samaya mudrā is the manifest awakening of omniscience. This concludes the fourth chapter on the stages of empowerment from the Extensive Commentary on the Clear Union.

ད་ནི་དེ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་སྟེ། བདག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། ལྷའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བདག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། སྔགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། ལྷའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ནི་ལྷའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་བསྟན་ནས་བཞི་པོ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་ཐོགས་ སུ་བར་མ་ཆད་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ངོ་བོ་གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ། གང་དང་གང་གི་ངོ་བོ་དེ་དང་དེའི་ངོ་བོ་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེས་ན་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་། གང་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་། ། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་གང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། མཐོང་བ་ཡང་མཐོང་བ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་པོའོ། ། སྒྲ་མེད་ཐོས་པ་པོ་ཡང་མེད། ། ཅེས་པ་ནི།

Now, regarding the statement, "Next, the chapter on suchness (tattva) shall be explained": therein, there are four suchnesses: the suchness of the self, the suchness of mantra, the suchness of the deity, and the suchness of wisdom. The section on the Vajra family is the suchness of the self. The section on mantra is the suchness of mantra. The section on the deity is the suchness of the deity. The section on empowerment is the suchness of wisdom. Having thus taught the four suchnesses, because these four are inseparable, in order to realize the Vajradhara who is the nature of the utterly pure dharmadhātu, it is said: "Next" (atha) means immediately following, without interruption. "The chapter on suchness shall be explained" refers to what is stated: "The essence is formless." Here, "essence" (svabhāva) refers to its own nature; whatever is the essence of something, that is its nature. Therefore, that [essence] does not exist. As it is said in the Prajñāpāramitā: "Form is empty of the essence of form; feeling, perception, formations, and consciousness are empty of their own essence," and so forth. Even seeing does not exist by way of the essence of seeing. This is the first section, the suchness of the self. "There is no sound, and no hearer," means:

དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་དུ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། ། སྒྲ་ནི་སྒྲའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་ལ། ཐོས་པ་ནི་ཐོས་པ་པོ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ། སྔགས་ ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། དྲི་མེད་སྣོམ་པ་པོ་ཡང་མེད། ། ཅེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དྲི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ནཱ་ད་ལ་ཐིམ་པར་གྱུར་པ། ནཱ་ད་ལ་ཞོན་པ་ནི་སེམས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་པོ་དེས་ལྷའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ལྷའི་ རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། རོ་མེད་མྱོང་བ་པོ་ཡང་མེད། ། ཅེས་པ་ནི་རོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། རེག་མེད་རེག་པ་པོ་ཡང་མེད། ། ཅེས་པ་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་བསྡུས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རེག་པ་དགའ་ བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དགའ་བ་ལ་ཐུག་པར་རོ། ། སེམས་མེད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མེད། ། ཅེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་སེམས་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཡང་ན། ངོ་བོ་གཟུགས་མེད་མཐོང་བ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིས་དེ་ཁོ་ན་ ཉིད་བཞིའོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར། རེག་མེད་རེག་པ་པོ་ཡང་མེད། ། སེམས་མེད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མེད། ། ཅེས་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་བསྡུས་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པའི་དངོས་པོས་ཡུལ་དྲུག་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམས་དང་། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་།

In the same way, this should be applied to everything as being by its own essential nature. Sound does not exist by the essential nature of sound, and hearing does not exist by the essential nature of the hearer; this is the suchness of mantra, the section on the stages of mantra. "There is no stainless one who smells" should be applied in the same way: because smell is the object of the nose-consciousness, the nose-consciousness also dissolves into the nāda. That which rides upon the nāda is the mind; through those three suchnesses, there is the suchness of the deity, the section on the stages of the deity. "There is no taste and no experiencer of taste" refers to the characteristic of experiencing flavor, which is the suchness of wisdom, the section on the stages of empowerment. "There is no touch and no toucher" means that because it is the nature of the four suchnesses condensed together, touch culminates in the joys beginning with joy and ending with supreme joy. "There is no mind and no mental factors" means that because the coemergent joy transcends the mind, it is the sixth, the Vajradhara. Alternatively, through the four lines beginning with "There is no form and no seeing of the essence," there are the four suchnesses. Because method and insight are inseparable, it says: "There is no touch and no toucher; there is no mind and no mental factors." This is the condensation of the four suchnesses. By means of such stages, the six objects—form, sound, smell, taste, touch, and the dharmadhātu—and the six faculties—eye, ear, nose, tongue, body, and [mind]—[are purified].

ཡིད་དེ་དབང་པོ་དྲུག་རྣམས་སོ། ། འདིའི་རང་བཞིན་ཡང་ཁམས་གསུམ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐྱེད་བྱེད་མ་དང་སྲིང་མོ་ཉིད། ། རྣལ་ འབྱོར་རིག་པས་རྟག་ཏུ་མཆོད། ། བར་མ་ཚོས་མ་རྡོ་རྗེ་མ། ། གདོལ་མ་དེ་བཞིན་བྲམ་ཟེ་མ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཆོ་ག་ཡིས། ། དེ་ཉིད་འདོད་པས་རྟག་ཏུ་མཆོད། ། ཅེས་པའི་དོན་ནི་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་སྐྱེད་བྱེད་མའི་སྒྲས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལྔ་རྣམས་ཏེ། གང་ ཕྱིར་འགྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ། བསྐྱེད་མ་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཕལ་ཆེར་གཟུང་བར་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་དམིགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་བསྐྱེད་པའོ། ། སྲིང་མོའི་སྒྲས་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཏེ། ། གང་ཕྱིར་སྐལ་པ་སྟོན་པ་ཡི། ། ཤེས་རབ་སྲིང་མོར་བརྗོད་ པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། ། དེ་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉི་ག་སྦྱོར་བ་རིག་བས་རྣལ་འབྱོར་རིག་གོ། ། རྟག་ཏུ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དབྱེར་མེད་པའི་རྣམ་པས་སོ། ། མཆོད་ ཅེས་པ་ནི་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟེ་འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། ། འདིས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་སྦྱོར་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་ལུས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། ། གར་མ་ཚོས་མ་རྡོ་རྗེ་མ། ། གདོལ་མ་དེ་བཞིན་བྲམ་ཟེ་མ། ། རིགས་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་གནས་པའོ། ། མཆོད་པ་ནི་གོམས་པར་བྱ་བའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཆོ་ག་ཡིས། །

The mind consists of the six faculties. Its nature is also the three realms. In order to abandon conceptualization, the yogi should always worship the mother who gives birth and the sister. The dancer, the dyer, the vajra woman, the outcaste woman, and likewise the brahmin woman—desiring reality, one should always worship them through the ritual of method and insight. The meaning of this is easy to understand. Alternatively, by the term "mother who gives birth," the five objects such as form are meant, because the word "giver of birth" refers to the fact that she gives birth to the world. Generally, the faculties are produced through attachment to the objects of apprehension. By the term "sister," the five faculties such as the eye are meant, because of the statement: "Wisdom is called the sister because she reveals the fortune." Thus, since the five objects such as form are to be apprehended by the five faculties such as the eye, the "knowledge of yoga" is the knowledge of the union of both. "Always" means at all times, in an uninterrupted and inseparable manner. "Worship" means to enjoy; by this, the vajra and lotus are blessed. By this, the blessing of the eyes and so forth is also shown. Since it is the wisdom born from the union of object and faculty, the blessing of the body is also shown. "The dancer, the dyer, the vajra woman, the outcaste woman, and likewise the brahmin woman—these are the five families that abide. Worship is the process of familiarization." If one asks how, it is said: "Through the ritual of method and insight."

ཞེས་པ་སྟེ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡུལ་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་རྟོགས་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་རིགས་པས་ཞེས་པ་ ནི་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཆགས་པའོ། ། རྒྱུ་འདིའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས། ངོ་བོས་གཟུགས་མེད་མཐོང་བ་མེད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ། ། སེམས་མེད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མེད། ། ཅེས་པའི་མཐར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པ་དེས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་ ལྔ་དང་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཤེས་པ་ལྔ་དབྱེར་མེད་པས་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་དབྱེར་མེད་པས་ཡང་ཡུལ་དྲུག་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་དེས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། ། ཇི་ལྟར་ཕྱེ་ བར་མི་ཤེས་པ། ། དེ་ལྟར་འབད་པས་བསྟན་པར་བྱ། ། ཞེས་པའོ། ། འདི་རྣམས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འགལ་བ་ཇི་ལྟར་བསྟེན་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་ཕྱེད་པར་མི་ཤེས་པ། ། ཞེས་པ་སྟེ་ཇི་ལྟར་སུས་ཀྱང་མི་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་བསྟེན་པར་བྱའོ། ། རབ་ཏུ་འབད་པས་ནི། འབད་རྩོལ་ ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་སྟེ། ། རྡོ་རྗེ་འདི་ནི་ཁུ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཡང་ན་བསྟེན་པར་བྱ་ནི་གོམས་པར་བྱ་བ་སྟེ། འབད་པས་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་མི་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། མི་ཕྱེད་མཚན་ཉིད་དངོས་གྲུབ་ནི། ། རྣལ་འབྱོར་ པ་ཡི་ཕྱག་རྒྱས་འགྲུབ། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། གལ་ཏེ་ཕྱེད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། མ་གསང་སྦྲུལ་དང་ཆོམ་རྐུན་དང་། ། ས་སྤྱོད་མེ་ཡིས་སྡུག་བསྔལ་བྱེད། །

This means that through the nature of method and insight, one realizes the distinctions between objects and the faculties. Regarding the phrase "by means of reasoning that very [reality]," it refers to attachment to suchness. By thoroughly knowing the nature of this cause exactly as it is, it is said: "By its essence, there is no form and no seeing," and so forth, up to: "There is no mind and no mental factors." At the end of that, the inseparability of the three vajras is suchness. Because the five objects, the five faculties, and the five consciousnesses are indivisible, it is the maṇḍala of the nature of the fifteen ḍākinīs. Because it is inseparable from Vajrasattva, it is also the nature of the six objects and the six consciousnesses, as well as the eighteen aggregates, elements, and sense bases. "How should one practice that which cannot be distinguished?" Thus it is said: "One should strive to teach it." If one asks, "How can these be practiced when they contradict worldly conventions?" it is said: "Just as it is not known by anyone, so should it be practiced." "With great effort" means with supreme exertion, according to the words: "This vajra becomes the seminal fluid." Alternatively, "should be practiced" means to familiarize oneself; one should practice so that the reality is not perceived through effort. As the Blessed One said: "The accomplishment characterized by indivisibility is achieved through the mudrā of the yogi." If one asks, "What happens if it is distinguished?" it is said: "If not kept secret, it causes suffering from snakes, thieves, terrestrial spirits, and fire."

ཅེས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་གསལ་པོར་བསྟེན་ན་དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་ཏེ། གང་གིས་ ཤེ་ན། སྦྲུལ་དང་ཆོམ་རྐུན་དང་ས་སྤྱོད་མེ་ཡིན་ཏེ་ས་སྤྱོད་སྟག་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་བ་མ་སྤངས་པར་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་དམྱལ་བར་ལྷུང་ནས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་མ་གསང་ན་དབྱེར་མེད་དེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མངོན་པར་ ཞེན་པས་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱས་ཏེ་འཁོར་བ་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་ནས་སྦྲུལ་དང་ཆོམ་རྐུན་དང་མེ་དང་ས་ལ་སྤྱོད་པས་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གལ་ཏེ་འདི་བསྟེན་པས་ཕྱེད་ན་སྐྱོན་དུ་ འགྱུར་ན་འདི་བསྟེན་པས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་པའི་དོགས་པ་བསུ་ནས་གསུངས་པ། རིགས་ལྔའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ། ། ཐར་པའི་རྒྱུར་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པས་ཐར་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། ། གར་མ་ཚོས་མ་རྡོ་རྗེ་མ། ། གདོལ་བ་དེ་བཞིན་བྲམ་ཟེ་མ། རིགས་ ལྔའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ། ། ཐར་པའི་རྒྱུར་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཡང་ན་རིགས་ལྔ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་ཡིན་པས་ཐར་པའི་དོན་དུ་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་ན་མི་ཕྱེད་ན་འདི་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ཕྱག་མཚན་ཡིན་པར་བཤད་དེ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ལྔ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡུལ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་པོ་འདི་ཉིད་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ནི་སྒྲ་འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་འདིས་ནི་གདབ་པ་ཉིད། །

Thus it is said: If one relies [on them] clearly, at that time it becomes suffering. Why is that? Because they are snakes, thieves, and fire-dwellers—fire-dwellers being tigers and the like. Furthermore, without having abandoned them, one will meet the time of death. Then, having fallen into the hells, various other sufferings will arise. Alternatively, if they are not concealed, because of the inseparable manifest clinging to subject and object, one is made to suffer; having entered into the activities of the suffering of cyclic existence (saṃsāra), because snakes, thieves, fire, and fire-dwellers produce suffering, the meaning is: "of those conceptualizations which are the afflictions (kleśa) and secondary afflictions (upakleśa)." Anticipating the doubt, "If relying on these becomes a fault, what purpose is there in relying on them?" it is said: "The mudrās of the five families are said to be the cause of liberation." This is because they are the cause of liberation. "The dancer, the courtesan, the vajra woman, the outcaste, and likewise the brahmin woman—these are called the mudrās of the five families; they are said to be the cause of liberation." Alternatively, the five families are the five Tathāgatas themselves who are the mudrās; thus they are taught for the sake of liberation. Alternatively, if they are not distinct, it is this very thing: the "five mudrās" are explained as the hand-symbols (cihna) of the five Tathāgatas. These five mudrās, whose nature is the five objects and whose nature is the inseparable essence of the five Tathāgatas, are what bring about the attainment of liberation. Regarding how this term "mudrā" is used, it is said: "By this vajra, one strikes."

དེས་ན་ཕྱག་རྒྱ་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་སྟེ་གང་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་བསྟན་པའི་རྡོ་ རྗེ་མི་བསྐྱོད་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེས་རེག་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། ། དམ་པའི་བདེ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། གར་མ་ཚོས་མ་རྡོ་རྗེ་མ། ། གདོལ་པ་དེ་བཞིན་བྲམ་ཟེ་མ། ། ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་དང་པོ་རྡོ་རྗེའི་རིགས་བསྟན་པ་ནི། ཐུགས་ནི་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་དེ་བཞིན་ལས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་དང་རིན་ཆེན་ཉིད། ། སླར་དང་པོར་གནས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་གཉིས་སོ། ། གར་མ་པདྨའི་རིགས་ཏེ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རིགས་གསུང་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། ཚོས་མ་ལས་ཀྱི་རིགས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རིགས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། སླར་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་མཐའ་ཡས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ། བྲམ་ཟེ་མོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་མ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ནི་འདི་ཉིད་དུ་ཞུགས་པས་སོ། ། འདིའི་དོན་དང་པོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། གདོལ་བ་མོ་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་ཏེ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གསུང་རྡོ་རྗེར་ཞུགས་ སོ། ། འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཉི་མ་སྟེ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གཉི་ག་ཡང་བདག་མེད་མ་དང་ཐ་མི་དད་པས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་རྒྱས་གདབ་པར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་རིགས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ དམ་པ་ཡི། ། རིགས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་རུ་བརྗོད། ། རིམ་པ་འདིས་ན་རིགས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ཏེ། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། ཞེས་པ་བོད་པའོ། །

Therefore, it is said: "The mudrās shall be explained." This refers to the fact that the one called "Vajra"—the Vajra Akṣobhya—is the object touched by the Mind-Vajra. This is because of the words: "It is the supreme bliss itself." Regarding the statement: "The dancer, the dyer, the Vajra woman, the outcaste, and likewise the brahmin woman," among these, the first, the Vajra family, is taught because the Mind is the master of all. "The Vajra, the Lotus, and likewise the Action, the Tathāgata, and the Jewel itself"—these are the two mudrās that abide at the beginning. The dancer belongs to the Lotus family, the family of Amitābha, and is the Speech-Vajra. The dyer belongs to the Action family, the family of Amoghasiddhi, and is the Body-Vajra. Reversing the order, starting from Ananta, the brahmin woman belongs to the Tathāgata family; she is the Body-Vajra because Amoghasiddhi has entered into her. This is the meaning taught at the very beginning. The outcaste woman belongs to the Jewel family; she has entered into Amitābha, the Speech-Vajra. Because Amitābha is Ratnasambhava, the Sun, and because he is the nature of both the Moon and the Sun, both are inseparable from Nairātmyā; thus, it is appropriate that they be sealed by the bodhicitta. This is taught as the family of Ratnasambhava. "The supreme Great Compassion—its family is said to be fivefold." By this sequence, there are five families. "O Vajragarbha, Great Compassion!"—this is the address.

གཟུགས་ལ་སོགས་གཉི་ག་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་། ། འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་། མི་བསྐྱོད་པ་རྣམས་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་རིམ་པས་བྲམ་ཟེ་མོ་དང་། གདོལ་བ་མོ་དང་། གར་མ་དང་ཚོས་མ་དང་། གཡུང་མོ་རྣམས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་འདིས་ནི་གདབ་པ་ཉིད། ། དེས་ན་ ཕྱག་རྒྱར་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་རྒྱས་གདབ་པར་བྱ་བ་མཚོན་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། རྒྱུ་འདིས་ན་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། དེ་གང་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་པདྨ་དེ་བཞིན་ལས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་དང་རིན་ཆེན་ཉིད། ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། རྒྱུ་དེས་ན་རྡོ་རྗེ་མི་ ཕྱེད་པས་ནའོ། ། འདི་ཉིད་རིགས་རྣམ་པ་ལྔའོ། ། དམ་པ་བསྟན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ངེས་པར་ལྡན་པའོ། ། དེ་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བོས་ནས། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་འདི་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། བལྟ་བར་བྱ་བ་འམ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཆོ་ག་ཡིས། ། དེ་ཉིད་རིག་པས་རྟག་ཏུ་མཆོད། ། ཅེས་པའོ། ། ཡང་ན་ཀུའི་སྒྲས་ནི་ཆོས་འབྱུང་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་ལ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པས། རིགས་ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་རྒྱས་པའི་ རྣམ་པས་རིགས་མཐའ་ཡས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་རིགས་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་ནི་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཟིན་པ་དང་། རིམ་པར་ཕྱེ་བ་གཞན་དུ་ཡང་སོ་སོར་བསྟན་པར་བྱའོ། །

Form and the rest are both inseparable. Form, sound, smell, taste, and touch are taught as Vairocana, Ratnasambhava, Amitābha, Amoghasiddhi, and Akṣobhya, respectively, in both forward and reverse order, corresponding to the brahmin woman, the outcaste woman, the dancer, the dyer, and the scavenger. "By this vajra, one should seal; therefore, it is called a mudrā." This means that a mudrā is so called because it symbolizes the act of sealing. For this reason, it is explicitly designated as such. What is it? "The vajra, the lotus, and likewise the action, the Tathāgata, and the Jewel itself—all these are explicitly designated as mudrās." For that reason, because the vajra is indivisible, these are the five families. The supreme teaching is that which is definitively endowed with primordial wisdom. Therefore, having addressed him as "Great Compassion," this very inseparability of method and insight is primordial wisdom, because the object of vision, the viewer, and so forth are inseparable. "By the ritual of method and insight, one who knows reality should always worship." Alternatively, the word ku refers to the source of phenomena, Nairātmyā. Because one takes up and holds that, and becomes an entity of an inseparable nature with it, those five families expand into infinite families. How the families are infinite has already been shown in the section on the stages of mantra, and will be shown individually in other sections as well.

འདི་ཉིད་དམ་པར་བཤད་དོ། ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། ། འདི་ཉིད་མི་ཕྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་དང་ལུགས་ལས་བཟློག་པས་སོ་སོ་བ་དང་བསྡུས་པས་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་ཕྱག་རྒྱ་གཡུང་མོ་ཉིད། ། དེ་བཞིན་པདྨ་གར་མ་ཉིད། ། ལས་ནི་ཚོས་མར་རབ་ཏུ་བཤད། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྲམ་ཟེ་མོ། ། རིན་ཆེན་གདོལ་མར་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བའོ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔར་ནི་རྣམ་པར་ངེས། ། འདི་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས། ། མདོར་བསྡུས་པས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོར་བསྡུས་པ་ནི། ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞུགས་པས་ན་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་ནོ། ། ངོ་བོས་གཟུགས་མེད་མཐོང་བ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་ ན་གང་གི་ཕྱིར་གཡུང་མོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་ཉིད་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནས་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པར་ངེས་པ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་ པའི་རང་བཞིན་དེ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདི་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས། ། མདོར་བསྡུས་པས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི། འདི་ཉིད་རིགས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུས་པ་ཞེས་པ་སྟེ། ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་འདི་ལ་ དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །

This very [reality] is explained as the sublime. Because the conventional and the ultimate are inseparable, it is great compassion itself. In order to realize the characteristic of this very [reality] as indivisible, it is taught through the forward and reverse orders, both individually and in summary: "The Vajra mudrā is Caṇḍālī herself; Likewise, the Lotus is Naṭī herself; Action is explained as the Dombī; The Tathāgata is the Brāhmaṇī; The Jewel should be known as the Caṇḍālī." Thus it is said: "The five mudrās are definitively established; these are the families of the Tathāgatas. They shall be described in brief." Regarding this, "in brief" means that because the objects and consciousnesses have entered into the Tathāgatas as their very nature, they are the families of the Tathāgatas such as Akṣobhya and the others, [represented by] Vajrā and so forth. This teaches everything, starting with: "By nature, there is no form and no seeing." Alternatively, because the nature of the mudrās such as Caṇḍālī and the others is this very [reality], it is the "Vajra" of these; and "Vajra" itself is the nature of the indivisible. Then, it is the nature free from definitive conceptualization; the meaning is that the various definitive aspects are the nature of the inseparability of emptiness and compassion. "These are the families of the Tathāgatas; they shall be described in brief" means that this very [reality] is the wisdom of the families. If one asks how, it is "in brief," meaning that the objects and consciousnesses enter into this as its very nature.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཞེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཅི་ཡིན་པ་གསུངས་པ། དཔལ་ལྡན་དེ་བཞིན་ཉིད་གཤེགས་ཤིང་། ། དེ་བཞིན་སླར་ཡང་གཤེགས་པ་ཉིད། ། འདིས་ནི་ཤེས་རབ་རིགས་པ་ཡིས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་གཡུང་མོ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ལ་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་རྒྱའི་ཚུལ་གྱིས་སོན་ཞིང་ཞུགས་པ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་སོ། ། གཤེགས་པ་ནི་དེ་ཉིད་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ ལ་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱས་གདབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་བདག་ཉིད་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་སླར་ཡང་གཤེགས་པ་ཉིད་ནི་དེ་ཉིད་དཔལ་ལྡན་ཏེ། ཡི་གེ་ཤྲཱི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ཡོད་པས་དེ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་ མི་རྟོག་པའོ། ། དེར་སོང་བ་དེའི་ནང་དུ་ཐིམ་པ་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་བཞིན་སླར་ཡང་གཤེགས་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྤྲོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། དཔལ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། འདིས་ནི་ཤེས་རབ་ཅེས་པ་ནི་བསྟན་པའི་རིམ་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེས་སོ། ། རིགས་པ་ཞེས་པ་ནི། བསྟན་པའི་རིམ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དེས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་གསལ་པོར་བྱེད་དོ། ། ད་ནི་ངོ་བོས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའི་བསྡུ་བ་གསུངས་པ། རིགས་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བརྗོད། ། ཅེས་པ་སྟེ། ། མིག་དང་རྣ་བ་སྣ་དང་ནི། །

Regarding the "family of the Tathāgatas," the meaning of the term "Tathāgata" itself is explained as follows: "The Glorious One has gone to suchness, And likewise has returned from it. By means of this insight and reasoning, One is called a 'Tathāgata.'" In this context, "suchness" refers to the ḍākinīs, the ḍombī, and so forth. When one has "gone" to or entered into them by way of the mudrās such as Vajrī and the rest, one is a "Tathāgata." "Gone" (gata) means that one possesses the conceptualization of oneself as being sealed by those very ḍākinīs, such as Vajrī and the others. "Likewise returned" (āgata) means that the Glorious One (Śrī) is present; the syllable śrī is non-dual wisdom, and because one possesses that, one is "glorious." Alternatively, "suchness" is non-conceptuality. "Gone" means having dissolved into that, having its very nature. "Likewise returned" means that very non-conceptual wisdom also abides in the manner of conceptual elaboration. The meaning of "Glorious" has already been explained. "By means of this insight" refers to the ultimate truth of the stages of the teaching. "Reasoning" refers to the conventional truth of the stages of the teaching. "One is called a Tathāgata" clearly indicates the Vajradhara. Now, the summary beginning with "by nature non-existent" is stated: "The families are said to be of six types," referring to the eyes, ears, nose, and so forth.

ལྕེ་དང་ལུས་དང་དེ་བཞིན་ཡིད། ། གཟུགས་སྒྲ་དེ་བཞིན་དྲི་དང་ནི། ། རོ་དང་དེ་བཞིན་རེག་བྱ་ཉིད། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། ། རིགས་ནི་འདི་རྣམས་དྲུག་ཡིན་ནོ། ། མདོར་བསྡུས་ པས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་མདོར་བསྡུས་པ་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་ཡིད་དེ་རྣམས་ལ་བཤད་དོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཕྱི་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་སྐུས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དག། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དུ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་བསྡུས་སོ། ། གསུང་ནི་འོད་དཔག་མེད་དང་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དག་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པས་སོ། ། འོད་དཔག་མེད་དུ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་བསྡུས་སོ། ། ཐུགས་ཀྱིས་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་ པར་གཞག་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་འོད་དཔག་མེད་བསྡུས་པས་སོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཕྱི་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་འགྱུར་བར་གྲགས་པའོ། ། ཡང་ན། རིགས་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བརྗོད། ། མདོར་བསྡུས་པས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ། ། ཞེས་པ་ལ་རྣམ་ པ་དྲུག་གི་རྣམ་པ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གང་དེ་རྣམས་དྲུག་པོ་དེ་བཤད་པའི་རིགས་ཡིན་ནོ། ། སྐུ་བདག་མེད་མ་དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་དུ་འཇུག་པས་ནི་རིགས་སོ། ། བཤད་པ་ནི་ཤེས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུས་པ་སྟེ་བསྡུ་བའོ། ། དེ་རྣམས་ སླར་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། །

The tongue, the body, and likewise the mind; form, sound, and likewise smell; taste, and likewise touch itself; and the nature of the dharmadhātu—these are the six families. "In brief, they are of five types" means that when those are condensed, they become five types, which are explained as the mind. "Subsequently, through the division of body, speech, and mind, they become three types" means that because Vairocana and Amoghasiddhi are established by way of the nature of method and insight, Amoghasiddhi is subsumed within Vairocana. Speech is established in the same way for Amitābha and Ratnasambhava; thus, Ratnasambhava is subsumed within Amitābha. Mind, by establishing body and speech in the same way, subsumes both Vairocana and Amitābha. "Subsequently, through the division of body, speech, and mind, they become three types" is how it is famously translated. Alternatively: "The families are said to be of six types; in brief, they are of five types." Regarding this, the six types are the nature of the eye and so forth; those six are the families that have been explained. "Family" (gotra) is so called because it takes up and holds the self (ātman), and because it enters into the self-identity through that very essence. "Explained" means "known." How so? It is "in brief," which is to say, a condensation. Those [six] are again of five types; the five types are by way of emanation. "Through the division of body, speech, and mind..." [is the continuation].

ཕྱི་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ལ་གང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་དེ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དབྱེར་མེད་ པའོ། ། དེ་ཉིད་གཅིག་གི་ཚིག་གོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ལ་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དབྱེ་བ་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ་སོར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས་ཏེ་སྐུ་དང་གསུང་ དང་ཐུགས་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་འདས་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རིགས་དང་འབྱུང་བ་ལྔ་རྣམས་དང་། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་གྱི། ། རིགས་དང་བགྲང་བྱ་འདི་ཡིས་ནི། ། རིགས་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ གང་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་རོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། ། རིགས་དེ་རྣམས་ཉིད་ནི། ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། རིགས་བགྲང་བར་བྱ་བའི་གྲངས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པས་ན་རིགས་ཏེ་རྒྱུ་དེས་ན་མངོན་པར་བརྗོད་ དོ། ། འབྱུང་བ་ལྔ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཏེ། ། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། གང་ལ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ ཉིད་གང་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རིགས་བགྲང་བར་བྱ་བའི་གྲངས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པས་ན་རིགས་ཏེ་རྒྱུ་དེས་ན་བཤད་དོ། །

"Later, it becomes threefold." Regarding this, those aspects of the threefold nature are the three aspects: the indivisible identity of body, speech, and mind. That is the singular term. If one asks how, it says: "By the divisions of body, speech, and mind." This means they become the nature of body, speech, and mind. "By the divisions" means they are individually established in the manner of emanation. "By the divisions of body, speech, and mind" means by the differentiation of body, speech, and mind; the meaning is that because they have utterly transcended [duality], they are without intrinsic nature. "By the families, the five elements, and the nature of the five aggregates, through this enumeration of families, they are designated as 'families.'" This means that through Akṣobhya and the others, they become fivefold. By the divisions of body, speech, and mind, they become threefold. As for how those very families are, it is said: because they are determined by the number of the enumeration of families, they are "families"; for that reason, they are so designated. "The five elements" refers to the five elements such as earth and so forth. Those very things are the nature of the five aggregates: form, feeling, perception, formations, and consciousness. That which possesses these is the nature of the five aggregates. If one asks what the nature of those [families] is, it is said: because they are determined by the number of the enumeration of families, they are "families"; for that reason, they are explained as such.

ཡང་ན་རིགས་དང་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། ། འབྱུང་བ་ལྔ་རྣམས་ནི་རྒྱས་པར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་དེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་སོ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་གྱི། ། ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་ལྔ་པོ་ནི་རྒྱས་པར་ཏེ། རྒྱུ་འདིས་ན་རང་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་པས་ན་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་བགྲང་ བར་བྱ་བ་ལྔ་པོ་ཉིད་སོ་སོ་ལྔའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཏེ། དེ་ཡང་རེ་རེ་ཞིང་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་མཐའ་ཡས་པ་གྲངས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། རྒྱུ་འདིས་ན་རིགས་ཏེ་དེས་ན་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། ཀུན་ནས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ཐ་མི་ དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་བསྒོམ་མེད་སྒོམ་པ་མེད། ། ཅེས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པས་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། གཟུགས་མེད་མཐོང་བ་པོ་ཡང་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཟིན་པའོ། ། དེ་བསྡུ་བ་གསུངས་པ། སྒོམ་པ་པོ་ནི་ ལྟ་བ་པོ་མེད་པའོ། ། བསྒོམ་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་དོ། ། སྔགས་མེད་ཅེས་པ་ནི། སྔགས་ཀྱི་སྒྲས་རྣ་བ་ཡང་མེད་པའོ། ། ལྷ་མེད་ཅེས་པ་ནི་དྲི་ཡང་མེད་ལ་རྣ་བ་ཡང་མེད་པའོ། ། འདིས་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་གསུམ་ཀ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ ཡིན་ན་ཆད་ལྟར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་གསུངས་པ། ལྷ་དང་སྔགས་ནི་ཡང་དག་གནས། ། ཞེས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།

Alternatively, "families" refers to the natures of the yoginīs who are Nairātmyā. The five elements are those established by him in detail according to their natural state exactly as it is. "Of the nature of the five aggregates" refers to the aggregate of form and so forth. Furthermore, those five are detailed; because they exist as the very nature exactly as it is for this reason, they are the "nature." Their families are to be enumerated as five, and since each one is of the nature of five, they are infinite and innumerable. For this reason, they are "families," and thus they are expressed by that nature. They are established in every respect; by this, through the non-differentiation of the conventional and the ultimate, one is the Vajradhara. "That itself is without meditation, there is no meditator," means that because the three vajras are non-differentiated, the very nature of the five aggregates does not exist. This has already been shown in such passages as, "There is no form, and no seer," and so forth. To summarize that, it is said: "The meditator is without a viewer; the object of meditation is without form." "No mantra" means that by the word "mantra," the ear also does not exist. "No deity" means that smell also does not exist, and the ear also does not exist. By this, the three—body, speech, and mind—are all non-existent. If one asks, "If everything is emptiness, would it not become a nihilistic view?" it is said: "Deities and mantras truly abide." How so? It is as follows: [the text continues].

སྤྲོས་པ་མེད་པའི་བཞིན་ལས་ཞེས་པ་སྟེ་སྔགས་དང་ལྷ་གསུང་རྡོ་རྗེ་དང་། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་དག་སྤྲོས་པའི་སྐུ་དེ་ཡང་མ་ལུས་པར་དེ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཉིད་རང་ རང་གི་ངོ་བོ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་སྒོམ་པ་པོ་མེད་ཅེས་པ་ནི་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གང་བ་རྟགས་པ་དེ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། ། བསྒོམ་བྱ་མེད་ཅེས་པ་ནི་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་གང་བརྟགས་པ་དེ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྔགས་མེད་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན་ ཏེ། ། མཚན་མ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ལྷ་ཡང་མེད་སྟེ། འདིས་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་སྒོམ་པ་པོ་དག་བཀག་པའོ། ། ཆོ་ག་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྔགས་དང་ལྷ་ནི་གནས་པ་ལས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྤྲོས་པའི་རང་བཞིན་ལས་ཞེས་ པ་སྟེ་སྤྲོས་པ་ནི་རྒྱས་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྤྲོས་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ལས་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འདིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིའི་རང་བཞིན་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པས་འདི་རྣམས་བཀག་པ་ནི་མེད་དོ། ། ཡང་ན། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ རང་བཞིན་ལས། ། ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་སྔགས་དང་ལྷ་མཚན་མ་དང་མཚན་མེད་པ་དག་ཏུ་གནས་པའི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། སྒོམ་པ་པོ་མེད་བསྒོམ་པ་མེད། ། ཅེས་པ་ནི་བདག་གི་དེ་ཁོ་ན་ ཉིད་རྡོ་རྗེ་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། སྔགས་མེད་ཅེས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། །

"From the nature of the absence of conceptual elaboration" means that the mantras and deities—the Speech Vajra and Mind Vajra—are also emanations of conceptual elaboration; because they depend entirely upon that, they all abide in their own respective essences. Alternatively, "no meditator" negates that which is imputed as the subject of grasping. "No object of meditation" negates that which is imputed as the object to be grasped. Therefore, "no mantra" is the absence of marks, because its nature is the absence of marks. There is also no deity whose nature is consciousness; by this, the object of meditation and the meditator are negated. This is also to demonstrate the ritual procedure, for the mantras and deities abide [in this way]. How so? "From the nature of conceptual elaboration" means that "elaboration" is expansion, the nature of conventional truth. All these arise from that very absence of elaboration, because they are its nature. Since its nature is also without substantiality, there is no negation of these [entities]. Alternatively, "from the nature of the absence of conceptual elaboration" means that because it transcends elaboration, the three inseparable Vajras abiding as both marked and unmarked are shown to be suchness. "No meditator, no meditation" is the section on the Vajra Stage of the suchness of the self. "No mantra" is the suchness of mantra, the section on the Mantra Stage.

ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ལྷའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལས། ། ལྷ་དང་སྔགས་ནི་ཡང་དག་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ལྔར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་གསུངས་པ། རྣམ་སྣང་མི་བསྐྱོད་དོན་ཡོད་དང་། ། རིན་ཆེན་དཔག་མེད་སེམས་དཔའ་ཅན། ། ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཡུལ་དྲུག་རྣམས་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྒོམ་པར་བྱེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནང་དུ་ཐིམ་པའི་ཕྱིར། སེམས་དཔའ་ཅན་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཚངས་པ་ཁྱབ་འཇུག་ཞི་བ་དང་། ། ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་བརྗོད། ། ཕུང་པོ་ལྔའི་གཟུགས་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ དུ་བརྗོད་དོ། ། སེམས་དཔའ་ཅན་ཡང་། སེམས་དཔའ་སྲིད་པ་གསུམ་གཅིག་པ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། ། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་སྲིད་གསུམ་མོ། ། དེ་ཡི་གཅིག་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བརྗོད་དོ། ། ཡང་ན་ཚངས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། ཁྱབ་འཇུག་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། ཞི་བ་ནི་དོན་ཡོད་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། སངས་རྒྱས་ནི་འོད་དཔག་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ནི་སེམས་དཔའ་ཅན་ནོ། ། ཡང་ན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ ལ་སོགས་པའི་རིགས་དྲུག་པོ་རྣམས་དེའི་རང་བཞིན་དེས་ལྔ་ཉིད་མཐའ་ཡས་པའི་རིགས་སུ་འགྱུར་བར་གསུངས་པ།

That which is called "deity" is the suchness of the deity; this is the section on the deity. Regarding the statement, "From the nature free from conceptual elaboration, the deity and the mantra truly abide," this is the section on the suchness of primordial wisdom and the sequence of empowerment. Because through such meditation, the eyes and so forth become the five families of Vairocana and the others, it is said: "Vairocana, Akṣobhya, Amoghasiddhi, Ratnasambhava, Amitābha, and the Sattvas." This refers to the six objects, such as form and so forth, which are established as the meditator through the very act of meditating upon them, because they dissolve into consciousness. Thus, they are "possessed of the Sattvas," meaning they exist within all of them. "Brahmā, Viṣṇu, and Śiva—all these are declared to be the Buddha-suchness" refers to the suchness of the very form of the five aggregates. They are also "possessed of the Sattvas" by virtue of the phrase, "The Sattva is the unity of the three realms." Because both the object of meditation and the meditator are realized and understood as inseparable bliss and so forth, they are the "three realms." Their "unity" is their inseparability, which is described as the nature of suchness. Alternatively, Brahmā is Vairocana, Viṣṇu is Akṣobhya, Śiva is Amoghasiddhi, "all" is Ratnasambhava, and the "Buddha" is Amitābha. "Suchness" is the Sattva. Alternatively, it is taught that the six families, such as Vairocana and the others, through that nature, become the fivefold and infinite families.

རྣམ་སྣང་མི་བསྐྱོད་དོན་ཡོད་དང་། ། རིན་ཆེན་དཔག་མེད་སེམས་དཔའ་ཅན། ། ཚངས་པ་ཁྱབ་འཇུག་ཞི་བ་དང་། ། ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་བརྗོད། ། ཅེས་ པའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་འཐད་ན་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཚངས་པ་སྒྲིབ་བྲལ་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། ཅེས་པ་སྟེ། ཚངས་པ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟོགས་པས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་ཅེས་པ་སྟེ། ཉི་ཚེ་བའི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཇུག་ཕྱིར་ཁྱབ་འཇུག་ཉིད་དུ་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི་གནས་ཉམས་ནས་འཇིག་པ་སྟེ། འཇིག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་ཁྱབ་འཇུག་ཉི་ཚེ་བའི་རྟོགས་པས་གནས་སོ། ། ཡང་ན་འཇུག་པ་ཞེས་པ་ནི། འཇུག་པ་འཇུག་པ་ སྟེ། ། ཐམས་ཅད་ལ་ཞུགས་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྲོ་བ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱབ་འཇུག་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། རྟག་ཏུ་དགེ་བས་ཞི་བ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། ཞི་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྟག་པར་ཀུན་དུ་དགེ་(བསྐྱེད་,བ་སྐྱེད་) པའི་ཕྱིར་ཏེ་འདི་ཡང་ཉི་ཚེ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། གནས་ནི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མུ་སྟེགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་གི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། དམ་པའི་བདེ་བས་ དེ་ཉིད་དེ། ། བདེ་བ་རྟོགས་ཕྱིར་རྣམ་སངས་རྒྱས། ། ཞེས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སངས་རྒྱས་པའོ། ། བདེ་བར་རྟོགས་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི།

Vairocana, Akṣobhya, Amoghasiddhi, Ratnasambhava, and Amitābha, as well as the Sattvas, Brahmā, Viṣṇu, and Śiva—all these are declared to be the Buddha, the suchness. If it is argued that Vairocana and the others are the Tathāgatas and thus logically established as suchness, one might ask: how then are Brahmā and the others so? It is said: "Brahmā is the Buddha, free from obscuration." This means that Brahmā also realizes nirvāṇa. The term "Buddha" is used here because he possesses a partial realization. "He is called Viṣṇu because he enters." This refers to the destruction of the abode; because his nature is that of destruction, he remains through a partial realization. Alternatively, "entering" means to enter repeatedly; because he enters into everything, he is called Viṣṇu. He abides by mere emanation, and thus Viṣṇu is called "Buddha." "Śiva is peace through constant virtue." Here, Śiva is Maheśvara. He is also a Buddha. How so? Because he constantly generates virtue, though this too is merely partial. "He abides as the self of all." This means that he is the self of all, the self of everything. He "abides" because he remains, having the nature of the self as conceived by the non-Buddhists. "That suchness is through supreme bliss; he is fully awakened through realizing bliss." Regarding this, "Buddha" means "fully awakened." "Through realizing bliss" means:

སྟོང་པ་ཉིད་བདག་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དམ་པའི་བདེ་བ་ནི་ཡང་དག་ པས་ཏེ། རྒྱུ་འདིས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན། རྣམ་སྣང་མི་བསྐྱོད་དོན་ཡོད་དང་། ། རིན་ཆེན་དཔག་མེད་སེམས་དཔའ་ཅན། ། ཞེས་པ་ནི་འདིས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དྲུག་རྣམས་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དྲུག་རྣམས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པས་ཕུང་ པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་དེས་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཚངས་པ་ཁྱབ་འཇུག་ཞི་བ་དང་། ། ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་བརྗོད། ། ཅེས་པས་ཚངས་པ་ཉིད་ཁྱབ་འཇུག་སྟེ། ཚངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཚངས་པ་མྱ་ངན་འདས་སངས་རྒྱས། ། ཞེས་པ་སྟེ། མྱ་ངན་འདས་པའི་རང་བཞིན་ཚངས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེས་རྣམ་པར་གནས་སོ། ། འཇུག་ཕྱིར་ཁྱབ་འཇུག་ཉིད་དུ་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བདག་ཉིད་དེས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་རྣམ་པར་གནས་ པས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ཐ་མི་དད་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཚངས་པ་ཉིད་ཁྱབ་འཇུག་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་བརྗོད་ཅེས་པ་ནི། ཞི་བ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྟག་ཏུ་དགེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཉིད་རང་ བཞིན་མེད་པ་དེས་དགེ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བསྡུ་བའི་ཚུལ་ལོ། ། ཐམས་ཅད་ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད་གནས་ནི་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པའོ། །

This is because the yoga of emptiness and selflessness has not been realized; it is because of ignorance. How so? The supreme bliss is authentic; for this reason, it is suchness. Alternatively, regarding the statement: "Vairocana, Akṣobhya, Amoghasiddhi, Ratnasambhava, and Amitābha, the Sattvas," this refers to the six faculties, such as the eyes, and the six objects, such as forms, as the indivisibility of method and wisdom. Through the nature of the five aggregates, these are the nature of the Tathāgatas, such as Brahmā. As it is said: "Brahmā, Viṣṇu, and Śiva—all are declared to be the Buddha, that very suchness." Thus, Brahmā himself is Viṣṇu. If one asks what Brahmā is like, it is said: "Brahmā is the Buddha of nirvāṇa." This means that Brahmā, whose nature is nirvāṇa, abides as the ultimate truth. "Because he enters, he is called Viṣṇu." This means that because he enters into all, he abides in the conventional truth by way of emanation. The indivisibility of the conventional and the ultimate is suchness. Brahmā himself is Viṣṇu because of their non-dual nature. Regarding the phrase "that very suchness is declared": Śiva himself is also declared to be suchness in all respects. How so? Because he is eternally virtuous; since all things are without intrinsic nature, he generates virtue through the manner of gathering. He abides as the self of all; he dwells within the bodies of all these beings by way of emanation.

སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་དེས་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་ རྣམ་སངས་རྒྱས་ཏེ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྟོགས་པས་གནས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བདེ་བ་རྟོགས་པ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྣང་བས་སོ། ། དམ་པའི་བདེ་བ་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་སེམས་ དཔའ་ཅན་གྱི་བར་དུ་དྲུག་དང་། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་བརྗོད་ཀྱི་བར་དུ་དྲུག་སྟེ། དྲུག་པོ་འདི་གཉི་ག་སེམས་དཔའ་ཅན་དང་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ཏེ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་དབྱེར་མེད་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྔ་པོ་གཉི་གའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་ནམ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་དབྱེར་མེད་པ་དེས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ པ་རྫོགས་པ་ཏེ། མི་བསྐྱོད་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། ལྷའི་རང་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་ལུས་སུ་འབྱུང་བ་ཉིད། ། ལྷ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ལ། ། ལུས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་གནས། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ གིས་སོ། ། ཡང་ན་ལུས་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་བསགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་བྱུང་ནས། དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པར་གྱུར་པས་ལྷ་ཡིན་ནོ། །

Because that which is the nature of emanation and withdrawal is indivisible, it is described as suchness. That itself is the "Perfect Buddha," abiding through a particularly exalted realization. How so? It is the realization of bliss, because the three realms appear as the nature of emptiness. Furthermore, the supreme bliss is suchness by virtue of its very perfection. Alternatively, there are six [deities] from Vairocana down to the Bodhisattvas, and six from Brahmā down to that very [suchness]. These twelve are both inseparable from the Bodhisattvas, because they realize the indivisibility of body, speech, and mind. The suchness of the five [families] of both [the male and female deities] is the nature of wisdom, the maṇḍala of the fifteen ḍākinīs. That nature of method and insight is the maṇḍala of Vajradhara, which consists of the eighteen aggregates, elements, and sense bases. Through the indivisibility of both—the wisdom maṇḍala and the samaya maṇḍala—Vajradhara is perfected; Akṣobhya himself is perfected as Vajradhara. To specifically explain the nature of the deity for the sake of realization, it is said: "Because that which arises in the body is explicitly called 'deity' (deva)." This is according to the words: "Great wisdom abides in the body." Alternatively, because the body arises as a nature of accumulation consisting of the five aggregates, and because one abides as its very nature, it is the deity.

བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་ལྷ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་བཅོམ་པ་ཡོད་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། བཅོམ་པའི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་བརྗོད་པ་དེ་གསུངས་པ། བཅོམ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བརྗོད། ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་ཡོན་ཏན་ཀུན། ། ཡང་ན་ཉོན་མོངས་ལ་སོགས་བདུད། ། འཇོམས་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དབང་ཕྱུག་ལ་ སོགས་ཡོན་ཏན་ཀུན། ། ཞེས་པ་ནི། ། དཔལ་དང་གྲགས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་། ། དབང་ཕྱུག་དང་ནི་གཟུགས་བཟང་དང་། ། བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ། དྲུག་པོ་དེ་ལ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་ཕྱུག་བཟང་ཞེས་པ་ནི་བག་ཆགས་མཐའ་དག་སྤངས་པའི་བདག་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་རབ་ཏུ་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་ཡེ་ ཤེས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་སྟེ། གཟུགས་བཟང་བའོ། ། གྲགས་པ་བཟང་ཞེས་པ་ནི། ཐུགས་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེའི་མཐུས་འགྲོ་བ་དག་ལ་སྨན་པའི་ནུས་པ་དེས་གྲགས་པ་བཟང་བ་སྟེ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་པོར་སྦྱར་བ་མཉམ་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དཔལ་བཟང་པོ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་སོ་སོར་རྟོག་པ་དེས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བརྩོན་འགྲུས་བཟང་པོ་ཞེས་པ་ནི།

Regarding the phrase "it shall be explained," this means to clarify. That very [subject] is the Blessed One (bhagavān). If one asks how so, it is because he possesses "conquest" (bhaga) that he is called the "Buddha, the Blessed One." To explain what is expressed by the term "conquest" itself, it is said: "Conquest is said to be of six kinds: All qualities such as sovereignty (īśvara), Or the Māras such as the afflictions (kleśa); Because he conquers these, he is called the Blessed One." Thus it is stated. Regarding the line "all qualities such as sovereignty," it refers to: glory, fame, wisdom, sovereignty, beautiful form, and perfect diligence. One who possesses these six is called "possessing [them]." "Sovereignty" refers to the perfectly pure primordial wisdom (jñāna) whose nature is the indivisibility of the conventional and the ultimate, having abandoned all habitual tendencies (vāsanā). This is "perfection" because it thoroughly cultivates the perfection of the welfare of oneself and others. "Beautiful form" refers to the mirror-like wisdom (ādarśa-jñāna), which is the cause for the arising of the primordial wisdom of the correct view regarding all phenomena as being like reflections; thus, it is "beautiful form." "Fame" refers to the "good fame" resulting from the power of precious qualities such as compassion, which has the capacity to benefit migratory beings. Based on all perfections, it is the primordial wisdom of equality (samatā-jñāna) applied as the master. "Glory" refers to the "good glory" of the non-erroneous individual discernment of all phenomena; thus, it is the primordial wisdom of individual discernment (pratyavekṣaṇā-jñāna). "Perfect diligence" refers to... [text continues]...

བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རབ་ཏུ་གོམས་པར་བྱས་པ་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་བཟང་པོ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། བཅོམ་པ་དྲུག་དེ་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། ཡང་ཞེས་པ་ནི་ ཕྱོགས་གཞན་ནོ། ། ཉོན་མོངས་ལ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། ཕུང་པོ་ལྔའི་བདུད་དང་། ལྷའི་བུའི་བདུད་དང་། འཆི་བདག་རྣམས་སོ། ། འཇོམས་ཕྱིར་ནི། སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། ཡང་ན་འདི་ལ་བཅོམ་པ་ཡོད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བཤད་དོ། ། བཅོམ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང་། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་སྟེ། དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། བརྗོད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ན་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདི་ ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཆོག་ཉིད་ལ་ཡོན་ཏན་འདི་རྣམས་མངའི་གཞན་རྣམས་ལ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཉོན་མོངས་ལ་སོགས་བདུད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ། །

The wisdom of the performance of duties is the thorough cultivation of the pure perfection of diligence. Excellent wisdom is the utterly pure expanse of the wisdom of the nature of emptiness, which possesses the characteristics of all aspects. This is the sovereign nature of the five wisdoms. Because he possesses the six "conquests," he is the Blessed One (Bhagavān). Furthermore, the word "also" indicates another perspective. Regarding the phrase "afflictions and so forth," these are the afflictions, the secondary afflictions, the defilements, the Māra of the five aggregates, the Māra of the son of the gods, and the Māra of the Lord of Death. He is the Blessed One because he has conquered them, meaning he is free from obscurations. Alternatively, because he possesses these conquests, the aspect of the Buddha’s wisdom is explained as the Blessed One. The six types of conquest are as follows: the six [faculties] such as the eye, the six [objects] such as form, and the six consciousnesses which are the indivisibility of both. Thus, the eighteen aggregates, elements, and sense-fields are of the nature of the qualities of the six superknowledges. This is the aspect of wisdom. For that reason, all the qualities taught, such as sovereignty and so forth, arise without exception. These qualities belong to the Supreme Blessed One alone and do not exist in others. Alternatively, the Māras of the afflictions and so forth are those who cause affliction through the afflictions, secondary afflictions, and defilements.

གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་ པ་མངོན་པར་ཞེན་པས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་དབང་པོ་དྲུག་རྣམས་སོ། ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་གཟུང་བའི་མངོན་པར་ཞེན་པས་དེ་རྣམས་ལ་དབང་པོ་རྣམས་འཇུག་པ་སྟེ་ཡུལ་ལའོ། ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་ འཇུག་པས་བདེན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འཇུག་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་བདུད་དེ། ཡེ་ཤེས་ལ་སེམས་འདོད་པ་མི་སྐྱེ་བས་ན་བདུད་དོ། ། དེ་རྣམས་བཅོམ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། ད་ནི་སྐྱེད་བྱེད་མ་དང་སྲིང་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མདོར་བསྟན་ནས། རྒྱས་པར་བཤད་པ་དོན་གཞན་གསུངས་པ། ཤེས་རབ་མ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིར་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས་སྐྱེད་པའོ། ། ཤེས་ རབ་སྲིང་མོ་ཞེས་བྱ་ཉིད། ། གང་ཕྱིར་སྐལ་བ་སྟོན་པའི་ཕྱིར། ། དོན་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན། ཤེས་རབ་མ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒྲས་མཆོག་ཏུ་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་རབ་དེ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། དེ་ནི་མ་ཞེས་བརྗོད་པར་ བྱ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་འགྲོ་སྐྱེད་པས་སོ། ། སྐྱེ་འགྲོ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་སྲིང་མོ་བརྗོད་པར་བྱ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་སྐལ་བ་སྟོན་པའི་ཕྱིར། ། ཤེས་རབ་སྲིང་མོར་བརྗོད་པར་བྱ། །

It is through the intense clinging to the apprehended and the apprehender and so forth that [the mind] engages. The afflictions are the six sense faculties. The secondary afflictions are the engagement of those faculties toward objects through clinging to the apprehended. The thorough affliction is the engagement in clinging to the apprehended and the apprehender, whereby the six consciousnesses of the truths and so forth engage; these are the afflictions, the secondary afflictions, and the thorough afflictions. That itself is Māra, for it is Māra because the mind does not give rise to the desire for primordial wisdom. When these are conquered, one abides in the nature of the utterly pure dharmadhātu; therefore, one is the Blessed One (Bhagavān). Now, having briefly indicated [the topic] with the words "the mother and sister who give birth," the explanation is elaborated by stating another meaning: "She is called the Mother of Insight." Here, she is that which gives birth to living beings. "She is indeed the Sister of Insight, because she reveals the fortune." The meaning is extremely clear. Alternatively, "She is called the Mother of Insight" means that by the term "insight," the supreme primordial wisdom is meant—that insight which is the utterly pure consciousness. She is called the "Mother" because she gives birth to living beings. "Living beings" refers to the sense faculties, such as the eye, which are the nature of the five aggregates, such as form. That very [insight] is called the "Sister of Insight." Why? "Because she reveals the fortune, she is called the Sister of Insight."

ཞེས་པ་སྟེ་སྐལ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་འབྱེད་པའོ། ། སྟོན་པ་ནི་རྟོགས་པའོ། ། ཡང་ན་ཆ་དང་བྲལ་བ་ནི་སྐལ་བ་དེ་དབྱེར་མེད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་འདི་ལྟར་སྟོན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཀྱི་ལུས་ཉིད་ཡིན་པས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བཙོ་བླག་མ་དང་བུ་མོ་དང་། ། གར་མཁན་མ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི། ཚོས་མ་དང་གར་མ་ལ་སོགས་པ་དང་། བུ་མོ་འདི་རྣམས་ཀྱང་བཤད་པར་བྱའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཚོད་པའི་ཕྱིར། ། བཙོ་བླག་མ་ཞེས་དེ་བཞིན་བརྗོད། ། གར་མ་དང་བུ་མོ་དག་གང་ལས་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། ཡོན་ཏན་འཇོ་ ཕྱིར་ཤེས་རབ་ནི། ། བུ་མོ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཤེས་རབ་གར་མར་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བུ་མོའོ། ། དེ་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བོད་པའོ། ། གང་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་མི་རེག་པ། ། དེ་ཕྱིར་གཡུང་མོར་བརྗོད་པར་བྱ། འདི་ཡང་བུ་མོ་ ཉིད་དོ། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་རབ་བརྗོད་ཕྱིར། ། བརྗོད་པ་བཟླས་པར་ཡང་དག་བཤད། ། ཅེས་པ་འདིས་གདོལ་བ་མོ་དང་། བྲམ་ཟེ་མོ་དག་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། ཡང་ན་བཙོ་བླག་མ་དང་བུ་མོ་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཚོད་པའི་ ཕྱིར་བཙོ་བླག་མ་ཞེས་པ་ལས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་རྣམས་འདོད་ཆགས་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་མ་བཙོ་བླག་མའོ། །

Thus, "fortune" (bhāga) refers to the differentiation of the nature of objects and so forth. "Teacher" (śāstṛ) refers to realization. Alternatively, "devoid of parts" means that this fortune is indivisible. It is taught in this way: the meaning is that all phenomena are the very body of the mind. "The dyer, the daughter, and the dancer should also be mentioned." This means that the dyer, the dancer, and so forth, as well as these daughters, should be explained. "Because she dyes all sentient beings, she is likewise called the 'dyer' (rajakī)." Regarding the dancer and the daughter, it is said: "Because she milks the qualities, insight (prajñā) Should be called the 'daughter' (putrikā); Insight should be called the 'dancer' (naṭī); Why? Because she moves." For that very reason, she is the "daughter." Therefore, she is addressed as "Great Compassion." "Because the Blessed One does not touch her, She is called the 'outcaste' (caṇḍālī); She is also the daughter herself." "Because the vowels and consonants are proclaimed, Speech is correctly explained as 'recitation' (japa)." By this, the outcaste woman and the brahmin woman abide by the nature of the vowels and consonants. Alternatively, regarding the statement "the dyer and the daughter should be explained": because she dyes all sentient beings, she is called the "dyer." All sentient beings are the nature of the five aggregates, such as form and so forth. Because they are characterized by the passion of desire, the conventional truth that establishes them is the dyer, Kāyavajrā.

དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་ པར་བཞག་པ་ཡིན་པས་ཡོན་ཏན་འཇོ་ཕྱིར་བུ་མོ་ཡིན་ནོ། ། ཤེས་རབ་གར་མར་བརྗོད་པར་བྱ་ནི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་གཡོ་བ་ཡིན་ཏེ་རླུང་གཡོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རླུང་གར་མཁན་མ་གསུང་རྡོ་རྗེ་མ་སྟེ་དེ་ཡང་བུ་ མོའོ། ། གང་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་མི་རེག་པ། ། དེ་ཕྱིར་གཡུང་མོར་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི། ཡིད་ནི་དམ་པའི་བདེ་བ་འཛག། ཅེས་པའི་ཐ་ཚིག་གིས་སོ། ། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་མ་གཡུང་མོ་དེ་ཡང་བུ་མོའོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེའི་ རིགས་ཏེ། རིམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་པོ་བདག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། བརྗོད་པ་བཟླས་པར་ཡང་དག་བཤད། ། ཅེས་པ་ནི། ཨཱ་ལི་གདོལ་པ་མོ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་མེད་མའོ། ། ཀཱ་ལི་བྲམ་ཟེ་མོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཐབས་སོ། ། གཉི་ག་ཡང་བརྗོད་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། བཟླས་པར་ཡང་དག་བཤད་ཅེས་པ་ནི། ངེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ནི་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། རྐང་པའི་རྗེས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི། རྐང་པའི་ཆ་དེས་རི་མོ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཉེད་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི། །

The ultimate truth is also established by that very [wisdom], and thus she is the "daughter" because she bestows qualities. Insight is called the "dancer" because of its movement. Great compassion is called "movement" because the wind is moving. The wind, which is the nature of the vowels and consonants, is the dancer, Vajravācī; she too is the daughter. "Because the Blessed One does not touch, she is called the 'outcaste' (ḍombī)" means that the mind drips with supreme bliss. That mind, Vajracittā, the outcaste, is also the daughter. Because these are inseparable from the three vajras, they are the Vajra family by way of the nirmāṇakāya itself. This is the first chapter, the reality of the self. To demonstrate the inseparability of the three vajras, it is said: "Speech is correctly explained as recitation." This means that the vowel (āli), being the Caṇḍālī, is the yoginī Nairātmyā because of the purity of Ratnasambhava. The consonant (kāli), being the Brāhmaṇī, is the method because of the purity of Vairocana. Both are "speech," established as non-dual. "Correctly explained as recitation" is taught with certainty. This is the mantra chapter, the reality of mantra, the saṃbhogakāya. "The footprint is the maṇḍala" means that by the part of the foot, various patterns are projected; it is the samaya-maṇḍala. "Because of rubbing, it is called the maṇḍala" means:

ཉེད་ཅིང་འཛིན་པ་མི་གཡོ་བར་བྱ་ཞིང་བསྡུ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ། ། འདི་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེ་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་སོ། ། ཡང་ན་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་རྐང་པའི་རྗེས་ནི་རྐང་པ་ཡེ་ཤེས་ཏེ་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ནའོ། ། རྗེས་ནི་སྤྲོ་བ་སྟེ། འདི་ནི་ལྷའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལྷའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཆོས་ཀྱི་ སྐུའོ། ། ཉེད་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་སྤྱི་བོར་རང་གི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོར་འགྱུར་རོ། ། འདིས་ནི་ཧེ་རུ་ཀ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དབང་གི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན། ཉེད་ཕྱིར་ དཀྱིལ་འཁོར་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གྱུར་པའོ། ། ཅི་ཞེ་ན། རྐང་པའི་རྗེས་ཏེ། རྐང་པ་ནི་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། ཚུལ་འདིས་ན་རི་མོ་སྟེ། དམིགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བརྗོད་དེ། མཉེས་ནས་བཟུང་བས་གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རིམ་པར་ཕྱེ་བ་འདི་ཉིད་དུ་རྡོ་རྗེ་འདིས་ནི་གདབ་པ་ཉིད། ། དེས་ན་ཕྱག་རྒྱར་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་མདོར་བསྟན་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྒྱས་པར་གསུངས་པ། ལག་པ་བསྒྱུར་བ་ཕྱག་རྒྱ་ཡིན། ། ཞེས་པ་སྟེ། ལག་པ་དག་ཕན་ཚུན་བརྡབས་པའི་སྒྲ་འདི་ཉིད་ཕྱག་ རྒྱའོ། ། སོར་མོ་ཉེད་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པ་ནི་སོར་མོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུ་ཉེད་པ་འདི་ཉིད་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཡང་ན། ལག་པ་བསྒྱུར་བ་ཕྱག་རྒྱ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་ཀ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། །

The term "pressing" (mardana) refers to the act of holding without wavering and gathering. This is also called a maṇḍala. This is the maṇḍala of wisdom (jñāna). Thus, there are two maṇḍalas. Alternatively, regarding the phrase "it is a maṇḍala," the "footprint" (pada) is the wisdom of the foot; it is for that reason. "Footprint" (pada) means emanation; this is the dharmakāya which is the reality (tattva) of the deity, as distinguished in the stage of the deity. "Because of pressing, it is called a maṇḍala" means that at the crown of the head, one becomes the lord of one's own family (kula). By this, Heruka is perfected. In the stage of empowerment, the reality of wisdom is the omniscience (sarvajñatā) in which the three bodies (trikāya) are inseparable. Alternatively, "because of pressing, it is called a maṇḍala" means it has become a maṇḍala. If one asks what that is: it is the "footprint." The "foot" is the fourth, the coemergent (sahaja). In this manner, it is the "drawing," the object of focus. That itself is called the maṇḍala; the meaning is that by pressing and holding, it is the very nature of being unwavering. In this very stage of distinction, it is said: "By this vajra, it is the very act of striking; therefore, it is called a mudrā." Having thus given a brief indication, the reality is explained in detail: "The movement of the hands is the mudrā." This means that the very sound of the hands clapping against one another is the mudrā. "The pressing of the fingers is likewise" means that the very act of pressing the fingers against one another is the mudrā. Alternatively, "the movement of the hands is the mudrā" refers to the Vajradhara of the kāya.

ར་བདག་མེད་མའོ། ། གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ནི་བསྒྱུར་བ་སྒྲའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཡི་ནི་མཚན་མར་ འགྱུར་བའོ། ། རིགས་ལྔའི་རིམ་པས་རིགས་བརྒྱ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་དབྱེར་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། སོར་མོ་ཉེད་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པ་ནི། སོར་མོའི་སྒྲས་ཡུལ་དང་དབང་པོའི་རང་བཞིན་གཉི་ག་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རིགས་ལྔའོ། ། དེའི་ཉེད་པ་ནི་བསྡུ་བ་ལ་ ཐུག་པའི་དེ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཐ་མི་དད་པར་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ལྷ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐུ་ཅན་དང་སྔགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་དེ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། དེ་ནི་བསམ་བྱ་ ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་བའོ། ། གང་བསམས་ནི་གང་དང་གང་བསམས་པའི་ཡུལ་དུ་བྱས་པའོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན་གང་ཕྱིར་རྣམ་བསམས་ཏེ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པ་གང་དེ་ནི་བསམ་བྱར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་དེ་ནི་བསམ་བྱ་ནི་དེ་ནི་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཡུལ་གྱི་ རང་བཞིན་ནོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། གང་ཕྱིར་རྣམ་བསམས་ཏེ། དབང་པོས་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡུལ་དུ་བྱས་པའོ། ། གང་བསམས་དབང་པོའི་རང་བཞིན་གང་། ། དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་བྱ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གང་ཕྱིར་རྣམ་བསམས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡུལ་དང་དབང་པོ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་དང་སྐུ་ཅན་དང་སྔགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ལྷའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པས་ཐམས་ཅད་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།

Nairātmyā is the self. The nature of both is the transformation of sound. The mudrā becomes the sign. Through the sequence of the five families, the distinct classifications of the hundred families and so forth become indivisible. "The pressing of the fingers is also like that" means that by the word "fingers," both the objects and the senses are the five families of the nature of both. Their "pressing" is the suchness of reality that culminates in gathering; it is the nature of the emanation and withdrawal of the two maṇḍalas without distinction. Deities are of two types: those possessing form and those whose nature is mantra. Regarding how a yogi of suchness should meditate upon that, it is said: "That is to be contemplated." That is what is to be meditated upon. "Whatever is contemplated" refers to whatever has been made the object of contemplation. From what? Because it is "thoroughly contemplated," that which clarifies in various ways becomes the object of contemplation. Alternatively, "that is to be contemplated" means it is the nature of the object to be grasped. From what? Because it is "thoroughly contemplated," it is made an object by way of being apprehended by the senses. "Whatever is contemplated" refers to the nature of the senses. Therefore, that nature of the object to be grasped and meditated upon has no defining characteristic. Because it is "thoroughly contemplated," since object and sense are indivisible, the yogi should meditate upon the suchness of the deity, which is the nature of wisdom, form, and mantra—everything itself.

རིམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་ལྷའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་། དབང་བསྐུར་ བའི་རིམ་པར་(ཕྱ་,བྱ་)བའོ། ། ལྷ་གང་བསྟན་པ་དེ་རྣམས་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་གསུངས་པ། ཕ་ལས་ཐོབ་པའི་བདེ་བ་གང་། ། དེ་ཡི་བདེ་བ་རང་གིས་བཟའ། ། བདེ་བ་གང་གིས་འཆི་བ་འདི། ། དེ་ཡི་བདེ་བ་བསམ་གཏན་བརྗོད། ། ཅེས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ ཡིད་དེ་ལས་གང་ཐོབ་པའི་བདེ་བ་གང་ཡང་ཡུལ་དང་དབང་པོས་བསྐྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་བཟའ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། རང་གིས་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་འདིས་ནི་སེམས་ལས་ལོགས་ཤིག་པ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་འཕགས་པ་ ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡི་ཕྱིར། ། ལྷ་ཡི་དམིགས་པ་སོ་སོར་ཡིན། ། ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་མ་གཏོགས་པ། ། གཞན་པའི་ལྷ་ནི་མེད་པར་བརྗོད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། དེའི་བདེ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བསམ་གཏན་བརྗོད་ཅེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ཞེས་བརྗོད་པའོ། ། འདིར་ནི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་འདིར་རོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། བདེ་བ་གང་གིས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་གང་གིས་སོ། ། འཆི་བ་ནི་འཆི་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་པ་སྟེ་གང་ཡེ་ཤེས་ལས་ཐ་དད་པའི་ཡེ་ཤེས་གཞན་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཕ་ཞེས་པ་ ནི། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་དག་གོ། ། ཐོབ་པའི་བདེ་བ་གང་ནི་ཡེ་ཤེས་གང་བསྐྱེད་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་བཟའ་བའོ། ། རང་གིས་ཞེས་པ་ནི་རང་ལ་རང་དམིགས་པའོ། ། བདེ་བ་དེ་ཉིད་ལ་འཆི་བ།

The first and second chapters, the chapter on the deities, and the chapter on the conferral of empowerment. Regarding how those deities that were taught are to be meditated upon, it is said: "The bliss obtained from the father, That bliss one should consume by oneself. The bliss by which this death occurs, That bliss is called concentration." Thus it is stated. "Father" refers to the mind that produces; the bliss obtained from that is the aspect of wisdom-bliss and so forth produced by the objects and the sense faculties. "To consume" means to experience. "By oneself" means by one's own self; by this, it is shown that there is nothing separate from the mind. As the noble Nāgārjuna said: "Because of the variety of inclinations, The focal points of the deities are distinct. Except for the Vajra Mind, It is said that no other deity exists." The bliss of that is that very wisdom. "Called concentration" means it is designated as concentration. "Here" refers to this Hevajra Tantra. From what? From the bliss, which is the wisdom. "Death" is like death, the cessation of objects, sense faculties, and consciousness; the meaning is that there is no other wisdom to be realized apart from that wisdom. Alternatively, "father" refers to those who realize the nature of the inseparable method and wisdom as the producer. "The bliss obtained" is the wisdom that is generated. "That very wisdom is to be consumed." "By oneself" means focusing on oneself. That very bliss is "death."

། ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དོ། ། བདེ་བ་ གང་གིས་ནི་ཡེ་ཤེས་གང་གིས་སོ། ། འདིར་བསམ་གཏན་བརྗོད་ནི་འདིར་བསྟན་པ་སྟེ། གནས་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། དེ་བས་ན་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་རྣམས་ཡེ་ཤེས་གཅིག་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་པས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐ་མི་དད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ནི་ངེས་པ་ཡིན་ ནོ། ། ཡང་ན། ཕ་ལས་ཐོབ་པའི་བདེ་བ་གང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་བསྐྱེད་པ་པོས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གང་དེ་ཉིད་དོ། ། བདག་ཉིད་བཟའ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟག་གོ། ། དེ་ཡང་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་པ། འཆི་བདེ་ཉིད་ བདེ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་དེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་འཆི་བ་ཡིན་པར་བརྟག་པ་རྒྱུ་གང་གིས། དེ་བས་ན་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསམ་གཏན་ཡང་བརྗོད་དོ། ། བརྗོད་ཅེས་པ་ནི་བསྟན་པའོ། ། དེས་ན་འདི་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ། ། ཡང་ན་ཕ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེད་པ་པོ་སྟེ་བསམ་གཏན་དང་བསམ་པར་བྱ་བ་དག་མི་ཕྱེད་པར་རྟོགས་པའོ། ། བདེ་བ་གང་ནི་ཡེ་ཤེས་གང་ངོ་། ། དེ་ནི་བསམ་གཏན་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཡང་རང་གིས་བཟའ་ཞེས་པ་ནི་འདི་རང་རིག་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་བསམ་གཏན་ནི་འཆི་བ་སྟེ་འཆི་བ་ལྟ་བུར་ དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་གང་གིས་ནི་ཡེ་ཤེས་གང་གིས་སོ། ། འདིར་ནི་འདིར་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །

Thus it is also said. "By which bliss" means by which wisdom. Here, "meditative concentration" (dhyāna) is explained as being established as the state of abiding. Therefore, since birth, abiding, and destruction depend upon a single wisdom, it is certain that wisdom itself is the indivisibility of the three vajras. Alternatively, "whatever bliss is obtained from the father" refers to that very wisdom produced by the progenitor who is the inseparability of method and insight. "One should consume it oneself" means it is thoroughly examined by oneself. Furthermore, it is taught that this is selflessness itself. The bliss of death itself is said to be bliss; for what reason is that very wisdom examined as being death? Therefore, by that very wisdom, meditative concentration is also expressed. "Expressed" means taught. Thus, all of this is selfless, because it is naturally and completely pure—this is the meaning. Alternatively, "father" refers to the progenitor, the realization of the indivisibility of meditative concentration and the object of meditation. "Whatever bliss" is whatever wisdom. That is called "meditative concentration." Furthermore, "one should consume it oneself" means this is self-awareness (svasaṃvedana). Moreover, meditative concentration is death, because the senses, objects, and consciousness cease, just like death. "By which bliss" means by which wisdom. Here, it is the realization; that is called the wisdom of meditative concentration endowed with suchness (tattva).

རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བཞི་གང་བསྟན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རིམ་ པར་ཕྱེ་བ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་ཐུགས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་ལྔ་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཐ་མི་དད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་གསུམ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ འཛིན་པའི་རང་བཞིན་འདི་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ལྔ་པ་ནི་ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་རྫོགས་པ་སྟེ་རྒྱས་པའོ། ། དེ་བས་ན་རྫོགས་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་རིགས་ ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱིས་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེས་ལྷའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། ལྔ་པ་ཞེས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། དཔལ་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་ རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་ལེའུ་ལྔ་པའོ། ། ། ། ད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་།

All four chapters that have been taught are a summary of the chapter on suchness. This is the fifth chapter on suchness from the Hevajra, the body, speech, and mind of all the tathāgatas. "All the tathāgatas" refers to the five inseparable wisdoms of the utterly pure dharmadhātu, the nature of which is the indivisibility of method and insight, which are the wisdoms that consecrate the eyes and so forth. "Body, speech, and mind" refers to the wisdom that consecrates the three bodies. "Hevajra" is the nature of method and insight. "Suchness" is the nature of the Vajra Holder, the non-dual wisdom; all of this is that very thing. "Fifth" means that the five are complete or extensive. Therefore, the meaning is that completeness itself is the nature of emptiness endowed with the supreme of all aspects. Alternatively, "all the tathāgatas" refers to the chapter on the vajra family; "body, speech, and mind" refers to the chapter on the mantra family; "Hevajra" refers to the chapter on the deity family; "suchness" refers to the chapter on the sequence of empowerment; and "fifth" refers to the chapter on the nature of the four suchnesses. From the Extensive Commentary on the Clear Union of the Glorious Hevajra, this is the fifth chapter on suchness. Now, the wisdom maṇḍala and...

དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བཞི་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བསྟན་ནས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཇི་ལྟར་འཁྱམ་ཞིང་འཁྱམས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་རབ་བཤད་བྱ། ། སྤྱོད་པ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མཆོག་རྣམས། ། གང་ གིས་དངོས་གྲུབ་མཐར་འགྲོ་བ། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་དངོས་གྲུབ་རྒྱུས། ། འདི་ཡི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ། སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་འཁྱམ་པའོ། ། དེ་བཤད་བྱ་ནི། གསུང་རབ་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱ་བའོ། ། གསུང་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི། གང་འདི་ཉིད་བྱ་བ་མེད་པས་བྱ་བ་བསྟན་ པའོ། ། ཅིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤེ་ན། ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཞེས་པ་སྟེ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པའོ། ། དེ་ཉིད་མཆོག་སྟེ་དམ་པའོ། ། དམན་པ་ལ་མོས་པའི་(ཉོན་,ཉན་)ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་སྤྱད་པ་ཉིད་བྱ་བ་ཡིན་པར་གསུངས་པ། གང་ གི་དངོས་གྲུབ་མཐར་འགྲོ་བ། ། ཞེས་པ་སྟེ་སྤྱོད་པ་གང་བྱས་པས་དངོས་གྲུབ་མཐར་འགྲོ་བ་ནི་རྟོགས་པ་སྟེ་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པའོ། ། ཅིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤེ་ན། དེ་ནས་གཞན་ཡང་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་ བ་བསྟན་པ་འདི་ལས་འདི་རྒྱུར་གྱུར་པས། (མཐུར་,མཐར་)ཐུག་གི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། མཆོག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འགྱུར་རོ། །

Having taught the fourfold division of the suchness of the identity of the samaya maṇḍala, and the suchness that is the nature of the authentic wisdom which is the identity of those four suchnesses, [the text] speaks in order to show what the fruit of suchness is for the yogi of suchness as they wander and have wandered: "Furthermore, I shall explain the supreme conduct of the perfections, by which one reaches the culmination of accomplishment through the cause of the Hevajra accomplishment. This is the meaning of this: 'conduct' refers to the wandering of the yogi of suchness. 'I shall explain' means it is to be taught by the scriptures. 'Scriptures' refers to the teaching of activity through non-activity. If one asks how it is distinguished, it is 'the perfections,' meaning the attainment of the ultimate limit of clarity. That itself is 'supreme' or 'excellent,' because it is not the domain of the śrāvakas and others who are inclined toward the inferior. For what purpose is conduct itself to be practiced? It is said: 'by which one reaches the culmination of accomplishment.' This means that by practicing which conduct one reaches the culmination of accomplishment; it is the realization, the realization of the nature of the ultimate limit of accomplishment. If one asks how it is distinguished, it is 'furthermore,' meaning that because this is the cause arising from the teaching of the division of suchness, the fruit of the ultimate accomplishment will arise, and thus it becomes supreme and distinguished."

གང་དུ་ཞེ་ན། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་སྟེ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུ་འདིར་རོ། ། རྒྱུ་གང་གིས་ཤེ་ན། དངོས་གྲུབ་རྒྱུས་ཏེ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ དངོས་གྲུབ་ཀྱི་རྒྱུས་སོ། ། ཡང་ན་སྤྱོད་པ་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་བསྟན་པའི་དོན་ཉིད་དོ། ། དངོས་གྲུབ་མཐར་འགྲོ་བ་ཞེས་པ་ནི། དངོས་གྲུབ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེའི་མཐར་ནི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཅེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤེ་ན། མཆོག་སྟེ་གཙོ་བོའོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། མཐའ་བདག་ མེད་མ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མ་དག་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཅིའི་དོན་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་པར་གསུངས་པ་དངོས་གྲུབ་རྒྱུས་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི་གཞན་ དུ་ནི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱན་འཆང་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྒོམ་པ་པོ་ཡིས་རྣམ་འཛིན་པ། ། རྣ་བ་དག་ལ་རྣ་ཆ་བཟང་། ། ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣལ་ འབྱོར་པས་རྒྱན་བྱ་བའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། རྣ་ཆ་བཟང་ཞེས་པ་སྟེ། ལྷའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལྷའི་རྣ་རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ནི་རྣ་རྒྱན་ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པར་དག་པས་ལྷ་གང་ཡིན་པའི་ལྷ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་ཉིད་དུ་དེ་ལ་དམིགས་ནས་རབ་ཏུ་གནས་པ་ལ་སོགས་ པ་བྱས་ནས་རྣ་བ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་གདགས་པར་བྱའོ། ། མཛེས་པའི་སྒྲ་ནི་ཀུན་ལ་གཞུག་པར་བྱའོ། །

Where is it? In what is called the Hevajra, that is, in this Hevajra Tantra. By what cause? By the cause of accomplishment, namely, the cause of the accomplishment of Mahāmudrā. Alternatively, "the conduct shall be explained" is the very meaning of what was taught. Regarding "reaching the end of accomplishment": accomplishment is the Vajradhara; its end is the nature. If one asks why it is so distinguished, it is because it is supreme, the principal. From what? From the "limitless self," for Vajradhara and Nairātmyā are inseparable. How so? It is called Hevajra because it is realized as non-dual. For what purpose is that very reality realized? It is said to be for the sake of the accomplishment of Mahāmudrā, and not for anything else; such is the meaning. To show the characteristics of the yogi of suchness, who wears the ornaments of the nature of the mundane and supramundane characteristics, it is said: "The meditator should wear them; on the ears, beautiful earrings." This refers to the ornaments to be worn by the yogi. What are they? "Beautiful earrings," because they are the purity of the deity’s form, such as the divine ear-ornaments and so forth. By this, through the purity of the ear-ornament mudrā, one should visualize that very deity who is the deity, and having performed the consecration and so forth, they should be fastened to the ears. The word "beautiful" should be applied to all [the ornaments].

འཁོར་ལོ་ལག་གདུབ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་འདིར་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བྱའོ། ། ཡང་རྐང་གདུབ་རྡོ་རྗེ་ཐོད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་བྱའོ། ། དཔུང་རྒྱན་སླར་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། སྤྱི་བོར་འཁོར་ལོ་རྣམ་པར་འཛིན། ། ལག་པ་དག་ལ་ལག་གདུབ་གཉིས། ། ལག་སྐོར་གཉིས་སོ། ། རྐེད་པ་ལ་ཡང་སྐ་རགས་ཉིད། ། རྐང་པར་དེ་བཞིན་རྐང་གདུབ་པོ། ། ལག་པའི་རྩ་བར་དཔུང་རྒྱན་ཉིད། ། མགྲིན་པར་རུས་པའི་ཕྲེང་བ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ལ་མགྲིན་པར་ནི་རཾ་ཤུའི་ མགུལ་རྒྱན་བྱའོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན། རྣ་ཆ་ལ་སོགས་པ་གང་ཅི་བསྟན་པ་དེ། ཐམས་ཅད་རུས་པ་ཁོ་ནས་བྱ་སྟེ། རུས་པ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། རྒྱན་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཉིད་ ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་བཅང་བར་བྱའོ། ། ཡང་ན་སྒོམ་པ་པོ་ཡིས་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་མཛེས་པའི་རྣ་རྒྱན་ཏེ། རྣ་ཆ་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་བདག། ཅེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། དེ་ཡང་རྣ་རྒྱན་མཛེས་པ་ སྟེ། ། དེ་ཡང་འོད་དཔག་མེད་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྣ་བ་དག་ལ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་གཉིས་ཀྱི་ནཱ་ད་གཉིས་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་འཆང་བ་སྟེ་དབྱེར་མེད་པ་བྱས་ནས། རྣམ་པར་འཆང་བ་གསུང་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ལོངས་ སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུས་སོ། ། སྤྱི་བོར་འཁོར་ལོ་རྣམ་པར་འཛིན། ། ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བའི་བདག་པོ་ཡིས་ན་འཁོར་ལོ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། དེ་ཡང་སྤྱི་བོར་ནི།

Regarding the wheel, bracelets, and so forth, they should be prepared here just as before. Furthermore, one should make the vajra and skull-mudrā as anklets. The armlets are the mudrā of Vajradhara himself. One holds the wheel upon the crown of the head. On the two hands are two bracelets. There are two bangles. On the waist is the belt itself. Likewise, on the feet are the anklets. On the base of the arms are the armlets. On the throat is the bone necklace; regarding this, on the throat one should make the raṃśu necklace. What is shown by this? Whatever is taught, such as the earrings and so forth, all should be made of bone alone, because bone is the nature of the utterly pure dharmadhātu. It is the very nature of selflessness. Since all the ornaments are the nature of method and insight, the yogi of suchness should wear them. Alternatively, the meditator, possessing suchness, wears the beautiful earrings; this is according to the words: "The earrings are the essence of Amitābha." Furthermore, they are beautiful earrings, and they are the nature of all the deities of Amitābha. How so? Because the two nādas of the āli and kāli are perfected in the two ears. Holding that very thing in the manner of various forms, having made them inseparable, one wears them as the nature of Vajra Speech, the saṃbhogakāya. "One holds the wheel upon the crown of the head" means that the lord of the maṇḍala holds the wheel of Akṣobhya. Furthermore, "upon the crown of the head" is—

གང་ཞིག་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གནས། ། ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། རྣམ་པར་འཛིན་ཅེས་པ་ནི། དེ་ཉིད་འཁོར་ལོ་མི་བསྐྱོད་པ་ གཟུགས་སྣ་ཚོགས་པ་བཏགས་ནས་འཆང་ཞིང་དབྱེར་མེད་པར་འཛིན་པ་དེ་བྱ་བའི་ཚུལ་དེས་བཅང་བར་བྱའོ། ། ཨ་བདག་མེད་མ་ཡིན་ལ་བདག་མེད་མ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་མི་བསྐྱོད་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། ལག་པ་དག་ལ་ལག་གདུབ་གཉིས། ། ཞེས་པ་ནི། ལྔ་ པོ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་ཡུལ་དང་དབང་པོའི་རང་བཞིན་གཉིས་དག་གོ། ། ལག་གདུབ་ཀྱི་སྒྲ་ནི། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀུན་དུ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ། ལག་གདུབ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཡིན། ། ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ ཉིད་དུ་བརྗོད་པས་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཀུན་དུ་སྣང་བ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་སྐུ་གསུམ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་བྱའོ། ། རྒྱན་ནི་རྒྱན་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་བརྒྱན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་རྣམས་ཉིད་ཐབས་དང་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྐེད་པ་ལ་ ཡང་སྐ་རགས་ཉིད། ། ཅེས་པ་སྟེ། ཀ་ནི་བདེ་བ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེར་འགྲོ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་འདའ་བར་བྱེད་པས་རྐེད་པ་སྟེ། བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ཡང་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་དེ་ཡིས་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར། སྐ་རགས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྟེ་སྐུ་རྡོ་ རྗེའོ། ། འོད་དཔག་ལ་ནི་དོན་ཡོད་བཞུགས། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ཡིན་ནོ། ། རྐང་པར་དེ་བཞིན་རྐང་གདུབ་བོ། །

By the words, "That which is the abode of great bliss," it is said. "Grasping" means that very Akṣobhya, the wheel, having assumed various forms, is held and grasped as inseparable; that is the manner in which one should wear them. "A" is Nairātmyā, and the inseparability of Nairātmyā and Akṣobhya is the nature of the Mind-Vajra, the Dharmakāya. "Two bracelets on the hands" refers to the nature of the two sets of five, the objects and the faculties. The term "bracelet" is the Body-Vajra, the Nirmāṇakāya, characterized by the universal manifestation of Vairocana; thus, the words state, "The bracelet is Vairocana." By thus describing them as the nature of method and insight, the yogi of suchness should perform the yoga of the three bodies, which are the nature of the perfectly manifest and luminous primordial awareness. "Ornaments" means they are truly adorned in that way. To show that these very things are inseparable from method, it is said: "And a belt around the waist." "Ka" is the characteristic of the attachment to bliss. Because one goes there and completely transcends [suffering], it is the "waist," which is Nairātmyā. Furthermore, because that support and the supported are of the nature of the pervaded and the pervader, the belt is Amoghasiddhi, the Body-Vajra. This is according to the words, "Amoghasiddhi resides in the light." It is the Body-Vajra of the inseparability of the conventional and the ultimate. "Likewise, anklets on the feet."

ཞེས་པ་ནི་གཉི་གའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དབྱེར་མེད་པ་རྐང་གདུབ་སྟེ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་སོ། ། དེ་ བཞིན་ཞེས་པ་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་གསུང་རྡོ་རྗེ་ཡིན་ནོ། ། ལག་པའི་རྩ་བར་དཔུང་རྒྱན་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་སོ། ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་པས་པའོ། ། ཧ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ཡང་ཨུ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མས་བརྒྱན་ པའོ། ། དེ་ལྟར་ཧཱུཾ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་ཏེ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་གང་དེ་ནི་ཕུང་པོའི་སྒྲའོ། ། དེ་ཉིད་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ་དང་པོ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཨུ་སྦོས་མོ་སའོ། ། སྦོས་ མོ་ས་ཡི་ཁམས་སུ་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཀ་ཆུའི་ཁམས་སོ། ། ཡ་རླུང་གི་ཁམས་སོ། ། ར་མེའི་ཁམས་སོ། ། ཨེ་ཆོས་འབྱུང་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཡིན་ཏེ། དཔུང་རྒྱན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བྱེད་པའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཐུགས་ རྡོ་རྗེ་ཡིན་ནོ། ། མགྲིན་པར་རུས་པའི་ཕྲེང་བ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་མགྲིན་པའི་སྒྲས་མགྲིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དེ་འདྲ་མ་བཅུ་དྲུག་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་པའོ། ། དེ་ལ་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དངོས་པོས་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དེས་རུས་པ་ནི་རཾ་ཤུ་ ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཏེ་དེ་ཉིད་རྒྱན་ནོ། །

This refers to the indivisibility of the wisdom of both, which is the anklet—the two garlands of the nāda of the āli and kāli. "Likewise" means that the indivisibility of both is the Vajra Speech. "The armlet at the base of the arm" refers to the bodhicitta. A is Nairātmyā. Since its very nature is the bodhicitta, it is pa. Ha is the Vajra Holder. Furthermore, it is adorned by U, the Vajra Ḍākinī. Thus, Hūṃ is the bodhicitta which is the very nature of the Vajra Holder; that which is the identity of both, the indivisibility of both, is the term for the aggregates. That itself is the root, because it is the primary and foremost. Therefore, it is the wisdom that is the identity of the five elements. U is Pukkasī, the earth. This is according to the words: "Pukkasī is explained as the earth element." Ka is the water element. Ya is the wind element. Ra is the fire element. E is the source of phenomena, the space element. The armlet thus functions as the wisdom that is the identity of the five great elements. The indivisibility of both is the Vajra Mind. "The bone garland at the throat" means that by the word "throat," it refers to the throat; and since that is the enjoyment wheel (saṃbhogacakra) with sixteen petals, it is the sixteen emptinesses. There, by the relationship of the support and the supported, that which is pervaded and the pervader are the bones. Because the nature is the dharmadhātu, they are the Ḍākinīs, and that itself is the ornament.

མེ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་ནོ། ། དང་པོ་ཐ་མའི་རྣ་རྒྱན་དང་མགུལ་རྒྱན་དག་འོད་དཔག་མེད་དང་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་གི་ཚུལ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ དང་། ། བདག་མེད་མ་གཉིས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་ངོ་བོ་དག་གོ། ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་རང་བཞིན་འདི། མགུལ་གྱི་ཕྲེང་བ་རིན་ཆེན་གཙོ། ། ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་དང་ཨཱ་ལིའི་ནཱ་ད་དབྱེར་མེད་པ་དག་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ བདག་ཉིད་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་རྒྱན་བསྟན་ཟིན་པའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་ཡང་གསུངས་པ། དེའི། བགོ་བ་སྟག་གི་པགས་པ་ཉིད། ། བཟའ་བ་མི་འཆི་བཅུ་ཕྱེད་དེ། ། ཞེས་པ་ནི། བདུད་ རྩི་ལྔའོ་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། བདུད་རྩི་ཡང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཡང་ངོ་། ། ཡང་ན་བགོ་ཞེས་པ་ཡོངས་སུ་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་སོ། ། བགོ་བ་ནི་དམིགས་པ་སྟེ་ཡོངས་སུ་བགོ་བའོ། ། དེ་གང་ཞེ་ན། སྟག་གི་པགས་པ་ཞེས་པ་སྟེ་སྣ་ ཚོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྤྲོ་བའི་(ང་དག་,བདག་)ཉིད་ཀྱི་དེས་སོ། ། དེ་ཉིད་བཟའ་བ་སྟེ་འཁྲིལ་བའོ། ། བདུད་རྩི་བཅུ་ཕྱེད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་མདོ་དང་རྒྱས་པར་ བསྟན་ཏོ། །

It is by way of the emanation of the nature of the five wisdoms, such as fire and so forth. First, the earrings and necklace of the beginning and end are Amitābha and Ratnasambhava, in the manner of semen and blood, [representing] the Vajradhara and Nairātmyā, who are the nature of birth and destruction, the essence of the moon and the sun. This nature of Ratnasambhava is indicated by the words: "The necklace is the chief of jewels." The inseparability of the nāda of the consonants (kāli) and the nāda of the vowels (āli) is the meaning of the previously explained ornaments, which possess the suchness of non-duality—the suchness of the nature of the fourth, the coemergent, and the three vajras and five wisdoms. Furthermore, it is said: "His garment is the tiger skin itself; his food is the five nectars." This refers to the five nectars, such as milk and so forth. One should enjoy the nectars exactly as they are, and likewise Vairocana and the others. Alternatively, "garment" (vāsas) means "from all" (pari-); "garment" is the apprehension, the thorough covering. What is that? It is the "tiger skin," which is the nature of emanation in various forms. That itself is the "food," the embracing. The "five nectars" are the nature of the gathering of the wisdoms of the five Tathāgatas. Thus, the chapter on the Vajra Family of the Body Vajra, the inseparability of the three vajras, has been taught both briefly and extensively.

འདིར་ཧེ་རུ་ཀ་སྦྱོར་སྐྱེས་བུ་ཉིད་ནི་ཧེ་རུ་ཀའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རིགས་ལྔ་རྣམས་སུ་འཁྱམ་པར་བྱ་སྟེ། བྲམ་ཟེ་དང་རྒྱལ་རིགས་དང་རྗེའུ་རིགས་དང་དམངས་རིགས་དང་མཐར་སྐྱེས་དང་ལྔ་པོ་རྣམས་སུའོ། ། ཡང་ན། རྡོ་རྗེའི་རིགས་དང་། པདྨའི་ རིགས་དང་། ལས་ཀྱི་རིགས་དང་། རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་རྣམས་སུའོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། རིགས་ལྔ་དག་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། རིགས་གཅིག་ཏུ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས། ། ཞེས་པ་ལ། རིགས་ལྔ་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་གང་དེ་ཉིད་ རིགས་གཅིག་སྟེ་རིགས་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་སླར་བརྟགས་པ་སྟེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡང་བག་ཆགས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། དུ་མའི་རིགས་ནི་གཅིག་པས་ན། ། གང་ཕྱིར་དབྱེ་བ་མཚོན་མི་བྱ། ། ཞེས་པ་ལ། གཅིག་ཀྱང་ནི་ རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་དབྱེ་བ་ཐ་མི་དད་པའོ། ། མཚོན་མི་བྱ་ཞེས་པ་ནི་མ་གཏོགས་པའོ། ། ཡང་ན། ཧེ་རུ་ཀ་སྦྱོར་སྐྱེས་བུ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེས་བུའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་འཁྱམས་པ་སྤྲོ་བའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། རིགས་ལྔ་ལས་ཏེ། མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་ལའོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། རིགས་ལྔ་དག་དང་མཉམ་ལྡན་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལ་མཉམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་འཇུག་གོ། ། རིགས་ནི་གཅིག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དུ་མར་སྤྲོས་ལ།

Here, the person born of the heruka-union is a yogi endowed with the heruka-yoga who should wander among the five families: the brahmin, the kṣatriya, the vaiśya, the śūdra, and the outcaste—these five. Alternatively, [he wanders] among the vajra family, the lotus family, the action family, the jewel family, and the tathāgata family. Regarding how that is, it is said: "Perfectly endowed with the five families, One should conceptualize them as a single family." In this regard, that which is the blending of the five families is itself the single family, the state of being a single family. Furthermore, that which is again conceptualized—that is, unified—is also a conceptualization of habitual tendencies. Regarding how this is, it is said: "Since the many families are one, Therefore, one should not characterize them as distinct." In this regard, even though they are one, for whatever reason there is no differentiation. "Should not characterize" means to exclude [such distinctions]. Alternatively, "the person born of the heruka-union" refers to the person whose nature is non-conceptual. The yogi of suchness emanates the wandering. Where? Among the five families, that is, among the five wisdoms such as the mirror-like wisdom and so forth. From what? From being perfectly endowed with the five families; that is, he enters them in the manner of equality with the five wisdoms. "The family is one" refers to non-dual wisdom. Furthermore, "conceptualized" is the certainty. How so? Because, by way of the nature of conventional truth, they are emanated as many.

དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རིགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པས་སོ། ། དབྱེ་བ་ནི་སོ་སོར་རོ། ། མཚོན་མི་བྱ་བ་ནི་མ་གཏོགས་པའོ། ། ཡང་ན་རིགས་ལྔ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ལྔ་རྣམས་ཏེ། ཀ་ཁ་ག་གྷ་ང་། རྣམས་སུ་འཁྱམས་པའོ། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རང་བཞིན་སྤྲོས་པར་གྱུར་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རིགས་ལྔ་དག་ཀྱང་མཉམ་ལྡན་པ། ། ཞེས་པའི་ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏེ། ཕན་ཚུན་དུ་རིགས་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཡང་དག་པར་བསྡུས་སོ། ། རིགས་གཅིག་ཏུ་ནི་གང་ བརྟགས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གང་ངེས་པ་དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔའོ། ། གང་ཧེ་རུ་ཀའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་ཧེ་རུ་ཀས་སྦྱོར་བ་སྟེ། ཧེ་རུ་ཀའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དེའི་སྐྱེས་བུའི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་གསུངས་པ། རིགས་ ནི་དུ་མ་གཅིག་གིས་ཀྱང་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་དབྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། རིགས་དུ་མས་ཀྱང་གང་གི་ཕྱིར་དབྱེ་བ་མཚོན་མི་བྱ་སྟེ། ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གང་གི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཉིད་མེད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་གང་དུ་འཁྱམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། ཤིང་གཅིག་དང་ནི་དུར་ཁྲོད་དང་། ། མ་མོའི་ཁྱིམ་དང་མཚན་མོ་དང་། ། ཡང་ན་དབེན་པའམ་བས་མཐའ་རུ། ། བསྒོམ་པ་བཟང་བར་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤིང་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་ གཞན་གྱི་གྲིབ་མས་གང་ལ་མ་ཕོག་པ་དེ་ནི་ཤིང་གཅིག་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་གནོད་སྦྱིན་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ།

Because they are subsumed into a single family by way of the nature of ultimate truth. As for the divisions, they are distinct. "Not to be characterized" means to be excluded. Alternatively, the "five families" refers to the five syllables: ka, kha, ga, gha, and ṅa, in which [beings] wander. They have become the proliferation of a nature of diverse aspects. If one asks how, it is said: "The five families are also equal." The word "also" (kyang) has the sense of "because," meaning that they are perfectly subsumed by the five families in mutual relation. As for the "single family," that which is designated is the very certainty of the Tathāgatas, such as Vairocana and the rest; that itself is the five wisdoms. The yoga of Heruka is the union with Heruka; it is the yoga of Heruka. The practitioner is the person of that [yoga]. To explain how that very [yoga] is, it is said: "The families are many, yet by one..." Because the Tathāgatas, such as Vairocana and the rest, are not perceived through various divisions. Because they are not characterized by many families, they are not to be indicated by divisions; for there is no distinction between difference and non-difference. It is said where such a yogi should wander: "Under a solitary tree, in a charnel ground, in a temple of the Mātṛs, at night, or else in a secluded place or a remote border; meditation is said to be excellent." Regarding this, "a solitary tree" is a tree that is not touched by the shadow of any other tree; in such a solitary tree, yakṣas are undoubtedly attached.

དེའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་ཏེ་དོགས་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྤྱོད་ལ་དེ་འབྲས་བུར་འགྱུར་རོ། ། དུར་ཁྲོད་དང་ཞེས་པ་ནི། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་ས་གཞིར་ཡང་ཡི་དྭགས་ལ་སོགས་པས་བྱིན་ གྱིས་རློབ་སྟེ། དེར་ཡང་འདི་དོགས་པ་དང་བྲལ་ནའོ། ། མ་མོའི་ཁྱིམ་ཞེས་པ་ནི། བསེ་མོ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་གཏུམ་པའི་ལྷས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་འདིར་འཇིགས་པ་མེད་ནའོ། ། བཞི་མདོར་ཞེས་པ་ནི་གང་དུ་ལམ་བཞི་གཅིག་པ་དེར་ལྷ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ ཡང་བརྩོན་འགྲུས་དམན་པས་གནས་པར་མི་ནུས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མཚན་ཕྱེད་དང་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཀུན་གཉིད་ལོག་པའི་དུས་ནི་མཚན་མོ་སྟེ་ལྷ་མ་ཡིན་ལ་སོགས་པ་རྒྱུའོ། ། དེར་ཡང་དེ་ནི་དོགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་དབེན་པ་ནི། རི་བོ་ཚང་ཚིང་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་བའི་གནས་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་འཇིགས་པ་མེད་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། བས་མཐའ་ཞེས་པ་ནི། བར་ཐག་ཤིན་ཏུ་རིང་བས་ཆོད་པའི་ཕྱོགས་རྒྱ་མཚོའི་ནང་གི་གླིང་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེར་ཡང་ཀླུ་ལ་སོགས་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་འཇིགས་པ་མེད་པར་དེར་ཡང་རྟོག་པ་མེད་པར་ བྱའོ། ། འདི་ལྟ་བུའི་གལ་ཏེ་སྤྱོད་པ་བྱེད་པར་འདོད་པས་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་སོ། ། ཅུང་ཟད་དྲོད་ནི་ཐོབ་ན་བྱ། ། ཞེས་པ་ལ། ཅུང་ཟད་ཀྱི་དྲོད་ཀྱི་སྒྲས་ལྟ་སྟངས་བཞིའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གྲུབ་པ་ནའོ། ། འདི་མེད་ན་དོགས་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ་འདི་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་པ་དཀའ་བས་དེས་ཅིའི་ ཕྱིར་འདི་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་འདོད་ཡོན་དངོས་གྲུབ་བའང་འགྱུར། ། འདིས་ནི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་ཉིད། །

Through its blessing—that is, at that time when one is free from doubt—one engages in suchness, and that becomes the result. Regarding "in a charnel ground": even on the ground of a charnel ground, one is blessed by hungry ghosts and the like; there too, this is when one is free from apprehension. Regarding "in a mother's house": this is when one is without fear in a place blessed by extremely fierce deities such as the bse mo spirits. Regarding "at a crossroads": this is where four paths meet and the hosts of gods assemble; here too, those of inferior diligence are unable to remain. Likewise, regarding "at midnight": the time when all beings are asleep is the night, when asuras and others roam; there too, one is free from apprehension. Alternatively, "solitude" refers to places where [beings] roam, such as mountain thickets and the like. There too, one should remain without fear. Regarding "remote areas": these are regions separated by great distances, such as islands in the ocean and so forth. There too, because one is blessed by nāgas and the like, one should remain without fear and without conceptualization. If one wishes to engage in such conduct, it should be done by way of the following: "When a slight degree of warmth is attained, one should act." Regarding this, the term "slight warmth" refers to the accomplishment of the suchness of the four gazes. Without this, one will not be free from apprehension. If one asks, "Since such conduct is difficult, why should one do it?" it is said: "If the accomplishments of the sensory qualities also occur, then this very conduct is practiced."

ཅེས་པ་ལ་དངོས་གྲུབ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་བོ། ། འགྱུར་བ་ནི་ཐོབ་པའོ། ། གལ་ཏེ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ། ། འདོད་ཡོན་ནི་ཡོད་པའོ། ། འང་གི་སྒྲ་ནི་ དེའི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི་འདིས་གནས་པའོ། ། སྤྱོད་པ་ནི་རྒྱུ་བའོ། ། ཡང་ན་ཤིང་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་དང་འདྲ་བས་ན་ཤིང་སྟེ། སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡལ་ག་དང་ཟར་བུ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། གཅིག་ནི་ཟླ་མེད་པ་སྟེ་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། དུར་ཁྲོད་དང་ཞེས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཀྱི་གནས་དེ་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། མ་མོའི་ཁྱིམ་ཞེས་པ་ནི་མ་མོ་མཁའ་འགྲོ་མ་སྟེ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཐ་མི་དད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཁྱིམ་ནི་གནས་ཏེ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་སྟེ་དེ་རུའོ། ། བཞི་མདོ་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་ འཛིན་པའོ། ། མཚན་ཕྱེད་ཅེས་པ་ནི་མཚན་མོ་ཕྱེད་དེ་གང་གིས་མཚན་མོ་སོ་སོར་བྱས་པ་དེ་ནི་ཉིན་མོ་སྟེ་ཉིན་མཚན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་མཚན་ཕྱེད་པ་ཞེས་པ་འདིའི་དོན་ཏོ། ། མངོན་པར་ གསལ་བར་བྱས་པའོ། ། ཡང་ན་དབེན་པའམ་བས་མཐའ་རུ། ། ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་སྣ་ཚོགས་པ་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དུའོ། ། བས་མཐའ་ཞེས་པ་ནི་མི་སྣང་བས་ཏེ་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པ་དེར་རོ། ། གཉི་ག་ལ་ཡང་གཉི་ག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཤིང་གཅིག་ གིས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding this, "accomplishment" (siddhi) refers to the accomplishment of Mahāmudrā. "Attainment" (prāpti) means to obtain. "If" (yadi) has the sense of "for the reason that." "Sensory qualities" (kāmaguṇa) means they exist. The word "also" (api) has the sense of "therefore." By this, "conduct" (caryā) means abiding by this; "conduct" means moving about. Alternatively, "a single tree" (ekavṛkṣa) is called a "tree" because it is like a tree, having the nature of branches and twigs in the manner of emanation. "Single" (eka) means without a second, which is the Vajra Body (kāyavajra). "Cemetery" (śmaśāna) refers to the abode of the expanse of reality (dharmadhātu), which is the Vajra Speech (vāgvajra) by nature of the two rows of nādas. "House of the mātṛs" (mātṛgṛha) refers to the mātṛs and ḍākinīs; because they are used as an illustration, it refers to the Tathāgatas who are inseparable from them and to theirs. "House" (gṛha) means an abode, which is the Vajra Mind (cittavajra); it is there. "Crossroads" (catuṣpatha) refers to the Vajra Holder (Vajradhara), the inseparability of the three vajras. "Midnight" (ardharātra) means the middle of the night; that which distinguishes the night is the day, and thus day and night are the nature of method and insight. The meaning of "midnight" here is the wisdom maṇḍala, the essence of the samaya maṇḍala. It is made manifest. Alternatively, "in a secluded place or at the edge of a forest" means that various beings are the essence of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. "Edge of a forest" (prānta) means being invisible, that which has not become an object of perception. In both cases, both are not present. By "a single tree," the Vajra Body is shown.

རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། དུར་ཁྲོད་ཀྱིས་ཀྱང་གསུང་རྡོ་རྗེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། མ་མོའི་ཁྱིམ་གྱིས་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལྷའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། བཞི་མདོ་ཞེས་པས་རྡོ་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྟེ་ སྤྱི་བོར་རང་གི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པ་ཕྱེ་བའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དབྱེར་མེད་པས་མཚན་ཕྱེད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། དེ་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་སྤྱོད་པ་བྱེད་པར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་འདིས་སྤྱོད་པ་བྱེད་འདོད་པ་སྟེ་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་སོ། ། དེ་བས་ན་ཅུང་ཟད་དྲོད་ནི་ཐོབ་པ་ན། ། ཞེས་པ་ནི། ལྟ་ སྟངས་བཞི་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ན་གང་སྤྱོད་པ་བྱེད་པར་འདོད་པ་དེ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། སྤྱོད་པ་ཉིད་ཅིའི་དོན་དུ་ཡིན་པ་གསུངས་པ། དངོས་གྲུབ་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་འདི་འདོད་པར་གྱུར་པ་དེས་སྤྱོད་པ་འདི་སྤྱད་དེ་འཁྱམ་མོ། ། འདི་དེ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། འདི་མེད་པར་ཡང་དག་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །

This is the section on the Vajra Family. The section on Mantra is taught by means of the charnel ground to demonstrate the Vajra of Speech. The section on the Deity is taught by means of the mātṛ’s house to demonstrate the Vajra of Mind. By the term "crossroads," the indivisible Vajra-holder is indicated; through the phrase "he shall become the lord of his own family upon the crown of the head," and so forth, the section on Empowerment is taught. Because the wisdom maṇḍala and the samaya maṇḍala are indivisible, it is the midnight [practice]; since it is the nature of the two maṇḍalas through the manner of emanating and reabsorbing the maṇḍala that is the identity of both, this is the section on Suchness. Therefore, the yogi of suchness is capable of engaging in the conduct. Thus, this yogi desires to engage in the conduct by way of the activity. Therefore, "when a slight degree of warmth is attained" means that he possesses various powers, such as the four gazes. For that reason, whoever desires to engage in the conduct should indeed apply themselves to it. As for the purpose of the conduct itself, it is said: "accomplishment shall arise," which means for the sake of attaining the accomplishment of Mahāmudrā. Whoever desires this should practice this conduct and wander. This is called the conduct of Samantabhadra. Without this, the authentic accomplishment is not attained.

རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་གསུང་རྡོ་རྗེ་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བས་མདོར་བསྟན་ནས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བསྟན་པ་དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདིས་ནི་ཞེས་བསྟན་ཟིན་པས་སམ། འཆད་པར་འགྱུར་བས་རིགས་ལྔ་ལ་སོགས་པ་དབྱེར་མེད་དུ་རྟོགས་པས་ཤིང་གཅིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་རྒྱུ་བར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནས་ཡང་དྲོད་ཐོབ་པར་ འགྱུར་ཏེ། དེ་ནས་ཡང་ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་སྤྱོད་པ་ནུས་སོ། ། དེས་ན་དངོས་གྲུབ་དོགས་པ་མེད་པར་འབྱུང་བའོ། ། དངོས་གྲུབ་ཀྱང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པ་གཉིས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་རྙེད་པ་དེ་ཁྱེར་ནས་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པར་བྱའོ། ། ཤིན་ཏུ་བཞིན་བཟང་ མིག་ཡངས་མ། ། རང་གིས་དབང་བསྐུར་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། རྡོ་རྗེའི་བུ་མོ་འདི་ཁྱེར་ནས། ། སྤྱོད་པ་བྱ་བར་རྟོགས་པར་བྱ། ། རང་གིས་དབང་བསྐུར་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་གང་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་གས་དབང་བསྐུར་ནས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་ པའོ། ། ཡང་ན། རང་གི་ཆུང་མ་སྙིང་རྗེ་ཅན། ། ཞེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པའོ། ། སྙིང་རྗེ་མནན་འགྲུབ་མི་འགྱུར་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་བུ་མོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་ལོ་བཅུ་དྲུག་མའོ། ། འདི་ཞེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ། ། ཁྱེར་ནས་ནི་བླངས་ནས་སྤྱོད་པ་བྱ་བའོ། ། འང་གི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏེ་སྤྱོད་པ་དམ་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་དངོས་མེད་ན། ། རང་འདོད་ལྷ་ཡི་གཟུགས་ཀྱིས་བྱ། ། ཞེས་པ་ལ། །

Having briefly presented the stage of the mantra of the vajra speech, which is the indivisibility of the three vajras, it is now explained in detail. This is the meaning of what was taught as "conduct." Since it has already been taught by the phrase "by this," or because it will be explained later, one is able to roam among "single trees" and so forth by realizing the five families and so on as indivisible. Then, the "heat" will be attained, and subsequently, one will be able to engage in the conduct of Samantabhadra. Thus, accomplishments will arise without doubt. Furthermore, as a prerequisite for the Mahāmudrā accomplishment, one should engage in the conduct while carrying that mudrā which has attained the excellence of the two truths. "Taking this vajra daughter, who is very fair-faced and wide-eyed, and who has been empowered by oneself, one should understand that the conduct is to be performed." Regarding "empowered by oneself," this means that one has been thoroughly purified by being empowered through the rituals of water and so forth within the maṇḍala and other activities. Alternatively, "one's own compassionate wife" refers to engaging for the sake of others, according to the words, "Without compassion, accomplishment will not occur." "Vajra daughter" refers to a sixteen-year-old belonging to the vajra family. "This" means "of this kind." "Taking" means having accepted her, one performs the conduct. The word "also" (or "even") has the sense of a qualification, meaning one should understand that one performs the sublime conduct. "If there is no [actual] vajra family, one should act in the form of one's own chosen deity." Regarding this:

རང་འདོད་ལྷ་ཞེས་པ་ནི་བདག་གི་འདོད་པའི་ལྷ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རིགས་ཀྱིས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་དཀར་པོ་ཆེ། ། དེའི་ལྷ་ནི་ རྣམ་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། རིགས་དེས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་གལ་ཏེ་མ་རྙེད་ན་དེའི་ཚེ་ཡང་ན་ཞེས་པ་སྟེ་ཕྱོགས་གཞན་ནོ། ། གཞན་གྱི་རིགས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་རིགས་ཐ་དད་པ་ལས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་ས་བོན་བཅུག་པས་སྦྱངས་ཏེ་ཞེས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་ ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ས་བོན་ཏེ་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཅུག་པ་ནི་དམིགས་པར་བྱས་པས་སོ། ། སྦྱངས་ཏེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཁྱེར་ནས་ནི་བླངས་ནས། སྤྱོད་པ་བྱ་བར་ རྟོགས་པར་བྱ། ། ཞེས་ཡང་སླར་བརྗོད་དོ། ། ཡང་ན་བཞིན་བཟང་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་ཁའོ། ། དེ་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་སོ། ། བཞིན་བཟང་ནི་ཡིད་འཕྲོག་པའོ། ། གང་ལ་དེ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བཞིན་བཟང་མ་སྟེ་གསུང་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། མིག་ཡངས་མ་ཞེས་པ་ནི་ཡངས་པ་ནི་རྒྱ་ ཆེ་བ་སྟེ་ཁམས་གསུམ་ལ་ཁྱབ་པའོ། ། མིག་ནི་ལྟ་བའོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་དེ་ནི་མིག་ཡངས་མ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་མ་སྟེ་དེའོ། ། རང་གིས་དབང་བསྐུར་ནི་དབང་བསྐུར་བ་ལ་ཐུག་པས་སྐུ་རྫོགས་པའི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་མ་སྟེ་དེའོ། ། སྙིང་རྗེ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་ པའི་ཕྱིར་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་དེ་ཡང་ངོ་། ། དེ་བས་ན་རྡོ་རྗེ་བུ་མོ་ནི་རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"One's own chosen deity" refers to the family of whichever deity one personally desires. As for the yogi who is "greatly white," their deity is Vairocana and so forth, as will be explained; it is also by that family. Furthermore, if that is not found, then the word "or" indicates an alternative. "Arising from another family" means from a different family. Regarding "purified by planting the seed of awakening": awakening is non-conceptual wisdom (jñāna). That itself is the seed because it is the cause of perfect awakening. "Planting" it means taking it as the object of focus. "Purified" means having the nature of the wisdom of the utterly pure dharmadhātu. "Having taken that" means having grasped it; one should understand that "conduct is to be performed." This is stated once more. Alternatively, "fair-faced" (subhagā) refers to the mouth. That is the two garlands of nāda from the āli and kāli. "Fair-faced" means captivating; she who possesses that is the "fair-faced one," Vajravācī. "Wide-eyed" (viśālākṣī): "wide" means vast, pervading the three realms. "Eyes" means the vision. She whose nature is method and wisdom is the "wide-eyed one," Vajracittā. "Empowered by oneself" refers to the culmination of the empowerment, Vajrakāyā. "Compassionate" means having the nature of the two truths because of engaging in the activity for the benefit of beings; she is also that. Therefore, the "vajra maiden" is so called because the vajra is indivisible.

བུ་མོ་ནི་འོད་གསལ་གྱི་ཕྱིར་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་རྡོ་རྗེའི་བུ་མོ་སྟེ་དེའོ། ། འདི་ཞེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཁྱེར་ནས་དངོས་སུ་འཁྱམ་པར་བྱ་བར་རིགས་ པ་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་དངོས་མེད་ན། ། རང་འདོད་ལྷའི་རིགས་ཀྱིས་བྱའོ། ། ཞེས་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་ནི་མི་ཕྱེད་པའོ། ། འདིའི་རང་བཞིན་གྱིས་ན་རིགས་ནི་བགྲངས་ནས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པས་ན་རྡོ་རྗེའི་རིགས་སོ། ། ཚུལ་འདིས་མེད་པ་ནི་དངོས་མེད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་དངོས་མེད་པ་ བདག་མེད་པ་རྟོགས་པའོ། ། རང་འདོད་ལྷའི་རིགས་ཀྱིས་བྱའོ། ། ཞེས་པ་ནི། རང་གི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། འདོད་ལྷ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས་འདོད་པ་བཙལ་བས་ཁྱབ་པ་གང་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཅད་པས་ཀྱང་ངོ་། ། རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ ཡང་དབྱེར་མེད་པར་བྱས་པ་ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། ཡང་ན་ཞེས་པ་ནི་ཕྱོགས་གཞན་ནོ། ། གཞན་གྱི་རིགས་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་ལ། གཞན་ནི་ཟླ་མེད་པ་གཅིག་གོ། ། དེས་གང་གི་རིགས་ཡོངས་སུ་གཅད་པ་དེ་ནི་གཞན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནའོ། ། དེ་ལས་བྱུང་ བ་ནི་དེར་གྱུར་པར་བྱུང་བ་རབ་ཏུ་གསལ་ཏེ། འཁོར་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་གང་བདག་མེད་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཅིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ས་བོན་བཅུག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ས་བོན་བཅུག་པ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ས་བོན་ནོ། ། དེར་གཞུག་པ་ནི་དམིགས་པའོ། །

The maiden, because she is the nature of radiance for the sake of luminosity, is the very essence of clarity; thus, she is the "Vajra Maiden." Regarding the phrase "this," it is appropriate to take such a one and wander in person. "If there is no [maiden] of the Vajra family, one should use the family of one's own chosen deity." Here, "Vajra" means indivisible. Because one thoroughly determines the family by means of its nature, it is the "Vajra family." In this manner, "non-existence" means the absence of substantiality. Therefore, the "non-existence of the Vajra family" is the realization of selflessness. "By the family of one's own chosen deity" means: the word "own" refers to consciousness. "Chosen deity" refers to that consciousness which, having sought what is desired, is pervaded by the determination of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. The intention is that both of these are made inseparable and enter into the conduct of Samantabhadra. Alternatively, "or" indicates another position. Regarding "arisen from another family": "another" refers to the peerless one. That which thoroughly determines the family of that [one] is the "other," namely Vajradhara. "Arisen from that" means clearly appearing as having become that. That which is the nature of the conventional truth of saṃsāra and is selfless is the nature of the ultimate truth. If one asks, "In what way is it distinguished?" it is "the planting of the seed of awakening," which is the planting of the seed of awakening—the non-conceptual wisdom of awakening. That itself is the seed. "Planting therein" is the focal point.

དེས་སྦྱངས་པ་ནི་འདུས་བྱས་པའི་ཚུལ་ཅན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། འདིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ ཚུལ་གྱིས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལྷའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་མདོ་དང་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སྤྱོད་པ་བྱ་བར་རིགས་ པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གལ་ཏེ་དགའ་བའི་དབང་གིས་གླུ་ལེན་པར་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་དགའ་བས་གླུ་བླངས་ཏེ། ། འོན་ཀྱང་དགའ་བ་རྡོ་རྗེ་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་རྡོ་རྗེའི་གླུ་དེས་བླངས་ཏེ་འདི་ཉིད་ཐར་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་དགའ་བ་སྐྱེས་པ་ན། ། ཐར་ པའི་རྒྱུས་ནི་གར་བྱས་ཏེ། ། འོ་ན་རྡོ་རྗེའི་རྐང་པས་གར། ། ཡོ་གིའི་མཉམ་པར་བཞག་པས་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དགའ་བ་སྐྱེས་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་གར་རྩོམ་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་གར་དང་བྲོའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། རྡོ་རྗེ་རྐང་པས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ ཀྱི་རོ་མནན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་རྐང་པས་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེའི་རྐང་པས་ཏེ། གཡས་བརྐྱང་བ་ལ་སོགས་པ་རྐང་སྟབས་བརྒྱད་ཀྱིས་མཉམ་པར་བཞག་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སེམས་ཞེན་པས་སོ། ། ཡང་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་གླུ་ནི།

That which is purified by it is the nature of the conventional truth, characterized by the conditioned. By means of this nature of the conventional truth, it is the very essence of the ultimate truth; and by way of the ultimate truth, it is also the very nature of the conventional truth. The indivisibility of both is the selfless Yoginī, the indivisibility of the three vajras, the Mind Vajra, as taught extensively in the section on the deity stage of the Sūtra. It is appropriate for a yogi endowed with such a state to engage in conduct. If, by the power of joy, he should sing a song, it is said how that should be: "If one sings a song out of joy, Yet, having sung that vajra song endowed with supreme joy, this itself is the cause of liberation. If joy arises, One should dance with the cause of liberation; Then, with vajra feet, the dance Is performed by the yogi in meditative equipoise." This means that if joy arises and the yogi engages in performing a dance, then as for the dance and the steps: by what means? With "vajra feet." Just as one treads upon the flavor of the nature of the dharmadhātu, so too with "vajra feet"—that is, with the eight types of footwork such as the right leg extended and so forth—while in meditative equipoise, the mind is fixed upon suchness. Alternatively, the song of the yogi of suchness is:

ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་བདག་ ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་བླངས་ནས་སྒྲ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་སྟེ་སྒྲ་ལ་སྒྲ་ཐིམ་པས་ཆ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དགའ་བའོ། ། རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་འོན་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་རྐང་པ་དང་ལྡན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྙེད་པ་ཉིད་དོ། ། མཆོག་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམ་པར་དགའ་བ་ལ་ཐུག་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ དབྱེར་མེད་པས་དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་མདོ་དང་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་དོན་ཏོ། ། གལ་ཏེ་ནི་དེའི་ཕྱིར་རོ། ། དགའ་བ་ནི་རྣམ་པར་དགའ་བའོ། ། སྐྱེས་པ་ནི་གར་སྒྱུར་བའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཐར་བའི་རྒྱུས་ཏེ་ཐར་པའི་དོན་དུའོ། ། འོ་ན་ནི་དེའི་ཚེའོ། ། རྡོ་རྗེ་རྐང་པས་ཏེ། དབྱེར་ མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། གར་བྱེད་པ་ནི་གར་ངེས་པར་གནས་པར་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་མཉམ་གཞག་སྟེ་མི་མཐུན་པ་མེད་པར་གནས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེས་ དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་རུས་པའི་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་གང་རྣལ་འབྱོར་པས་བརྒྱན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་པ། འཁོར་ལོའི་གཟུགས་ཀྱི་མི་བསྐྱོད་པ་ན། སྤྱི་བོར་འཁོར་ལོ་རྣམ་པར་འཛིན། ། ཞེས་མདོར་བསྟན་པའི་ རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། རྣ་ཆའི་བདག་ཉིད་འོད་དཔག་མེད་ནི། ། རྣ་བ་དག་ལ་རྣ་ཆ་བཟང་། ། ཞེས་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། མགུལ་གྱི་ཕྲེང་བ་རིན་ཆེན་གཙོ། ། ཞེས་པ་སྟེ། མགྲིན་པར་རུས་པའི་ཕྲེང་བ་སྟེ། ། ཞེས་བསྟན་པའིའོ། །

Having taken up the sound of the nature of the vowels and consonants, one takes sound as the object; because sound dissolves into sound, there is joy through its partless nature. For that reason, however, one attains the non-dual wisdom endowed with the vajra feet. "Supreme" is a term for reaching the particularly exalted "extraordinary joy." Because the three vajras are inseparable, this is the meaning of the detailed explanation of the stages of empowerment as taught in the sūtras. "If" means for that reason. "Joy" is extraordinary joy. "Dancing" means performing a dance. How so? By the cause of liberation, that is, for the sake of liberation. "Then" means at that time. "By the vajra feet" means by the joy and so forth of inseparable wisdom. "Dancing" means the dance arises as a definitive state. Therefore, both yogis are inseparable. That itself is meditative equipoise, the meaning of abiding without discord. By this, the detailed explanation of the brief presentation of the stages of suchness—the suchness that is the nature of the five wisdoms—is provided. Now, the purification of those bone ornaments and so forth with which the yogi is adorned is taught: "Akṣobhya in the form of a wheel holds a wheel upon the crown," which is the detailed explanation of the brief presentation. "Amitābha, the nature of the earrings, is the excellent earrings on the ears," which is the detailed explanation of the brief presentation. "The necklace is the chief of jewels" means the bone necklace on the throat; this is the teaching.

ལག་པར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་བརྗོད་ པ་ནི། ལག་པ་དག་ལ་ལག་གདུབ་གཉིས། ། ཞེས་པ་གང་ངོ་། ། སྐ་རགས་ལ་ནི་དོན་ཡོད་གནས། ། ཞེས་པ་ནི། ། རྐེད་པ་ལ་ཡང་སྐ་རགས་ཉིད། ། ཅེས་པ་གང་གིའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཕྱག་རྒྱ་ལྔའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་ ལོ་རྣ་ཆ་མགུལ་གདུབ་དང་། ། ལག་གདུབ་དང་ནི་སྐེ་རགས་ཉིད། ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ཡི་རྣམ་དག་པ། ། འདི་རྣམས་ཕྱག་རྒྱར་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་པས་སོ། ། འདི་ནི་མཁའ་འགྲོ་མའི་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་རུས་པའི་ཕྲེང་བའི་རྒྱན་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། ། རྐང་པར་དེ་བཞིན་རྐང་ གདུབ་པོ་ནི་རྐང་པ་དག་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་རྐང་གདུབ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ལག་པའི་རྩ་བར་དཔུང་རྒྱན་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱན་རྣམས་ཉིད་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། བགོ་བ་སྟག་གི་པགས་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། བཟའ་བ་མི་འཆི་བཅུ་ཕྱེད་བཅས། ། ཞེས་པ་ནི་འདི་རྣམས་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་མི་བསྐྱོད་པ་ནི་མི་འཁྲུགས་ཤིང་མི་གཡོ་བས་ན་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ། མི་རྒྱུ་བའི་རང་བཞིན་ འཁོར་ལོའི་གཟུགས་ཀྱིས་མི་ཤེས་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་དེས་སོ། ། རྣ་ཆའི་བདག་ཉིད་འོད་དཔག་མེད། ། ཅེས་པ་ནི་དཔག་མེད་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། འོད་ནི་འོད་ཟེར་རོ། ། སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་ནི་འོད་དཔག་མེད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ ཞེ་ན།

Regarding the statement, "Vairocana is said to be on the hands," this refers to the two bracelets on the hands. "Amoghasiddhi resides in the belt" refers to the belt itself on the waist. Thus, the sequence of the five mudrās as the purity of the five Tathāgatas has been shown: "The wheel, the earrings, the necklace, The bracelets, and the belt itself— These are renowned as the mudrās Of the purity of the five Buddhas." These are also asserted to be the ornaments of bone garlands, which are the purity of the ḍākinīs. Regarding the "anklets likewise on the feet," the feet are the nature of method and insight, the essence of the nāda of the vowels and consonants; the purity of the anklets is thus established. "The armlets at the base of the arms" refers to the ornaments of the purity of the Vajradhara, the indivisibility of both, which are the nature of emanation and withdrawal. "The tiger-skin garment" refers to the very nature of their emanation. "The food is the five nectars" refers to the nature of their withdrawal. Alternatively, Akṣobhya is so called because he is unshakeable and immovable; he is the nature of non-movement. In the form of a wheel, he cuts through ignorance. "Amitābha is the nature of the earrings": "Amita" means immeasurable; "ābha" means light or radiance. He is Amitābha because his activity consists of the nature of emanation. If one asks how so:

རྣ་ཆའི་བསྐོར་བའི་རང་བཞིན་ཁྱབ་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དགའ་བ་བསྐྱེད་པས་ན་རིན་ཆེན་ཏེ་ཐུགས་སོ། ། དེའི་གཙོ་བོ་ནི་མངའ་བདག་གོ། ། དེ་ནི་མགྲིན་པའི་ཕྲེང་བ་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། ལག་པར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི། དབང་པོ་ ལྔ་པོ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཏེ་རྣམ་པར་ནི་ངེས་པར་རོ། ། སྣང་མཛད་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་རྣམ་པར་གནས་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། སྐ་རགས་ནི་ཆོས་འབྱུང་དུ་གནས་པ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དོན་ཡོད་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པར་ནུས་པའི་དོན་ ཏོ། ། ཁ་ཊྭཱཾ་ག་གཟུགས་ཤེས་རབ་སྟེ། ། ཞེས་པས་རྡོ་རྗེའི་བུ་མོ་རང་འདོད་ལྷའི་གཟུགས་ཀྱིས་བྱ། ཡང་ན་གཞན་གྱི་རིགས་ལས་བྱུང་བ་ཁྱེར་ལ། སྤྱོད་པ་བྱ་བར་རྟོགས་པར་བྱ། ། ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏོ། ། ཤེས་རབ་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ཡི་སྐུ། ། ཞེས་པ་ནི། གཡོན་པ་ནས་ཀྱང་ཁ་ཊྭཱཾ་ག། ཞེས་ཀྱང་གསུངས་པ་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། འདིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ཡང་བཅང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་གཟུགས་ཤེས་རབ་ཅན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བས་ན་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་སྟེ་མཁའ་སྤྱོད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཨཾ་ག་གཟུགས་ ཅན་ཏེ། འོངས་ནས་རྟོགས་པས་ན་ཨཾ་ག་ལ་འདིའི་རང་བཞིན་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལའོ། ། ཤེས་རབ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒྲས་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་བཅུ་བཞིའི་རྗེས་སུ་སོང་བའོ། ། འདིས་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔ་ཨཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། ཐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་ཅང་ཏེའུ་ ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི།

The meaning of "the nature of the earring's circle" is the nature of pervasiveness. Because it generates joy, it is "jewel," which is the Mind. Its "lord" is the Sovereign. That is the nature of the sixteen emptinesses of the necklace at the throat. "Vairocana is said to be in the hand" refers to the objects of the five sense faculties, which are the nature of both [subject and object]; "vividly" means with certainty. "Vairocana" is so called because he abides in a state of supreme clarity. The "girdle" is the indivisibility abiding in the source of phenomena (dharmodaya). "Amogha" (Amoghasiddhi) means that which is not without fruit, and thus has the capacity to act for the benefit of beings. "The khaṭvāṅga is the form of insight" means that the Vajra Maiden should be visualized in the form of one's own chosen deity. Alternatively, one should take one born of another family and understand that the conduct is to be performed. This explains the purity of what was thus spoken. "Insight is the body of the khaṭvāṅga" means that the khaṭvāṅga is also held in the left hand; that which was spoken is also the nature of insight. By this, it is shown that the yogi should also carry a khaṭvāṅga. Alternatively, "the khaṭvāṅga is the form of insight" means that because it travels through space, it is a khaṭvāṅga, a "sky-goer" (khecarī). That itself is the "aṅga" (body) form; because it comes and is realized, it is "aṅga." That which possesses this nature is [the khaṭvāṅga]. "Insight" refers to the syllable A and so forth, following the fourteen vowels. By this, it is shown that the fifteen ḍākinīs are the nāda of the vowels. "The hand-drum is the form of method" means:

ཅང་ཏེའུ་དེ་ཡང་བཅང་བར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ཐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་ཐབས་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། ། ཡང་ན། ཐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་ཅང་ཏེའུ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། ། རིགས་ལྔ་རྣམས་སུ་འཁྱམ་པར་བྱ། ། ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། ཅང་ ཏེའུ་ནི་སྒྲའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཨཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེས་རྣལ་འབྱོར་པར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཞེ་སྡང་རྣམ་པར་དག་པས་ཏེ་མི་བསྐྱོད་པའི་རྣམ་པར་དག་ པའོ། ། ཡང་ན། ཞེ་སྡང་རྣམ་དག་རྣལ་འབྱོར་པ། ། ཞེས་པ་ནི། ཧེ་རུ་ཀ་སྦྱོར་སྐྱེས་བུ་ཉིད། ། ཅེས་གང་གསུངས་པ་དེའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། ཡང་ན། ཞེ་སྡང་རྣམ་དག་རྣལ་འབྱོར་པ། ། ཞེས་པ་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཞེ་སྡང་ངོ་། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེ་ནི། དུ་མ་རིགས་ནི་གཅིག་པས་ན། ། གང་ཕྱིར་དབྱེ་བ་མཚོན་མི་བྱ། ། ཞེས་ཏེ་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་རྒྱའི་རྣམ་པར་དག་པ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ནཱ་ད་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ཞེ་སྡང་རྣམ་དག་རྣལ་འབྱོར་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་རྣམས་བསྟན་པ་དེ་རྣམ་པར་དག་པ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྐང་གདུབ་ནི་ཐབས་ དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྣམ་པའོ། །

One should also carry the hand-drum (ḍamaru). This is because it is the form of method, purified as method. Alternatively, "the hand-drum itself is the form of method" is the detailed explanation of what was said: "one should wander among the five families." Because the hand-drum is of the nature of sound, it is the essence of nāda. The meaning is that it is the nāda of the vowels (āli), which is the nature of method. Through this, the yogi becomes the essence of both the vowels and consonants (kāli). How so? Through the purification of hatred, which is the purification of Akṣobhya. Alternatively, "the yogi who is the purification of hatred" is the detailed explanation of what was said: "the person born of the union of Heruka." Alternatively, "the yogi who is the purification of hatred" is the yogi by virtue of the indivisibility of both. That itself is hatred. Furthermore, it is the nature of the various forms, such as Amitābha and the others. Regarding that: "Since the many families are one, one should not indicate a distinction." Thus, the purifications of the mudrās, such as the wheel and so forth, are Akṣobhya and the others. Because the natures of method and insight, which are the essence of the two nādas, have become purified, the yogi who is the purification of hatred becomes the nature of the Vajradhara. By this, the five mudrās of the yogi are shown, whose purifications are Akṣobhya and the others. The anklet is the form of the purification of method and insight.

དཔུང་རྒྱན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། སྟག་གི་པགས་པ་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། བཟའ་བ་མི་འཆི་བཅུ་ཕྱེད་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཧེ་རུ་ཀ་སྦྱོར་སྐྱེས་བུ་ཉིད་ནི་དེས་རྣལ་འབྱོར་བ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། རིགས་ལྔ་རྣམས་སུ་འཁྱམ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཕྱིར་ཕྱེ་བ་མཚོན་མི་བྱའི་མཐར་ཞེ་སྡང་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཤིང་གཅིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དབེན་པའམ་བས་མཐའ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ རྣམ་པར་དག་པའོ། ། སྤྱོད་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། རྡོ་རྗེའི་བུ་མོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། གླུ་དང་གར་གྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་ད་ནི་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། གླུ་ནི་རྣམ་དག་སྔགས་ སུ་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་སྒྲ་ཉིད་སྔགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ནཱ་ད་ཡིན་ཏེ། འདིས་ནི་གལ་ཏེ་གླུ་ལེན་པར་བྱེད་ན་དེ་ཚེ་རྡོ་རྗེ་མཆོག་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་པ་དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏོ། ། གར་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་ གར་ནི་གཡོ་བ་སྟེ་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་སུ་སྤྲོ་བ་གང་དེ་བསྒོམ་པ་བསམ་གཏན་དང་ལྷའི་རྣམ་པར་དཀྱིལ་འཁོར་བསྐྱོད་པའོ། ། ཡང་ན་གར་ནི་སྤྲོ་བའོ། ། དེའི་བསྒོམ་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བསྡུ་བ་སྟེ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བར་དབྱེར་མེད་པ་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་གལ་ཏེ་དགའ་ བ་སྐྱེས་པ་ན་ཐར་པའི་རྒྱུས་ནི་གར་བྱའོ། ། དེ་ཚེ་རྡོ་རྗེ་རྐང་པས་གར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། །

The armlets are the complete purity of method and insight. The tiger skin is the complete purity of method. The "ten-fold nectar" to be consumed is the complete purity of insight. The "Heruka-born person" is the complete purity of the yogi. Wandering through the five families and so forth is the complete purity of the ultimate, which is the complete purity of hatred. The "solitary tree" and so forth are the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom. The "solitude" or "remote border" is the complete purity of method and insight. The accomplishment of conduct, which consists of cause and effect, is also the complete purity of method and insight. The "vajra maiden" and so forth are also the complete purity of non-duality. Now, the complete purity of song and dance shall be explained. "Song abides as the pure mantra" means that sound itself is the nature of mantra. Alternatively, the nature of wisdom itself is the nāda; thus, if one sings, one possesses the supreme vajra—this demonstrates its complete purity. "Dance is to be meditated upon" means that dance is movement, the emanation of various forms; that meditation is the concentration and the movement of the deity’s maṇḍala. Alternatively, dance is emanation. Its meditation is the withdrawal into meditative equipoise; this is the very inseparability of emanation and withdrawal. Thus, if joy arises, one should dance with the cause of liberation. "At that time, one should dance with vajra feet"—this is its complete purity.

དེའི་ཕྱིར་ན་གླུ་དང་གར། ཡོ་གི་རྟག་ཏུ་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ན་གླུ་ནི་སྔགས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་གར་རོ། ། བསྒོམ་པ་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། གཉི་ག་ཡང་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་དོ། ། བྱེད་པ་ནི་རྫོགས་པའོ། ། དེ་བས་ན། ཡོ་གི་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་བྱེད། ། ཅེས་པ་ནི་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་གླུ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། གར་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། གཉི་ག་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་བདག་ཉིད་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་ པས་རྣམ་པར་གནས་སོ། ། གཉི་ག་ཡང་སེམས་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་རྟག་པར་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་བའོ། ། དེ་ཡིས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཇི་སྲིད་དུ་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་བྱེད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ནི་ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་སྤྱོད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཡིན་ནོ། ། བཟའ་བ་མི་འཆི་བཅུ་ཕྱེད་དེ། ། ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་གསུངས་པ། སྨན་ནི་རྣམ་པར་བཟའ་བ་སྟེ། ། ཆུ་ནི་རྣམ་པར་བཏུང་བ་ཉིད། ། རྒ་ཤིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཅིང་། ། རྟག་ཏུ་ སྲུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། སྨན་ནི་བདུད་རྩི་ལྔ་པོ་དེ་བཟའ་བར་བྱ་བའོ། ། ཆུ་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་བཏུང་བར་བྱ་བའོ། ། དེ་ལྟར་དམ་ཚིག་གཉི་ག་ཡང་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བསྐྱང་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་རྒས་པ་ནི་འཁོགས་པའོ། ། འཆི་བ་ནི་འཆི་བའོ། ། འདི་གཉིས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ ནོན་པ་ནི་ན་ཚ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན།

Therefore, regarding the statement, "The yogi should always perform song and dance": for that reason, "song" is the mantra; "dance" is the maṇḍala of wisdom; and "meditation" is the maṇḍala of the samaya. Both are the identity of both. "Performing" means completing. Thus, "the yogi should always perform" means by way of being uninterrupted. Alternatively, "song" is the Vajra Speech; "dance" is the Vajra Body. Both abide through the yogi’s realization of the indivisibility of the nature of yoga. Since both depend upon the mind, they are the indivisibility of the three vajras. Through that very state of being constant and uninterrupted, one is a yogi of the indivisibility of the three vajras. As long as one performs the Body, Speech, and Mind, one enters into suchness. This is the yoga of suchness, the conduct of Samantabhadra. Regarding the statement, "The food is the five nectars," the result of that is taught: "The medicine is to be eaten, and the water is to be drunk. One will not be overcome by old age and death, and will be constantly protected." "Medicine" refers to the five nectars to be consumed. "Water" refers to the bodhicitta to be drunk. In this way, both samayas are to be maintained by this very means. Then, "old age" is decrepitude; "death" is dying. One is not overcome by these two, meaning that illness will not arise. Why is that?

གང་ལས་རྟག་ཏུ་སྲུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའོ། ། ཡང་ན། སྨན་ནི་རྣམ་པར་བཟའ་བ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི། རང་བཞིན་མེད་པར་བྱས་པ་བདུད་རྩི་ལྔ་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའོ། ། འདིའི་ཕྱིར་ན་བཏུང་བའི་ཆུ་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་སེམས་སོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྲུང་བར་བྱའོ། ། རྟག་ཏུ་ནི་རྟག་པར་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ནས་རྒ་ཤིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཅིང་ནི་རྒས་པ་དང་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྟོག་པར་གནས་པ་སྟེ། ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ ཉིད་དེ་ནི་ནད་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གནོད་པ་གཉི་ག་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད་དུ་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་རྒས་པ་དང་འཆི་བ་དེའི་བསྲུང་བར་གྱུར་པ་རྟག་པར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན། སྨན་ནི་རྣམ་པར་བཟའ་བ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི་བསྟན་ཟིན་པའི་དོན་ཉིད་དོ། ། དེའི་ ཕྱིར་བཏུང་བར་བྱ་བ་ནི་བཱ་རི་སྟེ། བཱ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། རི་ནི་རྟག་པ་སྟེ་དགྲའི་རང་བཞིན་ཡང་རྟག་པའོ། ། སྤྱི་བོར་རང་གི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མདོར་བསྟན་པའི་དོན་རྒྱས་པར་འཆད་དེ། རྐུན་མའི་སྐྲ་ལ་ཅོད་པན་བྱས། ། ཞེས་པ་ལ་རྐུན་མའི་སྐྲ་ནི་དཔྱངས་པའི་ རོའི་སྐྲ་དེས་ཅོད་པན་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཧཱུཾ་བྱུང་སྦྱར་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཧཱུཾ་ལས་བྱུང་བ་མི་བསྐྱོད་པ་དེ་དེར་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་རྐུན་མའི་སྒྲས་རྐུན་མ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་རྐུན་མ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྐུན་མ་རྐུ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྐུ་བར་བྱེད་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །

It is that from which one is constantly protected. Alternatively, "the medicine is to be consumed" means the five nectars (amṛta), which are devoid of intrinsic nature, are the five wisdoms (jñāna) such as the mirror-like wisdom. Therefore, the "drinking water" is the bodhicitta. One should protect the wisdom of the indivisibility of emptiness and compassion. "Constantly" means by way of being perpetual and uninterrupted. Then, "not overcome by old age and death" means that what is called old age and death abides as conceptualization; however, that which is the nature of non-conceptual wisdom has completely abandoned all illness, and thus both harms are entirely non-existent in every respect. That very [wisdom] becomes the constant and uninterrupted protection against that old age and death. Alternatively, "the medicine is to be consumed" has the same meaning as previously explained. Therefore, that which is to be drunk is vāri; vā is conceptualization, and ri is permanence, meaning the nature of the enemy is also permanent. To explain in detail the meaning of the brief statement, "having made a crown from the hair of a thief," the "hair of a thief" refers to the hair of a suspended corpse, from which a crown is to be made. In that regard, "one should apply the hūṃ-born" means that Akṣobhya, who arises from hūṃ, is to be joined there. Alternatively, by the word "thief," the entity of thieves is "thievery"; just as a thief steals, so too does that which steals from them arise.

དེ་བཞིན་དུ་ དབང་པོ་དང་ཡུལ་དག་ཀྱང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་འཇུག་པས་ན་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་རྣམས་བརྐུས་ནས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། ། རྐུན་མའི་སྒྲས་ཡུལ་དང་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། སྐྲ་ནི་སེམས་སོ། ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་རྣམས་ ཀྱིས་བྱས་པ་ནི་རྫོགས་པའོ། ། ཅོད་པན་ནི་མཱ་མ་ཀཱི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། དེའི་བརྩེགས་མ་ནི་ཆོས་འབྱུང་དེ་གཞིར་གྱུར་པའི་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དེས་སོ། ། དེ་ལ་ཧཱུཾ་བྱུང་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྦྱར་ཏེ། འབྱུང་བ་འདུས་པ་ལས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་དེ་ཉིད་ལ་ཅོད་པན་ནོ། ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ཡི་ཐོད་པ་རྣམས། ། ཞེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཐོད་པ་ལྔའོ། ། ཡང་ན་དེ་ཉིད་ཧཱུཾ་བྱུང་སྟེ་སངས་རྒྱས་ལྔའི་ཐོད་ པ་རྣམས་ནི་ལྔ་ནི་རྒྱས་པར་ཏེ། སངས་རྒྱས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཐོད་པ་རྣམས་སོ། ། ཀ་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱོང་བར་བྱེད་པས་ན་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སངས་རྒྱས་ལྔའི་ཐོད་པ་རྣམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཧཱུཾ་བྱུང་ ལ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་དོ། ། གཅིག་དང་དུ་མར་གྱུར་པ་དབྱེར་མེད་པ་དེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པས་རྣམ་པར་འཛིན། ཐོད་པ་སོར་ལྔ་པའི་ཆར་བྱས་པས་ཅོད་པན་ཞེས་པ་ལ། དེ་ལ་ཐོད་པའི་དུམ་བུ་རྡོ་རྗེ་ཐོད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་སྦྱིན་ པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་ཧཱུཾ་བྱུང་སྦྱར་བར་བྱ།

Likewise, because the sense faculties and their objects engage in the clinging to subject and object, they steal this authentic wisdom and thus exist [as such]. By the term "thief," the objects and sense faculties are meant; "hair" refers to the mind. That which is produced by these objects, faculties, and consciousnesses is the "crown." The "crown" is Māmakī and Akṣobhya. Their "stack" is the source of phenomena (dharmodaya), which serves as the basis for that pervader and the pervaded. In that regard, the "arising from HŪṂ" is the application of the Vajradhara of the indivisibility of method and wisdom; from the assembly of the elements, the self-nature of all the Tathāgatas is generated. Therefore, that itself is the "crown." Regarding the phrase "the skulls of the five Buddhas," this refers to the five skulls that are the purity of the five Tathāgatas. Alternatively, that itself is the "arising from HŪṂ," and the "skulls of the five Buddhas" are the five in an expanded sense; because those Buddhas have infinite families, they are the skulls themselves. Because they sustain the wisdom of bliss, the "skulls of the five Buddhas" are the authentic wisdom, the nature of the infinite and boundless wisdom of the Buddhas. There is no differentiation in the "arising from HŪṂ," because its nature is the lack of any definite apprehension through the indivisibility of the one and the many. The practitioner of yoga should grasp it. Regarding the statement that the "crown" is made from the five-finger-width portion of the skull: the "skull-fragment" (kapāla-khaṇḍa) vajra-mudrā should be applied there, and from that, the "arising from HŪṂ" should be joined.

། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཡང་ན་འཛིན་པར་བྱེད་ནི་མི་གཡོ་བར་བྱ་བའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། ཐོད་པ་སོར་ལྔ་པ་ཡི་ཆར། ། ཞེས་པའོ། ། ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིའང་སོར་མོ་ནི། ཨཱཾ་མཁའ་སྤྱོད་མ་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་བཅོ་ལྔ་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ཅན་ནོ། ། དེ་རྣམས་བསྐོར་ཞིང་དཀྲིས་པར་གྱུར་པ་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པས་སོར་མོ་ལྔ་རྣམས་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་དབྱེར་མེད་མེའི་དཀྱིལ་ འཁོར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཐོད་པ་ཡིན་ཏེ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེས་ཆར་ནི་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ལ་ཐུག་པ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟར་ཐོད་པ་སོར་ལྔ་པའི་དུམ་བུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན་ཅོད་པན་ནོ། ། ཆོས་འབྱུང་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱད་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ གྱིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་པ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། ། གཞན་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་བཅད་པར་བྱ་བ་ནི། སྐྲ་ཡི་སྐེ་རགས་ཉིས་སྐོར་ཉིད། ། ཅེས་པ་སྟེ་ཉིས་སྐོར་རོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། དེའི་དོན་གསུངས་པ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་ལས་སོ། ། ཡང་ན་ སྐྲའི་སྒྲ་ནི་སྐྲའི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། དེ་ལ་སྐྲ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། སྐེ་རགས་ནི་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱི་བདག་མེད་མ་ཕན་ཚུན་དུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་སྐོར་གཉིས་སོ། ། ཡང་ན་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱི་དང་འབྲེལ་བ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། སྐེ་རགས་ནི་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱི་བདག་མེད་མ་ཕན་ཚུན་དུ་འབྲེལ་བའི་ ཕྱིར་སྐོར་གཉིས་སོ། །

This is by means of the phrase [“...”]. Alternatively, “to hold” means to make [it] immovable. If one asks what that is, it says: “In the portion of a five-finger-width skull.” The term “five” refers to the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. The “fingers” of those [wisdoms] are the fifteen yoginīs, such as Āḥ, Khecarī, Nairātmyā, and so forth, which are fully demarcated. Because they exist in the nature of the pervaded and the pervader, having become encircled and entwined, the five fingers are the maṇḍala of the two inseparable maṇḍalas. That itself is the skull, which is authentic wisdom. “In the portion” means reaching the full demarcation. Thus, having divided the five-finger-width skull into sections, one should complete [the practice]. Where? In the crown. The remainder of the sentence is that the Vajradhara is the very inseparability of the source of phenomena (dharmodaya) through the manner of the pervaded and the pervader. Furthermore, what that yogin should cut is: “The hair-belt is indeed double-wrapped.” This means it is double-wrapped. From what? Its meaning is stated: “From the nature of method and insight.” Alternatively, the word “hair” is a synonym for hair; therein, “hair” is bodhicitta. The “belt” is double-wrapped because the avadhūtī and Nairātmyā are mutually connected. Alternatively, the connection with the avadhūtī itself is bodhicitta. The “belt” is double-wrapped because the avadhūtī and Nairātmyā are mutually connected.

ཡང་ན་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱི་དང་འབྲེལ་བ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་ཡང་སྐྲའི་སྐེ་རགས་ཡིན་ལ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་གྱིས་ཉིས་སྐོར་རོ། ། གཉི་ག་བསྐོར་བ་ཉིད་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། འཛིན་པ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པར་ བྱས་པའོ། ། གཞན་ཡང་ཕྱག་རྒྱའི་རྒྱན་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་པ། ཐལ་བ་སྐྲ་ཡི་མཆོད་ཕྱིར་ཐོགས། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡི་སྤྱོད་པས་འཛིན། ། ཞེས་པ་སྨོས་སོ། ། ཐལ་བ་ནི་རོ་འདུས་བྱས་པའི་ཐལ་བའམ། ཡང་ན་རོ་འདུས་པའི་རུས་པའི་ཕྱེ་མའོ། ། སྐྲའི་མཆོད་ ཕྱིར་ཐོགས་ཞེས་པ་ནི། རྐུན་མ་དཔྱངས་སྐྲ་ལས་བྱས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་མཆོད་ཕྱིར་ཐོགས་སོ། ། སྤྱོད་པས་འཛིན་ནི་འཁྱམས་པས་སོ། ། ཡང་ན་ཐལ་བའི་སྒྲས་རུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་མའོ། ། སྐྲའི་སྒྲས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྟེ་ཐལ་བ་དང་སྐྲ་དག་གོ། ། མཆོད་ཕྱིར་ ཐོགས་ནི་དྲི་མ་མེད་པར་བྱས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པས་སོ། ། འཛིན་པ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པར་འགྱུར་བའོ། ། སྤྱོད་པ་ནི་འཁྱམ་པའི་བྱ་བའོ། ། ཁ་ཊྭཱཾ་ག་གཟུགས་ཤེས་རབ་ཏེ། ། ཞེས་གསུངས་ པ་དང་། ། ཐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་ཅང་ཏེའུ་ཉིད། ། ཅེས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལུགས་ལས་བཟློག་པས་གསུངས་པ། ཅང་ཏེའུའི་སྒྲས་ནི་བཟླས་པ་སྟེ། ཁ་ཊྭཱཾ་ག་བསྒོམ་ཤེས་རབ་ཉིད། ། ཅེས་པའི་དོན་ནི་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་ཅང་ཏེའུའི་སྒྲས་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་ གཞོམ་དུ་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། །

Alternatively, the very connection with the avadhūtī is bodhicitta. That is also the hair-belt, which is doubled by the nature of method and insight. The very act of doubling them is the inseparability of the two nādas of the āli and kāli. "Holding" means making it immovable. Furthermore, the pure ornaments of the mudrā are taught: "Carrying ashes and a hair-thread for the sake of worship, The yogi maintains them through his conduct." Thus it is said. "Ashes" refers to the ashes produced from a gathered corpse, or alternatively, the powder of bones from a gathered corpse. "Hair-thread for the sake of worship" refers to the yogi’s yajñopavīta (sacred thread) made from the hanging hair of a thief. "Maintains through conduct" means by wandering. Alternatively, because the word "ashes" signifies bone, it is Nairātmyā. Because the word "hair" signifies Vajradhara, it refers to the ashes and the hair. The "thread for worship" is that which has been made stainless, the utterly pure nature of the dharmadhātu. That itself is the "yogi," because he possesses yoga. "Maintaining" means becoming immovable. "Conduct" is the activity of wandering. Regarding the statement, "The khaṭvāṅga is the form of insight," and "The ḍamaru is the form of method," the purity is taught by way of reversal. The "sound of the ḍamaru" is the recitation; the meaning of "the khaṭvāṅga is the meditation of insight itself" is clear. Alternatively, the "sound of the ḍamaru" is the indestructible Vajradhara, the essence of the nādas of the āli and kāli.

དེ་ཡང་བཟླས་པ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བཟླས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་བར་མ་ཆད་པའི་རང་བཞིན་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཁ་ཊྭཱཾ་ག་བསྒོམ་ཤེས་རབ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་པོ། ། ཅི་ཞེ་ན། ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ བསྒོམ་པའོ། ། ཁ་ཊྭཱཾ་གའི་སྒྲས་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔ་མཁའ་སྤྱོད་མ་ལ་མཐར་ཐུག་གོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པ་ཞེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། འདི་གཉི་ག་ཡང་། འདི་དག་བཟླས་དང་བསྒོམ་པ་ཡིན། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་ཐོད་པའི་སྤྱོད་པ་ཡིས། ། ཞེས་པ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་འཁྱམས་པས་སོ། ། ཡང་ན་བཟླས་དང་བསྒོམ་པ་ཞེས་པ་ལ་བཟླས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། བསྒོམ་པ་ནི་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། ། ཡང་ན་བཟླས་དང་བསྒོམ་པ་ཡིན། ། ཞེས་པས་ནི་བསྒོམ་བྱ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟོགས་པས་བསྒོམ་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ཡང་བཟླས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཇུག་ཅིང་རྟག་ཏུ་འབྱུང་ བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། ། འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་ཐོད་པའི་སྤྱོད་པ་ཡིས། ། ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཐོད་པ་ནི་ཐོད་པ་དང་འདྲ་བ་སྟེ་ཤེས་རབ་བདག་མེད་མ་རྡོ་རྗེ་ཐོད་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། རང་བཞིན་འདིས་སྤྱོད་པ་ ནི་འཁྱམས་པ་ཡིན་ནོ། ། བརྐམ་དང་རྨོངས་དང་འཇིགས་དང་ཁྲོ། ། ངོ་ཚའི་བྱ་བ་རྣམ་པར་སྤངས། །

Furthermore, recitation is of the nature of uninterrupted recitation; thus, it is the maṇḍala of samaya, which is of an uninterrupted nature. Regarding the statement, "The meditation on the khaṭvāṅga is insight itself," the "wisdom" refers to the supreme primordial wisdom (jñāna). If one asks what that is, it is the meditation on the khaṭvāṅga. By the term "khaṭvāṅga," the fifteen ḍākinīs, culminating in Khecarī, are indicated. Their "meditation" refers to the maṇḍala of wisdom, which is the attainment of meditative equipoise. Both of these are "recitation and meditation." If one asks how so, it is said: "By the conduct of the vajra and skull." This means wandering in suchness. Alternatively, regarding "recitation and meditation," "recitation" refers to the nature of the maṇḍala of samaya, which is the self-nature of that which constantly arises, and the maṇḍala of wisdom. "Meditation" is the act of entering into equipoise in the inseparability of the maṇḍala of samaya and the maṇḍala of wisdom. Alternatively, "recitation and meditation" means that the object of meditation is to be meditated upon through the realization of non-duality. That itself is also "recitation," because it is of a nature that enters continuously and arises constantly. To explain how this is so, it says: "By the conduct of the vajra and skull." Here, "vajra" is the Vajradhara. "Skull" is like a skull, meaning the insight of Nairātmyā; thus, the "vajra and skull" is the inseparability of method and insight. Wandering by means of this nature is the "conduct." "Abandoning the activities of greed, delusion, fear, anger, and shame."

ཞེས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུ་རྣམས་རྣམ་པར་སྤང་བར་བྱའོ། ། ཡང་ན་བརྐམ་པའི་སྒྲ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། གཏི་མུག་རྣམ་ པར་སྣང་མཛད་དོ། ། འཇིགས་དང་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། ཁྲོ་བ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། ངོ་ཚ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྟེ་འདི་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ། ། དེ་ནས་སྤང་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཉིད་དོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་འདིས་སྤངས་པར་གྱུར་པ་ནི་ སྤངས་པའོ། ། དེ་བས་ན། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གཉིད་སྤངས་ནས། ། ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་སྤྱད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ལ་གཉིད་ཅེས་པ་ནི་གཉིད་བསྡུས་པ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་འདོད་པའི་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས། བདག་མེད་མ་དེའི་རྣམ་པར་དག་པས་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ དག་པ་རྟོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་བདག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཆད་ནས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་དོན་དུ་བྱས་ནས། སྤྲོ་བ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་བྱ། ། ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ལུས་ཀྱི་སྦྱིན་ནས་ནི། ཕྱི་ནས་སྤྱོད་པ་ཡང་དག་སྤྱད། ། ཅེས་པ་ལ། དང་པོ་བདག་ལས་བྱུང་བའི་ གང་ཟག་གི་བདག་མེད་མ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡང་མངོན་དུ་བྱ་བར་འདོད་པས་ཕྱི་ནས་ཞེས་པའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་ལུས་ནི་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེ་སྦྱིན་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། སྦྱིན་ནས་ཞེས་པ་ནི་གཏོང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་དེ་ རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་སྤངས་ནས། གང་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང་དག་པར་བརྩམ་ཞིང་འདི་ཉིད་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ཏེ།

Regarding this, the causes of obscuration, such as desire and delusion, are to be completely abandoned. Alternatively, the term "greed" refers to Amitābha; "delusion" to Vairocana; "fear" to Ratnasambhava; "anger" to Akṣobhya; and "shame" to Amoghasiddhi—such is their nature. "Action" is the act of thorough determination. Subsequently, "abandonment" is the five wisdoms themselves. Through this purification of these [afflictions], they become abandoned; that is "abandonment." Therefore: "Having abandoned sleep oneself, one should practice without doubt." Regarding this, "sleep" refers to the contraction of the senses and their objects through the activity of desire. Because that is completely abandoned through the purification of Nairātmyā, one realizes the utterly pure. Since that very [state] arises from the self, one should sever the view of a self and, having realized the selflessness of the person, engage in conduct without [worldly] enthusiasm; such is the intended meaning. "Having given the body, one should subsequently practice the conduct correctly." Regarding this, first, having realized the selflessness of the person arising from the self, and desiring to also realize the selflessness of phenomena, the word "subsequently" is used. Following that, "the body" refers to all phenomena. "Giving" that is the purification of the purified. "Having given" is the purity of relinquishment; having abandoned attachment to those [phenomena], whatever conduct is practiced should be correctly undertaken and this very [conduct] should be authentically accomplished.

སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཉིད་དབུལ་བར་བགྱིའོ་ཞེས་སེམས་འདི་ལྟར་བསྐྱེད་དོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ཕྱིར་ལུས་བྱིན་ནས་སྤྱོད་པ་འཁྱམ་པ་བརྩམ་སྟེ་ཡང་དག་པར་བརྩམ་པར་བྱའོ། ། སྐལ་དང་སྐལ་མིན་རྣམ་དཔྱད་ནས། ། དེ་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་མི་བྱ། ། ཞེས་པ་ལ། སྐལ་བ་ནི་བྱ་བར་འགྱུར་བའོ། ། སྐལ་མེད་རྣམ་དཔྱད་ནས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་ གངྒཱའི་(གླུང་,ཀླུང་)གི་བྱེ་མ་སྙེད་དེ་རྣམས་ལ་ལུས་སྦྱིན་པར་གཏོང་བ་ན་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱས་པར་གྱུར་ན། སྐལ་པ་མེད་དེ་འདི་ནི་ཆུང་བའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མི་རྙེད་པ་ཡིན་པས་སྐལ་བ་མེད་པར་དཔྱད་པར་བྱའོ། ། རྒྱུ་དེས་ན་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་ན་གཏང་བར་མི་བྱ་བའི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ན་སྦྱིན་པ་རྒྱུ་ གང་གི་ཕྱིར་སྦྱིན་པར་མི་བྱ་སྟེ་མི་གཏོང་བའོ། ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་དཔྱད་པས་མི་བཟོད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་བཏང་བ་ཡིན། ཡང་ན། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གཉིད་སྤངས་ནས། ། ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་སྤྱོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ལ། བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྟེ། བདག་ཉིད་སྤངས་ནས་སོ། ། སྤྱོད་པ་ནི་འཁྱམ་པའོ། ། ཐེ་ཚོམ་མེད་པས་ཐམས་ཅད་དུ་དོགས་པ་མེད་པ་དེས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ལུས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བྱིན་ནས་ནི། ། ཕྱི་ནས་སྤྱོད་པ་ཡང་དག་སྤྱད། ། ཅེས་པ་ལ་ལུས་ ཀྱི་སྒྲས་ལུས་བརྗོད་དོ། ། དེའི་སྦྱིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གཏོང་བས་དེའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་པའོ། ། དེ་སྦྱིན་པ་ནི་དེ་ཡང་སྤངས་པའོ། །

One should generate the following thought: "I shall offer myself to all sentient beings." Following that, having given one's body to all sentient beings for the sake of all sentient beings, one should begin and correctly undertake the wandering of conduct. Regarding the statement: "Having analyzed what is suitable and what is unsuitable, one should therefore not give the gift," "suitable" refers to that which is to be performed. "Having analyzed the unsuitable" refers to the infinite and boundless sentient beings, as numerous as the sands of the Ganges. If, when giving the body, the function of a portion of the body is performed, it is unsuitable; because this is small, it is not found to be suitable, and thus one should analyze it as unsuitable. For that reason, if one were to give the gift, it should not be given; for that reason, the gift is not given. Why should it not be given? It is not given because it cannot withstand analysis as a collection of subtle particles, and is thus naturally relinquished. Alternatively, regarding the statement: "Having abandoned sleep, one should practice without doubt," "self" refers to the Vajradhara, because it is utterly beyond consciousness; thus, "having abandoned the self." "Practice" means wandering. "Without doubt" means being free from suspicion in all respects; that is what should be generated. Regarding the statement: "Having given the gift of the body, one should thereafter practice the conduct correctly," the word "body" denotes the physical form. Its "gift" is the complete relinquishment, which is the abandonment of attachment to it. That gift is the abandonment of even that [attachment].

འདིས་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་དེ། དེའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ཡང་མེད་ པ་ཡིན། སྤྱོད་པ་ནི་འཁྱམ་པའོ། ། སྤྱད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ་མཐར་ཐུག་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། ། སྐལ་དང་སྐལ་མེད་རྣམ་དཔྱད་ནས། ། དེ་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་མི་བྱ། ། ཞེས་པ་ལ་སྐལ་བ་ནི་ཆ་ཤས་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཡང་ཐབས་ཀཱ་ལིའི་ཚུལ་ གྱིས་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བའི་ཆ་མེད་པའི་ཆ་ཡིན་ནོ། ། སྐལ་མེད་ནི་ཆ་མེད་པ་སྟེ་ཨཱ་ལིའི་ཚུལ་གྱིས་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་སྐལ་བ་ནི་ཆ་ཤས་ཡན་ལག་གི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་དེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཟླ་བ་ཨཱ་ལིའི་ཕྲེང་བ་ཉིད་དོ། ། སྐལ་མེད་ནི་ཆ་མེད་པ་བདག་མེད་པའི་ རང་བཞིན་ཉི་མ་ཀཱ་ལིའི་ཚུལ་གྱིས་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བའོ། ། དེ་ལྟར་སྐལ་དང་སྐལ་མེད་ཀྱི་སྒྲས་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། དེའི་དཔྱད་པ་ནི་དཔྱད་པ་དང་བྲལ་བས་དཔྱད་པ་སྟེ། ཆ་མེད་པ་ཉིད་དེས་དཔྱད་པས་ཆ་མེད་པས་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱིར་ནི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་རོ། ། སྦྱིན་ མི་བྱ་ནི་སྦྱིན་པར་མི་བྱའོ། ། བཏང་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་བདག་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཛིན་པ་ལྡོག་གོ། ། ལུས་ཀྱི་སྦྱིན་པས་ལུས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་ངོ་། ། སྐལ་དང་སྐལ་མེད་རྣམ་དཔྱད་ནས། ། ཞེས་པ་ནི། མཚན་མ་ལ་ ཆགས་པ་ཡང་ཆགས་པ་གསུམ་ལས་གྲོལ་བས་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་དཔྱོད་པའོ། །

By this, even the complete abandonment of clinging is itself clinging; that clinging is also non-existent. "Wandering" refers to conduct. "Practiced" means having entered into meditative equipoise in authentic accomplishment and thereby attaining the ultimate. Regarding the verse: "Having analyzed the fortunate and the unfortunate, one should therefore not give gifts," "fortune" (bhāga) is a synonym for a "part" (aṃśa). Furthermore, by way of the method of the consonants (kāli), it is the partless part of the garland of nādas. The "unfortunate" is the partless, which is the garland of nādas by way of the vowels (āli). Alternatively, "fortune" is the nature of the parts and limbs, the nature of arising; by that, the bodhicitta is the moon, the very garland of vowels. The "unfortunate" is the partless, the nature of selflessness, the sun, the garland of nādas by way of the consonants. Thus, by the terms "fortunate" and "unfortunate," the garland of nādas is the Speech Vajra. Its "analysis" is an analysis free from analysis; by analyzing with that very partlessness, one completely relinquishes the gift through partlessness. "Therefore" means for that reason. "Should not give" means one should not give. The meaning is that it is the very nature of relinquishment. By this, the grasping of consciousness arising from a self is reversed. Through the gift of the body, clinging to the body is also reversed. Regarding the phrase "having analyzed the fortunate and the unfortunate": because one is liberated from the three types of attachment to signs, the nature of having abandoned all attachment is the Vajra Holder (Vajradhara). This itself is the investigation endowed with suchness.

བཟའ་བཅའ་དེ་བཞིན་བཏུང་བ་ཉིད། ། ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་དེ་བཞིན་བཟའ་བ་ནི་ཟན་དྲོན་ལ་སོགས་པའོ། ། བཅའ་བ་ནི་ འབྲས་ཆན་ལ་སོགས་པའོ། ། བཏུང་བ་ནི་འོ་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཐམས་ཅད་གང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་རྣམ་པས་བཟའ་བའམ་འགལ་བ་ཡང་རུང་བའོ། ། རྙེད་པ་བཟའ་ནི་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། ། དེ་བས་ན་ཞེན་པ་ཙམ་དུ་མི་བྱའོ། ། ཡིད་འོང་མི་འོང་རྣམ་རྟོག་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ལ་ཞེན་ པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་མི་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡིད་འོང་ནི་འདོད་པའོ། ། མི་འོང་བ་ནི་འདོད་པའོ། ། རྣམ་པ་གཉི་ག་བརྟག་པ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན། བཟའ་དང་བཅའ་མིན་དཔྱད་པ་དང་། ། དེ་བཞིན་བཏུང་དང་བཏུང་མིན་ཉིད། ། བགྲོད་དང་བགྲོད་མིན་ སྔགས་པ་ཡིས། ། རྣམ་རྟོག་ཉིད་དུ་མི་བྱའོ། ། ཞེས་པའི་དོན་ནི་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་བཟའ་བ་དང་བཟའ་བར་མི་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། བཅའ་བ་དང་བཅའ་བར་མི་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། བཏུང་བར་བྱ་བ་དང་བཏུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་སེམས་ ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། དེ་ལྟར་འདི་གསུམ་ཇི་ལྟར་རིམ་པ་གང་གིས་སོ། ། རྙེད་པ་ནི་རྙེད་པའོ། ། བཟའ་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་འདིར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ལའོ། ། ཞེན་པ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། མི་བྱ་བ་ནི་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཡིད་འོང་མི་འོང་རྣམ་རྟོག་ཕྱིར་ནི་ཡིད་འོང་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །

Regarding "food, drink, and likewise what is to be consumed": eating whatever is obtained refers to warm porridge and the like; chewing refers to cooked rice and the like; and drinking refers to milk and the like. All of these should be consumed in whatever manner is available, whether they be suitable or otherwise. "Consuming what is obtained" means to enjoy it. Therefore, one should not act with mere attachment. Regarding the phrase "because of the conceptualization of the attractive and the unattractive," one should not engage in the intense attachment of clinging. How so? The "attractive" is that which is desired, and the "unattractive" is that which is not desired. Both of these aspects are themselves the very cause of conceptualization. Therefore, the meaning of the following is clear: "The practitioner of mantra should not engage in conceptualization regarding what is to be eaten and what is not to be eaten, likewise what is to be chewed and what is not to be chewed, and what is to be drunk and what is not to be drunk, nor what is to be approached and what is not to be approached." Alternatively, "what is to be eaten and what is not to be eaten" refers to attachment to the body; "what is to be chewed and what is not to be chewed" refers to attachment to speech; and "what is to be drunk and what is not to be drunk" refers to attachment to the mind. Thus, these three follow a specific sequence. "Obtained" means acquired. "Eating" is that which has become the nature of non-attachment. Therefore, in this context, it refers to the intense attachments to the indivisibility of the three vajras. "Attachment" means intense clinging. "Should not be done" means it should not be produced by way of activity. "Because of the conceptualization of the attractive and the unattractive" refers to the intense attachment to the attractive.

མི་འོང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་སྟེ་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་ཉིད་དེ། དེ་བས་ན་ཞེན་པར་མི་བྱའོ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཡང་མི་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ན་བཟའ་བ་དང་བཟའ་མིན་ཞེན་པ་ནི། བཟའ་ནི་ལུས་ཀྱི་མངོན་ཞེན་ནོ། ། བཟའ་མིན་དེའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་པའོ། ། དེ་ལྟར་གཉི་ག་དཔྱད་པ་ཙམ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྡན་ པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་མི་བྱ་སྟེ། བྱ་བའི་སྒོ་ནས་བསྐྱེད་པར་མི་བྱའོ། ། བཏུང་དང་བཏུང་མིན་ཞེན་པ་ནི། བཏུང་བ་ཆུའི་ཁམས་གསུང་རྡོ་རྗེ་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། བཏུང་མིན་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་མེད་པའོ། ། འདི་གཉི་ག་ཡང་བགྲོད་དང་བགྲོད་མིན་ཞེས་པ་ལ། བགྲོད་ པ་ནི་སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། བགྲོད་མིན་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་མེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་གཉིས་ཀ་ཡང་མི་བྱ་སྟེ། བྱ་བའི་སྒོ་ནས་རྟོག་པའི་ཡུལ་དུ་མི་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ ལྟར་གང་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་བྱ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་བླ་མར་རྟོག་པ་དང་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བའི་རྟོག་པ་ཡང་ཀུན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་དོགས་པ་བསུས་ནས་གསུངས་པ། དངོས་གྲུབ་རྙེད་པའི་སློབ་མ་གང་། ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའོ། ། མནར་མེད་སྤང་བའི་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར། གྲུབ་པས་བླ་མ་མངོན་ཕྱག་འཚལ། ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།

"Non-coming" refers to the absence of clinging; it is the complete abandonment of any clinging by way of activity. Furthermore, that very clinging is itself conceptualization (kalpa). Therefore, "one should not cling" means that one should not even engage in non-clinging. In this way, the clinging to what is edible and what is inedible: "edible" is the clinging to the body, and "inedible" is the abandonment of that clinging. Thus, a yogi endowed with suchness should not perform even the mere analysis of these two; they should not be produced by way of activity. The clinging to what is drinkable and what is not drinkable: "drinkable" is the clinging to the water element, which is the Speech-Vajra (vāgvajra); "not drinkable" is the absence of that clinging. Regarding both of these, "the traversable and the non-traversable": "the traversable" is the clinging of the mind, and "the non-traversable" is the absence of that clinging. Thus, one should not perform either the clinging to the Body, Speech, and Mind, or the clinging of the intellect, nor these two types of conceptualization; the meaning is that they should not be made into objects of conceptualization by way of activity. In that way, because all conceptualization has been abandoned, its activity also does not exist in any way whatsoever. Anticipating the doubt that even the conceptualization of the Guru and the conceptualization of prostrating to him would thus not exist, it is said: "The disciple who has attained accomplishment Is the manifestation of authentic primordial wisdom (jñāna). For the sake of abandoning the Avīci hell, The accomplished one prostrates to the Guru." The meaning of this is as follows:

གཞན་ལྟ་ཞོག་གི་སྤྱོད་པའི་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་སྦྱངས་པས། བདེ་བར་དངོས་གྲུབ་ཀྱང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ་དེ་ ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སློབ་མ་དེ་ཡང་བླ་མ་སྟོན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདུད་དེ་བྱ་བ་བྱེད་དོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མནར་མེད་སྤང་བའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཡང་མནར་མེད་པའི་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་ལྟུང་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་དངོས་གྲུབ་རྙེད་པ་ནི། དེ་ཕྱག་ རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ་ཡང་ངོ་། ། བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྟོག་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་གྱུར་པས་ཉིད་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སློབ་མས་རྣལ་འབྱོར་པས་ཀྱང་ངོ་། ། མངོན་ཕྱག་འཚལ་ནི་བླ་མ་ལ་མངོན་པར་བཏུད་ པ་སྟེ། མཆོད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་བལྟ་བར་བྱའོ། ། བླ་མ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། འདིས་ནི་བླ་མ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྟེ་རང་ཉིད་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་བས་ན་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་གྲུབ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མནར་མེད་སྤང་བའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་ཏེ། མནར་མེད་པའི་རྦ་རླབས་མེད་པ་ཡིན་པས་མནར་མེད་པ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། དེའི་སྤང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་སྟེ་རྒྱུ་དེས་ནི་རྒྱུ་དེས་ནའོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ཅེ་ན་དངོས་གྲུབ་རྙེད་པའི་སློབ་མ་ཞེས་པ་ ནི་བདག་མེད་མའོ། ། གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་སྟོང་པའི་གསོབ་སླར་ཕུག་ནས།

Setting aside other matters, when one engages in the activities of conduct and is purified through non-conceptuality, one easily attains the accomplishment of Mahāmudrā. Such a disciple also pays homage to the Guru, the Teacher, bowing in every way and performing the necessary services. Why is this? It is for the sake of abandoning the Avīci hell. Otherwise, there is the danger of falling into the great Avīci hell. Alternatively, "attaining accomplishment" also refers to the attainment of Mahāmudrā. Because one has become liberated from the various conceptualizations such as grasping at "I" and "mine," the disciple has become of such a nature as selflessness; the yogi is also like this. "Manifest homage" means bowing down before the Guru, which should be viewed as having the nature of an offering. "Guru" refers to the Vajradhara. By this, the Guru himself is Vajradhara, and she herself is Nairātmyā. Therefore, it is for the sake of realizing the inseparability of the two. "Accomplishment" is non-conceptual wisdom. "The manifestation of authentic wisdom" means that its nature is the radiation of authentic wisdom. Why is this? It is for the sake of abandoning Avīci; because it is without the waves of Avīci, Avīci is Nairātmyā. "Abandoning that" means completely relinquishing it; for that reason, by that cause. What is shown by this? The disciple who has found accomplishment is Nairātmyā. Having thoroughly penetrated the hollow of the emptiness that is definitively singular,

རྟོག་པར་གནས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་འདིའི་རང་བཞིན་གྱི་དོན་དམན་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་སྟོན་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་དམིགས་པས་དེའི་ཚེ་དེ་ལས་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་དབྱེར་མེད་ པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིད་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའོ་ནི། འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པར་ནུས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འབྱུང་ངོ་། ། མནར་མེད་སྤང་བའི་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ནི། མེད་ནི་བདག་མེད་ མའོ། ། མནར་བ་ནི་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་དེས་བླ་མ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནའོ། ། གཉི་ག་ཡང་དབྱེར་མེད་པས་མནར་མེད་པ་ཞེས་གཅིག་གི་ཚིག་སྟེ། དེ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཡང་དེའི་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྒྱུ་སྤང་བའི་རྒྱུས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་འདི་ནི་འཐོབ་བོ། ། བདག་ཉིད་བདག་མེད་མ་བླ་མ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དངོས་གྲུབ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། སྤྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་དངོས་གྲུབ་ཏུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདི་ཉིད་དངོས་གྲུབ་གྲུབ་པ་ཡང་འདི་ཁོ་ ན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། བླ་མའི་ཕྱག་བཙལ་བ་མ་གཏོགས་པ་དགོས་པ་གཞན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གསུངས་པ། བསླབ་དང་ཆ་བྱད་རྣམ་པར་གྲོལ། ། ངོ་ཚའི་བྱ་བ་རྣམ་པར་སྤངས། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི། ། ཡོ་གིས་རྣམ་དཔྱད་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། ཞེས་པ་ལ། བསླབ་ པ་ཞེས་པ་ནི་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའོ། །

At the time when one abides in conceptualization, the ultimate nature of this [reality] becomes inferior. Therefore, by perceiving the nature of the Teacher Vajradhara, at that time there is nothing other than that. Through the thorough knowledge of their inseparability, the accomplishments (siddhi) will be attained. Furthermore, because both are inseparable, the pure wisdom of the mind appears; thus, the omniscience capable of accomplishing the welfare of beings arises. Regarding the phrase, "For the sake of abandoning Avīci": "No" (me) refers to Nairātmyā. "Torment" (mnar ba) refers to the manner of emanation by the Guru Vajradhara. Because both are inseparable, the term "Avīci" is used as a singular expression. The realization of that inseparability is also its conceptualization; by the cause of abandoning that [ordinary] cause, one attains this manifest awakening (abhisambodhi) of omniscience, which is the nature of emptiness endowed with the supreme of all aspects. The self, Nairātmyā, and the Guru Vajradhara—these two being inseparable—is itself the accomplishment, and nothing else. The practitioner of conduct should also understand it as the accomplishment. This very attainment of accomplishment is suchness itself. It is taught that, apart from prostrating to the Guru, there is no other purpose for one who possesses suchness: "Free from training and attire, Having utterly abandoned the acts of shame, The yogi, having analyzed the nature of all things, Possesses great compassion." Regarding this, "training" refers to the complete abandonment of non-virtue and so forth.

ཆ་བྱད་ནི་སྐྲ་བྲེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་སོ། ། དེ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ནི་ཡོངས་སུ་བཏང་བའོ། ། ངོ་ཚའི་བྱ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་ནི་ངོ་ཚ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་པས་ངོ་ཚའི་བྱ་བ་སྟེ། དེ་སྤངས་ཤིང་ངོ་ཚའི་བྱ་བ་ དང་དཔྱད་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་དཔྱད་ནི་རྣམ་པར་འཁྱམས་པའོ། ། དེ་བས་ན་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། འོ་ན་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། བསླབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྤངས་པ་ཡིན་ པ་འདིས་དེ་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བྱ་བ་ཡིན་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསུ་ནས་གསུངས་པ། སྙིང་རྗེ་ཆེ་ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྟེ། འགྲོ་བའི་སྤྱོད་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདི་ཉིད་ཀྱི་བློ་མི་འཇུག་པ་ ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་སྲིད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འཛིན་པ་ཡང་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཡང་ན་བསླབ་དང་ཞེས་པ་ནི་ རིག་མ་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ཡང་ཆ་བྱད་ནི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་པ་ཅན་ནོ། ། དེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི། གང་གིས་བསླབ་དང་ཆ་བྱད་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདག་ལ་སླར་རྟོག་པའི་རྟོག་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ངོ་ཚའི་བྱ་བ་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་པ་ནི། ངོ་ཚ་ནི་མི་གསལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བདག་མེད་མའོ། །

"Attire" refers to ascetic practices such as shaving the hair and so forth. "Liberated from that" means having completely abandoned it. "Having utterly cast aside the acts of shame" means that which is both shame and an act; thus, it is the "act of shame." The meaning is that one has abandoned that and has become external to both shame and analytical investigation. "By the nature of all things" refers to the reason why. "Analytical investigation" means wandering about. Therefore, one is a yogi. Now, one might wonder: "Since all conceptual constructions have been completely abandoned, have the trainings and so forth also been abandoned? If so, would this not mean that one should also perform non-virtuous actions and the like?" Anticipating this doubt, it is said: "Great compassion." This refers to one who possesses great compassion. Because one engages through the conduct of beings, the mind does not engage in non-virtuous actions and so forth in any way whatsoever. Likewise, the Perfection of Wisdom also states: "In the perfection of wisdom, even the grasping at nirvana by means of desire and so forth is pacified." Alternatively, "training" refers to the consort Nairātmyā. Her "attire" consists of various forms. "Liberated from that" means that for the self who is liberated from those trainings, attire, and so forth, even the conceptualization that thinks "I" no longer exists; the attainment of the state of Vajradhara is likewise so. "Having utterly cast aside the acts of shame" means that "shame" is Nairātmyā in an unmanifest manner.

བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཚུལ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ལྟར་ངོ་ཚ་དང་བྱ་བ་གཉི་ག་དེས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། ། གཉི་གའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་འདི་འདིའི་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས། ། ཞེས་པ་ནི། རང་གི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་རྟོགས་པའོ། ། དེ་ཅིས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཤེ་ན། འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོའི་སྐྱེ་བ་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་དངོས་པོ་ཀུན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡང་འདི་ཡིན་ལ་རང་བཞིན་ཡང་ཡིན་པས་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེས་རྣམ་དཔྱད་ནི་སྤྱོད་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་བས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་བསྡུ་བ་ལས་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་སྤྲོས་པའི་ཚུལ་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། སྙིང་རྗེ་ ཆེ་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་སོ། ། བསླབ་དང་ཆ་བྱད་རྣམ་པར་གྲོལ། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི། གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་རང་བྱུང་བ་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། ངོ་ཚའི་བྱ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ ནི། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡང་ངོ་། ། ཡོ་གིས་ཞེས་པ་འདིས་ནི་བཞི་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། འདི་ཉིད་དྲུག་པར་བརྗོད་དོ། ། སྦྱིན་སྲེག་མཆོད་སྦྱིན་དཀའ་ཐུབ་འདས། ། སྔགས་ དང་བསམ་གཏན་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་པ་ལ།

"Action" refers to the Vajradhara in the manner of perfect clarity. Thus, the abandonment of both shame and action is "complete renunciation." Furthermore, the conceptualization of both does not exist for this [state]. "By the nature of all things" means the realization of the essential nature of one's own entity, the very essence of consciousness. If one asks what makes this superior: because it is the source of the birth of the entities of all the sense faculties and their objects, it is "all things"; and since it is both all things and the nature, it is the "nature of all things." Analysis by means of that is free from conduct. Therefore, the yogi, through the summary, is by that nature. Because it possesses suchness, it is by the nature of the mode of elaboration. "Great compassion" means possessing great compassion. "Liberated from training and attire" means that the self-arisen realization of non-duality abides. By the very fact of having abandoned the actions of shame, it is the nature of method and insight. By the "nature of all things," it is also the nature of the indivisibility of the three vajras. By the word "yogi," the meaning of the fourth [empowerment] is intended. By "great compassion itself," the meaning is that the Vajradhara is the indivisibility of the five wisdoms; this is expressed as the sixth. "Transcending fire offerings, sacrifices, and austerities, and abandoning mantras and meditative concentration." Regarding this:

སྦྱིན་སྲེག་གི་སྒྲ་ནི་མེ་ཚིམ་པར་བྱེད་པའོ། ། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སྒྲ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་མཆོད་པའོ། ། དཀའ་ཐུབ་ཀྱི་སྒྲ་ནི་གསོ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའོ། ། འདི་རྣམས་ལས་འདས་པའོ། ། སྔགས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་བཟླས་ པ་བྱེད་པའོ། ། བསམ་གཏན་གྱི་སྒྲ་ནི་ལྷ་ལྷག་པར་དམིགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གཉི་གའི་བྱ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། སྦྱིན་སྲེག་མཆོད་སྦྱིན་དཀའ་ཐུབ་འདས། ། ཞེས་པ་ལ། ཧ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྤྱི་བོར་རོ། ། མགྲིན་པར་ཨོཾ་མོ། ། ཨཱཿསྙིང་གར་རོ། ། ཡ་ལྟེ་ བར་རོ། ། དེ་ལྟར་སྦྱིན་སྲེག་འཁོར་ལོ་བཞིར་སོང་ནས་འཁོར་ལོ་བཞི་བསྒྱུར་བ་དེ་རྣམས་སུ་དབྱེར་མེད་པར་སོན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འཐུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སྦྱིན་སྲེག་གིས་སོན་པའོ། ། དེ་ཅིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤེ་ན། འདས་ཞེས་པ་སྟེ། ཨཱ་ཏི་ ནི་མནན་པའོ། ། ཨི་དཾ་ནི་གང་གིས་ཡེ་ཤེས་དེ་འདས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་ཡང་འདི་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་སྔགས་དང་བསམ་གཏན་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ་སྔགས་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་བསམ་གཏན་ནི་བསམ་པ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་བསམ་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་ འདས་སོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དམ་ཚིག་སྡོམ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ། ། རྣལ་འབྱོར་བཟང་ལྡན་སྦྱོང་བ་བྱེད། ། ཅེས་པ་ལ། དམ་ཚིག་གི་སྒྲ་ནི་བསྲུང་བར་བྱ་བ་དང་བཟའ་བར་བྱ་བའོ། ། འདིའི་སྡོམ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྐྱོང་བའོ། ། དེ་རྣམ་པར་སྤངས་ནི་སྤངས་པའོ། ། སྤྱོད་པ་བྱེད་ནི་འཁྱམས་པར་ བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་བཟང་ལྡན་ཏེ། ། མཛེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པ། །

The term homa (fire offering) refers to satisfying the fire. The term yajña (sacrifice) refers to making offerings to the tathāgatas and so forth. The term tapas (austerity) refers to performing the poṣadha and so forth. [The practitioner] has transcended these. The term mantra refers to performing recitation. The term dhyāna (concentration) refers to visualizing the deity; the meaning is that one has completely abandoned the activities of both. Alternatively, regarding the phrase "transcending fire offering, sacrifice, and austerity": Ha is at the crown, Oṃ is at the throat, Āḥ is at the heart, and Ya is at the navel. Thus, having entered the four wheels of the fire offering, one drinks the bodhicitta of the tathāgatas who have attained inseparability within those four transformed wheels; therefore, it is "attained through fire offering." If one asks, "In what way is this superior?" it is because it is "transcended" (atīta). Ā means "suppressed," and idaṃ means "by which." That wisdom has transcended this. Furthermore, even the conceptualization of wisdom does not exist in this state. Therefore, having completely abandoned mantra and concentration—where "mantra" is wisdom and its "concentration" is the thought [of it]—the meaning is that it has utterly transcended the thought of wisdom. Regarding the line: "Completely liberated from the vows of samaya, the excellent yogi performs the purification": the term samaya refers to that which is to be guarded and that which is to be consumed. The "vow" (saṃvara) of this is its thorough protection. "Completely abandoned" means having relinquished those. "Performs the conduct" (caryā) is said to mean wandering. That itself is the "excellent yogi," meaning one endowed with beautiful yoga.

ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་དམ་ཚིག་སྡོམ་པའི་སྒྲས་དམ་ཚིག་སྤྲོ་བའོ། ། སྡོམ་པ་ནི་སྡུད་པ་སྟེ། དམ་ཚིག་སྡོམ་པས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུས་པས་སོ། ། མ་ལུས་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྤངས་ པའོ། ། གཉི་གའི་རྟོག་པ་ཡང་འདི་ལ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཀྱང་སྤྱོད་པ་ནི་འཁྱམས་པའོ། ། བྱེད་པ་ནི་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་བཟང་ལྡན་ཏེ། མཛེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་ཞིང་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་རྟོག་པ་ལས་ཀྱང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེའི་ ཐམས་ཅད་ལས་དོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བརྒྱ་བྱིན་ལྟ་བུའི་ལྷ་མིན་ནི། ། ངེས་པས་མདུན་ན་གནས་གྱུར་ཀྱང་། ། དེ་ལ་འཇིགས་པར་མི་བྱ་སྟེ། ། སེང་གེའི་གཟུགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྒྱུ། ། ཞེས་པའི་དོན་ནི་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་སྒྲ་ནི་བརྒྱ་བྱིན་ ཐུགས་རྡོ་རྗེ་མཆོག་གི་དབང་ཕྱུག་གི་རྣལ་འབྱོར་ལས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་མཉམ་པ་སྟེ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡང་གང་དེ་ལྷ་མིན་ནི་ལྷ་མ་ཡིན་ནོ། ། དབང་ཕྱུག་མེད་ཅིང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་མདུན་ནི་དང་པོ་སྟེ། དང་པོར་ སྟོང་བའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། ། ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ངེས་པར་ནི་དེ་ཕུང་པོ་མ་ལུས་པར་གྱུར་པའོ། ། བརྒྱ་བྱིན་ལྟ་བུ་ནི་སྤྲོ་བར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་སྲིད་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་ནའོ། ། འཇིགས་པར་མི་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་བསྒྲག་པར་མི་བྱ་བའོ། །

This is the meaning. Alternatively, the term "samaya-vrata" (samaya-restraint) refers to the emanation of the samaya. "Vrata" (restraint) means gathering; thus, it is through the emanation and gathering of the samaya-restraint. "Completely liberated" means utterly abandoned. Furthermore, neither of the two conceptualizations exists in this state. Even though it has become such, "conduct" is to wander; "acting" is to bring to completion. That itself is the "excellent yogi," because he possesses the beautiful yoga and is free even from the conceptualization of the inseparability of the two. Therefore, he has no apprehension regarding anything. "Even if an asura like Śakra should stand before him, he should not be afraid; he wanders in the form of a lion." The meaning of this is easy to understand. Alternatively, the word "Śakra" refers to the yoga of the supreme lord, the Vajra Mind. Such a state is "equality," the inseparability of the object and the sense faculty. One who has become such is an "asura," meaning a non-god. Because he lacks a [dualistic] lord and is inseparable, he is of the nature of gathering. Furthermore, "before" means first; it is by the words, "first, the awakening of emptiness." That itself is "certainly," meaning that the aggregates have become without remainder. "Like Śakra" refers to the nature of emanation that has become existence. "In that" means if it has become such. "Should not be afraid" means one should not make a sound.

སེང་གེའི་གཟུགས་ ཀྱིས་ནི་ཇི་ལྟར་སེང་གེ་འཇིགས་པ་མེད་པར་རྒྱུ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཀུན་ལ་དོགས་པ་དང་བྲལ་བར་རྒྱུ་ཞིང་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་གྱུར་པའོ། ། ཀུན་ལ་དོགས་པ་མེད་པ་དེས་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་སྤྱོད་པ་ཉམས་པའི་རྟོག་པར་གྱུར་པ་དེ་གསུངས་པ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར། ། རྟག་ཏུ་སྙིང་རྗེས་ བཏུང་བར་བྱ། ། རྣལ་འབྱོར་བཏུང་དགའ་རྣལ་འབྱོར་པ། ། གཞན་གྱི་བཏུང་བས་བཟི་བ་མེད། ། ཅེས་པ་སྨོས་ཏེ། སྙིང་རྗེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་གདོན་པར་འདོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་སོ། ། བཏུང་བ་ནི་བསྲུང་བའོ། ། རྟག་ཏུ་ནི་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་སེམས་ ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་དུའོ། ། དེ་ཉིད་འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་བཏུང་དགའ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་ནི་བསྲུང་བའི་རྗེས་སུ་ཆགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་བཏུང་བས་ནི་གཞན་གྱི་རོའི་རྗེས་སུ་འགྱུར་བའོ། ། དེའི་བཟི་བ་མེད་ནི་དགའ་བ་མེད་པའོ། ། ཡང་ན་སྙིང་རྗེ་ནི་ ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། དེ་འཐུང་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྟོག་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེ་ཐོབ་པའོ། ། རྟག་ཏུ་ནི་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་ཅན་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ཡིན་པས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནི་དོན་དམ་པའོ། ། རྒྱུ་འདིས་ནི་རྒྱུ་འདི་ནའོ། ། དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་བཏུང་དགའ་སྟེ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པར་རྟོག་པ་བསྡུ་བའི་རྗེས་སུ་ཆགས་པའོ། །

The Lion’s Form Just as a lion roams without fear, so too does one roam free from apprehension toward all things and become pervasive to all. Regarding the conceptualization that the conduct for the benefit of others might decline due to such lack of apprehension, it is said: "For the sake of all sentient beings, One should always drink with compassion. The yogi who delights in the drink of yoga Is not intoxicated by the drink of others." This is stated as follows: "With compassion" refers to the yogi who desires to deliver [beings] from suffering and the causes of suffering. "Drink" means to protect. "Always" means continuously for the sake of all sentient beings. That very thing is the "yogi who delights in the drink"; "yoga" is the attachment to protection. That is what is called a "yogi." Therefore, "by the drink of others" means following after the flavor of others. "Not intoxicated by that" means lacking [worldly] joy. Alternatively, "compassion" is the conventional truth (saṃvṛti-satya). "Drinking that" is the attainment of the ultimate truth (paramārtha-satya) through non-dual conceptualization. "Always" means without interruption. How so? "For the sake of all sentient beings." Sentient beings are those who are both "beings" and "all," thus "all sentient beings" refers to the nature of the aggregates (skandha) such as form. Their very purpose is the ultimate. By this cause, in this cause, that very thing is the "yogi who delights in the drink," the attachment to the synthesis of the conceptualization of the inseparability of both.

དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་དེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་འདིའི་གཞན་ གྱི་བཏུང་བས་ནི་གཞན་ནི་ཟླ་བོ་མེད་པའི་གཅིག་གོ། ། དེའི་བཏུང་བ་ནི་འཁྲིལ་ཞིང་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ། ། བཟི་བ་མེད་ནི་དགའ་བ་མེད་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བསྟན་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལས། སྤྱོད་པའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་དྲུག་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲུག་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་ པ་ལྔའོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་དགུའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ དབྱེར་མེད་པར་རྒྱུ་བའོ། ། དེའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ནི། གསང་བ་རབ་ཏུ་གསལ་བར་སྟོན་པའོ། ། དེ་ཉིད་དྲུག་པ་སྟེ། དྲུག་པ་རྫོགས་པའོ། ། དགྱེས་པ་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་ལས། སྤྱོད་པའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་ལེའུ་དྲུག་པའོ། ། ། ། ལྟ་སྟངས་དགུག་ དང་བརྡ་ཆེན་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མདོར་བསྟན་པ་དེ་ལས་བརྡ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་སྤྱོད་པའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་སྤྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ངེས་མེད་དག་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར།

A yogi who has become such as that is one who possesses suchness. That very thing is the "other's drink," meaning the solitary one without a companion. His "drinking" is non-conceptual through the realization of the embrace and non-duality. "Without intoxication" means without [ordinary] joy. This is the teaching on the manifest awakening of the omniscient nature, the essence of the utterly pure dharmadhātu. From the Hevajra, the body, speech, and mind of all the tathāgatas, this is the sixth chapter on the stages of conduct. "All" is because it pervades everything. "The sixth" is the Vajradhara. "The tathāgatas" are the five, such as Akṣobhya and the rest. "Body, speech, and mind" are the three vajras. "Hevajra" is the inseparability of method and insight. Thus, the maṇḍala of the nine is the inseparability of both the body, speech, and mind of all the tathāgatas and Hevajra. "Conduct" (caryā) is the movement in the inseparability of the conventional and the ultimate. Its "stages" (krama) are the clear exposition of the secret. That is the sixth; the sixth is complete. From the Clear Union: An Explanation of Hevajra, this is the sixth chapter, the stage of conduct. Regarding the summary beginning with "The gazes, summoning, and the great signs," and so forth, following the detailed explanation of the great signs, the stage of conduct is presented because the yogi of conduct dwells in indefinite locations.

དེ་ནི་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པར་འཕྱན་པ་ན་སྦས་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་ པའི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་མས་ཡང་དག་པར་བསྟན་ནས་བརྡ་མི་ཤེས་པས་མཚོན་པར་མི་ནུས་སོ། ། དེ་ནས་འདི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཚོགས་པ་མེད་པས་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་འཁྲུགས་པ་ལས་དངོས་གྲུབ་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཚེ་ཡང་རང་དམ་ཚིག་གི་བརྡ་ཤེས་པར་གྱུར་ པ་དེའི་ཚེ། འདི་ནི་མཉེས་པར་འགྱུར་རོ། དེ་ནས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཚོགས་པས་དངོས་གྲུབ་ངེས་པར་ཐོབ་པ་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཙྪོ་མའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྤྱོད་པའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའི་རྗེས་ཐོགས་ཉིད་དུ་རྣལ་འབྱོར་ པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་མའི་བརྡ་བསྟན་པར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཙྪོ་མའི་སྒྲས་ཙྪོ་མ་ནི་བརྡའོ། ། དེའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བཤད་པར་བྱའོ། ། གང་གིས་སྤུན་དང་སྲིང་མོར་ཡང་། ། ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ལ། གང་གིས་ན་བརྡ་ཡིས་སོ། ། སྤུན་ནི་རིགས་གཅིག་པར་འབྲེལ་པ་སྟེ་ གཉི་ག་ཡང་དམ་ཚིག་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྲིང་མོ་ཡང་དེ་བཞིན་དུའོ། ། ཡང་ན་སྤུན་དང་སྲིང་མོ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བོ། ། གང་གིས་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་རླུང་གིས་ཏེ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གཉིས་ པོ་གཉི་ག་ཡང་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་གིས་ནི་སྤུན་ལྟ་བུར་སྲིང་མོ་ལ། ཐབས་ལྟར་ཤེས་རབ་བོ། ། འང་གིས་ནི་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཐབས་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ལ་སྲིང་མོ་ཡང་སྤུན་ཟླའོ། ། ཤེས་རབ་ཉིད་ཀྱང་འདིར་ཐབས་སོ། །

When wandering through the sacred sites, secondary sites, and so forth, one is correctly instructed by a goddess who abides in the hidden conduct; however, because one does not understand the signs, one is unable to represent them. Consequently, if one is separated from her, one will become agitated. From that agitation, the accomplishments (siddhi) will degenerate. When one comes to understand the signs of one's own samaya, at that time, one will be pleased. Then, by gathering together with her, the accomplishments will certainly be attained; thus it is said: "Then, the chapter on cchoma shall be explained." The word "then" means immediately following the section on the stages of conduct, it is appropriate to teach the signs of the yogis and yoginīs. The term cchoma refers to the signs. The chapter on that shall be explained. Regarding the line: "By which one should know, without doubt, even the brother and sister," "by which" means by the signs. "Brother" refers to a connection through a single kula (family), because both are inseparable in their samaya. "Sister" is likewise. Alternatively, "brother and sister" refers to method (upāya) and insight (prajñā). "By which one knows" refers to the wind, because it is the nature of the nāda of the vowels and consonants. "Should know" means to understand in a particularly exalted way, because both are realized as indivisible. The word "also" (yang) implies that just as the sister is like a brother, so too is insight like method. The word "even" ('ang) implies it is not merely that. Just as with method, the sister is also a brother in relation to insight; and here, insight itself is also method.

ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ནི་སོམ་ ཉི་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཡིན་ནོ། ། བརྡ་ཉིད་གསུངས་པ། གང་ཞིག་སོར་མོ་གཅིག་སྟོན་པ། ། ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་མ་གང་སུ་ཡང་རུང་བས་ལག་པ་གཡོན་པའི་སོར་མོ་གལ་ཏེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ། དེས་ཁྱོད་ལེགས་པར་འོངས་སམ་ཞེས་བསྟན་ པར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་གཅིག་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། སོར་མོའི་སྒྲས་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའོ། ། གཅིག་ཀྱང་ཡིན་ལ་སོར་མོ་ཡང་ཡིན་པས་སོར་མོ་གཅིག་གོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ཀུན་དུ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་སྟོན་དང་ཞེས་པའི་ཚིག་ གིས་སོ། ། གཉིས་ཀྱིས་ལེགས་པར་འོངས་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ལ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ལག་པ་གཡས་པའི་སོར་མོ་གཉིས་རྣལ་འབྱོར་པས་བསྟན་པ་དེས་སོ། ། ལེགས་པར་འོངས་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི། ཁོ་བོ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་འོངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། ། ཁོ་བོས་ཤིན་ཏུ་ ལེགས་པར་འོངས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ནི་ཡང་དག་པར་རེག་པའི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། བསྟན་པ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། འདིས་ནི་གང་ཡང་ཡིན་ནོ། ། གང་ཡང་རླུང་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་སོ། ། ཨ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། དེ་ལྟར་གང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཡང་གི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏེ། ཁྱད་པར་ དུ་འཕགས་པ་ཉིད་ཀྱི་བཞི་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་ནི་ལེགས་པར་འོངས་པས་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་དག་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའོ། ། ལེགས་པ་ནི་ཁུ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། །

"Without doubt" means being free from hesitation; it is the non-conceptual Hevajra. Regarding the explanation of the symbolic signs, it says: "Whoever shows a single finger." This means that if any yoginī shows a finger of her left hand, she is indicating, "Have you come well?" Alternatively, "one" refers to the Vajra-holder. By the word "finger," the fifteen ḍākinīs, such as Nairātmyā and the rest, are meant. Since it is both "one" and a "finger," it is "a single finger." This indicates the characteristic of the Vajra Body, which is the inseparable union of method and insight, by means of the phrase "shows." "By two, it is a welcome." Regarding "by two," this refers to the yogin showing two fingers of the right hand. "It is a welcome" means she is indicating, "I have come very well." "I have come very well" refers to the Vajra Mind, which is the perfectly realized touch. "Indicates" refers to the Vajra Speech. By this, it is anything whatsoever. Furthermore, it is the two garlands of the nāda winds. It is the avadhūtī. Thus, it is the inseparability of the three vajras. The word "also" (yang) has the sense of a distinction; because it becomes the fourth [empowerment] through its excellence, "having come well" is the wisdom of self-awareness (svasaṃvedana-jñāna). Alternatively, "by two" refers to the union of the vajra and the lotus. "Well" is the seminal essence, the bodhicitta.

དེའི་ཕྱིར་ན་ལེགས་པར་འོངས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་ཡེ་ ཤེས་ཡིན་ནོ། ། གཡོན་གྱི་མཐེ་བོང་བཅངས་པ་ལས། བསྙུན་གྱི་ཕྱག་རྒྱར་རྣམ་པར་ཤེས། ། ཞེས་པ་ལ། དགེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་དེར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཡོན་གྱི་མཐེ་བོང་བཅངས་པ་ལས། ། ཞེས་པ་ནི་གཡོན་པའི་མཐེ་བོང་ནང་དུ་བཅུག་ནས། སོར་མོ་བཞིས་ཁུ་ཚུར་ བཅིང་ངོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་གུང་མོ་དང་མཛུབ་མོའི་བར་དུ་གཡོན་པའི་མཐེ་བོང་བཅུག་ནས་བཅང་བར་བྱའོ། ། ཡང་ན་སྙན་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་བོ། ། དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་སོ། ། གཡོན་པའི་མཐེ་བོའི་སྒྲས་ནི་གཡོན་པ་བདག་མེད་མའོ། ། མཐེ་བོང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། གཉིས་ཀ་བཅངས་པ་ནི། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ནའོ། ། གང་ཞིག་སྲིན་ལག་སྟོན་པ་ལ། ། དེ་ཡི་མཐེའུ་ཆུང་རྣམ་པར་སྦྱིན། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་སྲིན་ལག་དང་མཐེའུ་ཆུང་ཉེ་བར་སོར་མོ་སྟེར་ན་དེའི་མཐེའུ་ཆུང་རྣམ་པར་སྦྱིན་ནོ། ། ཡང་ན་སྲིན་ལག་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། གང་སྟེར་བ་ནི་སྤོང་བའོ། ། ཆ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ནི་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོག་པ་གནས་པ་དེའིའོ། ། མཐེའུ་ཆུང་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། སྦྱིན་ནི་སྤངས་པའོ། ། འདིས་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་ཡང་ གུང་མོ་སྟོན་པ་ལ། དེ་ཡི་མཛུབ་མོ་རྣམ་པར་སྦྱིན། གང་སོར་མོ་གུང་མོ་སྟོན་པ་ལ། དེའི་མཛུབ་མོ་དང་མཐེ་བོ་དག་གིས་མཐོ་ཚད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་ཏེ་བྱིན་པའོ། །

Therefore, "well-come" (svāgata) is the pristine wisdom of self-knowing awareness (svasaṃvedana-jñāna). Regarding the statement, "From grasping the left thumb, it is known as the mudrā of the ear," one should understand the characteristics of virtue therein as well. How so? "From grasping the left thumb" means that having inserted the left thumb inside, one should clench it with the four fingers; this is the meaning. Alternatively, one should insert the left thumb between the middle and index fingers and grasp it. Furthermore, the "mudrā of the ear" is the accomplishment (siddhi) of the mudrā. It is known from that. By the term "left thumb," the left is Nairātmyā (Selfless Lady), and the thumb is Vajradhara. Grasping both is because it is the cause for realizing the two as inseparable. "To whoever shows the ring finger, give the little finger." If a yogi offers the ring finger and the little finger close together, then the little finger is given. Alternatively, the ring finger is Nairātmyā. "Whoever gives" refers to abandoning, because of the nature of being partless. "Of that" refers to the state of abiding in the realization of the lack of intrinsic nature. The little finger is the ultimate Vajradhara. "Giving" is abandonment. By this, through the realization of the inseparability of both, one is omniscient (sarvākārajñā). Furthermore, "To whoever shows the middle finger, give the index finger." To whoever shows the middle finger, one should show it by making the index and thumb fingers act as a measure of height, and thus give it.

ཡང་ན་གུང་མོ་ཞེས་པ་ནི་མཐའ་བཞི་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དབུ་མ་སྟེ། དམིགས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་འདིས་སོ། ། བསྟན་པར་བྱའོ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའོ། ། ཡང་གི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏེ། དེ་སླར་ཡང་ཡེ་ཤེས་གང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རླུང་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་དེ་ཡང་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཨ་ བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ལྟར་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ལས་གང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། འདི་ཉིད་མཛུབ་མོ་སྟེ། ཡུལ་གཅིག་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ཡུལ་གཅིག་པ་དེ་སྐུ་ཡིན་པས་ཡུལ་གཅིག་པ་ཅན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། གཅིག་དང་གཉིས་དང་གསུམ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དེ། མཐེ་བོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། སྲིན་ལག་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། མཐེའུ་ཆུང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། གུང་མོ་རིན་ཆེན་གཙོ་བོའོ། ། མཛུབ་མོ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལག་པ་གཡོན་པས་གཡས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྤུན་དང་སྲིང་མོའི་ལག་པའོ། ། གང་ཞིག་སྲིན་ལག་སྟོན་པ་ལ། ། དེ་ཡི་མགྲིན་པ་རབ་ཏུ་བསྟན། སྔར། གང་ཞིག་སྲིན་ལག་སྟོན་པ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་མའི་ཕྱག་རྒྱ་བསྟན་ཏོ། ། ད་ནི། གང་ཞིག་སྲིན་ ལག་སྟོན་པ་ལ། ། དེ་ཡི་མགྲིན་པ་རབ་ཏུ་བསྟན། ། ཞེས་པ་ལ་གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་མ་སྲིན་ལག་སྟོན་པ་དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པས་མགྲིན་པ་བསྟན་པར་བྱའོ། །

Alternatively, the "middle finger" (guṅ mo) is the Middle Way because it is liberated from the four extremes; it is the nature of non-conceptual wisdom (jñāna) whose very essence is the absence of objective reference. "Should be shown" means to be directly realized. The word "again" (yaṅ) has the sense of a distinction: it refers once more to that wisdom which is the nature of the winds of method and insight, the two garlands of nāda, because they are inseparable. "A" is Nairātmyā. Thus, from the inseparability of both, there is the inseparability of the three vajras. This itself is the "index finger" (mdzub mo), the non-dual wisdom of a single object. Because this [wisdom] exists in this [finger], the single object is the Body (kāya); thus, the "possessor of the single object" is the wisdom of the utterly pure dharmadhātu. One, two, and three are the nature of the five wisdoms of the inseparable three vajras: the thumb is Akṣobhya, the ring finger is Amitābha, the little finger is Amoghasiddhi, the middle finger is Ratnasambhava, and the index finger is Vairocana. Thus, the left hand, which is the nature of the five Tathāgatas, is the hand of the "brother and sister" [of the right hand]. Regarding the line: "To whoever shows the ring finger, / To that one, the throat should be shown," this previously indicated the mudrā of the Yoginī. Now, regarding "To whoever shows the ring finger, / To that one, the throat should be shown": if the Yoginī shows the ring finger, at that time the Yogin should show his throat.

འདིས་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་བརྡ་རྣམས་ལ་རྣལ་འབྱོར་མའི་ལག་པ་གཡོན་པའི་བརྡའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པའི་སླར་ལག་པ་གཡས་པས་ བརྡ་བྱའོ། ། ཡང་ན་སྲིན་ལག་ཅེས་པ་ནི་འོད་དཔག་མེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་སྟོན་པ་ལ་ནི་ཀུན་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའོ། ། མགྲིན་པ་ཞེས་པ་ནི་མགྲིན་པ་འདབ་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་རྣམས་དང་། ཀུན་དུ་སྣང་བའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་ པ་ཉིད་ཀྱིས་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཆ་ཤས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་ཡང་གི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་གྱུར་པ་ལས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་དེའི་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཞེས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། བསྟན་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་ཡང་གོས་ནི་སྟོན་པ་ལ། ། དེ་ཡི་ རྩེ་གསུམ་རབ་ཏུ་བསྟན། ། གོས་ཞེས་པ་ནི་གོས་ཀྱིས་མགོ་གཡོགས་པའི་བརྡ་རྣལ་འབྱོར་མ་གང་སྟོན་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་དེ་ལ་རྩེ་གསུམ་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་བསྟན་པར་བྱའོ། ། རྩེ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི། མཐེ་བོ་དང་མཐེའུ་ཆུང་དག་གི་རྩེ་མོས་རེག་པར་བྱས་ལ་ཕྲལ་བའི་སོར་མོ་གསུམ་བསྟན་པར་ བྱའོ། ། ཡང་ན་གོས་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། གང་ཞེས་པ་ནི་བདག་མེད་མ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །

This refers to the gestures of the yoginī’s left hand, as previously explained. The yogin, in turn, should respond with gestures of the right hand. Alternatively, the "ring finger" (srin lag) refers to Amitābha, the bodhicitta. To indicate this, one should perform the purification of universal appearance. "The throat" refers to the sixteen-petaled throat center itself, which by nature consists of the sixteen emptinesses; and by way of the conventional truth of universal appearance, it is the nature of compassion. Because its nature is authentic awareness, free from parts, it is the nature of emptiness. Therefore, the word "also" (yang) has the sense of a distinction; for it is through such excellence that the bodhicitta of the indivisibility of the three vajras is emptiness and compassion inseparable. Thus, its suchness should be demonstrated. "Its" refers to the bodhicitta. "Demonstrated" refers to the distinguished primordial wisdom (jñāna). By this, the authentic primordial wisdom of the indivisibility of both is shown. Furthermore, regarding the instruction on the "garment": "To her who shows the garment, one should clearly show the trident." "Garment" refers to the yoginī who shows the sign of covering the head with a garment; to that yoginī, one should show the mudrā of the trident. "Trident" means that one should touch the tips of the thumb and the little finger and show the three fingers separated. Alternatively, "garment" is the conventional truth; "who" is Nairātmyā, the ultimate truth.

དེ་ཡང་སྟོན་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མཐོང་བའི་ཡེ་ཤེས་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པའོ། ། འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དབྱེར་མེད་པར་གྱུར་ པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་ཡང་ནུ་མ་སྟོན་པ་ལ། ། དེ་ཡི་མཐའ་མཚམས་རབ་ཏུ་བསྟན། ། ཞེས་པའི་དོན་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་ནུ་མ་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་མཐོང་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་མཐའ་མཚམས་ཏེ། ཡོངས་ སུ་གཅོད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡང་གི་སྒྲས་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དེ་མཐོང་བ་ནི། མཐོང་བའི་ལྟ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་རྫོགས་པར་དབྱེར་མེད་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་ པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་ཡང་ས་ནི་སྟོན་པ་ལ། ། དེ་ཡི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྟན། ། ཞེས་པ་ལ། འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་མཐེ་བོང་དང་མཛུབ་མོའི་རྩེ་མོ་དག་ཕན་ཚུན་དུ་རེག་སྟེ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་ཟླུམ་པོའི་རྣམ་པར་བསྟན་པའོ། ། ཡང་ན་ས་ནི་ས་གཞི་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བསྟན་པ་ནི་མཐོང་བ་ ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་ཅིང་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་འཁོར་ལོའི་དཀྱིལ་འཁོར་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་གོང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། དེའི་ཞེས་པ་སྟེ་ཆོས་འབྱུང་རྣམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་མཐོང་བ་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་བཞག་པས་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གང་ཡང་ཁྲོ་གཉེར་སྟོན་པ་ལ།

Furthermore, the "Teacher" is the generation of authentic wisdom (samyag-jñāna), in which the wisdom of seeing the correct view and [the wisdom of] both are inseparable. By this, the five wisdoms that have become inseparable are shown. As for the statement, "When the breasts are shown, their boundary is clearly indicated," the meaning is perfectly clear. Alternatively, "breasts" refers to method and wisdom. The wisdom of seeing that which has become such is the "boundary," which is the nature of complete determination. How so? The word "also" (yang) has the sense of "because"; because the three vajras are inseparable. How is that? Seeing that method and wisdom is the meaning of establishing the conceptualization of completion as the very wisdom of the seeing view. As for the statement, "When the earth is shown, its wheel is clearly indicated," "wheel" refers to the tips of the thumb and index finger touching each other and being made into one, shown in the form of a circle. Alternatively, "earth" is the ground, the source of phenomena (dharmodaya). Showing that is established by the very act of seeing and must be ascertained by wisdom itself. That very thing is the maṇḍala of the wheel, the nature of the five wisdoms such as the mirror-like wisdom. Furthermore, that is the aforementioned inseparability of the three vajras. Why? Because of the word "its" (de'i); it means that by establishing the wisdom of the sublime seeing of the maṇḍala of the sources of phenomena, non-duality is realized. As for the statement, "When the frown is shown..." [the text continues].

གཙུག་ཕུད་དགྲོལ་བར་བརྗོད་པར་བྱ། ། གཙུག་ཕུད་དགྲོལ་བའི་སྒྲས་སྐྲ་དགྲོལ་བའི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ་སྐྲ་དགྲོལ་བ་ཉིད་དུ་བྱའོ། ། ཡང་ན་ ཁྲོ་གཉེར་ནི་ཁྲོ་བ་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། དེའི་གཉེར་ནི་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ནི་མེ་དང་འདྲ་བར་མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དེས་སོ། ། བརྗོད་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་མཆོག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ངེས་པའོ། ། གང་ཡང་དཔྲལ་ བ་སྟོན་པ་ལ། ། དེ་ཡི་རྒྱབ་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན། འདིའི་དོན་ནི་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་ལ་ནི་ཆོས་འབྱུང་ས་གཞིའོ། ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ལ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེར་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་ན་དཔྲལ་བ་བཞི་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་རྒྱབ་ནི་དེའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་ བའོ། ། དེ་རབ་ཏུ་བསྟན་ཞེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པས་ཤེས་པའོ། ། གང་ཡང་སྟོན་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་དོན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། གང་ཡང་རྐང་མཐིལ་སྟོན་པ་ལ། རྡོ་ཡིས་རྣམ་པར་རྩེ་བར་བྱ། རྡོ་རྩེ་བར་མངོན་པའི་ཚུལ་དུ་ལག་པ་བསྟན་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་རྐང་ པ་ནི་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། དེའི་མཐིལ་ནི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་རྐང་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀུན་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་རྩེ་བ་ནི་རྒྱུ་བར་བྱེད་པའོ། ། རྡོ་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྡོ་བ་རྩེ་བ་ན་ལག་པ་ན་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་འཕངས་ཤིང་ལེན་ པའི་བྱ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུས་པ་དེའི་རྒྱུ་བ་ཡིན་ནོ། །

One should speak of "untying the topknot." By the term "untying the topknot," it refers to the mudrā of loosening the hair; one should perform the act of loosening the hair itself. Alternatively: "Wrinkled brow" refers to the Wrathful Body Vajra. Its "wrinkle" is the source of phenomena (dharmodaya). It is of the nature of burning away all ignorance, just like fire. "Utterance" is the ascertainment of the nature of emptiness, endowed with the supreme of all supreme aspects. Furthermore, regarding "showing the forehead": "its back is clearly shown." The meaning of this is self-evident. Alternatively, "la" is the ground of the source of phenomena. Because it takes up and holds that, "la-la" is the bodhicitta. Because one proceeds to that, the "forehead" is the fourth wisdom. "Its back" means that which does not arise in the absence of that which immediately precedes it. "Clearly shown" means it is known by having become the wisdom of perfect clarity. "Whatever is shown" refers to the very meaning previously explained. Furthermore, regarding "showing the soles of the feet": "one should play with a stone." One should show the hand in the manner of playing with a stone. Alternatively, the "foot" is the fourth, the coemergent. Its "sole" is the nature. Alternatively, the "foot" is wisdom. Its very nature is the all-pervading identity of wisdom. Therefore, "playing" means to move. "With a stone" means that just as when playing with a stone, the activity of throwing and catching objects held in the hand is established, so too is the movement of that emanation and reabsorption.

ཡང་གི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ། ། གང་ཡང་སྟོན་པ་ལ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་དོན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཕྱག་རྒྱའི་ལན་གྱིས་ནི། ། དམ་ཚིག་གིས་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ། ། དེ་ལྟར་སོར་མོ་གཅིག་བསྟན་པ་ དང་། སོར་མོ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་བྱིན་པའི་བརྡར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྟོན་པའི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་གཉིས་པ་བསྟན་པ་ནི་ལན་ནོ། ། འདིར་རྣམ་པར་དབྱེ་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་འཇུག་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་དབྱེ་བ་ནི་སོ་སོར་བྱ་བ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཁྱེད་ཀྱི་བརྡ་ནི་ འདིའོ། ། ཁོ་བོའི་ཡང་འདིའོ། ། ཡང་ན་དབྱེ་ཞེས་པ་ནི། གསལ་བ་སྟེ་ཕྱག་རྒྱའི་ལན་གྱིས་ཕྱག་རྒྱའི་བྱེད་པ་ལས་མངོན་པ་ཉིད་འདི་དག་དམ་ཚིག་གི་བརྡ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་དམ་ཚིག་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་འདུ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏེ། འདི་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཁྱད་པར་ ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཕྱག་རྒྱ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། ཕྱག་རྒྱའི་ལན་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་འབྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་དམ་ཚིག་གིས་འདུ་བའོ། ། ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཡང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན། ཕྱག་རྒྱ་ཕྱག་རྒྱའི་ལན་གྱིས་ ནི། ། ཞེས་པ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། ། ཕྱག་རྒྱའི་ལན་ནི་ཐབས་སོ། ། དབྱེ་བ་ནི་དབྱེར་མེད་པར་བྱ་བའོ། ། དམ་ཚིག་གིས་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་རྣམས་འདུས་པས་སོ། ། ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏེ། དེ་ཡང་ཐུགས་ཀ་ན་གནས་པ་ཡིན་པས་གདམས་ངག་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ ཡང་གདམས་ངག་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།

The word "also" (yang) has the sense of "for the purpose of." "To the teacher" (ston pa la) refers to the very meaning previously explained. "By means of the mudrā and the response to the mudrā, one should distinguish them by means of the samaya." Thus, showing a single finger, or giving two fingers and so forth, becomes the symbolic gesture (saṃketa). In that regard, the first is the mudrā of the teacher; showing the second mudrā is the response. Here, "distinguish" (rnam par dbye) should be understood as the realization of one's own entry. Alternatively, "distinguish" means to differentiate: "This is your symbolic gesture, O Yoginī; this is also mine." Alternatively, "distinguish" means to clarify: by means of the response to the mudrā, these very functions of the mudrā are the symbolic gestures of the samaya. Therefore, by merely showing the samaya, there is a gathering. The word "also" has the sense of a qualification; this is the specific samaya. Alternatively, the mudrā is Nairātmyā, and the response to the mudrā is the differentiation of the Vajradhara. How is that? It is the gathering by means of the samaya. The word "also" has the sense of "for the purpose of," because both do not exist as anything other than inseparability. Alternatively, regarding "by means of the mudrā and the response to the mudrā," the mudrā is insight (prajñā), and the response to the mudrā is method (upāya). "Distinguish" means to make them inseparable. "By means of the samaya" means by the assembly of the deities. The word "also" has the sense of a qualification; furthermore, because it resides in the heart, it should be understood from the oral instructions (upadeśa). To show what those oral instructions are like:

སོར་མོ་གཅིག་སྟོན་དང་ཞེས་པ་གསུངས་པ་དང་། རྗེས་ཐོགས་སུ་ཡང་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་པ་དང་། གཡོན་གྱི་མཐེ་བོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་ནས་ཡང་སྲིན་ལག་ཅེས་པ་དང་། གུང་མོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དང་། སླར་ཡང་སྲིན་ལག་ ཅེས་པ་དང་། གོས་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དང་། ནུ་མ་ཞེས་ཀྱང་རྗེས་ཐོགས་སུ་དང་། ས་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དང་། ཁྲོ་གཉེར་ཞེས་པ་གཞན་དང་། དཔྲལ་བ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དང་། དེ་ནས་ཡང་རྐང་མཐིལ་དང་། དེ་ལྟར་ཕྱག་རྒྱ་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་གནས་ལ་སོགས་ པའི་གྲངས་ཀྱིས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བསྡུས་པ་ལས་ས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པ་སྔར་གསུངས་པའི་རྩ་རྣམས་མི་ཕྱེད་མ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་བརྡ་ཡིན་པར་ངེས་སོ། ། དེ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པས་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་དམ་ཚིག་དང་བརྡ་ ཤེས་པ་བསྟན་ནས་དགྱེས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མས་ནི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པས་སོ། ། སྨྲས་པ་ནི་སྙིང་གིས་མནོས་པའོ། ། ཨེ་མའོ་ནི་ཁྱོད་ངོ་མཚར་བའོ། ། ཁོ་བོའི་བུ་འདི་ཁོ་བོས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་འདིར་བྱ་བས་ཡང་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་མས་སྨྲས་པ། ཨེ་མ་བུ་ ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། ཞེས་པའོ། ། ཡ་ན་དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། སྨྲས་པ་ནི་སྒྲ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ནི་རྩ་ཀུན་ཉིད་དོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། ཨ་ཤེས་རབ་ཨཱ་ལིའོ། ། ཧོ་ཐབས་ཀཱ་ལིའོ། ། དེ་ལྟར་ཨེ་མའོ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་ མེད་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའོ། ། དེའི་བུ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་མཚན་མ་ཀུན་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །

Regarding the statement, "Show one finger," and immediately following that, "with two," and "the left thumb," and then again "the ring finger," and "the middle finger," and again "the ring finger," and "the garment," and immediately following that "the breast," and "the earth," and "the frown," and "the forehead," and then again "the sole of the foot"—thus, the twelve mudrās taught correspond to the number of the locations and so forth. From the synthesis of method and insight, there are twenty-four bhūmis. It is certain that the purity of method and insight is the symbolic language of the twenty-four mudrās, such as the "Indivisible One" (Abhedyā) and the others, which are the channels previously mentioned. In that regard, having taught the knowledge of the samayas and signs for those who have entered the conduct in such a sequence, [the yoginī] is pleased. "By the yoginī" means by one endowed with yoga. "Spoken" means received by the heart. "Ema" (Aho!) means "O, you are wonderful!" "This son of mine" means that he who was produced by me is known here through his actions. To that, the yoginī said: "O, son, you are of great compassion." Alternatively, "to that" means established in that manner. "Spoken" means becoming endowed with sound. The "yoginī" is all the channels themselves. If one asks why, [it is because] "A" is insight (prajñā), the vowels (āli); "Ho" is method (upāya), the consonants (kāli). Thus, "Ema" is the stainlessness of the inseparability of method and insight. "His son" is that which arises from that, the nature devoid of all signs.

དེ་ཉིད་བྱ་བ་གཞན་མཚན་མར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉི་གའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། ། སྟོན་པའི་བརྡ་བསྟན་ནས་འདུ་བའི་བརྡ་གསུངས་པ། ཕྲེང་བའི་ལག་ ཅེས་པ་ནི། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་འཛིན་པའི་ཚུལ་དུ་ལག་པ་གཉི་གའི་མཐེ་བོ་དང་མཛུབ་མོ་སྦྱར་ནས་ལག་པ་གཅིག་སྟེང་དུ་བཟུང་སྟེ། ཕྱི་མ་འོག་ཏུ་བྱས་ལ་གཉིས་ཀྱི་བར་ནི་ཁྲུ་ཚད་གང་ངམ་ལྷག་པར་རོ། ། སྟོན་ན་ཞེས་པ་ནི་གང་འདི་འདྲ་བར་མངོན་པའི་ཚུལ་དུ་སྟོན་ན་དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་མ་ འདུ་བར་བྱ་ཞེས་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ལག་པས་སྟོན་པ་དེའི་ཚེ་འདུ་བར་བྱ་ཞེས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་ཇི་ལྟར་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ནི་མེ་ཏོག་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུས་ནས་འདུས་པ་དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་ཀྱང་འདུ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་གལ་ཏེ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྲེང་བ་ནི་མ་ནི་མཱ་མ་ ཀཱིའི་ཆུའི་ཁམས་སོ། ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པས་ན། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། བཅོ་ལྔའི་ཆའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལག་པ་གཉིས་ཀ་ལྔ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡུལ་ དང་དབང་པོ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། སྟོན་ན་ནི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་ཚེ་དེའི་ཕྱིར་འདུས་ཤིང་ཚོགས་ནས་འཕྲད་པའི་བྱ་བས་དེ་ཟད་པར་སྡོམ་ཞིང་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པས་འདུ་བའོ། ། སྨྲ་བ་ནི་ཞེས་པ་ནི་སྨྲ་བ་རྩའི་རྒྱུན་ནོ། ། དེ་འགྲོ་ཞིང་འདུ་བ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

That very thing is the meaning of the nature of the two truths, both conventional and ultimate, abiding as the signs of other activities. Having shown the sign of the Teacher, the sign of the gathering is taught: "The garland in the hand." This means that in the manner of holding a flower garland, the thumbs and index fingers of both hands are joined, and one hand is held above the other, with the latter placed below, the distance between the two being one cubit or more. "If he shows" means that if he shows in such a manifest manner, at that time the yoginī should be gathered; if he shows the flower garland with his hand, it indicates that one should gather. By this, just as a flower garland is a collection of various colored flowers strung together, so too are they gathered. Alternatively, "if" means "for the sake of." The "garland" (mālā) is Māmakī, the water element. "A" is Nairātmyā. Because it takes up and holds the bodhicitta whose nature is the inseparability of both, the flower garland is the maṇḍala of the fifteen ḍākinīs; because it is the nature of the fifteen parts, both hands possess the nature of the five [fingers], the inseparability of the objects and the sense faculties. "If he shows" means that it is realized by wisdom itself. At that time, for that reason, through the activity of meeting and assembling, it is established by the exhaustion [of conceptualization] and non-apprehension itself; thus, it is the "gathering" (melāpaka). "Speaking" (brūte) refers to the flow of the channels (nāḍī). The meaning is that it moves and gathers.

ཕྲེང་བ་མངོན་པར་བཏང་བྱས་ནས། ། དམ་ཚིག་ལ་གནས་བརྟུལ་ཞུགས་བཟང་། ། ཕྲེང་བ་མངོན་པར་བཏང་ཞེས་པ་ནི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ཀུན་ལས་སོ། ། བཏང་བ་ནི་གཏོང་བའོ། ། ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་མངོན་པ་འི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། འདིས་ནི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ཐོགས་པའི་ ཚུལ་གྱིས་ཕྱག་རྒྱ་ཉིད་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་མངོན་པའི་ཚུལ་དུ་བྱས་ནས་སོ། ། དམ་ཚིག་ནི་འདིའི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་ལ་འདུ་བའོ། ། གནས་པ་ནི་གནས་པར་འགྱུར་བའོ། ། ཀྱེ་བརྟུལ་ཞུགས་བཟང་པོ་འདིའི་ཕྱིར་ན་དམ་ཚིག་དང་བརྡ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཕྲེང་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ བདག་མེད་མ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་མངོན་པར་བཏང་བ་ནི་ཀུན་ལ་གཏོང་བ་སྟེ་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་དེས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པར་དབྱེར་མེད་པར་བྱས་པས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ མངོན་པར་བཏང་ནས་དམ་ཚིག་ལ་འདུ་བ་སྟེ། དབྱེར་མེད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་རྟོགས་པས་སོ། ། གནས་པ་ནི་གནས་པར་འབྱུང་བ་གཡོ་བ་མེད་པ་དེ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་བས་ན་བརྟུལ་ཞུགས་བཟང་པོ་དམ་བཅའ་བ་བརྟན་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོགས་པས་ན། སུས་ཀྱང་བསྐྱོད་པར་མི་ ནུས་ཏེ་བོད་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་ཞེས་འདུ་བ། ། བཟང་པོའི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ། ། དེ་ལ་འདུ་བར་རྣལ་འབྱོར་མས། ། གང་སྨྲས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྱ། ། ཞེས་པ་ལ་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་བཏང་བར་མངོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདུ་བའི་བརྡ་བསྟན་ཏོ། །

Having clearly cast the garland, one who abides in the samaya and possesses excellent conduct— Regarding "having clearly cast the garland": it refers to all flower garlands. "Casting" means to give away. "Clearly" means in a manifest manner. By this, one acts in the manner of holding a flower garland, manifesting the very entry into the mudrā. "Abiding in the samaya" means to assemble for the sake of this samaya. "Abiding" means to become established. O, you of excellent conduct, for this reason, the samaya and the signs must be understood. Alternatively, the garland is the nature of the ultimate truth, Nairātmyā, who is inseparable from the Vajra-holder. "Clearly casting" that is to give it to all, abiding in the manner of emanation through that nature of conventional truth. Thus, by making the conventional and ultimate inseparable, one brings about realization. Having clearly cast the flower garland, one assembles in the samaya; this is because awakening is realized through inseparability. "Abiding" means to arise as a state of unwavering stability, which is the authentic generation. Therefore, "excellent conduct" refers to a firm commitment. Because of such realization, no one is able to move one; this is an address. In that regard: "External assembly, abiding in excellent conduct; whatever the Yoginī says in that assembly, all of that should be done." By this, the sign of assembly is shown through the manner of clearly casting the flower garland.

ད་ནི་འདུ་བ་བསྟན་པ་ཀྱེ་ བརྟུལ་ཞུགས་བཟང་པོ་འགྲོ་ཞིང་སོང་། དེ་ལ་འདུ་བར་ནི་དེའི་ཕྱིར་འདུ་བའི་གནས་སུའོ། ། ཅི་ཞེ་ན་དེར་འདི་སོང་། གང་དུ་ཞེ་ན། བཟང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་གནས་པར་རོ། ། ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་མ་དེར་འདུས་ནས། འདུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱིས་གང་སྨྲས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ འགལ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱའོ། ། བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་དོ། ། གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་དང་ཕྲད་པས་ཐམས་ཅད་ཉིད་དུ་དངོས་གྲུབ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་སོང་བ་ནི་ཤེས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་གང་དང་དེ་རུའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་ པའི་འདུ་བ་བསྡུ་བའོ། ། བཟང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་པ་ནི་བཟང་པོ་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། མ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། ཨ་བདག་མེད་མ་འདི་ཐམས་ཅད་དོ། ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚུལ་བདག་མེད་མ་དང་འབྲེལ་བ་དེ་རྟེན་ པའོ། ། འདི་ཐམས་ཅད་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་གང་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་འདིར་ཤེས་ཤིང་རིག་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདུ་བ་ནི། མེ་ནི་ཆོས་འབྱུང་དང་ཐ་མི་དད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་ལེན་ཅིང་ འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན། འདུ་བའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་དེ་ཐམས་ཅད་འདུ་བ་ཨཾ་ཡིན་ཏེ། ཨ་ཨཾ་ཨཾ་བཅོ་ལྔའི་ཆའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

Now, the gathering is taught: "O, you of excellent conduct, go and proceed!" In that context, "gathering" refers to the place of gathering. If one asks what that is, it is where this has gone. If one asks where, it is in abiding within the sphere of the excellent. Having gathered there with the yoginīs of the deities, whatever the assembled yoginīs say—even if it contradicts the worldly—all of that must be done. There is only what is to be done; there is nothing that is not to be done. Through meeting with the accomplished yoginīs, accomplishment arises in every respect. Alternatively, "gone" means "known." By wisdom itself, it is certain that "wherever" and "there" [refer to this]. Thus, the gathering is the collection of those who abide in that manner. "Sphere of the excellent" refers to the spheres of the excellent sense faculties, such as the eyes and so forth. "Unawakened" refers to consciousness. "A" refers to this Nairātmyā (Selfless Lady), who is all of these. The manner in which the faculties, objects, and consciousnesses are connected to Nairātmyā is the support. Because all of this has become the support, that which is of an unobscured nature is known and realized as abiding here. Therefore, both are the indivisible wisdom. "Gathering" (saṃhāra) means that fire is the bodhicitta inseparable from the source of phenomena (dharmodaya). Because it takes up and holds that, it is "gathering." Such wisdom is the "Aṃ" of that entire gathering; it is the non-conceptual wisdom of bodhicitta, the nature of the fifteen parts of A, Aṃ, and Aṃ.

དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་མ་སྟེ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དེས་དབྱངས་ཡིག་བཅུ་ དྲུག་ཉིས་འགྱུར་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དེ་ཉིད་དོ། ། གང་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རོ། ། སྨྲས་པ་ནི་ངག་གི་བྱ་བ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་གང་གི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་དེའོ། ། ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། བྱ་བ་ནི་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ གྱིས་དོན་དམ་པ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའོ། ། འོ་ན་གལ་ཏེ་དེར་འདུ་བ་རྣལ་འབྱོར་མ་བཟང་མོ་འདུ་བ་དེའི་ཚེ་འདུ་བ་ཉིད་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་ཅི་འདུ་བའི་གནས་ཉིད་མི་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདུ་བའི་གནས་དུ་ལགས། འདུ་བའི་ས་དེ་དུ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའོ། ། ཡང་ན་ཧེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་འདི་ནི་བོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ འདིའོ། ། དུ་ལགས་ཏེ། ཀ་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་ཕྱིར་འདི་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་མི་སྲིད་པ་ལས་རྟོག་པ་ཡང་མེད་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་ན་འདུ་བའི་གནས་རྣམས་སུ་འདུ་བས་ན་འདུ་བ་སྟེ། བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་མེད་མ་ དེ་ཐོབ་ཅིང་ཁྱབ་པ་ཡིན་པས་འདུ་བ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གནས་དང་གནས་སུ་གང་དང་གང་རྣམས་སམ་དེ་འདུ་བའི་གནས་རྣམས་སོ། ། འདིས་ནི་གང་དེ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།

That very one is the Yoginī, the nature of which is method and insight. The sixteen vowels doubled are the thirty-two channels; that is the very essence. "Which" means for what purpose. "Spoken" means completing the activity of speech. "The nature of nāda" means for what purpose. Thus, by the very nature of the indivisible vajra, that is wisdom. "All" means the nature of all. "Activity" means that by the nature of activity, the conventional is to be understood as being indivisible from the ultimate. Now, if the gathering of the excellent Yoginīs occurs there, then the gathering itself is established; yet, if the very place of gathering is not known, that is taught: "O Blessed One, how many are the places of gathering? How many are the grounds of gathering?" Thus he asked. Alternatively, "He" (he) refers to the nature of the indivisibility of method and insight. "Blessed One" refers to one endowed with qualities such as sovereignty and so forth. "O Blessed One" is an address; this is the primordial wisdom of reality. "How many" (du) means: because of that wisdom of bliss, there is no possibility of two—neither the wisdom that realizes and knows this, nor the wisdom that understands it; thus, the meaning is that there is no conceptualization. Therefore, because they gather in the places of gathering, they are "gatherings" (melāpaka). Since the Yoginī Nairātmyā, whose nature is to gather, is attained and pervades them, the gathering is Vajradhara. Therefore, in each and every place, or those places where they gather, these are the places of gathering. By this, that is the primordial wisdom of reality.

བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པ་གཉི་གའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དེ་ ལྟ་བུར་གྱུར་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ། ཞུས་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུའོ། ། ཐུགས་ཀར་གནས་པར་སྦྱར་བ་འདུ་བའི་བདག་ཉིད་འཆད་དེ། གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ཉིད་དང་། ། ཞིང་དང་ཉེ་བའི་ཞིང་ཉིད་དང་། ། ཙྪནྡོ་ཉེ་བའི་ཙྪནྡོ་དང་། ། དེ་བཞིན་འདུ་བ་ཉེ་འདུ་ བ། ། འཐུང་གཅོད་ཉེ་བའི་འཐུང་གཅོད་ཉིད། ། དུར་ཁྲོད་ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད་ཉིད། ། འདི་རྣམས་ས་ནི་བཅུ་གཉིས་ཏེ། ། འདུ་བའི་གནས་ཉིད་འདི་རྣམས་ཐ་དད་བཅུ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་དྲུག་པོ་འདི་གཉིས་ཀ་ཀུན་དབང་པོ་དྲུག་དང་། ཡུལ་ དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པར་བསྐྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱང་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དྲུག་སྟེ། དེ་ལྟར་མི་ཕྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དབྱེར་མེད་པས་ས་བཅུ་གཉིས་ རྣམས་སུ་འདུས་ནས་གཉིས་སུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། གཞན་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་ནི་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་དག་གི་དབྱེ་བས་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དེས་རྐྱང་མ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་གནས་བརྒྱད་རྣམས་སུ་འདུ་བ་ཡིན་ནོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་པར་མདོར་བསྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །

It is the identity of the maṇḍala of both [deities], inseparable from Nairātmyā. The Blessed One, having become such, spoke [this] immediately following the request. He explains the nature of the gathering as it abides in the heart: The places and near-places, The fields and near-fields, The chandohas and near-chandohas, Likewise the gatherings and near-gatherings, The drinking places and near-drinking places, The charnel grounds and near-charnel grounds. These are the twelve bhūmis. By dividing these gathering places into twelve distinct locations, the yogins and yoginīs—both of these six—are, by the very nature of the six faculties and six objects, generated as the six wisdoms in which both are inseparable. Furthermore, each of those six wisdoms is sixfold through the inseparability of the three vajras. Thus, the twenty-four ḍākinīs, such as Abhedyā and the rest, being inseparable in the nature of method and insight, are subsumed within the twelve bhūmis and become non-dual. Furthermore, the eight ḍākinīs, through the division of the places and near-places, are the identity of the five wisdoms and the three kāyas; thus, the eight yoginīs, such as Lalanā and the rest, gather in the eight locations. This is the brief and detailed teaching that the Vajra Body, which is the nature of the thirty-two ḍākinīs, is the Tathāgata.

དེ་ཉིད་སོར་མོའི་བརྡས་སུ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ནཱ་ད་རྟོགས་པ་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མཁའ་འགྲོ་མའི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། ས་བཅུ་གཉིས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་ཐ་དད་དུ་ཕྱེ་བས་རྟོགས་ནས་འདུ་བས་འདུ་བར་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་ན་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ཞེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མཁའ་འགྲོ་མའི་གདན་དང་གནས་སོ། ། ཞིང་དང་ཉེ་བའི་ཞིང་ ཞེས་པ་ནི། སྐྱེ་བའི་ས་དང་སྐྱེ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱང་ཆོས་འབྱུང་དང་ཐ་མི་དད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཙྪནྡོ་ཉེ་བའི་ཙྪནྡོ་ཧ། ། ཞེས་པ་ནི། ཙྪནྡོ་རྣམ་པར་སྦས་པ་དང་སྦས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེའི་རྟོག་པ་ནི་རྟོག་ཅིང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདིས་ནི་འཇིག་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདུ་བ་ཉེ་བར་འདུ་བ་ཞེས་པ་ནི། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ པའོ། ། འཐུང་གཅོད་ཉེ་བའི་འཐུང་གཅོད་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། འཐུང་གཅོད་གྲོང་གི་མཐར་གནས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཉེ་བའི་འཐུང་གཅོད་ནི་དེ་དང་ཉེ་བའི་མཐའ་སྟེ་བདུན་དུ་དབྱེ་བས་སོ། །

That very [reality] is the wisdom of the body, which is the identity of the Tathāgatas and Ḍākinīs, the indivisibility of body, speech, and mind, realized through the sign of the fingers and the nāda that is inseparable from them. Having realized it through the differentiation of the twelve stages (bhūmi) into thirty-two, it is taught as "gathering" because of their convergence. Alternatively, "places" (pīṭha) and "nearby places" (upapīṭha) refer to the seats and abodes of the Tathāgatas and Ḍākinīs. "Fields" (kṣetra) and "nearby fields" (upakṣetra) refer to the grounds of birth and the purpose of birth. The meaning is that this very [reality] is the bodhicitta inseparable from the source of phenomena (dharmodaya). "Cchando and upacchando" means that cchando is concealed and hidden; the term signifies having become the nature of non-substantiality. "Conceptualization" (kalpa) means the conceptualization that investigates and analyzes; this is the term for the teaching on destruction. "Gathering" and "nearby gathering" refer to the fourth [joy], the coemergent (sahaja), because the three vajras are indivisible through the inseparability of arising, abiding, and ceasing. "Drinking place" (kṣapaṇa) and "nearby drinking place" (upakṣapaṇa) refer to "dwelling at the edge of the village" and so forth. "Nearby drinking place" refers to the vicinity of that [edge], as it is divided into seven.

བདུན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གཉིས་པོ་ དེ་གཉི་ག་ཡང་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ཡང་ལྔ་སྟེ་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡིན་པ་གང་དེ་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དེ་གཉི་ག་ཡང་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཉིད་ཀྱི་སྒྲས་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དུར་ཁྲོད་ཉེ་ བའི་དུར་ཁྲོད་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། དེ་ཡང་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་དེས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་འཇུག་པའོ། ། འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་། དུར་ཁྲོད་ཡི་དྭགས་འདུས་པ་དང་། ། ཞེས་པའོ། ། ཡི་དྭགས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ཡང་ འདུས་པ་ནི་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ས་བཅུ་གཉིས་པོ་གནས་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་རྣམས་སོ། ། ཡང་ན་འདི་རྣམས་ནི་ཡེ་ཤེས་འདི་དེ་འདི་རྣམས་ལ་ཡོད་པས་འདི་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། ། ས་ནི་ཆོས་འབྱུང་གི་རང་བཞིན་ནང་རིམ་ལ་གནས་པའི་མཁའ་ འགྲོ་མ་ལྔ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མཁའ་འགྲོ་མའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། དེ་ཉིད་བཅུ་གཉིས་སོ། ། དེ་བས་ན། ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་མགོན་པོ་ཉིད། ། འདིས་ནི་གཞན་གྱི་བརྗོད་མི་བྱ། ། ཞེས་པ་ལ། ། འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམ་པར་དག་པས་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། དེ་ཉིད་མགོན་པོ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་བླ་མའི་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ནིང་དུ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །

Seventh, those [seven] are also the nature of method and insight. Both of these are the indivisible wisdom itself; furthermore, there are five, namely the five wisdoms such as the mirror-like wisdom and so forth. That which is the fourth, the coemergent, is the nature of the five wisdoms whose essence is the indivisible wisdom of both. The word "itself" (nyid) indicates certainty. Regarding the phrase "the charnel grounds and the near charnel grounds": that too is the nature of the nāda of the vowels and consonants, which functions as the nature of the two truths through the process of emanation and reabsorption. As will be explained: "The charnel ground is the assembly of pretas." The pretas are the Vajra Holders. Furthermore, "assembly" means the nature of a gathering. Thus, these are the twelve stages (bhūmi) and the twelve locations. Alternatively, because this wisdom exists in these, these are the Tathāgatas. The "stages" are the five ḍākinīs residing in the inner levels of the nature of the dharmodaya. The aggregates are the nature of the Tathāgatas and the ḍākinīs. Those are the twelve. Therefore: "The Lord, the master of the ten stages, Is not to be described by others." Regarding this: because the Tathāgatas and ḍākinīs, who are the nature of the five aggregates, are purified, he is the "master of the ten stages." He is the "Lord" (nātha), and because he is the nature of the teacher of the three worlds and is non-dual, he is also shown as the "neuter" (ma ning).

(ནཱད་,ནཱ་ད་)དང་འབྲེལ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བྱ་བས་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། ། སླར་ཡང་ གཞན་ཐ་དད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་མ་ཡིན་པར་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་འདིས་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་ནི། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་འདི་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་ གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། མགོན་པོ་ནི་སླར་ཡང་འགྲོ་བའི་བླ་མ་སངས་རྒྱས་སོ། ། གཞན་གྱིས་བཅུ་གཅིག་པ་བསྟན་ཏོ། ། མགོན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། གཞན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་འབྲེལ་པས་བཅུ་གཉིས་པ་ བསྟན་ཏོ། ། འདིས་ནི་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་གི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ས་བཅུ་གཅིག་གི་དབང་ཕྱུག་སངས་རྒྱས་དང་། ས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་(པས་,པ་ས་)བཅུ་ཐམ་ པ་དང་། གཉི་གས་བསྐྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བཅུ་གཅིག་དང་། ཡེ་ཤེས་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་བཅུ་གཉིས་པ་དེ་བསྣན་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན། ས་བཅུ་དབང་ཕྱུག་མགོན་པོ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ལ་མགོན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཧེ་རུ་ཀའི་རྣམ་པའོ། ། ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་ནི། འདི་ རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་གནས་ལ་སོགས་པའི་གནས་ས་བཅུའི་རང་བཞིན་བསྟན་ཏོ། ། ཅིས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཤེ་ན། གནས་གཞན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པས་ས་བཅུར་བཞུགས་པ་ཁོ་ནའི་གནས་གཉིས་ཡིན་ནོ། །

Through the activity of the nature associated with nāda, the state of union is attained. Furthermore, it is not by way of a nature that is separate or distinct, but by this indivisible nature that the ḍākinīs and the tathāgatas are constituted. Alternatively, the lords of the ten bhūmis are these very natures of the bodhisattvas, such as Kṣitigarbha and the others, who are the purities of the eye and the other faculties. By these, the pīṭhas, upapīṭhas, and so forth are indicated; it is not otherwise. The Protector (nātha) is the Buddha, the teacher of beings. By "others," the eleventh is indicated. The Protector is the Vajradhara. By "others," the twelfth is indicated in connection with Vajrasattva. Thus, the lord of the ten bhūmis is the bodhisattva; the lord of the eleventh bhūmi is the Buddha; and the lord of the twelfth bhūmi is the Vajradhara. This is because the ten bhūmis are the purities of the five faculties, such as the eye, and the five objects, such as form; the eleventh is the wisdom produced by both; and the twelfth is the Vajradhara, who is the characteristic of the experience of that wisdom. Alternatively, regarding the phrase "the lord of the ten bhūmis is the Protector himself," the Protector is the Vajradhara in the form of Heruka. The lord of the ten bhūmis indicates that these very [purities] are the nature of the ten bhūmis of the pīṭhas and so forth. If one asks what makes them superior: because they are not separate or distinct locations, they are the two locations where one abides on the ten bhūmis.

ས་བཅུ་གཉིས་པ་ཐ་མི་དད་པས་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་ པའི་གནས་བཅུ་གཉིས་པོ་རྣམས་ཀྱི་བཅུ་གཉིས་ཉིད་ས་བཅུའོ། ། དེ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། འོད་འཕྲོ་བ་དང་། འོད་བྱེད་པ་དང་། སྦྱང་དཀའ་བ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། རིང་དུ་སོང་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་དང་། ཆོས་ ཀྱི་སྤྲིན་ནོ། ། ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་ཇི་ལྟར་འདི་ལ་བརྗོད་ཅེ་ན། འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་ནས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཐོབ་པས་ན་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཆགས་པ་ལ་སོགས་ པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའི་དྲི་མ་ཀུན་དང་བྲལ་ནས་དྲི་མ་མེད་པ་ཐོབ་པས་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཚད་མི་ཤེས་པའི་བུད་ཤིང་བསྲེག་པའི་རང་བཞིན་དེས་འོད་འཕྲོ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ བསྒོམ་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་དབང་བསྒྱུར་བ་ཐོབ་པས་སྦྱང་དཀའ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་འདུ་བྱེད་མངོན་དུ་བྱེད་པ་བསྒོམ་ཞིང་མཚན་མ་སྣ་ཚོགས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པར་ས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། རྟག་ཏུ་མཚན་མ་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་ལས་རིང་དུ་ཞུགས་པར་དབང་ཐོབ་པས་ན་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། མཚན་མ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དག་དང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་ལྷུན་གྱིས་མ་གྲུབ་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དབང་བས་ལས་ཀྱི་རླུང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གཡོ་བར་མི་ནུས་པས་ན་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །

The twelfth bhūmi, being indivisible, consists of the twelve places such as the pīṭha and upapīṭha. The twelve of these twelve are the ten bhūmis. They are: the Joyous (pramuditā), the Stainless (vimalā), the Luminous (prabhākarī), the Radiant (arciṣmatī), the Difficult to Conquer (sudurjayā), the Manifest (abhimukhī), the Far-Reaching (dūraṅgamā), the Unshakable (acalā), the Excellent Intelligence (sādhumatī), and the Cloud of Dharma (dharmameghā). If one asks how the first bhūmi is called "the Joyous": because one has attained the joy and bliss of the Great Seal (mahāmudrā) upon obtaining the supramundane wisdom that is connected to and acts for the benefit of beings, it is called "the Joyous." Because one has become free from all stains of impaired discipline, such as attachment, and has attained the stainless, it is called "the Stainless." Because its nature is to burn the fuel of the immeasurable light of wisdom, it is called "the Luminous." Because one has attained mastery over the freedom from afflictions through meditating on those very factors of awakening (bodhipakṣadharma), it is called "the Difficult to Conquer." Because one meditates on the formations of subsequent engagement and attains the manifest bhūmi without mental engagement in various marks (nimitta), it is called "the Manifest." Because one has attained mastery by constantly moving far beyond mental engagement with marks, it is called "the Far-Reaching." Because one has mastery over both marks and the absence of marks, and over both the spontaneous and the non-spontaneous regarding defilement, and because even the winds of karma and so forth cannot shake it, it is called "the Unshakable."

རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་དབང་བས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་བློ་གྲོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་བརྙེས་པ་ཐོབ་པས་ན་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། སྤྲིན་རུམ་མཐུག་པོ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་ཀུན་དུ་སོན་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཆར་གྱིས་ ཚིམ་པར་བྱེད་པས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ལས་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་མི་ཤིགས་པའི་ཤེས་བྱ་རྟོགས་པ་ཐོབ་པས་ན་བཅུ་གཅིག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་མ་ལུས་པ་སྤངས་པ་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཐོབ་པས་ན་བཅུ་གཉིས་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་བཅུ་རྣམས་ནི་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། མོས་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུར་གྱུར་པས་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་བཞུགས་པ་ལས་ སོ་སོ་མ་ཡིན་པས་སོ། ། འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་སའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ས་ས་བཅུ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ས་བཅུ་དང་དུར་ཁྲོད་དང་ཉེ་བའི་དུར་ ཁྲོད་ནི་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་བཅུའི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ས་བཅུ་དབང་ཕྱུག་མགོན་པོ་ཉིད། ། མགོན་པོ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་གཉི་ག་ཡང་བསྟན་ཏོ། །

Because one has attained a vast, faultless intelligence through mastery in teaching the dharma in all its aspects, it is called the "Excellent Intelligence" (Sādhumati) bhūmi. Because one satisfies the realms of sentient beings, who are like the sky, with the rain of dharma from a treasury of dharma as thick as dense clouds that pervades all three realms, it is called the "Cloud of Dharma" (Dharmameghā) bhūmi. Because one has abandoned the most subtle afflictive obscurations and attained the realization of unattached and indestructible knowledge, the eleventh is called the "Buddha" (Buddha) bhūmi. Because one has abandoned all latencies of the afflictions without exception and attained the manifest awakening of omniscience, the twelfth is called the "Vajra Holder" (Vajradhara) bhūmi. The ten bhūmis, beginning with the "Extremely Joyful" (Pramuditā), are of the nature of the stage of engagement through aspiration (adhimukti-caryā). Since the stage of engagement through aspiration serves as the cause, it is not distinct from abiding on the resultant Buddha bhūmi. Furthermore, because the resultant Buddha bhūmi serves as the cause for the resultant Vajra Holder bhūmi, they are inseparable. Thus, the stage of engagement through aspiration, the Buddha bhūmi, and the Vajra Holder bhūmi are themselves inseparable from the ten bhūmis. The ten bhūmis, the charnel grounds (śmaśāna), and the near-charnel grounds (upaśmaśāna) are inseparable. The sequence of the ten bhūmis, beginning with the "Extremely Joyful," should be applied accordingly to the sacred sites (pīṭha), near-sites (upapīṭha), and so forth. "The Lord of the ten bhūmis is the Protector himself"—both the Protector and the Vajra Holder are thus indicated.

གཞན་གྱིས་ཐ་དད་པར་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ པའི་ས་ལས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ནི་ས་བཅུ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་རྣམ་པར་དག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། དུར་ཁྲོད་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བལྟའོ། ། ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད་ནི། རྡོ་ རྗེ་འཛིན་པའི་ས་སྟེ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལས་འདས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། འདིར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་རྣམ་ཀུན་ཉིད་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་གི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སངས་ རྒྱས་དང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་སོ། ། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་ནི་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། ། རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་ རིམ་པར་ཕྱེ་བ་མདོར་བསྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། ། གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་བཅུ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། དུར་ཁྲོད་ནི་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་སོ། ། ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད་ནི་དེ་ལས་འདས་པའོ། ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་ལ་སོགས་པ་དུ་ལགས་ཞེས་ པ་ནི། གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་བཅུ་གཉིས་བཤད་པ་དེ་དབྱེ་ན་དུ་ལགས་ཞེས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་ཞུས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གནས་ནི་ཛཱ་ལནྡྷ་རར་བཤད། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཨུ་ཌྱན་ཉིད། ། གནས་ནི་ཀོ་ལཱ་གི་རི་ཉིད། །

The state of being distinct from the level of the Buddha Vajradhara as perceived by others is not the eleventh bhūmi. The sacred sites (pīṭha), secondary sites (upapīṭha), and so forth, should be viewed as the purified faculties and objects of the bodhisattvas of the ten bhūmis. The charnel grounds (śmaśāna) should be viewed as the purified consciousness. The secondary charnel grounds (upaśmaśāna) are the level of Vajradhara; they should be understood as transcending the experience of aspects such as bliss. This is because they are inseparable from the three vajras. There is no difference whatsoever in the awakening of omniscience among the bodhisattvas, buddhas, and Vajradharas of the ten bhūmis. Therefore, Vajrasattva is Vajradhara; Mahāsattva is the Buddha; and Samayasattva is the bodhisattva. The brief and detailed presentation of the sequence of the Vajra family is thus concluded. The ten, beginning with the sacred sites and secondary sites, are the faculties and objects. The charnel ground is the mind whose nature is nāda; the secondary charnel ground is that which transcends it. "O Blessed One, how many are the sacred sites and so forth?" is the question asked by Vajragarbha, asking how many divisions there are of those twelve explained as the sacred sites, secondary sites, and so forth. The Blessed One replied: "The sacred site is explained as Jālandhara; likewise, Oḍḍiyāna itself; the sacred site is Kollagiri itself."

དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཀཱ་མ་རཱུ། ། འདི་ཉིད་ གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བཞིའོ། ། ཉེ་གནས་མ་ལ་ཝ་ཞེས་བརྗོད། ། སིནྡྷུ་ན་ག་ར་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཉེ་བའི་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་གསུམ་མོ། ། ཞིང་ནི་མུ་མཱུ་ནིར་བཤད་དོ། ། ཞིང་ནི་བྱེད་པའི་གྲོང་ཁྱེར་རོ། ། དེ་བཞིན་དེ་ཝཱི་ཀོ་ཊི་ཞིང་། ། ཞིང་ནི་ལྕགས་པའི་བྲང་ཉིད་དོ། ། འདི་ནི་ཞིང་གི་དབྱེ་བ་བཞིའོ། ། ཉེ་ ཞིང་ཀུ་ལ་ཏ་ཞེས་བརྗོད། ། དེ་བཞིན་ཨར་བུ་ཉིད་དང་ནི། བ་ཡི་མཆོད་སྦྱིན་ཁ་བའི་རི། ། ཉེ་བའི་ཞིང་ནི་མདོར་བསྡུས་པའོ། ། འདི་ནི་ཉེ་བའི་ཞིང་བཞིའི་དབྱེ་བའོ། ། ཙྪནྡོ་ཧ་རི་ཀེ་ལ་དང་། ། ལན་ཚྭ་རྒྱ་མཚོའི་ནང་སྐྱེས་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཧ་རི་ཀེ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའོ། ། ལཾ་བཱ་ཀ་དང་ཀཱཉྩི་ཉིད། དེ་བཞིན་སཽ་རཱཥྚ་ཉིད། ། འདི་ན་ཙྪནྡོ་ཧའི་དབྱེ་བ་བཞིའོ། ། ཉེ་བའི་ཙྪནྡོ་ཀ་ལིངྒ། ། གསེར་དང་ལྡན་པའི་གླིང་དང་ནི། ། གསེར་གླིང་ཞེས་གང་གྲགས་པ་དེ་ཡིན་ནོ། ། ཉེ་བའི་ཙྪནྡོ་ཀཾ་ཀ་ན། ། དེ་ལྟར་ཉེ་བའི་ཙྪནྡོ་ཧའི་དབྱེ་བ་གསུམ་མོ། ། འཐུང་གཅོད་གྲོང་གི་མཐར་གནས་པ། ། གྲོང་གི་བས་མཐའི་སའོ། ། འཐུང་གཅོད་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དང་། ཡང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བས་མཐའི་སའོ། ། ཙ་རི་ཏྲ་དང་ཀོ་ས་ལ། འབིགས་བྱེད་གཞོན་ནུའི་གྲོང་ཁྱེར་རོ། ། ཉེ་བའི་འཐུང་གཅོད་དེ་དང་ཉེ་བ་སྟེ་ཙ་རི་ཏྲ་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ས་ཡང་ཡིན་ནོ། །

Likewise, Kāmarūpa and this very place are the four divisions of the pīṭha. Mālava is called the upapīṭha, and Sindhu and Nagara are the same. Thus, there are three divisions of the upapīṭha. The kṣetra is explained as Mūmuni; the kṣetra is the city of Karmārapura. Likewise, Devīkoṭa is a kṣetra, and the kṣetra is the very chest of the Iron One. These are the four divisions of the kṣetra. The upakṣetra is called Kulata; likewise, Arbuda, the sacrificial ground of the Cow, and the Snowy Mountain are the summary of the upakṣetra. These are the four divisions of the upakṣetra. Cchando-harikela, that which is born within the salt ocean—this is the specific Harikela—Lambāka, Kāñcī itself, and likewise Saurāṣṭra itself. These are the four divisions of the cchando. The upacchando is Kaliṅga, the island of Suvarṇa—that which is renowned as Suvarṇadvīpa—and the upacchando is Kaṅkana. Thus, there are three divisions of the upacchando. The chāyāpāna is that which dwells at the edge of the village, the ground at the outskirts of the village. The chāyāpāna is the city and also the ground at the outskirts of the city. Caritra, Kośala, and the city of the Youth of the Piercer (Vindhya)—these are the upacchāyāpāna, being the grounds adjacent to those such as Caritra.

དེ་ལྟར་འཐུང་གཅོད་དང་ ཉེ་བའི་འཐུང་གཅོད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམས་གང་ཡང་བདུན་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དྲུག་ཉིད་དེ་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་དག་དབྱེར་མེད་པས་དེ་ན་བས་མཐའི་སར་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་གང་ལས་ཤེ་ན། མདོར་བསྡུས་པས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། དུར་ཁྲོད་ཡི་ དགས་འདུས་པ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སའོ། ། དུར་ཁྲོད་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་ཉིད་དང་། ། སྐྱེད་ཚལ་རབ་ནི་རྫིང་བུའི་འགྲམ། ། ཞེས་པ་ནི། དུར་ཁྲོད་དང་ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་དབྱེ་བ་བཞིའོ། ། ཡང་ན་དུར་ཁྲོད་ཡི་དྭགས་འདུས་པ་ཞེས་པ་ལ། ཡི་དྭགས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེའི་ འདུས་པ་ནི་ཚོགས་ནས་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་པར་མ་ནིང་དུ་བསྟན་ཏོ། ། རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་ནི་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་སྟེར་བས་ན་རྒྱ་མཚོའོ། ། མཚོ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྡན་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། དེའི་འགྲམ་ནི་ཕ་མཐའ་ འདི་ཚུན་ཆད་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་རྫིང་བུའི་འགྲམ་སྟེ། པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཨ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་རྙེད་ནས་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ན། རྫིང་བུ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་དབྱེར་ མེད་པའི་བདག་མེད་མས་སྡོམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། དེའི་འགྲམ་ནི། ཕ་རོལ་འདི་ཚུན་ཆད་ཉིད་བདག་མེད་མ་ཡིན་ནོ། ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི། གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །

Thus, regarding the classifications of the pīṭha and upapīṭha, there are seven and likewise six; because villages and cities are inseparable, they are of one nature in the remote borderlands. Why is this? It is because of the words: "I shall speak in brief." "O Vajrasattva, Great Compassionate One, the charnel ground and the assembly of pretas," refers to the site of the charnel ground. "The shore of the ocean of charnel grounds, and the excellent grove on the bank of the pond," refers to the fourfold classification of the charnel ground and the near-charnel ground. Alternatively, regarding "the charnel ground and the assembly of pretas": preta refers to Vajradhara. His "assembly" is the gathering, and it is taught as a neuter state that Vajradhara is inseparable from Nairātmyā. The "shore of the ocean" is the water of the wisdom of that very Vajradhara, which is bodhicitta. Because it bestows that, it is an "ocean." The "lake" is Vajradhara endowed with the mudrā. Its "shore" means that Vajradhara is right here, within this limit. Furthermore, the "grove" arises from that; it is of the nature of emanation. That itself is the "bank of the pond." Pa is bodhicitta; A is Nairātmyā. Because one finds and attains that, it is a "pond"—the nature of the vow of Nairātmyā, who is inseparable from Vajradhara. Its "shore" means that Nairātmyā is right here, within this limit. "To be spoken" means to make it clear.

དེ་ལྟར་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་ས་བདག་མེད་མ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་དབྱེར་མེད་ པའི་བདག་མེད་མའོ། ། གཉི་གའི་བདག་ཉིད་གཉིས་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་དག་གི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བདུན་དང་། ཞིང་དང་ཉེ་བའི་ཞིང་དག་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་། ཙྪནྡོ་དང་ཙྪནྡོ་ཧ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་བདུན་དང་། འཐུང་གཅོད་དང་ཉེ་བའི་འཐུང་གཅོད་དྲུག་ དང་། ། དུར་ཁྲོད་དང་ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད་དག་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། ། གནས་ལ་སོགས་པ་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་རྐྱང་མ་དང་རོ་མ་དང་། ཀུན་འདར་མ་གསུམ་འོག་དང་སྟེང་དང་བར་ཛཱ་ལནྡྷ་ར་ལ་སོགས་པའི་གནས་ གསུམ་དུ་སོན་པའོ། ། མི་ཕྱེད་མ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་སྐོར་མ་ལ་ཐུག་པའི་རྩ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་མགོ་ནས་གཟུང་བ་མདོམས་ལ་ཐུག་པའི་གནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་རྣམ་པར་དག་པ་ཀཱ་མ་རཱུ་པ་ལ་སོགས་པ་གཞོན་ནུའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་ཐུག་པར་རོ། ། འདོད་མ་དང་། ཁྱིམ་མ་དང་། གཏུམ་མོ་དང་། འདོད་ མ་དང་། ཁྱེའུ་དང་། རྩ་ལྔ་ནི་སྙིང་གའི་པདྨར་གནས་པ་བདུད་རྩི་ལྔ་འབབ་པའོ། ། དེ་དང་ཉེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྫིང་བུའི་འགྲམ་གྱི་མཐར་གནས་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟར་ས་བཅུ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་ཕྱེ་བས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། གནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྣམས་སུ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ ཀྱི་རང་བཞིན་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། སྲིད་གསུམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་ནས།

Thus, the Lord of the Cemetery is the Vajradhara inseparable from Nairātmyā. The Near-Cemetery is the Nairātmyā inseparable from the Vajradhara. The nature of both is the two garlands of nāda. In that way, there are seven divisions of the pīṭha and upapīṭha, eight of the kṣetra and upakṣetra, seven of the chando and chandoha, six of the pīlava and upapīlava, and four of the śmaśāna and upaśmaśāna. Through the purification of the thirty-two channels of the pīṭha and so forth, they become distinct by way of thirty-two divisions. Then, the three channels—lalanā, rasanā, and avadhūtī—reach the three locations of Jālandhara and so forth in the lower, upper, and middle [parts of the body]. The twenty-four channels, from the three starting with Abhedā up to Kūrmā, are the purification of the twenty-four locations from the head down to the private parts, reaching as far as the Youth’s City (Kāmarūpa) and so forth. The five channels—Icchā, Gṛhī, Caṇḍā, Icchā, and Kumārikā—reside in the heart lotus and flow with the five amṛta. The five locations starting with "near that" and so forth are situated at the edge of the pond. Thus, by distinguishing the twelve bhūmi, there are thirty-two; in the thirty-two locations, the Vajraḍākinī is the nature of the wheel of the thirty-two channels, which are the nature of method and insight. Having completely transformed the three realms...

སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་ལ་འཇུག་པས་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བས་མདོར་བསྟན་ནས་རྩའི་འཁོར་ལོའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མའི་འདུ་བས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ། ། འདིས་ནི་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་དག་དོན་དམ་པར་ཐ་དད་པ་རྣམ་ཀུན་དུ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། གནས་འདི་རྣམས་སུ་རྣལ་འབྱོར་མ་འདུ་བ་དེ་སྲིད་དུ་འདུ་བའི་གནས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནས་ལྷ་ཐམས་ཅད་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་འདུ་སྟེ་འོན་ཀྱང་ཉི་མ་གང་ལ་དེ་རྣམས་ལེགས་པར་འདུ་བ་ ཡིན་པའི་ཉི་མ་བསྟན་པ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་ལེགས་འདུ་བའི། ། ཉིན་པར་ཉིད་ཀྱང་རབ་བཤད་བྱ། ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྒྱུད་དགྱེས་རྡོ་རྗེ། ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སྡུད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཉིད་ལ་མངོན་པར་བཏུད་ནས། ཉི་མ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉི་མ་ཡང་ཁོ་བོ་ལ་བཀའ་སྩལ་དུ་གསོལ། ཅིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤེ་ན། རྣལ་འབྱོར་མའི་ལེགས་འདུ་བའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེར་རོ། ། ཅིས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཤེ་ན། རྣལ་འབྱོར་མ་རྒྱུད་དོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། འགྲོ་བའི་དོན་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། ཉི་མ་གང་ལགས། ཡི་དྭགས་ཟླ་ཕྱེད་བཅུ་བཞི་དང་། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བརྒྱད་པ་ཉིད། ། རྒྱལ་མཚན་དང་ནི་མཚོན་བསྣུན་ཉིད། ། ལན་བདུན་པ་ཡང་བཟའ་བར་བྱ། ། ཉི་མ་ཉི་མ་ དུ་ཡིན། གང་ལ་རྒྱལ་མཚན་ཏེ་དཔྱངས་པའོ། ། མཚོན་བསྣུན་ཏེ་གཡུལ་ངོར་བསད་པའོ། ། ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན་ལན་བདུན་པའོ། །

Having briefly presented the classification of the Vajra family through the engagement in emanation and reabsorption, the nature of the channel-wheels is taught in detail through the gathering of Vajrayoginīs. By this, it is shown that externally and internally, there is in every way no ultimate distinction. These locations are taught as places of gathering for as long as the Yoginīs gather there. Then, all the deities and Yoginīs gather; however, the specific day on which they gather perfectly is now taught: The day of the perfect gathering of the Yoginīs Shall also be explained in detail. For the sake of the benefit of all sentient beings, In the Yoginī Tantra, the Hevajra. Because Vajragarbha is the compiler, he addresses the Blessed One himself, bowing down, and requests the teaching on the day: "O Blessed One, please also instruct me regarding the day. What makes it so distinguished?" "It is the perfect gathering of the Yoginīs." "Where?" "In the Hevajra." "What makes it so distinguished?" "It is the Yoginī Tantra." "For what purpose?" "For the sake of the benefit of all sentient beings." This is taught as "the benefit of migratory beings." Which day is it? On the fourteenth and the eighth of the waning moon, Likewise, on the eighth [of the waxing moon], On the day of the victory banner and the one struck by a weapon, And also the seventh [rebirth], one should partake. How many days are there? On which is the victory banner—that is, the one who has been hanged? The one struck by a weapon is one killed on the battlefield. What becomes of them? They are the "seventh [rebirth]."

སྐྱེ་བ་བདུན་པ་གང་གི་གྲིབ་མའང་བདུན་དུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སྐྱེས་བུ་ཉི་མ་གང་ལ་བཟའ་བ་དེའི་ཉི་མ་ནི་ཡི་དྭགས་ཟླ་ཕྱེད་བཅུ་བཞི་དང་ངོ་། ། དེ་ལ་ ནི་ཟླ་ཕྱེད་དེ་ལའམ་ཚེས་བརྒྱད་དེ་ལའོ། ། ཡང་ན། ཉིན་པར་ཉིད་ཀྱང་རབ་བཤད་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཉི་མ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་བཤད་པར་བྱ་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་ལེགས་འདུ་བ། ། ཞེས་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་པ་བཅོ་ལྔ་སྟེ། བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་ པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་དེ་རྣམས་དང་བདེ་བར་སེམས་ཁྲལ་མེད་པར་བདག་ཉིད་གང་དེ་རུའོ། ། འདིའི་ཕྱིར་ན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། ། གང་དུ་དེ་ལས་ཤེ་ན་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་སྟེ་གཉིས་མེད་དུ་རྟོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྒྱུད་དུའོ། ། འདི་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཡོད་པས་ན་རྣལ་འབྱོར་མ་སྟེ། དེ་རྣམས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་ཡིན་པ་གསུངས་པ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར། ། ཀུན་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྟེ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་ མེད་པའོ། ། སེམས་ཅན་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། སེམས་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་ཀུན་ཏེ་དོན་དེ་ཉིད་དོ། ། དོན་དམ་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ནི་བོད་པའི་ ཚིག་སྟེ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གང་ལས་དུ་ཞེ་ན།

The shadow of one who has taken seven births becomes sevenfold. On whichever day such a person eats, that day is the fourteenth day of the fortnight of the hungry ghosts. Regarding that, it is on that fortnight or on the eighth day. Alternatively, it is also explained as being during the day itself; "the sun" refers to the Vajradhara. To explain that very point is to make it extremely clear. "The excellent gathering of yoginīs" refers to the fifteen yoginīs, such as Nairātmyā and the other ḍākinīs, with whom one dwells there in bliss, free from mental anxiety. For this reason, there is no difference between the Vajradhara and the ḍākinīs. If one asks where that is, it is in the Hevajra, which is the realization of non-duality. To explain how that is, it is in the Yoginī Tantra. Because yoga exists in this, it is the Yoginī; it is explained in detail through the very inseparability of both [aspects] of the Hevajra. To explain for what purpose it is, it says: "For the sake of the benefit of all sentient beings." "All" refers to the Vajradhara, because he pervades all; thus, he is non-dual. "Sentient beings" are the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom, and the three bodies. Since they are both sentient beings and all, they are "all sentient beings," which is that very meaning. He is the ultimate Vajradhara. For that very reason, for that cause, [he says] "O Blessed One," which is a term of address and is authentic wisdom. From what [does it arise]? How many [are there]?

ཀ་ནི་བདེ་བ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཨི་དེ་ནི་འདས་ཏེ་ཆགས་པ་མེད་པ་ཐོབ་པའོ། ། དེ་ཡང་ཉི་མ་ནི་ཉི་མ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། གཉི་གའི་མཐའ་མ་ཚེག་དྲག་ཨ་དེ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡི་དྭགས་ཟླ་ཕྱེད་ནི་ཕྱོགས་ལས་འདས་པའོ། ། བཅུ་བཞི་ནི་ཨ་ཨཾ་ཨཾ་སྟེ། ཨ་ནས་བཟུང་བའི་ཨཾ་གྱི་བར་གྱི་བཅུ་བཞིའོ། ། ལུགས་ལས་བཟློག་པས་ཨ་ནས་བཟུང་ནས་ཨཾ་ལ་ཐུག་པ་བཅུ་བཞིའོ། ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་གཉི་གའི་དབྱེ་བས་ཨ་བཅུ་བཞི་སྟེ། དེ་རྣམས་བཅོ་ལྔ་ཉིད་མཁའ་ འགྲོ་མ་ཡིན་ནོ། ། བཅུ་བཞི་ཡང་ཡིན་ལ་ཨཾ་ཡིན་པས་ན་བཅུ་བཞི་སྟེ། མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔ་འདུས་པ་ཉིད་ཕྱོགས་ལས་འདས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པས་བརྒྱད་དེ། མ་བྱང་ཆུབ་(གྱི་,ཀྱི་)སེམས་སོ། ། ཡ་རླུང་ངོ་། ། ཨཾ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཡིན་པས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ མོ། ། བརྒྱད་ཁྱབ་པའོ། ། པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། གང་དེས་ན་བརྒྱད་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། འདིར་དེ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པ་མཁའ་འགྲོ་མའི་རང་བཞིན་ཁྱབ་པའི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཡི་དྭགས་ཟླ་ཕྱེད་ནི་བདག་ མེད་མའོ། ། བཅུ་བཞི་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅུ་བཞིའོ། ། དེ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། བརྒྱད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུའོ། །

Ka is the characteristic of attachment to bliss. I is that which has transcended and attained non-attachment. Furthermore, Āditya is the Sun Vajradhara. A is Nairātmyā. The visarga at the end of both, which is inseparable from that A, is the meaning of "Vajradhara." The "half-moon of the hungry ghosts" is that which has transcended the directions. The "fourteen" refers to A, Aṃ, and Aḥ; these are the fourteen from A up to Aḥ. In reverse order, starting from A and ending with Aḥ, there are fourteen. By the distinction between the beginning and the end, there are fourteen As; these fifteen are the ḍākinīs. Since they are both fourteen and Aṃ, they are the fourteen; the meaning is that the very assembly of the fifteen ḍākinīs is the Vajradhara who has transcended the directions. Because it has become such, there are eight: Ma is the bodhicitta. Ya is wind. Since Aṃ is the Vajra-ḍākinī, Pa is the three vajras. The eight are pervasive. Pa is the three vajras. Therefore, the eighth is the Vajradhara. The meaning here is that there is no other Vajradhara than the pervasive three vajras, which are the nature of the ḍākinīs that have abandoned the aforementioned directions. Alternatively, the "half-moon of the hungry ghosts" is Nairātmyā. The "fourteen" are the fourteen ḍākinīs. That is the maṇḍala of the nature of the fifteen ḍākinīs. The eighth is likewise.

ཡང་ན་ཡི་དྭགས་ཟླ་ཕྱེད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཕྱོགས་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་པོ་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་ མ་དབྱེར་མེད་པའི་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། རྒྱལ་མཚན་ནི་མཚན་མ་སྟེ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེའི་མཚོན་ཆ་ནི་ཆ་མེད་པར་བྱས་པ་དེའོ། ། བསྣུན་པ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའོ། ། དེ་བཟའ་བར་བྱ་བ་ནི་ཆ་མེད་པར་རྟོག་པ་ཡང་དེ་ལ་མེད་པའོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། ལན་བདུན་པ་ ཉིད་གང་སྟེ། དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ལས་འདས་པའི་ལན་བདུན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། འོ་ན་ཆགས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཀུན་ཡོངས་སུ་སྤངས་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ པ་དེ་གསུངས་པ། འབད་པས་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་ནས་ནི། ། མཁས་པས་གསད་པར་བྱ་བ་ཡིན། ། ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། སྙིང་རྗེ་ཞེས་པ་ནི། ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། འབད་པས་བསྐྱེད་པ་ནི། འབད་པས་བླ་མའི་དུས་ཚིགས་ཀྱི་རིམ་པས་སོ། ། མཁས་པས་གསད་པར་བྱ་བ་ ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བྱེད་པས་སོ། ། རིག་པས་ཞེས་པ་དཀྱུས་གཞན་ན་ཡོད་ཀྱང་དེའི་དོན་ཡང་འདི་ཡིན་ཏེ། རིག་ཅིང་ཤེས་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཤེས་པར་གྱུར་པས་ངེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་འབད་པས་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་པའི་མཁས་པས་ གསད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དཔྱངས་པའི་རོའམ་གཡུལ་ངོར་བསད་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་བཟའ་བར་བྱའོ། །

Alternatively, the "half-month of the hungry ghosts" is the maṇḍala of the nature of those eight ḍākinīs in the direction of the Vajra-holder; it is the maṇḍala of the ninefold identity in which the Vajra-holder and Nairātmyā are inseparable. "Victory banner" is the sign, the characteristic of passion. Its "weapon" is that which has been rendered partless. "Striking" is the state of nothingness. "That which is to be consumed" is the absence of even the conceptualization of partlessness therein. Why is this so? Because it is the "seventh" itself. This means that beyond the sixth, the Vajra-holder, the seventh is the complete abandonment of all conceptual constructions. One might then ask: if one is free from passion and has completely abandoned all conceptual constructions, would even omniscience not cease to exist? To this, it is said: "Having generated compassion through effort, The wise should perform the 'killing.'" Regarding this, "compassion" is the purification of the characteristic of passion. "Generated through effort" means through the stages of the guru's seasonal cycles with diligence. "The wise should perform the killing" means by means of the activity of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. Although the word "knowledge" (vidyā) appears elsewhere in the text, its meaning here is also this: "to know" and "to understand." The meaning is that by having understood that very reality, one possesses certainty. Alternatively, the meaning of "the wise who have generated compassion through effort should perform the killing" is as follows: for the sake of accomplishing the practice, one should consume the flesh of one who has been hanged or killed on the battlefield, provided it is free from fault.

གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་བདུན་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དེ་ཅི་གྲུབ་པའི་དོན་དུ་བསད་ནས་མི་ཟའམ་ཞེ་ན། དེའི་དོན་གསུངས་པ། ཁ་ན་ མ་ཐོའི་སྐྱོན་མེད་ཉིད། ། བསད་ནས་ཀྱང་ནི་བཟའ་བར་བྱ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། འབད་པས་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་པ་ཡིས་སོ། ། འབད་པ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་རང་བཞིན་གྱིས་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་སུ་དེའི་ཤེས་པ་ཁྱེར་ནས་མི་བསྐྱོད་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྫོགས་པས་ན། སེམས་ཅན་དེའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་སྐྱོན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་འབད་པས་སོ། ། སྙིང་རྗེའི་ཐབས་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་གསོད་པ་ཞེས་པའི་སྐྱོན་མེད་པའི་དོན་ཏོ། ། འོ་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལ་མཁའ་སྤྱོད་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་དེ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་པའི་དོགས་པ་གལ་ཏེ་ཡོད་ ན། ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་གསད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་དེར་རྣལ་འབྱོར་པ་འདུ་བ་དང་གང་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་འདུ་བ་དེ་རྣམས་ཅི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནམ། ཅི་ཡིན་དུ་ཆུག་ཀྱང་སེམས་ཅན་མོས་པ་སྣ་ ཚོགས་པའི་ཕྱིར། མཁའ་སྤྱོད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་ལ་མོས་པའི་སེམས་ཅན་ཀྱང་དེར་འདུའོ། ། དེ་བས་ན་དེའི་དོན་དུ་ཡང་སྐྱེ་བ་བདུན་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཟས་ཀྱང་ཉེ་བར་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསད་ནས་ཀྱང་བཟའ་བར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་འདི་ནི་ལྟ་བ་ གཞན་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞུག་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། གང་ལས་ཤེ་ན། འབད་པས་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་པ་ཡིས། །

If one asks: "Is it not the case that a seventh-birth being is inherently flawed, and thus should one not kill and eat it for the sake of accomplishment?" The meaning of this is stated: "There is no fault of flaw; even after killing, one should eat. From what? Through the exertion of generating compassion." "Exertion" means that by means of the nature of deities such as Akṣobhya, one takes that being's consciousness into the family of Akṣobhya and so forth, and through the perfection of the nature of Akṣobhya, that sentient being is free from the fault of flaw. This is "through exertion." For a yogi endowed with the method of compassion, this is the meaning of being free from the fault of "killing." Now, if the doubt arises: "What need is there for the accomplishment of the Sky-farer (Khecarī) for one who seeks the accomplishment of Mahāmudrā?" Even so, it is to be killed by the power of compassion. How so? In that place, do all the yogis who assemble and the yoginīs who assemble necessarily have an exceptional devotion to the accomplishment of Mahāmudrā? Whatever the case may be, because sentient beings have diverse inclinations, sentient beings who are inclined toward accomplishments such as the Sky-farer also assemble there. Therefore, for their sake as well, the food for accomplishing the seventh-birth being is also necessary. Furthermore, it is appropriate to kill and eat it through the nature of compassion. Alternatively, this is a statement for the purpose of leading in those who abide in other views. From what? "Through the exertion of generating compassion."

མཁས་པས་གསད་པར་བྱ་བ་ཡིན། ། བདག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་བར་འདོད་པ་དང་། བདག་ཉིད་བདེ་བ་འདོད་པས་འཇུག་པའོ། ། འབད་པས་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། ། གང་གིས་གསོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཅི་མཁས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མཁས་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མི་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རང་གི་བདེ་བ་ཙམ་ལ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁྱོད་ཅག་དེ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། སྙིང་རྗེ་མེད་ན་མི་འགྲུབ་པས། ། དེ་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་པར་བྱ། ། སྙིང་རྗེ་མེད་ ན་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་བསྒྲལ་བར་འདོད་པ་དེ་རྣམས་ལ་མེད་པས་ན་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་མི་འགྲུབ་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་མི་འགྲུབ་པའོ། ། དེ་བས་ན་སྙིང་རྗེ་བརྩེ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། ཉེ་བའི་སྒྲས་ཉེ་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་སྙིང་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་མེད་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་མེད་པའོ། ། མི་འགྲུབ་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། གདུག་པ་ཐམས་ཅད་གཞུག་བྱ་སྟེ། ། ཆོ་གའི་གཙོ་བོས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ། ། གདུག་པ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་དང་ལྡན་པས་ན་གདུག་པ་ཅན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཉིད་གཞུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།

The wise should perform the act of slaying. This is because one engages in it desiring to liberate oneself from suffering and desiring happiness for oneself. This is done through various types of effort. He who performs the slaying is not wise; he is one who possesses the pride of a scholar without actually knowing, for he is intent only upon his own happiness. "Without compassion, it will not be accomplished; therefore, one should generate compassion." "Without compassion" refers to the absence of the desire to liberate sentient beings from suffering and the causes of suffering; thus, it is called "without compassion." "It will not be accomplished" means that the accomplishment of the mudrā will not be achieved. Therefore, one should generate compassion and love. Because the word "near" (upāya) implies proximity, one should understand this as compassion focused on sentient beings, and not as compassion focused on phenomena. Alternatively, "compassion" refers to the Blessed One Hevajra, whose nature is non-apprehension. "Without compassion" means without that. "It will not be accomplished" means that the accomplishment of mahāmudrā will not occur. Therefore, "one should generate compassion" means that for that very reason, one should generate the Vajra Holder. "All the malevolent should be brought in; accomplish them through the primary ritual." "Malevolent" refers to those possessed of non-virtuous suffering; they are the "malevolent." In order to bring them in, [one should act].

འདིར་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་གསད་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་ཀུན་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ཆོ་ག་ཉིད་དོ། ། གཙོ་བོ་ནི་གཙོ་བོར་རོ། ། དེའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲུབ་བོ། ། རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་གསད་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ལ་འདི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ། ། ཉིན་མོ་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། མཚན་མོ་ཤེས་ རབ་བརྟག་པར་བྱ། ། དེ་བས་ན་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འགལ་བ་ཡང་གང་། དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་གང་དེ་འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་དུ་འཁོར་བར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། ། ཉིན་མོ་རབ་ཏུ་གསལ་ བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནོ། ། དེ་རྡོ་རྗེ་ཅན་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། མཚན་མོ་ནི་ནུབ་མོ་སྟེ་མུན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྐྱོན་ནོ། ། དེ་ནི་ཤེས་རབ་པོ། ། སྐྱོན་དང་། ཡོན་ཏན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་། བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་དག་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་ཉིད་སྐྱོན་ལ་སྐྱོན་ཉིད་ ཡོན་ཏན་ཏེ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན། ཐབས་ལ་མི་མཁས་པའི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དགེ་བ་ཉིད་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྐྱོན་ཉིད་ཡོན་ཏན་དུ་འགྱུར་བའོ། ། འབད་པས་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་པ་ཡིས། ། མཁས་པས་ གསད་པར་བྱ་བ་ཡིན། ། ཞེས་གང་བསྟན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། འདི་ལྟར་བལྟ་བའི་འདི་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པས་འདི་རྣམ་པར་གཞག་ གོ། །

Here, in order to engage in virtue, all these acts such as killing and so forth are to be performed. That, moreover, is the ritual itself. "Primarily" means as the principal. It is accomplished by that very cause. The "thorough accomplishment" is the transformation into killing and so forth. In this regard, it should be viewed as follows: "By day, the Blessed One, the Vajra-holder; by night, insight should be examined." Therefore, for those skilled in means, even that which contradicts the world produces the supramundane. Furthermore, that which is supramundane enters into the cycle of existence as the mundane itself. Day is the quality characterized by the nature of great clarity; that Vajra-holder is the Blessed One, Vajradhara. Night is the evening, the fault characterized by the nature of darkness; that is insight. Fault and quality are the natures of Vajradhara and Nairātmyā, respectively. Therefore, quality itself is fault, and fault itself is quality; both are inseparable. What is shown by this? For non-Buddhists who lack skill in means, virtuous qualities themselves become faults. For those skilled in means, even faults themselves become qualities. "By exerting oneself to generate compassion, the wise should perform the killing"—all that which was taught in this way is utterly pure. Alternatively, "in that regard" refers to the aforementioned presentation. "Viewed in this way" refers to the primordial wisdom (jñāna) of the inseparability of means and insight. "Should be known" means that this is established through the aspect of primordial wisdom.

སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་པ་ལས་གཞན་གྱི་དོན་ལ་དབང་བས་གང་གསད་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། ། ཉི་མ་གང་ལགས་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་རྒྱས་པར་འཆད་པ་ཉིན་མོ་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ཅན་ནི་(སྤོ་,སྤྲོ་)བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། མཚན་མོ་ནི་ནུབ་མོ་སྟེ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། ། བསྡུ་བའི་ བདག་ཉིད་དོ། ། གཉི་གའི་རྟོག་པ་ཡང་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བསྟན་པས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན། མི་བྱ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། ། བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། ། བྱ་བ་མེད་པས་བྱ་བ་མ་ ཡིན་པ་ཡང་མེད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ནི་རྟོག་པ་ཀུན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་དེ་ལ་འདུ་བར་རྣལ་འབྱོར་མས་གང་སྨྲས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྱ་ཞེས་གང་མདོར་བསྟན་པ་དེའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན་ཞེས་པ་འདིས་སོ། ། དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འགལ་བ་དང་མི་འགལ་བ་དེ་ལ་ཤེས་པ་མེད་དོ། ། ཡིད་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་དེ་རྣམས་སམ་དེ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། རྟག་ཏུ་མི་བཟའ་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་དེར་འདུས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཟའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་བཟའ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་བདུན་པའི་སེམས་ ཅན་བཟའ་བ་ཡིན་པ་ན་སྐྱེ་བ་བདུན་པ་ཡང་སྤྱད་པར་བྱའོ། ། ཡང་གི་སྒྲས་སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་བཟའ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། གང་སྨྲས་དེ་ཀུན་བཟའ་བར་བྱ་སྟེ། ཀུན་དུ་སྣང་བའི་རང་བཞིན་དེས་སྐུའི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་བཟའ་བར་བྱའོ། ། དེ་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མི་བཟའ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

Through the generation of compassion, one gains mastery over the welfare of others; therefore, both the one who kills and the one who is killed should be viewed as being inseparable. Regarding the question, "What is the sun?" that which was spoken is explained in detail: the Blessed One, the Vajra-holder, is the nature of emanation during the day. Night is the evening, and that is insight; it is the nature of withdrawal. By clearly demonstrating the conceptualization of both, the conceptualization of the inseparability of the Vajra-holder and Nairātmyā—who are the natures of emanation and withdrawal—is also absent. Therefore: "There is nothing whatsoever that should not be done." What is to be done becomes an action. Because there is no action, there is also nothing that is not an action. This is because the Vajra-holder has transcended all conceptualization. Alternatively, this is the detailed explanation of the brief teaching that "whatever the Yoginī says to gather there, all that should be done." This is expressed by the phrase "there is nothing whatsoever." Therefore, there is no cognition of the contradictions or non-contradictions between the mundane and the supramundane. Regarding those who have come under the power of the mind, or those [actions] of theirs: "There is nothing that should never be eaten." This means that even that which is not to be eaten by those gathered there is to be eaten. When a sentient being of the seventh birth is to be eaten, the seventh birth itself should also be utilized. By the word "also," other sentient beings are likewise to be eaten. Whatever is spoken, all that should be eaten; by that nature of universal appearance, the body of the Body-Vajra should be eaten. Because it is primordially unborn, it is not something that is not to be eaten.

། དེ་ ལྟར་ལུས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་མེད་པས་དེ་མེད་པའི་རྟོག་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། མི་བཟའ་མིན་ཞེས་པ་མ་ནིང་གི་བསྟན་པའོ། ། དེ་བས་ན་རྟག་ཏུ་ནི་དེ་ཡོད་པར་གནས་པའོ། ། ཨ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མངོན་ཞེན་མེད་པ་ ཡིན་ནོ། ། འདི་ལ་མི་བསམ་ཡོད་མ་ཡིན། ། གང་སྨྲས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་བསམ་པའམ་མི་བསམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་བསམ་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བསམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་བསམ་པའོ། ། སེམས་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། ། སེམས་དེ་ཉིད་ནི་སེམས་མེད་ པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡུལ་ཡང་མེད་པས་བསམ་པར་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་མེད་པས་མི་བསམ་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་དོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ན། ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཡོད་པས་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདིར་ནི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེར་ རོ། ། བཟང་ངན་མི་སྨྲ་གང་ཡང་མེད། ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བྱས་པའོ། ། དེ་ནི་ཡང་སེམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་དེ་ཡང་སེམས་མ་ཡིན་ནོ། ། ཚིག་ཉིད་ཀྱང་མེད་དེ། དེའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཚིག་ཀྱང་མེད་དོ། ། དེ་བས་ན་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། མཚན་མ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཟད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཀུན་རྟོག་ལ། ། གང་ཚེ་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ། ། ཐམས་ཅད་དགེ་བ་ཉིད་འགྱུར་ཏེ། ། གང་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཡིད་དབང་ ཡིན། །

Thus, because there is no conceptualization of the body, the conceptualization of its absence also does not exist. "Neither to be eaten nor not" is the teaching of the neuter. Therefore, it always abides as being present. A is Vajraḍākinī; it is the nature of Nairātmyā, the absence of clinging to the body. In this, there is no "not to be thought." Whatever is spoken is all an action; therefore, in this context, there is neither thought nor non-thought. Alternatively, that which is not "unthinkable" is that which is to be thought, and thus it is "thought." It is the object of the mind. Since that very mind is of the nature of non-mind, its object also does not exist, and thus there is nothing to be thought. Since that is absent, there is also nothing to be not-thought. Because both are indivisible, wisdom itself exists, and that itself should be established. How so? In this regard, it is the Hevajra. "There is nothing to be said as good or bad." That which is to be expressed is made the domain of words. Since that is also the object of the mind, that mind is also not-mind. Words themselves also do not exist; because of the non-existence of their substance, words also do not exist. Therefore, because there is no conceptualization of what is expressed or what is not expressed, the conceptualizations of virtue and non-virtue, and of signs and signlessness, are exhausted. As it is said: "When the conceptualization of a Bodhisattva Is either virtuous or non-virtuous, It all becomes virtue itself, Because they are under the power of the mind."

དེ་ལྟ་བས་ན་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཀུན་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། བཟའ་བ་དང་མི་བཟའ་བའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་ལུས་ཀྱི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་ནས། ལུས་ཀྱི་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་ སྤངས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། བསམ་པ་དང་མི་བསམ་པའི་རྟོག་པ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལས་འདས་པའོ། ། བརྗོད་པ་དང་མི་སྨྲ་བའི་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ངག་གི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་བས་ན་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་གསུམ་ ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། བདག་དང་གཞན་དུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མི་བདེན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་དེ་བཞིན་གཞན། ། ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་ང་དང་གཞན། ། ཇི་ལྟར་བདག་ང་ཞེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཞན་ ནི་འགྲོ་བ་རིས་དྲུག་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་གཞན་ཞེས་པ་ནི་གཞན་དུ་ཤེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་གཞན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་རང་དང་གཞན་གཉི་ག་གཞན་དུ་བརྗེས་ནས་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རང་དང་གཞན་གྱི་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ ཇི་ལྟར་བདག་ནི་ཡོད་དོ། ། ང་ཞེས་པ་ནི། བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། ། ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་གཞན་ནི་མཆོག་སྟེ་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་པས་ངར་འཛིན་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཞན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ངོ་། །

Therefore, everything that has been spoken is to be practiced; all of it is the very transcendence of conceptualization through the indivisibility of the three vajras. By completely abandoning the conceptualization of what is to be eaten and what is not to be eaten, the conceptualization of the body is utterly exhausted, and he is the Blessed One who has completely abandoned conceptualization of the body. Because he transcends the conceptualization of what is to be thought and what is not to be thought, he transcends the conceptualization of the mind. Because he has completely abandoned the conceptualization of what is to be spoken and what is not to be spoken, he is free from the conceptualization of speech. Thus, because he has completely abandoned these three types of conceptualization, he is the Blessed One. Furthermore, the conceptualization that perceives self and other is also taught to be unreal: "Just as the self, so too are others; Just as the self, so too am I and others; Just as 'I am the self' is thoroughly understood, So too should the six classes of beings be thoroughly known as others." "Just as 'other sentient beings' is the perception of others, so too should the self be known as other. Having thus exchanged both self and other for 'other,' the indivisibility of both is the absence of conceptualization regarding self and other. Alternatively, 'just as I exist'—the term 'I' refers to the pride of the Vajra Holder, who is indivisible from Nairātmyā. 'Just as other sentient beings are supreme' means that they are the very primordial wisdom (jñāna) itself and nothing else; thus, one holds the 'I'. Likewise, 'others' are also consciousness (vijñāna)."

དེ་ལྟར་ཡུལ་དང་ དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རིག་པར་རྟོགས་པས་ན་ང་སྟེ། ཡི་གེ་ཨ་དང་ཧཾ་གི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་མཆོག་ཡང་དག་པའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ལྟར་སེམས་པའི་རྣལ་འབྱོར་བདག། བཟའ་དང་བཏུང་བ་ལས་སོགས་བརྩམ། ། ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་འདིས་ན། ང་ཉིད་གཞན་ལ་གཞན་ཉིད་ངའོ་ཞེས་བསམ་མོ། ། དེ་བས་ན་རྣལ་འབྱོར་བདག་ནི་ཡང་དག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཤེས་པའོ། ། བཟའ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་ནི། བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་སྟོན་མོ་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་ སོགས་ནི་བཟའ་བ་ནི་བཟའ་བའོ། ། དེའི་བཏུང་བ་ནི་བསྲུང་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཐོག་མ་དང་པོའི་རྒྱུའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྤྱད་པ་ནི་དམིགས་པ་གསད་པས་ཀྱང་བྱའོ། ། འབད་པས་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་པ་ཡིས། བསད་ནས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་བདུན་པ་བཟའ་བར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ གྱི་དོན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་མའོ། ། འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་། དེ་ཡི་གྲིབ་མའང་བདུན་དུ་འགྱུར། ། དེ་ཡི་ཟོས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་། ། དངོས་གྲུབ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་བདག་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་ མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། བཟའ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་སྤྱད། ཁ་ནི་དབང་བའོ། ། ཨཱ་ནཾ་ནི་སེམས་སོ། ། དེ་ལྟར་བཟའ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་ཤེས་པའོ། ། དབང་པོ་དང་ཤེས་པ་ཡང་ཡུལ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དབང་པོ་དང་ཤེས་པ་ཉིད་བཟའ་བ་ཡིན་ནོ། །

Thus, because one realizes the objects, the sense faculties, and consciousness as mere cognition, I am the Vajradhara wisdom inseparable from Nairātmyā, whose nature is the syllables A and Haṃ; that itself is the supreme, authentic reality. For this reason, it is said: "The yogin who contemplates in this way should engage in eating, drinking, and so forth." By this cause, one should think: "I am other, and other is I." Therefore, the "yogin who contemplates" is one who knows the authentic yoga. "Eating, drinking, and so forth" refers to the consumption of food, drink, feasts, and the like. Alternatively, "eating, drinking, and so forth" means that "eating" is the act of eating, and its "drinking" is the protection [of the practice]; that is the primary cause. Such is the wisdom. "Engaging" means one should also perform the apprehension of the object through the act of "killing." By exerting oneself to generate compassion, it is appropriate to eat the "seven-birth" [being] even after having killed them. This is the remainder of the statement that the yogin should perform this very conduct for the sake of others. As will be explained: "Even their shadow becomes sevenfold; by merely eating them, one will swiftly attain the accomplishments (siddhi)." Alternatively, the "yogin who contemplates" is the Vajradhara in whom the conventional and ultimate are inseparable. "Eating, drinking, and so forth" refers to the mouth, which is the faculty of power (indriya); "ānaṃ" is the mind. Thus, "eating" refers to the sense faculties and consciousness. Since the sense faculties and consciousness depend upon objects, the objects, faculties, and consciousness themselves are the "food."

དེ་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་གཉི་ག་ ཡང་དབྱེར་མེད་པས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། བཟའ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་དང་པོ་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་མ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའོ། ། བརྩམ་པ་ནི་ཐོབ་པ་ སྟེ་གང་བརྙེས་པའོ། ། ཡང་དག་པ་རྟོགས་པས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་གོ་འཕང་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བས་ན། ཡན་ལག་ཇི་སྙེད་བསྒྱུར་བ་དང་། ། ཚིག་རྣམས་རབ་ཏུ་རྒྱས་པ་ཉིད། ། ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་གནས་བཞུགས་པས། ། དེ་སྙེད་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱར་བཤད། ། དོན་ ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་བྱེད་དོ། ། འདིར་ཡང་བསད་པས་ཀྱང་བྱ་བ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་གསད་པ་གང་ཡང་ལུས་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཉིད་ཀྱིས་འགྱུར་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་ གྱི་ཡང་ཐབས་ལ་མཁས་པས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཡན་ལག་ཇི་སྙེད་བསྒྱུར་བ་དང་། ། ཇི་སྙེད་ནི་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་རོ། ། ཡན་ལག་བསྒྱུར་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་དང་འགལ་བ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཚིག་ རྣམས་རབ་ཏུ་རྒྱས་པར་ནི་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ངག་འཁྱལ་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་སྙེད་ཅེས་པ་ནི་མཐའ་མེད་པའོ། ། སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱར་བཤད་ནི་ཚིག་གི་བརྗོད་པ་སྔགས་དང་ལུས་ཀྱི་བསྒྱུར་བ་ཕྱག་རྒྱར་གང་བསྟན་པ། ཡན་ལག་ཉེད་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཡིན། ། ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །

Both eating and drinking are established as being inseparable. "Eating" is the wisdom of the inseparability of the three vajras. Its "beginninglessness" is liberation from birth and destruction. "Ma" is bodhicitta; "A" is Nairātmyā. The two are inseparable. "Commencement" is attainment—that which is realized. The meaning is that through authentic realization, one is established in the state of the Vajra Holder. Therefore: "As many as are the movements of the limbs, And as extensive as the words, Because the glorious Heruka dwells in those states, So many are explained as mantra and mudrā." The meaning is this: those things taught as non-virtues, such as taking life, are performed by body, speech, and mind. Here too, it is taught that there are actions to be performed even through killing; whatever killing is performed by the body for the sake of taking life becomes [an act of] body, speech, and mind itself. For one who possesses authentic wisdom, through skill in means, actions such as taking life are to be performed for the sake of perfecting the welfare of oneself and others. "As many as are the movements of the limbs" means as many as are uninterrupted. "Movements of the limbs" refers to physical actions contrary to [ordinary conduct], such as taking life. "Extensive words" refers to lying and other forms of idle speech. "So many" means they are limitless. "Explained as mantra and mudrā" means that the verbal expressions are taught as mantra and the movements of the body are taught as mudrā, as in: "The pressing of the limbs is mudrā," and so forth.

འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་གནས་བཞུགས་པས་སོ། ། དཔལ་ཧེ་རུ་ཀའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་མིན་ན་ཐམས་ཅད་ཉིད་མི་དགེ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ནས་ཡེ་ཤེས་གང་ལ་ ཐམས་ཅད་ཉིད་དགེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། ཤྲཱི་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཤྲཱིའི་སྒྲའི་དོན་ཏོ། ། ཧེ་ཞེས་པ་ནི་ཨི་ཕྱིས་པས་ཧ་ཞེས་པ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པའོ། ། ཞེས་པའི་སྒྲས་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ། ། རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར། ཧེ་ནི་རྒྱུ་སོགས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གཟོད་མ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ གྱིས་གང་དེ་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། རུ་ནི་ཚོགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ནི། རུའི་སྒྲས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀུན་དུ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་ཚོགས་པ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་གང་ལ་དེའི་ཚོགས་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འདས་ པའོ། ། གང་རུ་དང་བྲལ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་བྲལ་ཞིང་དངོས་པོ་མཐའ་དག་གི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཀ་ནི་གང་དུ་ཡང་མི་གནས་པའོ། ། ཀུན་ལ་ཁྱབ་པས་གནས་ཀྱི་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་དེ་གང་ན་ཡང་མི་གནས་སོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན། སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་དབྱེར་མེད་པ་གང་དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཤྲཱི་ཡིན་ཏེ།

Regarding how this is so, it is said: "Because the glorious Heruka abides in the state." This means because one abides in the wisdom of the glorious Heruka. If it were otherwise, everything would produce non-virtue. Well then, what is that wisdom in which everything becomes virtuous because of the excellence of the glorious Heruka himself? That is explained: "Śrī is non-dual wisdom; this is the meaning of the word Śrī." As for "He," the vowel i is elided, leaving "Ha," which signifies the emptiness of causes and so forth. The word "Jña" (the suffix) has the sense of "for the sake of which." For what reason? "He" is the emptiness of causes and so forth, which is the primordial nature. "Rū" is the state of being free from the collection [of aggregates]. The word "Rū" refers to the characteristic of the appearance of the five aggregates, such as form and so forth, as a self. Furthermore, "collection" refers to that wisdom which is free from conceptualization and analysis; it is that which transcends such collections and discursive thoughts. "Free from Rū" means free from the five aggregates such as form and so forth, and free from the conceptualization of all entities. "Ka" means not abiding anywhere. Because it pervades all, it has no fixed location; therefore, that wisdom does not abide anywhere. What is shown by this? That which is the nature of the three doors of liberation—emptiness, signlessness, and wishlessness—inseparable from the three vajras, is the syllable Śrī, the nature of non-dual wisdom.

གཉིས་ཀ་ཡང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་གང་གི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་ཡིན་པས་མ་ནིང་དུ་བསྟན་ཏོ། ། གང་དུ་མི་གནས་པའོ་ཞེས་པ་འདིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་བོ། ། རྒྱུ་སོགས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་པ་མཚན་མ་མེད་པའོ། ། རུ་ནི་ཚོགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད། ། ཅེས་པ་སྨོན་པ་མེད་པའོ། ། འདིས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ བཅོམ་ལྡན་འདས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན། ཤྲཱི་ནི་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ། ཡེ་ཤེས་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཅིས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཤེ་ན་གཉིས་མེད་དོ། ། གཉིས་ཀྱི་ཆ་གཉིས་པོ་འདི་ཡོད་པ་དེ་གང་ལ་མེད་པ་དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། གཉི་ག་འདྲེས་པས་ངེས་པར་གཟུང་བ་ནི་ནུས་ པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་ཡི་གེ་ཤྲཱི་ནི་རི་བོང་ཅན་ཁུ་བའོ། ། ར་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཉི་མའོ། ། ཨི་ནི་ཆུའི་རྣལ་འབྱོར་མའོ། ། དེ་ཡང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཚུལ་ཅན་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་ཐ་མི་དད་པའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཤྲཱིའོ། ། དེའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱེད་པའི་བྱ་བ་དེ་འདིར་ཡོད་པ་ཡིན་པས་ཤྲཱི་ནི་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཧེ་ཞེས་པ་ནི། ཧ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པས་ཧ་སྟེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཧ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཨ་བདག་མེད་མའོ།

Both of these are the essence of the synthesis, the inseparable conventional and ultimate, which is the very wisdom of Śrī Heruka; therefore, he is taught as a neuter. "Not abiding anywhere" refers to the awakening of emptiness. "Empty of causes and so forth" refers to the signless. "Ru is the state of being free from accumulation" refers to the wishless. By these, the Blessed One is established as the very nature of the three doors of liberation. Alternatively, śrī is non-dual wisdom; jñāna is authentic wisdom. If one asks what makes it superior, it is non-duality. That which lacks these two parts is non-dual. It is not possible to definitively grasp both as being mixed. Therefore, the syllable śrī is the moon, the bindu. Ra is Ratnasambhava, the sun. I is the Water Yoginī. She is the nature of the two nāda garlands in the manner of the aggregate of perception. Thus, the nature of method and wisdom, which are the inseparable moon and sun—the essence of the two nāda garlands—is śrī. Since the activity of the function of that wisdom exists here, śrī is non-dual wisdom. Regarding he: Ha is Vajradhara; a is Nairātmyā. Because the two are inseparable, it is ha, the wisdom of the inseparability of method and wisdom. For that reason, the nature of the emanation of causes and so forth is ha, the Vajra Holder. "Emptiness" is the essence of the synthesis. A is Nairātmyā.

། དེ་ལྟར་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རུ་ ནི་ཚོགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད། ། ཀ་ནི་གང་དུའང་མི་གནས་པའོ། ། ཞེས་པའི་དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། གང་ཡང་སྐྱེ་བ་བདུན་པ་མཁའ་སྤྱོད་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཟའ་ཞིང་བླང་བྱ་ཡིན་ནོ། ། དང་གི་སྒྲས་གོ་ཀུ་ད་ཧ་ན་ལ་སོགས་པ་ཡང་བཟའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཅི་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། སྐྱེ་བོ་གང་དང་གང་རྣམས་ཀྱི། ། ཤ་ནི་མཁས་པས་བཟའ་བྱ་བ། ། སེམས་ཅན་དེ་དེ་དབང་དུ་འགྱུར། ། རྡོ་རྗེ་ཐོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལས། ། ཇི་ལྟར་དེ་ཡང་འགྱུར་ཞེ་ན། ། རྡོ་རྗེ་ཐོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། ། རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཐོད་པ་དང་འདྲ་བས་ཐོད་པ་སྟེ། ཆོས་འབྱུང་བདག་མེད་མའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཡང་ཡིན་ལ་ཐོད་པ་ཡང་ཡིན་པས་རྡོ་རྗེ་ཐོད་པའོ། ། དེ་དག་སྦྱོར་བ་ནི་འདུ་བ་སྟེ། གཉིས་མེད་དུ་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། དེ་བས་ན་བདག་མེད་མ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་དེས་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་དེ་ནི་སྲོག་ཆགས་དབང་དུ་འགྱུར་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། འགྱུར་ནི་ སྐྱེ་བོ་སྲོག་ཆགས་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་དང་གང་རྣམས་ཀྱི་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཤ་ཞེས་པ་ནི། ཤ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་ཤ་དང་འདྲ་བས་ན་ཤ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་མངོན་ཞེན་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Thus, the meaning of "Vajradhara," whose nature is the identity of both the conventional and the ultimate—being inseparable in both emanation and withdrawal—is the identity of method and insight. Regarding the phrase: "Ru is the state of being free from accumulation; Ka is not abiding anywhere," the meaning has already been explained. Furthermore, in order to achieve the state of a sky-farer (khecarī) after seven births, one should consume and take [the substances]. By the word "and," one also consumes go, ku, da, ha, na, and so forth. What is the intention behind these? It is said: "Whichever beings' flesh the wise consume, those very sentient beings will come under one's power." From the Vajrakapāla-yoga: "How does that also occur? Through the application of the Vajrakapāla. 'Vajra' is Vajradhara. 'Kapāla' is like a skull-cup; it is Dharmodayā, Nairātmyā. Because it is both Vajra and Kapāla, it is Vajrakapāla. Their 'application' (yoga) is their union, abiding in non-duality. Therefore, because that nature of Vajradhara, who is inseparable from Nairātmyā, has abandoned conceptualization, the meaning is that those various beings are brought under one's power." Alternatively: "Beings" (jīva) refers to the sense faculties (indriya), because they are produced by consciousness. "Whichever" refers to the eyes, ears, and so forth. "Flesh" (māṃsa) is so called because it shares the same characteristics as flesh; it is like flesh because the sense faculties, such as the eyes, constantly engage in attachment toward objects such as forms.

ཟང་ཟིང་གཞན་ལ་ཡང་མཁས་པས་མངོན་པར་ཞེན་པ་འབྱུང་སྟེ། དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གང་དང་གང་གི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཅན་གང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དེ་དང་དེ་མཁས་པ་ དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་སོ། ། བཟའ་བར་བྱ་ནི་འཁྲིལ་བར་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། སེམས་ཅན་དེ་དེ་ནི། སྲིད་པ་གསུམ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབྱེར་མེད་དུ་ཡོད་པའོ། ། དབང་ནི་བདག་པོར་འགྱུར་ཞིང་ ཐོབ་པ་སྟེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་ཐོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། ཀ་ནི་ཀཱ་ལིའོ། ། ཀ་ནི་གཉི་ག་ཡང་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་སོ། ། དེ་རྡོ་རྗེ་ནི་དབྱེར་མེད་པས་རྡོ་རྗེ་ཀའོ། ། དེ་སྐྱོང་བར་བྱེད་པས་ན་རྡོ་རྗེ་ཐོད་པའོ། ། དེར་སྦྱོར་བ་ནི། འདུ་བ་ཡིན་པ་སྟེ། རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལས་བརྡ་དང་གནས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་གཏན་ལ་དབབ་པར་ཕྱེ་བའི་རིམ་པ་ སྟེ་བདུན་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ནི། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཡིན་པ་དང་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེ་ ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་དེ་ལའོ། ། བརྡ་ནི་བརྡ་སྟེ།

Even regarding other material things, the wise develop non-attachment. This is because they possess suchness (tattva) in relation to whichever objects, such as form, are connected to whichever sense faculties, such as the eye. "To be consumed" means to embrace; it is to be established as the very nature of that [reality]. That sentient being is the unification of the three realms of existence, in which the sense faculties, objects, and consciousness exist inseparably. "Empowerment" (adhipati) means to become the master, which is to attain [the state of] clairvoyance (abhijñā). If one asks how this is so, it is from the Vajra-Kapāla-yoga: "Ka" refers to the vowels and consonants. "Ka" is both the two garlands of nāda. Because that is indivisible, it is the "Vajra-Ka." Because it protects that, it is the "Vajra-Kapāla." The "yoga" in that context is the union; it is the Vajradhara who is the perfectly awakened one of all aspects, pervading all the perfect awakenings of all aspects. This is the seventh chapter, which establishes the accomplishments of the signs and the locations from the Hevajra, the body, speech, and mind of all the Tathāgatas. "All" and "Tathāgatas" combined are "all the Tathāgatas," which refers to form and so forth. Their body, speech, and mind are the Vajradhara, whose nature is the three vajras and the five wisdoms, and the maṇḍala of Nairātmyā. It is to that Hevajra who has become such that [the signs] are applied. "Signs" (saṃketa) means the symbolic signs.

རྣལ་འབྱོར་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་བརྡའོ། ། གནས་ཀྱི་སྒྲས་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་རྣམས་སོ། ། དངོས་གྲུབ་ཀྱི་སྒྲས་མཁའ་སྤྱོད་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་བརྡ་དང་གནས་དང་དངོས་གྲུབ་གཏན་ལ་དབབ་པར་ངེས་པའོ། ། དེ་ཡང་ གོས་ནི་འགེབས་པའོ། ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པས་ནི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། དེ་ཡང་བདེན་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཐུགས་པ་ལྔ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། བྱ་བ་དང་གཉིས་སོ། ། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་དང་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལྔའི་རང་བཞིན་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ལས་འདས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་རང་བཞིན་བདུན་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། འདིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་མཚན་མའི་བརྡ་དང་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པའི་གནས་རྣམས་དང་། བཅུ་བཞི་པ་ལ་སོགས་པས་འདུ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་བདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་བཟའ་བས་མཁའ་སྤྱོད་ལ་སོགས་པའི་ དངོས་གྲུབ་དང་། དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལས་བཟློག་པ་དང་། བཟའ་བ་དང་བཟའ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ། བསམ་པ་དང་མི་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྨྲ་བ་དང་མི་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་སེམས་ཅན་དང་རང་ཉིད་མཉམ་པ་དེས་རང་དང་གཞན་དུ་རྟོག་པ་ དང་བྲལ་བ་དང་། ཡི་གེ་ཤྲཱི་ལ་སོགས་པས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་ཟོས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། རྫོགས་སོ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐར་ཐུག་པ་རྫོགས་པའོ། །

This is the terminology of the yogas and yoginīs. By the term "places," the pīṭhas and upapīṭhas are meant. By the term "accomplishments," the khecarī and so forth are meant. Thus, the terminology, the places, and the accomplishments are definitively established. Furthermore: "Garment" means covering. Taking and holding that constitutes the "chapter." That, moreover, is the truth; it consists of the five that reach suchness, as well as the two: conduct and activity. Thus, the nature of the five wisdoms of conduct and activity is the sixth, the Vajradhara who transcends [the others], the nature of perfect wisdom. The seventh is the Vajradhara who is the nature of that [wisdom]. By this, the terminology of the signs of the yogas and yoginīs, the places such as the pīṭhas and upapīṭhas, the gathering through the fourteenth [day] and so forth, the accomplishments such as khecarī through the consumption of the "seven-birth" [meat] and so forth, the turning away from the senses and their objects, the edible and the non-edible, the conceivable and the inconceivable, the speakable and the unspeakable, and the inseparability of the three vajras—the equality of sentient beings and oneself, which is free from the conceptualization of self and other; the complete perfection of the Vajradhara through the syllable Śrī and so forth; and the Vajradhara who is the perfectly awakened Buddha, the nature of all aspects through the consumption of the flesh of beings—all are included. "Finished" means the ultimate completion through the inseparability of the conventional and the ultimate.

དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས་བརྡའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་ལེའུ་བདུན་པའོ། ། ། ། ད་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་བརྡ་དང་འདུ་བ་དང་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་བསྟན་ནས། རྣལ་འབྱོར་མ་ ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱང་གང་ལས་བསྐྱེད་པ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅི་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པ་ལ་ཉེ་བར་བརྩམ་སྟེ། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནས་ནི་རྗེས་ཐོགས་སུ་སྟེ་མཆོད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བབ་པ་ཉིད་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ རྒྱུ་འདིའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་འདུ་བའོ། ། བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའོ། ། བཤད་པར་བྱ་བ་ནི་ བསྟན་པར་བྱ་བའོ། ། ཡང་ན་དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ནས་ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། ཐ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པས་དེ་ནས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཡང་དེ་ནས་བདག་མེད་མ་སྟེ། བདག་མེད་མའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་ རོ། ། ཡ་རྣལ་འབྱོར་མའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་འདྲ་བར་གཅོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཁོར་ལོ་ནི་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མི་ཤེས་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པས་རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོའོ། ། ཡང་ན་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོའོ། །

This is the seventh chapter, the section on the sequence of symbols, from the Extensive Commentary on the Union: The Very Clear Explanation of Hevajra. Now, having taught the accomplishments of the yogis and yoginīs, such as their symbols, assemblies, places, and near-places, the author begins to explain who the yoginīs are, from what they are generated, and what their nature is. Thus, it is said: "Then, the wheel of the yoginīs shall be explained." "Then" means immediately following, at the very point when the offering has been presented. "For this reason" refers to the following: "The wheel of the yoginīs" is the assembly of the yoginīs. "Shall be explained" means that, specifically, because the conventional and ultimate are inseparable, the Vajra-holder and Nairātmyā are non-dual; therefore, both maṇḍalas are inseparable. "Shall be explained" means it shall be taught. Alternatively, "Then, the wheel of the yoginīs shall be explained" means: "Then" refers to Nairātmyā. "Ya" refers to Akṣobhya. Because both are inseparable, it is called "Hevajra." Furthermore, "then" refers to Nairātmyā; it is for the sake of Nairātmyā as the cause. "Ya" refers to the yoginīs. Because it cuts through like a wheel, just as a wheel cuts, so too does it cut through ignorance; thus it is the "wheel of the yoginīs." Alternatively, it is a "wheel" because it satisfies.

བཤད་པར་བྱའོ་ནི་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཡ་རླུང་ངོ་། ། ཨ་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱི་བདག་མེད་མའོ། ། རྐྱང་མ་དང་། རོ་མ་དང་། ཀུན་འདར་མ་དང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། ཁ་ནི་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། ། ཡ་ནི་རླུང་ངོ་། ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། ཀུན་ འདར་མ་དང་། རོ་མ་དང་། རྐྱང་མ་དང་། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྱཱ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མའོ། ། ས་ནི་ཁུ་བའོ། ། བདེ་བ་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་། བདག་མེད་མ་གཉིས་མེད་པས་ན། ས་ནི་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ཡ་རླུང་ངོ་། ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། རོ་མ་དང་ཀུན་འདར་མ་དང་། རྐྱང་མ་རྣམས་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་སྱཱའོ། ། དེ་ནས་མ་ནི་ཚེག་དྲག་གི་མཐའ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིར་ནི་བཤད་པར་བྱའོ་ ཞེས་པ་འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་གསུམ་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གང་དེ་ནི་མའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཚེག་དྲག་གི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ནི་ཁ་སྦྱོར་ཉིད་དུ་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ལས། ཧེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྟེ། ། བཛྲའང་ཤེས་རབ་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་མདོར་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་འདིར་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། བསྐྱེད་པ་ཡི་ནི་རིམ་ཉིད་དང་། ། རྫོགས་པ་ཡི་ནི་རིམ་པ་ཉིད། །

It shall be explained: "Bodhicitta" is the Vajradhara. "Ya" is wind. "A" is Nairātmyā, the avadhūtī. The inseparable bodhicitta of the three vajras—the lalanā, rasanā, and avadhūtī—is the Vajradhara who is the inseparability of the three vajras. "Kha" is the source of phenomena (dharmodaya). "Ya" is wind. "A" is Nairātmyā. The inseparable bodhicitta of the avadhūtī, rasanā, and lalanā is Nairātmyā, who is the inseparability of the three vajras. "Sa" is the seminal fluid. Since bliss is the non-duality of Vajradhara and Nairātmyā, "sa" is the Vajradhara who is inseparable from Nairātmyā. Furthermore, "ya" is wind and "a" is Nairātmyā. The rasanā, avadhūtī, and lalanā are the nature of the five wisdoms, the essence of method and insight, which is the inseparability of the three vajras. Then, "ma" signifies Samantabhadra at the end of the visarga. Here, by the phrase "it shall be explained," the maṇḍala that is the nature of the nine inseparable triads of the three vajras is "ma." The Vajradhara, whose nature is the visarga, is the inseparability of the two maṇḍalas. Regarding Hevajra, from the section on the Vajra family in the Saṃpuṭa: "He is great compassion; vajra is said to be insight." Following that brief summary, it will be explained here: "The stage of generation itself and the stage of completion itself."

རིམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་ཆོས་བསྟན་ཏོ། ། ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། ནམ་ མཁའི་ཁམས་ཀྱི་པདྨ་ལ། ། བྷ་ག་ཞེས་བྱ་ཡེ་ཤེས་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འཆད་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་། ཆོས་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་འཁོར་ལོ་ ནི། ། འཕར་མ་གཉིས་དག་ཅེས་པས་ཀྱང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཐམས་ཅད་ཉིད་དུ་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་དག་གི་རིམ་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་འཁོར་ལོ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་བྷ་ག་བསམ། ། དབུས་སུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནི། ། ཞེས་པ་ལ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་ སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། བྷ་ག་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་འབྱུང་ཟུར་གསུམ་གྱེན་དུ་གནས་པ་ནང་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་སྟོན་ཀའི་རི་བོང་ཅན་ལྟར་དཀར་བ་སྣ་ཚོགས་པདྨ་དང་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེས་བརྒྱན་པའོ། ། བསམ་པ་ནི་བསམས་ནས་སོ། ། དབུས་སུ་བསྒོམ་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། བྱ་བ་ནི་ ཞེས་པ་ནི་བསྒོམ་པ་པོས་བྱ་བའོ། ། འཁོར་ལོ་སྔོན་དུ་ཅི་རིགས་པར། ། ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཉིད། ། འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། སྔོན་དུ་ཞེས་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུའོ། ། ཅི་རིགས་པར་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟེ། རིམ་པ་དང་རིམ་པ་ལས་བཟློག་པས་ སོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ནི་ལྷ་རྣམས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་པའོ། ། འཁོར་ལོ་ཉིད་གསུངས་པ། ས་དང་ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། ས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ལམ་ལས་བྱུང་བ་མདོག་སེར་པོ་གྲུ་བཞི་པའོ། །

"Based upon the two stages, the Vajra-Holder taught the Dharma," and furthermore: "In the lotus of the space-element, what is called the bhaga is described as wisdom." Thus the Blessed One himself explains. Therefore, all of this is the inseparability of the conventional and the ultimate. As will be explained: "The wheel born from the source of phenomena has two tiers." For this reason, everything here should be applied according to the sequence of the outer and the inner. Next, the wheel will be explained: "One should visualize the bhaga in the space-element; that which is to be meditated upon in the center..." Here, "space-element" is emptiness. "Bhaga" is the triangular source of phenomena (dharmodaya) situated upright, its interior an empty space as white as the autumnal moon, adorned with a variegated lotus and a variegated vajra. "Visualize" means having visualized it. "Meditate upon in the center" refers to entering into meditative equipoise. "That which is to be done" refers to the action of the meditator. "First, the wheel, however appropriate, and the manner in which the deities arise." "Wheel" refers to the maṇḍala. "First" means at the very beginning. "However appropriate" means according to the proper sequence, both in direct and reverse order. Regarding that, it is said: "The manner in which the deities arise" means generating the deities according to their proper sequence. The wheel itself is described: "Earth," and so forth. "Earth" is the maṇḍala. It arises from the path, is yellow in color, and is square.

ཆུ་ནི་ཆུ་སྟེ་བཾ་ལས་བྱུང་བ་དཀར་པོ་ཟླུམ་པོའོ། ། རེ་ཞིག་འདི་གཉིས་སྔོན་ཏེ་དང་པོར་རོ། ། ཇི་ལྟར་རིགས་པ་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། ། ས་བལྟས་ནས་དེའི་སྟེང་དུ་ཆུ་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་བྱིན་ཟ་རཾ་ལས་བྱུང་བ་མདོག་དམར་པོ་གྲུ་གསུམ་པའོ། ། དེ་ལྟར་ས་དང་ཆུ་དང་མེའི་རང་བཞིན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོའོ། ། ལྷ་རྣམས་ནི་སྟེང་དུའོ། ། རླུང་ཆེན་ནི་ཀུན་གྱི་སྲོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡི་གེ་ཡཾ་ལས་བྱུང་བ་གཞུའི་དབྱིབས་ཅན་དུ་བའི་མདོག་གོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་སྒོམ་པ་པོ་སེམས་ཙམ་ཅིག་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། འང་གི་སྒྲ་ནི་འོའི་དོན་ཏེ། དེ་ལྟར་རིམ་པ་འདིས་ཇི་ ལྟར་འབྱུང་ཞིང་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་པའོ། ། ཡང་ན་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཞེས་པ་ནི། ། དང་པོ་སྟོང་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། ། ཞེས་བསྟན་པའོ། ། དེ་ལ་བྷ་ག་བསམ་ཞེས་པ་ནི། གཉིས་པ་ལ་ནི་ས་བོན་བསྡུ། ། ཞེས་པ་གང་དེ་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་ཨེའི་ས་བོན་ ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཆོས་འབྱུང་དུ་སྣ་ཚོགས་པདྨ་དང་། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེས་བརྒྱན་པའོ། ། སྔར་བསྟན་པའི་རང་བཞིན་ནི། གསུམ་པ་ལ་ནི་གཟུགས་བརྙན་རྫོགས། ། ཞེས་པ་སྟེ། ནང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བསམ་པར་བྱའོ། ། འཁོར་ལོ་སྔོན་དུ་ཅི་རིགས་པར། ། ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ འབྱུང་བ་ཉིད། ། ཅེས་པའི་མཐར་གཟུགས་བརྙན་རྫོགས་པའི་རྒྱུ་ཡང་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཏགས་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ལ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དགོད། ། ཅེས་པས་སོ། ། འཁོར་ལོ་ས་དང་ཆུ་ནི་སྔོན། ། ཇི་ལྟར་རིགས་པར་བྱིན་ཟ་དང་། །

Water is water, arising from the syllable vaṃ, white and circular. For the time being, these two are first. "According to what is appropriate" means in the proper sequence. Having visualized the earth, one should contemplate water upon it. Following that, the fire arises from raṃ, red in color and triangular. Thus, the nature of the three great elements—earth, water, and fire—is the essence of the three vajras. The deities are above. The great wind is the life-force of all. Arising from the syllable yaṃ, it is bow-shaped and smoke-colored. Above that is the meditator, whose nature is mind-only. The word "also" (aṅ) has the sense of "thus." In this sequence, it arises and is generated according to the proper order. Alternatively, regarding the "space element," it is taught: "First is the awakening of emptiness." In that context, "one should contemplate the bhaga" refers to the second stage: "the gathering of the seed-syllable." This is the transformation of the seed-syllable e into the source of phenomena (dharmodaya), adorned with a variegated lotus and a variegated vajra. Regarding the nature previously explained: "The third is the completion of the reflected image." This means one should contemplate the Blessed One within. "The wheel, preceded by earth and water, and the deities as they arise according to what is appropriate"—at the end of this, because it is designated that the cause for the completion of the reflected image is also complete, it says: "The fourth is the placement of the syllables." Thus, the wheel, earth, and water are first, followed by fire as appropriate.

ལྷ་རྣམས་དང་ནི་རླུང་ཆེན་དང་། ། ཇི་ལྟར་སྒོམ་པ་པོ་ འབྱུང་བའང་། ། ཞེས་པའི་མཐར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ཡི་གེ་དགོད་པའོ། ། ཡང་ན་འཁོར་ལོ་གང་དེས་སྔོན་དུ་གང་དེ་ཆུའི་སྔོན་དུ་སྟེ། དང་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འདི་ཐམས་ ཅད་ཀྱིའོ། ། ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཞེས་པ་ནི། གང་དེ་བྱིན་ཟ་སྲུབ་པ་དང་། བསྲུབ་པའི་སྦྱོར་བའི་རིམ་པས་དེའི་འབྱུང་བ་གང་ངོ་། ། ལྷ་རྣམས་དང་ནི་ཞེས་པ་ནི་གང་དེ་རླུང་ཆེན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྷའི་རང་བཞིན་ཏེ་སྲོག་ ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རླུང་ཆེན་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་གང་དེ་སྒོམ་པ་པོ་སྟེ། འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་ནི། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ས་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་འང་གི་སྒྲས་ནམ་མཁའི་རང་ བཞིན་གྱིས་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་། སྐུ་གསུམ་དང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་འཁོར་ལོ་ནི་མི་ཤེས་པ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ས་ནི་ཆོས་འབྱུང་བདག་མེད་མའོ། ། ཆུ་ནི་སྔོན་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ རིགས་པ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་རོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱིན་ཟ་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །

"The gods and the great wind, and the meditator, and the elements as they arise." At the end of this, because it is the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom, which are the essence of the five great elements and the utterly pure dharmadhātu, the syllables are arranged. Alternatively, as for the wheel, that which precedes the water is first; because it is the origin of all, it belongs to everything. "As is appropriate" means that which is the fire, through the sequence of the practice of churning and being churned, is its arising element. "The gods and" means that the great wind is the nature of the five aggregates, such as form, and is the divine nature of all the realms of sentient beings, because it has become the life-force. The great wind is the nature of great wisdom. "As they arise" refers to the meditator; for the elements, such as earth and water, arise in this way because they depend upon consciousness. Furthermore, by the word "also," the space element, which is the nature of space, is the wheel that is the identity of the five wisdoms, the three bodies, and method and insight. Alternatively, the wheel is for the purpose of cutting through ignorance. Earth is the dharmodaya, Nairātmyā. Water is "the former," which is the bodhicitta, the Vajradhara. "As is appropriate" means according to the sequence. Because the two are inseparable, the fire is the nature of the inseparability of the two.

ལྷ་རྣམས་དང་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རླུང་ཆེན་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྤྲོ་བའི་རང་ བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་ས་ནི་ས་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། ཆུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། བྱིན་ཟ་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། ལྷ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། རླུང་ཆེན་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་སྒོམ་པ་པོ་ནི་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་ པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ནི་རིམ་པར་འབྱུང་བའོ། ། ཡང་ན་ས་དང་ཆུ་དང་བྱིན་ཟ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་བ་དང་པོར་བྱས་པའི་རྣམ་པར་དགའ་བའི་བར་གྱི་དགའ་བ་གསུམ་མོ། ། རླུང་ཆེན་གྱིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའོ། ། སྒོམ་པ་པོ་ཞེས་པ་འདིས་བཞི་པའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། དེ་ཉིད། ཆོས་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་འཁོར་ལོ་ཉིད། ། འཕར་མ་གཉིས་དག་སྐྱོན་མེད་པ། ། ཆོས་འབྱུང་གི་སྒྲས་གཞལ་ཡས་ཁང་བསྟན་ཏེ། ། ཆོས་འབྱུང་ལས་བྱུང་བའི་གང་འཁོར་ལོ་དེ་ནི་འཁོར་ལོ་ཆོས་འབྱུང་ལས་བྱུང་བའོ། ། དེ་ཅིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ གསུངས་པ། འཕར་མ་གཉིས་སོ། ། འཕར་མ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དག་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་ཕྱིར་ནང་གི་རིམ་པ་དང་ཕྱིའི་རིམ་པའོ། ། སྐྱོན་མེད་པ་ནི་སྐྱོན་ནད་མེད་པའོ། ། དེས་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པས་སྐྱོན་དང་འདྲ་བའོ། །

The gods and the five aggregates, such as form and so forth, are the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. The great wind is the nature of the emanation of the great wisdom that gathers [all things]. Alternatively, earth is the Vajra Body; water is the Vajra Speech, the nature of the nāda of bodhicitta; and "the consumer of offerings" (Agni) is the Vajra Mind because it renders [phenomena] without intrinsic nature. The "gods" are the inseparability of the three vajras. The great wind is authentic wisdom. Furthermore, the meditator is the Vajradhara inseparable from Nairātmyā. "How" refers to the sequential arising. Alternatively, earth, water, and the consumer of offerings represent the three joys beginning with the first joy and ending with the joy of supreme delight. The great wind is the coemergent joy. By the term "meditator," the Vajradhara who is the complete perfection of the nature of the fourth [joy] is indicated. That very [mandala] is: "The wheel born from the source of phenomena, with two tiers, flawless." The term "source of phenomena" indicates the celestial mansion. The wheel that arises from the source of phenomena is the "wheel born from the source of phenomena." To explain what makes it particularly sublime, it is said: "with two tiers." It is the nature of two tiers. "Pure" means completely pure, because it is pure by nature; thus, there are the inner and outer tiers. "Flawless" means free from defects. Just as [defects] produce suffering, external objects are also like defects because they produce suffering such as the afflictions.

དེ་བཏང་ནས་སྐྱོན་མེད་པ་ལྷའི་བདག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཟེའུ་འབྲུ་ལས་ནི་གཅིག་ཡིན་ཏེ། ། གྲུ་གསུམ་གྱིས་ནི་ཕྱི་མ་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི་རིམ་པ་གཅིག་གོ། ། ཟེའུ་འབྲུ་ཞེས་པ་ ནི་ཟེའུ་འབྲུ་ནི་པདྨ་ལ་རག་པའི་ཕྱིར་པདྨ་འདབ་མ་བཞི་པར་མན་ངག་གིས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གྲུ་གསུམ་གྱིས་ནི་ཕྱི་མ་ཞེས་པའི་ཆོས་འབྱུང་གང་ཁྱབ་པའི་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་གཞན་ནོ། ། དེ་དབུས་ཤི་བ་བཅོ་ལྔ་ཡི། ། གདན་གྱི་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་བསམ། ། ཞེས་པ་གང་པདྨ་གཉིས་པོ་དེས་ རིམ་པ་གཉིས་སོ། ། དེ་ལ་ནང་གི་རིམ་པའི་ལྟེ་བ་ལ་བདག་མེད་མའོ། ། འདབ་མ་བཞི་ལ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞིའོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་འདབ་མ་བརྒྱད་ལ་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་དོ། ། པདྨའི་འདབ་མ་གཉི་གའི་རྩེ་མོ་དང་རྩ་བའི་བར་གྱི་སྟེང་འོག་དག་ཏུ་མཁའ་འགྲོ་མ་གཉིས་ སོ། ། འདིས་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་འཁོར་ལོ་རྫོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་གདན་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། བསམ་པ་ནི་བསྒོམ་པའོ། ། དེ་ཡི་སྟེང་དུ་ཟླ་བ་ཡིན། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རོའི་གདན་བཅོ་ལྔའོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་ཟླ་བའོ། ། ཟླ་བའི་སྟེང་དུ་ས་བོན་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་ལྷ་གང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དེའི་ས་བོན་ཉིད་ས་བོན་ནོ། ། ཕྱི་ནས་བདུད་ལས་རྒྱལ་བས་མནན། ། གཉིས་འདུས་པ་ལ་བདེ་ཆེན་པོ། ། ཕྱི་ནས་ནི་རྗེས་ཐོགས་ཏེ་དེའི་སྟེང་དུ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེས་ས་བོན་ཅན་ནོ། ། མནན་པ་ནི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་མནན་པའོ། ། དེ་ལྟར་རིམ་ པ་འདིས་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་གཉིས་སོ། །

Having abandoned that, it is the faultless nature of the dharmadhātu, the essence of the gods, utterly pure. "From the anthers is one; the triangle is said to be the latter" refers to the first stage. Regarding "anthers": because the anthers depend upon the lotus, one should understand through the pith instructions that there is a four-petaled lotus. "The triangle is the latter" refers to another eight-petaled lotus that pervades the source of phenomena (dharmodaya). "In its center, one should visualize the nature of the seats of the fifteen deceased" refers to those two lotuses. This is the second stage. In that regard, in the center of the inner stage is Nairātmyā; on the four petals are the four ḍākinīs; and on the eight outer petals are the eight ḍākinīs. Between the tips and the bases of both lotus petals, in the upper and lower directions, are two ḍākinīs. By this, the wheel of the nature of the fifteen ḍākinīs is completed. Then, it is the nature of the fifteen seats. "Visualizing" means meditating. "Above that is the moon" refers to the fifteen corpse seats, which are the nature of the dharmadhātu. Above that is the moon. "Above the moon is the seed-syllable" means the seed-syllable of whichever deity is to be meditated upon. "Afterward, it is pressed by the victory over Māra; the union of the two is great bliss." "Afterward" means immediately following that; above it is the maṇḍala of the sun. By that, it is "possessing the seed-syllable." "Pressed" means pressed by the maṇḍala of the sun. Thus, by this sequence, there are the sun and the moon.

གང་འདུས་པ་ནི་དེ་འདུས་པའོ། ། དེའི་བདེ་ཆེན་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའོ། ། འོ་ན་ཟླ་བ་ཉིད་ས་བོན་གང་ལས་ཡིན་ཞེ་ན། ཟླ་བའི་ས་བོན་བསྟན་པ། ཨཱ་ལི་ཟླ་བའི་གཟུགས་ཀྱིས་གནས། ། ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཟླ་བའོ། ། ཀཱ་ལིའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྣང་བྱེད་དོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཀ་ལ་སོགས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞིའི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་ཉི་མའི་གཟུགས་ཀྱིས་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཉི་མའོ། ། རིམ་པ་འདིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཟླ་བ་ཉི་མ་འདུས་པ་ལས། དཀར་མོ་ལ་སོགས་རབ་ཏུ་གྲུབ། ། ཅེས་པ་ནི་ཟླ་བ་ཉི་མ་ འདུས་པ་ལས་ནི་གང་དེ་འདུས་པ་ལས་སོ། ། དཀར་མོ་ལ་སོགས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རིམ་པར་འདུ་བྱེད་ནས་བདག་མེད་མ་ལ་ཐུག་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་བསྡུ་བས་སོ། ། གྲུབ་ཅེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་གཉི་གའི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་འདུས་ནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་ བའི་ཉི་ཟླ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་སོན་པའི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བའི་མཁའ་འགྲོ་མ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཟླ་བ་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ལྡན། ། ཞེས་པ་སྟེ་གང་འདི་ཨཱ་ལིའི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཟླ་བའོ། ། དེ་ཡང་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀུན་དུ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། བདུན་པའི་བདུན་པ་མཉམ་ཉིད་ལྡན། ། མཉམ་པ་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་ཡོད་པ་འདིའི་ཕྱིར་ན།

That which is gathered is the gathering. Its great bliss is great wisdom. If one asks, "From which seed-syllable does the moon itself arise?" the seed-syllable of the moon is shown: "The vowels abide in the form of the moon." The moon arises from the complete transformation of the sixteen letters beginning with A. "The consonants appear in the form of the sun" means that the sun arises from the complete transformation of the garland of nāda sounds of the thirty-four letters beginning with Ka into the form of the sun. Through this sequence, from the gathering of the moon and sun once they are complete: "Gaurī and the others are thoroughly established." This means that from the gathering of the moon and sun, the ḍākinīs are gathered, starting from the outer sequence of formations up to Nairātmyā. "Established" means fully perfected. Thus, from the complete transformation of the two gathered garlands of nāda, it is taught that the ḍākinīs arising from the seed-syllable situated within the moon and sun are the nature of the five wisdoms: "The moon possesses the mirror-like wisdom." This means that the moon arises from the complete transformation of the garland of nāda sounds of the vowels. Furthermore, it is the nature of the mirror-like wisdom. Vairocana, characterized by universal illumination, is the Vajra Body, the Nirmāṇakāya. "The seventh of the seventh possesses equality" means that because there is the realization of equality as non-duality, it possesses equality.

མཉམ་པ་ཉིད་ལྡན་པ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་རང་ བཞིན་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། རང་ལྷའི་ས་བོན་ཕྱག་མཚན་ནི། ། གང་དང་གང་གི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེའི་ས་བོན་ཡིན་པས་ས་བོན་དང་ལྷའི་ཕྱག་མཚན་གང་དེ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དངོས་པོ་མཐའ་དག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་ས་བོན་ནཱ་དའི་ རང་བཞིན་གྱིས་གསུང་རྡོ་རྗེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པར་བྱའོ། ། ཐམས་ཅད་གཅིག་གྱུར་ནན་ཏན་ཉིད། ། རྫོགས་པ་ཆོས་ཉིད་དག་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། གཅིག་གྱུར་ནི་གཅིག་ཅིང་ཐ་མི་དད་པར་གྱུར་པ་གང་དེའོ། ། ཆོས་ཉིད་ དག་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེའི་ནན་ཏན་ནི་རྗེས་སུ་འདྲ་བར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་རོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་གཉིས་ཐབས་དང་ ཤེས་རབ་དག་གོ། ། དེའི་ནང་དུ་ས་བོན་དང་ལྷན་ཅིག་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གཟུགས་བརྙན་རྫོགས་པའི་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའོ། ། ཡང་ན་ཆོས་འབྱུང་ནི་བདག་མེད་མ་དོན་དམ་པའི་ བདེན་པའོ། ། དེ་ལས་སྐྱེས་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱུང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་གང་དེ་ནི་ཆོས་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།

Ratnasambhava, who possesses equanimity, is the Dharmakāya because his nature is the vajra-mind, the nature of perfect realization, which is itself the nature of selflessness. The seed-syllable and hand-symbol of one's own deity: since whatever is the seed-syllable of whichever deity is the seed-syllable of that very deity, that seed-syllable and the deity’s hand-symbol are the wisdom of individual discernment. The seed-syllable of the unerring realization of all phenomena, by its nature as the nāda, is the Vajra Speech, the Saṃbhogakāya. That very thing is to be expressed and taught: "The single unity of all is the diligent application; the perfection is the purity of dharmatā." "All" refers to the three vajras. "Single unity" is that which has become one and inseparable. "Purity of dharmatā" is the utterly pure dharmatā; it is the very nature of the utterly pure dharmadhātu. Its "diligent application" is to abide in accordance with that through equanimity. That dharmadhātu is suchness, the non-conceptual wisdom. In that regard, the moon and sun are method and insight. Within that, the three vajras, inseparable from the seed-syllable, are the fourfold perfected reflection—the coemergent, the utterly pure dharmadhātu itself—established as the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom. Alternatively, the dharmodaya is Nairātmyā, the ultimate truth. That which is born from it is that which has clearly arisen, the conventional truth. That which is the inseparability of both is "born from the dharmodaya." If one asks how so:

དེ་འཁོར་ལོ་ཉིད་དེ་མི་ཤེས་པ་མཐའ་དག་གཅོད་པའི་ཕྱིར། བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་འཕར་མ་གཉིས་ཏེ་གཉི་ག་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའོ། ། དག་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། ། སྐྱོན་མེད་པ་ནི་མ་རིག་པ་གདུག་པའི་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཡུན་རིང་པོར་གོམས་པར་བྱས་པས་དེར་འཛིན་པ་ལོག་པའི་རྟོག་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་ པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་བརྟགས་ནས། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་མ་ལུས་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་སྐྱོན་དང་འདྲ་བས་ན་སྐྱོན་ནོ། ། དེ་ནས་ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པས་སྤངས་ནས་སེམས་པས་ན་སྐྱོན་མེད་པའོ། ། འདིས་ནི་ནང་རིམ་ གྱིས་དག་པའོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱོན་མེད་པ་དང་ཕྱི་དང་ནང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དེ་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་གཅིག་ནི་གཉིས་མེད་པའོ། ། ཟེའུ་འབྲུ་ལས་ནི་མཐའ་ཡས་པ་མུ་མེད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གཅིག་ཅིང་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཨ་ཤེས་ རབ་པོ། ། ཀ་བདེ་བ་ཐབས་སོ། ། རེ་རེ་ཡང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པར་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཟུར་གསུམ་སྟེ་ཟུར་གསུམ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཟུར་གསུམ་སྟེ། ཟུར་གསུམ་པོ་དེས་ན་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། ཕྱི་མ་ནི་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ཡང་བརྗོད་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དེ་ དབུས་རོ་ནི་བསམ་བྱ་བ། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དབུས་ནི་དབུ་མའི་མཐའོ། ། བསམ་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །

That is the wheel itself, because it cuts through all ignorance; it is the wisdom of the Vajra-holder, inseparable from Nairātmyā. That itself is the two tiers, the perfect union of both. "Pure" means completely pure by nature. "Faultless" means that because the grasping at things through the distorted conceptualization of those whose minds are constantly and uninterruptedly habituated for a long time to the malice of ignorance has been reversed, the dharmadhātu is realized as its own utterly pure nature. Since it produces the suffering of experiencing the latencies of the afflictions without exception, it is like a fault; thus, it is a "fault." Then, because it is abandoned through the purity of the deity and contemplated, it is "faultless." By this, the inner stage is purified. The outer faultlessness and the inseparability of the outer and inner are wisdom itself. Among those, one is non-dual. From the anthers, because all phenomena are realized as one and inseparable through a nature accumulated by infinite and boundless subtle particles, it is the wisdom of a. Ka is bliss, the method. Each also arises as the inseparability of method and wisdom. That itself is the three corners; the three corners are the three corners of the vajra, and by those three corners, there are the three vajras. The latter is the fourth, the coemergent. That too, when expressed, is the very wisdom of reality. Regarding the line, "That which is in the center is to be contemplated," that is wisdom. "Center" refers to the limit of the middle way. "To be contemplated" means to be established by way of the very aspect of conceptualization.

དེ་ཡང་རོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་བདག་མེད་མ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དེས་བསྐྱེད་པའི་ཤེས་པས་བཅོ་ལྔའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གདན་ནི་ཐ་མལ་པ་སྤོང་བ་སྟེ་བསྡུ་བའོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ནི་དེའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་ནི་ཏ་དོན་ཡོད་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། ས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། ཡོ་རླུང་གསུང་རྡོ་རྗེ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་སྟེང་དུའོ། ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཟླ་བ་སྟེ་བཅོ་ལྔའི་ཆའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཟླ་བའི་སྟེང་དུ་ས་བོན་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཁམས་ གསུམ་གྱི་ས་བོན་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདིས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རང་བཞིན་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་རྣམ་པར་ནི་ངེས་པའོ། ། སྣང་མཛད་ནི་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་གསལ་བར་བྱེད་པ་འདིས་ནའོ། ། དེ་བས་ན་དགའ་བ་ལྷག་པ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་རང་ བཞིན་དེ་རྒྱས་པར་བྱེད་པས་རིན་ཆེན་ནོ། ། དེའི་གཙོ་བོ་ནི་མངའ་བདག་གོ། ། རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་བཟོད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་འོད་དཔག་མེད་དེ། དཔག་མེད་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་ལ། འོད་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མ་རིག་པ་ལས་ལྡོག་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་ པ་རྣམ་པར་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །

Furthermore, "Ro" is the wisdom of the Vajra-Holder, inseparable from Nairātmyā, who is the nature of the conventional truth and the essence of the dharmadhātu. The objects and faculties, along with the consciousnesses produced by them, constitute the fifteen [deities]. Their seats are the abandonment of the ordinary, which is the gathering [of the constituents]. Their essence is the wisdom of Nairātmyā, inseparable from the Vajra-Holder, which is their very nature. Above that is "Ta," Amoghasiddhi, the Body Vajra. "Sa" is the Mind Vajra, the bodhicitta. "Yo" is the Speech Vajra, the wind; this is the wisdom of the inseparable three vajras. Thus, it is "above that." If one asks what it becomes when that is completely transformed, it is the moon, the bodhicitta consisting of the fifteen parts. "Upon the moon is the seed-syllable itself" means that the bodhicitta, having been completely transformed, is the nature of the seed-syllables of the three realms, which is authentic wisdom. By this, it is the wisdom called "Joy," the nature of Vairocana; "Vairocana" is so called because it makes the wisdom of bliss clearly manifest. Therefore, because it expands that nature of joy, which is the supreme joy, it is "Ratna" (Jewel). Its "chief" is the Sovereign. For that reason, because it is capable of endurance, it is "Amitābha" (Immeasurable Light); "Amita" means immeasurable, and "Ābha" refers to that which possesses light in the sense of turning the objects, faculties, and consciousnesses away from ignorance; thus, it is the nature of the joy of Amitābha.

དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་གང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡི་སྟེང་དུ་ཟླ་བ་ཡིན། ། ཟླ་བའི་སྟེང་དུ་ས་བོན་ཉིད། ། ཅེས་པའོ། ། ཕྱི་ནས་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་ཐོགས་ཉིད་དུ་ སྟེ་བར་མ་ཆོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཉི་མས་ནི་ཆགས་པ་ཀུན་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། ཀུན་དུ་མནན་ནི་དེ་རྟོགས་པའོ། ། གཉིས་འདུས་པ་ནི་ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དག་དབྱེར་མེད་དུ་རྟོགས་པའོ། ། བདེ་ཆེན་པོ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ཉིད་ཨཱ་ལི་གནས་ནི་བདེ་ ཆེན་ཨཱ་ལི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའོ། ། དེ་གནས་པ་ནི་མི་གཡོ་བར་གྱུར་པའོ། ། ཅི་ཞེ་ན་ཟླ་བའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཏེ་ཁུ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། ཀཱ་ལིའི་གཟུགས་ཀྱིས་ནི་ཀ་ནི་བདེ་བའོ། ། དེའི་ཨཱ་ལིའི་ཕྲེང་བ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་བར་དུ་ཀཱ་ལིའོ། ། དེའི་གཟུགས་ ཀྱིས་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། སྣང་བྱེད་ནི་འོད་གསལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདིར་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་གཉིས་ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་དག་གོ། ། གང་འདུས་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ནི། དཀར་མོ་ལ་སོགས་རབ་ཏུ་གྲུབ། ། དེ་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་གསུངས་པ། ཟླ་བ་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ལྡན། ། ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། འོད་གསལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། །

Thus, the bodhicitta that is the total transformation of the inseparability of the three vajras is itself the wisdom of inseparable wisdom, which is authentic wisdom. Regarding the statement: "Upon that is the moon; upon the moon is the seed-syllable itself," the word "subsequently" means immediately thereafter, without interruption, by way of its very nature. The sun is the innate nature that has abandoned all attachment. "Completely suppressing" means realizing that. "The union of the two" means realizing the inseparability of the seminal fluid and the innate. "Great bliss" is the great wisdom. That itself is the "abode of the āli," which refers to the fifteen ḍākinīs of great bliss. Their "abiding" means becoming immovable. If one asks how, it is by way of the form of the moon, which is the nature of the seminal fluid. By way of the form of the kāli, "ka" is bliss. Its "āli garland" refers to the kāli [syllables] from joy up to the innate joy. By way of that form means by way of its nature. "The illuminator" means the clear light. Here, the moon and sun are the natures of the seminal fluid and the innate joy. Their "union" is inseparability. That is expressed as: "Gaurī and the others are thoroughly established." Thus, it is taught that the wisdom which is the identity of the two truths is the inseparability of the two maṇḍalas. It is stated: "The moon possesses the mirror-like wisdom," which refers to the bodhicitta that is inseparable from the wisdom of clear light.

མཉམ་པ་ཉིད་ནི་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་འོད་གསལ་བ་དག་དབྱེར་མེད་ དུ་རྟོགས་པའོ། ། བདུན་པའི་བདུན་པ་ནི། ཉི་མ་སྟེ་རིན་ཆེན་གཙོ་བོའོ། ། འདིར་དེ་སྙེད་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁུ་བའོ། ། དེ་བས་ན་ས་བོན་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། རང་ལྷའི་ནི་རང་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཕྱག་མཚན་ནི་མཚན་ མའོ། ། དེ་ཉིད་སོ་སོར་རྟོག་པ་སྟེ། སོ་སོ་རེ་རེ་ཞིང་རྟོག་པ་མེད་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། རྗོད་པར་བྱེད་པ་ནི་གསལ་བར་བྱ་བའོ། ། དེ་ནས་ཡང་ཐམས་ཅད་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་ཐུག་པར་རོ། ། གཅིག་གྱུར་ནི་གཅིག་ཅིང་དབྱེར་ མེད་པར་གྱུར་པ་གང་ངོ་། ། དེ་ནི་ནན་ཏན་ཏེ་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་གནས་པའོ། ། འདི་ཉིད་རྫོགས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མ་ཐ་མི་དད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཆོས་ཉིད་དག་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཤིན་ཏུ་དག་པའོ། ། འདི་ཉིད། མཁས་པས་ཆོ་ག་གསུངས་པ་ཡིས། ། རྣམ་པ་ལྔ་པོ་བསྒོམ་པ་ཉིད། ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་ས་བོན་དེ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ཡིན་པར་ཆོ་ག་འདིས་སོ། ། བསྒོམ་པ་ཉིད་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་བའོ། ། མཁས་པས་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་རྣམ་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའོ། ། བསྒོམ་ པ་ཉིད་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། ཆོ་ག་ལྔ་ནི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔའི་ཆོ་ག་འདིས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། །

Equality is the realization of the indivisible bodhicitta and luminosity as inseparable. The seventh of the seventh is the sun, the principal jewel. Here, it is the seminal fluid that is the very inseparability of that [luminosity] and the coemergent. Therefore, the seed is by means of joy and the others. One’s own deity is the wisdom characterized by self-awareness. The hand-symbol is the sign. That itself is discerning awareness; its characteristic is the experience of each individual [aspect] without conceptualization. The expression is that which is to be made clear. Furthermore, "all" refers to everything up to the coemergent joy and so forth. "Becoming one" is that which has become singular and indivisible. That is the application, abiding in similarity. This itself is the perfection: the wisdom of the inseparability of Vajradhara and Nairātmyā. The purity of dharmatā is the utter purity of all phenomena. Regarding this: "By the ritual taught by the wise, the meditation on the five aspects is performed." By this ritual, the moon, the sun, and the seed are unified, and that is the utterly pure dharmadhātu itself. "Meditation" is that which is to be meditated upon. It is the nature of realization by the wise. Alternatively, "aspect" refers to Vajradhara, who is inseparable from conventional truth. "Meditation" is the formal establishment of the union of inseparable method and wisdom. The "five rituals" are performed by this ritual of the five types of wisdom through the wisdom of manifold aspects.

མཁས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་བདག་ཉིད་དེ་ དང་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་གཉི་ག་ཁ་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་མཉམ་སྦྱོར་བ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་གདན། ། ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་མཉམ་སྦྱོར་བ། ། ཞེས་པ་ནི། སེམས་ཅན་དབང་བསྐུར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་ པ་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཁུ་བའི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་བསྟན་ཏེ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ པའི་ཐུགས་ཀའི་བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་རེ་རེ་ནས་སྤྲོས་ནས་སླར་ཡང་ཚུར་འདུས་ཏེ་བ་སྤུའི་ཁུང་ནས་ཞུགས་ནས་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་བྱུང་བས་ལྷ་མོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དབང་བསྐུར་བ་ཡིན་ནོ། ། མཉམ་སྦྱོར་ཞེས་པ་ལ་མཉམ་པ་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་དག་ནི་དབྱེར་མེད་པར་གང་དེ་འཇུག་པས་སོ། ། སྤྲོ་བ་ དང་བསྡུ་བ་དག་གིས་དེ་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་གདན་ནི་གདན་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་བཞུགས་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་མཉམ་པ་ནི་ཉིས་འགྱུར་དུ་བལྟབ་པའོ། ། མཉམ་སྦྱོར་ནི་འདུས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་ གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གདན་ནི་གནས་སོ། །

The wise are the nature of authentic wisdom. This indicates that the maṇḍala of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth, is the very self of both [the deities] and the ḍākinīs, and it clarifies the Vajradhara. It is said: "The union of the vowels and consonants is the seat of Vajrasattva himself." Regarding this, "the union of the vowels and consonants" refers to the maṇḍala of the empowerment of sentient beings, which is the maṇḍala of the nature of the fifteen ḍākinīs and the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom. It demonstrates the utterly pure nature of the dharmadhātu, obtained through the empowerment of the seminal essence of Vajrasattva. The two garlands of the nāda of the vowels and consonants emanate from each and every pore of the heart of the Vajradhara, who is inseparable from Nairātmyā; they then gather back and enter through the pores, emerging through the vajra path, thereby conferring empowerment upon the maṇḍala of all the goddesses. Regarding "union," "equal" refers to the fact that the vowels and consonants enter into an inseparable state. Through this emanation and reabsorption, it is yoga. Furthermore, "the seat of Vajrasattva himself" means that the Vajradhara, who is the nature of that seat, is residing there. Alternatively, the "equality of the vowels and consonants" is the doubling [of the syllables]. "Union" is the gathering together; that is the nature of the three suchnesses of Vajrasattva. "Seat" means the place.

ཨཱ་ལི་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དྲུག་རྣམས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཉིས་འགྱུར་དུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། ། ཀཱ་ལི་ཞེས་པ་ནི་ཀ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་རྣམས་ཌ་ཌྷ་ད་ངྷ་ཡ་ལ་དང་བཅས་པ་བཞི་བཅུ་ཉིས་འགྱུར་ ལས་ནི་ཡི་གེ་བརྒྱད་ཅུའོ། ། དེ་ལྟར་མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡི་གེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུའི་རྣམ་པར་དག་པས་བརྒྱད་ཅུའོ། ། འདི་ནི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་མངའ་བའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་ དཔའ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་སོན་པ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་ས་བོན་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་བདག་མེད་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་མཉམ་སྦྱོར་བ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་གདན། ། ཞེས་པ་སྟེ། ཨཱ་ལི་ཤེས་རབ་པོ། ། ཀཱ་ལི་ཐབས་སོ། ། གཉི་ག་གང་མཉམ་པ་ནི་མཉམ་པའི་ཡེ་ཤེས་དབྱེར་མེད་ དུ་རྟོགས་པའོ། ། དེ་ལ་གོ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ། གོའི་སྒྲས་དབང་པོ་སྟེ། དབང་པོ་རྣམས་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་མི་ཕྱེད་པར་གྱུར་པས་ན་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་མེད་མའོ། །

Regarding the term āli, it refers to the sixteen vowels beginning with a, which, by way of the nature of method and insight, are doubled to thirty-two. Regarding the term kāli, it refers to the thirty-four consonants beginning with ka, which, together with the four—ḍa, ḍha, ḍa, ḍha, ya, and la—are doubled to eighty. Thus, the thirty-two letters are the purity of the thirty-two major marks, and the eighty are the purity of the eighty minor marks. This is the meaning of Vajrasattva, who possesses the thirty-two major marks and the eighty minor marks. Alternatively, the fifteen ḍākinīs, such as Nairātmyā and the rest, who have reached the dharmadhātu, arise from the inseparability of the moon, the sun, the seed-syllable, and the three suchnesses. They are the nature of the utterly pure dharmadhātu, the identity of the five wisdoms such as the mirror-like wisdom, and are non-different from the Vajra-holder, Nairātmyā. As it is said: "The union of āli and kāli is the very seat of Vajrasattva." Here, āli is insight and kāli is method. The equality of both is the realization of the inseparable wisdom of equality. In that context, go refers to Vajrasattva; the word go signifies the sense faculties, and the Vajra-holder is the nature of emanation through the sense faculties as the identity of the five wisdoms such as the mirror-like wisdom. "Vajra" refers to Nairātmyā, who is the nature of gathering because she is indivisible.

འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་གོ་ ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་གང་སེམས་དཔའ་སྲིད་པ་གསུམ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་གོ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། དེའི་གདན་ནི་གདན་ནོ། ། འདི་རྣམས་གདན་དུ་གྱུར་པས་ཁྱབ་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། དེ་ཉིད། ཡི་གེ་ལས་བྱུང་གོང་བུ་ལ། ། ཧཱུཾ་ཕཊ་ཡི་གེ་དགོད་མི་བྱ། ། ཡི་གེའི་ སྒྲས་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་སོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བ་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གོང་བུ་ནི་གང་གི་ལུས་དེའོ། ། ཡི་གེ་ལས་བྱུང་གོང་བུ་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ཉིད་དེ་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཉིད་དོ། ། ཡི་གེ་ཕཊ་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་མི་འདོད་པ་ ཉིད་དོ། ། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གི་ས་བོན་ཉིད་ལས་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཕྱག་མཚན་རྡོ་རྗེ་འདི་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མའོ། ། གཉི་གའི་བདག་ཉིད་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་ནོ། ། ཡང་ན་ཡི་གེའི་སྒྲས་ནི་མི་འགྱུར་ཞིང་མི་གཡོ་བས་ན་ཡི་གེའོ། ། དེ་ ལས་བྱུང་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། དེའི་གོང་བུ་ནི་སྐུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་བསྡུས་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། ཅི་འདྲ་བ་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ཧཱུཾ་ཞེས་པའི་ཧ་ནི་ཐབས་སོ། ། ཨུ་ཤེས་རབ་པོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་ཟླ་བའོ། ། དེ་ཡང་ཐིག་ལེ་སྟོང་པ་རང་བཞིན་མེད་པས་བརྒྱན་པའོ། ། ཕཊ་ཤེས་རབ་བདག་མེད་མའོ། ། དེའི་ཡི་གེ་ནི་རྟོག་པའི་བྱ་བའོ། །

By this, the "Vajra Armor" is explained. The indivisibility of method and insight, which is the single nature of the three realms of existence, is Vajrasattva. His "seat" is the seat. Because these have become the seat, he is the Pervasive Vajrasattva. Regarding that very point: "In the mass arising from the syllables, The syllables HŪṂ and PHAṬ should not be placed." By the word "syllables," the two garlands of the nāda of the vowels (āli) and consonants (kāli) are meant. "Arising from that" means having that as its nature. "Mass" refers to the body of that [deity]. The "mass arising from the syllables" is the syllable HŪṂ itself, which is the Vajradhara inseparable from Nairātmyā. The syllable PHAṬ is not intended to be a separator. From the seed-syllable HŪṂ itself, this vajra—the hand-symbol of the Vajradhara inseparable from Nairātmyā—is Nairātmyā inseparable from the Vajradhara. It is the seed-syllable of the indivisibility of the identity of both. Alternatively, by the word "syllable" (akṣara), it is called a "syllable" because it is unchanging and immovable. "Arising from that" refers to the Vajradhara whose nature is the conventional truth. His "mass" is the body, which is the conventional truth itself, yet its nature is the ultimate truth. As for what it is like, it is said: the "H" in HŪṂ is method; the "Ū" is insight. The indivisibility of both is the bodhicitta moon. Furthermore, it is adorned by the empty drop (bindu), which is without inherent nature. "PHAṬ" is the insight of Nairātmyā. Its "syllable" is the activity of conceptualization.

འདོད་མི་བྱ་ནི་མི་འདོད་པ་སྟེ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན། ཡི་གེ་ལས་བྱུང་གོང་ བུ་ལ། གཡོ་བ་མེད་པར་རང་བཞིན་དུ་བྱུང་བའི་གོང་བུའོ། ། ཡི་གེ་ནི་བྱེད་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྟེ་བའི་ནང་ན་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཡོ་བ་མེད་པས་སོ། ། རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། ཧཱུཾ་སྟེ་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ངོ་། ། དེ་ཡང་དེའི་ཕཊ་ཀྱིས་འབྱེད་པ་མི་འདོད་དོ། ། འང་གི་སྒྲ་ནི་དོན་འདི་ཉིད་གཏང་བར་མི་བྱ་བ་ ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་དབང་པོ་དེ་རྣམས་དགའ་བ་མི་འདོར་བས་ན་ཡི་གེ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའོ། ། ལས་བྱུང་བ་ནི་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོས་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སོགས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་རོ། ། གོང་བུ་དང་འདྲ་བས་ན་གོང་བུ་སྟེ། དེའི་འདོད་ ཆགས་ཆེན་པོའོ། ། ཕཊ་ཀྱིས་འབྱེད་པ་ནི་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། བདེན་པ་དེ་ལ་ནི་འདོད་མི་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་ ཐུག་པའི་བཞི་པའོ། ། ཡང་ན་ཨ་ནི་ཟླ་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ལས་བྱུང་ནི་ཧཱུཾ་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཕཊ་ཀྱི་ཡི་གེའོ། ། འདོད་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་དབྱེར་མེད་པར་མདོར་བསྟན་ པ་དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པས་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། སེམས་དཔའི་གཟུགས་བརྙན་ལས་བྱུང་བའི། །

"Not to be desired" (anabhilaṣya) means that which is not desired; it is the engagement in the welfare of all sentient beings through spontaneous presence (anābhoga). Alternatively, regarding the phrase "arisen from the syllable" (akṣarodbhava): it is the mass that arises naturally and without movement. The "syllable" (akṣara) is the agent; it is because the bodhicitta residing within the center of the vajra is without movement. What is the cause? It is HŪṂ, the syllable HŪṂ. Furthermore, it is not desired to be opened by its PHAṬ. The word "also" (api) indicates that this very meaning is not to be abandoned. Alternatively, because those sense faculties (indriya) do not discard joy, they are "syllables" (akṣara), having become such. "Arisen from action" (karmaja) is because, through great passion characterized by attachment, all the sense faculties and so forth are non-dual entities. Because it is like a mass, it is a "mass" (piṇḍa); that is its great passion. Opening with PHAṬ is the absence of attachment. In that truth, it is not to be desired, for there is no activity of desire. This is because it is completely liberated from all conceptual constructions (kalpa). Furthermore, it is the fourth [empowerment] of the syllable HŪṂ of Vajrasattva himself, reaching the coemergent (sahaja) joy and so forth. Alternatively, A is the moon. Therefore, "arisen from the syllable" is the Vajradhara inseparable from Nairātmyā and HŪṂ. That itself is the syllable PHAṬ. It is precisely "not to be desired," as it clarifies through detailed explanation that which was briefly indicated as the inseparability of the wisdom maṇḍala and the samaya maṇḍala. "Arisen from the reflection of the Sattva..." (sattvapratibimbodbhava)...

དཀྱིལ་འཁོར་བདག་པོ་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། ཞེས་པ་ལ། སེམས་དཔའི་སྒྲས་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཚར་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་ནང་དུ་སོན་པའི་ས་བོན་ཏེ། སྲིད་ གསུམ་གཅིག་པ་སེམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་སེམས་པའོ། ། དེ་བས་ན་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟ་བུ་བདེན་པ་དང་མི་བདེན་པ་རྣམ་པར་བཅད་ནས། འདས་པ་སེམས་དཔའི་གཟུགས་བརྙན་དེ་ལས་བྱུང་ བའོ། ། དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་བདག་པོ་སྟེ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོའོ། ། རྣམ་པར་བསྒོམ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་སེམས་དཔའི་གཟུགས་བརྙན་ལས་བྱུང་བ་གང་དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་ཡེ་ཤེས་ཐ་མི་དད་པའི་སྙིང་པོ་ལེན་ པའོ། ། དེ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བར་རྣམ་པར་བསྒོམ་ཞིང་། གསལ་པོར་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་པོ་དེ་ཅིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ཕྱག་ མཚན་ལ་སོགས་གོང་མ་བཞིན། ། ཟླ་བ་ཆུ་ཤེལ་ནོར་བུའི་འོད། ། སྔར་གྱི་རྣམས་དང་འདྲ་བས་ན་སྔར་གྱི་བཞིན་ཏེ་ཕྱག་བཞི་པ་དང་། ཕྱག་དྲུག་པ་དང་། བཅུ་དྲུག་པ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་གཉིས་པར་ཞབས་བཞི་པ། ཞལ་བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་བསྟན་པ་དང་། རིམ་པར་ ཕྱེ་བ་གསུམ་པར་ཕྱག་བཞི་པ་བདུད་བཞིའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།

Regarding the phrase, "Visualize the Lord of the Maṇḍala": the term "Sattva" (Sems dpa') refers to the seed syllable situated within the moon and sun, which are the nature of the two sets of vowels and consonants (āli-kāli) and the nāda. Because it contemplates the three realms as one, it is a "Sattva" (the being). Therefore, by its very nature, it is the utterly pure dharmadhātu, appearing like a reflection, like the moon in water, having transcended the distinction between truth and falsehood. From that reflection of the Sattva, the Lord of the Maṇḍala—the principal of the maṇḍala—arises. "Visualize" means that one should generate the meditative absorption (samāpatti) in various ways. Alternatively, that which arises from the reflection of the Sattva is the Lord of the Maṇḍala who takes up the essence of inseparable wisdom. To visualize that is to visualize it as coemergent bliss and to meditate clearly, establishing it as the nature of the utterly pure dharmadhātu. As for what makes this Lord of the Maṇḍala particularly sublime, it is said: "The hand symbols and so forth are as before; the moon, the water-crystal, and the light of the jewel." Because they are similar to those previously mentioned, they are "as before." This refers to the distinctions taught in the second chapter regarding the four-armed, six-armed, and sixteen-armed forms, such as the "four-legged" and "eight-faced" [forms], and in the third chapter regarding the "four-armed [form] purified of the four Māras," and so forth.

དེ་བཞིན་དུ་ཕྱག་དྲུག་པ་ཞལ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དེ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཞལ་དང་ཕྱག་མཚན་ལ་སོགས་པ་གར་མཁན་ལ་སོགས་པས་མཚན་པའོ། ། འོན་ཀྱང་། ཟླ་བ་ཆུ་ཤེལ་ ནོར་བུའི་འོད། ། སེམས་དཔའི་གཟུགས་བརྙན་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྩ་བའི་ཞལ་དང་སྐུ་མདོག་དཀར་པོའོ། ། འབྲས་བུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ནི་སྐུ་མདོག་ནག་པོ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་གོང་མ་བཞིན་ནི་ཇི་ལྟར་སྔར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རོའི་སྟེང་དུ་ཟླ་ བ་དང་ཉི་མའི་ནང་དུ་སོན་པའི་ས་བོན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞལ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པ་ནི་ནཱ་ད་ཚར་གཉིས་ཕྱག་མཚན་དང་ས་བོན་ཡིན་པས་ཞལ་མཚོན་པའོ། ། འདི་གསུམ་ཀ་དང་པོ་གཟོད་མ་ནས་རྒྱུ་མེད་པ་དེའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། གང་ཟླ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཀ་བདེ་བའོ། ། གཉི་ག་ དབྱེར་མེད་པས་ན་ཟླ་བ་ཆུ་ཤེལ་ལོ། ། ནོར་བུའི་འོད་ནི་ནོར་བུ་དང་འདྲ་བར་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་གྱི་ནོར་བུ་ཇི་ལྟ་བར་འོད་འབར་ཞིང་འོད་གསལ་བ་ཉིད་གང་དེ་ནི་ཟླ་བ་ཆུ་ཤེལ་ནོར་བུའི་འོད་དོ། ། ད་ནི་ཁ་སྦྱོར་དུ་བསྡུ་བ་གསུངས་པ། འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་ཉིད། ། འདི་ལྟ་བུའི་རིམ་པས་ མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མཁའ་འགྲོ་ཐམས་ཅད་ཉིད་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་དེ་ལྟར་མཁའ་འགྲོ་མ་ཐམས་ཅད་ཉིད་རྫོགས་པ་རྣམས་དེ་ལྟར་ཡིན་ནོ། ། དོན་འདི་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་ལས། ། ཞེས་པ་ སྟེ། ། ཡི་གེ་ཨེ་ཤེས་རབ་ལ།

Likewise, the phrase "six-armed, three-faced," and so forth, refers to that very same [deity]. Such faces, hand-symbols, and so on are marked by the dancer and others. However, "moon, water-crystal, and jewel light" refers to the Causal Vajradhara himself, who arises from the reflection of the Sattva; therefore, the Causal Vajradhara has a white root face and body color. The Resultant Vajradhara, however, is black in body color. Alternatively, "as above" means that just as previously, the seed-syllable is situated within the moon and sun upon the nectar of the nature of the dharmadhātu. In the same way, the "face" is expressed; the expression consists of two nādas, which are the hand-symbols and the seed-syllable, thereby symbolizing the face. These three are from the very beginning without cause, by means of those causes. The moon is bodhicitta; "ka" is bliss. Because the two are inseparable, it is the "moon-water-crystal." "Jewel light" means that, like a jewel, it blazes with light and is luminous, just like a jewel of manifold forms; that is the "moon-water-crystal-jewel-light." Now, the summary into the yuganaddha (union) is taught: "In this way, all are perfected." Through this sequence, all the Tathāgatas and ḍākinīs are perfected by the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. Alternatively, all the ḍākinīs themselves are perfected in that way. To explain this very point in detail: "From the nature of method and insight," where the syllable E is insight.

ཡི་གེ་ཝཾ་གྱིས་ཐབས་ཏེ་རང་བཞིན་འདིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཨཱ་ལི་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀཱ་ལི་ཐབས་ཡིན་ནོ། ། ཨཱ་ལི་ཟླ་བ་ལ་ཀཱ་ལི་ཉི་མ་འདི་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ཨེ་དང་ཡི་གེ་ཝཾ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་ དག་འདིར་ཁྱད་པར་དུ་དབྱེ་བ། རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་ཁྱད་པར་དེའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་ཉིད་ཀྱི། འདི་ལྟར་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གང་དེའོ། ། ཐམས་ཅད་ནི་ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཨ་བདག་མེད་ མའོ། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ཉིད་རྫོགས་པ་ནི་མ་ལུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཨ་ཚེག་དྲག་གི་མཐའ་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཅེས་པ་ནི་བདག་མེད་ མའོ། ། ཐབས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། གཉི་གའི་རང་བཞིན་ལས་ནི་གཉི་གའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སོ། ། གཉི་ག་ཡང་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཚར་གཉིས་པོ་དེ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནས་ཡང་ཟླ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཉི་མ་ནི་ཉི་མ་སྟེ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཉི་ག་རབ་དབྱེ་བས་ནི་གཞན་དུ་ན་མེད་པས་ཏེ། རབ་ཏུ་གསལ་བར་རང་བཞིན་མེད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་བཞི་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། འདི་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་དགའ་བའོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཅེས་པ་ནི་མཆོག་དགའོ། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཟླ་བ་ ཉི་མའི་རབ་དབྱེ་བས། །

The syllable vaṃ is method, by way of this nature. That very same [nature] is called the āli, which is insight. That very same [nature] is the kāli, which is method. Because the āli is the moon and the kāli is the sun, and these are inseparable, from those syllables e and vaṃ—which are method and insight—the āli and kāli, the moon and the sun, are here specifically distinguished. This is because of the distinction between the very clear and the extremely clear. Alternatively, because everything is complete: in this way, it is the bodhicitta that is the inseparability of emptiness and compassion. "Everything" refers to the Vajradhara of all. A is Nairātmyā. Thus, Nairātmyā is inseparable from the Vajradhara of all. That very completion is the nature of the wisdom of all without exception. Why is that? Because it ends with the visarga (the a with the two dots). That very [completion] arises from the nature of method and insight; "insight" refers to Nairātmyā. "Method" refers to the Vajradhara. "From the nature of both" means from the essence of both. Both are partless because the two nādas of the āli and kāli are inseparable. Furthermore, the moon is bodhicitta. The sun is the sun, the wisdom of partless great bliss. Because of the thorough distinction of both, and because there is nothing else, the fourth is Vajradhara. "In this way" refers to joy (ānanda). "Method and insight" refers to supreme joy (paramānanda). "The āli and kāli" refers to the utterly pure. "By the thorough distinction of the moon and sun..."

ཞེས་པ་ནི་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། འདི་ལྟར་དཀར་མོ་སོགས་འདིའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་དབྱེ་བ་སོ་སོ་ཡིན། འདིའི་ཕྱིར་ནི་རྒྱུ་འདིའི་ཕྱིར་རོ། ། གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རིམ་པར་གནས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམ་པར་དག་པས་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། དཀར་མོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མདོག་ནི་ནག་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། དབྱེ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཉིད་དོ། ། སོ་སོ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཏེ་སྣ་ཚོགས་པའི་མདོག་གང་དེ་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། ཁ་དོག་དབྱེ་བ་ཞེས་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་བྱེ་བྲག་གོ། ། གནས་སོ་སོ་ཞེས་པ་ནི། སོ་སོ་སོ་སོའི་ས་བོན་ལས་གང་མཁའ་ འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའོ། ། ཡང་ན་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་དབྱེར་མེད་པ་འབྱུང་བའོ། ། གཞན་ནི་མཆོག་གོ། ། འདི་ཉིད་ཁ་དོག་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྡུ་བའོ། ། སོ་སོ་ནི་དེ་ཉིད་སྤྲོ་བའོ། ། སྤྲོ་བ་དང་ བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་དེས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི། རེ་ཞིག་ནང་གི་འཕར་མ་ལ། རྣལ་འབྱོར་མ་ལྔ་ངེས་གནས་པ། ། ནང་གི་སྒྲས་བདག་ཉིད་གང་གི་དབང་དུ་བྱས་པའི་གང་གི་རིམ་པ་དེ་ནི་ནང་རིམ་པ་དེ་ནི་རིམ་མོ། ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གི་སྒྲ་ནི་རིམ་པ་སྟེ། ཕྱི་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་རིམ་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་གི་ཚིག་གོ། ། ངེས་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ལྔ་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའོ། །

This refers to the fourth, the coemergent. In this way, because of [the nature of] Gaurī and the others, the distinctions of color are individual. "Because of this" means for this reason. Gaurī and the others, who abide in the outer sequence, are ḍākinīs through the purification of the objects such as form. The colors of Gaurī and the others are black and so forth. "Distinction" means the very act of differentiation. "Individual" means manifold; whatever is the manifold color, that is the ḍākinī. "Distinction of color" refers to the specific seed-syllables. "In their respective places" means that from their respective seed-syllables, the ḍākinīs and so forth are generated. Alternatively, Gaurī and the others are the arising of the inseparability of the Tathāgatas and the ḍākinīs. The other is the supreme. This very [process] is the inclusion of the distinctions of colors into the absence of intrinsic reality. "Individual" is the emanation of that very [reality]. Through that nature of emanation and inclusion, the two maṇḍalas, which are the nature of the two truths, are inseparable. To clarify that very point: "First, in the inner row, the five yoginīs definitely abide." The word "inner" refers to the sequence governed by the self; that sequence is the inner row. In that context, the word "first" indicates the sequence, because the outer row will be explained later. "Abide" is in the singular because of their inseparability. "Definitely" means the definitive meaning. The "five yoginīs" are those endowed with the yoga that is the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom.

དེ་ ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པ་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ཕུང་པོ་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་གྱིས། ། རྣལ་འབྱོར་རིག་པས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ། ། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱའོ། ། དེ་གང་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་རིག་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཡང་ན་ནང་གི་འཕར་མ་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ལྷག་པར་གནས་པ་སྟེ། བདག་ཉིད་གནས་པ་གང་གི་འཕར་མ་དེ་ནི་འཕར་མའོ། ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གནས་པ་ནི། རྦ་རླབས་ མེད་པའི་ཚུལ་ཅན་ནོ། ། ངེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། ཅིས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཤེ་ན། རྣལ་འབྱོར་མ་ལྔ་པོ་ཞེས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལྔ་དང་ལྡན་པའོ། ། འདིས་ནི་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་དོ། ། བདག་མེད་མ་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་དེ་ཉིད་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། བསྒོམ་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་རིག་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་ པ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ནང་གི་འཕར་མ་ལ་གནས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ་བསྟན་པ་ནི། དབང་པོར་རྡོ་རྗེ་ནི། ཤར་གྱི་འདབ་མ་ལ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། གཤིན་རྗེ་ནི་ལྷོའི་འདབ་མ་ལ་དཀར་མོའོ། ། ཆུ་བདག་ནི་ནུབ་ཀྱི་འདབ་མ་ལ་ཆུའི་རྣལ་འབྱོར་མའོ། །

Regarding how to meditate, it is said: "By means of the nature of the five aggregates, the yogi of awareness should always meditate." One should enter into meditative equipoise by means of the nature of form, feeling, perception, formations, and consciousness. What is that? It is the "yogi of awareness," which is the realization and comprehension of non-duality. "Always" means by way of being uninterrupted. Alternatively, "inner enclosure" refers to the self abiding in excellence; that enclosure in which the self abides is the "enclosure." In that regard, "abiding" is in the manner of being without waves. "Certainty" means being certain. If one asks what makes it superior: "The five yoginīs" refers to possessing the five yogas of the mirror and so forth. By this, it is the nature of both. Nairātmyā and the ḍākinīs are themselves the five aggregates, such as form and so forth. By means of their nature, they are the nature of the five Tathāgatas, such as Vairocana and so forth, who are the nature of the five wisdoms, the mirror and so forth. "Meditation" means to enter into meditative equipoise. "Yogi of awareness" is the realization and comprehension of the inseparability of both. "Always" means by way of being uninterrupted. To show the five ḍākinīs abiding in the inner enclosure: "Indra is Vajra" means that on the eastern petal is Vajraḍākinī. "Yama" means that on the southern petal is Gaurī. "Varuṇa" means that on the western petal is Varuṇī.

ལུས་ངན་ནི་བྱང་གི་ འདབ་མ་ལ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། དབུས་སུ་ནི་དབུས་ཀྱི་ལྟེ་བ་ལ་རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་མེད་མའོ། ། ཡང་ན་དབང་པོར་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི། གཟུགས་ཕུང་རྡོ་རྗེ་མ་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་ཏེ་ཀུན་དུ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། གཤིན་རྗེ་དཀར་ནི་ཚོར་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་དཀར་མོ་སྟེ། ཚོར་བ་ལ་ནི་དཀར་མོར་བཤད། ། ཅེས་པས་སོ། ། རང་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། ལུས་ངན་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ། ། ཞེས་པ་ནི། ། འདུ་ཤེས་ཆུ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། མངོན་པར་བརྗོད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། ལུས་ངན་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ། ། ཞེས་ པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེས། རྡོ་རྗེ་ཡང་དེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཡང་ཡིན་པས་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་མི་ཕྱེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཌཱ་ནམ་མཁའི་ཁམས་སོ། ། དེའི་སྐུ་ཡིན་པས་ན་ངེས་པར་བསྟན་པས་མཁའ་འགྲོ་མ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་ པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དབུས་སུ་བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཞེས་པ་ནི། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་དབུ་མ་སྟེ་བར་མའོ། ། དེ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་མ་བདེན་པ་གཉིས་ དབྱེར་མེད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རེ་ཞིག་གི་སྨྲ། རིམ་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་འཕར་མ་ལ་གནས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་བསྟན་པ་ནི། ཕྱི་རོལ་གྱི་ནི་འཕར་མ་ལ། །

Vemacitrī is on the northern petal as Vajraḍākinī. In the center, at the central hub, is the yoginī Nairātmyā. Alternatively, regarding the term "Vajra" as Indra: it is the Vajra of Form, according to the words, "The aggregate of form is Vajrā," which is the Vajra Body characterized by universal appearance. White Yama is Gaurī, by virtue of the nature of feeling, according to the words, "Feeling is explained as Gaurī." The nature of self-awareness is the Vajra Mind. Regarding the phrase "Vemacitrī Vajraḍākinī," it is by the words, "Perception is the Water Yoginī," which is the Vajra Speech because it is the nature of expression. Regarding the phrase "Vemacitrī Vajraḍākinī," because the three vajras are indivisible, the aggregate of formations is the nature of the dharmadhātu; since it is both vajra and ḍākinī, Vajraḍākinī is the nature of indivisibility. Ḍā is the space element. Because she is its body, she is definitively taught as the wisdom of Vajradhara, the indivisibility of the three vajras. Regarding the phrase "In the center, the yoginī Nairātmyā," because she transcends conceptualizations such as bliss and so forth, she is non-conceptual and thus the "middle" or central one. Because she is liberated from grasping at "I" and "mine," she is the yoginī, the meaning of which is the indivisibility of the two truths. For the time being, in consideration of the sequence, the teaching on the eight ḍākinīs residing on the outer perimeter is: "On the outer perimeter..."

དཀར་མོ་ཆོམ་རྐུན་རོ་ལངས་མ། ། གྷསྨ་རཱི་དང་པུཀྐ་སཱི། རི་ཁྲོད་མ་དང་གདོལ་བ་མ། ། བརྒྱད་པ་ཌོམྦི་ནཱི་རུ་ བརྗོད། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་འཕར་མ་ལ་ནི་ཤར་གྱི་འདབ་མར་དཀར་མོ། ལྷོའི་འདབ་མ་ལ་ཆོམ་རྐུན་མ། ནུབ་ཀྱི་འདབ་མ་ལ་རོ་ལངས་མ། བྱང་གི་འདབ་མ་ལ་ཟ་ཕོད་མ། དབང་ལྡན་གྱི་འདབ་མ་ལ་པུཀྐ་སཱི། མེའི་འདབ་མ་ལ་རི་ཁྲོད་མ། བདེན་བྲལ་གྱི་འདབ་མ་ལ་གཏུམ་མོ། རླུང་གི་ ཕྱོགས་ཀྱི་འདབ་མ་ལ་གཡུང་མོའོ། ། འོག་ལྡན་མ་དང་སྟེང་ལྡན་ཉིད། ། མཁའ་སྤྱོད་མ་དང་ས་སྤྱོད་འདོད། ། འོག་གི་སྒྲས་པདྨ་གཉི་གའི་རྩེ་མོ་དང་། ། རྩ་བ་དག་ཏུ་འོག་གི་ས་སྤྱོད་མའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མཁའ་སྤྱོད་མའོ། ། སྲིད་དང་ཞི་བའི་རང་བཞིན་གྱིས། ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་འདི་དག་གནས། ། ས་སྤྱོད་མ་དང་མཁའ་སྤྱོད་མའི་རྣམ་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་གཉིས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའོ། ། སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་འདི་དག་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་གནས་སོ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེ་ཞེས་པ་ནི་བོད་པའོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ནི་འཕར་མ་ལ། ། དཀར་མོ་ཞེས་པ་ནི། གཟུགས་ལ་གཽ་རཱིར་རྟག་ཏུ་བཤད། ། ཅེས་པས་གཟུགས་ནི་ཀུན་དུ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐུ་རྡོ་རྗེ་དགའ་བ་དང་པོའོ། ། སྒྲ་ལ་ཆོམ་རྐུན་མ་རབ་གྲགས། ། ཞེས་པ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེ་མཆོག་དགའོ། ། དྲི་ཡི་ཡུལ་ལ་རོ་ལངས་མ། ། ཞེས་པ་ནི་དྲི་ནི་རིག་པ་སྟེ་ ཐུགས་རྡོ་རྗེ་རྣམ་པར་དགའ་བའོ། ། རོ་ནི་ཟ་ཕོད་མ་རུ་གྲགས། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རོ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །

Gaurī, Caurī, Vetālī, Ghasmarī, Pukkasī, Śavarī, Caṇḍālī, and the eighth is said to be Ḍombinī. On the outer perimeter, Gaurī is on the eastern petal, Caurī on the southern petal, Vetālī on the western petal, and Ghasmarī on the northern petal. Pukkasī is on the petal of Īśāna, Śavarī on the petal of Agni, Caṇḍālī on the petal of Nairṛti, and Ḍombinī on the petal of Vāyu. The one below and the one above are intended as the Sky-farer (Khecarī) and the Earth-farer (Bhūcarī). By the word "below," the Earth-farer is at the tips and the roots of both lotuses; likewise, there is the Sky-farer. By their nature as existence and peace, these abide as Great Compassion. The two ḍākinīs, Earth-farer and Sky-farer, abide by the nature of saṃsāra and nirvāṇa. These, which are the nature of existence and nirvāṇa, also abide in the form of primordial wisdom (jñāna). "Great Compassion" is an address. Regarding the outer perimeter: "Gaurī" is explained as always being Form (rūpa), because form has the characteristic of universal appearance; thus, she is the Vajra Body and the first joy (ānanda). "Caurī is renowned as Sound" is the Vajra Speech and the supreme joy (paramānanda). "Vetālī is the object of Smell" means that smell is awareness (vidyā), and thus she is the Vajra Mind and the special joy (viramānanda). "Ghasmarī is renowned as Taste" means that because the three vajras are inseparable, taste has the characteristic of experience.

(རནི་,ར་ནི་)རིན་ཆེན་གཙོ་བོའོ། ། ས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་བཞི་པ་ ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། ས་ནི་པུཀྐ་སཱི་ཞེས་བཤད། ། ཅེས་པ་ནི། གཏི་མུག་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་པར་དག་པས་ཀུན་དུ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། ཆུ་ཁམས་རྔོན་པ་མ་རུ་འདོད། ། ཅེས་པ་ནི་ཆུ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། མེ་ནི་གཏུམ་མོར་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་མེ་ནི་རང་ བཞིན་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་ཙཎྜ་ཉི་མའོ། ། ཨཱ་ལི་ཟླ་བའོ། ། གཉི་ག་འདི་ལ་ཡོད་པས་གཏུམ་མོ་སྟེ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། གཡུང་མོ་ནི་གང་ལ་རེག་ཏུ་མི་རུང་བ་དེ་ནི་གཡུང་མོའོ། ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའོ། ། བརྒྱད་པ་ནི་བརྒྱད་ རྫོགས་པའོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་བཞི་པོ་གཉིས་ཏེ། དགའ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་བས་ན་ལྷ་མོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔས་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་བཅོམ་ ལྡན་འདས་སྲིད་པ་དང་ཞི་བའི་རང་བཞིན་གྱི་གནས་ཏེ་དབྱེར་མེད་ཅིང་མི་གཡོ་བ་འདི་དག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། མཁའ་སྤྱོད་དང་ས་སྤྱོད་ཀྱི་སྒྲས་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་བསྟན་པ་ལས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ནི་མ་བསྟན་ཏོ། ། རྣམ་དག་བསྟན་པའི་ལྷག་མས་ཕོ་རྟགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བས་ན་ རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་བོད་པ་སྟེ།

(Raṇi, raṇi) is the chief jewel. Sa is the bodhicitta Amitābha. The indivisibility of both is the fourth, the Vajradhara, the coemergent. "Sa is explained as Pukkasī" means that, through the purity of the Vajra of Delusion, it is the Vajra Body characterized by universal appearance. "The water element is asserted as Śabarī" means that water is the Vajra Speech, being Amitābha himself. "Fire is to be known as Caṇḍālī" means that fire is the cause of the lack of intrinsic nature. Alternatively, Caṇḍa is the sun and Āli is the moon; because both are present here, it is Caṇḍālī, the Vajra Mind. "Ḍombī" refers to that which is not to be touched; she possesses the wisdom that is completely liberated from subject and object. "The eighth" refers to the completion of the eight. Because of the purity of method and wisdom, the four are doubled, namely joy and so forth. Therefore, she is completely surrounded by the eight goddesses. The five ḍākinīs are Nairātmyā, who is the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom. Thus, the Bhagavān is the abode of the nature of existence and peace; these are the aspects of wisdom, indivisible and immovable. By the terms "sky-farer" and "earth-farer," the nature of Nairātmyā is shown, but Vajradhara is not explicitly shown. By the remainder of the teaching on purity, he is shown by the masculine gender. Therefore, Vajradhara is the one who is invoked.

སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་པས་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ལམ་ཤེས་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། ། གང་དུ་ཁམས་གསུམ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པར་གནས་པས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ནི། ཨཱཾ་ཨིཾ་ཨཱིཾ་ཨུཾ་ཨཾ། རྡོ་རྗེ་དཀར་མོ་ཆུ་མ་དང་། ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་བདག་མེད་མ། ། ཞེས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔའི་ས་བོན་རིམ་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ལྀཾ་ཨེཾ་ཨཻཾ་ཨཽཾ་དཀར་མོ་དང་། ཆོམ་(ཀུན་,རྐུན་)མ་དང་། རོ་ལངས་མ་དང་། ཟ་ཕོད་མ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཨཱུཾ་རྀཾ་རཱྀཾ་ལྀཾ། སྦོས་མོ་དང་། རྔོན་པ་མ་དང་། གཏུམ་མོ་དང་། ཌོམྦི་ ནཱི་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཨོཾ་ཨཾ་ས་སྤྱོད་མ་དང་མཁའ་སྤྱོད་མའི་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པས་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔའོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་བཞི་ཡོངས་སུ་དག་པ་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞིའོ། ། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་ རླུང་གི་འབྱུང་བ་བཞི་རྣམ་པར་དག་པ་སྦོས་མོ་ལ་སོགས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞིའོ། ། ཡིད་ཀྱི་དམ་པའི་བདེ་བ་འཛག། ཅེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ས་སྤྱོད་མའི་རྣམ་པར་དག་པ་རེག་བྱའི་ཡུལ་ལ། བདེ་བ་ཡང་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས། ། ཞེས་པས་ནམ་མཁའི་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ ཕྱིར་མཁའ་སྤྱོད་མའི་རྣམ་པར་དག་པ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་འབྱུང་བ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་འཁོར་ལོའོ། །

By the term "great compassion," it is the non-dual path of knowing that is not other. Because one abides in the realization that the three realms are without intrinsic nature and thereby acts for the benefit of beings, it is indeed great compassion. The seed syllables of these are: ĀṂ, IṂ, ĪṂ, UṂ, AṂ. These should be understood as the seed syllables of the five ḍākinīs in sequence: Vajragaurī, Vāriyoginī, Vajraḍākinī, Nairātmyā, and [the fifth]. LṚṂ, EṂ, AIṂ, AUṂ are for Gaurī, Caurī, Vetālī, and Ghasmarī. ŪṂ, ṚṂ, R̥Ṃ, L̥Ṃ are for Pukkasī, Śabarī, Caṇḍālī, and Ḍombī. OṂ and AṂ are for Bhūcarī and Khecarī. Through this, the five aggregates such as form are purified as the five ḍākinīs. The four objects such as form are completely purified as the four ḍākinīs, Gaurī and the rest. The four elements of earth, water, fire, and air are purified as the four ḍākinīs, Pukkasī and the rest, according to the words: "The supreme bliss of the mind flows." The purification of Bhūcarī is the object of touch. "Bliss is also the element of space," thus the purification of Khecarī is the element of space. By this, the wheel is the nature of the fifteen ḍākinīs, which are the identity of the five faculties and the five elements.

མཁའ་སྤྱོད་མ་དང་ས་སྤྱོད་མ་འདི་དག་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་དག་པས་ཐབས་དང་ཤེས་ རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དཀར་མོ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་བཞི་དང་ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རྣམ་པར་དག་པས་རྣལ་ འབྱོར་མ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། ། གཉི་གའི་དཀྱིལ་འཁོར་དབྱེར་མེད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཡིན་ཏེ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་མཉམ་སྦྱོར་བས། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་གདན། ། ཡི་གེ་ལས་བྱུང་གོང་བུ་ལ། ། ཧཱུཾ་ཕཊ་ཡི་གེའང་འདོད་མི་བྱ། ། སེམས་ དཔའི་གཟུགས་བརྙན་ལས་བྱུང་བའི། ། དཀྱིལ་འཁོར་བདག་པོ་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། ཕྱག་མཚན་ཞལ་སོགས་སྔ་མ་བཞིན། ། ཟླ་བ་ཆུ་ཤེལ་ནོར་བུའི་འོད། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་ལས། ། འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་ཉིད། ། ཟླ་བ་ཉི་མའི་རབ་དབྱེ་བས། ། ཨཱ་ལི་ཤེས་ རབ་ཀཱ་ལི་ཐབས། ། འདི་ལྟར་དཀར་མོ་སོགས་འདིའི་ཕྱིར། ། ཁ་དོག་དབྱེ་བ་སོ་སོ་གཞན། ། ཞེས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁ་སྦྱོར་ཉིད་དོ། ། འཕར་མ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་གང་གསུངས་པ་དེ་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཐམས་ཅད། ། སྐུ་མདོག་ ནག་མོ་དྲག་ཆེན་མོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞལ་གཅིག་སྤྱན་ནི་དམར་པོ་རྣམས། ། ལག་པར་གྲི་གུག་ཐོད་པས་བྲེལ། ། དོན་ནི་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། །

These Ḍākinīs of the Sky and the Ḍākinīs of the Earth are the Vajra Holders, the nature of method and insight through the purity of cyclic existence and nirvāṇa. The five Ḍākinīs, Vajrā and the rest, are the nature of the five aggregates. The eight Yoginīs, Gaurī and the rest, are the Vajra Holder who is the nature of the ninefold [mandala], through the purity of the four objects such as form and the four great elements such as earth. The two mandalas are the indivisible mandala of both. As it is said: "Through the union of Āli and Kāli, The very seat of Vajrasattva. In the mass arising from the syllables, One should not even desire the syllables HŪṂ and PHAṬ. One should meditate on the Lord of the Mandala Arising from the reflection of the Hero. The hand symbols, faces, and so forth are as before. With the light of the moon, water-crystal, and jewel, From the nature of method and insight, All of these are complete. Through the distinction of moon and sun, Āli is insight and Kāli is method. Thus, for Gaurī and the others, The colors are distinct and different." By this, the two mandalas are indivisible, which is the very state of union. This clarifies what was stated as "the two enclosures." All the Vajra Ḍākinīs are black in color, extremely fierce, adorned with the five mudrās, with one face and red eyes, their hands busy with curved knives and skull-cups. The meaning is clear. Alternatively, "all" refers to the Vajra Holder.

ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ ཅད་དོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ནི་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཡེ་ཤེས་དང་དབྱེར་མེད་པའི་དོན་ཏོ། ། སྐུ་མདོག་ཅེས་པ་ནི་འདིར་ནག་པོ་བསྲབས་པས་ཡི་གེ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་ཀྱིས་དེ་རྣམས་ ཁ་དོག་གནག་པའི་ཆ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་ནཱ་ད་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། དྲག་མོ་ཞེས་པ་ནི་མཱ་མ་ཀཱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཧ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་དྲག་ཆེན་མོ་གཏུམ་མོ་ཉི་མའོ། ། དྲག་པོ་ཉི་མ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིན་ལ་མ་ནི་ཨཱ་ལིའི་ ཚུལ་ཟླ་བའོ། ། ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཡང་ཡིན་ལ་དྲག་མོ་ཡང་ཡིན་པས་དྲག་ཆེན་མོ་སྟེ། སྣང་བ་སྣང་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་སེམས་དཔའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྐུ་གསུམ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཉིད་ཀྱིས་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་སུ་བརྒྱན་ཅིང་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་སོ། ། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། ཞལ་གཅིག་ཅེས་པ་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་ན་ཞལ་ ལོ། ། གཅིག་ནི་དབྱེར་མེད་པ་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཞལ་གཅིག་པ་སྟེ་ཆ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྤྱན་ནི་དམར་ཞེས་པ་ནི་དམར་པོ་ནི་འདོད་ཆགས་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།

A is Nairātmyā. The wisdom of the inseparability of both is all [wisdom]. That itself is Vajraḍākinī; "Vajra" refers to the Vajradhara, and "Ḍākinī" refers to Nairātmyā and the others. By this, the meaning is that Vajraḍākinī is inseparable from wisdom. Regarding "body color," here, because black is attenuated, it signifies the nature of the two garlands of the nāda of the āli and kāli vowels and consonants, which are without the aspect of black color. By this, wisdom is the very inseparability of the nāda. "Fierce One" (Raudrī) is Māmakī, the bodhicitta. Ha is the Vajradhara. The Great Fierce One (Mahāraudrī) is the inner heat (caṇḍālī), the sun, the inseparability of both. That fierce sun is likewise, and ma is the moon in the manner of the āli vowels. Being both of the nature of the Great One and fierce, she is the Great Fierce One. The very nature of appearance and non-appearance is the wisdom inseparable from the body; the inseparability of the three vajras is the wisdom inseparable from the three bodies, by way of the nature of the reflection of the sattva. "Adorned with the five mudrās" means that by the five wisdoms, such as the mirror-like and so forth, she is adorned with various forms and abides in the manner of emanation. Wisdom is precisely the nature of emanation and withdrawal. "One face" refers to the face because it is expressed as such. "One" exists in the sense of inseparability; thus, "one-faced" is the nature without parts. "Eyes are red" means that red is the characteristic of the passion of desire.

། སྤྱན་ནི་དབང་པོ་རྣམས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་སྤྱན་དམར་བའོ། ། ཞལ་གཅིག་པས་ནི་ཆ་མེད་པ་ཡིན་ལ་སྤྱན་དམར་བས་ཆ་དང་ བཅས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་འདི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། གྲི་གུག་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། ཐོད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པ་གཉིས་བདག་མེད་མ་དང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཕྱག་སྟེ། ཀ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ར་བདག་ མེད་མའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་ཡིན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ཉིད་བསྟན་པ། འཁོར་ལོ་རྣ་ཆ་མགུལ་རྒྱན་དང་། ། ལག་པར་ལག་གདུབ་(སྐྱེ་,སྐེ་)རགས་ནི། ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ཡི་རྣམ་དག་པའོ། ། འདི་ལྔ་ཕྱག་རྒྱ་དག་པའོ། ། ཞེས་པས་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་གང་ གསུངས་པ་དེའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། འདི་ཐམས་ཅད་ཉིད་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མ། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བཤད། ། ཐམས་ཅད་ཉིད་ནི་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རོ། ། འདི་ལྟར་བདག་མེད་ རྣལ་འབྱོར་མ་ནི། བདག་མེད་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཡིན་ནོ། ། ལག་པ་གཅིག་ནི་ཐོད་པས་བྲེལ། ། ཕྱག་གཡོན་པ་ཐོད་པས་བྲེལ་བའོ། ། གཡས་པ་ན་ནི་གྲི་གུག་འཛིན། ། ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་དང་། གཡོན་པ་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ཉིད་དོ། ། ཞེས་པ་ནི་གཡོན་པའི་ངོས་སུའོ། ། སྟག་གི་པགས་པས་རྣམ་དཀྲིས་ཤིང་། ། ཞེས་པ་ནི་སྟག་གི་པགས་པའི་ཤམ་ཐབས་སོ། ། རོ་ལ་ཞོན་ཞིང་གཟི་བརྗིད་འབར། ། ཕྱག་གཉིས་གྱེན་དུ་དབུ་སྐྱེས་སེར།

The eyes are those which possess the sense faculties; thus, she has red eyes. Because she has one face, she is partless, yet because she has red eyes, she possesses parts. Being the nature of both, she is the nature of the two truths. The curved knife is Nairātmyā, and the skull-cup is Vajradhara. Through the nature of the two truths, the two truths are Nairātmyā and Vajradhara. That itself is the hand; "ka" is Vajradhara, and "ra" is Nairātmyā. Because the two are inseparable, it is the hand. The five mudrās are taught: "The wheel, the earrings, the necklace, the bracelets, and the belt are the purity of the five Buddhas." These five are the pure mudrās. This is the detailed explanation of what was stated: that they are the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. It is taught that all of these are inseparable wisdom: "Just as Nairātmyā Yoginī is, so all are explained. All are indeed the ḍākinīs; thus they are explained in that manner." In this way, Nairātmyā Yoginī is a ḍākinī in the sense of being identical to the ḍākinī Nairātmyā. "One hand is occupied by a skull-cup" means the left hand is occupied by a skull-cup. "In the right, she holds a curved knife" is the phrase used. "The left is the khaṭvāṅga itself" refers to the left side. "Wrapped in a tiger skin" refers to a lower garment of tiger skin. "Mounted upon a corpse, blazing with splendor, with two hands and hair yellow and upward-pointing."

། ཞེས་པ་ནི་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ ཅད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ཡང་ཨེའི་ཆ་བྱད་བཟང་པོ་ལ། ། དབུས་སུ་ཝཾ་གྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གནས། ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག། ཅེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་གང་ ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བཤད་ཅེས་པ་ནི་ཁ་ཐུགས་སོ། ། ཡ་རླུང་གསུང་ངོ་། ། ཨ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ལྟར་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བྱའོ། ། འདི་ལྟར་གྱུར་པས་ན་ཏའོ། ། ཇི་ལྟར་བདག་མེད་རྣལ་ འབྱོར་མ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པས་ཇི་ལྟར་བདག་མེད་མའི་རྣལ་འབྱོར་མ་དེ་བཞིན་དུ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ལག་པ་གཅིག་ནི་ཐོད་པས་བྲེལ། ། ཀ་བདེ་བ་སྐྱོང་བར་བྱེད་པས་ན་ཐོད་པ་སྟེ། ཆོས་འབྱུང་བདག་མེད་མའོ། ། གཅིག་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཐོད་པ་ གཅིག་གི་བདག་ཉིད་དོ། ། ལག་པ་ནི་གཉི་ག་ལྔའི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ནི་ཐོད་པ་གཅིག་གི་ཕྱག་གོ། ། འདིས་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བྲེལ་བ་དང་པོ་དང་བྲལ་བས་བྲེལ་བ་སྟེ། དང་པོ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཨ་ བདག་མེད་མ་དེ་དང་དབྱེར་མེད་པས་ལག་པ་གཅིག་ནི་ཐོད་པས་བྲེལ་ལོ། ། གཡས་པ་ན་ནི་གྲི་གུག་འཛིན། །

This is the very clarity. Alternatively, "all" refers to the Vajradhara. "A" is Nairātmyā. Because the two are inseparable, they are "all." Thus, it is said: "In the beautiful form of the syllable E, adorned in the center by the syllable Vaṃ, the abode of all bliss, the casket of the Buddha-jewels." This refers to the nature of bodhicitta, the inseparability of emptiness and compassion. That which possesses such a form is the meaning of "the Vajradhara of the inseparability of the two." "Explained" refers to the mouth; "Ya" is the wind of speech; "A" is the Vajra Body, the nature of the aggregate of form. Thus, the wisdom of the inseparability of body, speech, and mind is what is meant. Because it has become thus, it is "Ta." Just as with the Yoginī Nairātmyā, in that same manner, "all ḍākinīs" is the meaning. "One hand is occupied with a skull-cup": because it sustains bliss, it is a "skull-cup," which is the source of phenomena (dharmodaya), Nairātmyā. "One" is the Vajradhara. Thus, it is the identity of a single skull-cup. The "hand" is the wisdom of the inseparability of the three vajras, the identity of the five. This is the hand holding the single skull-cup. By this, the wisdom of the inseparability of the two is "occupied" (filled) by being free from the first [extreme]; because it is free from the first, it is also wisdom. Because it is inseparable from that Nairātmyā, "one hand is occupied with a skull-cup." "In the right hand, she holds a curved knife."

ཉི་མ་རིན་ཆེན་གཙོ་བོའོ། ། རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ན་གྲི་གུག་འཛིན་ནི་ཇི་ལྟར་གྲི་གུག་གི་སོས་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རིན་ཆེན་གཙོ་ཡང་མི་ཤེས་པ་གཅོད་པ་ཡིན་པས། ལག་པ་གཡས་ ན་གྲི་གུག་འཛིན་ནོ། ། འདིས་ནི་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། གཡོན་ན་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ཉིད་དོ། ། ཞེས་པ་ནི་གཡོན་ན་ནི་ཟླ་བའོ། ། ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་བདག་མེད་མ་རྣམ་པར་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། སྟག་གི་པགས་པས་རྣམ་དཀྲིས་ཤིང་། ། སྟག་གི་པགས་པའི་སྒྲ་ནི་སྣ་ཚོགས་སུ་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དཀྲིས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། ཨ་བདག་མེད་མ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པར་འགྲོ་བས་ན་དཀྲིས་པའོ། ། འདིས་ནི་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་པའི་དོན་ ཏོ། ། རོ་ལ་ཞོན་པ་ཞེས་པ་ནི་རོ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། ། དེ་ལ་ཞོན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཁྱབ་པའོ། ། གཟི་བརྗིད་འབར་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པར་འོད་གསལ་བའོ། ། ཕྱག་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། སེར་སྐྱ་ནི་ཉི་མའོ། ། སྟེང་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་སྟེང་སྟེ། སེར་པོ་ ཡང་ཡིན་ལ་སྟེང་ཡང་ཡིན་པས་གྱེན་དུ་ཡང་སེར་རོ། ། མགོ་སྐྱེས་ནི་མགོ་སྐྱེས་ཏེ་ཟླ་བའོ། ། གྱེན་དུ་སེར་ཡང་ཡིན་ལ་མགོ་སྐྱེས་ཀྱང་ཡིན་པས་གྱེན་དུ་དབུ་སྐྱེས་སེར་རོ། ། འདི་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡི་གེ་ཨ་སྟེ། ཨཱ་ལི་བསྡུ་བའོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ བདག་མེད་མའི་འཁོར་རོ། །

The sun is the principal jewel. For that reason, the one who holds the curved knife (kartṛkā) is so called because, just as the edge of a curved knife cuts, the principal jewel likewise cuts through ignorance; thus, he holds the curved knife in his right hand. By this, he is the Vajradhara who is inseparable from Nairātmyā. In his left hand is the khaṭvāṅga. This means that the left is the moon, and the khaṭvāṅga is the bodhicitta that is the purity of Nairātmyā and the sixteen emptinesses. Wrapped in a tiger skin: the sound of "tiger skin" refers to the nature of manifold emanation. The "wrapping" is the conventional truth (saṃvṛti-satya). "A" is Nairātmyā, the ultimate truth (paramārtha-satya). Because the two proceed inseparably, it is "wrapped." This is the meaning of clarifying the Vajradhara who is inseparable from Nairātmyā. "Mounted upon a corpse" means the corpse is the dharmadhātu. "Mounted upon it" means pervading the dharmadhātu. "Blazing with majesty" means the luminosity (ābhāsvara) of the lack of intrinsic nature. "Two hands" means the nature of the two truths. "Serpentine" (piṅgala) is the sun. Because it moves upward, it is "upward"; since it is both yellow (ser) and upward (gyen), it is "upward-yellow." "Hair" (mgo-skyes) is the moon. Since it is both upward-yellow and hair, it is "upward-yellow hair." The essence of these two is the syllable A, which is the contraction of the vowels (āli). The essence of the contraction of the inseparability of method and insight is the retinue of Nairātmyā.

དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་ཡིན་ནོ། ། གྲི་གུག་གི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པ། ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་སྐྱོན་དྲུག་རྣམས། ། གཅོད་ཕྱིར་གྲི་གུག་རྣམ་པར་གནས། ། ཞེས་པ་ནི། ང་རྒྱལ་དང་། གཏི་ མུག་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། ཕྲ་མ་དང་ཉེས་པ་དྲུག་གོ། ། དེ་རྣམས་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གྲི་གུག་གནས་པའོ། ། འདི་ནི་སྐྱོན་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། སྐྱོན་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་དང་། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་རྣམ་རྟོག་གི། ། མགོ་བོའི་པདྨའི་སྣོད་དུ་ནི། དངོས་པོ་ནི་འཁོར་བའོ། ། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། ། གཉི་གའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། མགོ་ནི་དེ་དང་པོ་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། ། པདྨའི་སྣོད་ནི་ཐོད་པའི་ སྣོད་དེ་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྣམ་པར་དག་པའི་ཐོད་པའོ། ། ཡང་ན་དངོས་པོ་ནི་འབྱུང་བ་སྐྱེད་པའོ། ། དངོས་མེད་ནི་མི་འབྱུང་ཞིང་མི་སྐྱེ་བའོ། ། སྐྱེ་བ་ཉིད་མི་སྐྱེ་བའོ། ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའོ། ། དེའི་མགོ་ནི་དེའི་རྩ་བའོ། ། པདྨའི་སྣོད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ གནས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བདུད་རྣམས་ཀྱི་ནི་བཞི་ཡི་ཁྲག། དངོས་གྲུབ་ཕྱིར་ནི་བཏུང་བར་བྱ། ། ཐོད་པ་ཁྲག་གིས་བཀང་བ་སྟེ། ། དེ་ལ་ཐོད་པའི་ཁྲག་འབྱུང་བའོ། །

In the same way, just as it is the maṇḍala of Nairātmyā, so too is it the maṇḍala of Vajradhara. Regarding the explanation of the purity of the curved knife: "In order to cut the six faults, such as pride and so forth, the curved knife is positioned." This means that pride, ignorance, desire, hatred, envy, and slander are the six faults. In order to sever these, the curved knife is present. This is the purity of the six faults; the purity of the six faults is also the non-dual wisdom that is the very purity of the five Tathāgatas and Vajrasattva. "Into the lotus vessel of the head, which is the conceptualization of existence and non-existence." Existence is saṃsāra; non-existence is nirvāṇa. It is free from the conceptualization of both. It is the "head" because it is the very beginning. The "lotus vessel" is the skull-cup, the skull-cup that is non-dually pure. Alternatively, "existence" is the production of the elements; "non-existence" is not arising and not being produced. Birth itself is non-birth. Therefore, it is the authentic realization free from conceptualization. Its "head" is its root. The "lotus vessel" is the abode of wisdom; that is the meaning of what is called "authentic wisdom." "The blood of the four Māras should be drunk for the sake of accomplishment." The skull-cup is filled with blood; from that, the blood of the skull-cup arises.

བདུད་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཞེས་པ་ནི་བདུད་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་བདུད་རྣམ་པ་བཞི་བཏུལ་བའི་ ཕྱིར་རོ། ། དངོས་གྲུབ་ཕྱིར་ནི་དངོས་གྲུབ་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་རྒྱུར་འཐུང་བའོ། ། ཡང་ན། སེམས་ཅན་དགའ་བར་མི་བྱེད་པས་ན་བདུད་དེ་སེམས་ཅན་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཡུལ་ལ་ཆགས་པ་ལས་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཟློག་ནས་ཀྱང་དགའ་བ་མེད་ཅིང་ དགའ་བ་བཞི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབང་པོ་རྣམས་ཡུལ་ལ་བཟློག་པ་འདིས་ན་བདུད་བཞིའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཁྲག་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། འཐུང་བ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པར་བྱེད་དེ། ཆགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་ལྷན་ཅིག་ པར་ཆགས་པ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དངོས་གྲུབ་ཕྱིར་ནི་ཞེས་པ་ལ་དངོས་གྲུབ་ནི་འབྲས་བུའོ། ། ཕྱིར་ནི་རྒྱུའོ། ། འབྲས་བུ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་ཐུག་པས་རྒྱུའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། ། སྟོང་པའི་རྣམ་ བས་ཁ་ཊྭཱཾ་ག། ཞེས་པ་ནི་ཁ་ཊྭཱཾ་གའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཨཾ་ག་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་ན་ལུས་ཏེ། དེ་ཡང་ཁ་ཊྭཱཾ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་མཁའ་སྤྱོད་མའོ། ། དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ ཡིན་པ་གསུངས་པ། རྣམ་པས་ཞེས་པ་སྟེ། ཀ་ཀཱ་ལིའོ། ། ཨ་ཨཱ་ལིའོ། ། དེ་ལྟར་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་གཉིས་ཀྱི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་པོ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས།

Regarding the phrase "of the Māras," there are four types of Māra; it is for the sake of subduing these four Māras. "For the sake of accomplishment" means that because it becomes an accomplishment, it is drunk as the cause of accomplishment. Alternatively, because it does not bring joy to sentient beings, it is a "Māra." "Sentient beings" refers to the sense faculties. They would find joy through attachment to their objects. By reversing that, there is no [ordinary] joy; and because the sense faculties are reversed from their objects by means of the four joys and so forth, these are the four Māras. The characteristic of their associated blood is [the object of] attachment. Drinking it makes one free from attachment, because its nature is non-attachment. In the coemergent (sahaja), there is also no attachment to the coemergent. Regarding "for the sake of accomplishment," "accomplishment" is the result and "for the sake of" is the cause. Since the result itself is the cause, cause and result are inseparable. Therefore, because it culminates in the coemergent, the result itself is also coemergent. Regarding "the khaṭvāṅga by way of emptiness," this teaches the purity of the khaṭvāṅga: the khaṭvāṅga is the purity of the sixteen emptinesses. Alternatively, since aṅga means "to go," it is the body. Furthermore, since khaṭvā means "to go in the sky," it is Khecarī. That, too, is emptiness. To explain how this is so, it says "by way of," which refers to the kāli (consonants) and the āli (vowels). Thus, having completely abandoned the two strings of nāda from the āli and kāli, [one realizes emptiness].

ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་གཉི་ག་ཁ་སྦྱོར་བས་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཐབས་ ཀྱི་རོ་ནི་རྣམ་པར་བརྟག། ཅེས་པ་ནི། རོའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པ་གང་རོ་དེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཐབས་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྟག་ནི་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པའོ། ། ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་རོའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐུགས་སོ། ། ཐབས་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའོ། ། ཉེ་བ་ནི་དྲུང་ན་ཉེ་བར་བསྒྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཐབས་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་ཡུལ་དང་། དབང་པོ་དང་ཤེས་པ་བརྟགས་པ་དེས་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་འཁོར་ལོ་རྣམ་བསྒོམས་ན། ། དངོས་ གྲུབ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། འདིས་ནི་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་འདིས་སོ། ། འཁོར་ལོ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོའོ། ། རྣམ་བསྒོམས་ན་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ་བའོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་དེས་སོ། ། མྱུར་བ་ནི་མྱུར་བར་རོ། ། དངོས་གྲུབ་ནི་ཕྱག་ རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་བོ། ། ཐོབ་པར་འགྱུར་ནི་རྣལ་འབྱོར་བས་ཐོབ་པར་རོ། ། ཡང་ན་འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། ། འཁོར་ལོ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བསྒོམས་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ་བའོ། ། ཡེ་ཤེས་དང་ཐ་མི་དད་པ་ ཉིད་དེ་ཡང་འཁོར་ལོ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནས་མྱུར་དུ་ནི་དངོས་གྲུབ་མྱུར་དུའོ། ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། །

Because the union of both the āli and kāli is the realization of their inseparability, he is the Vajradhara who is inseparable from Nairātmyā. Regarding the phrase, "The flavor of method is to be analyzed": this teaches the purity of flavor; that flavor is analyzed—that is, thoroughly examined—by means of method itself, which is the nature of the dharmadhātu. The nature of method itself is the purity of flavor. Alternatively, the dharmadhātu is the mind (citta); this method is consciousness (vijñāna). "Proximate" (upaniṣad) refers to the wisdom (jñāna) that is closely situated. Because method depends upon the faculties and their objects, the thorough examination of the objects of the faculties and the faculties and consciousnesses is the authentic wisdom of the inseparability of the three vajras. "By this, if one meditates on the wheel, accomplishment will be swiftly attained." "By this" means by this sequence. "Wheel" refers to the wheel of the yoginīs. "Meditates" means to enter into meditative equipoise. By means of that inseparability of the two maṇḍalas, which are the nature of the two truths. "Swiftly" means quickly. "Accomplishment" refers to the accomplishment of Mahāmudrā. "Will be attained" means it will be attained by the yogin. Alternatively, "by this" means by wisdom. "Wheel" is the nature of the fifteen yoginīs, which are the five faculties, the five objects, and the five wisdoms. "Meditates" means to enter into meditative equipoise. That which is inseparable from wisdom is also the wheel. Then, "swiftly" means the accomplishment is swift. A is Nairātmyā.

བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་གཉི་ག་ནི་ཨ་བའོ། ། ཐོབ་པར་འགྱུར་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པས་ཁྱབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་ ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཡིན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་དེ་གསུངས་པ། དང་པོ་ནག་པོ་རབ་ཏུ་བསྒོམ། ། གཉིས་པར་དམར་པོ་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། གསུམ་པ་ལ་ནི་སེར་པོ་བསྒོམ། ། བཞི་པར་ལྗང་གུ་དེ་བཞིན་ནོ། ། ལྔ་པར་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་དང་། ། དྲུག་པར་དཀར་པོའི་ལུས་ཅན་ཏེ། ། ཡན་ལག་དྲུག་བསྒོམ་རྣལ་འབྱོར་པ། ། དགའ་བྲལ་མཐར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། འཁོར་ལོ་བསྒོམས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་དང་པོ་ཁ་དོག་ནག་པོའི་འོད་ཟེར་རོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་དམར་པོའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་སེར་པོའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་ལྗང་གུའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ སྔོན་པོའོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་དཀར་པོའོ། ། འོད་ཟེར་དྲུག་སྤྲོས་པས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡན་ལག་དྲུག་བསྒོམ་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པར་གནས་ པའོ། ། དེ་ཡང་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་གོ། ། དེ་བཞིན་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། ། རྣམ་པར་དགའ་བའི་མཐར་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འོད་གསལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན། ། ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་སྐྱོན་དྲུག་རྣམས། ། གཅོད་པས་གྲི་གུག་རྣམ་པར་གནས། ། ཞེས་པས་ང་རྒྱལ་ ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པས་གྲི་གུག་གོ། །

The Bodhicitta is the Vajra-holder. Thus, both are the letter A. "Will be attained" means that one should establish the pervasion of the indivisibility of both. The wisdom of the indivisibility of both is itself the accomplishment of Mahāmudrā. Since the accomplishment of Mahāmudrā also involves the arising of the six clairvoyances, it is said: First, meditate intensely on black; Second, meditate on red; Third, meditate on yellow; Fourth, likewise on green; Fifth, the color blue; Sixth, the white-bodied one. The yogi who meditates on the six limbs Is likewise at the end of the "beyond-joy." Regarding that meditation on the wheel, first is the black-colored light ray; after that, red; after that, yellow; after that, green; after that, blue; and below that, white. The radiation of these six light rays is the sign of the qualities such as the six clairvoyances. "Meditating on the six limbs" refers to the meditative absorption of the six limbs. That itself is the yogi, who abides in the realization of the indivisibility of both. Furthermore, those are the six limbs. "Likewise" means just as it is. At the end of "complete joy" is the "coemergent," which is the wisdom of clear light itself. Alternatively: "By cutting the six faults such as pride, It abides as the curved knife." Thus, the curved knife is the purification of the six cognitions, such as pride.

གང་མདོར་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་ནག་པོར་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། དགའ་བྲལ་མཐར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པའི་བར་གྱིས་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དྲུག་རྣམ་པར་དག་ པས་མཚན་མ་དྲུག་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པས་གྲི་གུག་གོ། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་རྣམ་རྟོག་གི། མགོ་བོ་ཡི་ནི་པདྨའི་སྣོད། ། ཅེས་གང་བསྟན་པ་པདྨའི་སྣོད་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། བདུད་རྣམས་རྣམ་པ་བཞི་ཡི་ཁྲག། དངོས་གྲུབ་ཕྱིར་ནི་བཏུང་ བར་བྱ། ། ཞེས་པ་གང་ཡང་ཁྲག་གི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། སྟོང་པའི་རྣམ་པས་ཁ་ཊྭཱཾ་ག། ཞེས་པ་ནི་ཁ་ཊྭཱཾ་གའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཐབས་ཀྱིས་རོ་ནི་རྣམ་པར་བརྟག། ཅེས་པས་གང་རོའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། འདིས་ནི་འཁོར་ལོ་རྣམ་བསྒོམས་ན། ། ཞེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ ལྔའི་བདག་ཉིད་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གང་དྲུག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་འཁོར་ལོ་དེའོ། ། ཡན་ལག་དྲུག་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར། གྲི་གུག་གང་ནག་པོའོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཡིན་པས་ན་དང་པོའོ། ། དངོས་ དང་དངོས་མེད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གཉིས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་དམར་བའོ། ། བདུད་རྣམས་རྣམ་པ་བཞི་ཡི་ཁྲག། དངོས་གྲུབ་ཕྱིར་ནི་བཏུང་ བར་བྱ། ། ཞེས་པས་གསུམ་པ་རྣམ་པར་དགའ་བའི་ངོ་བོའི་སྐད་ཅིག་ལ་ཡུལ་དང་དབང་པོའི་ཆགས་པའི་བཏུང་བ་འཐུང་བའི་ཕྱིར་སེར་པོའོ། །

That which was briefly indicated is now explained in detail. From the words, "First, one should meditate on the black," and so forth, up to, "Likewise, at the end of the joy-free," the six defects such as pride are purified, and thus the six signs arise. Alternatively, through the purification of pride and the other defects, there is the curved knife. Regarding the statement, "The lotus vessel of the head, which is the conceptualization of existence and non-existence," this is the purification of the lotus vessel. Regarding the statement, "The blood of the four types of Māras should be drunk for the sake of accomplishment," this is the purification of the blood. Regarding the statement, "The khaṭvāṅga in the aspect of emptiness," this is the purification of the khaṭvāṅga. Regarding the statement, "The corpse is conceptualized through skillful means," this is the purification of the corpse. By this, when the wheel is meditated upon, it is the wheel that is the nature of the sixteenth, which is the nature of the fifteen ḍākinīs. Because the six limbs are the purification of the six defects such as pride, the curved knife is black. Because it is non-dual wisdom itself, it is the first. From the purification of existence, non-existence, and so forth, because it is the nature of method and insight, and because it is the characteristic of passion, it is red, being liberated from the characteristic of passion through method and insight. Regarding the statement, "The blood of the four types of Māras should be drunk for the sake of accomplishment," because one drinks the beverage of the passion of the objects and faculties during the moment of the essence of the third, supreme joy, it is yellow.

སྟོང་པའི་རྣམ་པ་ཁ་ཊྭཱཾ་ག། ཞེས་པ་བཞི་པ་ལྗང་གུ་སྟེ། བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དུས་སུ་ལྗང་གུ་སྟེ། ཧ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གསོག་གསོབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་གསོག་དང་འདྲ་བས་ན་གསོག་སྟེ། ངེས་པའི་ཚིག་གིས་ལྗང་གུ་ཉིད་དོ། ། ཐབས་ཀྱི་རོ་ནི་རྣམ་པར་བརྟག། ཅེས་པས་དེ་ཉིད་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དེ་ལ་ཡོད་པས་ལྔ་པར་ཁ་ དོག་སྔོན་པོ་དང་ཞེས་པ་སྟེ། དཀར་པོ་དང་ནག་པོ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སྔོན་པོ་ཉིད་དོ། ། འདིས་ནི་འཁོར་ལོ་རྣམ་བསྒོམས་ན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དྲུག་པ་སྟེ་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རྒྱུས་དཀར་པོ་ཉིད་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ལུས་ནི་བསགས་པའི་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མ་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་དཀར་པོའི་ལུས་ཅན་དེའི་འཁོར་ལོ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་སྐུ་དཀར་པོའི་ལུས་ཅན་ནོ། ། དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཅིག་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ཨཱཾ་སྟེ་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་ཨཱཾ་གི་བར་དུ་ནཱ་ད་བཅོ་ལྔ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་མཁའ་འགྲོ་ བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡན་ལག་དྲུག་བསྒོམ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཉིད་ཟུང་འཇུག་པ་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་གང་ཡན་ལག་དྲུག་པོ་དེ་སླར་ཅི་འདྲ་བ་ཅིག་ཡིན་པར་བཞི་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་གསུངས་པ། རྣམ་དགའ་ མཐར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་དྲུག་གི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། །

"The aspect of emptiness is the khaṭvāṅga" refers to the fourth [wheel], which is green. At the time of the fourth, the nature of the coemergent (sahaja), it is green; "ha" is the bodhicitta. Because the bodhicitta is of a hollow and insubstantial nature, and is similar to a hollow, it is "hollow" (śūnya); by way of etymology, it is green itself. "The corpse of method is to be conceptualized" means that within that very fourth, the coemergent, the five wisdoms such as the mirror-like wisdom and so forth are present; thus, it is the fifth, and its color is blue. Because it is a nature in which both white and black are inseparable, it is blue itself. "By meditating on the wheels with this," and so forth, refers to the sixth; the sixth, the cause of the Vajradhara, is white, which is the very luminosity (prabhāsvara). The body is characterized by an accumulation; since the body consisting of the fifteen yoginīs exists in this, it is the "white-bodied one." Its wheels are the body of the wisdom of reality, the white-bodied one. What is it like? It is said: from the transformation of the fifteen nādas from the letter a up to āṃ, it is the nature of the fifteen ḍākinīs. "Meditating on the six limbs" is the meditative equipoise in the nature of the two truths. That very yogi abides in the state of union (yuganaddha). Regarding what those six limbs are like, the mudrā of the fourth itself is taught: "And likewise at the end of the supreme joy." This means that just as the fourth is the coemergent, so too is the wisdom of the six limbs.

ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཁ་སྦྱོར་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ། འཕར་མ་གཉིས་དག་སྐྱོན་ མེད་པ། ། ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཉིད་འཁོར་ལོ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་ཅི་ཡང་མེད་དོ། ། དེ་གསུངས་པ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཉིད་དང་ནི། ། རྫོགས་པ་ཡི་ནི་རིམ་པ་ཉིད། ། རིམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་ཆོས་བཤད་དོ། ། ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། རིམ་པར་བྱ་བར་གྲགས་པས་ན་རིམ་པའོ། ། དེ་ནི་བསྐྱེད་པའི་འོ། ། བསྐྱེད་པ་ནི་བསྐྱེད་པ་སྟེ། ། དེ་སྟོན་ཅིང་འཆད་པས་བསྐྱེད་པས་སྐུ་མདོག་དང་ཕྱག་མཚན་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལྷའི་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཉིད་རྫོགས་པའི་སྒྲས་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ལྷའི་རྣམ་པ་གྲི་གུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གང་གྲགས་པ་དེའི་རིམ་པའོ། ། འདིར་རིམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་ནི་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་ནོ། ། ཆོས་བཤད་དོ་ནི་ཆོས་ ཡང་དག་པར་བསྟན་པའོ། ། ཡང་ན་རིམ་པ་ནི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་བསྐྱེད་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་སྒྲས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཙའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་རོ། ། ཨེའི་སྒྲ་ཆོས་འབྱུང་བདག་མེད་མའོ། ། བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་ མེད་པ་ཡིན་ཏེ།

The inseparability from the coemergent is the wisdom that is the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. Thus, it is shown as the union itself. As it is said: "The two tiers are faultless," all of that is the non-dual nature of the two wheels; there is nothing else whatsoever. Regarding that, it is stated: "The generation stage and the completion stage—relying upon these two stages, the Vajra-holder taught the Dharma." This is what is mentioned. Because it is known as a process of successive action, it is called a "stage." That is the generation [stage]. "Generation" means to generate; by teaching and explaining that, it is the nature of the wheel in which the form of the deity is fully perfected, consisting of body color, hand symbols, and shape. The completion stage itself: by the word "completion," it refers to the nature of the utterly pure dharmadhātu, which is renowned as the nature of the pure forms of the deity, such as the curved knife and so forth; that is its stage. Here, "relying upon these two stages" refers to the Vajra-holder, who possesses inseparable wisdom. "Taught the Dharma" means to correctly demonstrate the Dharma. Alternatively, "stage" is the wisdom of conceptualization. Its generation is the conventional truth, the authentic wisdom indicated by the word "generation." The syllable ca has the sense of "because," meaning "for what reason." The syllable e is the source of phenomena, Nairātmyā. Va is bodhicitta. Both are inseparable.

དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། ། རྫོགས་པ་ཡི་ཡང་རིམ་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ལ་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སྒྲ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་འང་ཉིད་ནི་འང་གི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏེ། བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པས་གང་རིམ་གཉིས་ནི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སོ། ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཅན་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་ནོ། ། ཆོས་བཤད་དོ་ནི་ཆོས་བསྟན་པའོ། ། འདི་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ནོ། ། བསྐྱེད་པ་ཡི་ནི་ཆ་བཤད་དོ། ། ཞེས་པ་ནི་ལུང་ཡིན་པས་རྟགས་ཀྱི་ཚིག་རང་དགའ་བ་མེད་པར་མ་ནིང་གིས་བསྟན་ཏོ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་བྷ་ག་བསམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། རྣམ་དགའ་མཐར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པའི་བར་གྱིས་ བསྐྱེད་པའི་ཆ་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་ན་བསྐྱེད་པའི་ཆ་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་འཇུག་ཅིང་བསྐྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གསལ་བ་བདག་མེད་མའོ། ། ཆ་ནི་བགོ་སྐལ་ཏེ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། བསྐྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ ལ་ཆ་ཡང་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པའི་ཆ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་མ་ནིང་ངོ་། ། དེ་འཆད་ནི་སྟོན་པའོ། ། བཤད་ཟིན་པའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཆ་ཉིད་ཀྱི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་པ་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་པདྨ་ལ། ། བྷ་ག་ཞེས་བྱ་ཡེ་ཤེས་བརྗོད། །

The conventional truth is inseparable from the ultimate truth. Regarding the phrase "the completion stage itself," the term "completion stage" refers to the wisdom of the ultimate truth. Furthermore, the particle "also" (yang) carries the sense of "also" (yang nyid), meaning that it is the wisdom of the inseparability of the two truths. Through such a sequence, the two stages are the two wisdoms. Based upon those, the Vajra-holder is one who possesses the wisdom of inseparable equality. "Explained the Dharma" means the teaching of the Dharma. By such a nature, the Blessed One is the Dharmakāya, the essence of the two truths. Regarding the phrase "explained the portion of the generation," this is a scriptural citation; thus, the neuter gender is used without arbitrary preference. From the passage beginning with "Visualize the bhaga in the space element" up to "likewise at the end of the supreme joy," the portion of the generation is taught. Alternatively, regarding the term "portion of the generation," the word "generation" (bskyed pa) refers to the specific engagement and the clarity of the wisdom of generation, which is Nairātmyā. "Portion" (cha) means a share; because it is the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom, the Vajradhara is of that nature. Since it is both "generation" and a "portion," it is the "portion of the generation," and because it is non-dual, it is neuter. To "explain" that is to "teach." It is stated that the very portion of the generation stage already explained is also the teaching of the completion stage itself: "In the lotus of the space element, the bhaga is called wisdom."

ཅེས་པས་ རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏེ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་པདྨ་ལ་ནི་ཆོས་འབྱུང་ས་གཞིའོ། ། བརྟེན་པར་གྱུར་པ་ནི་བྷ་ག་ཞེས་བྱ་ཡེ་ཤེས་བརྗོད་དེ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྙོམས་འཇུག་སྟེ། མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའོ། ། དེའི་བདེ་བ་ ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་འཁོར་ལོ་(བརྗེད་,བརྗོད་)དོ། ། ཇི་ལྟར་རིགས་པ་རང་རིག་ཉིད་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་གང་གི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་རང་རིག་ཉིད་ནི་བདག་ཉིད་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་སྟོང་ པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གང་དེ་ཉིད་ལྷ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཁུ་བ་ཡིན་ནོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམ་གཉིས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ནི་ཁུ་བར་བཤད་དེ། ཁུ་བ་དེ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ནི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ནའོ། ། རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། རེ་ཞིག་བཙུན་མོ་ཤེས་རབ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་གང་བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་དེ་རེ་ཞིག་གོ། ། ཤེས་རབ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། ། སྐྱེས་བུ་ཐབས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་ཁུ་བའི་ཚུལ་དེ་གང་སྐྱེས་བུ་ཡིན་ནོ། ། འདིའི་ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དག་ཐབས་དང་ཤེས་ རབ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཕྱི་ནས་འདིས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས། ། འདིས་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཉིད་དོ། ། ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་དབྱེ་བ་ལས། ། རྣམ་པར་ནུབ་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། །

Thus, the completion stage is taught: the lotus of the space element is the ground of the source of phenomena (dharmodayā). That which serves as the support is called the bhaga, which is described as wisdom (jñāna). "Meditation" refers to meditative equipoise (samāpatti), the wisdom that enters into equality, the union of the vajra and the lotus. The bliss of that is the wisdom of having entered into equipoise, which is called the "wheel." Self-awareness (svasaṃvedana) itself, according to its nature, is the wisdom of the joys and so forth of that equipoise. Its self-awareness is so called because its essence is the cognition of itself. "The deity" refers to bodhicitta; that very bodhicitta, which is the inseparability of emptiness and compassion, is the deity. "Just as it arises" refers to the seminal essence (bindu). There are two types of the coemergent (sahaja): the term "just as it arises" is explained as the seminal essence, and that very seminal essence is the coemergent. For that reason, it is "of two types," meaning there are two types of coemergent. "First, the consort is insight" means that the female form is, for the time being, insight; insight is the coemergent. "The person is said to be method" means that the male form is the seminal essence. Thus, the seminal essence and the coemergent are themselves method and insight. "Subsequently, by this, there are two types" means that each of method and insight also has two types. "Through the division of the conventional and the ultimate," the ultimate truth that is the coemergent is that which has dissolved into the ultimate.

ཀུན་རྫོབ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཁུ་བའོ། ། རེ་ཞིག་སྐྱེས་ བུའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཁུ་བ་འམ་དེའི་བདེ་བའོ། ། ཁུ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་བདེ་བ་གང་ངོ་། ། སྐྱེས་བུ་ཇི་བཞིན་ཤེས་རབ་ལའང་། དེ་ཡི་ཁུ་བའམ་བདེ་བ་ཉིད། ། དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་དགའ་བ་ནི། ། བཞི་ཡི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན། ། བཞིའི་ཞེས་པ་ནི། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཞེས་པ་གཅིག་གི་ཐ་ཚིག་གོ། ། པདྨ་ལ་ཞེས་པ་ནི་མང་པོའི་ཚིག་གང་དེ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། དགའ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན། བཞིའི་ཞེས་མོ་རྟགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ། གང་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་རྣམ་བཞི། ། ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིའོ། ། རྫོགས་པའི་ རིམ་པའི་ཕྱོགས་ལས་ན། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་རྟོགས་པས་སོ། ། དགའ་བ་དང་པོ་དཔའ་བོ་ཉིད་ནི་དཔའ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་མ་ནིང་ངོ་། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྣལ་འབྱོར་མ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་ མེད་མའོ། ། ཤིན་ཏུ་བདེ་དགའ་ཐམས་ཅད་ངེས། ། མཛེས་པའི་དགའ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་དགའ་བའོ། ། ངེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། གང་མཐའ་དག་ནི་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་རྣམས་གང་དུ་དེར་ནུབ་པ་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་དགའ་བ་ཡང་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་བདེ་ དགའ་སྟེ་རྣམ་པར་དགའ་བའོ། ། དེ་ཡང་ཀུན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་བདེ་ཐབས་ལ་ཐམས་ཅད་རིག། དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུའོ། ། གང་བདེ་བ་གང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཐབས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁུ་བའོ། །

The conventional is the conventional truth, the seminal essence (bindu). For the time being, there are two aspects of the person: the seminal essence or its bliss. Whatever bliss is associated with the seminal essence, just as it is for the person, so too for insight (prajñā); its seminal essence or its very bliss. For that very reason, joy (ānanda) is the fourfold division. "Of the four" is a term for the single element of space. "In the lotuses" is a plural expression because of the nature of joy. Since joys are also of the nature of insight, they are indicated by the feminine gender as "of the four." Regarding the phrase "because the coemergent is fourfold," it means that for whatever reason, the coemergent is of four types. From the perspective of the completion stage (niṣpannakrama), this is because one realizes the wheel of yoginīs as the nature of the utterly pure dharmadhātu. The first joy is the hero himself; he is the neuter (napuṃsaka) of the indivisibility of both the hero and the Vajradhara. The supreme joy is the yoginī; the yoginī is Nairātmyā. The "extreme joy of bliss" is the beautiful joy, which is the "extreme joy" (paramānanda). "Certainty" means being certain. Because all things—the five faculties and their objects—subside simultaneously therein, it is both "extreme bliss" and "joy," and thus "extreme bliss-joy," which is the "joy of delight" (viramānanda). That too is the indivisibility of the Vajradhara and Nairātmyā. "That bliss is the method; all is known." Therefore, it is "subsequent." Whatever bliss is the coemergent wisdom (jñāna). The method is the bodhicitta, the seminal essence.

དེ་གཉི་ག་ཉིད་ཐམས་ ཅད་རིག་པས་ཐམས་ཅད་རིག་པའོ། ། དགའ་བ་བདེ་བ་ཅུང་ཟད་དེ། ། ཞེས་པ་ནི། དགའ་བ་དང་པོར་ཉིད་ཅེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཅིར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། བདེ་བ་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཅུང་ཟད། ། ཅེས་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དུ་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དེ་ལས་ལྷག། ཅེས་པ་ནི། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་པ་ནི་གང་དེའི་རྒྱས་བཤད་དོ། ། མཆོག་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། ། དགའ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ལས་ལྷག་ནི་ལྷག་པ་ལྟ་བུར་ལྷག་པ་སྟེ། དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལས་ལྷག་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡང་ན་ལྷག་པ་ནི། ལྷག་པར་མནན་པས་ནི་ལྷག་པ་བདེ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ལྷག་པ་སྟེ་ འདི་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ལྷག་པར་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རྣམ་པར་དགའ་བ་རྣམ་ཆགས་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི། ། ཤིན་ཏུ་བདེ་དགའ་ཐམས་ཅད་ངེས། ། ཞེས་པ་གང་དེའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་དགའ་བ་ནི་རྣམ་པར་དགའ་བའོ། ། རྣམ་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་དགའ་ བ་ཡང་ཡིན་པས་རྣམ་པར་དགའ་བ་སྟེ། དགའ་བ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་ཆགས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆགས་པའི་དགའ་བ་ཡིན་པས་མང་པོའི་ཚིག་གོ། ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་དགའ་བས་ན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་དགའ་བའོ། ། ཡང་ན་རྣམ་པར་ དགའ་བ་ཞེས་པ་ནི།

Both of those are the "all-knowing" because they are the awareness of all. Regarding the phrase "joy is a slight bliss," "joy itself" refers to the first joy, which is the nature of the conventional truth, Vajradhara. To explain in detail what that becomes: "bliss is a slight wisdom." This is the wisdom that is the nature of the conventional truth, the essence of realizing the faculties and objects as the nature of the utterly pure dharmadhātu (expanse of reality). "Supreme joy is superior to that" means that "supreme joy" refers to the Yoginī. "Supreme" (parama) means especially exalted. "Joy" (ānanda) is the coemergent (sahaja). "Superior to that" means superior to that; it is the wisdom whose nature is the ultimate truth, which is superior to the wisdom that is the nature of the conventional truth. Alternatively, "superior" (adhika) means bliss that is pressed down further; that itself is "superior," which is the wisdom that abides as the superior coemergent. "Complete joy is passion" is the detailed explanation of the phrase "all is determined as the bliss of supreme joy." "Complete joy" (virama) is the joy of especially exalted passion. It is "complete joy" because it is both "complete" (vi) and "joy" (rama), as it is the nature of the three joys. "Passion" (rāga) is the joy of especially exalted passion, hence the plural form. Because one delights in the especially exalted, it is the "joy of especially exalted passion." Alternatively, "complete joy" (virama) is...

དགའ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དག་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་གྱིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གཉིས་སོ། ། དེ་ཡང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་བདེ་བའི་རྣམ་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་ ཕྱིར་དང་། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དགའ་བའོ། ། རྣམ་ཆགས་ཡིན་ནི་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བས་ཆགས་བྲལ་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱིས་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་ སུ་མཐར་ཕྱིན་པ་གང་ངོ་། ། དེ་ཡིན་པ་ནི་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་གལ་ཏེ་འདི་ལྟ་བུའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་ཅི་འདྲ་བ་ཅིག་ཅེ་ན། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་ལྷག་མ་ཉིད། ། ལྷག་མ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བའི་རྣམ་པར་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ཉམས་པ་དབང་པོ་ཡུལ་དབྱེར་མེད་པར་བདེ་བའི་ རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་ཞེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། བདེ་བ་སྤངས་ནས་དེ་མ་ཡིན། ། ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཁུ་བ་དང་བདེ་བ་དག་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པས་ ན་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འདྲེས་པར་གྱུར་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། ཐབས་ཀྱི་བདེ་བ་དེ་ཀུན་རིག། ཅེས་པ་གང་དེའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། དང་པོར་རེག་པ་འདོད་པ་དང་། རེག་པར་འདོད་པས་འཇུག་པའི་ ཡེ་ཤེས་དང་པོའོ། །

Joy and supreme joy are the two coemergent [states] by way of the nature of Vajradhara and Nairātmyā. Furthermore, because the consciousness is realized as having the nature of bliss through the identity of the indivisibility of both the sense faculties and their objects, and because the three vajras are indivisible, it is "perfect joy" (viramānanda). As for "passion" (rāga), it is "free from passion" (virāga) because it is devoid of [ordinary] passion; it is the single nature that is completely liberated from the characteristic of passion through desire and the characteristic of passion through the sense faculties and objects, which is the consciousness that has reached its ultimate limit. That which is such is "change" (viparyāsa), and that too is the very nature of passion. If one asks, "What is this coemergent joy like?" it is said: "The remainder is coemergent joy." "Remainder" refers to the cessation of the apprehension of the aspect of bliss, and the complete transformation into the aspect of bliss through the indivisibility of the sense faculties and objects, which is free from the consciousness characterized by passion. "Coemergent joy" is coemergent wisdom (jñāna), as stated in the words: "Having abandoned bliss, it is not that." Because the emitted fluid and bliss are without distinction as the produced and the producer, it is the authentic wisdom that has abandoned the "freedom from passion" which is a mixture of passion and freedom from passion. "That is the method, the all-knowing one"—this is the detailed explanation of that. First, the desire for touch and the engagement through the desire to touch is the first wisdom.

དགའ་བ་བདེ་བ་ཅུང་ཟད་དེ། ། ཞེས་པ་གང་དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། གཉིས་པ་བདེ་བར་འདོད་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི་རེག་པ་དེ་ལ་བདེ་བར་འདོད་པས་སོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དེ་ལས་ལྷག། ཅེས་པ་གང་དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། གསུམ་པ་འདོད་ཆགས་འཇིག་པའི་ ཕྱིར། ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དབྱེར་མེད་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པའི་ཡུལ་དང་དབང་པོའི་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བས་འདོད་ཆགས་འཇིག་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དགའ་བྲལ་དགའ་བ་ཆགས་བྲལ་ཡིན། ། ཞེས་པ་དེ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་བཞི་པ་བསྒོམ་པར་བྱ། ། དེས་ན་ཞེས་པ་ནི་ འདོད་ཆགས་འཇིག་པ་ན་སྟེ་བདེ་བའི་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡལ་བར་འདོར་བའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཉམས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ནའོ། ། བསྒོམ་པར་བྱ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ ཤེས་ཡིན་པས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་ངེས་པར་བྱའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་ལྷག་མ་ཉིད། ། ཅེས་གང་དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། ད་ནི་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྲིད་པར་བརྗོད། ། མཆོག་ ཏུ་དགའ་བ་གང་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

"That which is joy is a slight bliss," this is the detailed explanation of that. "The second is the desire for bliss," this is because one desires that contact to be blissful. "Supreme joy is superior to that," this is the detailed explanation of that. "The third is for the sake of destroying desire," because the sense faculties and objects are inseparable, and by being free from attachment to the objects and faculties—the non-duality of method and wisdom—desire is destroyed. Therefore, "the joy of separation is free from attachment," this is what is taught in detail. "Therefore, the fourth should be meditated upon," "therefore" means: because when desire is destroyed, even the consciousness that has completely transformed into the aspect of bliss is discarded; for that reason, which is the cause of the decline of desire. "Should be meditated upon" means one should enter into meditative equipoise. Since the inseparability of the seminal essence and the coemergent is the wisdom of the Vajra-Holder, one must ascertain the coemergent joy. "Coemergent joy is the remainder," this is the detailed explanation of that. Now, to clarify that the wisdom of the Vajra-Holder is inseparable from Nairātmyā: "Supreme joy is said to be existence," because supreme joy is the conventional truth arising from that, the wisdom of Vajradhara; for it is said, "Supreme joy is the Yoginī."

ད་ནི་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་ལས་དབྱེར་མེད་པ་འདི་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ གྱིས་དགའ་བ་བཞིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དག་ཀྱང་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགའ་བ་བཞི་ཡིན་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་གསུངས། རྣམ་པར་དགའ་ལས་མྱ་ངན་འདས། ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཆགས་ པའི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དབྱེར་མེད་པ་གང་ངོ་། ། དབུ་མ་དགའ་བ་ཙམ་ཉིད་དེ། ། འདིས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྤངས། ། ཞེས་པ་ནི། གང་དེ་བར་མ་བར་མ་ན་དགའ་བ་ཙམ་དེ་འབའ་ཞིག་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་ ལས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྐྱེས་པ་ཀུན་ཐུན་མོང་པ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་གང་བཞི་པ་དེ་ཡང་ངོ་། ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྤངས་པ་སྟེ། གསུམ་པོ་འདི་ཡང་དེ་རུ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་རུ་ཞུགས་པ་ལས་མི་དམིགས་པས་ན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ འདི་རྣམས་ཀྱིས་སྤངས་ནས་ཡོངས་སུ་བཏང་སྟེ། དགའ་བ་གསུམ་པོ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདི་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྲིད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་དེ་སྲིད་པ་རྟག་པའི་ཡེ་ཤེས་ སོ། ། དགའ་བྲལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་དེ་ཡང་དགའ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཆད་པའོ། ། སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་དག་གཉི་ག་དང་གང་བྲལ་བའོ། ། བར་མ་ནི་བར་མ་སྟེ།

Now, this very [wisdom] has become the wisdom of the Vajra-Holder; it is the indivisible nature of both, a wisdom whose essence is method and insight. Because method and insight are also indivisible through the differentiation of the four joys, it is taught that the four joys are themselves indivisible from coemergent wisdom. "From the joy of the distinct, one passes into nirvāṇa; the characteristic of superior passion is the ultimate truth." This refers to the wisdom of selflessness, the indivisibility of existence and nirvāṇa. "The Middle Way is joy alone; by this, the coemergent is abandoned." This means that the mere joy which exists in the middle is the cause of the wisdom of bliss, from which supreme joy and the others arise; these are all common [to the stages]. Its coemergent aspect is that which is the fourth. By these [verses], the three are abandoned; since these three are not perceived there because they have entered into that very essence, they are abandoned and relinquished by these various aspects. The three joys depend upon the coemergent, for all of these are subsumed within it. Alternatively, "supreme joy is existence" refers to the wisdom of permanence, which has the characteristic of perfect passion. "The joy-free is the characteristic of non-attachment," which is the nihilism of being devoid of joy. That which is devoid of both permanence and nihilism—existence and nirvāṇa—is the Middle Way. "The middle is the middle."

དེ་ཡང་དགའ་བ་ཙམ་ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་གོ། ། དེ་ལ་ཡང་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་ པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ངོ་། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གང་དེའོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་སྤངས་ནི། རྟག་པ་དང་ཆད་པ་དང་བྲལ་བའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གང་དེ་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་སྤངས་པ་སྟེ་ཁྱད་པར་དུ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། ། འདིས་ ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉིད་དགའ་བ་བཞིན་དུ་འབྱུང་སྟེ། ཐིག་ལེ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། དགའ་བ་དང་པོ་དཔའ་བོ་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིས་མདོར་བསྟན་པའོ། ། དགའ་བ་བདེ་བ་ཅུང་ཟད་དེ། ། ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིས་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། ། དང་པོ་རེག་པར་འདོད་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྲིད་པར་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིས་འཇུག་བསྡུ་བ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ ཤེས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་པའི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་དགའ་བ་གསུམ་ནི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེས་ན་མཚན་མའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ པར་དེ་གསུངས་པ། གཞན་གྱིས་བརྗོད་མིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། ། གང་དུ་ཡང་ནི་མི་རྙེད་དེ། ། བླ་མའི་དུས་ཉེར་བསྟེན་པ་ཡིས། ། བདག་གིས་བསོད་ནམས་ལས་ཤེས་བྱ། །

Furthermore, mere joy is exclusively wisdom. In that regard, it arises as the very practice of signs. The coemergent (sahaja) is that which is the wisdom of the perfectly awakened Buddha (samyaksambuddha). As for "abandoned by these": it is abandoned by these three, which are the coemergent free from permanence and nihilism. How so? It is abandoned, meaning it is specifically and completely relinquished. By this, the coemergent itself arises as joy; because it is the nature of the four drops, the coemergent wisdom is the very purity of the sixteen emptinesses. "The first joy is the hero," and so forth, is the brief presentation. "Joy is a slight bliss," and so forth, is the detailed explanation. "First, the desire to touch," and so forth, is the very extensive explanation. "Supreme joy is said to be existence," and so forth, is the conclusion; it is the coemergent wisdom that is the nature of the sixteen emptinesses. Therefore, because the three joys taught, such as joy and so forth, depend upon the coemergent, they are of an inseparable nature from the coemergent. Thus, it is not an object of signs, it is of a nature devoid of subject and object, and it is not the domain of ordinary consciousness. Regarding this, it is said: "The coemergent is not described by another; It is not found anywhere at all. Through relying on the timing of the Guru, It should be known through one's own merit."

ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གཞན་སུ་ཡིས་ཀྱང་སྨྲ་བར་མི་ནུས་ཏེ་ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་དུ་ཡང་དངོས་ པོ་མི་རྙེད་དེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་གིས་ཤེས་བྱ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བསོད་ནམས་ལས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལས་སོ། ། རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བླ་མའི་དུས་ཚིགས་བསྟེན་པ་ལས་འགྱུར་ཏེ། བླ་མ་བརྒྱུད་པ་བསྟེན་ པ་ལས་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནས་དེས་བསྟན་པ་ལ་ཡང་བླ་མའི་བཀའ་དྲིན་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསྟན་པའོ། ། ཡང་ན་རང་གིས་ཤེས་བྱ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། རང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རང་རིག་པ་ཡང་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡང་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཉིད་དོ། ། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བསོད་ནམས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལས་བླ་མའི་ དུས་ཉེ་བར་བསྟེན་པས། བླ་མའི་རིམ་པ་གོམས་པ་ཉིད་དེས་ན་རིམ་པ་ལྔའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་བྲལ་ན་ཡང་དག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བས། དང་པོར་གནང་བ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ནས་ཡང་གནས་པ་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་པའོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ ན། ། འདི་ལྟ་བུའི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའོ། ། རིམ་པ་ནི་རིམ་པ་འདིས་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །

No one else is able to describe the coemergent, for it transcends the domain of speech. Nowhere can it be found as a functional entity, for it utterly transcends the objects of subject and object. What I know is realized by oneself. How so? From merit, that is, from the equipment of merit. For that very reason, it arises from relying on the timing of the guru; it is through relying on the lineage of gurus. Then, regarding what is taught by that, one will come to understand it through the kindness of the guru. For that reason, the equipment of wisdom is taught from the equipment of merit. Alternatively, what one knows by oneself is one's own experience. That characteristic of one's own experience is the coemergent. Because it is contradictory for the self to act upon itself, self-awareness is also empty. That coemergent is not even the domain of consciousness. Thus, it utterly transcends body, speech, and mind. If one asks, "How then?" it is through merit, the equipment of merit, and by closely attending to the guru. Through the very cultivation of the stages of the guru, even if one is devoid of the manifest awakening of the five stages, the authentic suchness will not arise; therefore, the initial permission is also free from the eight worldly dharmas. Then, as for abiding, it is the reversal of that. If one asks, "How so?" it is the arising of the wisdom in which the conventional and the ultimate are inseparable. The stages are to be generated by this very sequence.

དེ་ནས་མན་ངག་ནི། གང་དེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། འདི་ཐམས་ཅད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཐབས་དག་(ཁྱད་,ཁྱོད་)ལ་གཏད་ པ་ཡིན་ནོ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དད་པའི་སྟོབས་དང་། ། དྲན་པའི་སྟོབས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་རྣམས་མི་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བླངས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ གནང་བ་དང་གནས་པ་དང་། རིམ་པ་དང་། གདམས་ངག་དང་། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་། རིམ་པ་ལྔ་རྣམས་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ལས་མཆོག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་གི་རྒྱུ་གཞན་བསྟན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་སོ་སོའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ། དམན་དང་འབྲིང་དང་མཆོག་རྣམས་དང་། ། གཞན་དང་གང་རྣམས་དེ་རྣམས་ཀྱང་། ། རོ་མཉམ་དེ་ཉིད་བསྒོམས་པ་ཡིས། ། འདི་ཀུན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བལྟ། ། དམན་པ་གནས་ནི་ཕྲ་བའི་དོན། ། མཆོག་ནི་དངོས་པོར་ བརྗོད་པར་བྱ། ། དབུ་མ་གཉིས་ཀྱིས་སྤངས་པ་ཉིད། ། གཞན་རྣམས་ཞེས་བྱ་དབང་པོ་དྲུག། གང་རྣམས་དེ་རྣམས་བརྟན་གཡོ་བས། ། འདི་ཀུན་ཞེས་བྱ་ང་ཉིད་མེད། ། དམན་པ་ལ་སོགས་པ་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། དམན་པ་གནས་ནི་ཕྲ་བའི་དོན། ། ཞེས་པ་ནི་ཤེས་ རབ་བོ། ། དངོས་པོར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་སོ། །

Then, as for the pith instructions: that very wisdom which is to be generated is this itself. All of these methods for the accomplishment of Mahāmudrā have been entrusted to you. You, too, must not abandon the power of faith, the power of mindfulness, the power of diligence, the power of insight, and the power of wisdom until you reach the seat of awakening (bodhimaṇḍa), for the sake of generating the welfare of beings; this is the formal undertaking. Thus, the five stages—permission, abiding, the sequence, the instructions, and the formal undertaking—are supremely taught through the grace of the treatise. There is no other cause for supreme, authentic wisdom than the grace of the treatise itself. The coemergent nature alone arises through its own specific arrangement. "Inferior, middling, and superior, Others, and whatever else there may be— By meditating on the single taste of suchness, View all these as equality." "Inferior" refers to the subtle meaning of the abiding; "superior" is said to be the entity. "The Middle Way" is the abandonment of both; "others" refers to the six sense faculties. "Whatever else" refers to the stable and the moving. "All these" refers to the absence of a self. This is the detailed explanation of the brief presentation of the inferior and so forth. "Inferior" refers to the subtle meaning of the abiding, which is insight (prajñā). "Said to be the entity" refers to the method (upāya).

དབུ་མ་གཉིས་ཀྱིས་སྤངས་པ་ཉིད་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དབང་པོ་དྲུག་ཅེས་པ་ནི་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གང་རྣམས་དེ་རྣམས་བརྟན་དང་གཡོ་ནི་བསྡུ་བ་དང་སྤྲོ་བའི་ བདག་ཉིད་དེ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། ང་ཉིད་མེད་ནི་ང་མེད་པ་ཉིད་ང་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། མཐའ་དག་བསྡུ་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡང་ན། དམན་པ་གནས་ནི་ཕྲ་བའི་དོན། ། ཞེས་པ་ནི་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། མཆོག་ནི་དངོས་ པོར་བརྗོད་པར་བྱ་ནི་མཆོག་དགའ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དབུ་མ་གཉིས་ཀྱིས་སྤངས་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་རྣམ་པར་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཞན་རྣམས་ཞེས་བྱ་དབང་པོ་དྲུག། ཅེས་པ་ནི་གཞན་འདི་རྣམས་ཡིན་ཏེ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མེད་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དྲུག་པོ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དེ་ཉིད་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གང་རྣམས་དེ་རྣམས་བརྟན་དང་གཡོ། ། འདི་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ང་ཉིད་མེད་ནི་ཡི་གེ་ཧཾ་གི་ཚུལ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རང་ བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་དེ་ལ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། མཉམ་ཉིད་མཚུངས་པར་འདོད་པ་ཡིན། ། དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམས་མཚུངས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རོ་མཉམ་དེ་ཉིད་བསྒོམས་པས་ནི། ། མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་མཚུངས་པར་བརྗོད། ། ཅེས་དབྱེར་མེད་ པར་བཤད་དོ། ། དེ་ཡི་འཁོར་ལོ་རོ་ཞེས་བརྗོད།

The state of being free from the two extremes is the primordial wisdom (jñāna) of the nature of the three vajras, in which method and insight are inseparable. The "six faculties" refers to the primordial wisdom of the sixth, the Vajradhara. Those which are the stable and the moving are the nature of gathering and radiating. "All this" means that everything is of the nature of primordial wisdom. "I myself do not exist" means that the very absence of "I" is "I myself do not exist"; it is the primordial wisdom that is the nature of the total gathering. Alternatively: "The inferior state is the subtle meaning" refers to the primordial wisdom of joy (ānanda). "The supreme is to be expressed as the entity" refers to the primordial wisdom of supreme joy (paramānanda). "The state of being free from the two extremes" refers to the primordial wisdom of special joy (viramānanda). "The others are the six faculties" means that these others are as follows: through them, everything is the coemergent primordial wisdom (sahaja-jñāna) of inseparability. The nature of the five primordial wisdoms of the sixfold Vajradhara is itself the nature of radiating and gathering. "Those which are the stable and the moving" and "all this" refers to the primordial wisdom of all [the joys] beginning with joy. "I myself do not exist" means that even the manner of the syllable HAṂ does not exist, and even the conceptualization of the nature of Vajradhara does not exist therein. "Equality is asserted as being equal" means that all [the joys] beginning with joy are to be made equal. If one asks how, it is said: "By meditating on that very single taste, it is called 'equal' and described as 'equal'"; thus it is explained as being inseparable. "Its wheel is called 'taste'."

། དེའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རོའོ། ། རོ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པ་ཉིད་འགྱུར་བའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་དོན་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གསུངས་པ། ང་ལས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱུང་། ། ང་ལས་གནས་གསུམ་པོ་ ཡང་བྱུང་། ། ང་ཡིས་འདི་ཀུན་ཁྱབ་པ་སྟེ། ། འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་གཞན་མ་མཐོང་། ། གཞན་གྱི་རང་བཞིན་ནི་ཐ་དད་དུ་བྱས་པ་ཅི་ཡང་སྣང་བ་མེད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ང་ལས་བྱུང་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་མེད་དོ། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཏེ་གང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་མེད་དོ། ། ང་ཡིས་འདི་ཀུན་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཁྱབ་པའོ། ། དེ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ལས་གཞན་གྱི་རང་བཞིན་འགྲོ་བ་ཅི་ཡང་མ་མཐོང་ངོ་། ། འགྲོ་བ་ཀུན་ཡེ་ཤེས་གཅིག་ གི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟོག་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། རྟོགས་བྱ་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་མེད། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཀྱིས་གཟིགས། ། གང་ལ་རྟོགས་བྱ་རྟོགས་བྱེད་པ། ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། གཞན་ཡང་སེམས་ ཀྱིས་སེམས་མི་མཐོང་ངོ་། ། ཡང་ན། སེམས་གཉིས་རྟོག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པས་ཤེས་ནས། ། ཤིན་ཏུ་མཉམ་གཞག་གང་གོམས་པ། ། བསོད་ནམས་ཆུང་བའི་མི་ཡིས་ཀྱང་། ། དེ་ནི་འགྲུབ་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། ཡི་གེ་ཨེ་དང་ཡི་གེ་ཝཾ་གྱི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ངེས་པའོ། །

It is the flavor of that experience. It becomes the equality of a single taste. If one asks how so, it shall be explained. This is to be expressed through its meaning. The meaning of that very point is stated: "From me all beings have arisen; from me the three worlds have also arisen. I pervade all this; I see no other nature of beings." There is no appearance whatsoever of a distinct nature other than this. Because all beings have arisen from me, the sense faculties and objects do not exist, as they have transcended consciousness. The "three worlds" are body, speech, and mind; there is nothing other than consciousness. "I pervade all this" means that I, the nature of the five wisdoms and the three bodies, pervade all through consciousness. Therefore, one sees no nature of beings whatsoever other than the nature of cognition. Since all beings are of the nature of a single wisdom, even the conceptualization of consciousness does not exist. As it is said: "The object of realization and the mode of realization do not exist; thus the Tathāgata perceives. Where there is an object of realization and a realizer, there is no awakening." Furthermore: "The mind does not see the mind; nor do two minds exist as conceptualizations." When the yogi knows this and becomes thoroughly habituated to meditative equipoise, even a person of little merit will undoubtedly achieve accomplishment. This is the certainty of the wisdom that takes the nature of the syllables E and Vaṃ as its mental engagement.

རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་ཟུང་འཇུག་ལ་གནས་ནས་གོམས་པས་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། ། མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པར་ལྷག་པར་གནས་པའོ། ། དེ་ནི་འགྲུབ་པར་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། ། བསོད་ནམས་ཆུང་བས་ཀྱང་ནི་ཞེས་པ་ནི་བསོད་ནམས་བསགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རེ་ཞིག་འགྲུབ་པ་ཉིད་དོ། ། བསོད་ནམས་ཆུང་བས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་དོན་ཏོ། ། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསུངས་པ། བཟའ་དང་བཏུང་དང་འཁྲུད་པ་དང་། ། ཉལ་དང་ལོག་དང་སེམས་པ་ན། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་འདོད་པ། ། དེ་ནས་མངོན་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། ། བཟའ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ལ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མངོན་དུ་སེམས་ན་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་ ཆེན་པོ་མངོན་པར་འདོད་པ་པོ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་འགྲོ་ཞིང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། ། བཟའ་བས་ལུས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལྡོག་པའོ། ། བཏུང་བས་ནི་ངག་གི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལྡོག་པའོ། ། ཁྲུས་ནི་སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལྡོག་པའོ། ། ཉལ་དང་ལོག་པ་ནི་སྤྲོ་བ་ དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་བསམས་ན་ཡེ་ཤེས་གཅིག་གི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་ཡངས་ཤིང་རྒྱས་པ་དེའི་དངོས་པོ་མངོན་དུ་ལྷན་ཅིག་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་མངོན་སུམ་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ བ་ཡིན་ནོ། །

The yogi, by abiding in and familiarizing themselves with the state of union, will manifest it. "Meditative equipoise" refers to abiding intensely in the indivisible state. Regarding "it will be accomplished," there is no doubt that the accomplishment of Mahāmudrā will be achieved. As for the phrase "even by those with little merit," this means that even those whose nature is to have accumulated little merit will achieve accomplishment for a time. The meaning is that even those with little merit will attain the siddhi through the greatness of wisdom. In order to demonstrate the coemergent nature that engages in uninterrupted activity, it is said: "While eating, drinking, and washing, While sleeping, reclining, and thinking, For one who desires Mahāmudrā, It will then become manifest." If one contemplates the coemergent even during activities such as eating and drinking, for that reason, the one who desires Mahāmudrā will proceed toward the coemergent and attain the nature of the coemergent. Eating reverses attachment to the body; drinking reverses attachment to speech; and washing reverses attachment to the mind. Sleeping and reclining, through the nature of emanation and withdrawal, involve contemplating the nature of Vajradhara as inseparable from Nairātmyā; thus, one becomes the nature of a single wisdom. Therefore, because that vast and expansive manifestation is seen directly as a reality, it is attained through direct perception.

ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་འདོད་པས་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་གང་ཞིག་མངོན་པར་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། འདོད་པ་ནི་བརྟག་པ་གང་གིའོ། ། དེ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་འདོད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་དེ་བསྟན་ཅིང་བརྗོད་པས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་ པར་འདོད་པ་ནི་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་བདག་མེད་མ་དང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པས་བསྐྱེད་པའི་དོན་ཏོ། ། མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དེས་ན། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་སྒོམ་པ་པོ་དང་བསྒོམ་པ་གསུམ་ཀ་མི་དམིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱིས་མི་བསྒོམ་པར། ། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཐམས་ཅད་ཆོས་ནི་ཡོངས་ཤེས་ན། ། བསྒོམ་པ་ཉིད་ནི་བསྒོམ་པ་མིན། ། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཁམས་གསུམ་དུ་གྱུར་པ་འཁོར་བར་སྤྱོད་པའི་འགྲོ་བ་རིས་དྲུག་ཏུ་སོན་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ ཅད་དང་། ལྗོན་ཤིང་ལ་སོགས་པ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན་ཡིད་ཀྱིས་སོ། ། སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་འགྲོ་བ་ཀུན་ཡིན་པའི་རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། བསྒོམ་པ་ཉིད་ནི་བསྒོམ་ པ་མིན་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བཤད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་གང་དེ་ནི་བསྒོམ་པའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་ཀུན་ནས་ཀུན་དུ་གང་གི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པར་མི་བྱའོ། ། སྙོམས་པར་འཇུག་པར་མི་བྱའོ། །

For one who aspires to Mahāmudrā, Mahāmudrā is that which is to be pervaded and the very pervader of all. "Aspires" refers to the investigation of which. This is taught and expressed by that Vajradhara who aspires to Mahāmudrā. The aspiration for Mahāmudrā means that the yogi generates the nature of Nairātmyā and Vajradhara, which are the essence of emanation and reabsorption. Because they are characterized by a single equality, in order to show that the three—the object of meditation, the meditator, and the act of meditation—are all non-apprehendable, it is said: "Since one does not meditate with the mind, One should meditate on all beings. When all phenomena are fully known, Meditation itself is not meditation." "All beings" refers to all worldly beings who have entered the six classes of existence and wander in saṃsāra within the three realms, as well as the entire vessel-world, such as trees and so forth; these are to be meditated upon, that is, one should enter into meditative equipoise with them. By what means? By the mind. For what reason? Because all beings are mind-only. Therefore, it is called "meditation." "Meditation itself is not meditation" is explained as "entering into meditative equipoise." How so? Because when all phenomena are fully known, that is meditation. Since wisdom is coextensive with all phenomena, for that reason one should not meditate; one should not enter into meditative equipoise.

དེ་སྐད་དུ་ ཡང་སློབ་དཔོན་ལ་བའི་ན་བཟའ་ཅན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས། ། གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་གཟུང་བར་བྱ། ། ཐོག་མ་མེད་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་། ། དེ་ཡི་རྣམ་པ་ཅན་ཞེས་པ། ། ཕན་ཚུན་དུ་ནི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན། ། ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་ལ་གཟུགས་བརྙན་ཤར་ལ་མིག་གི་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་མེ་ ལོང་ཤར་ཏེ་དུས་གཅིག་པ་ཉིད་དུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྟག་ཏུ་ཤར་ཏེ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་བསྒོམ་པ་ཉིད་ནི་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། ། འགྲོ་བའི་སྒྲས་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ སྒྲས་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། ཡིད་ཀྱི་སྒྲས་སེམས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྟག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། མདོར་བསྟན་པའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ། ། བརྟན་དང་གཡོ་བའི་དངོས་པོ་གང་། ། རྩྭ་ལྕུག་འཁྲི་ཤིང་ལ་སོགས་པ། ། བདག་གི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ལས། ། དམ་པ་དེ་ ཉིད་ངེས་བསྒོམ་བྱ། ། འདིར་བརྟན་པ་ནི་མི་རྒྱུ་བ་རྣམས་སོ། ། གཡོ་བ་ནི་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་ཆགས་སོ། ། དེ་ལྟར་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ་རྩྭ་ནི་ཕྲ་བ་རྣམས་སོ། ། ལྕུག་མ་ནི་བསྡུས་པའི་ཚུལ་ཟོར་བུའི་རྣམ་པའོ། ། འཁྲི་ཤིང་ནི་ཡན་ལག་གྱེས་པའི་ཚུལ་ཡིན་པས་རྩྭ་ལྕུག་འཁྲི་ཤིང་ངོ་། ། བརྟན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་འགྲིབ་པ་འཕེལ་བའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པ་གསུམ་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །

Thus, the venerable master Gōpāla said: "One should grasp [reality] as being like a reflection. Arising from the beginningless mind, it is said to have that very aspect, like a reflection [appearing] to one another. Just as a reflection appears in a mirror and the eye-socket also appears in the mirror simultaneously, so too the inseparability of the apprehended and the apprehender always arises. This is the wisdom characterized by the equality and oneness of the faculties, objects, and consciousnesses; to meditate upon this is true meditation. The word 'beings' refers to the faculties. The word 'all' refers to the objects. The word 'mind' refers to the consciousness. Thus, the inseparability of the three vajras is always wisdom." To explain the meaning of that brief summary in detail: "Whatever entities there are, stable or moving, such as grass, shrubs, and creepers, one should definitively meditate upon that supreme reality as the very nature of one's own being." Here, "stable" refers to non-moving things. "Moving" refers to living beings. Thus, it is the meaning of the entities of all that is stable and moving. To clarify that, "grass" refers to fine things. "Shrubs" refers to the form of a gathered bundle. "Creepers" refers to the manner of branching limbs; thus, they are "grass, shrubs, and creepers." Stable entities also exist in three aspects, characterized by decrease and increase. These three aspects are what are being indicated.

སོགས་པའི་སྒྲས་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་བ་རྣམས་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ་དམ་པའི་དེ་ཉིད་ནི་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ། བདག་གི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ལས། ། བདག་གི་དངོས་པོ་ནི་བདག་གི་དངོས་པོ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བརྟན་པའི་དངོས་ པོ་རྣམས་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀུན་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་ཅི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་དག་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་གསུངས་པ། དེ་རྣམས་དམ་པ་གཅིག་ཡོད་མིན། ། ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་རྣམས་ ནི་བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པ་གཅིག་ཡོད་མིན་ནོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། རང་རིག་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད། ། རང་རིག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་གྱི། བརྟན་པ་རྣམས་ནི་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡོད་ན་དེ་རྣམས་ནི་བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་དང་གཡོ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། གང་གཅིག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། དེ་དམ་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དམ་པ་དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཡིན་ཞེ་ན་དེ་གསུངས་པ། ཡོད་མིན་ཏེ། རང་རིག་པ་ཡོད་པ་ལས་ལྡོག་པའོ། ། བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྡོག་པ་མེད་པ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་པས་གཉི་ག་ཡང་ལྡོག་པའི་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཆོག་དེ་ཉིད་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཡང་ དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གང་ལས་རང་རིག་པ་གཉི་ག་ལས་ལྡོག་པ་ཡིན་པ་གསུངས་པ། རང་རིག་ལས་ནི་དངོས་གྲུབ་ཡིན། ། རང་རིག་ཕྱིར་ནི་བསྒོམ་པ་ཉིད། ། རང་གི་རིག་པའི་རང་བཞིན་ལས། །

The word "etcetera" is used to indicate the moving beings and so forth. Furthermore, that which is to be meditated upon is the supreme reality, the nature of the sublime wisdom. How so? It is for the sake of the meaning of "because." From the nature of the entity of the self: the entity of the self is the self-entity. Just as the self is primordially unborn, so too are stable entities primordially unborn. This is the nature of authentic wisdom, which is the realization of non-duality. If one asks, "Are the stable and the moving then indivisible?" it is said: "There is no single supreme among them." This means that there is no single supreme among those stable entities. Why is that? "Self-awareness is great bliss itself." It is the wisdom whose nature is self-awareness, for stable entities are insentient. If it exists, it belongs to both the stable and the moving. That which is one is non-dual. That is the supreme, which is its nature. If one asks what that supreme is like, it is said: "It is not existent," meaning it is the reversal of the existence of self-awareness. Because it is contradictory for the self to act upon itself, its non-reversal is also non-existent; thus, that very supreme non-duality, the nature of the reversal of both, is the wisdom of bliss, which is authentic wisdom. From what is self-awareness the reversal of both? It is said: "Accomplishment is from self-awareness; meditation is for the sake of self-awareness." From the nature of one's own awareness.

རྟོག་པ་ལས་ནི་ལས་སྐྱེས་ཏེ། ། ཞེས་པ་ལ། གང་རང་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་ན། རང་རིག་ལས་ནི་དངོས་གྲུབ་ཡིན། ། རང་རིག་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཏེ། རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའོ། ། བསྒོམ་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རང་རིག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ལས་གང་ དེའི་ལས་ཀྱང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ལ་དེ་ཡང་རང་རིག་པའི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་བ་ཡིན་ནོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། གང་། རྟོག་པ་ལས་ནི་ལས་སྐྱེས་ཏེ། ། ཞེས་པའོ། ། རྟོག་པ་ཞེས་པ་ནི་འཁྲུལ་བ་སྟེ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་པ་ སྟེ། ། མ་རིག་པ་ཡང་གཏི་མུག་གོ། ། གཏི་མུག་ཀྱང་འཁྲུལ་པའོ། ། དེ་ལ་ཡང་དེར་ཞེན་པ་འཁྲུལ་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཐག་པ་བསྒྲིལ་བ་ལ་སྦྲུལ་དུ་ཤེས་པ་དེའི་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ས་བོན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར། འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་རྟོག་པ་སྐྱེ། ། དེ་ནས་ཡང་ལས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ་འདི་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རང་གིས་འཕྲོག་པོ་རང་ཉིད་བྱེད། རང་ཉིད་རྒྱལ་པོ་རང་གཙོ་བོའོ། ། རང་གིས་འཕྲོག་ནི་རང་རིག་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རང་ཉིད་བྱེད་པོ་ནི་རང་ཉིད་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རང་ཉིད་རྒྱལ་པོ་ནི་རང་ཉིད་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ ནོ། ། རང་ཉིད་གཙོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་གྱི་ནོར་བུ་དང་འདྲ་བར་རབ་ཏུ་གསལ་བ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །

Regarding the statement, "From conceptualization, action is born," since the accomplishment of Mahāmudrā is attained from the cause of self-awareness, it is said: "Accomplishment is from self-awareness; meditation is upon self-awareness." Why is this so? It is because that is the wisdom of self-awareness. "Meditation" refers to meditative equipoise. Because the nature of both is inseparable, whatever action is of the nature of self-awareness, that action is also the very essence of the experience of pleasure and suffering, and that too is the manifestation of self-awareness. If one asks from what it arises, it is as stated: "From conceptualization, action is born." "Conceptualization" means delusion; it is born from that. Through the condition of ignorance, everything is conditioned; ignorance is also delusion, and delusion is also error. Furthermore, clinging to that as being "that" is error. Thus, the very error of perceiving a coiled rope as a snake is the seed. Therefore: "By the power of delusion, conceptualization arises; from that, actions such as pleasure and suffering occur." To demonstrate this very point, it is said: "One is one's own thief, one is one's own maker; one is one's own king, one is one's own lord." "One is one's own thief" refers to the nature of the withdrawal of self-awareness. "One is one's own maker" refers to the nature of the emanation of oneself. "One is one's own king" refers to the nature of one's own utter clarity. "One is one's own lord" means possessing mastery over all; like a wish-fulfilling jewel of manifold forms, it is the nature of utter clarity, emanation, and withdrawal.

འཕྲོག་ཅིང་གི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། བྱེད་པོའི་ཚུལ་གྱིས་མིག་ལ་སོགས་པའི་ དབང་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྒྱལ་པོའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཙོ་བོའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པ་དང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་རང་ཉིད་བྱེད་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་ཕྲག་དོག་དང་། ། དེ་བཞིན་གཏི་མུག་ ང་རྒྱལ་ཉིད། ། དེ་ཀུན་དེའི་གནས་ཉམས་དགའ་བར། ། བཅུ་དྲུག་ཆར་ཡང་མི་ཕོད་དོ། ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེའི་གནས་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པའོ། ། ཅིས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཤེ་ན། ཉམས་དགའ་བ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉམས་དགའ་ བར་གྱུར་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་སྟེ་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་མ་ནིང་དུ་བསྟན་ཏོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་བཅུ་དྲུག་ཆར་ཡང་མི་ཕོད་ན། བཅོ་ལྔའི་ཆའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཟླ་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི། བཅུ་དྲུག་པའི་ཆ་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དེ་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ། ། དེ་མི་ཕོད་པ་ནི་མཆོད་པ་མི་བྱེད་པའོ། ། རང་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཀུན་ཉིད་དོ། ། བཅུ་དྲུག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཆ་ནི། ཀ་བདེ་བ་དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཆ་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་མི་ཕོད་པ་ནི་མི་མཆོད་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་སྣང་བ་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བླ་མའི་དུས་ཚིགས་བསྟེན་པས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་དེ་གསུངས་པ། ཆོས་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་ཡེ་ཤེས་ནི། །

It is the nature of objects such as form in the manner of being appropriated; it is the nature of the sense faculties such as the eye in the manner of being the agent; it is the nature of consciousness in the manner of being the king; and it is authentic primordial wisdom (jñāna) in the manner of being the sovereign, the indivisibility of cognition, the faculties, and the objects. For that very reason, because primordial wisdom itself is the agent: "Desire, hatred, envy, And likewise delusion and pride— All of these do not equal even a sixteenth part Of that delightful state." All those [afflictions] such as desire and hatred are [contained therein]. "Its state" refers to the realization of authentic primordial wisdom. If one asks how it is superior: it is "delightful." Desire and the others are [merely] delightful; they arise as the nature of the five primordial wisdoms, and thus primordial wisdom itself is shown to be the "neuter" (napuṃsaka). If they do not equal even a sixteenth part of all [of it], then while the moon consists of fifteen parts, that sixteenth part is non-existent because it is devoid of any activity. "Not equaling" means not being an offering. It is the nature of all self-cognition. "Sixteen" refers to the purity of the sixteen emptinesses. "Part" (kalā) is so called because it takes and holds that bliss; thus, the "part" is Nairātmyā. "Not equaling" means not being an offering, because everything has become without appearance. By relying on the seasonal [instructions] of the Guru, it is taught that this is the coemergent cognition: "The primordial wisdom born from the source of phenomena (dharmodaya)."

མཁའ་མཉམ་ལྷན་ཅིག་ཐབས་དང་བཅས། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་ལས། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་དེ་ལས་སྐྱེས། ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་གང་ལ་ཡོད་ པ་དེ་ནི་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལས་བྱུང་ནི་སྐྱེས་པ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་གང་ལ་ཡོད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ཆོས་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་སོ། ། ཅིས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཤེ་ན་མཁའ་མཉམ་སྟེ། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ། ། སླར་ཡང་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཐབས་དང་བཅས་པའོ། ། ཐབས་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ཐབས་ དང་བཅས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ལྷན་ཅིག་ནི་ལྡན་པའོ། ། དེ་ལས་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་གསུམ་པོ་སྐྱེས་པའོ། ། འདི་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཏེ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དེའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡང་ན་ཆོས་འབྱུང་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། ལས་སྐྱེས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། ཆོས་འབྱུང་ ཡང་ཡིན་ལ་ལས་སྐྱེས་ཀྱང་ཡིན་པས་ཆོས་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་མཁའ་མཉམ་སྟེ། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་རོ་མཉམ་པའོ། ། ལྷན་ཅིག་ཐབས་དང་བཅས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ལ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། གསུམ་ཡང་ཡིན་ལ་ འཇིག་རྟེན་ཡང་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་མོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་མོ། ། གསུམ་གྱི་སྒྲ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྒྲ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། དེ་(བ་སྐྱེད་,བསྐྱེད་)པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་གནས་སོ། ། འདིས་ནི་སྐུ་ གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡིན་ནོ། །

Equal to space, together with method, and from the nature of method and insight, the three worlds are born from that. That in which the source of phenomena exists is the dharmodaya (source of phenomena). That which is born from that is "born"; the wisdom in which that exists is the wisdom born from the dharmodaya. If one asks what makes it superior, it is "equal to space," meaning like the sky. Furthermore, what is it? It is "together with method." Being accompanied by method, "together with method" refers to Vajradhara and Nairātmyā. "Together" means being endowed with that. From that, for that reason, the three realms of beings are born. Why is this so? Because that wisdom is the very nature of method and insight. Alternatively, the dharmodaya is Nairātmyā, and "born from action" is Vajradhara. Being both the dharmodaya and born from action, it is "born from the dharmodaya." Such wisdom is equal to space, having a single taste like the sky. "Together with method" means the inseparability of Vajradhara and Nairātmyā. "Born from that" refers to that [wisdom]. Being both three and worlds, they are the "three worlds." Their essence is the three worlds. The word "three" refers to body, speech, and mind. The word "worlds" refers to the five aggregates; by way of the produced and the producer, they abide as the very identity of that [wisdom]. By this, that wisdom is the very identity of the three bodies and the five wisdoms.

ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་ལས། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒྲས་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའོ། ། སྭའི་སྒྲ་ནི་ཐུགས་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་ཏེ་འདིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་གཉིས་ སོ། ། དེ་དང་དབྱེར་མེད་པར་འདི་གསུམ་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ལྔ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ནི་བཞིའི་བདག་ཉིད་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི། ཁུ་བའི་རྣམ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། དེ་ཡི་ བདེ་བ་འདོད་མར་བརྗོད། ། གཅིག་དང་དུ་མ་བྲལ་བ་སྟེ། ། སྐད་ཅིག་གཅིག་ལས་གཞན་དགའ་བ་ཀུན་དུ་བྱ་བ་ཀུན་ནས་བྱ་བ་གསལ་བྱེད་པས་ན། རྣམ་པ་ཁུ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་ཁུ་བའི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ ནོ། ། དེའི་བདེ་བ་ནི་དེ་ལ་ཡོད་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་དེའོ། ། འདོད་མར་ནི་བདག་མེད་མ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། བརྗོད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་འདི་ནི་ཁུ་བའི་རྣམ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། གཅིག་དང་དུ་མའི་སྦྱོར་བྲལ་ནི། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདི་ལ་སྦྱོར་བ་ཡིན་པས་ སྦྱོར་བྲལ་ལོ། ། གཅིག་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་པས་གཅིག་དང་དུ་མ་སྟེ། གཅིག་དང་དུ་མའི་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བས་གཅིག་དང་དུ་མའི་སྦྱོར་བྲལ་ལོ། ། འདིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་དབྱེར་མེད་པ་ཐ་མི་དད་པ་གཅིག་པའི་ཚུལ་ལོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ ཞེ་ན།

From the nature of method and insight: the terms "method" and "insight" refer to the vowels and consonants. The term "sva" refers to the mind, the avadhūti. Because these are the entities and because they are its nature, this is non-duality itself. These three are inseparable from that; they are the five that are not distinct from it. This is the fourth, the coemergent nature of wisdom, which is the identity of the four. To clarify that the very nature of method and insight is coemergent: "The Blessed One is the form of the seminal fluid; His bliss is said to be the Desire Lady. Free from one and many, In a single instant, all other joys, All activities, and all illuminations are performed." Thus, the form of the seminal fluid is the Blessed One, born from the dharmodaya, the identity of the conventional truth, the Vajradhara. His bliss is the wisdom that resides therein. The "Desire Lady" is Nairātmyā, the identity of the ultimate truth. "Is said" refers to wisdom; this is the Blessed One in the form of the seminal fluid. "Free from the union of one and many" means that because it is joined to this in the manner of various aspects, it is "free from union." Since it is one and not many, it is "one and many." Being free from the union of one and many, it is "free from the union of one and many." By this, the identity of non-duality and duality and so forth—the emanation and withdrawal, the inseparable, the undifferentiated, the single mode—is shown. If one asks how this is so:

སྐད་ཅིག་ལས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པས་སོ། ། གཅིག་ནི་དབྱེར་མེད་པའོ། ། མཆོག་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། ། དགའ་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་གཅིག་གི་མཚན་ཉིད་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། ། བདག་ ཉིད་ཤེས་བྱ་བསོད་ནམས་ལས། ། ཞེས་པ་གང་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་རང་གི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་ན་རིག་པའོ། ། ཡང་དག་ནི་ཡང་དག་པར་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་བདག་ མེད་མ་དང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་གི་རིག་པའོ། ། ངག་གི་ལམ་འདས་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་འདི་ལྟར་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པའོ། ། འདི་ནི་བྱིན་བརླབ་རིམ་པའི་ཕྱིར་ནི་རིམ་པར་རྙེད་པས་ན་རིམ་པའོ། ། འདི་ཞེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བྱིན་ནི་ལྷག་པར་དམིགས་པའོ། ། བརླབ་ནི་གནས་པའོ། ། བརྟན་ཞིང་མི་གཡོ་བ་ཉིད་གང་རིམ་པར་རྙེད་པ་དེ་ནི་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་སྟེ། གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཁྱབ་པའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་ལས་ཀྱང་མི་རྙེད་དེ། གང་འདི་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་དུ་སྣང་བར་བརྗོད་པ་ རང་རིག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་ཅི་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ནིའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་དེ་རང་བཞིན། ། ཐམས་ཅད་ཤེས་པས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། དེའི་ཡེ་ཤེས་ནི། བག་ལ་ཉལ་གྱི་བག་ཆགས་ ཀྱི་ཤེས་པ་ཡན་ཆད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་གང་ཡེ་ཤེས་སོ།

It is "momentary" because it is coemergent. "One" means indivisible. "Supreme" means exceptionally exalted. "Joy" is the nature of the Perfection of Insight (Prajñāpāramitā), characterized by a single, unsurpassed bliss that is completely liberated from all attachment. Regarding the phrase "from the merit of knowing the self": that which clarifies this very point is "awareness" (vidyā), because one experiences this wisdom of one's own intrinsic awareness. "Perfect" (samyak) means being truly free from all attachment, and thus being non-conceptual; it is the perfect awareness of suchness. Furthermore, that wisdom is the intrinsic awareness of the indivisibility of Nairātmyā and the Vajra-holder. "Beyond the path of speech, the domain [of experience]" means that it cannot be expressed by others in this way. "This" refers to the nature of self-awareness. "Blessing" (adhiṣṭhāna) means the superior focus; "blessing" (adhiṣṭhāna) means abiding. That which is found through the stages of being stable and unwavering is the "stage of blessing" (adhiṣṭhāna-krama), the pervasive essence of an unwavering nature. For that very reason, it is not found from anywhere else. This wisdom, which is described as the universal manifestation, is not the domain of [ordinary] self-awareness. To explain what that is, the word "for" (ni) has the sense of "because." Because it is the nature of that omniscient wisdom: "Omniscient" (sarvajña) refers to the Buddha, the Blessed One, because he knows everything. His "wisdom" is the wisdom in which even the consciousness of latent tendencies is completely pacified.

། དེ་རང་བཞིན་(ནི,ནོ)། ། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་ཀུན་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ས་དང་ཆུ་དང་ དེ་བཞིན་རླུང་། ། མེ་དང་ནམ་མཁའ་ཉིད་དག་ནི། ། རང་གཞན་རིག་པའི་ཚོར་བ་ཡི། ། ཀུན་གྱིས་སྐད་ཅིག་མི་གནོད་དེ། ། ས་ལ་སོགས་པ་འདི་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནོད་དེ། ། དེ་གང་ཞེ་ན། རང་གཞན་རིག་པའི་ཚོར་བ་ནི། ། རང་གཞན་རིག་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། སྐད་ཅིག་གིས་ནི་སྐད་ཅིག་ གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན། ས་ལ་སོགས་པ་འདི་ཀུན་ལ། ། སྐད་ཅིག་གིས་ནི་མི་གནོད་དེ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་གིས་ལྷན་ཅིག་འདི་རྣམས་ཀྱི་གནོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དེ། སྐད་ཅིག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ། ། རང་གཞན་ རིག་པའི་ཚོར་བ་ནི། ། སྐད་ཅིག་གིས་མི་གནོད་ཅེས་པ་ལ་རང་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། གཞན་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། རིག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ན་རང་གཞན་རིག་པའོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་རིག་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྐད་ཅིག་གིས་མི་གནོད་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ པས་(དང་ང་,དབང་)པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། མཐོ་རིས་མི་ཡུལ་ས་འོག་གིས། ། སྐད་ཅིག་གིས་ནི་སྐུ་གཅིག་འགྱུར། ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་སྐུ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་ བའོ། །

Its nature is as follows: the meaning is that its own essence is omniscient wisdom (jñāna). In order to demonstrate that such non-conceptual wisdom, which is the nature of the great elements, is the indivisibility of the sense faculties and their objects, it is said: "Earth, water, and likewise wind, Fire and space itself— By the feeling of knowing self and other, None of these can harm it in an instant." None of these, such as earth and so forth, can harm it. What is that? "The feeling of knowing self and other" refers to the thorough knowledge of the cognition of self and other. "In an instant" refers to the coemergent (sahaja) perfect awareness of the wisdom of each moment. Alternatively: "Upon all these, such as earth and so forth, it is not harmed in an instant." By the coemergent instant, there is no conceptualization of harm toward these; this is the very indivisibility of the instant. Regarding "the feeling of knowing self and other is not harmed in an instant": "self" refers to the sense faculties; "other" refers to the objects; "knowing" refers to consciousness. Thus, it is the knowing of self and other. The knowing of these is wisdom. "Not harmed in an instant" means that by being coemergent, the faculties, objects, and consciousnesses do not cause harm. For that very reason, it is the coemergent indivisibility of the three vajras. "By the celestial realms, the human world, and the subterranean, In an instant, it becomes a single body." That yogi becomes a single body, arising as an indivisible nature.

མཐོ་རིས་དང་མི་ཡུལ་དང་ས་འོག་གིས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གིས་སོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཡིན་པར་གསུངས་པ། རང་གཞན་ཆ་ཡི་རྣམ་རྟོག་གིས། ། གནོད་པ་ཉིད་ ནི་ནུས་པ་མིན། ། རང་གཞན་གྱི་སྒྲས་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དེ་དག་གིས་སོ། ། ཆ་ནི་དབྱེ་བའོ། ། འདི་འདྲ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེས་གནོད་པ་ཉིད་མིན་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། ནུས་པ་མིན་ནི། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱིའོ། ། ཡེ་ཤེས་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཆེ་བའི་ བདག་ཉིད་བསྟན་པ། ཐམས་ཅད་རིག་བྱེད་གྲུབ་མཐའ་དང་། ། དེ་བཞིན་ལས་རྒྱས་ལ་སོགས་པས། ། དག་པའི་དངོས་གྲུབ་འབྱུང་མ་ཡིན། ། སྲིད་པའི་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་འང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་འདི་ཉིད་ཀྱིས་མི་འཐོབ་སྟེ། ། རིག་བྱེད་ཡང་ཡིན་ལ་གྲུབ་མཐའ་ཡང་ཡིན་པས་ རིག་བྱེད་གྲུབ་མཐའོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ལ་རིག་བྱེད་གྲུབ་མཐའ་ཡང་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་རིག་བྱེད་གྲུབ་མཐའོ། ། དེ་ནི་ཁྱབ་འཇུག་དང་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་དང་། དབྱིག་གི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངག་སྙན་ཅིང་འཇེབས་པའོ། ། རང་གི་ལྷག་པའི་འཇེབས་པ་ནི། ལས་རབ་འབྱམས་ལ་ སོགས་པས་ཀྱང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་མི་འཐོབ་པོ། ། སླར་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། དག་པས་ཏེ། རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན།

By means of the higher realms, the human world, and the subterranean regions, it is attained in a single instant of wisdom. This is the meaning of the term "coemergent nature." It is the non-duality of the inseparable method and insight, and it is also taught to be wisdom: "By the conceptualization of self and other, It is impossible to cause harm." The terms "self and other" refer to men and women. "Part" means division. Such conceptualization cannot cause harm; it is merely conceptualization. "Impossible" means that because wisdom transcends all thought and conceptualization, it is not subject to them. To demonstrate the greatness of this very wisdom: "Through all the Vedas and philosophical systems, And likewise through the karmamudrā and so forth, Pure accomplishment does not arise. Even in other births within cyclic existence, The accomplishment of Mahāmudrā is not attained through these alone." The Vedas and the philosophical systems are "Vedic philosophical systems." All of these, including the Vedas and philosophical systems, are "all Vedic philosophical systems." These are the eloquent and pleasing words of Viṣṇu, Maheśvara, Vasugupta, and others. Even through one's own superior eloquence and the vast array of ritual actions (karmaprasara) and so forth, the accomplishment of Mahāmudrā does not arise; it is not attained. Furthermore, it is taught how it is attained: "Through purity," meaning through complete purity. This is because, through the realization of the inseparability of the generation and completion stages, one attains the wisdom of the conventional and ultimate paths. Where is this? In the following:

སྲིད་ པའི་སྐྱེ་བ་གཞན་དུའོ། ། སྐྱེ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིའོ། ། སྲིད་པ་གཞན་ནི་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་སྟེ་ཡང་སྐྱེ་བ་ལའོ། ། འདིས་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་དང་གཞན་རྣམས་སུ་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་མི་འཐོབ་པོ། ། དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པ། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་ཕ་རོལ་དུ། ། དེ་མེད་པས་ཀྱང་དངོས་གྲུབ་མེད། ། རྣམ་པར་དག་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་གཉི་ག་རུ་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་གིས་མི་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ། ། དེ་ཡི་ངལ་བ་དོན་མེད་འགྱུར། ། གང་གིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་ པས་སོ། ། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། མི་ཤེས་པ་ནི་མ་རྟོགས་སོ། ། དེའི་ངལ་བ་ནི། རིག་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ངག་འཇེབས་པའི་དོན་གྱིས་བསྒྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པས་ཡང་དག་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་མེད་པ་ནི་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཡང་ཤེས་ནས་རྟག་ཏུ་གོམས་པ་མེད་པར་དངོས་གྲུབ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆུ་བོའི་རྒྱུན་ནི་རབ་(འཐབ་,འབབ་)དང་། ། མར་མེའི་འོད་ཀྱི་རྒྱུན་བཞིན་དུ། ། རྟག་ ཏུ་དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པས། ། ཉིན་དང་མཚན་དུ་རྣམ་པར་གཞག། ཇི་ལྟར་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་འབབ་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པ་དང་། མར་མེའི་འོད་ལ་ཡང་རྒྱུན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །

In another birth of existence. "Birth" refers to this world. "Another existence" refers to a future birth, that is, to rebirth. By this, it is shown that the accomplishment of Mahāmudrā is not attained in various successive births. To clarify that very point: "In this world and in the next, without that, there is no accomplishment." Without that thorough knowledge of complete purity, the accomplishment of Mahāmudrā does not exist in either of the two worlds. This has been shown by way of negative concomitance. "By whom Hevajra is not known, their labor will be in vain." "By whom" refers to the yogi. Hevajra is the nature of emptiness endowed with the supreme of all aspects, the wisdom of the inseparability of the conventional and the ultimate. "Not known" means not realized. "Their labor" is because the fruit characterized by perfect enlightenment is not found through the afflictions transformed by the pleasant meanings of the Vedic and other words. "In vain" means that the result is devoid of function and lacks efficacy. To show that there is no accomplishment without constant familiarization even after knowing Hevajra: "Like the flow of a river, and like the stream of a lamp’s light, the yogi should always remain in that very reality, day and night." Just as there is no difference in the flow of a river as it runs, and there is no distinction in the continuity of a lamp’s light, so too should the yogi remain.

དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་གཅིག་པར་རྣལ་འབྱོར་པས་ དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པས་གཞག་པར་བྱའོ། ། ཉིན་དང་མཚན་དུ་ཞེས་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་རྫོགས་པའི་སྒོ་ནས་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་གསུངས་པའི་དོན་བསྡུ་བ་གསུངས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་ གསུང་ཐུགས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལས། རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣལ་འབྱོར་མ་ཆེན་མོ་འདུ་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་བརྒྱད་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་། སྐུ་གསུམ་དང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་(ཡི་,ཡེ་)ཤེས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལས་རྣལ་འབྱོར་མའོ། ། གང་འཁོར་ལོ་ནི་མི་ཤེས་པ་གཅོད་པའོ། ། དེ་ལ་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཆེན་མོ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། དེའི་འདུ་བ་ནི་འདུ་བ་སྟེ། དེས་སེལ་བར་ཁྱབ་པའོ། ། དེ་ནས་གང་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་གང་ལ་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་དེ་ནི། རྣལ་འབྱོར་མ་ཆེན་མོ་འདུ་བ་ཅན་ནོ། ། དེ་ཡང་གོས་ནི་འགེབས་པའོ། ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པས་ན་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། དེ་ཡང་བརྒྱད་ན་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་ལོ། ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་ དག་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས་ལེའུ་བརྒྱད་པའོ། ། ། །

In the same way, the yogi should rest in the single body of non-conceptual wisdom (jñānakāya) in which the three realms are indivisible, possessing the yoga of Hevajra. "Day and night" means at all times without interruption. Having thus concluded the explanation of the sequence, the summary of the meaning of the chapter is stated: From the Body, Speech, and Mind of all the Tathāgatas, the Hevajra, [comes] the chapter on the assembly of the Great Yoginī, called the "Wheel of Yoginīs," which is the eighth. The wisdom that is the indivisibility of the conventional and the ultimate, the nature of the five wisdoms, the three bodies, and method and insight, is the Yoginī of the Body, Speech, and Mind of all the Tathāgatas, the Hevajra. That which is the "wheel" (cakra) is that which cuts through ignorance. The chapter concerning that is called the "Wheel of Yoginīs." The "Great Yoginī" is Nairātmyā. Her "assembly" (melaka) is the gathering; it is that which pervades and dispels [ignorance]. Then, that sequence of the wisdom of bliss is the "Assembly of the Great Yoginī." Furthermore, "garment" (vastra) means to cover. Because it takes up and holds that, it is a "chapter" (paṭala). Moreover, "eighth" refers to the manner of pervasion. It is the indivisibility of the conventional and the ultimate. It is the meaning of the Vajradhara who is the complete purity of the sixteen emptinesses. This is the eighth chapter from the Extensive Commentary on the Clear Union, an explanation of the Hevajra Tantra.

ད་ནི་རིམ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་ལ་ སོགས་པ་རྣམ་པ་གཉི་གའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ནས་གཞན་རྣམ་པར་དག་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནས་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་ལས་སོ། ། གཞན་ནི་རྗེས་ཐོགས་སོ། ། རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ པར་དག་པས་ན་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་(མིད་,མེད་)མ་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ནི་གོས་འགེབས་པའོ། ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པས་ན་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། བཤད་པར་བྱའོ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་ པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ངེས་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། དག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ལ་དོན་འདི་ལ་གནས་པས་ན་དངོས་པོའི་དོན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་དག་པའོ། ། གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ ཤེས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། གཉི་ག་ཡང་གང་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའོ། ། དོན་དེ་རྟོགས་པ་སྟོང་ཉིད་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཕྱི་ནས་རེ་རེ་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ བརྗོད་པར་བྱ། ། ཕྱི་ནས་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་ཐོགས་སུ་མ་ཆད་པར་རོ། ། རེ་རེ་དབྱེ་བ་ཡིས་ནི་རེ་རེའི་རྣམ་པའོ། ། གང་རྣམས་ཀྱི་ཞེ་ན་ལྷ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཡང་གི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏོ། །

Now, since the purification of the two stages is the generation of the accomplishment of the Great Seal (mahāmudrā) of authentic wisdom, the following was spoken in order to demonstrate the purification of both the aggregates and so forth: "Then, the chapter on the purification of others shall be explained." Here, "then" refers to following the cycle of the yoginīs. "Others" means immediately subsequent. "The chapter on purification" is so called because it is a particularly exalted purification; it is "purification" because it is the non-duality of the Vajra-Holder and the Selfless Lady, the inseparability of the conventional and the ultimate. "Chapter" (paṭala) means a covering cloth; it is a "chapter" because it takes up and holds that [teaching]. "Shall be explained" means it shall be taught in an especially exalted manner. Regarding that, it is said: "The purification of all things is definitively described as suchness." In this context, "things" (bhāva) refers to that which abides in this meaning. Their "purification" is an especially exalted purification. What is it? It is suchness, which is non-conceptual wisdom. "Of all" refers to the stable and the moving. Both are thoroughly conceptualized as the very nature of things. The realization of that meaning is the result of the valid cognition of emptiness. This is the ultimate purification. "Subsequently, by means of individual divisions, the deities shall also be described." "Subsequently" means immediately following without interruption. "By means of individual divisions" refers to the aspect of each individual. "Of whom?" Of the deities. The word "also" (api) has the sense of a distinction.

དེ་ཉིད་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། མཚན་མའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ བདེན་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རེ་རེའི་དབྱེ་བས་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་ལྷའི་རྣམ་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱའོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ རྣམ་པ་ཡིན་པས་རིམ་པ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་བསྒོམ་པ་ན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་ངེས་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་པས་སྤྱིར་བཤད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ནས། ཕྱི་ནས་རེ་རེའི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་ པས་དངོས་པོའི་དབྱེ་བ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པ། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་དབང་པོ་དྲུག། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་འབྱུང་ཆེན་ལྔ། ། རང་བཞིན་གྱིས་ནི་རྣམ་པར་དག། དབང་པོ་དྲུག་ནི། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཆ་རྣམས་ནི་དབང་པོ་དྲུག་གོ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འབྱུང་ཆེན་ལྔ་ནི། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའོ། ། འདི་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་པ་ གཟོད་མ་ཉིད་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་ཅིང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའོ། ། འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །

Therefore, that which is to be expressed is that which clarifies. Because they are of the nature of signs, the conventional truth consists of the purification of the entities of the five aggregates, the elements, the sense bases, and so forth, through the individual divisions of the deities. In the conventional truth, the aggregates and so forth are to be purified by way of the forms of the deities. Since the ultimate truth is also the aspect of suchness, when one meditates on the indivisibility of these two stages, perfect awakening is revealed. Now, having shown the purification of the ultimate truth as explained in general by the phrase "of all entities," the specific divisions of entities are shown by the statement: "Thereafter, by means of their individual divisions, the deities shall also be expressed." The five aggregates, the six faculties, the six sense bases, and the five great elements are pure by nature. The six faculties are the parts of the eye, ear, nose, tongue, body, and mind. The five aggregates are form, feeling, perception, formations, and consciousness. The six sense bases are form, sound, smell, taste, touch, and [the objects of] pleasure and so forth. The five great elements are earth, water, fire, wind, and space. All of these are "by nature" because their essence is unborn from the very beginning; therefore, they are pure and naturally luminous. This is the purification of the ultimate truth.

དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ནི། དེ་ལྷའི་རྣམ་པས་སྦྱང་ནི། དེ་གང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། གཉི་གའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་ རང་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཉིད་དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་མེད་ན་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་གསུངས་པ། རང་རིག་བདག་ཉིད་དག་པ་ཉིད། ། དག་པ་གཞན་གྱིས་རྣམ་གྲོལ་མིན། ། ཞེས་པའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་དག་པའི་ཕྱིར། ། རང་གི་རིག་པའི་བདེ་བ་མཆོག། ཡུལ་གྱི་ ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་དག་གོ། ། དངོས་པོ་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་དག་གི་རང་བཞིན་ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་རིག་པ་གང་ངོ་། ། བདེ་བ་མཆོག་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གང་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་ན་དེ་ཉིད་མངོན་དུ་ གྱུར་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་གང་། ། གཞན་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པས་མཐོང་བ། ། དངོས་པོ་དེ་ཀུན་དག་པ་སྟེ། ། གང་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་འགྲོ་རང་བཞིན། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དྲུག་དང་། ཡུལ་དྲུག་རྣམས་སོ། ། གང་ གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ནི། དབང་པོ་དྲུག་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའོ། ། འདི་ཐམས་ཅད་རྣལ་འབྱོར་པས་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་གང་སོ་སོར་སྣང་བ་དེ་དང་དེ་ཐམས་ཅད་གཉི་ག་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ནི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་རང་བཞིན་ནི། ཡེ་ཤེས་ གཅིག་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། འགྲོ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་མོ། །

Regarding those very afflictive and cognitive obscurations, if they are purified by way of the deity’s form, that is the purification of the conventional. Furthermore, the purification of both is the very nature of self-awareness; without that purification, liberation will not occur. As it is said: "The nature of self-awareness is purity itself; liberation does not come through any other purity." To explain how this is so, it is said: "Because the entities of the objects are pure, the bliss of one's own awareness is supreme." Here, "objects" refers to the objects and so forth that are purified. "Because the entities are pure" means that the nature of both the ultimate and the conventional is the purity of the deity’s form. Because it is the nature, it is whatever is self-awareness. "Supreme bliss" is authentic wisdom (jñāna). The meaning is that when both are realized as inseparable, that very reality is manifested. For that very reason: "Whatever objects such as form and so forth, and furthermore, whatever the yogi perceives—all those entities are pure, because the nature of beings is the Buddha." "Objects such as form" refers to the six aggregates and the six objects. "Furthermore" refers to the six sense faculties and the five great elements. All of these, as they appear individually, are the nature of the yogi’s realization of the inseparability of both; thus, all of them are the purity of both. "Because" means for the reason that the nature of the Buddha is the nature of a single wisdom, and "beings" refers to the three realms.

གང་རྣམ་པར་མ་དག་པ་དེ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཞོག་གི ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་པའི་རྟོག་པ་བློ་ ལ་བཞག་ནས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་པ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་མ་དག་པ་གང་ལགས། གང་ལྷའི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་སྟེ་བྱར་མེད་ཅེས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། ། ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་མི་ཤེས་སྒྲིབ་པ་ དེའོ། ། མི་ཤེས་ཉོན་མོངས་སྒྲིབ་པ་ཉིད་མདོར་བསྟན་ནས་རྒྱས་པར་འཆད་དེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཡང་གང་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། མིག་གིས་གཟུགས་ནི་གཟུང་བར་བྱ། ། སྒྲ་ནི་རྣ་བས་མཉན་པར་བྱ། ། དྲི་ནི་སྣ་ཡིས་ཚོར་བར་བྱ། ། ལྕེ་ཡིས་རོ་ནི་མྱང་བར་བྱ། ། དངོས་པོ་ལུས་ཀྱིས་རེག་པར་བྱ། ། ཡིད་ཀྱིས་བདེ་སོགས་འཛིན་པ་ཡིན། ། གཟུགས་མིག་གི་ཡུལ་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་གཟུང་བ་གཟུགས་སོ། ། སྒྲ་ནི་རྣ་བས་མཉན་པར་བྱ། ། སྒྲ་ནི་གཟུང་བར་བྱ་བའོ། ། རྣ་བ་ནི་འཛིན་པའོ། ། དྲི་ནི་སྣ་ཡིས་ཚོར་བར་བྱ། ། སྣ་ནི་འཛིན་པའོ། ། དྲི་ནི་གཟུང་བར་ བྱ་བའོ། ། ལྕེ་ཡིས་རོ་ནི་མྱང་བར་བྱ། ལྕེ་ནི་འཛིན་པའོ། ། མྱང་བ་ནི་གཟུང་བའོ། ། དངོས་པོ་ལུས་ཀྱི་རེག་པར་བྱ། ། ལུས་ནི་འཛིན་པའོ། ། དངོས་པོ་གཟུང་བའོ། ། ཡིད་ཀྱིས་བདེ་སོགས་རིག་པ་ཡིན། ཡིད་ནི་འཛིན་པའོ། ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བའོ། །

Whatever is impure is entirely non-existent; it is the purity of the Yoginī. If it is naturally pure, then let alone ultimate purity—what is the use of the purity of the deity? Having set such a conceptual thought in his mind, Vajragarbha asked: "O Blessed One, what is impure? What is to be purified by the form of the deity, and what is there to be done?" The Blessed One replied: "Form and so forth." "Why is that?" "Because of the obscurations of afflictions and ignorance." Having briefly indicated the obscurations of ignorance and afflictions, he explains them in detail: "Because of the apprehended and the apprehender." "And what are the apprehended and the apprehender?" The Blessed One replied: "The eye should apprehend form; The ear should hear sound; The nose should smell odor; The tongue should taste flavor; The body should touch objects; The mind apprehends pleasure and so forth." Form is to be made the object of the eye; the eye is the apprehender and form is the apprehended. Sound is to be heard by the ear; sound is the apprehended and the ear is the apprehender. Odor is to be smelled by the nose; the nose is the apprehender and odor is the apprehended. Flavor is to be tasted by the tongue; the tongue is the apprehender and the tasting is the apprehended. Objects are to be touched by the body; the body is the apprehender and the object is the apprehended. The mind is the apprehender and pleasure and so forth are the apprehended. Form is the object of the eye; the eye is the apprehender of form. Sound is to be heard by the ear; sound is the apprehended and the ear is the apprehender. Odor is to be smelled by the nose; the nose is the apprehender and odor is the apprehended. Flavor is to be tasted by the tongue; the tongue is the apprehender and the tasting is the apprehended. Objects are to be touched by the body; the body is the apprehender and the object is the apprehended. The mind is the apprehender of pleasure and so forth, and pleasure and so forth are the apprehended.

འདིར་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་ པའི་མངོན་པར་ཞེན་པས་རྣམ་པར་མ་དག་པ་དེ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་གསུངས་པ། དག་པས་དུག་མེད་བྱས་ནས་ནི། ། བསྟེན་བྱ་འདི་དག་བསྟེན་པ་ཉིད། ། འདི་ཡི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པས། རྣམ་པར་མ་དག་པ་དེ་ཡང་ལྷའི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་དག་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། དག་པ་ཉིད་གསུངས་པ། གཟུགས་ཕུང་རྡོ་རྗེ་མ་ཡིན་ཏེ། ། ཚོར་བ་ལ་ཡང་དཀར་མོར་བརྗོད། ། འདུ་ཤེས་ཆུ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། འདུ་བྱེད་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་ མ། ། རྣམ་ཤེས་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་གྱིས། ། བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མ་གནས་སོ། ། ཕུང་པོ་ནི་ནམ་མཁར་འདུས་པས་ན་ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཟུགས་མཐའ་ཡས་པ་དེས་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་མཐའ་ཡས་པ་དེས་ན་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའོ། ། འདུ་ཤེས་མཐའ་ཡས་པ་དེས་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། ། འདུ་བྱེད་མཐའ་ཡས་པ་དེས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། ། འདིས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔར་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། འདི་ རྣམས་རྟག་ཏུ་དག་པས་ནི། ། དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པས་ངེས་འགྲུབ། ། འདི་རྣམས་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། ། རྟག་ཏུ་ནི་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ནིའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། །

Here, it is taught that the impurity resulting from the clinging to subject and object must be purified. It is said: "Having rendered them poisonless through purity, these very things are to be relied upon." The meaning of this is as follows: the aggregates and so forth, which are impure due to clinging to them as subject and object, become the nature of the utterly pure dharmadhātu when purified by way of the forms of the deities. Regarding purity itself, it is said: "The aggregate of form is Vajrā; Feeling is also called Gaurī; Perception is the Yoginī of Water; Formations are Vajraḍākinī; By the nature of the aggregate of consciousness, Nairātmyā Yoginī abides." Because the aggregates are gathered in space, they are known as the space element. Because form is infinite, it is the aggregate of form. Likewise, because feeling is infinite, it is the aggregate of feeling. Because perception is infinite, it is the aggregate of perception. Because formations are infinite, it is the aggregate of formations. Because consciousness is infinite, it is the aggregate of consciousness. By this, the five aggregates are purified as the five ḍākinīs. Thus, the five aggregates are purified. "Because these are always pure, The yogi will certainly achieve reality." These are the purities of the ḍākinīs. "Always" means by way of being uninterrupted. The word "because" (ni) has the sense of "for which reason"; that is, because the five aggregates of form and so forth are continuously purified.

དེ་ཉིད་དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ངེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དབང་ལྡན་དུ་ནི་པུཀྐ་སཱི། ། མེར་ནི་དེ་བཞིན་རི་ཁྲོད་མ། ། བདེན་བྲལ་གདོལ་པ་མོ་བཞག་ཅིང་། ། རླུང་དུ་གཡུང་མོ་རྣམ་པར་འདོད། ། ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ གཞག་པ་བསྟན་པས། ཕྱོགས་སྐྱོང་མནན་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམ་པར་དག་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་རྣམ་པར་དག་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའོ། ། དེ་ནས་ཕྱིའི་འཕར་མ་བཤད། ། ཅེས་པ་ནི། དེ་ནས་ནི་རྗེས་ཐོགས་སུ་བར་མ་ཆད་པར་རོ། ། ཕྱིའི་འཕར་མ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་འབྱུང་བས་ཕྱིའོ། ། ཕྱི་ཡང་ཡིན་ ལ་འཕར་མ་ཡང་དེ་ཡིན་པས་ཕྱིའི་འཕར་མ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་ནི་ནང་གི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ནང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཀུན་དུ་སྦྱར་བའོ། ། དེ་བཤད་པ་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པར་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ཕྱི་མ་ལྷ་མོ་དཀར་མོ་སོགས། གང་ལ་ གཞན་དང་དབྱེར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་མ་སྟེ། ཕྱི་མ་ཡང་ཡིན་ལ་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་པས་ཕྱི་མ་ལྷ་མོ་དཀར་མོ་ལ་སོགས་ཏེ་དབྱེར་མེད་པས་གཅིག་གི་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པ། དབང་དཀར་གཤིན་རྗེ་ཆོམ་རྐུན་མ། ། ཆུ་བདག་ཏུ་ནི་རོ་ལངས་མ། ། ལུས་ངན་པོར་ནི་གྷསྨ་རཱི། ། འོག་ཏུ་ས་སྤྱོད་མ་ཞེས་བརྗོད། ། སྟེང་དུ་མཁའ་སྤྱོད་མ་ཞེས་བཤད། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས། ། གཽ་རཱི་ནི་དབང་པོ་མནན་པའོ། ། ཆོམ་རྐུན་མ་ནི་གཤིན་རྗེ་མནན་པའོ། ། ཆུ་བདག་ནི་རོ་ལངས་མནན་པའོ། །

The yogi of suchness is one who possesses suchness. Certainty regarding suchness is "certainty." The accomplishment of the Mahāmudrā will be achieved. In the northeast is Pukkasī; likewise, in the southeast is Śavarī; in the southwest, Caṇḍālī is placed; and in the northwest, Ḍombī is intended. By teaching the arrangement of the directions, the four great elements arise as the purity of the four ḍākinīs who suppress the directional guardians. Then, "the outer tier is explained" means: "then" refers to immediately following without interruption. "Outer tier" means outer because it arises externally. Being both outer and a tier, it is the "outer tier." It is outer because it is devoid of internal characteristics, yet it is joined together with the internal. To "explain that" is to demonstrate; it should be shown as inseparable from the conventional truth. Regarding that, it is said: "The latter goddesses, Gaurī and so forth." That which is not separate from another is the "latter." Being both the latter and Gaurī and so forth, it is "the latter goddesses, Gaurī and so forth"; because they are inseparable, it is a singular expression. To demonstrate that: "Gaurī suppresses Indra; Caurī suppresses Yama; Vetālī suppresses Varuṇa; Ghasmarī suppresses Kubera; below is said to be Bhūcarī; above is explained as Khecarī. In the direction of the generation stage itself, Gaurī suppresses Indra; Caurī suppresses Yama; Vetālī suppresses Varuṇa."

གྷསྨ་རཱི་ནི་ལུས་ངན་པོ་མནན་པའོ། ། སྔར་གྱི་དབང་ལྡན་ལ་སོགས་པ་མཚམས་ སྐྱོང་བ་བཞི་མནན་པ་མཚམས་བཞིར་ཁྱབ་པའི་པུཀྐ་སཱི་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞིའོ། ། འདི་ཡང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་སྐྱོང་བ་བཞི་མནན་པས་ཕྱོགས་བཞིར་ཁྱབ་པའི་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་བཞིའོ། ། སྟེང་དང་འོག་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་ཁྱབ་པ་ས་སྤྱོད་མ་དང་ མཁའ་སྤྱོད་མའི་མཁའ་འགྲོ་མ་གཉིས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱོགས་བརྒྱད་དུ་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་བརྒྱད་མནན་པས་ཕྱོགས་བརྒྱད་ཁྱབ་པས་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་དོ། ། འདིས་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམ་པར་དག་པས་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅུའོ། ། ས་སྤྱོད་མ་དང་མཁའ་སྤྱོད་མའི་མཁའ་འགྲོ་མ་གཉིས་འཁོར་བ་ དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་དང་ཞི་བའི་རང་བཞིན་ལས། ། ལྷ་མོ་འདི་གཉིས་རྣམ་པར་གནས། ། སྲིད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ས་སྤྱོད་མའོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་མཁའ་སྤྱོད་མའོ། ། འདིས་ནི་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ཡེ་ཤེས་འདི་ དག་གི་རྣམ་པར་གནས་པ་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གང་ཞེ་ན། ལྷ་མོ་གཉིས་སོ། ། དཀར་མོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་པ། གཟུགས་ལ་དཀར་མོར་རྟག་ཏུ་བཤད། ། གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པས་དཀར་མོའོ། ། སྒྲ་ལ་ཆོམ་རྐུན་མ་རབ་གྲགས། ། སྒྲ་རྣམ་པར་དག་ པས་ཆོམ་རྐུན་མའོ། ། དྲི་ཡི་ཆ་ལ་རོ་ལངས་མ། ། དྲི་རྣམ་པར་དག་པས་རོ་ལངས་མའོ། ། རོ་ལ་གྷ་སྨ་རཱི་རབ་གྲགས། རོ་རྣམ་པར་དག་པས་གྷསྨ་རཱིའོ། ། རེག་ལ་ས་སྤྱོད་མ་ཞེས་བཤད། ། རེག་བྱ་རྣམ་པར་དག་པས་ས་སྤྱོད་མའོ། །

Ghasmarī is the one who treads upon Kubera. The four ḍākinīs, Pukkasī and the others, who pervade the four intermediate directions, are the ones who tread upon the four guardians of the intermediate directions, such as Īśāna and the rest. Furthermore, the four yoginīs, Gaurī and the others, who pervade the four cardinal directions, are the ones who tread upon the four guardians of the directions, such as Indra and the rest. The two ḍākinīs, Bhūcarī and Khecarī, who pervade the two directions of above and below, are the two ḍākinīs. Thus, because the eight guardians of the world are treading upon [the guardians] in the eight directions, there are eight ḍākinīs who pervade the eight directions. By means of this, the ten directions are purified, and there are ten ḍākinīs. Bhūcarī and Khecarī, the two ḍākinīs, are the purity of saṃsāra and nirvāṇa. As it is said: "From the nature of existence and peace, these two goddesses abide. By the nature of existence is Bhūcarī; by the nature of nirvāṇa is Khecarī." By this, existence and nirvāṇa abide as the stable and moving natures of these wisdoms. If one asks what they are, they are the two goddesses. Regarding the purity of Gaurī and the others, it is said: "Form is always explained as Gaurī; Gaurī is the purity of form. Sound is renowned as Caurī; Caurī is the purity of sound. The aspect of smell is Vetālī; Vetālī is the purity of smell. Taste is renowned as Ghasmarī; Ghasmarī is the purity of taste. Touch is explained as Bhūcarī; Bhūcarī is the purity of touch."

ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མཁའ་སྤྱོད་མ། ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པས་མཁའ་སྤྱོད་མའོ། ། འདི་རྣམས་རྟག་ཏུ་དག་པས་ནི། ། དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པས་འགྲུབ་འགྱུར། ། འདི་རྣམས་ནི་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ངེས་སོ། ། རྟག་ཏུ་ནི་རྟག་ཏུ་བར་མ་ཆད་པར་རོ། ། གང་གི་ཚེ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། འགྲུབ་འགྱུར་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་། བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཕྱག་གི་དག་པ་སྟོང་པ་ཉིད། ཕྱག་ནི་བཅུ་དྲུག་སྟོང་པ་ཉིད། ། ཅེས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་གོ། ། བདུད་དག་པ་ལས་ཞབས་ རྣམས་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཙམ་གྱིས་ཞབས་དག་ལ། ། ཞེས་པས་བདུད་བཞི་རྣམ་པར་དག་པས་ཞབས་བཞིའོ། ། རྣམ་ཐར་བརྒྱད་ཀྱིས་ཞལ་རྣམས་ཉིད་ནི་ཞལ་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་སོ། ། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་པས། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱིས་དག་པའི་སྤྱན། ། ཞེས་པ་འདིས་ ནི་ཕྱག་དང་ཞབས་དང་ཞལ་དང་སྤྱན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།

Regarding the dharmadhātu, there is Khecarī. Because the suchness of the dharmadhātu is utterly pure, she is Khecarī. "Because these are always pure, the yogi will achieve that very reality." These refer to the purities of form and so forth associated with Gaurī and the others. "Always" means continuously and without interruption. "When that occurs," it means that because the yogi has come to possess the yoga of suchness, he is a "yogi of suchness." "Will achieve" means that he will attain the siddhi of Mahāmudrā. To demonstrate that the inseparability of both maṇḍalas is the purity of the Vajradhara who is the nature of the dharmadhātu, and the inseparable purity of Nairātmyā, it is said: "The purity of the hands is emptiness; the sixteen hands are the sixteen emptinesses." Thus, the sixteen emptinesses are the purity of the sixteen hands. "The feet are from the purity of the Māras" means that the feet are [established] by the mere birth [of the deity]; thus, the four feet are the purity of the four Māras. "The faces are the eight liberations" means the eight faces are the purity of the eight liberations. "The eyes are pure through the three vajras" indicates the purity of the hands, feet, faces, and eyes. The sixteen emptinesses are: inner emptiness, outer emptiness, inner-and-outer emptiness, the emptiness of emptiness, great emptiness, and so forth.

དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་མ་བྱས་ སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་གི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ཉིད་དུ་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ ཉིད་དང་། རང་གི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་བཞི་ཁོངས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གོ། ། མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་དེ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་ན་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་ ཆོས་རྣམས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་ན། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ནང་གི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཕྱིའི་ཆོས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་ལ། ཕྱིའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ནང་གི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པས་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ ཀུན་སྟོང་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་སྟོང་པ་ཡིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱིས་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་སྟོང་པས་ན་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །

Ultimate emptiness, the emptiness of the conditioned, the emptiness of the unconditioned, the emptiness of that which transcends limits, the emptiness of that which is without beginning or end, the emptiness of the non-discarded, the emptiness of intrinsic nature, the emptiness of specific characteristics, the emptiness of all phenomena, the emptiness of non-apprehension, the emptiness of the essence of non-entities, the emptiness of entities, the emptiness of non-entities, the emptiness of self-entity, and the emptiness of other-entity. Within this very emptiness of non-apprehension, the four—emptiness of entities, emptiness of non-entities, emptiness of self-entity, and emptiness of other-entity—are included; thus, there are sixteen emptinesses. Because internal phenomena such as the eye are empty of the eye and so forth themselves, it is internal emptiness. Because external phenomena such as the objects of form and so forth are empty of form and so forth themselves, it is external emptiness. Because internal phenomena such as the eye are empty of external phenomena such as the objects of form, and external objects such as form are empty of internal phenomena such as the eye, it is internal-external emptiness. Because all phenomena are empty, and all phenomena are empty of all phenomena, it is the emptiness of emptiness. Because the directions such as the east are empty of the directions such as the east, it is the emptiness of the great.

དོན་དམ་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེས་སྟོང་པ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། འདོད་ པའི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་འདུས་བྱས་པ་དེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་ན་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྟོང་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་དེས་དེ་སྟོང་པས་ན་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། གང་གི་མཐའ་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟེ། མཐའ་ལས་འདས་པ་མཐའ་ལས་འདས་པས་སྟོང་པར་བརྗོད་པ་འདི་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པའོ། ། དེ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། གང་གི་ཐོག་མ་མེད་ཅིང་ཐ་མ་མི་དམིགས་པ་དེའི་དབུས་ཀྱང་མེད་དོ། ། གང་ ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའོ། ། དེས་དེ་སྟོང་པ་ཡིན་པས་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི། ཆོས་གང་གི་ཡང་དོར་ནས་སྤྲོས་ཤིང་བཏང་ལ་ཕྱུང་བ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་དོར་བ་མ་ཡིན་པ་དེས་སྟོང་པས་ན་དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། འདུས་བྱས་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་ པའི་ཆོས་རྣམས་གང་གི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་དེས་སྟོང་པ་ཡིན་པས་ན་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་དང་དེས་སྟོང་པས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། མ་འོངས་པའི་ཆོས་འདས་པའི་དུས་སུ་མེད་ཅིང་མ་འོངས་པ་འདས་པ་མེད་ལ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་འདས་པ་ལ་མེད་ཅིང་།

Ultimate nirvāṇa is the emptiness of nirvāṇa; therefore, it is the emptiness of the ultimate. Because the conditioned realms of desire, form, and formlessness are empty of themselves, they are the emptiness of the conditioned. Because the unconditioned—such as the emptiness of arising and ceasing—is empty of itself, it is the emptiness of the unconditioned. In that regard, what is the emptiness of that which transcends limits? That which has no limits to be apprehended is what transcends limits; the statement that what transcends limits is empty of what transcends limits is the emptiness of that which transcends limits. In that regard, what is the emptiness of that which is without beginning or end? That which has no beginning and no end to be apprehended has no middle either. That which is without beginning or end is empty of itself; therefore, it is the emptiness of that which is without beginning or end. As for the emptiness of the non-discarded: because no phenomenon whatsoever is discarded, elaborated, relinquished, or extracted, and because it is empty of that very non-discarding, it is the emptiness of the non-discarded. The nature of all phenomena, both conditioned and unconditioned, is empty of itself; therefore, it is the emptiness of nature. Form and so forth, as well as the aggregate of form and so forth, are the emptiness of their own characteristics. Because all phenomena, such as the five aggregates, are empty of their respective [identities], they are the emptiness of all phenomena. Future phenomena do not exist in the past, and the past does not exist in the future; likewise, present phenomena do not exist in the past.

མ་འོངས་པ་དང་འདས་པ་དག་ད་ལྟར་བྱུང་བར་མི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་དག་ པར་སྦྱོར་བ་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་གྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་དེས་སྦྱོར་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པའོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ནི་སྦྱོར་བ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། དངོས་པོ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཡང་དངོས་པོ་ནི་དངོས་པོ་མེད་ པར་སྟོང་པས་ན་དངོས་པོ་སྟོང་པའོ། ། དངོས་མེད་ནི་འདུས་མ་བྱས་པའོ། ། དེས་དེ་སྟོང་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། རང་གི་དངོས་པོ་ནི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དེ་ཉིད་དེས་སྟོང་པས་ན་རང་གི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་ གནས་ཀྱང་རུང་བ་འདི་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་དེ་རྣམས་དེས་གང་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོའི་སྟོང་ པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ཉིད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་བཞི་ཁོངས་སུ་འདུས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གཟུང་ངོ་། ། བདུད་དག་པ་ལས་ཞབས་རྣམས་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་ཕུང་པོའི་བདུད་ཚངས་པའི་གཟུགས་འཛིན་པའོ། ། ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་གནོད་སྦྱིན་གྱི་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། འཆི་ བདག་གི་བདུད་གཤིན་རྗེའི་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། ལྷའི་བུའི་བདུད་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་གཟུགས་ཅན་ནོ། །

Because the future and the past are not apprehended in the present, there is the emptiness of non-apprehension. Because all phenomena lack any real conjunction and are naturally in conjunction through dependent origination, they are without entity. Since the essence is empty of conjunction by its very nature, there is the emptiness of the essence of non-entity. "Entity" refers to the five appropriated aggregates. Since that entity is empty of being an entity, there is the emptiness of entity. "Non-entity" refers to the unconditioned. Since that is empty of itself, there is the emptiness of non-entity. Since its own entity—the unerring nature—is empty of itself, there is the emptiness of its own entity. Whether Tathāgatas arise or do not arise, whether they remain or not, this is the dharmatā of phenomena, the stability of phenomena, the unchanging nature of phenomena, suchness, unerring suchness, non-alterable suchness, and the limit of reality. That which is empty of these is the emptiness of other-entity. Since there is nothing other than that, the sixteen emptinesses are to be understood as being subsumed within these four. Regarding the phrase "the feet from the purification of the Māras": the Māra of the aggregates assumes the form of Brahmā; the Māra of the afflictions has the form of a yakṣa; the Māra of the Lord of Death has the form of Yama; and the Māra of the Son of the Gods has the form of Śakra.

འདི་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྒྱལ་བས་བདུད་བཞི་རྣམ་པར་དག་པས་ཞབས་བཞིའོ། ། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་པའི་ཞལ་ནི་བརྒྱད་དེ། སྟོང་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ དང་། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་མི་དགེ་བ་མེད་པའི་ནཱ་ད་གང་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ཞལ་ཏེ། དེ་རྣམ་པར་དག་པས་ཞལ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། གཟུགས་ཅན་གྱིས་གཟུགས་མཐོང་བ་སྟོང་པ་དང་། ། ནང་གི་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་སྟོང་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ རྣམས་མཐོང་བ་སྟོང་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་སྐྱེ་མཆེད་མཐོང་བ་སྟོང་པ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་མཐོང་བ་སྟོང་པ་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་མཐོང་བ་སྟོང་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་མཐོང་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་མཐོང་བ་སྟོང་པའོ། ། སྤྱན་རྣམས་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དག་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་པ། ས་ནི་པུཀྐ་སཱི་ཞེས་བཤད། ། ཆུ་ཁམས་རྔོན་པ་མ་རུ་བཤད། ། མེ་ནི་གཏུམ་མོར་ཤེས་པར་བྱ། ། རླུང་ནི་གཡུང་མོར་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་པས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ རྣམ་པར་དག་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ། ། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་པ། ཞེ་སྡང་ཞེས་བཤད་འཁོར་ལོ་ཅན། ། འཁོར་ལོ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ལོའི་བདག་པོ་བདག་མེད་མ་དེ་ཞེ་སྡང་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཞེ་སྡང་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མའོ། །

Through the victory over these, the four Māras are purified, and thus there are four feet. The eight faces are the purification of the eight liberations (aṣṭavimokṣa): emptiness, the absence of marks (animitta), the absence of wishes (apraṇihita), and the characteristics of natural luminosity (prakṛtiprabhāsvaratā). These are the faces of the nāda which is devoid of non-virtue; through their purification, the faces are purified. The emptiness of seeing forms with a form; the emptiness of seeing internal forms; the emptiness of seeing external forms; the emptiness of seeing sense bases (āyatana) with sense bases; the emptiness of seeing the sense base of infinite space; the emptiness of seeing the sense base of infinite consciousness; the emptiness of seeing the sense base of nothingness; and the emptiness of seeing the sense base of neither perception nor non-perception. The eyes are the purification of the three vajras—the purity of body, speech, and mind. Regarding the purification of the great elements, it is said: "Earth is explained as Pukkasī; The water element is explained as Śavarī; Fire should be known as Caṇḍālī; Wind is renowned as Ḍombī." Thus, the purification of the four great elements is the purification of the four ḍākinīs. Regarding the purification of hatred and the other afflictions, it is said: "Hatred is explained as the Wheel-Bearer (cakriṇī)." The "Wheel-Bearer" is the Mistress of the Wheel, Nairātmyā, who is the purification of hatred. Hatred is Akṣobhya. In this way, Nairātmyā is inseparable from the Vajradhara.

འདོད་ཆགས་ཆུའི་རྣལ་འབྱོར་མ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པས་འདོད་ཆགས་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཆུའི་རྣལ་འབྱོར་མ་སྟེ་འོད་དཔག་མེད་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཆུའི་རྣལ་འབྱོར་མའོ། ། ཕྲག་དོག་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་ མ། ། ཕྲག་དོག་རྣམ་པར་དག་པས་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཡིན་པས་དེ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཕྲ་མ་ཡང་གསང་བའི་དཀར་མོ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་ཕྲ་མའི་རྣམ་པར་དག་པས་ནང་གི་རིམ་པར་གནས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་རིན་ ཆེན་གཙོའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། གཏི་མུག་རྡོ་རྗེར་བཤད་ཅེས་པ་ནི། གཏི་མུག་རྣམ་པར་དག་པས་རྡོ་རྗེ་མ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་མ་གང་དེ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། འདིས་ནི་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ པར་དག་པ་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ན། ནང་གི་རིམ་པར་གནས་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ་ཡིན་ནོ། ། རིམ་པ་འདིས་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་ལས་ནི། ། འདིས་ནི་ ཕུང་པོ་སྦྱང་བར་བྱ། ། རིམ་པ་འདིས་ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། སྦྱང་བར་བྱ་ནི་དྲི་མ་མེད་པར་བྱེད་པའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་ལས་ནི། ། ལྷ་ཡི་རྣམ་པ་ཉིད་ལས་སོ། ། ཡང་ན་བསྐྱེད་པའི་སྒྲས། ལས་འབྱུང་བར་འཇུག་པས་ན་བསྐྱེད་པ་སྟེ།

The Water Yoginī of desire is the purification of desire, which is the desire of Amitābha. Her purification is the Water Yoginī, the Water Yoginī who is inseparable from Amitābha. The Vajra Ḍākinī of envy: because envy is purified, the Vajra Ḍākinī is the purification of Amoghasiddhi; thus, the meaning is that she is inseparable from him. "Slander is the Secret White One herself" means that because slander is purified, she is inseparable from the Ḍākinī who abides in the inner stage, the purification of Ratneśvara. "Delusion is explained as Vajra" means that because delusion is purified, Vajra is the purification of Vairocana; thus, she is the Vajra who is inseparable from that Vajra. By this, the purifications of hatred and so forth are established: because hatred and so forth are purified, the five Ḍākinīs who abide in the inner stage are inseparable from the Vajra Holder. By this sequence, the purification of the aggregates is taught: "From the perspective of the generation stage, by this the aggregates are to be purified." By this sequence, the aggregates are the five aggregates of form and so forth. "To be purified" means to make them stainless. "From the perspective of the generation stage" means from the very form of the deity. Alternatively, by the word "generation," because one enters into the arising of activity, it is "generation."

ལས་ བཀྲབས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་རིམ་པར་རྙེད་པ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ཕྱོགས་ལས་ཏེ་རྣམ་པ་གཉི་ག་ལས་ཀྱང་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་ པ་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གང་དང་གང་གིས་འཇིག་རྟེན་འཆིང་གྱུར་པ། ། དེ་དང་དེས་ནི་འཆིང་ བ་ལས་གྲོལ་ཏེ། ། དེ་ཉིད་མི་ཤེས་འཇིག་རྟེན་མི་གྲོལ་ཞིང་། ། དེ་ཉིད་རྣམ་སྤངས་དངོས་གྲུབ་རྙེད་མི་འགྱུར། ། གང་དང་གང་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་འཆིང་བ་ནི་འཁོར་བའི་འཆིང་བས་བཅིངས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་དང་དེས་ནི་འཆིང་བ་ལས་ནི་ འཁོར་བར་འཛིན་པ་ལས་སོ། ། གྲོལ་ཏེ་ནི་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མི་གྲོལ་ཏེ། གཏི་མུག་གི་འཁྲུལ་པས་བསྒྲིབས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་མི་ཤེས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་ཤིང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་གྲུབ་རྙེད་མི་འགྱུར་ནི་དངོས་གྲུབ་མི་འཐོབ་ པའོ། ། ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། གང་དང་གང་གིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པས་སོ། ། འཆིང་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་བའོ། །

Action: Because the wisdom of the chosen [deity] is not the domain of hearers and so forth, it is found through a sequence; thus, it is the generation stage. Furthermore, it is because it is the nature of authentic wisdom. How it is so is stated: "From both sides," meaning from both aspects. The Vajra Holder and Nairātmyā are inseparable; the conventional and the ultimate are themselves indivisible. For that very reason, in order to clearly demonstrate that the inseparability of the conventional and the ultimate is authentic wisdom, it is said: "By whatever the world is bound, By that very thing it is liberated from bondage. Without knowing suchness, the world is not liberated; Having abandoned suchness, accomplishment will not be found." "By whatever" refers to the attachments to desire and so forth. "The world is bound" means it is bound by the fetters of saṃsāra. "By that very thing" means from the grasping at saṃsāra. "Liberated" means it will become free. For that very reason, the world is not liberated; it is obscured by the delusion of ignorance. "Without knowing suchness" means because suchness has not been realized and suchness has not been understood. "Accomplishment will not be found" means that accomplishment will not be attained. Alternatively, "the world" refers to the five aggregates. "By whatever" refers to the attachment to objects such as form and so forth. "Bondage" means becoming attached.

དེ་དང་དེས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་མི་གྲོལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཤེས་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་རྣམ་སྤངས་ནི། རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་དངོས་ གྲུབ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དྲི་མེད་སྒྲ་མེད་གཟུགས་ཉིད་མེད། ། རོ་དང་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་མེད། ། རེག་མེད་ཆོས་མེད་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག། རང་བཞིན་དག་པའི་འགྲོ་བར་ཤེས། ། དེ་ཕྱིར་དྲི་མེད་སྒྲ་མེད་གཟུགས་ མེད་ཅིང་རོ་ཡང་མེད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སེམས་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། སེམས་གཅིག་པུ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་གཞན་སྣང་བ་ཅི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། སེམས་ཉིད་འབའ་ཞིག་དེ་དང་དེའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་རྣམ་བརྟགས་པའི། ཕྱི་རོལ་དོན་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། ། བག་ཆགས་ཀྱིས་ནི་དཀྲུགས་པའི་སེམས། ། དོན་དུ་སྣང་བར་རབ་ཏུ་བྱུང་། གཞན་ལས་ཀྱང་། དངོས་པོ་གང་དང་གང་གིས་ནི། ། མི་རྣམས་ཡིད་ནི་སྦྱར་གྱུར་ན། ། དེ་ནི་དེ་རང་བཞིན་འགྱུར་ཏེ། ། སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་ནོར་བུ་ བཞིན། ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། རེག་བྱེད་ཆོས་ཀྱང་མེད་དོ། ། ཅིས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཤེ་ན།

By means of this and that, one will be liberated from the bonds of attachment to form and so forth. Why is it that the world is not liberated? It is because the nature of suchness is not known. One who has abandoned that very [nature]—being devoid of the thorough knowledge of the nature—will not attain the accomplishment of Mahāmudrā. Therefore, accomplishment arises from the thorough knowledge of the identity of the utterly pure dharmadhātu. Otherwise, because of obscuration, one will wander in saṃsāra. Therefore: "Without smell, without sound, without form itself, Without taste, and without the purity of mind, Without touch, without phenomena—all are utterly pure; Know the world to be pure by nature." Therefore, there is no smell, no sound, no form, and no taste. Why is this? It is because the nature of mind is utterly pure. Since it is the essence of mind alone, there is nothing whatsoever that appears as something external to the mind, other than phenomena. Mind itself alone appears in those various forms. As it is said: "Just as the external objects Imagined by the foolish do not exist, The mind, stirred by habitual tendencies, Arises appearing as objects." And from another source: "By whatever thing The minds of people are engaged, That thing becomes its very nature, Like a jewel of manifold forms." Therefore, since everything is mind-only, the mind is utterly pure. There is also no phenomenon that acts as a toucher. If one asks, "In what way is it superior?"

སེམས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་གསུངས་པ། རྣམ་དག་པས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་ལ་འགྲོ་བར་ཤེས་ཏེ། འགྲོ་བར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན། དེའི་ཕྱིར་དྲི་མེད་སྒྲ་མེད་གཟུགས་ཉིད་མེད། ། རོ་མེད་སེམས་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། འདིས་ནི་དྲི་ལ་སོགས་པ་བཀག་པ་ལས་སེམས་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་ དུ་འཕགས་པའི་དག་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རེག་མེད་ཆོས་མེད་ཅེས་པ་ནི། བདེ་བ་ལ་སོགས་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་རྣམ་དག་པས། རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། རྣམ་པར་མ་དག་པ་ནི་ཅི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་དངོས་ པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། དག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འདོད། ། ཅེས་པ་སྔར་བསྟན་པའི་དོན་ཉིད་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་རང་བཞིན་དག་པའི་འགྲོ་ལ་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བར་ཤེས་ཏེ། བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ ནོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། འདི་དག་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་དུ། ། ཐུབ་པ་ཡིས་ནི་བསྟན་པ་དག། སྐྲག་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་ཕྱིར་ཏེ། ། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཉིད་མེད། ། ཅེས་པའོ། ། རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་དགུ་པའོ། །

The mind is completely pure. Regarding that, it is said: "By way of complete purity." The very purity of the three realms is the purity of the mind. Therefore, because it is pure by nature, one knows the world as a world; it is the very aspect of knowing the world. Alternatively: "Therefore, it is without odor, without sound, and without form; it is without taste, and the mind itself is completely pure." By this, through the negation of odor and so forth, the mind is also completely pure. This is the wisdom of the dharmadhātu, the utterly pure and exceptionally sublime purity. "Without touch, without phenomena" means that there is also no experience of bliss and so forth. Because everything is completely pure, it is "complete purity"; there is nothing whatsoever that is not completely pure. Thus: "The purity of all things is asserted to be suchness." This summarizes the very meaning previously taught. By this, one knows the world—which is pure by nature—as a world; everything, including the stable and the moving, is inseparable from authentic wisdom. As it is said: "The Sage taught that all these are mind-only in order to completely eliminate fear; for the naive, that [reality] does not exist." This is the ninth chapter, the Analysis of Complete Purity.

བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་གཙོ་བོ་དགུའི་བདག་ཉིད་ ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་འཁོར་ལོ་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་གང་ལ་ཡོད་པའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་དགུ་པའོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་རབ་ ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས་ལེའུ་དགུ་པའོ། ། ། ། རིམ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པ་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་རྣལ་འབྱོར་མའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བས་དཀྱིལ་འཁོར་ གཉིས་ཀྱི་ཁ་སྦྱར་བ་ལས་དེ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་སློབ་མ་དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཆད་དེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ན། དབང་མ་ཐོབ་པ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པར་མི་ནུས་ལ། དབང་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་དང་བྲལ་ན་དབང་བསྐུར་བར་མི་ནུས་པས་ན་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དབང་བསྐུར་བ་དག་གི་ཆོ་ག་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཇི་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི། ། རིམ་པ་ཡང་དག་རབ་ཏུ་བཤད། ། གང་གིས་སློབ་མ་དབང་བསྐུར་ བའི། ། ཆོ་གའང་རབ་ཏུ་བཤད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནས་ནི་རྗེས་ཐོགས་ཉིད་དུ་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆད་པ་ཉིད་དུའོ། ། དེ་བས་ན་འདིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། །

The ninth chapter is the "Chapter on Purification," which is the section in which exists that particular, sublime purity characterized by the inseparability of the maṇḍala of the nine principal deities—the Vajradhara inseparable from Nairātmyā—and the wheel of the nature of the fifteen Yoginīs. From the Extensive Commentary on the Union, the Very Clear Explanation of Hevajra, this is the ninth chapter. When meditating on the authentic suchness, the nature of the utterly pure dharmadhātu which is the purification of the two stages, one attains the accomplishment of Mahāmudrā. Having thus taught the "Chapter on the Sequence of Aspects," which is the purification of the two stages as the identity of both through the union of the two maṇḍalas in the "Chapter on the Yoginīs," the text now proceeds to explain the "Chapter on the Empowerment of the Disciple." How so? Because of the statement, "Once empowerment has been obtained, suchness should be shown," it is impossible to show suchness to one who has not received empowerment. Furthermore, since empowerment cannot be conferred without a maṇḍala, the rituals for the maṇḍala and the empowerment are taught: "Then, I shall correctly and thoroughly explain the sequence of the maṇḍala, and I shall also thoroughly explain the ritual by which the disciple is empowered." The word "then" means immediately following, without any interruption by others. Therefore, for this reason, the maṇḍala is presented after the "Chapter on Purification."

ཆོ་གའང་རབ་ཏུ་བཤད་པར་བྱ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་བཤད་པར་བྱ་བའོ། ། གང་གིས་ ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་གས་སོ། ། སློབ་མ་དབང་བསྐུར་བ་ན་མཚོན་པར་བྱེད་པས་དབང་སྟེ་དབང་དེ་འཆད་དོ། ། དེ་ཡང་ཆོ་ག་བཤད་པར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་མ་མཐོང་བ་ལ་དབང་བསྐུར་བ་མེད་ལ་དབང་བསྐུར་བ་མ་ཐོབ་པས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་ཐོབ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མེད་པར་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་ པོའི་དངོས་གྲུབ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་ཞིང་། ། དེའི་དོན་དུ་དབང་བསྐུར་ལ། དབང་བསྐུར་གྱི་དོན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན་ནོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དོན་ཉིད་གསུངས་པ། ། དང་པོར་ལྷ་ཡི་བདག་ཉིད་ཀྱི། ། རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་ནོར་འཛིན་སྦྱང་། ། ཨོཾ་རཀྵ་ རཀྵ་ཞེས་པས་སྦྱང་བའི་སྔགས་ཀྱིས་ས་སྦྱང་བར་བྱའོ། ། དང་པོ་ནི་ཐོག་མའོ། ། ལྷའི་བདག་ཉིད་ནི་གང་ལ་ལྷའི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ནི་ལྷའི་བདག་ཉིད་དེ་སློབ་དཔོན་ཉིད་ལྷའི་ཚུལ་གྱི་སྐུ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ནོར་འཛིན་ནི་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། ། སྦྱང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་མེད་པའོ། ། ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ལ་ལྷའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ ཡོད་པ་དེ་ནི་ལྷའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་། སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གཉི་ག་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། །

The ritual is also to be explained, which is to say, the ritual of the maṇḍala is to be explained. By what means? By the ritual of the maṇḍala. It is called an "empowerment" (abhiṣeka) because it characterizes the disciple when the empowerment is conferred; that empowerment is now being explained. Furthermore, the ritual for that must be explained. By this, it is shown that there is no empowerment for one who has not seen the maṇḍala, and without having obtained the empowerment, suchness (tattva) is not attained. Without suchness, the accomplishment of Mahāmudrā does not exist. For the sake of accomplishment, one must attain suchness; for that purpose, there is the empowerment, and for the sake of the empowerment, there is the maṇḍala. The very meaning of the maṇḍala is stated: "First, the yogin shall purify the earth, the nature of the deity." With the purifying mantra "Oṃ rakṣa rakṣa," the ground should be purified. "First" means at the beginning. "The nature of the deity" refers to that which possesses the nature of the deity; the meaning is that the ācārya himself is the body in the form of the deity. Alternatively, "the earth" (nordzin) is the source of phenomena (dharmodaya). "Purification" means it should be established as the nature of the utterly pure expanse of reality (dharmadhātu). The "yogin" is the purity of suchness and the purity of the deity. "First" means non-dual. In whatever way it is, it is the nature of the deity. The yogin who possesses the wisdom (jñāna) of the nature of the deity is the "yogin of the nature of the deity"; the meaning is that he is the wisdom body (jñānakāya) in which both the five wisdoms and the nature of the three bodies are utterly pure.

འབད་པས་ཧཱུཾ་ལས་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། བྱས་ཏེ་ཕྱི་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི། ། ནོར་འཛིན་སྦྱངས་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་པས་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་བྱའོ། ། འབད་པས་ཧཱུཾ་ལས་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། ཞེས་པ་ནི་རཾ་ལས་ཉི་མ་སྔོན་དུ་རྣམ་བསྒོམས་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་གྱི་ས་གཞི་དང་། རྡོ་རྗེའི་གུར་དང་། རྡོ་རྗེའི་ཐོག་ཕུབ་པའོ། ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་གྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་བསྒོམས་ནས་དེའི་ནང་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་བཞེངས་ པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཧཱུཾ་ལས་རྡོ་རྗེ་ཅན་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མར་བྱས་པའོ། ། ཕྱི་ནས་ནི་རྗེས་ཐོགས་སུ་བར་མ་ཆད་པར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བྲི་བ་ནི། རྟག་ཏུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ བྲི་བའི་གནས་གསུངས་པ། ཚལ་དང་སྐྱེ་བོས་དབེན་པའི་གནས། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྱིམ་རྣམས་དང་། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཁང་པའི་ནང་དུ་ཡང་། ། དཀྱིལ་འཁོར་དམ་པ་རབ་ཏུ་བཞེངས། ། དམ་པ་ནི་མཆོག་གོ། ། ཡང་ན་ཚལ་ནི་ཡེ་ཤེས་རིག་པ་དེ་ལས་བྱུང་བས་སྤྲོ་ བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡོད་པའོ། ། དབེན་པ་ཞེས་པ་ནི་བྲལ་བའོ། ། སྐྱེ་བོ་ནི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། གང་ལ་དེར་དབེན་པས་བསྡུ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྱིམ་རྣམས་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཚལ་ནི་ལྗོན་ཤིང་སྣ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ས་གཞི་སྟེ། ། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་གནས་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེ་བོས་དབེན་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་(གགས་,གེགས་)བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། གནས་ཞེས་པ་ནི་ས་ཕྱོགས་སོ། །

With diligence, having generated the Vajra-holder from HŪṂ, one should subsequently draw the maṇḍala. Immediately after purifying the earth, the yogi should draw the maṇḍala. Regarding the phrase "with diligence, having generated the Vajra-holder from HŪṂ": having first meditated on the sun from RAṂ, and so forth, in that sequence, one establishes the vajra-nature ground, the vajra canopy, and the vajra roof. By this, having meditated on the celestial palace of vajra-nature, one should construct the maṇḍala within it. Alternatively, "the Vajra-holder from HŪṂ" refers to the Vajradhara and Nairātmyā, who are inseparable from the syllable HŪṂ. "Subsequently" means immediately thereafter without interruption. "Maṇḍala" is authentic wisdom (jñāna). "Drawing" means establishing it through constant consecration. The locations for drawing the maṇḍala are taught: In groves, in places secluded from people, In the homes of Bodhisattvas, And also within a maṇḍala hall, One should perfectly construct the sublime maṇḍala. "Sublime" means supreme. Alternatively, "grove" (vana) refers to the wisdom of emanation (spharaṇa-jñāna) arising from the awareness of wisdom (jñāna-vijñāna). "Secluded" (viveka) means free from [distractions]. "People" refers to the senses (indriya) and so forth. That which is secluded from those is the wisdom of gathering (saṃhāra-jñāna). "Homes of Bodhisattvas" refers to grounds endowed with various trees; this is because they are consecrated places. "Secluded from people" means free from obstacles (vighna). "Place" refers to a specific location.

བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྱིམ་རྣམས་སུ། ། ཞེས་པ་ནི་སྐལ་པ་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེ་བོ་གནས་ན་དབེན་པའི་གནས་ཀྱང་ངོ་། ། གནས་འདི་རྣམས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཁང་པ་བྱ་སྟེ་དེའི་ནང་དུ་དཀྱིལ་ འཁོར་བཞེངས་པར་བྱའོ། ། བྱང་ཆུབ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སེམས་དཔའ་ནི་སྲིད་པ་གསུམ་གཅིག་པ་སྟེ་སྲིད་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་ཁྱིམ་རྣམས་ནི་གནས་རྣམས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་འདི་རྣམས་སུའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཁང་པའི་ནང་དུ་ཡང་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་གང་དེ་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་བཅད་པར་མི་ནུས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དམ་པ་རབ་ཏུ་བཞེངས་ནི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དམ་པ་ནི་མཆོག་གཙོ་བོ་སྟེ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་བཞེངས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཚོན་གསུངས་པ། རྡུལ་ཚོན་དམ་པའི་ཚོན་དང་ནི། ། ཡང་ན་འབྲིང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ། རིན་ཆེན་ལྔ་ཡི་ཕྱེ་མ་དང་། ། ཡང་ན་འབྲས་ལ་སོགས་པའོ། ། དམ་པ་ནི་ལྷར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་ པའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། རྡུལ་ཚོན་ནི་རྡུལ་ཚོན་གྱིས་སོ། ། རིན་ཆེན་ལྔ་ཡི་ཕྱེ་མ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི། ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། ། བཻ་ཌཱུརྱ་དང་། ཆུ་ཤེལ་དང་། མརྒད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཡང་ན་མུ་མེན་དང་། དུང་དང་། བྱི་རུ་དང་། གསེར་དང་། དངུལ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱེ་མ་ རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཡང་ན་ཞེས་པ་ནི། ཕྱོགས་གཞན་ནོ། ། འབྲས་ལ་སོགས་པ་ནི།

"In the homes of bodhisattvas" refers to secluded places where fortunate beings reside. These locations should be made into maṇḍala houses, and within them, the maṇḍala should be constructed. "Awakening" (bodhi) is non-conceptual wisdom (nirvikalpa-jñāna). "Sattva" is the unity of the three realms of existence; it is the non-conceptual wisdom in which the three realms are indivisible. Their "homes" are the abodes; it is in these abodes of non-conceptual wisdom. Furthermore, within the maṇḍala house, that which is the abode of authentic wisdom cannot be delimited by any conceptualization or discursive thought. "The supreme maṇḍala is perfectly established" refers to the Vajradhara, because he is all-pervasive. "Supreme" means the most excellent, as it is not an object for hearers (śrāvaka) and the like. Regarding the colored powders to be used for constructing the maṇḍala, it is said: "With supreme or middling colored powders, Or with the dust of the five precious gems, Or else with rice and so forth." "Supreme" refers to the purity of Vairocana and the other deities through their blessing. "Colored powders" means by means of colored powders. "With the dust of the five precious gems" refers to sapphire, pearl, lapis lazuli, crystal, emerald, and so on. Alternatively, it refers to the dust of lapis lazuli, conch, coral, gold, silver, and so forth. "Or else" indicates another alternative. "Rice and so forth" refers to:

འབྲས་དང་གྲོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁ་དོག་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། ཡང་ན་དམ་པ་ཞེས་པ་ནི་དམ་པ་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་སེམས་ཡིན་ པས་དམ་པའོ། ། དེ་ཡིས་དགའ་བ་གཏོང་བར་བྱེད་པས་ན་དམ་པས་རའོ། ། དེ་ཡང་འདིར་ཆུ་ཡིན་པས་དམ་པའི་ཚུལ་ཅན་ནོ། ། དེ་ཡང་དབང་པོ་དང་ཤེས་པ་ཡུལ་ལ་རག་ལས་པའི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་ཡོད་པས་ཁ་ནི་ཆོས་འབྱུང་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡང་ན་འབྲིང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་ནི་ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། ཐ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཨཱ་བདག་མེད་མའོ། ། གོ་རིམ་དང་གོ་རིམ་ལས་བཟློག་པས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་དང་བསྡུ་བ་དང་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་དེས་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པས་ན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་ མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དེས་ན་འབྲིང་པོའོ། ། འང་གི་སྒྲས་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏེ། འདི་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཁྱད་ཅན་ཡིན་པའོ། ། རིན་ཆེན་ལྔའི་ཞེས་པ་ནི། ལྔའི་སྒྲས་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། རིན་ཆེན་ནི་སེམས་སོ། ། དངོས་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བས་སོ། ། ཕྱེ་མ་ཞེས་པ་ནི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་མཚུངས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་གཏིབས་པས་སོ། ། ཡང་ན་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། ། འབྲས་ལ་སོགས་པས་ནི། ཡང་ན་འབྲས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འབྲས་ནི། བསྣུན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྙིང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །

By means of rice, wheat, and so forth, which are of the nature of the five colors purified as the five Tathāgatas. Alternatively, "sublime" (dampa) refers to the sublime faculties; since the mind is their chief, it is "sublime." Because it bestows joy, it is "ra" of the sublime. Since that is water here, it is "of the sublime manner." Furthermore, this means the indivisibility of the three vajras, which depend upon the faculties and the consciousnesses of their objects. Because that exists, "kha" is the wisdom whose nature is the dharmadhātu arising from the source of phenomena (dharmodaya). Alternatively, by way of the "middling" (’bring po), "ni" is Nairātmyā, "tha" is Akṣobhya, and "ba" is bodhicitta. "Ā" is Nairātmyā. Through the sequence and the reverse of the sequence, it is the nature of emanation and withdrawal, and withdrawal and emanation; because the two are indivisible, they cannot be conceptually delimited. For that reason, it is "middling." The word "also" (yang) has the sense of a distinction, meaning it is distinguished by being just like this. Regarding "of the five jewels" (rin chen lnga'i): the word "five" refers to the faculties, and "jewel" refers to the mind. The actual [meaning] is because they are the transformations of those. Regarding "powder" (phye ma): because it is explained as being like subtle atoms, it fills the center of space. Alternatively, it is by means of the wisdom of the indivisibility of the two. Regarding "rice and so forth": alternatively, it is rice and so forth. Just as rice is established as the very essence because it is free from being struck [or crushed].

དེ་བཞིན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། ཀ་བདེ་བ་ཟག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ཉིད་དང་པོ་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ རྣམས་ཀྱི་དེ་གཉི་ག་རྣམ་པར་དག་པ་དཀྱིལ་འཁོར་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་བྱ་བའི་ཚད་གསུངས་པ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཁྲུ་གསུམ་པ་རུ་བྱ། ། མཐེ་བོ་གསུམ་གྱིས་ལྷག་པ་བཞི། ། ཁྲུ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར། ། སོར་མོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ལ་ཁྲུ་གང་ངོ་། ། སོར་མོ་ཡང་ནས་བཞིའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉི་ག་ཁྲུ་གསུམ་ཚད་དོ། ། མཐེ་བོང་གསུམ་གྱིས་ལྷག་པ་ནི། ། ཁྲུ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་སོར་མོ་གསུམ་གསུམ་བསྣན་པར་བྱའོ། ། མཐེ་བོའི་ཚད་ནི་བཞི་ཞེས་པ་སྟེ་ནས་བཞིའི་ཚད་དོ། ། ཡང་ན་དཀྱིལ་འཁོར་ཁྲུ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི། གསུམ་གྱི་སྒྲས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སོ། ། ཁྲུའི་སྒྲ་ནི་ལྔའི་བདག་ཉིད་གཉི་ག་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན་ནོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་ བྱའོ། ། འདི་ཉིད་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཅིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤེ་ན། མཐེ་བོ་གསུམ་གྱིས་ལྷག་པའོ། ། གསུམ་གྱི་སྒྲས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་འདིའི་ཆ་གསུམ་ཡིན་ཏེ།

Likewise, because they are free from obscurations such as superimposition, they are the nature of the utterly pure dharmadhātu. Through such qualities and so forth, there is the wisdom characterized by untainted bliss; that itself is the primary cause, the tathāgata. The meaning is that the wisdom of the Vajradhara, who is the identity of both maṇḍalas, is the purity of both of those. Regarding the measurement for constructing the maṇḍala, it is said: "Construct the maṇḍala as three cubits, With an additional four [fingers] of three thumbs." "Three cubits" is because of the purity of Akṣobhya. Twenty-four finger-widths (aṅgula) make one cubit, and a finger-width is the nature of four barley grains. Thus, both aspects are three cubits in measure. "With an additional three thumbs" means that to each cubit, three finger-widths should be added. The measurement of a thumb is four, which is the measure of four barley grains. Alternatively, "three cubits for the maṇḍala" means that by the word "three," body, speech, and mind are indicated. The word "cubit" refers to the maṇḍala of the five sense faculties and their objects. The principal of the maṇḍala is the wisdom called "mind," which should be understood as the authentic wisdom that is the nature of the three bodies and five wisdoms. This itself is the cause of the result, perfectly complete awakening (samyak-saṃbodhi). If one asks what makes that particularly sublime, it is "with an additional three thumbs." By the word "three," the three parts of this coemergent wisdom (sahaja-jñāna) are indicated.

དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དགའ་བའི་མཐར་རོ། ། དེ་ལས་མཐེ་བོས་ལྷག་པ་ནི། མཐེ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ལ་ལྷག་པ་ནི་མཚོན་པའོ། ། ཀ་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ནས་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་རིག་མ་གཞུག་པ་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། དེ་ནི་རིགས་ལྔ་ལས་བྱུང་བ། ། རིག་མ་བཟང་པོ་རྣམ་པར་ གཞུག། རིག་མ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་བཙུན་མོའོ། ། དེ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གཞུག་པར་བྱའོ། ། བཟང་མོ་ནི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའོ། ། རིགས་ལྔ་ལས་བྱུང་ནི་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ལྔ་ལས་སྐྱེས་སོ། ། ཡང་ན་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། དེར་ཞེས་པ་ནི་ཡང་ དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེར་རོ། ། རབ་ཏུ་གཞུག་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བའོ། ། གཞུག་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་བྱའོ། ། བཟང་མོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའོ། ། བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡང་དེའོ། ། དེ་བས་ན་རིགས་ལྔ་ལས་བྱུང་ནི་ རིགས་ལྔ་རྣམས་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱུང་བ་ནི་བྱུང་བ་སྟེ། གང་ལ་སྤྲོ་བ་དེ་ནི་རིགས་ལྔ་ལས་བྱུང་བའོ། ། ཡང་ན་ཇི་ལྟར་གང་རྙེད་དེ། ། དེ་ལྟར་བཅུ་དྲུག་ལོན་པ་ནི། རིགས་ལྔ་མེད་ན་སྤྱིར་ཇི་ལྟར་གང་རྙེད་པ་དེ་ལ་བྱ་སྟེ་བཟང་མོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ངོ་། ། འོན་ཀྱང་སླར་ལོ་བཅུ་དྲུག་མ་བཟུང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན།

It is the culmination of the joys and so forth, up to the supreme joy. In that regard, "exceeding the thumb" means that the thumb is the Vajradhara. "Exceeding" there signifies the symbol. "Ka" is the wisdom of bliss. Thus, it is the meaning of the fourth, known as the coemergent (sahaja). Regarding that, the entry of the consort into the maṇḍala is explained: "She who arises from the five families, The excellent consort, should be introduced. 'Consort' (vidyā) refers to the lady of insight (prajñā). She is to be introduced into the maṇḍala. 'Excellent' means she is endowed with the yoga of the deity. 'Arisen from the five families' means she is born from the five families, such as the Vajra family and so forth. Alternatively, 'family' (kula) refers to Nairātmyā. 'There' refers to that authentic wisdom. 'Should be introduced' means to make it clearly manifest. 'Introduce' means to abide in the nature of that. 'Excellent' means she is endowed with the yoga of the deity. It is not only of the nature of withdrawal; it is also of the nature of emanation. Therefore, 'arisen from the five families'—the five families are the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. 'Arisen from' means having emerged from them; that from which emanation occurs is 'arisen from the five families.' Alternatively, 'just as whatever is found'—if the five families are not available, then 'whatever is found' in general should be used, even if she is not 'excellent.' However, one should specifically take a sixteen-year-old, because the bodhicitta flows [at that age]. Alternatively..."

ཡང་ན་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། གང་དེ་ཞེས་པ་ནི་གཏན་ལ་ཕབ་པར་མི་ ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་ནི། གང་དང་གང་གི་རྣམ་པས་རྙེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བཅུ་དྲུག་ལོན་པ་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ཆུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་སྟེར་ཞིང་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ཡིན་པས་ལོ་བཅུ་དྲུག་མ་སྟེ་སྟོང་ པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་དག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེས་བདག་མེད་མ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་ཡིན་པས་བག་ཆགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཡང་དེ་ལ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་བཙུན་མོ་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། གང་ཚེ་ཁུ་བ་ལྡན་གྱུར་པ། ། དེ་ཡི་ཚེ་ན་བསྟེན་པར་ བྱ། ། གང་གི་ཚེ་དེའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཕྱག་རྒྱ་དེ་བསྟེན་པར་བྱའོ། ། ཡང་དེའི་ཚེ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། བསྟེན་པར་བྱ་བ་ནི་གོམས་པར་བྱ་བའོ། ། གང་ཚེ་ཁུ་བ་ལྡན་གྱུར་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ལྡན་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ ལྡན་པར་གྱུར་པའོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་བསྟེན་པ་ལས་གང་བྱུང་བ་དེའི་བྱ་བ་བསྟན་པ། ཕྱག་རྒྱའི་གདོང་ཡང་བཅིང་བ་དང་། ། ཐབས་ཀྱི་གདོང་ཡང་ དེ་བཞིན་ནོ། ། བསྟེན་པ་དེ་ལས་གང་བྱུང་བ། ། སློབ་མའི་ཁར་ནི་བཏུང་བ་ཉིད།

Alternatively, "or" indicates that Nairātmyā, who is inseparable from the Vajra-holder, is of the nature of the authentic wisdom that is the very essence of the Vajra-holder. "That which" refers to that which cannot be definitively established. "As it is found" refers to the wisdom found through whatever aspects. "Sixteen years old" refers to the purity of the sixteen emptinesses; it is the water of bodhicitta. Because she bestows and completely gives that, she is "sixteen-year-old"; since she is completely given by that nature of bodhicitta, which is the purity of the sixteen emptinesses, and is the very essence of Nairātmyā, she is also free from the defects of habitual tendencies. Furthermore, regarding the statement that the consort is to be relied upon, it is said: "When the fluid is present, at that time one should rely." When her bodhicitta arises, at that time one should rely upon that mudrā. Moreover, at that time, she is the Mahāmudrā. "To be relied upon" means to familiarize oneself with. "When the fluid is present" refers to bodhicitta. "Present" means being endowed with the wisdom of the inseparability of emptiness and compassion. What is shown by this? Through familiarizing oneself with Mahāmudrā, the emptiness endowed with the supreme of all aspects is manifested. Furthermore, regarding the activity that arises from relying upon the mudrā, it is taught: "The face of the mudrā should be bound, and likewise the face of the method. Whatever arises from that reliance should be drunk into the mouth of the disciple."

། བཙུན་མོའི་གདོང་དང་ཐབས་ཀྱི་གདོང་པར་མིག་རས་བཅིངས་ལ་བྱའོ། ། བསྟེན་པ་ནི་གོམས་པའོ། ། དེར་གང་བྱུང་བ་ནི་གང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བྱུང་བ་སྟེ། སློབ་མའི་ཁར་བཏུང་བར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཕྱག་རྒྱ་ ནི་བདག་མེད་མས་སོ། ། གདོང་ནི་དང་པོ་སྟོང་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ། ། བཅིང་བ་ནི་བརྟན་པར་བྱ་བའོ། ། ཐབས་ཀྱི་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། གདོང་ནི་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བཅིང་བ་ནི་བརྟན་པར་བྱས་པའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་མི་གཡོ་བར་བྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་སོ། ། བསྟེན་པ་ ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྦྱངས་པའོ། ། གང་བྱུང་བ་ནི་གང་བྱུང་བའོ། ། དེ་སློབ་མའི་ཁར་ནི་སློབ་མའི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཁ་ནི་ཡུལ་རྣམས་ཡིན་པས་སློབ་མའི་ཁ་ཡུལ་དང་དབང་པོའོ། ། དེར་བཏུང་བ་ནི་བསྡུ་བ་སྟེ་དེ་དབྱེར་མེད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་གང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་དེ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་ལྡོག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱས་པ། རོ་མཉམ་སློབ་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད། ། དེ་ཉིད་ལ་ཡང་བྱ་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་ལ། དེ་ཉིད་ལ་ཞེས་པ་ནི་གོམས་པས་སོ། ། རོ་མཉམ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ དེའོ། ། སློབ་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་ནི། འདིར་དབང་པོ་རྣམས་སྤྱོད་པ་ཡིན་པས་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་ཡུལ་ལོ། ། སློབ་མ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། སློབ་མ་ཡང་ཡིན་ལ་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་ཡིན་པས་སློབ་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་རོ་མཉམ་པའོ། །

One should perform the binding of the eyes upon the face of the consort and the face of the method. "Cultivation" means becoming familiar. "Whatever arises there" refers to the arising of the bodhicitta, which should be drunk into the mouth of the disciple. Alternatively, the mudrā is Nairātmyā. The "face" is the initial awakening of emptiness. "Binding" is to make it firm. The "method" is the Vajradhara. The "face" is the nature of compassion. "Binding" is having made it firm. Having generated the bodhicitta through the immovability of emptiness and compassion, one "cultivates," which is the training of the bodhicitta. "Whatever arises" is whatever arises. "Into the mouth of the disciple" refers to the disciple's faculties. Since their "mouth" consists of the objects, it is the disciple's mouth, the objects and the faculties. "Drinking there" means gathering; the meaning is to make them inseparable, which is the meaning of that bodhicitta being the very reversal of the objects and faculties. This is made clearly manifest: "Equal taste is the very sphere of the disciple; One should also act upon that very thing." Regarding this, "upon that very thing" means through cultivation. "Equal taste" is that bodhicitta which is the inseparability of emptiness and compassion. "The very sphere of the disciple" means that here, since the faculties are the agents of activity, they are the "sphere," meaning the objects. The "disciple" refers to the faculties. Because they are both the disciple and the sphere, it is the "sphere of the disciple," meaning the faculties and objects are of equal taste.

བྱ་བར་བྱ་ནི་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་དབྱེར་ མེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དོན་འདི་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ལ་ནི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། སློབ་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་སློབ་མ་དང་ཉེ་བའོ། ། རོ་མཉམ་ནི་འདུས་པའོ། ། བྱ་བ་ནི་བྱ་བའོ། ། ཅིར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་གསུངས་པ། རང་རིག་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དུ་འགྱུར། ། རང་གཞན་ཡང་དག་རིག་པ་སྤངས། ། མཁའ་མཉམ་ རྡུལ་བྲལ་སྟོང་པ་ཉིད། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་བདག་ཉིད་མཆོག། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཤིན་དུ་འདྲེས། ། འདོད་ཆགས་ཆགས་བྲལ་རྣམ་པར་འདྲེས། ། ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཡོད་པའི་རང་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ནི་ཡང་ དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། རང་གཞན་ཡང་དག་རིག་པ་སྤངས་ཏེ། བདག་གཞན་དུ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དཔེས་སྟོན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་ཏེ་མཁའ་མཉམ་མོ། ། ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་སྟེ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡུལ་བྲལ་དྲི་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་སྟོང་པ་སྟེ་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་དང་དངོས་མེད་བདག་ཉིད་དོ། ། དངོས་པོ་འཁོར་བའོ། ། དངོས་པོ་མེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། ། གཉི་གའི་བདག་ཉིད་འཁོར་བ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་མཆོག་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སླར་ཡང་ཅིས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་འདྲེས།

All that is to be done is inseparable from bodhicitta; this is the meaning even in the conventional sense. That itself is the mudrā. The "sphere of the disciple" is that which is near to the disciple. "Equal taste" is the gathering. "Action" is the act. Regarding what it becomes, it is said: "It becomes self-knowing jñāna itself, Abandoning the correct cognition of self and other. Equal to space, stainless emptiness, The supreme nature of both existence and non-existence, Method and insight perfectly blended, Desire and the absence of desire thoroughly mixed." Thus it is stated. Therein, one will experience it correctly through the nature of self-knowing awareness; therefore, it is "self-knowing." Jñāna is authentic wisdom. If one asks what makes it superior: it is "abandoning the correct cognition of self and other," meaning it is free from the conceptualization of self and other. Because such a state cannot be expressed, it is shown through an analogy: it is jñāna equal to space. It is like space because it is without beginning or end. For that very reason, it is "stainless," free from dust. For that very reason, it is "emptiness," as it is devoid of intrinsic nature. For that very reason, it is the "nature of both existence and non-existence." "Existence" is saṃsāra; "non-existence" is nirvāṇa. The nature of both is the inseparability of saṃsāra and purification. For that very reason, it is "supreme," meaning exceptionally exalted, because it is not the sphere of activity for the śrāvakas and so forth. Furthermore, what makes it superior is stated: "Method and insight perfectly blended."

ཤེས་རབ་ནི་བཙུན་མོའོ། ། ཐབས་ནི་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་དག་ཁྱད་པར་དུ་ཤིན་ཏུ་འདྲེས་པས་ ཆུ་དང་འོ་མ་བཞིན་དུ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ཆགས་བྲལ་རྣམ་པར་འདྲེས། ། འདོད་ཆགས་ནི་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཆགས་བྲལ་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། ། སྤངས་པ་ཡང་ཆགས་པ་ཉིད་དོ། ། གཉི་ག་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ པའི་རིམ་པས་སོ། ། འདྲེས་པ་ནི་འདྲེན་མར་གྱུར་པའོ། ། འདོད་ཆགས་མ་ཡིན་ཆགས་བྲལ་མིན། ། དབུ་མ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། རྟོག་པ་མེད་པ་སྟེ་འདི་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་རང་རིག་ནི་རྒྱུའོ། ། ཡེ་ཤེས་འགྱུར་ནི་རྟོགས་པར་འགྱུར་ བའོ། ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་། རང་གཞན་ཡང་དག་རིག་པ་སྤངས། ། རང་ནི་སེམས་སོ་གཞན་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོའོ། ། ཡང་དག་རིག་པ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་སུ་ མྱོང་བ་དེ་སྤངས་པའོ། ། ཅིས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཤེ་ན། མཁའ་མཉམ་སྟེ། མཁའ་ནི་དབང་པོའོ། ། དེ་མཉམ་ནི་ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་མངོན་ཤེས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་རྡུལ་བྲལ་སྟེ་རིམ་པ་གཉིས་དྲི་མ་མེད་པར་བྱས་པ་དེ་སྟོང་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྟོག་པ་ཐམས་ ཅད་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འདས་པའོ། ། དེ་ཡང་དངོས་དང་དངོས་མེད་བདག་ཉིད་དེ། དངོས་པོའི་དངོས་མེད་ནི་དངོས་དང་དངོས་མེད་དེ་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Insight is the queen; method is the man. Because these two are exceptionally and utterly blended, they are of a non-dual nature, like water and milk. For that very reason: "Desire and freedom from desire are blended. Desire is the characteristic of attachment. Freedom from desire is the complete abandonment of that. Abandonment, too, is attachment itself. Both are distinguished by an extraordinary sequence. 'Blended' means they have become intermingled. 'Neither desire nor freedom from desire, the middle is not perceived.' This is non-conceptual; it is the suchness of the coemergent, authentic wisdom. Alternatively, self-awareness is the cause, and the transformation of wisdom is the realization. Furthermore, that wisdom: 'Abandoning the correct awareness of self and other.' 'Self' is the mind; 'other' is the objects and the sense faculties. 'Correct awareness' is the characteristic of experiencing pleasure and so forth. It is the abandonment of the experience of pleasure and so forth produced by these objects, sense faculties, and consciousnesses. If one asks, 'By what is it distinguished?' It is 'equal to space.' 'Space' refers to the sense faculties. 'Equal to that' is because the qualities of the superknowledges, such as the divine eye and so forth, arise. Furthermore, it is 'dustless,' meaning the two stages have been rendered stainless. It is empty, the nature of suchness, transcending all conceptualization and discursive thought. It is also the nature of both existence and non-existence. The non-existence of existence is both existence and non-existence, because it is primordially unborn."

དེ་བདག་ཉིད་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་མཆོག་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྐྱེད་པའི་ ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་ནི་དགའ་བ་ཙམ་མོ། ། རང་གཞན་ཡང་དག་རིག་པ་སྤངས། ། མཁའ་མཉམ་ནི་མཆོག་དགའོ། ། རྡུལ་བྲལ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་དགའ་བའོ། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་བདག་ཉིད་མཆོག། དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའོ། ། བཞི་པ་འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་ པ་དེ་གསུངས་པ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་འདྲེས། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་བས་ན་བཞི་པའོ། ། ཆགས་དང་ཆགས་བྲལ་རྣམ་པར་འདྲེས། ། ཆགས་པ་འོད་དཔག་མེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁུ་བའོ། ། ཆགས་བྲལ་ནི་ཆགས་པ་ཐམས་ ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་བདེ་བའོ། ། དེ་དག་རྣམ་པར་འདྲེས་པ་ནི། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ་བདེ་བ་སྤངས་ནས་དེ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གཉིས་གོམས་པ་ལས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ འབྱུང་ངོ་། ། དེས་ན་ཡང་གང་བཞི་པའི་དོན་དེ་ཉིད་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ད་ནི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ཉིད་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་ནི་དེ་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། སྲོག་ཆགས་རྣམས་ ཀྱི་ནི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། སྲོག་ནི་སྲོག་སྟེ་དེའི་ནང་དུ་སོན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །

That very self is its nature. It is supreme because it gives rise to the particularly exalted, perfectly complete awakening. Alternatively, self-aware wisdom is mere joy. Abandoning the correct awareness of self and other is supreme joy. The dustless, which is emptiness, is the joy of liberation. The supreme identity of existence and non-existence is the coemergent joy. How this very fourth [joy] is, is stated: "Method and insight are thoroughly blended." This is the inseparability of Vajradhara and Nairātmyā. Therefore, it is the fourth. "Passion and the absence of passion are blended." Passion is Amitābha, the bodhicitta, the seminal fluid. The absence of passion is the bliss of coemergent joy, which has completely abandoned all passion. Their blending is an inseparability in a particularly exalted manner, expressed by the words "having abandoned bliss, it is not that." Therefore, from the cultivation of the two aspects of method and insight, joy and the others arise. Thus, that very meaning of the fourth is Vajradhara inseparable from Nairātmyā. Now, in order to show that all views are subsumed within authentic wisdom, it is said: "That itself is the life-force of living beings; that itself is Vajradhara." "Of living beings" means of persons. "Life-force" is the vital breath; because it has entered into that, even those who possess the suchness of the winds achieve the suchness of authentic wisdom.

ཡང་ན་དེ་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་ནི་སེམས་སོ། ། འདི་རྣམས་ཡོད་པས་སྲོག་ཆགས་དེ་ནཱ་དའོ། ། སྲོག་ འདི་རྣམས་ཀྱི་ནཱ་ད་དང་འབྲེལ་པ་ཡང་སེམས་སོ། ། ནཱ་ད་ཡང་རླུང་བཅུའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་རྣམས་དེའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཏེ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་འདིའི་འགྲོ་བའི་བདག། ཅེས་པ་ནི་རྡུལ་དང་མུན་པ་དང་། སྙིང་སྟོབས་རྣམས་ཆ་མཉམ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་འགྱུར་བའོ། ། འགྲོ་བ་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཡང་ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་འདི་ཞེས་པ་ནི། བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འགྲོ་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་འགྲོ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྱུར་བ་སྟེ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་འདི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པའོ། ། འདི་ཉིད་འདིའོ། ། དེ་ཉིད་འདི་ནི་འགྲོ་ བའི་བདག་ཉིད་དང་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་ནོ། ། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་འཇུག་བདག། ཅེས་པ་ནི་ཁྱབ་འཇུག་གི་ལྟོ་བ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ལུས་ལ་རྣམ་པར་གནས། ལུས་ཀུན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་གནས་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ ལུས་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། འདིས་ནི། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ལུས་ལ་གནས། ། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས། ། དངོས་པོ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་སྟེ། ལུས་གནས་ལུས་ལས་སྐྱེས་པ་མིན། ། ཞེས་པའོ། །

Alternatively, that very [reality] is the Vajra-holder (vajradhara). The life-force (prāṇa) of sentient beings is the mind. Because these exist, that sentient being is the nāda. The mind is also connected to the nāda of these life-forces. Furthermore, the nāda is the nature of the ten winds. Moreover, the sense faculties and their objects are of the nature of that [mind], which is the Body, Speech, and Mind of the Vajra-holder. Thus, the indivisibility of the three vajras is the Vajra-holder. That very [reality] is the "Self of the world" (jagadātmā); this refers to the nature of the state in which the qualities of rajas, tamas, and sattva are in equilibrium, which is the transformation of the primordial nature (prakṛti) according to the proponents of primordial nature (prakṛtivādin). "World" (jagat) refers to the nature of the world, and all of that is the Vajra-holder. Alternatively, "this" refers to the nature of the unity of the stable and the moving. Regarding "Self of the world," the "world" is the transformation of the aggregates (skandha) such as form and the elements (dhātu) and so forth; the Blessed One is the self-nature of these aggregates and elements. That very [reality] is all-pervasive. "This very [reality] is this" means that the self-nature of the world and the all-pervasiveness are the Blessed One. "The Self of all-pervading Viṣṇu" refers to those who depend upon the belly of Viṣṇu. For that very reason: "Abiding in all bodies, abiding in all bodies, abiding in the bodies of all." By this, it is said: "Great wisdom abides in the body, completely free from all conceptualization; it pervades all things, yet though it abides in the body, it is not born from the body."

དངོས་དང་དངོས་མེད་དེ་ལས་བྱུང་། ། གཞན་དང་གང་དང་དེ་རྣམས་དང་། དངོས་པོ་དང་ནི་ འཁོར་པའོ། ། དངོས་མེད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། ། གཉི་ག་ཡང་དེ་ལས་བྱུང་ཞིང་དེ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཡང་ན་དངོས་ནི་ཐབས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དངོས་མེད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ གཉི་ག་ཡང་དེ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་དོ། ། གཞན་རྣམས་གང་རྣམས་དེ་རྣམས་དང་ནི་གཞན་རྣམས་ནི་འདི་ཐམས་ཅད་སེམས་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་རྣམས་ཏེ་དབང་པོ་དྲུག་རྣམས་སོ། ། གང་རྣམས་དེ་རྣམས་ནི་ཞེས་པ་ནི། གང་རྣམས་ནི་གཡོ་བའོ། ། དེ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་ བརྟན་པ་སྟེ། གང་རྣམས་དེ་རྣམས་བརྟན་དང་གཡོ། ། ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དག་དེ་ནས་དབང་པོ་དྲུག་རྣམས་དང་། དེ་ནས་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནང་དུ་སོན་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་གསུངས་པ། སེམས་ ཅན་དང་ནི་རྣམ་ཤེས་ཚུལ། ། སྐྱེས་བུ་སྔོན་རབས་དབང་ཕྱུག་དང་། ། བདག་དང་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། ། དུས་དང་གང་ཟག་ཉིད་དང་ནི། ། ཞེས་པ་ལ་སེམས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་རིག་བྱེད་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ་སྐྱེ་བ་དག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་རྟག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་དེ་ལ་རག་ལས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་ཤེས་ཚུལ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དེ་ཡང་དེ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ནོ། ། སྐྱེས་བུ་ཞེས་པ་ནི་རྡུལ་དང་། མུན་པ་དང་།

From that, existence and non-existence arise; others, whatever, and those, as well as entities and cyclic existence. Non-existence is nirvāṇa. Both arise from that and are born from that. Because the two truths—the conventional and the ultimate—are inseparable, he is the Vajra Holder (Vajradhara). Alternatively, "existence" is method, the Vajra Holder; "non-existence" is nirvāṇa, Nairātmyā. Both of those arise from that; they are indeed born from that. "Others, whatever, and those": "others" refers to all these because they are inseparable from the mind; they are the six sense faculties. "Whatever" refers to the moving; "those" refers to the stable. Thus, by the phrase "those which are the stable and the moving," method and insight, then the six sense faculties, and then the stable and the moving are realized; therefore, everything has entered into authentic primordial wisdom (jñāna). Furthermore, it is said: "Sentient beings, the mode of consciousness, the person (puruṣa), the ancient lore, the Lord (Īśvara), the self, the vital breath, all things, time, and the individual (pudgala)." Regarding "sentient beings," this refers to the Vedists; because they are free from birth, it is their eternal primordial wisdom. That too is dependent upon that [wisdom]. "The mode of consciousness" refers to the Proponents of Consciousness, the Yogācāras. That too is dependent upon that. "The person" refers to [the Sāṃkhya view of] rajas, tamas, and...

སྙིང་སྟོབས་རྣམས་ཆ་མཉམ་པའི་གནས་སྐབས་ནི་རང་བཞིན་ཏེ་རང་བཞིན་མཆོག་གི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ལྟ་བ་དེ་ཡང་ དེའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། སྔོན་རབས་ཞེས་པ་ནི་རིག་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དབང་ཕྱུག་ཅེས་པ་ནི་དབང་ཕྱུག་བྱེད་པ་པོར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། བདག་ཅེས་པ་ནི་ཚངས་པ་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་རྟག་པ་གཅིག་པུའི་མངའ་བདག་ཡིན་པ་གང་གི་ལྟ་བའོ། ། གསོ་བ་ཞེས་ པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སེམས་དང་ལྡན་པར་འདོད་པ་གང་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བའོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་རྒྱལ་པོའི་བསྟན་བཅོས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དུས་ཞེས་པ་ནི་དུས་བྱེད་པ་པོར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། དུས་ཀྱིས་སྨིན་པར་གྱུར་པ་རྣམས། ། དུས་ཀྱིས་སྐྱེ་དགུ་སྡུད་པར་བྱེད། ། ཅེས་གང་གིའོ། ། གང་ ཟག་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱིའོ། ། འདིས་ནི་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་གང་དང་གང་གི་ལྟ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཐམས་ཅད་ཉི་ཚེ་བ་སྟེ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་ཐམས་ཅད་ཉིད་འདུས་པ་ཡིན་ནོ། ། དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་མཁར་གྱི་རྒྱལ་ཕྲན་ལ་སོགས་ པ་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཞབས་ཏོག་གི་ཞོ་ཤ་འབུལ་ལོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རང་ཉིད་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གྲུབ་ན་ཅིས་མི་འགྲུབ། དེས་ན་གཞན་ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །

The state in which the qualities of sattva, rajas, and tamas are in equilibrium is the prakṛti (nature); it is the supreme prakṛti, the puruṣa (person). Whatever view [one holds] is included within that very [state]. "The Purāṇas" refers to the followers of the Vedas. "Īśvara" refers to those who assert Īśvara to be the creator. "The Self" (ātman) refers to the view of those for whom Brahmā is the single, eternal, and omniscient sovereign. "The Vital Force" (jīva) refers to the view of those who assert that all things possess consciousness. "All" (sarva) should be understood according to the treatises of the kings. "Time" (kāla) refers to those who assert time to be the creator, as in: "By time they are ripened; by time all beings are gathered." "The Person" (pudgala) refers to the Hearers (śrāvaka). By this, it is shown that whatever wisdom of the various views held by those abiding in them is all merely partial; it is all subsumed within the wisdom of perfectly complete awakening (samyak-saṃbodhi). For example, just as all the minor kings of the cities and so forth offer their service and tribute to a universal monarch (cakravartin), likewise, all wisdom is spontaneously present and abides within that authentic wisdom. Just as in the Prajñāpāramitā the perfections of generosity and so forth are themselves manifested, so too here, if omniscience is established, why would anything else not be established? Therefore, all others are established as possessing the wisdom of the Vajra-Holder (Vajradhara).

འོན་ཀྱང་འདི་གོམས་པ་ལས་ཡིན་ཏེ། གོམས་པ་མ་བྱས་ན་ཐར་པ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་སེམས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་སྲིད་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རྣམ་ཤེས་ ཚུལ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྐྱེས་བུ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་མ་ནིང་ངོ་། ། སྔོན་རབས་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་ཕྱུག་ཅེས་པ་ནི་རང་ཉིད་འཕྲོག་པོ་རང་ཉིད་བྱེད། ། ཅེས་པས་བདག་ཉིད་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་ཅེས་པ་ནི་ ཕ་རོལ་ན་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་པའོ། ། དེ་མེད་པ་ལས་བདག་ཀྱང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། གསོ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པའོ། ། ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་འཇིག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དུས་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། གང་ཟག་ཅེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། ཐམས་ཅད་བསྡུ་བ་གསུངས་པ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་འདི། སྒྱུ་མའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཡང་དག་གནས། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ནི་རང་བཞིན་གྱི་སྲོག་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རླུང་གི་དེ་ ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ལྟར་རོ། ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་བདེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་རྫུན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཡང་བདེན་པ་དང་མི་བདེན་པ་དང་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་ པར་བཅད་ནས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་ལ་ཁྱབ་པས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །

However, this arises from habituation; if one does not habituate, liberation will not be attained. Alternatively, "sentient being" (sattva) refers to the wisdom in which the three realms are indivisible. "The mode of consciousness" refers to the nature of sublime wisdom. "The person" (puruṣa) is the neuter nature of the Vajradhara. "The ancient tradition" is so called because a beginning and an end are not observed. "The Lord" (Īśvara) is so called because of the statement, "He himself is the plunderer, he himself is the creator," for he is the primary self. "The self" (ātman) is so called because there is nothing else whatsoever beyond it. Since that [other] does not exist, the self also does not exist. "The nourisher" (jīva) is the aspect of realization because it is omniscient. "All" (sarva) is not permanent because it is free from arising and ceasing. "Time" is that which has the nature of being without intrinsic nature. "The individual" (pudgala) is the Dharmakāya, the nature of emanation. Regarding the summary of all: "The nature of all things abides perfectly in the form of an illusion." For that very reason, the nature of all things is a nature endowed with the reality of the wind of consciousness, which is the life-force of nature. How this is so is stated: "Just like the nature of an illusion." Just as an illusion is neither true nor false, it is the nature of all. Likewise, the Blessed One also transcends [categories] such as true, false, permanent, and so forth, because he has transcended them. Because he pervades all, he is the nature of all.

ཡང་ན་གནས་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རིམ་པས་མི་གཡོ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱིར་གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་རང་རིག་ལས་ནི་ཡེ་ཤེས་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ། ཆགས་དང་ ཆགས་བྲལ་རྣམ་པར་འདྲེས། ། ཞེས་པའི་མཐར་གྱིས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཉིད་དུ་ཐམས་ཅད་ཁོངས་སུ་འདུས་པར་བསྟན་ནས་དེ་ཉིད་གསལ་བར་གསུངས་པ། དང་པོ་དགའ་བ་ཙམ་ཉིད་དེ། ། གཉིས་པའི་གྲངས་ལས་མཆོག་དགའ་བཤད་ནི་དེ་ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གསུམ་པ་ ལ་ནི་རྣམ་དགར་བཤད། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བཞིན་པའོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན་དང་པོ་འབའ་ཞིག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཙམ་མོ། ། དེ་ཉིད་མཆོག་དགའ་སྟེ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གྲངས་ནི་གཉིས་པའི་གྲངས་ལས་སོ། ། གསུམ་པ་ལ་ནི་རྣམ་དགར་བཤད་ནི་གསུམ་པོ་རྣམས་རྫོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་གང་ལས་ཤེ་ན། རྣམ་དགར་བཤད་ཅེས་པ་སྟེ་གང་ལས་གཉི་ག་སྙོམས་པར་འཇུག་ པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དགའ་བའོ། ། བཞི་པ་ནི་བཞི་པོ་རྣམས་རྫོགས་པའོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། ལྷན་ཅིག་གཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་སྟེ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་བཤད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་སྟེ་ཤིང་དང་བོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་གཅིག་ དང་གཉིས་དང་གསུམ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། །

Alternatively, "abiding" refers to the nature of immovability, because it is the wisdom of suchness (tathatā) that is unwavering through the authentic stages. Thus, regarding the passage beginning with "From self-awareness, wisdom arises," and continuing until "Passion and the absence of passion are blended," it is shown that everything is subsumed within that very [state]. To clarify that, it is said: "The first is mere joy; The second, by number, is explained as supreme joy, which is the nature of method and insight. The third is explained as special joy, Because it is the nature of the three vajras. The fourth is described as the coemergent (sahaja)." Regarding this: "coemergent" means born together; it is the very state of the inseparability of body, speech, and mind. What is shown by this? The first is merely non-dual wisdom. That itself is supreme joy, the nature of method and insight. "By number" refers to the second number. "The third is explained as special joy" means the completion of the three. From what does that arise? It is "explained as special joy" because it is a joy distinguished by the meditative union of both. "The fourth" is the completion of the four. From what does it arise? It is "born together as one," because it is generated as an inseparable nature. Furthermore, that which is explained is wisdom alone; it is not like wood or a clod of earth. By this, the one, the two, and the three are the coemergent inseparability of the three vajras.

དགའ་བ་གསུམ་ལས་ལོག་པའི་བཞི་པ་མེད་པ་ཉིད་དེ། འདི་ནི་བརྟགས་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་ཀུན། ། མཁས་པས་དེ་སྐད་ངེས་ཐོས་ནས། ། མཆོག་ཏུ་ངོ་མཚར་གྱུར་ནས་ནི། ། བརྒྱལ་ ཞིང་ས་ལ་འགྱེལ་བར་གྱུར། ། དང་པོའི་དགའ་བ་འགྲོ་བའི་གཟུགས། ། དེ་བཞིན་མཆོག་དགའ་འགྲོ་བ་ཉིད། ། དགའ་བྲལ་དགའ་བའང་འགྲོ་བ་ཉིད། ། གསུམ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མེད། ། ཅེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཐོས་ནས་ནི། དགའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དགའ་བ་ནི་བཞི་ཡིན་པར་སྔར་བསྟན་པའོ། ། ད་ནི་དགའ་ བ་གསུམ་པོ་རྣམས་དབྱེར་མེད་པ་གང་ལས་དགའ་བ་གསུམ་ཡང་འགྲོ་བའི་གཟུགས་ཉིད་ཀྱིས་མཚུངས་སོ། ། གསུམ་ལ་ནི་དགའ་བ་གསུམ་རྣམས་ལའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་ཉིད་མཁས་པས་ནི་རྟོགས་པ་ལ་གནས་པའི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། ངེས་པ་ནི་ངེས་ པའོ། ། ཐེ་ཚོམ་ཉིད་ཀྱིས་མཆོག་ཏུ་ངོ་མཚར་བར་གྱུར་བ་ནི། ཕན་ཚུན་དུ་མི་བཟད་པ་རྟོགས་ནས་དེ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཡིད་དུ་གྱུར་ཏེ། བརྒྱལ་བ་ནི་གཏི་མུག་པར་གྱུར་པའོ། ། ས་ནི་ས་ལ་འགྱེལ་བའོ། ། ཡང་ན་སེམས་ཏེ་དེ་ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། དེ་སྐད་ཅེས་པ་སྟེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་ བཞིན་དབྱེར་མེད་པ་ཁུ་བ་དང་བདེ་བའི་རང་བཞིན་དེའོ། ། གང་གི་ཚེ་ཐོས་ནས་ནི་འཛག་ནས་དོན་རྟོགས་ཙམ་གྱིས་གཉི་ག་ཡང་ཐོས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉིད་ཀྱིས་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་རྒྱུད་ལས། ། འཛག་པ་ནི་ཐོས་པ་ཡིན་པའི་དོན་རྟོགས་པ་ཡིན་པར་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀས་སོ། །

There is no fourth [joy] apart from the three joys; this is merely a conceptual construction. When Vajragarbha and all the others heard this definitive teaching from the wise one, they were struck with supreme wonder and fell to the ground in a swoon. "The first joy is the form of the world; likewise, supreme joy is the world itself; the joy of separation is also the world itself. In the three, there is no coemergent [joy]." Having heard this, it was previously taught that joy itself consists of four. Now, regarding the three joys, from what [perspective] are they identical, since even the three joys are the very form of the world? "In the three" refers to the three joys. "There is no coemergent [joy]" means it does not exist [as a separate entity]. "All the wise ones" refers to Vajragarbha and the others who abide in realization. "Definitive" means certain. "Struck with supreme wonder through doubt" means that having realized the mutual [nature of] the unbearable, their minds became filled with doubt, and they fell into a swoon of delusion. "To the ground" means they collapsed upon the earth. Alternatively, it refers to the mind; if one asks what is its distinction, it is as follows: it is the indivisible nature of method and insight, the nature of the seminal essence and bliss. When one hears this, through the mere realization of the meaning of the "flowing," both are to be heard; therefore, it is said, "Thus have I heard." In the Samputa Tantra, the Blessed One declared that "flowing" is the meaning of hearing the realization.

ལུང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་བསྟན་པས་རྟགས་ཀྱི་ཚིག་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། གང་ལས་འཛག་པ་དེ་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལས་ཏེ། རྡོ་རྗེའི་ལྟེ་ལས་སོ། ། ས་བཞི་ནི་བཙུན་མོའི་ཆོས་འབྱུང་གི་པདྨའི་ནང་དུའོ། ། དེའི་ཚེ་ངེས་པ་ནི་ངེས་ པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཉིད་མཁས་པས་ཏེ། ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པར་རབ་ཏུ་འཇུག་པས་ན་མཁས་པ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། འགྱེལ་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་དག་པར་ཐིམ་པའོ། ། འང་གི་སྒྲ་ནི་ཡང་གི་དོན་ཏེ་གང་གི་ཚེ་སླར་འདི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་ སོགས་ནས་ལྷ་མོའི་པདྨའི་ནང་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། རྡོ་རྗེའི་ལྟེ་བ་ཉིད་དེའི་ཚེ་མཁས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཉིད་མཆོག་ཏུ་ངོ་མཚར་དུ་གྱུར་ནས་ནི་མཆོག་ནི་མཆོག་དགའོ། ། ངོ་མཚར་ནི་སྔར་མེད་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་རང་གི་ཡུལ་ལས་ཡིད་ཐུག་པ་མེད་པའོ། ། གྱུར་པ་ནི་ཐོབ་པའོ། ། འདིས་ནི་དབང་ པོ་རྣམས་བདེ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་ཡུལ་ལས་ལྡོག་པའོ། ། བརྒྱལ་བ་ནི་རྣམ་པར་དགའ་བ་ན་གཏི་མུག་པར་འགྱུར་བའོ། ། གཏི་མུག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་དེ། ། འོན་ཀྱང་བྱེད་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་པས་རང་གི་ཆགས་ པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དང་པོའི་དགའ་བ་འགྲོ་བའི་གཟུགས། ། འགྲོ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་མོ། ། འགྲོ་བའི་གཟུགས་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དང་པོ་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། དགའ་བ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །

Because it is the scripture, it is definitively taught that all the words of the signs and so forth are indeed indeterminate. Regarding that from which it flows, it is said: from the Vajra Essence, that is, from the center of the vajra. The four bhūmis are within the lotus of the dharmodaya of the consort. At that time, the certainty is the certainty. All are the wise; because they thoroughly enter into the realization of both the knower and the known, they are the wise—the five aggregates of form and so forth. "Falling" is the perfect dissolution into the coemergent. The word "also" (aṅ) has the sense of "again"; at which time this consciousness, from the Vajra Essence and so forth, becomes within the lotus of the goddess herself. The center of the vajra itself is the wise at that time. All have become supremely wondrous; "supreme" is the supreme joy. "Wondrous" is the mind reaching its limit within its own object through the experience of what was previously non-existent. "Becoming" is the attainment. By this, the sense faculties, through the experience of bliss, turn away from objects. "Fainting" is becoming deluded during the state of intense joy. How can there be consciousness when one has become deluded? Nevertheless, there is no activity whatsoever. Likewise, the sense faculties also become liberated from their own attachment through desire. For that very reason: "The first joy is the form of the world." "World" refers to the five wisdoms and the three bodies. The "form of the world" is their nature. "First" is non-dual. "Joy" is the characteristic of experiencing bliss.

དེ་བཞིན་ མཆོག་དགའ་འགྲོ་བ་ཉིད། ། འོན་ཀྱང་དེ་ལས་ལྷག་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དགའ་བྲལ་དགའ་བའང་འགྲོ་བ་ཉིད། ། དེ་ལས་ལྷག་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡོད་པའོ། ། གསུམ་ལ་ཡང་ནི་དགའ་བ་གསུམ་ལས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་མེད་པ་ནི་རྟག་པ་དང་མི་ རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་མི་བདེ་བ་དང་བདེན་པ་དང་མི་བདེན་པར་མི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འགྲོ་བའི་གཟུགས་ཉིད་དོ། ། ཁུ་བ་དང་བདེ་བ་དག་ལྡོག་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་འདིས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྷ་མོའི་པདྨའི་ནང་དུ་ཐིམ་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་སྟེ་གང་ལས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་གཅིག་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མེད་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། བཀའ་སྩལ་ཏེ། ཀུན་དུ་སྣང་བ་བརྗོད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པའི་ བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། ཅི་ཡིན་པ་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་རྟོགས་བྱའི་ཕྱིར། ། ཐེ་ཚོམ་ལེགས་པར་སེལ་བ་ནི། ། གསུམ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མེད། ། ཅེས་པ་གང་འདིས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པའི་ཐེ་ཚོམ་དེ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་ པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་རྟོགས་བྱའི་ཕྱིར་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་གསུངས་པ།

Likewise, supreme joy is indeed a state of transition, yet there is an experience that transcends it. The joy of cessation is also a state of transition, yet there is an experience that transcends it. In the third [joy] as well, there is the coemergent that transcends the three joys. However, that which is non-existent is the nature of non-apprehension regarding permanence and impermanence, pleasure and pain, and truth and falsehood; therefore, it is the very form of the transition of the coemergent. Semen and bliss are the causes of non-reversal; for this reason, the Blessed One dissolves into the lotus of the goddess. For that very reason, he is the Hevajra, the essence of the two truths. The single body of all Buddhas is the indivisible body of all the Tathāgatas. For that reason it is said: "He spoke." Because he is the nature of the expression of the body of the five wisdoms of the perfect awareness of universal manifestation, he is the Blessed One. What he spoke is stated: "In order that the Vajragarbha may realize, / The doubts are thoroughly dispelled: / In the third, the coemergent does not exist." This was spoken in order to dispel the doubts that had arisen in Vajragarbha and the others. "In order that the Vajragarbha may realize" means for the sake of realization; by the Vajragarbha himself attaining manifest, complete enlightenment, all the Tathāgatas will also attain manifest, complete enlightenment. Thus it was said.

འདོད་ཆགས་མེད་ཅིང་ ཆགས་བྲལ་མེད། ། དབུ་མ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། གསུམ་པོ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བྱང་ཆུབ་བརྗོད། ། གསུམ་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། སྤངས་པའི་ཕྱིར་ན་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་ནི་ཆགས་པ་ཅན་ཡིན་ལ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ ནི་སླར་ཆགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་གསུམ་པོ་རྣམས་སྤངས་པའོ། ། འདིས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བྱང་ཆུབ་བརྗོད་དོ། ། དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་གཅིག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀུན་ནི་གཉིས་མེད་དུ་རྟོགས་ པའོ། ། སྐུ་ནི་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐུའོ། ། ཐེ་ཚོམ་སེལ་བ་ནི་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། ལེགས་པར་ནི་ལྷའི་བདག་ཉིད་དོ། ། རྟོགས་བྱའི་ཕྱིར་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུངས་ པ། ། དུས་གསུམ་དུ་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། འདོད་ཆགས་མེད་ཅིང་སྟེ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཆགས་བྲལ་མེད་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། ། འདི་གཉི་གར་ཡང་གཉིས་མེད་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབུ་མ་དེ་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ། མི་ དམིགས་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུམ་པོ་སྤངས་པའོ། ། ཆགས་པ་དང་ཆགས་པ་མེད་པ་དག་ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཉི་ག་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ། །

There is no desire, And no freedom from desire. The middle is not perceived. Because these three are abandoned, The coemergent awakening is described. The "three" are joy and the others. "Because they are abandoned" means because they are completely relinquished. All [other states] are characterized by attachment, whereas the coemergent Is defined by the absence of attachment; thus, the three are abandoned. By this, the coemergent awakening is described. That is the Blessed Hevajra, the inseparability of emptiness and compassion. For that very reason, the single body of all Buddhas—where "all Buddhas" refers to the realization of non-duality— "Body" refers to freedom from attachment. "Vajra Essence" is the non-dual body. "Dispelling doubt" is the very nature of non-conceptuality, which has abandoned conceptualization. "Excellent" refers to the nature of the deity. "For the sake of realization" means for the sake of attaining perfect awakening. "Spoke" means that he teaches the Dharma throughout the three times. Regarding that, it is said: "There is no desire," which is the characteristic of attachment. "No freedom from desire" means the complete relinquishing of that. In both of these, non-duality is not realized. The "middle" is also not perceived, because it is not perceived and is of the nature of non-perception. For that very reason, the three are abandoned. Since both attachment and non-attachment transcend both through the very nature of attachment, they are like the son of a barren woman.

འདིས་ནི་གསུམ་པོ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་གང་དེ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་ དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཆགས་མེད་ནི་འཁོར་བ་མེད་པའོ། ། ཆགས་བྲལ་མེད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་ནི་དབུ་མའི་རྩེ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཡང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ནི་མི་ དམིགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གསུམ་པོ་སྤངས་པ་ནི་ཉེ་བར་མི་དམིགས་པའོ། ། རྒྱུ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བརྗོད་དོ། ། ཡང་ན་འདོད་ཆགས་མེད་ནི་མཆོག་དགའ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཆགས་བྲལ་མེད་ནི་རྣམ་པར་ དགའ་བ་མ་ཡིན་པའོ། ། དབུ་མར་མི་འགྱུར་བ་ནི། དགའ་བ་ཙམ་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་ན་དབུ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པ་སྟེ་གསུམ་པོས་སླར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྟོག་པ་སྤངས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འབྱིན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་ཡིན་པར་ དགོངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཡང་ན་དེ་ཉིད་ཐམས་ཅད་བདག། ཡང་ན་ཀུན་གྱིས་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཐམས་ཅད་བདག་ནི་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ནི་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་པའི་དངོས་པོ་དབྱེ་བས་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན། ཡང་ ན་ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་གཉིས་སོ། ། ཐམས་ཅད་བདག་ནི་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

This refers to the very state in which those three are completely abandoned, which is the coemergent (sahaja) perfect awakening (samyak-saṃbodhi), the wisdom of perfect awakening. Alternatively, "without desire" (arāga) means the absence of saṃsāra; "without aversion" (avirāga) means not being in nirvāṇa. That which is neither saṃsāra nor nirvāṇa is called the "peak of the middle" (madhyama-śikhara). Furthermore, it does not become an object of apprehension because its nature is non-apprehension. For that very reason, the abandonment of the three is non-apprehension. For this same cause, coemergence itself is called "perfectly complete awakening." Alternatively, "without desire" means not being the "supreme joy" (paramānanda); "without aversion" means not being the "special joy" (viramānanda). Not becoming the "middle" means that by the term "mere joy" (ānandamātra), it is the middle. All of these are non-apprehension; thus, the three are once again the abandonment of the conceptualization of the nature of coemergent perfect awakening. This is intended to be the maṇḍala of the emission (visarga). For that very reason: "Alternatively, that itself is the self of all, or alternatively, it is completely abandoned by all." It is the "self of all" because it is the nature of the world (jagat). It is "completely abandoned by all" because there is no conceptualization of the distinction of entities, such as thinking, "it is the nature of the world." Alternatively, the word "alternatively" (vā) refers to the two maṇḍalas being inseparable. It is the "self of all" because it is the nature of the world.

དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚུལ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྡུ་བའི་རྣམ་པའོ། ། ཡང་ན་ཀུན་གྱིས་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། སྤངས་པ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པས་དེ་རྣམས་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྤངས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་དགའ་བྲལ་དང་པོར་མཚོན། ། དགའ་བ་གསུམ་པོ་རྣམ་པར་སྤངས། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དགའ་བྲལ་ཡང་ཡིན་ལ་དང་པོ་ཡང་ཡིན་པས་དགའ་བྲལ་དང་པོའོ། ། དང་པོའི་སྒྲ་ནི་དགའ་བའོ། ། དགའ་བྲལ་གྱི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་དགའ་བའོ། ། བར་མ་མཆོག་དགའ་ཡང་སོ་སོར་བསྡུ་བ་གཟུང་ངོ་། ། དེ་ལ་ཡོད་པ་དེར་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པ་མཚོན་པར་བྱའོ། ། ཅིས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཤེ་ན། དགའ་བ་གསུམ་པོ་རྣམ་པར་སྤངས། ། དགའ་བ་གསུམ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། ། ཡང་ན་དགའ་བྲལ་དང་པོར་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་དགའ་བ་ཡང་དེ་དང་པོ་ཡང་ཡིན་པས་རྣམ་དགའ་དང་པོར་ཏེ་མཆོག་དགའི་མཐར་རོ། ། རྣམ་པར་དགའ་ བ་དང་པོར་ཡོད་པ་དེར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མཚོན་པར་བྱ་བའོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། དགའ་བ་གསུམ་པོ་རྣམ་པར་སྤངས། ། དགའ་བ་གསུམ་ལོག་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་སྤངས་པ་སྟེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། ། ལྷ་མོའི་པདྨའི་ནང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་བུར་ གྱུར་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གང་དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཅིག་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། དང་པོར་སྤྲིན་དང་འདྲ་བ་ཡིན། །

"Reality" (tattva) refers to the aspect of synthesis because the mode of insight is partless. Alternatively, "by all" refers to all migratory beings. "Abandoned" refers to the various forms of the vajra-holder (vajradhara). Because they are inseparable, the Tathāgatas abide as the identity of that [reality] through the manner of emanation; thus, even the vajra-holder is abandoned, and they are also distinct. Furthermore, it is taught as the means to gain conviction in that coemergent (sahaja) state which is characterized as follows: "It is indicated by the first 'separation from joy,' And the three joys are completely abandoned." This shows the method for how to gain conviction in such a coemergent state. It is the "first separation from joy" because it is both a separation from joy and the first [of the joys]. The word "first" refers to joy (ānanda). The word "separation from joy" refers to supreme joy (paramānanda). The intermediate "supreme joy" (viramānanda) should also be understood as being included. In that which exists there, the coemergent is to be indicated. If one asks, "By what is it distinguished?" it is said: "The three joys are completely abandoned." This means the three joys are thoroughly relinquished. Alternatively, "the first separation from joy" means that supreme joy is also the first of those, thus "supreme joy first," which is at the end of supreme joy. In that which exists at the beginning of supreme joy, the coemergent is to be indicated. If one asks, "By what is it distinguished?" it is said: "The three joys are completely abandoned." This means the three joys have ceased. How so? They are "abandoned," meaning thoroughly relinquished. The meaning is that it is contained within the lotus of the goddess. Regarding what the nature of such a coemergent state is among the four joys, it is said: "First, it is like a cloud."

གྲུབ་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་འགྱུར། ། བབ་ཅོལ་རྨི་ལམ་འདྲ་བར་སྣང་། ། ཉལ་དང་ལོག་པ་ཁྱད་མེད་འདྲ། ། དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ སྤྲིན་པ་དང་འདྲ་བར་སྣང་བའི་ཚེ་ཡེ་ཤེས་བསྒྲིབས་པ་དང་འདྲ་བར་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། ། རེག་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རེག་པའི་བདེ་བ་ཙམ་ཉིད་གནས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་གཞན་སླར་བསྒྲིབས་པ་ཡིན་ནོ། ། གྲུབ་པའང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ ཉིད་ཡོད་པ་སྟེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའོ། ། ཇི་སྲིད་དུ་སོ་སོར་སྣང་བ་ན་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་རྫུན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁྲིལ་བའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བབ་ཅོལ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་དགའ་བ་ཡོད་པ་ དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བ་གཅིག་པ་ཙམ་དུ་བདེ་བར་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྨི་ལམ་འདྲ་བར་སྣང་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་དང་འདྲ་བར་སོ་སོར་སྣང་བ་སྟེ། འདི་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་རྫུན་པ་ཡང་ཡིན་ཞིང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱང་གྲུབ་པ་མེད་དོ། ། ཉལ་དང་ལོག་པར་ཁྱད་པར་མེད། ། ཅེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སླར་འདི་ཉིད་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་བདེན་པ་དང་མི་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། སླར་བསྐྱེད་པའི་ རིམ་པར་དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པ་ན། ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་འབྱུང་བའི་མཚན་མ་ཡིན་པར་གསུངས་པ།

Accomplishment becomes like an illusion; it appears like a reckless dream. There is no difference between sleeping and waking. "First" refers to the nature of joy (ānanda). When appearances manifest like clouds, wisdom appears as if obscured. Through the very desire for contact, there remains only the bliss of contact; other wisdom is once again obscured. "Accomplishment becomes like an illusion" refers to the characteristic of experiencing the bliss of supreme joy (paramānanda); "like an illusion" means it has become like a magical illusion. As long as there is individual appearance, everything is neither true nor false, because the experience of bliss arises from the union of object, sense faculty, and consciousness. "Reckless" refers to the presence of intense delight in a single instant; it is the nature of experiencing bliss as a mere unity, free from attachment to the sense faculties, objects, and consciousness. "Appears like a dream" means it appears individually like dream-consciousness; all of this is neither true nor false, and the characteristic of the experience is not established. "There is no difference between sleeping and waking" refers to the coemergent wisdom (sahaja-jñāna), which is the union of this very [wisdom] where truth and untruth are inseparable. It is the omniscient wisdom that is the essence of the two truths. Furthermore, when meditating on that very maṇḍala during the generation stage, it is taught to be the sign from which perfect awakening (bodhi) arises.

དང་པོར་སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་སྣང་། ། གྲུབ་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་འགྱུར། ། བབ་ཅོལ་རྨི་ལམ་འདྲ་བར་སྣང་། ། ཉལ་དང་ལོག་པ་ཁྱད་མེད་འདྲ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དེ་དང་པོར་ བསྒོམ་པ་ན་སྤྲིན་དང་འདྲ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྤྲིན་པ་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་དུ་ཕན་ཚུན་དུ་འཁྲིགས་ནས། དམིགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཅུང་ཞིག་ཀྱང་ནུས་པ་མེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་ཕན་ཚུན་དུ་ལྷ་ཉིད་འདུས་ནས་དམིགས་པ་མེད་པར་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། ། གང་གི་ཚེ་སླར་གྲུབ་པ་ནི་ མངོན་དུ་གྱུར་ནས་དེའི་ཚེ་སྒྱུ་མ་བཞིན་ནོ། ། སྒྱུ་མ་ཉིད་ནི། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་མངོན་སུམ་གྲུབ་པས་བདེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་བདེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་རྫུན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་གང་གི་ཚེ་སྣང་བ་དེའི་ཚེ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཚེ་ལྷ་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་གྱུར་པར་བསྟན་པ། བབ་ ཅོལ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་སྐད་ཅིག་ལས་སོ། ། རྨི་ལམ་འདྲ་ནི། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཉིད་དུ་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་འདྲ་བར་སྣང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཉལ་དང་ལོག་པ་ཁྱད་མེད་འདྲ། ། ཉལ་བ་ནི་གཉིད་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་དང་སད་ པའི་གནས་སྐབས་སོ། ། ཁྱད་མེད་འདྲ་ནི་ཁྱད་མེད་པར་འདྲ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་གིས་སད་པ་ཉིད་ཉལ་བར་མཐོང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་བདེན་པ་ཉིད་དེ་ཐམས་ཅད་ཡིན་དུ་ཆུག་ཀྱང་སྒྱུ་མ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན། དང་པོར་སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་སྣང་། ། ཞེས་པ་ནི། དང་པོར་ཞེས་པ་ནི་ གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

At first it appears like a cloud; once accomplished, it becomes like an illusion. It appears like a haphazard dream; sleeping and waking are indistinguishable. Regarding that maṇḍala, when first meditated upon, "appearing like a cloud" means that just as clouds gather in the midst of the sky, by their very nature of being without apprehension, they lack even the slightest power. Likewise, the maṇḍala also appears as the deities themselves gathered together, without apprehension. When it is further accomplished and becomes manifest, at that time it is like an illusion. As for the illusion itself: just as an illusion, though manifestly accomplished, is not true, likewise the maṇḍala also appears at that time as being neither true nor false; that is "accomplishment." At that time, all the deities are shown to be manifest. "Haphazard" refers to the immediate moment. "Like a dream" means that just as all dreams are not true yet are experienced as existing, likewise it appears like a dream. For that very reason: "Sleeping and waking are indistinguishable." "Sleeping" refers to the state of being asleep and the state of being awake. "Indistinguishable" means they are similar without distinction; for example, some might see the state of waking itself as sleeping. Likewise, even if one grants that wisdom is the truth of all things, it is like an illusion or a dream. Alternatively, "At first it appears like a cloud" means that "at first" refers to non-dual wisdom.

སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་སྣང་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་དུ་སྣང་བ་ཉིད་དམིགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེའི་ཡེ་ཤེས་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་གྲུབ་པ་ནི་དངོས་སུ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའོ། ། སྒྱུ་མ་འདྲ་བར་འགྱུར་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། མཱ་མཱ་ཀཱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཨ་བདག་མེད་ མ་བདེ་བའོ། ། དེ་ལྟར་མ་ཁུ་བ་དང་བདེ་བ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྒྱུ་མ་འདྲ་བའོ། ། འགྱུར་བ་ནི་རྫོགས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གྲུབ་པའོ། ། འང་གི་སྒྲ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏེ་དེ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་བབ་ཅོལ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་སྐད་ཅིག་ཉིད་ལས་ སོ། ། རྨི་ལམ་འདྲ་བར་སྣང་ནི། ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཉལ་དང་ལོག་པ་ཁྱད་མེད་འདྲ། ། ཉལ་བ་ནི་བསྡུ་བའོ། ། སད་པ་ནི་སྤྲོ་བའོ། ། དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དངོས་གྲུབ་མཚན་ཉིད་དབྱེར་མེད་ པ། ། ཕྱག་རྒྱ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་འགྲུབ། ། མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི། མཚན་ཉིད་དེ་དེའི་དངོས་གྲུབ་ནི་དངོས་གྲུབ་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་དབྱེར་མེད་པ་ལས་ཏེ། དབྱེར་མེད་པའི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་པོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་རྣལ་ འབྱོར་པ་འདུས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེས་ནི་ངེས་པར་འགྲུབ་པོ། ། ཡང་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཡང་ཡིན་པས་ཕྱག་རྒྱ་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། ། གྲུབ་པ་ནི་རྫོགས་པའོ། །

"Appearing like a cloud" refers to the wisdom of the all-illuminating nature itself, which appears as non-apprehension. Its "accomplishment" is its actualization. "Becoming like an illusion" means it is like an illusion; Māmakī is the bodhicitta. "A" is selflessness, and "ma" is bliss. Thus, the inseparability of the seminal essence and bliss is established. That wisdom which possesses such a nature is "like an illusion." "Becoming" means perfection. How so? It is "accomplished." The word "also" (aṅ) has the sense of certainty; it is that very thing. Such a state occurs in the very next instant. "Appearing like a dream" means that even that wisdom does not become an object of conceptual clinging to wisdom. For that very reason: "Sleeping and waking are like no difference." "Sleeping" is withdrawal, and "waking" is emanation. This is because they are inseparable in the state of union. For that very reason: "The yogi accomplishes the mudrā, the inseparable characteristic of accomplishment." "Characteristic" means that its accomplishment is the "characteristic of accomplishment." How so? From inseparability; it is the accomplishment of the characteristic of the cause of inseparability. "Mudrā" is the Mahāmudrā. The yogi who possesses union with that certainly accomplishes it. Alternatively, because it is both a mudrā and a yoga, it is "mudrā-yoga," the Vajradhara who is inseparable from Nairātmyā. "Accomplishment" means perfection.

ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མི་ཕྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་པོ། ། ཀུན་དུ་ཀུན་ནས་ ཀྱི་རྣམ་པས་གྲུབ་པ་ནི་གྲུབ་པའོ། ། དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དབྱེར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཇི་ལྟར་སྤྲིན་དང་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་དེས་གང་གི་ཚེ་དབྱེར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཕྱག་རྒྱའི་རྣལ་འབྱོར་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། སྟོན་ པས་དཀྱིལ་འཁོར་འདི་སྐད་གསུངས། ། རྒྱུ་དེ་ལྟར་སྟོན་པས་འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་འཇིག་པས་དཀྱིལ་འཁོར་བཀའ་སྩལ་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་མེད་ན་གང་ལ་ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཡང་སྤྲིན་དང་འདྲ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་དབྱེར་མེད་ པ་དེ་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་གསུངས་པ། གྲུ་བཞི་ཡང་དག་འབར་བ་ཉིད། ། སྒོ་བཞི་གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོ་སྟེ། ། དྲ་བ་དྲ་བ་ཕྱེད་པས་བརྒྱན། ། ཕྲེང་བ་སྣ་ཚོགས་རྔ་ཡབ་ལྡན། ། ཀ་བ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཛེས། ། རྡོ་རྗེའི་སྲད་བུ་མཉམ་པར་ལྡན། ། མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཉེ་བར་ བརྒྱན། ། བདུག་པ་མར་མེ་དེ་བཞིན་དྲི། ། བུམ་པ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པར་ལྡན། ། དེ་ཡང་ཡལ་ག་ལ་སོགས་བརྒྱན། ། མགྲིན་པ་གོས་ཀྱིས་བཀབ་པ་དང་། ། རིན་ཆེན་ལྔ་ནི་ཡོངས་སུ་གཞུག། རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཤར་དུ་སྦྱིན། ། དོན་འདི་ཐམས་ཅད་གོ་སླའོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པར་ན། གྲུ་བཞི་ པར་ཞེས་པ་ནི། དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཞེས་སོ། ། ཡང་དག་འབར་ནི་འོད་གསལ་ལོ། །

Even conventionally, it is the accomplishment characterized by indivisibility. To be established in every way and in every respect is "accomplishment." The characteristic of being inseparable is the "characteristic of indivisibility." Just as with the examples of clouds, illusions, dreams, and so forth, when one has become characterized by indivisibility, at that time one becomes a practitioner of the mudrā. Then, one will achieve accomplishment. The Teacher spoke of this maṇḍala: "For that reason, the Teacher, for the sake of the benefit of beings, taught the maṇḍala. Without the wisdom maṇḍala, there is no accomplishment of the mudrā. That maṇḍala is also like a cloud," and so forth; by such examples, that indivisibility is established. That very maṇḍala is described: "Perfectly square and blazing, With four doors of great majesty, Adorned with lattices and half-lattices, Possessing various garlands and yak-tail fans, Beautifully graced by eight pillars, Equipped with vajra cords, And adorned with various flowers. Incense, lamps, and likewise perfumes, Along with eight vases and the like, Also adorned with branches and so forth, The necks covered with cloth, And the five precious gems placed within. The 'Victorious' vase is offered in the east." All of this meaning is easy to understand. In the completion stage, "square" refers to the nature of the four joys. "Perfectly blazing" is the clear light.

སྒོ་བཞི་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་དགོན་པ་བཞི་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཐབས་ཀྱིས་སོ། ། གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲ་བ་དྲ་བ་ཕྱེད་པས་བརྒྱན་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རིན་ཆེན་མུ་ ཏིག་ལ་སོགས་པ་སྐུད་པ་ཞིག་ལ་བརྒྱུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་བརྒྱུས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཕྲེང་བ་ནི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བའོ། ། སྣ་ཚོགས་རྔ་ཡབ་ནི་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ཡང་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་དུ་ མའི་རིགས་བརྒྱུས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེས་པ་དང་། ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་དེའི་ཁོངས་སུ་འདུས་པ་ཡིན་པས་ཕྲེང་བ་སྣ་ཚོགས་རྔ་ཡབ་ལྡན་ནོ། ། ཀ་བ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཛེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཀ་བ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཛེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ སྲད་བུ་མཉམ་པར་ལྡན། ། རྡོ་རྗེ་ནི་ཐུགས་སོ། ། སྐུད་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། དེ་དག་མཉམ་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པས་སོ། ། ལྡན་པ་ནི་འདུས་པའོ། ། མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཉེ་བར་མཛེས། ། ཞེས་པ་ནི་མེ་ཏོག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། སྣ་ཚོགས་ནི་འགྲོ་བ་རིས་དྲུག་ཏུ་སོན་པའི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ ཀྱི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མེ་ཏོག་དེས་ཉེ་བར་བརྒྱན་པའོ། ། དེ་ལས་འགྲོ་བ་རིས་དྲུག་ཏུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉིད་གང་ལས་སྐྱེ་བའོ། ། སླར་ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། དྲི་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། བདུག་པ་ཞེས་པ་ནི།

The four gates are so called because they are the means of definitive emergence from the four wildernesses of cyclic existence. "Great majesty" is so called because all things are empty. "Adorned with nets and half-nets" means that, just as various jewels such as pearls are strung upon a thread, so too are the various jewels of the five wisdoms, the three bodies, and so forth, strung non-dually. "Garlands" refers to flower garlands. "Various yak-tail whisks" refers to those of various colors. Just as a flower garland is strung with many types of various flowers, so too, because various births and various colors are included therein, it possesses various garlands and yak-tail whisks. "Beautifully adorned with eight pillars" means it is beautifully adorned with eight pillars because of the purity of the eight doors of liberation. "Endowed with vajra cords" means: "Vajra" is the mind; "cord" is the avadhūtī; their "equality" is non-duality; and "endowed" means assembled. "Beautifully adorned with various flowers" means: "Flower" is bodhicitta. "Various" refers to the seeds of those sentient beings who have entered the six classes of transmigrating beings; thus, it is adorned with those flowers. From that, all sentient beings of the six classes of transmigrating beings are born. If one asks, "What is its further distinction?" "Fragrance" is the nature of the realization of wisdom. If one asks, "What is its further distinction?" "Incense" is...

སྲེག་པའི་ རང་བཞིན་གྱིས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཚུལ་ལོ། ། མར་མེ་ཞེས་པ་ནི་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་ཕྱིར་འོད་གསལ་ལོ། ། ལྡན་ཞེས་པ་ནི་ཟུང་སྟེ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། བུམ་པ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པར་ནི་ཀ་ལ་ནི་ནཱ་དའོ། ། ས་ནི་བསྲབ་པར་བྱེད་པས་ནི་བུམ་པ་ཆ་མེད་པ་བཞི་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། བརྒྱད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་དོ། ། བརྒྱད་ཀྱང་ཡིན་ལ་བུམ་པ་ཡང་ཡིན་པས་བུམ་པ་བརྒྱད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་དང་པོ་ནི་གཙོ་བོའི་རྒྱུད་དེ་གང་དེའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ལྡན་པ་ནི་ཟུང་སྟེ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ནི་བུམ་པ་རྣམས་སོ། ། ཡལ་ག་ལ་སོགས་བརྒྱན། མགྲིན་པ་གོས་ཀྱིས་དཀྲིས་པ་དང་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། དོན་དམ་པར་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡལ་གའི་རྩེ་མོ་ནི་ཡལ་གའི་སྒྲས་ཡལ་ག་དང་ཟར་བུ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡལ་ག་དང་འདྲ་བས་ན་ཡལ་གའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་རྩེ་མོ་ནི་གང་གི་གཙོ་བོ་རྣམས་ཡིན་པ་དེའོ། ། འདིས་ནི་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མགྲིན་པ་གོས་ཀྱིས་དཀྲིས་པ་སྟེ། སྒྲིབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དེས་དཀྲིས་པའོ། ། མགྲིན་པ་ནི་མགྲིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གང་གི་དེ་ནི་མགྲིན་པ་གོས་ཀྱིས་བསྐོན་པའོ། ། རིན་ཆེན་ལྔ་ནི་ཡོངས་སུ་གཞུག། རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཤར་དུ་སྦྱིན། ། རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་བུམ་པར་རིན་ཆེན་སྣ་ལྔ་ཡོངས་སུ་བླུགས་ནས་ཤར་གྱི་སྒོར་གཞག་གོ། །

The nature of burning is the manner in which there is no inherent nature. "Lamp" refers to the clear light (ābhāsvara) because of its brilliance. "Endowed" (yukta) means a pair, the inseparability of method and insight (prajñā). "Eight vases" and so forth: "ka" is the nāda. "Earth" (sa) is that which thins [obscuration]; thus, the fourth partless vase is the Vajradhara. The word "eight" refers to the eight ḍākinīs. Since they are both eight and vases, they are the "eight vases." The first of those is the primary tantra, by means of its causes. "Endowed" is a pair, the maṇḍala of the very inseparability of method and insight. Furthermore, those are the vases. "Adorned with branches and so forth," and "the neck wrapped with cloth," are easy to understand conventionally. Ultimately, they are the nature of the five wisdoms and the three bodies (kāya). For that very reason, the "tip of the branch"—by the word "branch"—refers to the branches, the tassels, and so forth. Because they are like branches, they are "branches." Their "tip" is that which belongs to the primary [deities]. This is so because of the nature of emanation. For that very reason, "the neck wrapped with cloth": because it is the cause of obscuration, it is wrapped by that conventional truth. The "neck" is the enjoyment wheel (saṃbhogacakra) of the neck. That which possesses the sixteen emptinesses is the "neck wrapped with cloth." "The five jewels are to be fully inserted; the Victorious One (vijaya) is placed in the east." Having fully inserted the five kinds of jewels into the Victorious vase, it is placed at the eastern gate.

ཡང་ན་ལྔའི་སྒྲས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། རིན་ཆེན་ གྱི་སྒྲ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། ། འདི་རྣམས་ཡོངས་སུ་གཞུག་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་པ་སྟེ། གང་དུ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་རིན་ཆེན་ལྔ་ཡོངས་སུ་བཅུག་པའོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་སྒྲས་མཁའ་ནམ་མཁའི་ཁམས་སོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བས་ན་རྣམ་ པར་བྱུང་བ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེར་འགྲོ་ཞིང་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་ལས་སྔོན་དུ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དང་པོ་ཉིད་གང་ལས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཚུལ་དེའི་དོན་ཏོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཐིག་གདབ་པའི་ཕྱིར་ཐིག་གསུངས་པ། སར་ པ་ལེགས་པར་བཀལ་བ་དང་། ། ཤིན་ཏུ་ཚད་མ་མཛེས་པ་ཡི། ། སྲད་བུས་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་གདབ། ། རང་འདོད་ལྷ་ཡི་གཟུགས་ཀྱིས་ནི། ། ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ་སར་པ་ཞེས་པ་ནི་ལས་གཞན་ལ་མ་སྤྱད་པའོ། ། ལེགས་པར་བཀལ་བ་ནི་ལེགས་པར་བཀལ་བའོ། ། ཤིན་ཏུ་ཚད་མ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཉིས་ འགྱུར་གྱི་རིང་ཚད་དོ། ། མཛེས་པ་ཞེས་པ་ནི་གྲིམས་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཐིག་སྐུད་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཐིག་གདབ་པར་བྱའོ། ། ཤེས་རབ་ཅན་ནི་བདག་མེད་མ་དང་འབྲེལ་པའོ། ། རང་འདོད་ལྷའི་གཟུགས་ཀྱིས་ནི་གང་གི་གང་འདོད་པའི་ལྷའོ། ། དེའི་གཟུགས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་སོགས་ པའོ། ། ཡང་ན་གསར་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་མེད་པ་སྟེ། སྔོན་མེད་པས་ཕྱི་མ་ཡང་མེད་དོ། ། འདིས་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ལེགས་པར་བཀལ་པ་ནི་ལེགས་པ་ནི་ཁུ་བའོ། །

Alternatively, the word "five" refers to the five aggregates, such as form and so forth. The word "jewel" refers to the objects, the sense faculties, and the consciousnesses. The complete inclusion of these is the summary; it is that in which the authentic wisdom is fully contained within the five jewels. If one asks what makes it superior, the word "victorious" refers to the element of space. Because it arises from that, it is "emergent," meaning the wisdom arisen from the dharmadhātu. Because one goes to and attains that, it is "victorious." How is this so? It is because of what was previously given; it refers to the manner in which it was first completely relinquished. Regarding the laying of the maṇḍala lines, the lines are taught: "With a new, well-spun, perfectly measured, and beautiful thread, the wise one should lay the lines. In the form of one's own chosen deity," it is said. "New" means not used for any other activity. "Well-spun" means properly woven. "Perfectly measured" means the length is twice the size of the maṇḍala. "Beautiful" means taut. With such a marking thread, the lines of the maṇḍala should be laid. "The wise one" refers to one connected with Nairātmyā. "In the form of one's own chosen deity" means whichever deity one desires. Its "form" refers to the yogi and so forth. Alternatively, "new" means that which did not exist before; because it did not exist before, it will not exist later. By this, it is without beginning or end. "Well-spun" means "well" is the seminal essence (bindu).

དེ་ངེས་པར་བཀལ་བས་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་དུ་གྱུར་པས་སོ། ། ཤིན་ཏུ་ཚད་མ་ནི་ལུང་སྟེ་སྟོན་པའི་བཀའ་དྲིན་ལས་ ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། ། མཛེས་པ་ནི་ཡིད་འཕྲོག་པའོ། ། སྲད་བུས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་ཀྱིས་སོ། ། གདབ་པ་ནི་རྒྱུད་པས་འབྲེལ་པར་བྱའོ། ། ཤེས་རབ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱུད་མས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པར་གནས་སོ། ། རང་འདོད་ལྷ་ཡི་གཟུགས་ཀྱིས་ནི། ། ཞེས་པ་ལ། རང་ནི་སེམས་ཀྱིས་སོ། ། འདོད་པ་ནི་ལྷ་གང་འདོད་པ་དེའོ། ། དེའི་གཟུགས་ནི་རང་བཞིན་ཏེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྡུལ་ཚོན་དགྱེ་བ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཐིག་གདབ་པའི་ དང་པོར་འཁོར་ལོའི་བདག་པོའི་བཟླས་པ་འབུམ། ། འཁོར་ལོའི་བདག་པོ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོའོ། ། བཟླས་པ་འབུམ་ནི་སྔགས་འབུམ་བཟླས་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་པ་ཡི་དེ་བཞིན་ཁྲི། ། ཞེས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཁོད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ བཟླས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་འཁོར་ལོའི་བདག་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། འབུམ་ནི་མཚོན་པའི་མཚན་མ་བཟླས་པ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་དུ་བྱ་ཞིང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེར་བྱུང་བ་ རྣམས་དཀྱིལ་འཁོར་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་སོ། །

That is because it has been definitively established through yoga. "Extremely authoritative" refers to the scripture, which is understood through the kindness of the Teacher. "Beautiful" means captivating. "With thread" refers to the continuum of consciousness. "Laying out" means connecting through the continuum. "The wise one" refers to one who abides in the realization that the nature of consciousness is non-existent through the successive stages. Regarding the phrase "with the form of one's chosen deity": "one's own" refers to the mind. "Chosen" refers to whichever deity is desired. "Its form" is the nature; because one realizes the nature of those [deities], the meaning is that the five aggregates, such as form and so forth, are realized to be the nature of the Tathāgatas. Regarding the spreading of colored powders and the laying of the maṇḍala lines: first, one should perform one hundred thousand recitations of the Lord of the Wheel. The "Lord of the Wheel" is the principal deity of the maṇḍala. "One hundred thousand recitations" means reciting the mantra one hundred thousand times. "Likewise ten thousand for the maṇḍala deities" means that for each of the other Tathāgatas residing in the maṇḍala, one should recite ten thousand times. Alternatively, the "Lord of the Wheel" is Vajradhara. "One hundred thousand" is a symbolic indication; one should perform the recitation of the vowels and consonants (āli-kāli) as the nature of the nāda. This is the characteristic of Vajradhara, who is the indivisibility of method and insight. "The maṇḍala deities" refers to the maṇḍala, which is primordial wisdom (jñāna). Those who arise therein—the maṇḍala deities—abide in the manner of emanating the five primordial wisdoms, such as the mirror-like wisdom, and the nature of the three bodies (kāya).

དབྱེར་མེད་པས་གཅིག་གི་ཚིག་གོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་མཚན་ཉིད་ཁྲི་སྟེ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ལྡན་ཞིང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་བདག་མེད་མ་ དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། ། མཁས་པས་ནོར་འཛིན་རྣམ་པར་སྦྱང་། ། ཞེས་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི་གོང་དུ་གསུངས་པའི་སྔགས་ཉིད་ཀྱིས། མཁས་པས་འཛིན་མ་རྣམ་པར་སྦྱང་། ། གོང་དུ་གསུངས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བར་གསུངས་པའི་ ཨོཾ་རཀྵ་རཀྵ་ཞེས་པའི་སྔགས་ཀྱིས་སོ། ། མཁས་པས་འཛིན་མ་རྣམ་པར་སྦྱང་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་སོ། ། ཡང་ན་གོང་དུ་གསུངས་པའི་སྔགས་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི། ཨོཾ་རཀྵ་རཀྵ་ཞེས་པ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཐམས་ཅད་ཉིད་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། འཛིན་མ་ ནི་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་སྦྱང་ནི་དག་པའོ། ། དེ་ཉིད་མཁས་པ་སྟེ། རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་པའོ། ། ཨ་ཡིག་དང་པོ་སོགས་སྔགས་ཀྱིས། ། དེ་ལ་གཏོར་མ་རྣམ་པར་སྦྱིན། ། ཨོཾ་ཨ་ཀཱ་རོ་མུ་ཁཾ་སརྦ་དྷརྨཱ་ཎཱཾ་ཨཱ་དྱ་ནུ་ཏྤནྣ་ཏྭཱཏ་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ ཞེས་པ་སྔགས་འདིས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་གཏོར་མ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་ཚིམ་པའོ། ། སོགས་སྔགས་ཀྱིས་ནི། ཡི་གེ་ཨ་ཉིད་དང་པོ་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་སྔགས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཨ་སོགས་སྔགས་སོ། ། ཡི་གེ་ཨའི་སྒྲ་ནི་བདག་མེད་མ་སྟེ་དེའི་རང་ བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་དང་པོར་ནི་སྔོན་དུའོ། ། སྦྱིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། །

Because they are inseparable, they are expressed by a single term. The defining characteristic of those is the syllable A, which is Nairātmyā (Selflessness). Being endowed with and perfectly united with her, they are inseparable from Nairātmyā; that is their sign. "The wise should purify the earth" is the detailed explanation of the brief indication. By means of the very mantra spoken above, "The wise should purify the earth." "Spoken above" refers to the mantra taught in the section on the stages of mantra: Oṃ rakṣa rakṣa. By this mantra, "the wise should purify the earth" means by the master. Alternatively, "by the very mantra spoken above" refers to Oṃ rakṣa rakṣa, which is the nature of the destruction of all body, speech, and mind, having the nature of selflessness. "The earth" is the source of phenomena (dharmodaya). Its "purification" is its cleansing. That itself is the "wise one," the wisdom body (jñānakāya) whose nature is realization. "By the mantra beginning with the syllable A, one should offer the torma there." This means by this mantra: Oṃ akāro mukhaṃ sarvadharmāṇām ādyanutpannatvāt oṃ āḥ hūṃ phaṭ svāhā. Alternatively, "torma" means the satisfaction of all the Tathāgatas. "By the mantra beginning with [the syllable A]" means that which possesses the wisdom of the mantra whose primary cause is the syllable A itself. The sound of the syllable A is Nairātmyā; it is the wisdom that is the very nature of her. Therefore, "first" means beforehand. "Generosity" means complete relinquishment.

དང་པོ་ཉིད་འདི་ལ་མེད་པ་སྟེ་དེ་མེད་པས་མཐའ་མ་དང་དབུས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པས་ཕུག་པ་ཡིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དམ་པ་ཡང་དག་པར་ཚིམ་པར་གྱུར་ པའོ། ། ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་དེ་བཞིན་འདིར། ། སྲུང་བ་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་ཉིད་ནི། འབད་པས་ཧཱུཾ་ལས་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། ཞེས་གང་མདོར་བསྟན་པ་དེའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། རཾ་ལས་ཉི་མ་སྔོན་དུ་རྣམ་བསྒོམས་ནས། ཉི་དེར་ཧཱུཾ་བྱུང་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་(རབ་,ར་བ་)དང་གུར་བཅིང་བ་ཡང་རྣམ་པར་ བསྒོམ་པ་ཉིད། ། ཅེས་པའི་བསམ་གཏན་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ནང་གི་དོན་དུ་ན་ཡང་ལྷའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཉིད་དུ་རཾ་ལས་ཉི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དེར་དབང་བསྐུར་བ་སྦྱིན་པ་དེ་ གསུངས་པ། གང་ཞིག་དབང་ནི་རབ་ཕྱེ་བ། ། རང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་མཆོག་བཞིན་སྦྱིན། ། གང་ཞིག་དབང་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་རྣམས་སོ། ། ཆོ་ག་བཞིན་ནི་ཆོ་གའི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། རང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་མོས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་གང་ཞིག་དབང་ནི། དབང་བསྐུར་བས་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། རང་གསལ་བ་ནི་འོད་གསལ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། རང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་ཏེ། རང་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཆོ་ག་བཞིན་སྦྱིན་ནི།

In the very beginning, this [nature] does not exist; because it does not exist, the end and the middle also do not exist. For that very reason, since all things are selfless, the supreme Tathāgata is perfectly satisfied by the piercing [of that nature]. "Just as the concentration, so too here; just as the protection was taught"—this is the detailed explanation of what was briefly indicated by the words, "With effort, from HŪṂ, the Vajra-holder." Having first visualized the sun from RAṂ, one should visualize the enclosure and the tent arising from the HŪṂ produced upon that sun, and from that very [HŪṂ] the crossed vajra. The meaning is that just as in that concentration, so too should the maṇḍala be constructed here. Regarding the internal meaning, these verses beginning with "From RAṂ, the sun" are taught in order to show the specific sequence of the deities. Regarding the bestowing of empowerment in that maṇḍala, it is said: "Whichever empowerment is fully distinguished, Bestow it according to one's own supreme maṇḍala." "Whichever empowerment" refers to those [empowerments] taught as the water empowerment and so forth. "According to the ritual" means it should be bestowed according to the sequence of the ritual. "One's own maṇḍala" means the maṇḍala constructed through the distinction of one's own devotion. Alternatively, "whichever empowerment" refers to that which makes one free from obscurations through empowerment. If one asks, "By what is it distinguished?" it is "self-luminous," which is the nature of the Clear Light (Ābhāsvara). If one asks, "From what?" it is "from one's own maṇḍala," which is the wisdom (jñāna) of one's own perfect awareness. "Bestowing according to the ritual" means:

ཆོ་ག་ནི་ཆོ་གའི་ བྱ་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ཡིན་ཏེ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོ་ག་བཞིན་དུའོ། ། འདིས་ནི་ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་དེ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་ཆོས་བཞིན་དུ་ཡིན་པ་འདིས་ལྷ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་གཉི་ག་ཡོངས་སུ་དག་པའི་དབང་བསྐུར་བ་རྣམས་སོ། ། སྦྱིན་ པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། ། རྣམ་པ་གཉི་གའི་ཡང་ཆགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། མཆོད་དང་གསོལ་བ་གདབ་པ་ཉིད། ། ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་འདིར། ། ཞེས་པ་ནི་དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པས་སོ། ། མཆོད་དང་གསོལ་བ་གདབ་པ་ཉིད། ། དེ་བཞིན་འདིར་ཡང་ཞེས་པ་ནི། བསམ་གཏན་གྱིས་སྔོན་དུ་ཞེས་པ་ནི། བསམ་གཏན་གྱིས་སྔོན་དུ་རང་གི་སྙིང་གར་རང་གི་ས་བོན་ལས་འོད་ཟེར་ནག་པོ་ལྕགས་ཀྱུའི་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཕྱུང་ནས་དེས་ཁམས་གསུམ་དུ་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ ཅད་སྤྱན་དྲངས་ལ། མ་མོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མཆོད་ནས་རྗེས་སུ་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བདག་ལ་དབང་བསྐུར་དུ་གསོལ་ཞེས་དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཉིད་དུ་བཤད་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་འཕར་མ་གཉིས་བཟང་རྣམས་ བྲིས་ནས། ། མྱུར་དུ་དཀར་མོ་ལ་སོགས་བྲི། དེ་ནས་མཆོད་པ་དང་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་བཟང་ནི་རྒྱུ་བཟང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་བྲིས་ནས་མྱུར་དུ་ནི། ། མྱུར་བ་ཉིད་དུ་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་བྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་མན་ངག་གོ། །

Ritual is that which possesses ritual activity; the wisdom of that self-knowing wisdom is according to the ritual. By this, the purity of the deity is also the characteristic of its thorough clarity, naturally pure according to the dharma; by this, the two purities of the deity itself are the empowerments of complete purity. Giving is total renunciation; the meaning is that attachment to both aspects is completely renounced. "Offering and supplication, just as explained, so here" refers to the inseparability of the conventional and the ultimate as spoken in the section on the stages of empowerment. "Offering and supplication, so here as well" means: "preceded by concentration" means that, preceded by concentration, one should emit black light rays in the form of hooks from one's own seed-syllable at the heart, and with those, invite all the Buddhas residing in the three realms, and having perfectly offered with the eight mātṛs, one should supplicate. "May all the Tathāgatas grant me empowerment" is the meaning explained in the section on the stages of empowerment itself. Immediately following that, having drawn the two excellent tiers, "quickly draw Gaurī and the others." Then, immediately after the offerings and supplication, the maṇḍala should be drawn. Furthermore, "excellent" is because the materials are excellent. Having drawn those, "quickly" means that the symbols of Gaurī and the others should be drawn with great speed; this is the pith instruction.

ཤར་དུ་གྲི་གུག་རྣམ་པར་བྲི། ། ལྷོ་དང་ནུབ་ཏུ་དེ་བཞིན་ནོ། ། བྱང་དང་མེ་ཡི་མཚམས་དང་ནི། ། བདེན་བྲལ་རླུང་དུ་དེ་བཞིན་ནོ། ། དབང་ལྡན་དུ་ནི་ཅི་གསུངས་པ། ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་འོག་དང་སྟེང་། ། འདིས་ནི་ཅི་བསྟན་ན། ནང་གི་རིམ་པའི་ལྟེ་བར་རྡོ་རྗེ་དང་ཐོད་པའོ། ། འདབ་མ་བཞི་ལ་གྲི་གུག་གོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་རིམ་པར་ཡང་འདབ་མ་བརྒྱད་རྣམས་གྲི་གུག་གོ། ། སྟེང་དང་འོག་ཏུ་ཡང་བྲི་བར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་འཕར་མ་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་ཁ་སྦྱོར་བ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བདག་མེད་མ། བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ ཤེ་ན། ། བཟང་བ་སྟེ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་བྲིས་ནས་ནི་ངེས་པས་བརྟན་པར་བྱ་བའོ། ། མྱུར་བ་ཞེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་ལའོ། ། དཀར་མོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་བྲི་ནི་བརྟན་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ཅི་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ཤར་དུ་གྲི་གུག་སྟེ། ལྷོ་དང་ ནུབ་དང་བྱང་དང་མེའི་མཚམས་དང་། བདེན་བྲལ་དང་རླུང་དང་དབང་ལྡན་དང་། འོག་དང་སྟེང་དང་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུའོ། ། འདིས་ནི་ཕྱོགས་བཅུར་འཁྲུལ་པ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པས་འཁྲིལ་བ། ནང་གི་རིམ་པར་གནས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་བདག་མེད་མ་དང་ལྔ་པོ་དེ་ཡང་དྲུག་ པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བསྙེམས་བྱས་ནས། ། རྐང་པ་གཡས་པ་བརྐྱང་བྱ་སྟེ། ། དགྱེས་རྡོར་ཕྱག་གཉིས་རྣལ་འབྱོར་ལས། །

In the east, draw a curved knife; likewise in the south and west. In the north, the southeast, the southwest, and the northwest, it is the same. As it was taught for the northeast, so it is for the below and the above. What is shown by this? In the center of the inner tier are a vajra and a skull cup. On the four petals are curved knives. On the outer tier as well, the eight petals are curved knives. This is the meaning of what is to be drawn in the above and below. Alternatively, "two tiers" refers to the union: Nairātmyā is inseparable from Vajradhara, and Vajradhara is inseparable from Nairātmyā. Why is this so distinguished? Because it is excellent, being the nature of the two truths. Having drawn them, they are to be stabilized with certainty. "Swiftly" means in an instant. The drawing of the symbols of Gaurī and the others is for the purpose of stabilization. What is that? It is taught: a curved knife in the east, and in the south, west, north, the southeast, southwest, northwest, northeast, below, and above—in the ten directions. By this, the delusion of the ten directions is embraced through the realization of non-duality. The four ḍākinīs residing in the inner tier and Nairātmyā as the fifth—these six—are the nature of the five aggregates, such as form, which are the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom, and are the essence of Vajradhara. Having made Vajrasattva proud, one should extend the right leg; from the yoga of the two-armed Hevajra.

སློབ་དཔོན་དཀྱིལ་འཁོར་འཇུག་པ་ ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་གང་གིས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དུ་བསྙེམས་པར་བྱས་པ་བརྩོན་འགྲུས་སྤྲོ་བ་དེ་ནི་སློབ་དཔོན་ཏེ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སློབ་དཔོན་སྟོན་པའོ། ། རྐང་པ་གཡས་པ་བརྐྱང་བྱ་སྟེ། ། འཇུག་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི། རྐང་པ་གཡས་པ་བརྐྱང་བ་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ཉིད་ཀྱི་དོན་འདི་ལུང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་བསྙེམས་པ་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། ཕྱག་གཉིས་དགྱེས་རྡོར་རྣལ་འབྱོར་པས་ཕྱག་གཉིས་པའི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྐབས་ཉིད་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་མི་ཕྱེད་པའོ། ། སེམས་ དཔའ་ནི་སྲིད་གསུམ་གཅིག་པ་ཡིན་པས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྒྲས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེས་བྱས་ནས་ནི་ཐོབ་ནས་སོ། ། བསྙེམས་པ་ནི་གང་གིས་དགེ་བ་ལ་སྤྲོ་བའོ། ། འདིས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་དང་སྤྲོ་བས་རང་གི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་ཐོབ་ནས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། ། སློབ་དཔོན་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། འཇུག་པའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན་རྐང་པ་གཡས་པ་དག་བརྐྱང་སྟེ། གཡས་བརྐྱང་ནས་འཁྲིལ་བའི་ཞབས་གང་དག་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་། བདག་མེད་མ་དེ་དག་གི་ཞབས་ དག་བདག་མེད་མ་དང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་གཉི་གའི་ཡེ་ཤེས་བསྡུ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །

The Master Entering the Maṇḍala The phrase "the master entering the maṇḍala" refers to one who, having cultivated the pride of being Vajrasattva himself, possesses joyful diligence; such a person is the "master," the teacher who is the master of the maṇḍala. Regarding the line "the right foot should be extended, [entering] itself," this means the right foot is to be extended, as this is the scriptural authority for this very point. As for how this is the pride of Vajrasattva, it is stated: "With two hands, the Hevajra yogi," meaning by means of the yoga of the two-armed Hevajra. Through the context of the maṇḍala itself, it should be understood that one enters the maṇḍala itself. Alternatively, "vajra" means indivisible. "Sattva" (hero) refers to the three realms being one; thus, by the term "Vajrasattva," it is the non-dual wisdom of the inseparability of method and insight. "Having done that" means having attained it. "Pride" is that by which one is joyful in virtue. Through this, by the power of diligence, there is the welfare of others, and through joyful effort, the welfare of oneself. Having attained the nature of Vajrasattva, the welfare of both self and others is perfected. The "master of the maṇḍala" is the Vajradhara. "Entering" refers to where? It is where the right foot is extended; having extended the right foot, the feet of the Vajradhara and Nairātmyā who are in union—those feet are the very gathering of the wisdom of both the identity of Nairātmyā and the Vajradhara.

འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ་ཕྱག་གཉིས་ཀྱི་རྡོ་རྗེར་སྦྱོར་བས་གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་པ་དག་གོ། ། ཕྱག་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དོ། ། གང་ལ་དགྱེས་རྡོར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ཕྱག་གཉིས་པའི་ དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའོ། ། དེའི་སྦྱོར་བས་ནི་དེའི་གཟུགས་ལས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱས་ནས་ཏེ་ཐོབ་ནས་མ་ནིང་(ཡན་,ཡིན་)པའི་དོན་ཏོ། ། ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲ་དྲི་ཞིམ་ལུས། ། སྣ་ཚོགས་རྒྱན་གྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་བསྙེམས་པ་བྱས་ནས་ནི། ། ཧཱི་ཧཱི་རྣམ་པར་འཇིགས་བྱེད་དག། ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་བསྙེམས་པ་བྱས་ ནས་ནི། ། གང་གི་བྱས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཧཱི་ཧཱི་རྣམ་པར་འཇིགས་བྱེད་དག། ཅེས་པ་ནི་གདུག་པའི་སེམས་ཅན་འཇིགས་པར་བྱེད་པའི་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། ཁྲུས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་ཁྲུས་ནི་ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། གཙང་སྦྲ་ནི་དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ དག་པའོ། ། འདིས་ནི་གཉི་ག་རྣམ་པར་དག་པ་གཉི་ག་རྣམ་པར་དག་པས་དྲི་ཞིམ་སྟེ་མཛེས་པར་རྟོགས་པའོ། ། ལུས་ནི་ཨཾ་མཁའ་སྤྱོད་ལ་དེར་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་ལུས་སོ། ། དྲི་ཞིམ་ཡང་འདི་ཡིན་ལ་ལུས་ཀྱང་ཡིན་པས་དྲི་ཞིམ་ལུས་ཏེ་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་མཛེས་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། (ཡེ་,ཡི་)གེ་ཨཾ་གིས་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔ་རྣམས་བསྡུ་བས་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། སྣ་ཚོགས་ནི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་པ་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱན་ནི་ཀུན་ནས་ཀུན་དུ་གང་ཞིང་རྫོགས་པར་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding how this very [deity] is, it is said: "By the union of the two vajras of the two hands, the two are the conventional and the ultimate. The hands are the enjoyments. That in which this non-dual wisdom of Hevajra resides is the two-handed Hevajra. By the union of that, from that form; for that very reason, having performed it, it means having attained the state of a paṇḍaka (neuter)." "Bathed, pure, with a fragrant body, adorned with various ornaments, having performed the pride of hūṃ hūṃ, and the terrifying hī hī." Regarding "having performed the pride of hūṃ hūṃ," it refers to whoever has performed that. "The terrifying hī hī" refers to the form that terrifies malevolent sentient beings. The meaning of "bathed" and so forth is easy to understand. Alternatively, "bathed" is the purity of the deity. "Pure" is the purity of suchness itself. By this, both are purified; through the purity of both, it is "fragrant," meaning understood as beautiful. "Body" refers to the khecarī (sky-farer) of the syllable aṃ; because one goes there, it is the "body." Since it is both fragrant and the body, it is "fragrant body," which is the beautiful wisdom that is the very purity of the Nairātmyā maṇḍala. By the syllable aṃ, the fifteen ḍākinīs are condensed, thus the Nairātmyā maṇḍala itself is shown. "Various" is because it is the nature of emanating various forms. "Ornaments" is because it is the nature of completely filling and perfectly gathering [all things].

དེ་ལྟར་ སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་ཅན་ནོ། ། དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་བརྒྱན་པས་བརྒྱན་པའོ། ། ཧཱུཾ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཧཱུཾ་ནི་དེ་ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཡི་གེ་ལས་བྱུང་གོང་བུ་ལ། ། ཧཱུཾ་ཕཊ་ཡི་གེ་དགོད་མི་བྱ། ། ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་ སོ། ། འདིས་ནི་བྱས་པ་ཐོབ་ནས་གང་གིས་གཉི་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ནི་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་བསྙེམས་པ་བྱས་ནས་སོ། ། འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཧཱི་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཧཱིའི་རྣམ་པ་ནི་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་། བདག་མེད་མའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིགས་བྱེད་བདག་སྟེ། གང་བདག་མེད་མ་རང་བཞིན་མེད་པར་གྱུར་པས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད་འཇིགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ནི། ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་བསྙེམས་ པར་བྱས་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་འདིས་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་བདག་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཧཱི་ཧཱི་རྣམ་པར་འཇིགས་བྱེད་བདག། ཅེས་པས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མ་དང་གཉི་ག་ཡང་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཕྱི་ ནས་དེ་ཉིད་ཡང་དག་བཤད། ། རྣམ་དག་ཡེ་ཤེས་གཟུགས་ཅན་ཏེ། ཕྱི་ནས་ནི་རྗེས་ཐོགས་སོ། ། དེ་ཉིད་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བའོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། རྣམ་དག་སྟེ་རིམ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །

Thus, because it is of the nature of emanation and reabsorption, it is manifold. Because it is adorned by that very nature, it is "adorned." "Hūṃ" is the wisdom of the indivisibility of the three vajras. "Hūṃ" is the identity of that very [wisdom] as method and insight. Regarding the statement: "Upon the mass arisen from the syllable, one should not place the syllables Hūṃ and Phaṭ," by this, having attained the state of the "done," that which is the perfection of both is the "Hūṃ Hūṃ" of pride. This means that the Vajradhara is the identity of the five wisdoms and the three bodies, the nature of method and insight. "Hī" is the wisdom of Nairātmyā, the indivisibility of the three vajras. The form of "Hī" is the wisdom of the identity of Vajradhara and Nairātmyā. For that very reason, he is the "Terrifier of the Self," because by Nairātmyā becoming devoid of intrinsic nature, she terrifies all [beings], such as the Hearers and so forth. By this, the phrase "having performed the pride of Hūṃ Hūṃ" means that the Vajradhara of selflessness is the identity of the five wisdoms and the three bodies. By the phrase "Hī Hī, the Terrifier of the Self," it is also shown that the Vajradhara, who is the identity of the five wisdoms and the three bodies, and Nairātmyā, who is indivisible from him, are both indivisible. "Subsequently, that very [reality] is correctly explained; it is the form of pure wisdom." "Subsequently" means immediately following. "That very [reality]" is what is to be taught. If one asks, "In what way is it distinguished?" it is "pure," meaning the two stages are completely pure.

དེ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཁོར་བ་དང་ནི་མྱ་ངན་ འདས། ། ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། ། གཉི་ག་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར། ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། ། ཅུང་ཟད་མེད་ནི་ཆ་ཤས་ཙམ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཕྱི་ནས་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བར་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ ཤེས་སོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། ཡང་དག་པར་བཤད་པའི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་བཤད་དོ། ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དབྱེར་མེད་པར་དག་ཅིང་དྲི་མ་མེད་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་གཟུགས་ཅན་ནི་རྟོག་པ་གཅིག་ གི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཁོར་བ་དང་ནི་མྱ་ངན་འདས། ། ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་པའི་དོན་ནི་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། མཆོག་དགར་བསྒོམ་པ་མེད་ཅིང་སྒོམ་པ་པོ་ཡང་མེད། ། ལུས་ཀྱང་མེད་ཅིང་གཟུང་བ་མེད་དང་འཛིན་པ་མེད། ། ཤ་དང་ཁྲག་ཀྱང་མེད་ཅིང་ བཤང་དང་གཅི་བ་མེད། ། སྐྱུག་བྲོ་མེད་ཅིང་རྨོངས་མེད་གཙང་བ་མེད། ། ཆགས་མེད་སྡང་བ་མེད་དང་རྨོངས་མེད་ཕྲག་དོག་མེད། ། སེར་སྣ་མེད་དང་ང་རྒྱལ་མེད་ཅིང་མཐོང་བྱ་མེད། ། བསྒོམ་དང་སྒོམ་པ་པོ་མེད་བཤེས་དང་དགྲ་མེད་ཅིང་། ། རློམ་སེམས་མེད་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྣ་ཚོགས་ཉིད། ། ཅེས་ པ་སྨོས་ཏེ། མཆོག་དགར་ཞེས་པ་ནི། མཆོག་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དགའ་བ་ནི་བདག་མེད་པའོ། ། མཆོག་ཀྱང་ཡིན་ལ་དགའ་བ་ཡང་ཡིན་པས་མཆོག་དགའོ། །

That itself is the embodiment of suchness. For that very reason: There is not the slightest difference Between saṃsāra and nirvāṇa; Because both are utterly pure, Saṃsāra and nirvāṇa do not exist even in the slightest, not even as a mere fraction; they are non-existent. Alternatively, "afterwards" means immediately and without interruption. "That itself" refers to authentic wisdom (yathābhūta-jñāna). If one asks how it is distinguished: that which possesses the expression of authentic explanation is "authentically explained." "Utterly pure cognition" is the stainless purity of the inseparable, supreme, and most excellent conventional and ultimate. The embodiment of wisdom is the nature of a single conceptualization. For that very reason, the meaning of "There is not the slightest difference between saṃsāra and nirvāṇa" is self-evident. To demonstrate that very point: In supreme joy, there is no meditation and no meditator; No body, no object of apprehension, and no subject; No flesh and no blood, no excrement and no urine; No nausea, no delusion, and no purity; No attachment, no aversion, no delusion, and no envy; No stinginess, no pride, no object of sight; No meditation and no meditator, no friend and no enemy; The coemergent variety is free from conceit. Thus it is said. Regarding "supreme joy": "Supreme" is the Vajradhara; "joy" is selflessness. Since it is both supreme and joy, it is "supreme joy."

རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེར་དེ་ལ་ཡོད་པ་དེ་ཅི་ཞེ་ན། བསྒོམ་པ་མེད་ཅིང་སྟེ་བསྒོམ་པར་བྱ་ བའི་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་པོ་མེད་ནི། དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ལུས་ཀྱང་མེད་ཅིང་ངོ་། ། ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཏེ་ལུས་མེད་ནི་ཀུན་དུ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུང་བ་མེད་ནི་ལུས་བཀག་པ་ཉིད་ ཀྱིས་གཟུང་བ་ཀུན་དུ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་མེད་པའོ། ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་ཡང་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལུས་བཀག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཤ་དང་ཁྲག་ཀྱང་མེད་ཅིང་བཤང་དང་གཅི་བ་མེད་པ་འདིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞི་ཡང་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐིམ་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། དགའ་བ་ཡང་འོད་དཔག་མེད་དང་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ་མཆོག་དགའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། ། སྐྱུག་བྲོ་མེད་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱོན་དུ་བགྲང་བ་ཡང་མེད་དོ། ། དེ་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། སངས་རྒྱས་ལ་གང་རྟག་སྐྱོན་བགྲང་། འདིར་ནི་ཁོ་བོ་སྐྲག་པར་བྱེད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྨོངས་མེད་དེ་གཏི་མུག་མ་རིག་པས་འཁྲུལ་པ་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཙང་སྦྲ་གཙང་བ་མེད་དེ་གཙང་སྦྲ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། གཙང་བ་ནི་མེ་སྟེ་མི་ཤེས་པ་མ་ལུས་པ་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆགས་མེད་ནི་ཆགས་པ་འོད་དཔག་མེད་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། སྡང་བ་ མེད་ནི་ཞེ་སྡང་བ་མེད་པ་སྟེ་མི་བསྐྱོད་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། །

It is the wisdom of selflessness, inseparable from the Vajra Holder. If one asks what exists therein, it is the very absence of meditation—that is, there is no object to be meditated upon. Why is there no meditator? Because there is also no subject who observes. How so? Because the body also does not exist. The word "also" (kyang) implies "because"; for if the body does not exist, it is because the nature of the body is characterized by universal appearance. Since the apprehended object does not exist—due to the negation of the body—the characteristic of the universal appearance of the apprehended object is absent. Because that is absent, the apprehender also does not exist. For that very reason, the body is negated. By the statement that "flesh and blood do not exist, and feces and urine do not exist," it is shown that the four Tathāgatas are also dissolved into Amitābha. Joy is also inseparable from Amitābha, as indicated by the term "supreme joy." Because of that, there is no "disgust," meaning there is no enumeration of faults. Thus the Blessed One said: "Whoever enumerates faults in the Buddha, I am terrified of them here." For that very reason, there is no "delusion," meaning there is no error caused by the ignorance of delusion. For that very reason, there is no "purity," for purity is utter purification. "Clean" refers to fire, because it burns away all ignorance without exception. "Non-attachment" is attachment, which is Amitābha, the Vajra of Speech. "Non-hatred" is the absence of hatred, which is Akṣobhya, the Vajra of Mind.

རྨོངས་མེད་ནི་རྨོངས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཡང་ཕྲག་དོག་མེད་ནི་ཕྲག་དོག་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་ཐིམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མེད་དེ། སེར་སྣ་མེད་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ རིན་ཆེན་གཙོ་བོ་འོད་དཔག་མེད་ཐིམ་པས་སོ། ། ང་རྒྱལ་མེད་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཡང་མེད་པའོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དེས་སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། མཐོང་བྱ་མེད་ནི་ཐམས་ཅད་སྣང་བ་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྒོམ་པ་ཞེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་བཀག་པའོ། ། སྒོམ་པ་པོ་ཡང་མེད་ནི་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ན་སྒོམ་པ་པོ་སྟེ་དེ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་པོ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེས་པ་དང་སྐྱེ་བ་ གཉིས་ཀ་ཡང་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་བསྒོམ་དང་སྒོམ་པ་པོ་ནི། བསྒོམ་པ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོའི་དངོས་པོའོ། ། སྒོམ་པ་པོ་ནི་སེམས་སོ། ། དེ་གསུམ་ཀ་ཡང་མེད་དེ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤེས་དང་དགྲ་མེད་ནི་བཤེས་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཏེ་དེ་མེད་པའོ། ། དགྲ་ཞེས་ པ་ནི་དགྲ་རྣམས་ཏེ་དེ་དང་འདྲ་བས་ན་གང་ཡང་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱང་མེད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་བཤེས་ནི་མཛའ་བའོ། ། དགྲ་ནི་མི་མཛའ་བའོ། ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡང་མེད་པའི་དོན་ཏོ། ། གང་གསུངས་པ།

Non-delusion is the delusion of Vairocana, the Vajra Body. Furthermore, non-envy is the envy of Amoghasiddhi; through the very inseparability of method and insight, it dissolves into Vairocana, and thus it does not exist. Likewise, non-miserliness is the dissolution of the Lord of Jewels, Amitābha. Non-arrogance is the non-existence of Vajrasattva as well, because Akṣobhya is likewise inseparable. By this, through the inseparability of method and insight, the nature of the three vajras is the identity of the three bodies and five wisdoms; therefore, it is the Vajra Holder. "There is nothing to be seen" is because everything has become non-apparent. "Meditation" refers to arising, which is the negation of the activity of birth. "There is no meditator" means that because it has become [such], the meditator also does not exist. This is because all phenomena are unborn from the very beginning. Both the born and the birth are negated. Alternatively, "meditation and meditator" means: meditation is the entity of the object and the sense faculty; the meditator is the mind. All three of these do not exist because the three vajras are inseparable. For that very reason, "there is no friend or enemy": "friend" refers to the mind, which does not exist. "Enemy" refers to enemies; since they are similar [to the mind], those objects and sense faculties also do not exist. Why is that? Because the three vajras are inseparable. Alternatively, "friend" is a loved one, and "enemy" is one who is not loved; this is the meaning of the non-existence of both virtue and non-virtue. As it is said:

ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་ན། ། དེ་སྙེད་ཆུ་རུ་རོ་མཉམ་འགྱུར། ། སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་རྣམ་ལྡན་སེམས། ། རྨོངས་པ་གཉེན་པོ་ཅུང་ཟད་མེད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། འདི་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། རློམ་སེམས་མེད་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྣ་ཚོགས་ཉིད། ། རླབས་དང་འདྲ་བས་རྦ་རླབས་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། དེ་ལས་ བྱུང་བ་གང་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་བཤད་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་ནི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཉིད་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ཁོངས་སུ་འདུས་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོས་འདི་སྐད་གསོལ། ། གཟོད་ ནས་རང་བཞིན་མེད་པའོ། ། ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་དག་པ་ནི། ། ཅི་སླད་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ལགས། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་སྟེ་མི་ཕྱེད་པའི་སྐུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསོལ་བ་ནི་ཞུ་བ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ལ་ཞུས་པའོ། ། རྒྱུ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་མཆོག་དགའ་བསྒོམ་པ་དང་སྒོམ་ པ་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བཀག་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་ནས་གསོལ་པའོ། ། ལུས་ཀྱི་ནི་ལུས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རང་བཞིན་ནི་རང་བཞིན་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དོ། ། དག་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟོད་ནས་ནི་དང་པོ་ཉིད་ ནས་(ས,སོ)། ། རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གང་དེ་ལྟར། ཅི་སླད་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ལགས་ནི་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པའོ། །

"Just as water poured into water, Becomes of one taste as water itself, The mind, possessing both faults and virtues, Has not the slightest antidote for delusion." Thus it was said. To explain how all this is so, it is stated: "The coemergent itself, free from conceit, is the manifold; like waves, it is the conceptualization." From that, whatever arises is explained as coemergent; because it transcends all conceptualization, it is coemergent. For that very reason, "manifold" refers to the manifold forms, and the intention is that everything is included within its own nature. Vajragarbha addressed this: "From the beginning, it is without intrinsic nature. Why is the pure nature of the body The essence of the elements?" "Vajragarbha" refers to the Vajragarbha, because it is the indivisible body. "Addressed" means a request; it was requested of the Vajradhara. If one asks for what reason, it is because doubt arose regarding the negation of the supreme joy, the meditator, and so forth, and thus he requested. "Of the body" means the coemergent body. "Nature" is the reality exactly as it is. "Pure" means completely pure by nature. For that very reason, "from the beginning" means from the very first. "Without intrinsic nature" means not being as it truly is. "Why is it the essence of the elements?" means how it is the essence of the five great elements.

དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ཅན། མཁའ་འགྲོ་བདེ་བ་སྦྱིན་པས་གསུངས། ། རློམ་སེམས་མེད་པའི་རང་ བཞིན་བདག། ཐམས་ཅད་ལུས་ལ་རྣམ་པར་གནས། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་རྟོག་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ཅན་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། གསུངས་པ་ནི་བཀའ་སྩལ་པའོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། མཁའ་འགྲོ་ནི་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། བདེ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྦྱིན་པ་ནི་བདེ་བ་སྦྱིན་པའོ། ། རློམ་སེམས་མེད་པའི་རང་བཞིན་བདག་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བདག་ནི་ལུས་ཏེ་གང་ལ་དེ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རློམ་སེམས་མེད་པའི་རང་བཞིན་བདག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ལུས་ལ་རྣམ་པར་གནས་ནི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ དངོས་པོ་མཐའ་དག་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཨ་བ་སྟེ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། བ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་པས་ཨ་བའོ། ། རིམ་པ་འདིས་ན་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་སླད་དུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཕུང་པོ་ལགས་ཞེས་པ་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། བོ་ལ་ཀ་ཀྐོ་ལ་སྦྱོར་ བས། ། ས་ནི་དེ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། དེ་ལ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལས་སའི་ཁམས་སྐྱེ་བའོ། ། བོ་ལ་རྡོ་རྗེའོ། ། ཀ་ཀྐོ་ལ་པདྨའོ། ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། སླར་དང་པོ་རེག་པར་འདོད་པ་སྟེ། རེག་པས་སྲ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་ནི། ། ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་ཏེ་ ས་ཡང་སྲ་བའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། སའི་ཁམས་དེ་ལ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལས་སྐྱེའོ། ། བྱང་སེམས་ཁུ་བའི་རྣམ་པ་ལས། ། ཆུ་ཡི་ཁམས་སུ་ཡང་ནི་འགྱུར།

Regarding that, the Blessed One, the Vajra-Holder, the Ḍākinī who bestows bliss, has spoken: "The self, whose nature is free from conceit, abides within the body of all." The phrase "regarding that" refers to the conceptualization of Vajragarbha. "The Blessed One, the Vajra-Holder" is the Vajradhara. "Has spoken" means he has proclaimed. If one asks by what he is distinguished: "Ḍākinī" refers to Nairātmyā and the others. "Bliss" is primordial wisdom (jñāna). "Bestows" means she bestows bliss. "The self, whose nature is free from conceit" is the nature of non-conceptuality. "Self" refers to the body; that in which this [nature] exists is the "self whose nature is free from conceit." For that very reason, "abides within the body of all" means it abides within all things, both the stable and the moving. In an exalted manner, "A" is Nairātmyā, and "Va" is the Vajradhara; thus, it is "Ava." By this sequence, it is both stable and moving. To explain why it is said to be the aggregate of the great elements, it is stated: "Through the union of the bola and kaṅkāla, the earth element arises from that." In that context, the earth element arises from the coemergent (sahaja). "Bola" is the vajra; "kaṅkāla" is the lotus. The intention is that it is the meditative union (samāpatti) of the vajra and the lotus. Furthermore, first there is the desire for contact; by the words "through contact, by the quality of solidity," since earth is understood to be of a solid nature, that earth element arises from the coemergent through the nature of joy. "From the aspect of the bodhicitta fluid, the water element also arises."

། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་ལས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་སྟེ། ཁུ་བ་སྐྱེ་ཞིང་དེ་ཡང་ཁུ་བའི་ ཚུལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆུའི་ཁམས་སོ། ། སྐྱེ་བ་ནི་འབྱུང་བའོ། ། བསྐྱོད་པ་ལས་ནི་མེ་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་བསྐྱོད་པ་ལས་མེའི་ཁམས་སྐྱེའོ། ། འགྲོ་བ་རླུང་དུ་རབ་ཏུ་གྲགས། གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རླུང་གི་ཁམས་སུ་བསྟན་ཏོ། ། བདེ་བ་ཡང་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས། ། ནམ་མཁའི་ ཁམས་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ནི་ལྔ་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། ཡོངས་སུ་བསྐོར་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་དེའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། འདིས་ནི་ཕན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ ལུས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་རྣམ་པར་ཆགས་པ་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་པ་ལྟ་བུའི་བདག་མེད་མའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་ཐེ་ཚོམ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་མཆོག་དགའ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མའི་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ་པ་དང་སྒོམ་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་སྐད་ནི་རྒྱུའོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་ བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྟན་ཏོ། །

From that coemergent state, bodhicitta arises. Semen is produced, and because it is of the nature of fluid, it is the water element. "Arising" means to emerge. From movement comes fire; from the movement of the vajra and lotus, the fire element is produced. Movement is renowned as wind; because it is of a mobile nature, it is taught as the wind element. Bliss is also the space element, because the space element is of the nature of bliss. By this, the "five" refers to the five great elements, such as earth and so forth. "Encompassing" means that which pervades all; that is the coemergent. Because this has the characteristic of being beneficial, it is the coemergent wisdom of the body, which is the nature of the great elements. Therefore, the bodhicitta of Nairātmyā—where desire and the object of desire are blended like water poured into water—is the cause of the manifest awakening of omniscience, which is the nature of the five wisdoms and the three kāyas, the indivisibility of method and insight, and the two truths. The Blessed One has dispelled the doubts of Vajragarbha. Alternatively, it is because the supreme joy, the Vajra-holder, the wisdom of Nairātmyā, the meditator, and so forth, are not perceived. "Thus" refers to the cause. "Hevajra" is taught as the wisdom of the Vajra-holder who is inseparable from Nairātmyā.

ཡང་དག་པའི་བདག་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པ་དེ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་དེ་ནི་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། རང་བཞིན་གྱིས་ཏེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། ལུས་དག་ནི་ ལུས་ནི་སྐུ་གསུམ་སྟེ་མ་ནིང་དུ་བསྟན་པའོ། ། གང་གཟོད་ནས་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་སོ། ། རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་མེད་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། རང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། བཞིན་ནི་གཉིས་ཀའི་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ནི། ཡི་གེ་ཨ་དང་ཡི་གེ་ཧའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མཁའ་འགྲོ་མ་ནི་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བའི་ཡེ་ ཤེས་སོ། ། སྦྱིན་པ་ནི་སྤྱན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ནང་དུ་ཐིམ་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རློམ་སེམས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ལུས་ནི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་ལུས་ལ་རྣམ་ པར་གནས་པ་ཁྱབ་པ་ཡིན་པས་མི་གཡོ་བའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ལའོ། ། ས་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་ཉིད་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་དུ་བསྐྱོད་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་སྦྱོར་ལས། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །

The authentic self is the nature of that very reality, the unerring self; that is the wisdom of the arising self. Why is that? Because it is by nature, just as it truly is. Regarding the body: the body is the three kāyas, indicated here as neuter. "From the very beginning" means from the very first. "Lacking nature" means the absence of self, Nairātmyā. "Self" is the Vajradhara. "Face" is the nature of both of both. Such is the wisdom of bliss. "In that" means abiding in that manner. What the Blessed One spoke of is the nature of the syllables A and HA. Because he possesses all qualities without exception, such as sovereignty and so forth. "The Vajra-holder" is the body of indivisible wisdom. For that very reason, "Ḍākinī" is the wisdom of bliss of Nairātmyā and the others. "Generosity" is giving. For that very reason, the meaning is that they too are dissolved within that, by virtue of being the very nature of that wisdom. For that very reason, "having a nature free from conceit" means having abandoned all conceptualization and discursive thought. "The body of all" means it is pervasive, abiding in the bodies of the stable and the moving, and is thus immovable. Being of such a nature is the Vajradhara. In that very [state], "the birth of the bhūmi" is the movement into the nature of Nairātmyā. How so? From the "Union of Vajra and Lotus," it is the meaning of the indivisibility of both. By this, the generation stage is taught.

དེ་ཉིད་ བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཁུ་བའི་རྣམ་པ་ནི་མེར་མེར་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཞེ་ན། ཆུའི་ཁམས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། སྐྱེ་བར་འགྱུར་ནི་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བས་ན་སྐྱེ་བ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། འདིས་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། བསྐྱོད་པ་ལས་ནི་མེ་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དག་ལས་རྟག་ཏུའོ། ། མེ་ནི་གཉི་ག་ཡང་རང་བཞིན་པའོ། ། འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། ། དེ་ནས་ཡང་འགྲོ་བས་ནི་རྟོག་པ་ལས་སོ། ། རླུང་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གྲགས་ནི་གསལ་ བ་རབ་ཏུ་གསལ་བའོ། ། བདེ་བ་ནི་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་དངོས་པོའི་བདེ་བའོ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་འོད་གསལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔས་སོ། ། ཡོངས་སུ་ནི་ཀུན་ནས་སོ། ། བསྐོར་བ་ནི་ཁྱབ་ པའོ། ། བདེ་བ་ཡང་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས། ། ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་གསུངས་པ། དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་དེ་ཉིད་མིན། ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་དེ་ནི་བདེ་བ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པས་གང་སྐྱེས་པ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་དེ་བརྗོད་བྱ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དག་ཅེས་པ་ནི་ཁུ་བ་དང་བདེ་བ་དག་གོ། །

That very [point]: the bodhicitta is the nature of the bodhicitta that is the inseparability of emptiness and compassion. This is because the form of the seminal fluid is the nature of the mer-mer-po (the oval stage of embryonic development). What is it? It is the water element, which is Vajradhara. "That which is born" refers to that which truly arises; it is the nature of the utterly pure dharmadhātu. By this, the completion stage (niṣpannakrama) is shown. "From movement comes fire" means that from method and wisdom, fire is always present. Fire is the nature of both. "Arising" is birth. Then, "by going" refers to conceptualization. Wind is wisdom. "Renowned" means clarity and extreme clarity. "Bliss" is the bliss of the entity of that blissful wisdom. The space element is the meaning of being the nature of the dharmadhātu of clear light. For that very reason, "by the five" means by the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. "Completely" means from all sides. "Surrounded" means pervaded. "Bliss is also the space element" means that bliss is the space element. Furthermore, it is taught that it is not suchness: "Therefore, that bliss is not suchness." Because it is the nature of the great elements, that bliss is not the suchness of the perfect awareness of bliss. If one asks, "In that case, why is it called 'coemergent' (sahaja)?" it is said: "That which is born together is called coemergent." "Coemergent" refers to the seminal fluid and bliss.

བསྐྱེད་གང་ནི་གང་འབྱུང་བའོ། ། དེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པའི་བདེན་པ་མཐོང་བས་ ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱས་པ། རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཞེས་བརྗོད། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བདེ་མཆོག་གཅིག། རང་གི་དངོས་པོ་ནི་རང་བཞིན་ཏེ། བདག་ཉིད་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཡང་། རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་བདེ་མཆོག་གཅིག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་རང་གི་སེམས་དང་ཡུལ་དང་དབང་པོའི་དངོས་པོ་དག་འདི་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་མ་ནིང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ཐམས་ཅད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ ལྟར་ཐམས་ཅད་གཉི་གའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེ་ཡང་གཅིག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་གོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་བདེ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྡོམ་པའོ། ། འདི་ཉིད་མཆོག་ནི་དམ་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་ མེད་མ་གཉི་ག་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པར་བྱེད་པ་འདི་འདྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པ་དེ་འདི་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བདེ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡེ་ཤེས་སུ་ནི་ཁ་ཅིག་འདོད་དོ། ། དེ་ཡང་(ཉེན་,ཉན་)ཐོས་དང་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར། ཕྱག་རྒྱ་རྒྱུ་དང་བྲལ་བ་ ལས། ། རྣལ་འབྱོར་སྙིང་རྗེ་ཐབས་སུ་འགྱུར། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅི་འདྲ་བར་གྱུར་པའོ། །

That which is generated is whatever arises. By seeing the true reality of that coemergent nature, it is called "authentic wisdom" (samyag-jñāna). That very [wisdom] is made manifest: "The nature is called coemergent." In every aspect, it is the single Cakrasaṃvara. One's own entity is the nature; the authentic awareness of that very self is called "coemergent." Furthermore, "in every aspect, the single Cakrasaṃvara" is a synthesis in the manner of non-duality. Alternatively, the entities of one's own mind, objects, and sense faculties—the nature of these three—is taught as the "neuter coemergent." "All" refers to the Vajradhara. "A" refers to Nairātmyā. Thus, "all" refers to every aspect of the activity of both. Furthermore, "one" is non-dual. In that way, all aspects are one. The bliss of such wisdom is wisdom; it is the binding of all aspects. This very [wisdom] is supreme and sublime. This sublime wisdom, which makes both Vajradhara and Nairātmyā non-dual, is this very authentic coemergent wisdom. Some assert that it is the wisdom of the experience of bliss; however, that belongs to the Śrāvakas and the non-Buddhists. Therefore: "From the mudrā free from causes, The yogi’s compassion becomes the method." The term "yogi" refers to one who has become the very embodiment of the two truths, in which method and wisdom are inseparable.

སྙིང་རྗེ་ཐབས་ནི་སྙིང་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཐབས་ཏེ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་པོ། ། རྒྱུ་དང་བྲལ་བ་ལས་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། འདིས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པར་གྱུར་པས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན། རྣལ་འབྱོར་སྙིང་རྗེ་ཐབས་སུ་གྱུར་ནི་ སྙིང་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེས་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་བསྒྲལ་བར་འདོད་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཐབས་ཀྱིས་རྒྱུ་ལས་བསྒྲལ་བར་འདོད་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཐབས་ཀྱིས་རྒྱུ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྙིང་རྗེ་ཐབས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་འགྱུར་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་བྲལ་བ་ལས་མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་པས་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་པ་མེད་པར་བྱེད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཉིད་འདི་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ ཏེ། ། ཐབས་ལ་མཁས་པ་འདི་ཡང་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཁོ་ན་ལས་གཞན་དང་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པས་བསྡུ་བ་གསུངས་པ། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན། ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། སྙིང་རྗེ་ནི་སེམས་སོ། །

"Compassion as method" refers to that which possesses the method of compassion itself; it is the engagement in conduct for the sake of others. "Mudrā" refers to insight. The intention is that by being free from causes, one abides in the conduct of signlessness. By this, the generation stage is shown as the yoga whose nature is method and insight. Alternatively, "the yoga becomes compassion as method": "compassion" is so called because of the desire to liberate [beings] from suffering and the causes of suffering. That very [compassion] is the method because of the desire to liberate them from the causes. That which possesses such a method is the "yogi of compassion as method." "Becoming the mudrā" means attaining the accomplishment of Mahāmudrā. How so? By abiding in the conduct of signlessness through being free from causes. What is shown by this? Such a yogi of Hevajra, who liberates all sentient beings and brings about the non-existence of what is called "sentient beings," is precisely one who is skilled in method. This skill in method exists only in the yogi of Hevajra and not in others. Regarding the summary of the completion stage, it is said: "The inseparability of emptiness and compassion is taught as bodhicitta." Emptiness is suchness; compassion is the mind.

སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་གང་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ལ་གང་སྙིང་རྗེ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། སེམས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་སེམས་ཡིན་པ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པ་དབྱེར་མེད་ལ་གཅད་དུ་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། ། དྲན་པ་བརྗེད་ངས་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་གནས་ཤིང་བླ་མ་དམ་པའི་ཞབས་ལ་གནས་པའི་དོན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་མེད་དཀའ་ཐུབ་མེད་དང་སྦྱིན་སྲེག་ མེད། ། དཀྱིལ་འཁོར་པ་ཡང་མེད་ཅིང་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་ནི་མེད། ། དེ་ནི་སྔགས་བཟླས་དེ་དཀའ་ཐུབ་དང་དེ་སྦྱིན་སྲེག། དེ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་དང་དེ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད། ། མདོར་བསྡུས་ནས་ནི་སེམས་ནི་འདུས་པའི་ཚུལ་ཅན་ནོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པས་སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་མི་བྱའོ། ། དཀའ་ ཐུབ་མི་བྱའོ། ། སྦྱིན་སྲེག་མི་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་པའི་ལྷའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པར་མི་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་མ་ལུས་པ་བསྒོམ་པར་མི་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དེ་ནི་སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པའོ། ། དེ་ཉིད་དཀའ་ཐུབ་པོ། ། དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་པའི་ལྷའི་ཚུལ་ལོ། ། དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། མདོར་ བསྡུས་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་པ་སྟེ་བསྡུ་བའོ། ། དབྱེར་མེད་པའི་སེམས་ནི་འདུས་པའི་ཚུལ་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་འདུས་པ་ནི་ཚོགས་པའོ། ། སེམས་ཀྱང་དེ་ལ་འདས་པ་ཡང་ཡིན་པས་སེམས་ནི་འདུས་པའོ། །

Emptiness and compassion are both inseparable: that which is emptiness is itself compassion, and that which is compassion is itself emptiness. As the Blessed One has said: "The nature of the mind is suchness, and suchness is the mind; this is non-dual, indivisible, inseparable, and uncuttable." This is explained as the wisdom of non-conceptual bodhicitta. It is the meaning of abiding in the yoga of unforgetting mindfulness and dwelling at the feet of the sublime guru, for it is the very nature of the coemergent. There is no mantra recitation, no asceticism, and no fire offering; there are no deities of the maṇḍala, nor is there a maṇḍala. That itself is the mantra recitation, that is the asceticism, and that is the fire offering. That is the deity of the maṇḍala, and that is the maṇḍala itself. In brief, the mind is of the nature of a gathering. Through knowing suchness, one should not perform mantra recitation; one should not perform asceticism; one should not perform fire offerings; one should not meditate on the form of the deities of the maṇḍala; nor should one meditate on the entire maṇḍala without exception. Why is this? Because that very suchness is the mantra recitation, that is the asceticism, that is the form of the deities of the maṇḍala, and that is the maṇḍala. "In brief" means a summary or a collection. The mind that is inseparable is of the nature of a gathering; "gathering" means an assembly. Since the mind also transcends that, the mind is the gathering.

དེ་ཉིད་ཚུལ་ནི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་སེམས་ནི་འདུས་པའི་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཡིན་ནོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་འཕགས་པ་ཀླུ་(གྲུབ་,སྒྲུབ་)ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡི་ཕྱིར། ། ལྷ་ཡི་དམིགས་པ་སོ་སོ་སྟེ། ། ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་རྣམ་གྲོལ་ནས། ། ལྷ་གཞན་མེད་པར་མངོན་པར་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་ བའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཡང་ན་སེམས་ནི་འདུས་པའི་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། སེམས་ཉིད་འདུས་པའི་ཚུལ་འདི་ལ་ཡོད་པས་སོ། ། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་མེད་ཅེས་པ་འདིས་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དཀའ་ཐུབ་མེད་ཅེས་པ་འདིས་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་བྱ་བ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། སྦྱིན་སྲེག་ མེད་ཅེས་པ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་པ་ཡང་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་ནི་མེད་ཅེས་པ་འདིས་ནི་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུས་ན་སྟེ། མཐའ་དག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དེ་འཕགས་པ་ཡིན་པས་མདོར་བསྡུ་བའོ། ། གང་སེམས་ནི་འདུས་པའི་ཚུལ་ཅན་ནི། སེམས་འདུས་པ་ནི་སེམས་འདུས་པ་སྟེ་སེམས་ཀྱང་དེའི་ནང་དུ་ཐིམ་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་འདི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ལ་ཡོད་པས་སེམས་ནི་འདུས་པའི་གཟུགས་ཅན་ནོ། །

That very mode is the nature. Because that exists in this, the mind is the form of the assembly. Since all phenomena are the nature of the mind, they are Hevajra. As it was said by the noble Nāgārjuna: "Because of the variety of inclinations, The apprehension of deities is distinct; But once liberated into the Vajra Mind, It is declared that there is no other deity." Thus it is said. Alternatively, the mind is the form of the assembly because the mode of the assembly of mind exists in this very state. By the phrase "no mantra recitation," the inseparability of the Vajra Speech is indicated. By "no asceticism," the inseparability of the activity of the Vajra Body is indicated. By "no fire offering," the inseparability of the Vajra Mind is indicated. By "no maṇḍala deities," the inseparability of the method is indicated. By "no maṇḍala," the inseparability of insight is indicated. How so? In brief, it is the state of total inseparability; because it is noble, it is summarized. That which is the mode of the assembly of mind means the assembly of mind, in which the mind itself is dissolved. Since such a mode exists in the Vajra Holder, the mind is the form of the assembly.

གང་སེམས་དེ་འདུས་པའི་ཚུལ་ཅན་དེ་ནི་རང་འབྱུང་ཞིང་སེམས་ལས་འདས་པ་དེ་ ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་གཉི་ག་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་བཟླས་པ་དང་དཀའ་ཐུབ་དང་སྦྱིན་སྲེག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་དེས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་ཐབས་དང་ཤེས་ རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་རང་འབྱུང་བའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། མངོན་པར་ཀུན་ནས་དབང་དྲི་མ་མེད་པར་བྱེད་པས་ན་དབང་བསྐུར་བའོ། ། གཉི་གའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་ཡང་གོས་ནི་འགེབས་པའོ། ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་ བའོ། ། བཅུ་པའོ་ཞེས་པ་ནི་བཅུ་པོ་རྣམས་ནི་རྫོགས་པས་ན་བཅུ་པོ་སྟེ། མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་དང་། བདག་མེད་མ་དང་། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཡང་ན་དཀྱིལ་འཁོར་དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་བཅུ་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་ཡིན་ལ་དབང་བསྐུར་བ་ཡང་ཡིན་པས་ན་དཀྱིལ་འཁོར་ དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་བཅུ་པའོ། ། དཔལ་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས་ལེའུ་བཅུ་པའོ། ། ། ། ད་ནི་དབང་བསྐུར་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པས་ལྟ་སྟངས་བཞི་ཡིས་སེམས་ཅན་གཞུག་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ན། རིམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་པོར་མདོར་བསྟན་པའི་ལྟ་སྟངས་དགུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ། མཉམ་པར་མ་རུངས་དཔྲལ་བ་ཅན། ། རྟག་ཏུ་ལྟུང་བར་བྱེད་པར་བརྗོད། །

That mind which is of a composite nature is self-arisen and transcends the ordinary mind. That very [mind], through the maṇḍala of the nature of method and insight, and by the very nature of the maṇḍala itself, enters into the equipoise of both. Through the nature of recitation, asceticism, and fire offering, it is the essence that gathers all the natures of the three vajras. Furthermore, it is the stage of the empowerment of the self-arisen Vajradhara, the nature of the five wisdoms and the three kāyas, method and insight. It is called "empowerment" (abhiṣeka) because it completely and utterly purifies. It is the purity of both. Moreover, "garment" (vastra) means to cover. Because it takes up and holds that, it is the stage of the empowerment. "The tenth" means that because the ten are complete, it is the tenth: the eight ḍākinīs, Nairātmyā, and Vajradhara. Alternatively, it is the tenth chapter of the stage of the maṇḍala empowerment. Because it is both a maṇḍala and an empowerment, it is the tenth chapter of the stage of the maṇḍala empowerment. This is the tenth chapter from the Extensive Commentary on the Clear Union, an explanation of the glorious Hevajra. Now, having known suchness through empowerment, and having known suchness, in order to engage sentient beings through the four gazes, they are made manifest. Thus, the power of the gazes briefly indicated in the first chapter—beginning with "attracting"—is explained in detail: "The gaze of the forehead, which is not equal [to others], is said to always cause [the target] to fall."

མཉམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡོན་པོ་མ་ཡིན་པའོ། ། མ་ རུངས་པ་ནི་མ་རུངས་པའི་ལས་བྱེད་པ་ཅན་ནོ། ། དཔྲལ་བ་ཅན་ནི་དཔྲལ་བའི་གནས་ཀྱི་སྒོས་སོ། ། ལྟུང་བར་བྱེད་ནི་འགྱེལ་བར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ་གསད་པའི་ལྟ་སྟངས་བསྟན་ཏོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་བསྒོམ་པར་བྱས་པས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཉིད་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དབང་གི་ལྟ་སྟངས་ གཡོན་ན་གནས། ། འབྲས་བུ་གཉིས་ནི་གཡོན་ཉིད་དུའོ། ། དབང་དུ་བྱ་བར་རིགས་པ་དབང་དུ་བྱ་བ་སྟེ་དབང་དུ་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་སོ། ། གཡོན་ན་གནས་ནི་གཡོན་གྱི་གནས་སུ་འབྲས་བུ་གཉིས་གནས་པས་སོ། ། དེའི་ལྟ་སྟངས་གཡོན་ཉིད་དུའོ་ནི་གཡོན་ངོས་ཉིད་དུ་བཟློག་ནས་བལྟ་བའོ། ། གཡས་པའི་ ཆ་ལ་དགུག་པ་ཉིད། གཉི་ག་སྟོང་དུ་ངེས་པར་སྦྱར། ། དགུག་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་དགུག་པར་བྱ་བའོ། ། གཡས་པའི་ཆ་ལ་ནི་གཡས་ངོས་སུའོ། ། གཉི་ག་ཞེས་པ་ནི་འབྲས་བུ་གཉིས་སོ། ། སྟེང་དུ་ཞེས་པ་ནི་སྟེང་དུའོ། ། ངེས་པར་སྦྱར་ནི་གཞག་པར་བྱའོ། ། དབུ་མ་རེངས་པའི་ལྟ་སྟངས་ཉིད། ། སྣའི་རྩེ་(མའི་,མོའི་)དབུས་སུ་གཉིས། ། དབུ་མ་ཞེས་པ་ནི་དབུས་སུ་གནས་པ་སྟེ། སྟེང་དུ་ཡང་མ་ཡིན་འོག་ནས་ཀྱང་མ་ཡིན། གཡོན་དང་གཡས་སུ་ཡང་མི་གཞག་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ལྟ་སྟངས་ཀྱི་རེངས་པའི་འོ། ། གཉིས་ཞེས་པ་ནི་འབྲས་བུ་གཉིས་སོ། ། སྣའི་རྩེ་མོའི་དབུས་ཞེས་པ་ནི་སྣའི་རྩེ་ མོའི་དབུས་དྲུང་པོར་རོ། ། ལྷུང་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་རླུང་ནི་འཇུག་པའི་རླུང་གིས་དགུག་པ་གོམས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །

"Level" means not crooked. "Wicked" refers to one who performs wicked actions. "Forehead" refers to the specific location of the forehead. "Causing to fall" means by way of causing to collapse; this indicates the gaze for killing. "Always" means by meditating constantly and continuously; this should be applied to all [the gazes]. The gaze for magnetizing Resides on the left. The two fruits are on the left itself. "Magnetizing" refers to the act of magnetizing, by way of magnetizing. "Residing on the left" means the two fruits reside in the left location. "Its gaze is on the left itself" means looking by turning toward the left side. On the right side is summoning itself. Both are to be applied upward. "Summoning itself" means that which is to be summoned. "On the right side" means on the right. "Both" refers to the two fruits. "Upward" means above. "To be applied" means to be placed. The central gaze is for paralyzing. The two are in the center of the tip of the nose. "Central" means residing in the middle; it is neither above nor below, nor is it placed to the left or right. The paralyzing gaze is of such a nature. "The two" refers to the two fruits. "In the center of the tip of the nose" means straight at the center of the tip of the nose. The purpose of the actions such as causing to fall is to practice summoning by means of the entering wind.

ཞི་བ་ཅན་གྱིས་རེངས་པར་བྱེད་ནི་རེངས་པའི་ལྟ་སྟངས་ཞི་བ་ཅན་གྱི་རླུང་གིས་ཏེ། ཞི་བ་ཅན་ནི་སྟོང་པ་ཅན་དང་བུམ་པ་ཅན་དང་གང་བ་ཅན་པས་ཤིན་ཏུ་འདས་ པས་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རླུང་གིས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ལྟུང་བར་བྱེད་པའི་ལྟ་སྟངས་སྦྱང་བའི་གནས་གསུངས་པ། རློན་པའི་ཤིང་ལ་ལྟུང་བྱེད་ཉིད། རློན་པའི་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་ཆུ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཁུ་བ་དང་བཅས་པ་ལའོ། ། དབང་ནི་མེ་ཏོག་རབ་ཏུ་གྲགས་ནི་དྲི་དང་ལྡན་པའི་མེ་ཏོག་གོ། ། རྡོ་ རྗེའི་ཤིང་ལ་དགུག་པ་ཉིད། ཤྲཱི་ཁཎྜའི་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་འོ་མ་ཅན་གྱི་ཤིང་རྣམས་ལའོ། ། གཡོ་བཅས་རྩྭ་ལ་རེངས་བྱེད་ཉིད། ། འདིར་གདམས་ངག་གིས་ལྟུང་བར་བྱེད་པའི་ལྟ་སྟངས་སྦྱོང་བ་ན། ཡི་གེ་གྷུ་ནག་པོའམ་ཡི་གེ་ཕཊ་ཆུ་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་ཤིང་དེ་རྣམས་ ལ་དགོད་པར་བྱའོ། ། དབང་དུ་བྱ་བ་སྦྱོང་བ་ནི་མེ་ཏོག་ལ་ཡི་གེ་ཨོཾ་དམར་པོའམ་ཡི་གེ་ཧྲི་དགོད་པར་བྱའོ། ། དགུག་པ་སྦྱོང་བ་ན་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ཁ་དོག་དམར་པོའམ་ཡི་གེ་ཛ་ཤྲཱི་ཁཎྜའི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལ་དགོད་པར་བྱའོ། ། རེངས་པ་སྦྱོང་བ་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་སེར་པོའམ་ཡི་གེ་ལཾ་གཡོ་བ་དང་བཅས་པའི་ རྩྭ་ལ་དམིགས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ལྟུང་བར་བྱེད་པའི་ལྟ་སྟངས་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དབང་གི་ལྟ་སྟངས་ཞེས་པ་ནི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དགུག་པའི་ལྟ་སྟངས་ཞེས་པ་ནི་བསྡུ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རེངས་པའི་ལྟ་སྟངས་ཞེས་པ་ནི་མི་གཡོ་ བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། རང་བཞིན་མེད་དང་དབྱེར་མེད་པ། ། བསྡུ་དང་དེ་བཞིན་མི་གཡོ་བ། ། ལྟུང་བར་བྱེད་ལ་སོགས་བཞིའོ། །

To paralyze with the peaceful gaze is by means of the wind of the peaceful gaze; "peaceful" means having completely transcended the empty, the vase-like, and the full breaths, and thus refers to the wind abiding in its natural state. Regarding the place for training in the downward-throwing gaze, it is said: "The downward-throwing [gaze] is on moist wood." "Moist wood" refers to things such as the plantain tree (kadali) that possess sap. "Subjugation is on well-known flowers" refers to fragrant flowers. "Summoning is on vajra wood" refers to milky trees such as the śrīkhaṇḍa tree. "Paralyzing is on moving grass." In this context, when training in the downward-throwing gaze through the oral instructions, one should place the black syllable ghu or the syllable phaṭ upon those trees such as the plantain. When training in subjugation, one should place the red syllable oṃ or the syllable hrīḥ upon a flower. When training in summoning, one should place the red-colored syllable hūṃ or the syllable jaḥ upon the śrīkhaṇḍa tree and so forth. When training in paralyzing, one should focus on the yellow syllable hūṃ or the syllable laṃ upon moving grass. Alternatively, the "downward-throwing gaze" is the wisdom of selflessness. The "subjugating gaze" is the wisdom of the inseparability of the stable and the moving. The "summoning gaze" is the wisdom of gathering. The "paralyzing gaze" is the unwavering wisdom. As it is said: "Selflessness, inseparability, Gathering, and likewise unwavering— These are the four, beginning with the downward-throwing."

ཡེ་ཤེས་འདི་བཞི་རབ་ཏུ་བཤད། ། མཉམ་པར་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཡོན་ན་གནས་ཞེས་པ་ནི་གཡོན་པ་ཟླ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་གནས་པའི་ཕྱིར་ རོ། ། གཡས་པའི་ཆ་ལ་ཞེས་པ་ནི་གཡས་པ་ཉི་མའོ། ། དེ་ཡང་ཆ་ནི་ཆ་ཤས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དབུ་མ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་པ་ཅན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བུམ་པ་ཅན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་མི་གཡོ་བས་སོ། ། གང་བ་ཅན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་བསྡུ་བས་སོ། ། ཞི་བ་ཅན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གྲུབ་པའི་དོན་ཏོ། ། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་དགོངས་པས་སྒྲ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་དགོངས་པས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། ། ཆོས་ཀྱི་ ཕྱག་རྒྱར་དགོངས་པས་འཁོར་ལོ་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་དགོངས་པས་ཡང་གཉིས་སུ་རྟོགས་པ་ལས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། རློན་པའི་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ལྗོན་ཤིང་རྣམས་ལའོ། ། ལྟུང་བྱེད་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། ། མེ་ཏོག་ཅེས་པ་ནི་ བདག་མེད་མ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམས་ལའོ། ། དབང་ནི་ཞེས་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རྡོ་རྗེའི་ཤིང་ལ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ལའོ། ། དགུག་པ་ཞེས་པ་ནི་བསྡུ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཡོ་བཅས་རྩ་ནི་བརྟན་པའོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ ཤེ་ན་གཡོ་བ་དང་བཅས་པའོ། །

These four wisdoms are thoroughly explained. "Equal" means because they are non-dual. "Abiding on the left" means because the left is the moon, the bodhicitta, which abides there. "On the right side" means the right is the sun. Furthermore, "side" is because it is free from parts. "The middle" means because the three vajras of body, speech, and mind are indivisible. "By the empty" means because of complete relinquishment. "By the vase-like" means because of being immovable. "By the full" means because of gathering. "By the peaceful" means the sense of accomplishing omniscience through the great parinirvāṇa. With the samaya-mudrā in mind, it is according to the literal meaning. With the karma-mudrā in mind, it refers to the four joys and so forth. With the dharma-mudrā in mind, it is established as the four cakras. With the mahāmudrā in mind, it means the sense of being beyond dualistic conceptualization. "Wet wood" refers to the trees of bodhicitta. "Causing to fall" means realizing the lack of intrinsic nature. "Flower" refers to the nairātmyā bodhicittas. "Empowerment" means indivisible wisdom. "On the vajra tree" refers to the wisdoms of nairātmyā who is indivisible from the Vajradhara. "Summoning" means the wisdom of gathering. "The moving channels are stable." If one asks, "By what is it distinguished?" it is because it is accompanied by movement.

བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་དབྱེར་མེད་པར་ཡོད་པའི་མི་གཡོ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རེངས་པའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་རྟག་ཏུའོ། ། རྟག་ཏུ་གུས་པ་དང་བཅས་པར་སྦྱངས་པས་གོམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། ཟླ་དྲུག་གོམས་པར་སྦྱོར་ བ་ཡིས། ། འགྲུབ་འགྱུར་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། འདི་ལ་འཁྲུལ་པར་མི་བྱ་སྟེ། ། སངས་རྒྱས་རྫུ་འཕྲུལ་བསམ་མི་ཁྱབ། ། ཟླ་བ་དྲུག་གིས་ལྟ་སྟངས་བཞི་པོ་འདི་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྲུབ་པས་ཐེ་ཚོམ་མི་བྱའོ། ། ལྟ་སྟངས་འགྲུབ་པ་ཡང་འཁྲུལ་པར་མི་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ཡང་ བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དངོས་གྲུབ་སྟེ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ལྟ་སྟངས་འདི་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རོལ་པའོ། ། ཐ་མ་དང་འབྲིང་དང་རབ་ཀྱི་སེམས་ཅན་གཞུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནས་དེ་གསུངས་པ། ལྟ་སྟངས་བཞི་པོ་བསྒྲུབས་ ནས་ནི། ། མཁས་པས་སེམས་ཅན་འཇུག་པར་བྱེད། ། ལྟ་སྟངས་བཞི་བསྒྲུབས་ནས་ཡང་དག་པའི་ལམ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཟླ་དྲུག་ནི་དྲུག་གི་སྒྲས་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དྲུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡིད་མ་སྟེ་གྲངས་དྲུག་པའོ། ། དེ་འདིར་ འཕེན་པར་བྱེད་པས་ན་ཟླ་བ་དྲུག་སྟེ་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་རྟོགས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་གསུངས་པ། གོམས་པར་སྦྱོར་བ་ཡིས་ནི་སྦྱོར་བས་རྣལ་འབྱོར་འདུས་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། གོམས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་གོམས་པས་རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བས་སོ། ། དེས་འགྲུབ་ པར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།

The unwavering wisdom that exists as the inseparability of the stable and the moving is "paralysis." "Always" means constantly. It is taught that accomplishment occurs through the very habituation of training with constant devotion: "By practicing for six months, Accomplishment will occur; of this there is no doubt. One should not be mistaken about this: The miraculous power of the Buddha is inconceivable." Because these four gazes will undoubtedly be accomplished in six months, one should not entertain doubt. Furthermore, one should not be mistaken regarding the accomplishment of the gazes. Why? Because these gazes, which possess suchness in a state of non-attachment, are the inconceivable accomplishments—the miraculous power and the play of the Buddha. Then, in order to lead sentient beings of inferior, middling, and superior capacities, it is said: "Having accomplished the four gazes, The wise one leads sentient beings [to the path]." The meaning is that, having accomplished the four gazes, one leads sentient beings onto the authentic path. Alternatively, "six months" (zla drug) refers to the sixth [deity], Vajradhara, by the word "six." In the manner of the sixth, the mind is the sixth in number. Because it is projected here, "six months" refers to the realization of the sixth, Vajradhara. As for how it exists, it is said: "By practicing with habituation" means the yoga of the union of method and wisdom. "Habituation" means constant habituation through continuous application. Through that, accomplishment will occur; of this there is no doubt. For that very reason:

འདི་ལ་འཁྲུལ་པར་མི་བྱ་སྟེ་འདི་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྫུ་འཕྲུལ་ནི་མངོན་ཤེས་དྲུག་གི་ཡོན་ཏན་ནོ། ། དེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ནི་བསམ་པ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་བྱ་བ་སྟེ་བྱ་ བའོ། ། འབྲས་བུའི་ཚུལ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ཡང་ཨ་སྟེ་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཚེག་དྲག་གི་མཐའ་ཅན་ནོ། ། ལྟ་སྟངས་བཞི་པོ་བསྒྲུབས་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་བསྒྲུབ་ཅེས་པ་སེམས་དཔའ་སྲིད་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཨ་བའི་ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། བ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཨ་པའོ། ། འཇུག་པ་ནི་ཁྱབ་པའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་སྤྲོ་བ་ཡིན་ནོ། ། མཁས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ལྟ་སྟངས་བཞི་ལས་གསུམ་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ་ སེམས་ཅན་གཞུག་པར་བྱ་བར་གྱུར་ཀྱང་གསད་པའི་ལྟ་སྟངས་ཀྱང་རེ་ཞིག་སེམས་ཅན་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཞོག་གི་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། གསད་པར་འདི་ལ་བྱ་མ་ཡིན། དམ་ཚིག་ངེས་པར་ཉམས་པར་གྱུར། ། གསད་པར་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་དེ་ སྐྱོན་གྱི་ཁྱད་པར་དེ་ཁོ་ན་འབྱུང་ངོ་། ། དམ་ཚིག་ཉམས་ཞེས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཀའ་ཁྱད་དུ་བསད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། ། ངེས་པར་གཞན་དུ་ཡང་བཀག་པ་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའོ། ། ཡང་གསད་པར་མི་བྱ་བ་དེ་གསུངས་པ། སེམས་ཅན་ སླུ་བ་མ་གཏོགས་པ། ། བྱ་བ་མ་ཡིན་ཐམས་ཅད་བྱ། ། སྲོག་བཅད་པས་མི་དགེ་བ་ཀུན་སྐྱེའོ། །

One should not be confused regarding this, for in this there is no conceptual construction (kalpa) whatsoever. This is because the miraculous power (ṛddhi) of a Buddha consists of the qualities of the six superknowledges (abhijñā). That it is "inconceivable" is because it transcends the reach of thought. That itself is the "action" (kriyā). The manner of the result is the Vajra Holder (Vajradhara). Furthermore, "A" refers to the nature of the fifteen ḍākinīs, beginning with the letter A and ending with the visarga (visarjanīya). "Having accomplished the four gazes" means having accomplished the four wisdoms (jñāna); this is the wisdom in which the three realms are inseparable from the sattva. "A" is Nairātmyā; "Va" is Vajradhara. The inseparability of both is "Ava." "Entering" (praveśa) means pervading. The very inseparability of both is the "emanation" (spharaṇa). "The wise one" means the sense of having the nature of a single wisdom. Of the four gazes, three are productive of results. Even though it is necessary to engage sentient beings, the "gaze of killing" is for the time being set aside as a means of engaging beings, yet it results in causing harm to sentient beings. Regarding this, it is said: "Killing is not to be done here; the samaya will certainly be violated." There is nothing whatsoever to be killed; only that specific fault will arise. "Violating the samaya" means having disregarded the commands of the Buddhas and Bodhisattvas. "Certainly" also implies that other prohibited acts, such as speaking falsehoods, are to be avoided. Furthermore, it is said that one should not kill: "Except for deceiving sentient beings, one should perform all that is not to be done." By taking life, all non-virtue (akuśala) is produced.

རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མི་དགེ་བ་མེད་དོ། ། སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་བྱས་པའི་མི་དགེ་བའི་སྐྱོན་ཅི་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། སེམས་ཅན་གནོད་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་རྙེད་ མི་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི། གང་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་བྱས་པ་གཅིག་(བུས་,པུས་)ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ནི་འདི་ཉིད་གསད་པར་མི་བྱ་བར་གཅིག་ཀྱང་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་གོམས་པར་བྱ་བ་དེ་བསྟན་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ་ ཐམས་ཅད་ཉིད་སྦྱང་དགོས་ལ། འོན་ཀྱང་དོར་བྱ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། ཇི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྤྱད་པར་འདོད་པས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ས་ལ་ཡང་དེས་བསླབས་པར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པ་ ཡིན་སྟེ། ། དེའི་སེམས་ནི་དོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རློན་པའི་ཤིང་ལ་སྦྱང་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་གསད་པར་གང་བསྟན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པའི་བསམ་པས་མི་བྱ་བར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱའོ། ། འདི་ལྟར་དཀོན་མཆོག་ གསུམ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་བསམ་པས་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་ནི་དམྱལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་ཅན་གྱིས་དེ་ལ་ཕན་པའི་བློས་བསད་ན་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་སུ་ཁྲིད་པར་བྱེད་དོ། ། ཡང་ཁྲོ་བས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་ པར་བྱེད་པའི་བསམ་པས་ནི་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན།

There is no non-virtue in speaking falsehoods and so forth. Regarding what the fault of non-virtue is that consists in harming sentient beings, it is said: "By merely harming sentient beings, the accomplishment of the mudrā will not be found." This means that because harming sentient beings alone causes the accomplishment of Mahāmudrā to degenerate. If one asks why this is taught as something to be practiced, even though it is not to be killed, the intention is that everything must be purified in order to achieve omniscience, yet it is also established as something to be abandoned. Just as one who desires to practice the conduct of unsurpassed, perfectly complete awakening must train in the levels of the hearers and so forth, yet does not abide on the level of a hearer because that mind is to be abandoned; for that very reason, it is to be purified like a piece of wet wood. Alternatively, although all that is taught as "killing" should not be done with the intention of harming sentient beings, it should be done with the very intention of benefiting them. In this way, a sentient being who engages with the intention of harming the Three Jewels will go to hell. However, if one who possesses the intention of compassion endowed with suchness kills them with a mind intent on their benefit, they will be led to the family of Akṣobhya. This does not mean doing so with the intention of harming those who are overwhelmed by anger and the like. Or again:

གསད་པར་འདི་ལ་བྱ་བ་མིན་པར་འགྱུར་བ་ནི་གསད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་བསད་ནས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བྱ་བའོ། ། འགྱུར་བ་ནི་རྫོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་ཉམས་པ་ནི་དམ་ ཚིག་ནི་ལྷ་རྣམས་འདུས་ཤིང་ཚོགས་པས་ན་དམ་ཚིག་སྟེ་ལྷའི་འདུས་པའོ། ། དེའི་ཉམས་པ་ནི་ལྷ་རྣམས་འདུས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་དེ་ལ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ངེས་པ་ནི་མཆོག་གོ། ། འགྱུར་ནི་རྫོགས་པའོ། ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར། བྱ་བ་མ་ཡིན་ཐམས་ཅད་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་དོ། ། འདི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་འབྲས་བུ་སྐུའོ། ། འང་གི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་སླུ་བ་ནི་སྲིད་གསུམ་གཅིག་པ་དེས་ཡོངས་ སུ་བསླུས་པ་གང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་དེ་གསུངས་པ། ། གཏོགས་པ་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ། བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་བྱ་བའོ། ། དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་གནོད་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་རྙེད་མི་འགྱུར། ། སེམས་ ཅན་གནོད་པའི་སྒྲས་ནི་སྲིད་གསུམ་གཅིག་པར་རྟོགས་པས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་པོ། ། དེ་ཡང་རྙེད་མི་འགྱུར་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་མི་ཐོབ་པའི་ཡུལ་གྱི་ཕྱིར་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ལ་དམ་ཚིག་བཟའ་བར་བྱ། ། ན་དང་ག་ཧ་དང་ པོ་དང་། །

Regarding the phrase "it becomes non-action in this killing": "killing" refers to the act of slaying the objects, the sense faculties, and consciousness, and transforming them into authentic wisdom (jñāna). "Becomes" means "is perfected." For that very reason, "the violation of the samaya": samaya is the assembly and gathering of the deities; thus, it is the gathering of the deities. Its "violation" is the absence of even the conceptualization of that gathering of deities. For that very reason, "certainty is supreme." "Becomes" means "is perfected." This is because it is not the domain of the Hearers (śrāvaka) and so forth. For that very reason: "One should perform all that is non-action." "All" refers to the Vajradhara. "A" refers to Nairātmyā. Thus, "all" [is the union]. The indivisibility of these two is the resultant kāya. The word "also" (api) has the sense of "because"; because deceiving sentient beings is the deception of the three realms as one. How is that so? It is said: "one should engage in." "Action" (kriyā) means "to be done." The intention is that by completely abandoning that, there is no action. For that very reason: "By merely harming sentient beings, the accomplishment of the mudrā will not be found." By the term "harming sentient beings," it is understood as the realization of the three realms as one. "Accomplishment of the mudrā" is the accomplishment of the Great Mudrā (mahāmudrā). "Will not be found" means that the accomplishment of the Great Mudrā is not attained because it is not the object [of such harm]. For that very reason: "In that regard, the samaya should be consumed: na, ga, ha, and pa..." and so forth.

མཐའ་མའི་ཤྭ་དང་དང་པོའི་ཤྭ། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེའི་དངོས་གྲུབ་ཕྱིར། ། བདུད་རྩི་ལྔ་དང་དེ་བཞིན་བཟའ། ། དམ་ཚིག་ལྔ་པོ་གཉིས་པོ་འདི་ལྷ་རྣམས་འདུས་པ་སྟེ། དང་པོའི་ན་ལ་སོགས་ནི་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། བདུད་རྩི་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། དམ་ཚིག་དེ་གཉི་ ག་ཡང་ངོ་། ། བཟའ་བ་ནི་རོ་གཅིག་པར་བྱ་བའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བཟའ་བ་འདི་རོ་མཉམ་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་ཞེ་ན་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ལ་ཡོད་ཅེ་ན་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་སྟེ་གཉི་ག་དབྱེར་ མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པའི་དོན་ཏོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དོན་དུ་ཡང་དམ་ཚིག་ཡིན་ཏེ་དམ་ཚིག་ནི་བཅུའོ། ། ན་དང་ཞེས་པ་ནི་དམ་ཚིག་གང་ལ་ན་དང་པོར་ཡོད་པ་དེ་ནི་ན་དང་པོ་སྟེ་རྒྱལ་པོའི་སཱ་ལིའོ། ། ཧ་དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་གང་ལ་ཡི་གེ་ཧ་དང་པོར་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཧ་དང་པོ་སྟེ་གླང་པོ་ཆེའི་སྟེ་དེའི་ཤའོ། ། དེ་བཞིན་ག་དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་བ་ལང་སྟེ་དེའི་འོ། ། མཐའ་མའི་ཤྭ་ཞེས་པ་ནི་རྟའིའོ། ། དང་པོའི་ཤྭ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱིའི་འོ། ། བདུད་རྩི་ལྔ་ཞེས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའོ། ། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པའོ། ། ཟོས་པ་ཙམ་གྱིས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་ འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་གསུངས་པ། ན་དང་པོ་རྙེད་ནས་སོ། ། སྐྱེ་བ་བདུན་པ་དེ་ནས་བརྟག། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེས་གསུངས་མཚན་ཉིད། ། དགའ་བྲལ་དགའ་བ་ལ་སྨོད་པ། ལན་བདུན་པས་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ལན་བདུན་པའི་སྒྲས་སྐྱེ་བ་བདུན་པའོ། ། བརྟག་པ་ནི་མཚན་མས་མཚོན་པའོ། །

The meat of the last and the meat of the first, for the sake of the accomplishment of Hevajra, one should likewise consume the five nectars. These two sets of five samayas are the assembly of the deities; "na" and so forth are the objects, and "amṛta" refers to the sense faculties. Both of these are the samayas. "To consume" means to make them of one taste. Why is this? Because this consumption is of a nature of equal taste, it is a nature of purity. For what purpose? For the sake of accomplishment—that is, for the sake of the accomplishment of Mahāmudrā. In whom does it exist? In Hevajra, which means the wisdom in which the two are inseparable. Even in a conventional sense, these are the samayas, and the samayas are ten. "Na" and so forth: those samayas in which "na" is first are "na-first," such as the meat of the king (sāli). "Ha-first" refers to those in which the letter "ha" is first, such as the elephant; that is its meat. Likewise, "ga-first" refers to the ox; that is its meat. "Meat of the last" refers to the horse. "Meat of the first" refers to the dog. The "five nectars" are Vairocana and the others. "Hevajra" refers to the one who possesses non-dual wisdom. Regarding the specific teaching that accomplishment is attained merely by eating: "Having found the na-first, then examine the seventh birth. The characteristics taught by Hevajra: one who disparages the joy of separation. Through the seventh, accomplishment will be attained." By the word "seventh," it means the seventh birth. "Examine" means to identify by means of signs.

ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེས་གསུངས་པ་སྟེ་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་རྒྱུད་ཀྱིས་གསུངས་པས་སོ། ། སྐྱེ་བ་བདུན་པ་དེ་ཟོས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་དེའི་ཤ་ཟོས་པས་དངོས་གྲུབ་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། དགའ་བྲལ་དགའ་བ་ལ་སྨོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྨོད་པ་སྟེ། གང་ ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འགྲུབ་པ་དེ་འདིས་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། སྐྱེ་བ་བདུན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ། སྐད་སྙན་མིག་དང་ལྡན་པ་དང་། ། དྲི་ལུས་གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོ་དང་། ། དེ་ཡི་གྲིབ་མ་བདུན་དུ་འགྱུར། ། མཐོང་ནས་རྣལ་འབྱོར་པའི་ས་མཚོན། དེ་ནི་ཟོས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། སྐད་ཅིག་ལ་ནི་ མཁའ་སྤྱོད་འགྱུར། ། མིག་དང་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་མིག་ཡངས་པའོ། ། དྲིའི་ལུས་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ལ་ཙནྡན་གྱི་དྲི་བྲོ་བའོ། ། གཟི་བརྗིད་ཆེ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཆེ་བའོ། ། གྲིབ་མ་བདུན་གྱིས་སྐྱེ་བ་བདུན་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་བསད་པའི་སྐྱོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པར་སེམས་ལ་བཞག་ནས་གསུངས་པ་ ཟོས་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་ནི་མཁའ་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་མོད་ལ་མཁའ་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་རོ། ། འདིས་ནི་དེ་ཡང་མཁའ་སྤྱོད་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། ཡང་ན་སྐྱེ་བ་བདུན་པ་དེའི་ཤ་ཟོས་པས་མཁའ་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་ཏེ། མཁའ་སྤྱོད་དུ་འགྲོ་ཞེའོ། ། སྐད་ཅིག་གིས་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ མོད་ལ་སྟེ་དུས་ཐོགས་པ་མེད་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་གྲུབ་དེས་ནི་དགའ་བྲལ་དགའ་བ་ལ་སྨོད་པ་སྟེ་གང་དགའ་བྲལ་གྱིས་ཐོབ་པའི་དངོས་གྲུབ་དེ་སྨོད་པ་ཡིན་ནོ། །

If one asks, "In what way is it superior?" it is because it was spoken by the Hevajra, that is, because it was spoken in the Hevajra Tantra. By merely eating that one born seven times, the accomplishment (siddhi) is attained through eating its flesh. If one asks, "In what way is it superior?" it is because it disparages the joy of separation (viramānanda); that is, it disparages [the notion of] pure wisdom (jñāna). Whatever is accomplished by pure wisdom is accomplished by this. The characteristics of the one born seven times are taught: "Melodious voice and beautiful eyes, Fragrant body and great majesty, And seven shadows— Seeing these, the yogi’s ground is indicated. By merely eating that, In an instant, one becomes a sky-farer (khecarī)." "Endowed with eyes" means having wide eyes. "Fragrant body" means the body smells of sandalwood. "Great majesty" means a large body. The seven shadows are the characteristics of that one born seven times. Now, if one thinks that this involves the fault of killing, it is taught: "By merely eating that, one becomes a sky-farer," meaning one becomes a sky-farer at that very moment. By this, it is intended that one also attains the accomplishment of the sky-farers. Alternatively, by eating the flesh of that one born seven times, one becomes a sky-farer, meaning one goes to the sky-farer realm. "In an instant" means at that very moment, in the sense of being without delay. For that very reason, that accomplishment disparages the joy of separation; it disparages whatever accomplishment is attained through the joy of separation.

འདི་ནི་དགའ་བྲལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཁའ་སྤྱོད་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ལན་བདུན་པ་ ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་ཀུན་ནས་སྒྱུར་ཞིང་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པ་དེས་ན་དྲུག་པ་ཉིད་བདུན་པ་ཡིན་ནོ། ། ལན་བདུན་པ་དེ་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ན་མཚོན་པ་སྟེ་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། ལན་བདུན་པ་སྟེ། ལན་བདུན་དུ་སྒྱུར་བར་བསྟན་ པས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེས་གསུངས་པས་སོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གསུངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དགའ་བྲལ་དགའ་བ་ལ་སྨོད་པས། ། འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི། དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བ་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་པས། དགའ་བྲལ་དགའ་བ་ལ་སྨོད་པ། ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའོ། ། སྐད་སྙན་ཞེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མིག་དང་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དྲི་ལུས་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དེས་ནི་གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོ་སྟེ་སྐུ་གསུམ་གྱི་སྐུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལན་བདུན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གྲིབ་མ་བདུན་ནི་གྲིབ་མ་དང་འདྲ་བས་ན་གྲིབ་མ་བདུན་ཏེ། དེའི་ཞེས་པ་ནི་དྲུག་པ་ཉིད་བདུན་པའི་གྲིབ་མ་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་མཚོན་པར་བྱའོ། མཐོང་ནས་ནི་ཤེས་ནས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྡན་པའོ། ། དེའི་ནི་དྲུག་པ་རྡོ་ རྗེ་འཛིན་པ་དེ་ནི་ལྔ་པོ་རྣམས་ཞུགས་པའོ། ། དེ་ཟོས་པ་ནི་ཟོས་པའོ། ། དེ་ཙམ་གྱིས་ནི་དེར་འཁྲིལ་བས་སོ། །

This means that through the wisdom of the joy beyond joy (viramānanda), the accomplishment of the celestial realm (khecarī-siddhi) will be attained. Alternatively, regarding the term "the seventh": because of the thorough transformation and repeated cultivation of the inseparability of method and insight, the sixth itself is the seventh. For that reason, "the seventh" is a designation to be understood. If one asks by what cause its characteristic is superior, it is because it is "the seventh," as it is taught to be transformed seven times. How so? Because it was spoken by Hevajra. It was spoken by means of method and insight. For that very reason, it says: "By disparaging the joy beyond joy, one will achieve accomplishment." This means that by disparaging the joy beyond joy, one achieves the attainment of perfectly complete awakening (samyaksambodhi). "Melodious voice" refers to the nature of the enjoyment body (saṃbhogakāya). "Possessing eyes" refers to the nature of the truth body (dharmakāya). "Fragrant body" refers to the identity of the emanation body (nirmāṇakāya). For that reason, that which is the identity of the three bodies is the "great majesty," the body of the three bodies. For that reason, it is "the seventh." The "seven shadows" are so called because they are like shadows; "of that" should be understood as a reflection, like a shadow of the sixth itself, which is the seventh. "Having seen" means having known. The "yogin" is one who possesses suchness. "Of that" refers to the sixth, the Vajradhara, who has entered the five. "Having eaten that" means having consumed it. "By just that" means by being embraced therein.

མཁའ་སྤྱོད་ནི་མཁའ་དབང་པོའོ། ། དེ་ལ་སྤྱོད་པས་ན་མཁའ་སྤྱོད་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྐད་ཅིག་གིས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་གིས་ སོ། ། འགྱུར་ནི་གྲུབ་པའི་དོན་ཏོ། ། ཀུ་རུ་ཀུལླེའི་སྒྲུབ་ཐབས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དབང་དུ་བྱ་བ་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་སྒྲ་ནི་སྲིད་གསུམ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། ། འདི་ཉིད་གསུམ་ཀ་འདི་རྣམས་ཐ་མི་དད་ པའོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དབང་དུ་བྱ་བ་ནི་དབང་དུ་འདུ་བ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ་ནི་དབང་དུ་བྱ་བའོ། ། ཡང་གི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པར་གྲུབ་ན་ལྟ་སྟངས་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། ། ཀུ་རུ་ཀུལླེའི་ སྒྲུབ་ཐབས་ནི་ཀུ་རུ་ཀུ་ལླེ་ཞེས་པ་འདིས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་བཞི་བདག་མེད་མས་རྒྱས་བཏབ་པ་གང་ཨའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྲུབ་ཐབས་ནི་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཤད་པ་ནི་བཤད་པར་བྱ་བའོ། ། ཐབས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་དུ་གོ་སླ་ བའི་དོན་ཉིད་དོ། ། གོང་དུ་རྟོག་པ་བཅུ་གཉིས་པས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་མདོ་རུ་བསྡུ། སྔར་འབུམ་ཕྲག་ལྔ་པའི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་རྟོག་པ་བཅུ་གཉིས་པས་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས་ད་ནི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་རྟོག་པ་བཅུ་གཉིས་པས་ཞེས་པ་ནི་རྟོག་པ་ནི་ཡང་དག་ པར་རྟོགས་པ་སྟེ་སེམས་སོ། །

Khecarī is the "space-lord" (kha-indra). Because one moves within that, it is the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. "Instantaneously" means by the instant of the coemergent. "Transformation" means the state of accomplishment. The sādhana of Kurukullā, which also explains the subjugation of all sentient beings, shall now be taught. The word "all" refers to the sense faculties, objects, and consciousnesses. The word "sentient beings" refers to the oneness of the three realms. These three are inseparable. By this very fact, "subjugation" means to be brought under control; it is the very nature of the five wisdoms and the three bodies (kāya), and that is what is to be subjugated. The word "also" (yang) has the sense of a distinction: it is distinguished by the fact that if one accomplishes the realization of the five wisdoms and the three bodies as indivisible, then the "gazes" are accomplished. The sādhana of Kurukullā: by this term "Kurukullā," it is that which is sealed by Nairātmyā, the fourfold indivisibility of method and insight. For that very reason, the sādhana is the method. To explain that is "to be taught." The intention is that because it is the method itself, it is easy to understand in terms of the conventional. The meaning that was previously taught extensively in the twelfth chapter is here summarized in a sūtra. The meaning is that after it was previously taught extensively in the twelfth chapter of the Hevajra Tantra in Five Hundred Thousand Verses, it is now to be shown in a condensed form. Alternatively, "twelfth chapter" refers to the "chapter" (kalpa) as the perfect realization, which is the mind.

བཅུ་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་སྒྲས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དག་གོ། ། དེ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་བཅུའོ། ། རྟོག་པ་ཡང་རྟོག་པ་བཅུ་གཉིས་པ་དེས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། རྒྱས་ པར་ནི་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། གང་གསུངས་པ་ནི་གང་བསྟན་པའོ། ། དེ་ཉིད་སྔར་ཏེ་དང་པོར་མདོར་བསྡུ་བ་ནི་གཟོད་མ་ཉིད་ནས་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་དེ་ཉིད་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་དེ་བསྡུས་པའོ། ། སྔར་ནི་དང་པོ་སྟེ་དང་པོ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཧྲཱིཿལས་བྱུང་ བའི་ལྷ་མོ་ནི། ། ཁ་དོག་དམར་ཞིང་ཕྱག་བཞི་མ། ། མདའ་དང་གཞུ་ཡི་ལག་པ་མ། ། ཨུཏྤ་ལ་དང་ལྕགས་ཀྱུ་འཛིན། ། ཧྲཱིའི་སྒྲས་ཡི་གེ་ཧ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཡི་གེར་ནི་བདག་མེད་མ་སྟེ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཨི་ནི་ཆུའི་རྣལ་འབྱོར་མ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ་ཚེག་དྲག་གི་མཐའ་ཅན་ ནོ། ། དེའི་ལས་ནི་བྱ་བའོ། ། དེའི་ལས་བྱུང་བ་ནི་གང་ལ་དེ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ནི་ཡི་གེ་ཧྲཱིཿལས་བྱུང་བའོ། ། ལྷ་མོ་ནི་ལྷ་མོའི་བདག་ཉིད་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁ་དོག་དམར་ཞིང་ནི་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཕྱག་བཞི་མ་ཞེས་པ་ནི་གང་ལ་ལོངས་སྤྱོད་དུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ ཕྱག་བཞི་མའོ། ། མདའི་སྒྲས་འབིགས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་པོ། ། གཞུ་ནི་འབིགས་པའི་རྣམ་པས་ཐབས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པས་མདའ་དང་གཞུའོ། །

"Twelve" refers to the two terms, method and insight. These are ten by way of the nature of the faculties and their objects. Furthermore, the "twelfth conceptualization" is by way of the nature of the three vajras: the faculties, the objects, and consciousness. In detail, it is by way of the manner of emanation. "That which was spoken" is that which was taught. "That very [teaching] previously" means that at the beginning, the summary is the nature of the primordial condensation. Alternatively, "that very [teaching] summarized" is its condensation. "Previously" means at the beginning; "the beginning" is the meaning of non-duality. For that very reason, the goddess arisen from hrīḥ is: Red in color, with four arms, Holding a bow and arrow in her hands, And grasping an utpala and a hook. By the sound of hrīḥ, the letter ha is the Vajra-holder. In the letter, it is Nairātmyā; the two are inseparable. I is the Water Yoginī, the bodhicitta, ending with the visarga. Its "action" is the activity. That which arises from that action is "arisen from the letter hrīḥ." The "goddess" is the nature of the goddess, the essence of emanation. For that very reason, "red in color" is the nature of the characteristic of passion. "With four arms" refers to that which possesses the four enjoyments. By the word "arrow," because it pierces, it is insight. The "bow" is method by way of piercing. Thus, the bow and arrow are the inseparability of method and insight.

ལག་པ་ནི་ལྔ་པོ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མདའ་དང་གཞུའི་ལག་པ་མའོ། ། དང་ནི་གང་ གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ། ། ཨུཏྤ་ལའི་སྒྲས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཨཱཾ་ནི་མཁའ་སྤྱོད་མའོ། ། བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དེ་གཉི་ག་འབྱིན་ཅིང་ངེས་པར་གསལ་བར་བྱེད་པས་ཨུཏྤ་ལ་དང་ལྕགས་ཀྱུའོ། ། དེ་འཛིན་པའི་ངང་ཚུལ་གྱིས་རང་བཞིན་འདི་ཡིན་པས་ཨུཏྤལ་དང་ ལྕགས་ཀྱུ་འཛིན་པའོ། ། འདི་ནི་བསྒོམས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་དབང་དུ་བྱེད། ། འདི་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མས་སོ། ། བསྒོམས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཙམ་གྱིས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་ལ་གསུམ་གྱི་སྒྲ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྒྲས་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་མོ། ། དབང་དུ་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། ། འབུམ་ཕྲག་གཅིག་གིས་རྒྱལ་པོ་རྣམས། ། ཁྲི་ཡིས་འཇིག་རྟེན་ ཕལ་པ་ཉིད། ། བྱེ་བས་ཕྱུགས་དང་གནོད་སྦྱིན་སོགས། ། འབུམ་ཕྲག་བདུན་གྱིས་ལྷ་མ་ཡིན། ། འབུམ་ཕྲག་གཉིས་ཀྱིས་ལྷ་རྣམས་ཉིད། བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་གིས་སྔགས་པ་ཉིད། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་དབང་དུ་བྱེད། ། ཅེས་བསྟན་ཟིན་པའོ། ། གཅིག་གིས་ནི་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཚོན་པ་ དེའོ། ། རྒྱལ་པོ་རྣམས་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། དབང་དུ་བྱེད་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བར་འབྱུང་བའོ། །

The hand is that which possesses the wisdom of the nature of the two pentads; she is the Lady of the Bow and Arrow. The word "and" (dang) has the sense of "because." The term "utpala" refers to bodhicitta. "Āṃ" is Khecarī. Because she emits and clearly manifests both of these—the fifteen-fold maṇḍala of Nairātmyā—she holds the utpala and the hook. By the nature of holding these, she is the "Holder of the Utpala and Hook." "By merely meditating on this, one brings the three worlds under control." This refers to Nairātmyā, who is inseparable from the Vajra Holder. "Merely meditating" means merely entering into meditative equipoise. Regarding the "three worlds," the word "three" refers to body, speech, and mind. The word "world" (loka) refers to the five aggregates; the essence of these is the "three worlds." "Brings under control" means to attain mastery. The meaning is that it generates the wisdom of the five wisdoms and the three bodies through meditative equipoise. "One hundred thousand [recitations] for kings; ten thousand for the common world; ten million for cattle, yakṣas, and so forth; seven hundred thousand for asuras; two hundred thousand for the gods themselves; one hundred for the mantrins—thus one brings the three worlds under control." This has already been taught. "One" symbolizes the manner of non-existence. "Kings" refers to the Mind Vajra. "Brings under control" means they arise with great clarity.

འཇིག་རྟེན་ཕལ་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཏེ་ཕལ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་རྟེན་ཡང་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་ཕལ་པའོ། ། ཁྲི་ཡིས་ནི་བདག་མེད་མས་སོ་སོར་ཕུག་པས་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཕྱུགས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་ཕྱུགས་རྣམས་ཏེ་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། གནོད་སྦྱིན་གྱི་སྒྲས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དག་གོ། ། སོགས་པ་ནི་སེམས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱུགས་དང་གནོད་སྦྱིན་སོགས་སོ། ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་སེམས་སོ། ། བྱེ་བས་ནི་གསལ་བ་ རབ་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། སུ་ཁུ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། ཨ་སུའོ། ། དེ་གཏོང་ཞིང་སྤྲོ་བས་ན་ལྷ་མ་ཡིན་ནོ། ། འབུམ་ཕྲག་བདུན་ནི་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འབུམ་ཕྲག་གཉིས་ཀྱིས་ལྷ་རྣམས་ཉིད། ། མཛེས་པས་ ན་ལྷ་རྣམས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལ་སོགས་པའོ། ། འབུམ་ཕྲག་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་གིས་སྔགས་པ་ཉིད་ནི་འདི་ལ་གསང་སྔགས་ཡོད་པས་ན་སྔགས་པ་སྟེ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྣམས་སོ། ། གཅིག་གིས་ནི་ཨེ་ཆོས་འབྱུང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ ཤེས་ཡིན་པས་ཆོས་འབྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། བརྒྱ་ཕྲག་སྟེ་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་ཡང་ཀུ་རུ་ཀུ་ལླེའི་སྒྲུབ་ཐབས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དབང་དུ་བྱ་བ་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ཡི་གེ་ཧྲཱིཿའི་ས་བོན་ཁ་དོག་ དམར་པོ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ལྷ་མོའོ། ། དེ་ཡང་ཁ་དོག་དམར་ཞིང་ཕྱག་བཞི་མ།

The "ordinary world" refers to the five aggregates; because they are both ordinary and worldly, they are the "ordinary world." The word "throne" (kri) implies that they are individually pierced by Nairātmyā. The term "livestock" (paśu) refers to the livestock, which are the sense faculties. The term "yakṣa" refers to method and insight. "And so forth" refers to the mind. Thus, there are the livestock, yakṣas, and so on. This is the mind in which method and insight—the nature of the sense faculties and their objects—are indivisible. "By the division" means for the sake of proceeding clearly. "A" is Nairātmyā. "Su" is the fluid, the bodhicitta; thus, "asu." Because it is emitted and radiated, it is the "asura." "Seven hundred thousand" means the wisdom that transcends the sixth, the Vajradhara. "Two hundred thousand are the gods" means they are beautiful, thus the "gods" (deva), such as the five wisdoms and so forth. "By two hundred thousand" means by way of the nature of method and insight. "One hundred is the mantrin" means that because the secret mantra exists in this, it is the "mantrin," which are the body, speech, and mind. "One" is the wisdom of the source of phenomena (dharmodaya), as it is the nature of the syllable E; thus, it is the "wisdom of the source of phenomena." If one asks how it is distinguished, it is by "one hundred," meaning by way of radiating. Furthermore, regarding the conventional truth, the sādhana of Kurukullā for subjugating all sentient beings shall also be explained. That very point is stated: the seed-syllable HRĪḤ is red in color, and the goddess arising from it is also red in color and has four arms.

ཕྱག་བཞི་རྣམས་ཀྱི་གཡོན་གྱི་ཕྱག་དང་པོ་ན་གཞུ། གཉིས་པ་ན་ཨུཏྤལ། གཡས་ཀྱི་ཕྱག་དང་པོ་ན་མདའ། ། གཉིས་པ་ན་ལྕགས་ཀྱུའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པ། འདི་ནི་བསྒོམས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ པོ་དབང་དུ་བྱེད། ། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པས་སླར་ཡང་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་གིས་རྒྱལ་པོ་དབང་དུ་བྱེད་དོ། ། ཁྲི་ཡིས་འཇིག་རྟེན་ཕལ་པ་ཉིད། ། བྱེ་བས་ཕྱུགས་དང་གནོད་སྦྱིན་སོགས། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ཡི་དྭགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཟུང་ངོ་། ། འབུམ་ཕྲག་བདུན་གྱིས་ལྷ་མ་ཡིན། ། འབུམ་ ཕྲག་གཉིས་ཀྱིས་ལྷ་རྣམས་ཉིད། བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་གིས་སྔགས་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བརྟག་པའི་རྒྱལ་པོ་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བཅུ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་སྒྲས། མི་ཕྱེད་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱར་བཤད། ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་ པ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་སྙིང་པོ་སྟེ། གང་ལ་ནང་ཁོང་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོའོ། ། དེ་མངོན་པར་ཀུན་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདིས་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། རྟོག་པ་ནི་ཡང་ དག་པར་རྟོག་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། མཛེས་ཤིང་ཡངས་པ་འདིས་ནི་རྒྱལ་པོ་སྟེ། ཀུན་དུ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་པ་བརྟག་པའི་རྒྱལ་པོ་རྫོགས་སོ། ། ། ། མཉམ་པར་དབྱེར་མེད་པར་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་ནི་བསྡུ་བ་སྟེ། རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བཅུ་ གཅིག་པ་ཞེས་པ་ནི།

Of the four hands, the first left holds a bow, the second an utpala lotus; the first right holds an arrow, and the second a hook. By merely meditating on such a sequence, one brings the three worlds under one's power. Furthermore, by reciting the mantra one hundred thousand times, one brings kings under one's power; by ten thousand, ordinary worldly beings; by ten million, livestock, yakṣas, and so forth—the word "and so forth" also includes pretas and the like; by seven hundred thousand, asuras; by two hundred thousand, the gods themselves; and by one hundred, the mantrika himself—meaning one who possesses wisdom. This concludes the eleventh chapter, the King of Examinations, the Manifest Awakening of the Vajra Essence. Regarding the term "Vajra Essence" (Vajragarbha): it is explained as the "indestructible vajra," the inseparability of the conventional and the ultimate. That itself is the "essence" (garbha); that which has an inner core is the "Vajra Essence." The "manifest awakening" (abhisambodhi) is the wisdom of the perfectly complete awakening; thus, by this term "Manifest Awakening of the Vajra Essence," the Vajra Speech is indicated. "Examination" (kalpa) is the perfect examination, the Vajra Mind. Because it is beautiful and vast, it is the "King," the Vajra Body characterized by universal manifestation. Thus, the King of Examinations, the Manifest Awakening of the Vajra Essence, is complete. The attainment of equality and inseparability is the "compilation." Regarding the phrase "the eleventh chapter": [it is the end].

བཅུ་གཅིག་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཨེ་བདག་མེད་མའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པས་བཅུ་སྟེ། དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་དང་ཡུལ་ལྔའོ། ། དེའི་གོས་ནི་འགེབས་པའོ། ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བཅུ་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ ཞེས་བྱ་བ་བརྟག་པའི་རྒྱལ་པོ་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བཅུ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའོ། ། ། ། འདིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་སྟངས་ བཞི་གྲུབ་པས། ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་གྲུབ་ནས་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་དེའི་སྟོན་པ་འཇུག་པ་ཡིན་པས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་སེམས་ལ་བཞག་ནས། ། ཤིང་དང་རྡོ་བ་དང་། (འཛིམ་,འཇིམ་)པ་ལ་སོགས་པའི་ལུགས་མ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞུས་པའི་སྒོ་ནས་ཀུན་ རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པ། ། བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་བདག། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་གཅིག་པ། ། རབ་གནས་མཚན་ཉིད་བཟང་ བ་ཉིད། ། ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཤད་དུ་གསོལ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རབ་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་དུ་གསོལ་བ་ནི་བསྟན་དུ་གསོལ་བའོ། ། ཇི་ལྟར་རིགས་པ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། ། རབ་གནས་མཚན་ཉིད་བཟང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རབ་ ཏུ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །

Eleven is the Vajra Holder. E is Nairātmyā. Because the two are inseparable, there are ten: the five faculties and the five objects. "Its garment" means that which covers. Because it takes up and holds that, it is the tenth chapter. The eleventh chapter of the King of Examinations, titled "The Manifest Awakening of Vajragarbha," is complete. From the Extensive Commentary on the Union: The Very Clear Explanation of Hevajra, this is the eleventh chapter. Here, the yogi of suchness, having accomplished the four gazes that are the nature of the four suchnesses, and having established the power of wisdom, consciousness, and so forth, the Teacher enters even through walls and the like. Thus, Vajragarbha, having placed this in his mind, requested the consecration of images made of wood, stone, clay, and so forth, in order to clarify authentic wisdom through the very inseparability of the conventional and the ultimate. He petitioned the Blessed One: "Blessed One, Vajragarbha, I, the single body of all Buddhas, Please explain the excellent characteristics of consecration In the proper manner." The request to the Blessed One to explain the characteristics of consecration is a request to teach. "In the proper manner" means according to the successive order. "The excellent characteristics of consecration" refers to how all phenomena are of the nature of non-abiding nirvāṇa.

དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྟོགས་པས་ཐ་མལ་པའི་ང་རྒྱལ་བསལ་ནས་འདུས་བྱས་པའི་ང་རྒྱལ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལས་ལྷ་རབ་ཏུ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་རིགས་པ་ཡིན་པས་རབ་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཤད་དུ་ གསོལ་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཉིས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་བདག་ཉིད་ནི། ། རྡོ་རྗེ་ནི་མི་ཕྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་སྙིང་པོ་སྟེ་གཙོ་བོའོ། ། བདག་ཉིད་ནི་ལུས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། འདིས་ནི་ ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་གཅིག་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ཀུན་ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་གཅིག་པ་སྟེ། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ རྣམས་སོ། ། དེས་ན་གཅིག་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པའི་སྐུ་སྟེ་གང་ལ་སྐུ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་གཅིག་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེས་ན་འཛིན་པ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་གཅིག་པ་སྟེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་ དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། འདིས་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་རིག་པ་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། ཅི་གསུངས་སྦྱིན་སྲེག་བྱས་ནས་ནི། ། དཀྱིལ་འཁོར་དམ་པ་བཞེངས་པ་དང་། །

Likewise, by realizing the conventional truth, ordinary pride is dispelled. Since it is logical that the deity is established through the superimposition of the pride of the conditioned, [the requester] supplicated: "Blessed One, please explain the characteristics of consecration." The Blessed One himself taught this through the two distinctions of the nature of the two truths. "Vajragarbha himself": "Vajra" means indivisible. That itself is the "heart" (essence), meaning the principal. "Himself" refers to that body in which it exists; thus he is so called. By this, the Blessed One is shown as the indivisibility of method and insight. For that very reason, "the single body of all Buddhas" means that all are that and are also Buddhas; thus, it is the single body of all Buddhas, which is the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom, and the three bodies. Therefore, "single" refers to the indivisible body; that which possesses such a body is so called. Alternatively, the "single body of all Buddhas" is indivisible. Thus, that which is free from the characteristics of grasping and attachment is the single body of all Buddhas, which, through the indivisibility of method and insight, is the nature of the ultimate truth. Through being the single body of all Buddhas, it is also the nature of the conventional truth. By this, the Blessed One, who is the nature of the two truths, is the supreme awareness. "What was said: having performed the homa, and having constructed the sublime maṇḍala..."

དགོངས་ཀ་སྐུ་རྣམས་སྦྱང་ བ་དང་། ། སྟ་གོན་ལ་སོགས་བྱས་ནས་ནི། ། ཉི་མ་ཕྱེད་ན་བགེགས་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་བྱས་ནས་ཆོ་གས་དཀྱིལ་འཁོར་བཞེངས་སུ་གསོལ་ལོ། ། དགོངས་ཀ་ནི་ཕྱི་དྲོའི་དུས་སོ། ། སྟ་གོན་ལ་སོགས་བྱས་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་ པ་དགོད་ཅིང་མཆོད་ཡོན་དང་ཞབས་བསིལ་ལ་སོགས་པ་དང་མེ་ཏོག་དང་བདུག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་དེ། སྟ་གོན་དུ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བྱས་ནས་རིམ་པ་འདིས་ལུགས་མ་འདུས་བྱའོ། ། ནམ་མཁར་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀུན། ། སྐུ་ གཟུགས་སྙིང་གར་རབ་ཏུ་གཞུག། རང་འདོད་ལྷ་མཉམ་རྣལ་འབྱོར་པ། ། རྟོགས་ལྡན་སྔགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་སོན། ། ཐོ་རངས་སྔ་བར་ལྷ་རབ་ཏུ་གནས་པ་བྱ་སྟེ། ལྷ་དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྤྱན་དྲང་བ་དེ་བཞིན་དུ་རིམ་པས་སྤྱན་དྲངས་ནས་མཆོད་དེ་དེ་ ལུགས་མའི་སྙིང་གར་གཞུག་པར་བྱའོ། ། སློབ་དཔོན་དེ་ཡང་ཅིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤེ་ན། རང་འདོད་ལྷ་མཉམ་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན་གང་རང་གི་འདོད་པའི་ལྷ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པས་གསུངས་པ་དེའི་མཉམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའོ། ། རྟོགས་ལྡན་ ཞེས་པ་ནི་ཆོ་ག་ཤེས་པའོ། ། སྔགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་སོན་ཞེས་པ་ནི། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ལུས་པར་ཤེས་པའོ། ། ཡང་ན་ལུགས་མ་ནི་སྐུ་གཟུགས་སོ། ། སྦྱངས་པ་ནི་འདུས་བྱས་པའོ། ། འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པའམ་ལུགས་མ་དེའི་ཐུགས་ཀར་གཞུག་པར་བྱའོ་ནི་གཞུག་པར་བྱའོ། ། གང་ཞེ་ན་ སངས་རྒྱས་ཏེ།

In the evening, having performed the purification of the images and the preliminary rites (sāmagrī) and so forth, at midday, one should perform the fire offering (homa) as prescribed in order to pacify obstructing spirits (vighna), and then request the construction of the maṇḍala according to the ritual. "In the evening" refers to the afternoon. "Having performed the preliminary rites and so forth" means arranging the mantras, mudrās, and so on, and making offerings with the water for the mouth (argha), water for the feet (pādya), flowers, incense, and the like. Having performed those preliminary stages and so forth, one should fashion the cast image according to this sequence. "All the Buddhas residing in space, Should be thoroughly inserted into the heart of the image. The yogin, equal to his chosen deity, Possessing realization, who has reached the far shore of mantra." At dawn, the consecration of the deity should be performed. Just as the Tathāgatas are invited according to the sequence in the chapter on the empowerment of the deity, one should invite them in that same sequence, make offerings, and insert them into the heart of the cast image. If one asks what distinguishes that master: "The yogin, equal to his chosen deity." What does this indicate? It indicates one who possesses the yoga of equality with whatever chosen deity is taught in the sequence of the tantras of method and insight. "Possessing realization" means knowing the ritual procedures. "Reached the far shore of mantra" means knowing the suchness (tathatā) of mantra without exception. Alternatively, "cast image" refers to the physical form. "Purified" means fashioned. One should insert [the deities] into the heart of that clay or cast image. Who are they? The Buddhas.

མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་དང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་སོ། ། ཅི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤེ་ན། ནམ་མཁར་བཞུགས་པ་སྟེ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གནས་སོ། ། ངེས་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏེ་འདི་ལ་ཐེ་ ཚོམ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རང་འདོད་ལྷ་མཉམ་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི། རང་གི་སེམས་འདོད་པའི་ལྷ་སྟེ་དེས་གང་བཙལ་བའི་ལྷ་དེ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་སོ། ། རང་ཡང་ཡིན་ལ་འདོད་པའི་ལྷ་ཡང་ཡིན་པས་ན་རང་གི་འདོད་ལྷ་དག་གོ། ། དེ་དག་མཉམ་པ་ ནི་ཀུན་ནས་ཀུན་དུ་རྣལ་འབྱོར་ཡོད་པས་ནི་རང་འདོད་ལྷ་མཉམ་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། འདིས་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་གཅིག་པའི་སྐུའོ། ། རྟོགས་ལྡན་ཞེས་པ་འདིས་ནི་ཀུན་དུ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུའི་རྡོ་རྗེ་གཅིག་པའི་སྐུའོ། ། སྔགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་སོན་ཞེས་པ་འདིས་ནི་རྡོ་རྗེའི་སྐུའོ། ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་ གསུམ་གཅིག་པའི་སྐུ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་ཤིང་དང་རྡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུགས་མ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བྱ་བར་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ། ། རབ་གནས་ནི་སོ་སོ་སོ་སོའི་ཞིང་གནས་པས་རབ་གནས་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སུ་བཞུགས་ པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པ་བསྟན་པ། ཨོཾ་བཛྲ་པུཥྤེ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་བཛྲ་དྷཱུ་པེ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་བཛྲ་དཱི་པེ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་བཛྲ་གནྡྷེ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་བཛྲ་ནཻ་བི་དྱེ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ།

These are the wisdoms of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth, the three bodies, and the nature of method and insight. If one asks what makes them particularly exalted: they abide in space, meaning they abide in a nature free from obscuration. "Certainty" means the definitive meaning; it signifies that there is no doubt whatsoever regarding this. The "yogi who is equal to his chosen deity" refers to one whose own mind is the chosen deity. The deity sought by that [mind] consists of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. Because it is both "self" and "chosen deity," it is the "chosen deity of oneself." Being equal to those [wisdoms] means that because the yoga is present everywhere and at all times, one is a "yogi equal to the chosen deity of oneself." Through this, there is the single body of the Vajra Mind. By the term "possessing realization," because it has the characteristic of universal appearance, there is the single body of the Vajra Body. By the phrase "gone to the far shore of mantra," there is the Vajra Body. Through this, the very nature of the single body of the three vajras is the yogi whose nature is the Vajra Holder. Such a yogi is capable of transforming wood, stone, and so forth, as well as cast images and the like, into the nature of wisdom. "Consecration" (rab gnas) means abiding in their respective fields; it means the purpose of causing everything to abide as wisdom. The teaching on the offerings of flowers and so forth: OṂ VAJRA PUṢPE ĀḤ HŪṂ SVĀHĀ OṂ VAJRA DHŪPE ĀḤ HŪṂ SVĀHĀ OṂ VAJRA DĪPE ĀḤ HŪṂ SVĀHĀ OṂ VAJRA GANDHE ĀḤ HŪṂ SVĀHĀ OṂ VAJRA NAIVIDYE ĀḤ HŪṂ SVĀHĀ

རིམ་པ་འདིས་མེ་ཏོག་དང་བདུག་པ་དང་མར་མེ་དང་དྲི་དང་ཞལ་ཟས་རྣམས་ཉེ་བར་དབུལ་ བར་བྱའོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། སྣ་ཚོགས་ཧཱུཾ་ལས་བསྐྱེད་པའི་ཞེས་པ་སྟེ། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གི་སོ་བོན་རྣམས་ལས་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དངོས་སུ་ཡོད་པའམ། བློས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་སྣ་ཚོགས་ལས་བྱུང་བའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ཡང་དབུལ་བར་བྱ་བའོ། ། ཡང་ན་སྣ་ཚོགས་ཧཱུཾ་ལས་བསྐྱེད་པའི་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱི་མེ་ཏོག་དང་། བདུག་པ་དང་། མར་མེ་དང་། དྲི་དང་། ཞལ་ཟས་རྣམས་དབུལ་བར་བྱའོ། ། འདིའི་རང་བཞིན་དུ་ལུགས་མ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བཛྲ་པུཥྤེ་ཞེས་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ སོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པར་གསུངས་སོ། ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་བཛྲ་དྷཱུ་པེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་བཤད་པ་འདི་ཡིན་ནོ། ། གོང་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཆོ་ག་རིམ་པས། ། མཆོད་ཡོན་ཞབས་བསིལ་གོང་མ་ བཞིན། ། མཆོད་ཡོན་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་དབུལ་ཞིང་བླུགས་པར་བྱའོ། ། སྔ་མ་བཞིན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། སྔ་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲས་ནི་དེ་ཁོ་ན་བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པས་གསུངས་པའོ། ། ཆོ་ག་རིམ་པས་ནི་རིམ་པས་ཏེ་དུང་ཆོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་ཡོན་དང་ཞབས་བསིལ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་ན་ཞབས་བསིལ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་དང་པོ་ནི་གཙོ་བོའོ། །

By this sequence, one should present flowers, incense, lamps, perfumes, and food offerings. If one asks, "By what means are they distinguished?" it is said, "generated from the various hūṃs." The intention is that the flowers and so forth should be presented either as they actually exist or as generated by the mind from the seed-syllables of the letter hūṃ. Furthermore, the flowers and so forth arising from the various hūṃs are also to be presented. Alternatively, "generated from the various hūṃs" means that one should present flowers, incense, lamps, perfumes, and food offerings that are the nature of the five tathāgatas. The meaning is that these should be fashioned as cast-metal images and so forth. Vajrapuṣpe refers to indivisible wisdom. That very [wisdom] is taught as the indivisibility of the three vajras. Oṃ āḥ hūṃ svāhā is the essence of the method and wisdom of the five wisdoms. This same explanation applies to vajradhūpe and the others as well. According to the ritual sequence of the aforementioned tantra: "The water for the mouth and the water for the feet are as before." Having prepared the water for the mouth and so forth, one should present and pour them. "As before" means as previously described. The term "previous tantra" refers to what was taught in the Tattvasaṃgraha Tantra and others. "By the ritual sequence" means in order, such as the water for the mouth and the water for the feet using the conch vessel and so forth. Alternatively, the water for the feet is wisdom. That itself is the primary [element].

མཆོད་ཡོན་ནི་མཆོད་ཡོན་ཆེན་པོ་རྙེད་དཀའ་བའི་མཆོད་ཡོན་དང་ཞབས་བསིལ་ལ་སོགས་པ་དེ་སྔར་གྱི་རྒྱུད་བཞིན་དུའོ། ། ཆོ་གའི་རིམ་པ་ནི་སྔར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་ཆོ་ག་རྙེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་པའི་དོན་ ཏོ། ། སྦྱིན་སྲེག་གི་དོན་གྱི་ཐབ་ཁུང་གསུངས་པ། ཞི་བར་ཐབ་ཁུང་ཟླུམ་པོ་ཉིད། ། རྒྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་གྲུ་བཞི་པ། ། གསད་པ་ལ་ནི་གྲུ་གསུམ་བརྗོད། ། འདི་ཉིད་ལ་ནི་ལྷག་མ་བསྒྲུབ། ། འདི་ཉིད་ལ་ཞེས་པ་ནི་གྲུ་གསུམ་ཉིད་ལའོ། ། ལྷག་མ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་སྤྱོད་ལ་སོགས་པའོ། ། བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཟླུམ་པོ་ཞེས་པ་ནི་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གྲུ་བཞི་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་བཞིའི་བདག་ཉིད་དོ། ། གྲུ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ལྷག་མ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལ་སོགས་པ་མ་ལུས་པ་རྣམས་སོ། ། བསྒྲུབ་ནི་ཡང་ དག་པར་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐབ་ཁུང་གི་ཚད་གསུངས་པ། ། ཁྲུ་གང་དང་ནི་ཁྲུ་ཕྱེད་ཉིད། ། ཞི་བའི་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་ཡིན། ། ཞི་བའི་ཐབ་ཁུང་ནི་རྒྱར་ཁྲུ་གང་ཟབས་སུ་མཐོ་གང་གི་ཚད་དོ། ། ཁྲུ་དོ་དང་ནི་ཁྲུ་གང་ཉིད། ། རྒྱས་པའི་རྒྱ་དང་ཟབས་སུ་བརྗོད། ། འདི་ནི་རྒྱས་པའི་ཐབ་ཁུང་ གི་ཚད་ཡིན་ནོ། ། སོར་མོ་ཉི་ཤུ་འམ་དེ་ཡི་ཕྱེད། གསད་པའི་སྟེང་དང་ཟབས་སུ་འདོད། ། འདི་ནི་གསད་པའི་ཐབ་ཁུང་གི་ཚད་དོ། ། ཐབ་ཁུང་གི་ཁ་དོག་གསུངས་པ། ། ཞི་བར་ཁ་དོག་དཀར་པོར་འགྱུར། ། རྒྱས་པར་སེར་པོ་དེ་བཞིན་ནོ། ། གསད་པ་ལ་ནི་ཁ་དོག་གནག། དབང་ལ་དམར་ པོར་རབ་ཏུ་གྲགས། །

Regarding the argha offering: the argha and pādya offerings, which are difficult to find, are as previously described in the tantras. As for the sequence of the ritual, the meaning is that it is performed by means of the nature of the five wisdoms (jñāna) obtained through the specific rituals explained earlier. The hearth (kuṇḍa) for the purpose of the homa is taught as follows: "For pacifying, the hearth is circular; For enriching, it is square; For killing, it is said to be triangular; In this very [triangular one], the remainder is accomplished." "In this very [one]" means in the triangular one itself. "The remainder" refers to wrathful activities (abhicāra) and so forth. "To be accomplished" means to be brought to completion. Alternatively, "circular" is because it is even. "Square" means it is the nature of the four wisdoms. "Triangular" means it is the nature of the three vajras. "The remainder" refers to the five wisdoms and so forth without exception. "Accomplish" means to bring to perfect realization. The dimensions of the hearth are taught: "One cubit and half a cubit Are for the top and bottom of the pacifying [hearth]. The pacifying hearth is one cubit in width and one span in depth. Two cubits and one cubit Are taught as the width and depth for enriching. This is the dimension of the enriching hearth. Twenty finger-widths or half of that Are desired for the top and depth of killing. This is the dimension of the killing hearth." The colors of the hearths are taught: "For pacifying, the color becomes white; For enriching, yellow is likewise; For killing, the color is black; For magnetizing, red is well-known."

དབང་ལ་ཇི་བཞིན་དེ་ལྟར་དགུག། གསད་ལ་ཇི་ལྟར་སྡང་ལ་སོགས། ། གསད་པ་ལ་ཐབ་ཁུང་གྲུ་གསུམ་པ་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་མདོག་ནག་པོའོ། ། སྡང་བ་དང་བསྐྲད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཐབ་ཁུང་དང་ཁ་དོག་བྱའོ། ། དབང་དང་དགུག་པ་དག་ནི་ཁ་ དོག་དམར་པོ་ཉིད་དོ། ། ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་བསྲེག་རྫས་བསྟན་པ། ཞི་ལ་ཏིལ་དང་རྒྱས་ལ་ཞོ། ། གསད་ལ་ཚེར་མ་དེ་བཞིན་ནོ། ། སྡང་ལ་སོགས་པར་ཚེར་མར་བརྗོད། ། དབང་དང་དགུག་ལ་ཨུཏྤ་ལ། ། དོན་ནི་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་ཞི་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་བའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། རྒྱ་དང་ཟབས་ནི་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དབྱེར་མེད་པས་སོ། ། དེ་ཡང་ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། ཁྲུ་གང་ཞེས་པ་སྟེ། ལྔ་པོ་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པར་བསྡུ་བའི་ཚུལ་ལོ། ། ཁྲུ་ཕྱེད་ཅེས་པ་ནི་ལག་ པའི་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་ལག་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དང་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་འདི་ཉིད་དོ། ། ཁྲུ་དོ་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་གཉི་གའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་སྟེ། ། དེ་ཉིད་ཁྲུ་གང་ཡང་ཡིན་ ལ་དེ་ཉིད་གཉི་གའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། ། གཅིག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། རྒྱ་དང་ཟབས་ནི་བཤད་ཟིན་པའི་དོན་ཏོ། ། རྒྱས་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདོད་ཅེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ དོན་ཏོ། །

For empowerment and summoning, it is likewise; for killing, it is as for hatred and so forth. For killing, one should make a triangular hearth, and it should be black in color. For hatred, expulsion, and so forth, the hearth and color should be made in the same way. For empowerment and summoning, the color is red. Regarding the explanation of the burnt offerings for the purposes of pacifying and so forth: "For pacifying, sesame; for increasing, curd; for killing, thorns; likewise for hatred and so forth, thorns are prescribed; for empowerment and summoning, the utpala." The meaning is easy to understand. Furthermore, "it becomes pacified" means it becomes the wisdom of the Great Parinirvāṇa. Where? Because the breadth and depth are the inseparability of existence and nirvāṇa. Why is that particularly distinguished? It is "one cubit," which is the manner of gathering the two-fold nature of the five [fingers] into non-duality. "Half a cubit" refers to the hand, which is the nature of the five wisdoms in the mode of emanation. "And" refers to the Vajra-holder. "A" is Nairātmyā. This very inseparability of the two is it. "Two cubits" refers to the five wisdoms of the nature of both method and insight; that itself is one cubit, and that itself is also the nature of the five wisdoms of both. One is non-dual. The meaning of breadth and depth has already been explained. "Increasing" refers to the wisdom of emptiness endowed with the supreme of all aspects. "Desired" means that it is of the nature of wisdom and nothing else.

གསད་པའི་རྒྱ་དང་ཟབས་སུ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བསྡུ་བའི་གནས་ཡིན་ནོ། ། དེ་སོར་མོ་ཉི་ཤུ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོར་མོ་ཉི་ཤུ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རྒྱ་དང་ཟབས་སུ་ཞེས་པ་ནི་ལྔ་པོ་གཉི་ག་(ཐམས་,ཐབས་) དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཞི་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའོ། ། ཁ་དོག་དཀར་པོ་ནི་འོད་གསལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རྒྱས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སེར་པོ་ནི་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའོ། ། གསད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་ པའོ། ། ནག་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དབང་ནི་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། ། དམར་པོ་ནི་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དབང་ལ་ཇི་བཞིན་དེ་ལྟར་དགུག། དགུག་པའི་སྒྲས་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། སྡང་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་གསད་ པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཞི་ལ་ཏིལ་དང་རྒྱས་ལ་ཞོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཞི་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའོ། ། རྒྱས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། ། སྣུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཏིལ་དང་ཞོའི་དངོས་པོ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གསད་པ་དང་སྡང་བ་དང་བསྐྲད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྦ་རླབས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་རྫས་དྲག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཚེར་མར་གསུངས་སོ། །

Regarding the terms "width and depth," these are the points of synthesis where the two wisdoms are inseparable. The twenty fingers represent the twenty fingers as the nature of the five aggregates, the five faculties, the five objects, and the five wisdoms; they are the wisdom of the Vajra Holder. "Width and depth" refers to the nature of both the five [factors] and the union of method and wisdom. "Pacifying" is the great parinirvāṇa. "White color" is the wisdom of clear light. "Increasing" is the wisdom endowed with the supreme of all aspects. "Yellow" is that which has become the nature of synthesis. "Killing" is the inseparability of the three vajras. "Black" is the wisdom of the Vajra Holder. "Empowerment" is the realization of the inseparability of all. "Red" is the characteristic of passion. Regarding empowerment, "likewise summoning" means that the word "summoning" is the essence of synthesizing all. "Hostility and so forth" refers to the wisdom of the three vajras, which are of the nature of synthesis, just as Akṣobhya and the others are the nature of killing. "For pacifying, sesame; for increasing, curd" means that pacifying is the great parinirvāṇa, and increasing is the manifest awakening of omniscience. The oily substance of sesame and the substance of curd are the nature of bodhicitta. Killing, hostility, expelling, and so forth are of a waveless nature; therefore, they are fierce substances and are said to be "thorns."

དབང་དང་དགུག་པ་ལ་ཡང་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སོ། ། དྲི་ཞིམ་པོའི་མེ་ཏོག་ཅེས་པ་ནི་ཨུཏྤ་ ལའོ། ། གང་དུ་བསྲེག་པར་བྱ་བ་དེ་གསུངས་པ། ཨོཾ་ཨགྣ་ཡ་མ་ཧཱ་ཏེ་ཛ་སརྦ་ཀརྨཱ་པྲ་སཱ་དྷ་ཀཿ། ཀཱ་རུ་ཎྱཱ་ཀྲྀ་ཏ་སཏྭ་རྠ་ཨསྨིནྶ་ནྣི་ཧི་ཏོ་བྷ་བ། མེ་ལྷ་སྤྱན་དྲང་པའོ་ཞེས་པ་ནི་མེ་ཉེ་བར་བྱེད་པའོ། ། ཨོཾ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཨགྣ་ཡེ་ཞེས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་དང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། མ་ཧཱ་ཏེ་ཛ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སརྦ་ཀརྨཱ་པྲ་སཱ་དྷ་ཀཿཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀཱ་རུ་ཎྱཱ་ཀྲྀ་ཏ་ས་ཏྭཱརྠ་ཞེས་པ་དེ་ནི་འགྲོ་ བའི་དོན་བྱེད་པ་ལ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་འཇུག་པའོ། ། ཨསྨིནྶ་ནྣི་ཧི་ཏོ་བྷ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་དམིགས་ཤིང་གནས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། མེ་ལྷ་དགུག་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་སྟོན་པས་ཤིང་དང་རྡོ་ བ་དང་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུགས་མ་རབ་ཏུ་གནས་པའོ། ། ནོར་འཛིན་རྣམ་པར་སྦྱངས་པ་དེར་དཀྱིལ་འཁོར་དགོད་པ་གསུངས་པ། ལྷ་མོ་ཁྱོད་ནི་དབང་དུ་གྱུར། ། རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་འཛིན་པའི་སར། ། ཁྲོ་བོ་དགྱེས་རྡོ་རྗེ་མཆོད་པའི། ། ཆེ་གེ་བདག་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲི། ། ཁྱོད་ཅེས་པ་ ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དབྱེར་མེད་པའོ། །

Since empowerment and summoning also share the same characteristic of being unified, they are [accomplished] through habitual tendencies. Regarding the phrase "fragrant flowers," this refers to the utpala. Where the fire is to be kindled is stated: oṃ agnaye mahātejaḥ sarvakarmaprasādhakaḥ kāruṇyākṛtasattvārthasmin sannihito bhava. This is the invocation of the Fire God (Agni), which means the act of bringing the fire near. Oṃ is the wisdom of the indivisibility of the three vajras. Agnaye is the wisdom of Vajradhara, who is the nature of the five wisdoms such as the mirror-like wisdom, the three bodies, and method and insight. Mahātejaḥ means that for that very reason, his nature is extremely luminous. Sarvakarmaprasādhakaḥ means that he possesses the qualities of the six clairvoyances (abhijñā). Kāruṇyākṛtasattvārtha means that he engages uninterruptedly in acting for the benefit of sentient beings. Asmin sannihito bhava means being perfectly focused and yet without any fixed abiding. "Summoning the Fire God" means the blessing of authentic wisdom. For that very reason, the Teacher [performs the consecration] even from walls and so forth, as well as from cast images made of wood, stone, clay, and the like. Regarding the arrangement of the maṇḍala on that purified earth, it is said: "O Goddess, you have attained mastery; Upon this ground holding various jewels, For the sake of worshipping the wrathful Hevajra, I, [Name], shall draw the maṇḍala." "O" refers to the indivisibility of body, speech, and mind.

ལྷ་མོ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དབང་དུ་གྱུར་ཞེས་པ་ནི་དབུ་མའི་མཐར་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། ཁྲོ་བོ་དགྱེས་རྡོ་རྗེ་མཆོད་པའི། ། ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་ འཛིན་པའི་སར། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་མ་ལུས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། ། སར་ཞེས་པ་འདིས་ནི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་དོན་བྱེད་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡིན་ནོ། ། ཆེ་གེ་བདག་ནི་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨ་དང་ཡི་གེ་ཧ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཁྱོད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་པ་ཉིད་དོ། ། འོན་ཀྱང་འདི་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་མའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ཏེ་དེ་ཉིད་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་ གནས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཆེ་གེ་བདག་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲི། ། ཞེས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་པའི་དོན་ཏོ། ། མེ་ལྷ་སྤྱན་དྲངས་པས་ཚིམ་ཞིང་དགའ་བ་གསུངས་པ། བདག་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན། ། བྱིན་ཟ་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྒྲུབས་ནས་གཤེགས། ། སླར་ཡང་ཇི་བཞིན་དུས་སུ་སྤྱོན། ། བདག་ལ་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་མཛོད། ། བྱིན་ཟ་ནི་བསྲེག་བྱ་སྟེ་མར་ལ་སོགས་པ་ཟ་བ་ཡིན་པས་བྱིན་ཟའོ། ། གང་དང་གང་གི་དངོས་པོ་དེར་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་དང་དེ་ཉིད་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལ་བཞུགས་པས་ནི་བྱིན་ཟའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བདག་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན། །

"Goddess" refers to the very nature of the five wisdoms (jñāna). "Having attained mastery" means abiding at the end of the central channel. "Of the wrathful Vajra Joy" refers to the certainty of the wisdom of the Vajra Holder, the indivisibility of method and insight. "On the ground that holds various jewels" means that it has become the nature of all wisdom without exception. By the word "ground," it is that wisdom which engages in accomplishing the welfare of all beings without exception. "I, so-and-so" refers to the identity of the indivisibility of the letter A and the letter Ha. The drawing of the maṇḍala of such authentic wisdom is for the purpose of establishing it as an uninterrupted continuity. Alternatively, the passage beginning with "You" and so forth has already been explained. However, all of this is qualified by Nairātmyā; the meaning is that she herself abides in the form of the Vajra Holder through her own identity. "I, so-and-so, draw the maṇḍala" has the meaning already explained. Regarding the invitation of the Fire God (Agni) and the statement of his satisfaction and joy: "Having accomplished my own welfare and the welfare of others, O Consumer of Offerings, depart. Return again at the proper time; grant me all accomplishments." "Consumer of Offerings" (Vibhāvasu) refers to the fire that consumes the offerings, such as clarified butter and so forth; thus, it is the "Consumer of Offerings." Because it abides within itself as the very identity of whatever entity is visualized as the object, it is the "Consumer of Offerings." For that very reason: "My own welfare and the welfare of others..."

བསྒྲུབས་ནས་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་ཡིན་ནོ། ། གཤེགས་ཞེས་པ་ནི་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྤྱོན་ཞེས་པ་སྟེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞེས་པའོ། ། གང་ལ་ཡོད་ཅེ་ན། ཇི་བཞིན་དུས་སུ་སྟེ། ཡ་ནི་རླུང་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། ཐ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཀུན་དུ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཨ་བདག་མེད་མ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ལྟར་ཇི་བཞིན་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དུས་ནི་དུས་ཏེ། ཀ་ནི་ཀཱ་ལིའོ། ། ཨ་ནི་ཨཱ་ལིའོ། ། དེ་ལྟར་ ཀའོ། ། དེ་གཉི་ག་ཡང་ལེན་ཅིང་འཛིན་པས་ན་དུས་ཏེ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པར་དེར་ཡོད་པའི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མི་ཕྱེད་པ་གང་གི་ཚེའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་ཚེའོ། ། སྤྱོན་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་མཛོད་དེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་དངོས་གྲུབ་སྐྱེད་ ཅིག་པའོ། ། བདག་ལ་ཞེས་པ་ནི་མ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཨེ་བདག་མེད་མ་སྟེ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། མེ་དགའ་བའི་སྔགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་མེ་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དགའ་བ་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པའི་སྤྲོ་བའི་ཡེ་ ཤེས་སོ། ། འདི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་སྔགས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། མཆོད་ཡོན་གྱི་སྔགས་གསུངས་པ། ཨོཾ་ཛཿཧཱུཾ་བཾ་ཧོཿཁཾ་རཾ་ཞེས་པ་ནི་མཆོད་ཡོན་གྱི་སྔགས་སོ། །

Having accomplished [this], it is established through the very nature of enjoying all entities that are of its own essence. "Gone" (gata) is the establishment of realization and comprehension. To demonstrate that very point, it is said: "Come" (āgaccha), which means "in every way." If one asks where [this exists], it is "at the proper time" (yathākāle). Here, ya is the Vajra of Speech, the wind; tha is the Vajra-holder, characterized by universal appearance; and a is Nairātmyā, the Vajra of Mind. Thus, "as it is" (yathā) refers to the inseparability of the three vajras. How is that so? "Time" (kāla) means kā, which is the consonants (kāli); a is the vowels (āli). Thus, ka. Because both of these are taken and held, it is "time" (kāla), at which time the wisdom of the indivisible three vajras exists as the inseparability of method and insight. "Come" (āgaccha) is the definitive establishment of authentic wisdom. For that very reason, it says "make all accomplishments" (sarvasiddhiṃ kuru), meaning "generate the accomplishment of the Vajra-holder." "To me" (mama) refers to the bodhicitta. E is Nairātmyā; the meaning is that these two are inseparable and nothing else. Regarding "the mantra of joy" (mudrāmantra), "fire" (me) is the wisdom of the lack of intrinsic nature. "Joy" (mudrā) is the wisdom of the enthusiasm that acts for the benefit of beings. The meaning is that the inseparability of these two is the mantra, which is the Vajra-holder. The mantra for the offering water is stated: oṃ jaḥ hūṃ vaṃ hoḥ khaṃ raṃ; this is the mantra for the offering water.

ཨོཾ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཛཿཞེས་པ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། ཧཱུཾ་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བཾ་ཞེས་པ་ལ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཨཾ་ནི་མཁའ་སྤྱོད་མའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཧོཿཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ ཉིད་དོ། ། ཁཾ་ཞེས་པ་ནི་རིན་ཆེན་གཙོ་ཡང་མཁའ་སྤྱོད་མས་རྒྱས་བཏབ་པ་ཉིད་དོ། ། རཾ་ཞེས་པ་ནི་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཨཾ་མཁའ་སྤྱོད་མ་ཡིན་པས་ཡི་གེ་བདུན་པའི་སྔགས་སོ། ། མཆོད་ཡོན་ནི་རིན་ཐང་ཆེ་ལ་དཀོན་ཞིང་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་མཆོད་ཡོན་གྱི་སྔགས་སོ། ། ཞབས་བསིལ་གྱི་སྔགས་གསུངས་པ། ཨོཾ་ནཱི་རཱི་ཧཱུཾ་ཁ་ཨོཾ་ཞེས་པ་ནི་བསྟན་པའི་དོན་ཉིད་དོ། ། ནཱ་ཞེས་པ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། ཨི་ཞེས་པ་ནི་ཆུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ནཱ་ད་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། རཱི་ཞེས་པ་ལ་ར་ནི་བདག་མེད་མ་སྟེ་དེ་ཡང་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཧཱུཾ་ཞེས་པ་ནི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་འདི་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཁ་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡི་གེ་ལྔའི་སྔགས་སོ། ། ཞབས་བསིལ་གྱི་སྔགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། །

Oṃ is the wisdom of the indivisibility of the three vajras. Jaḥ is the body-vajra, Amoghasiddhi, the very nature of the sixteen emptinesses. Hūṃ is the wisdom of the indivisibility of method and insight. Baṃ is the bodhicitta. Aṃ is the bodhicitta that is the very nature of Khachöma (Ḍākinī). Hoḥ is the method and insight that are also the very nature of the sixteen emptinesses. Khaṃ is the principal Jewel (Ratnasambhava) sealed by Khachöma. Raṃ is the syllable of the seven-syllable mantra, because Aṃ is the indivisibility of Nairātmyā and Khachöma. The arghya (offering water) mantra is the mantra of offering water because it is of great value, rare, and not within the common sphere of experience. Regarding the pādya (foot-washing) mantra, it is said: Oṃ nīrī hūṃ kha oṃ. Oṃ is the very meaning of the teaching. Nā is Amitābha. I is the "water woman" (nīrī), the nature of the aggregate of perception (saṃjñā-skandha). Thus, the indivisibility of both nā and ī is Amitābha, the bodhicitta. Rī—ra is Nairātmyā, and she too is the indivisibility of both nā and ī. Hūṃ is the indivisibility of method and insight, the non-duality of these two nā strings. Kha is the purity of all sense faculties and objects as the nature of the sixteen emptinesses. This is the five-syllable mantra. "The pādya mantra" means it is authentic wisdom.

ཞལ་ཟས་ཀྱི་སྔགས་གསུངས་པ། ཨོཾ་ངྷྭཾ་ངྷྭཾ། ཨོཾ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་དོན་ཉིད་དོ། ། དྷ་ནི་རིན་ཆེན་གཙོ་བོའོ། ། བ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། འདི་གཉི་ག་ཡང་མཁའ་སྤྱོད་མ་ཨཾ་ ལ་ཐུག་པ་ཡན་ཆད་ཡིན་པས་ངྷྭཾ་ངོ་། ། སླར་ཡང་ངྷྭཾ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱང་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་སྔགས་སོ། ། ཞལ་ཟས་ཀྱི་སྔགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཞལ་ཟས་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་ཞིང་ངེས་པར་རིག་པ་ལ་ངེས་པར་རིག་པ་ཉིད་ཞལ་ཟས་ཏེ་ངེས་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སྔགས་ནི་ཞལ་ཟས་ཀྱི་སྔགས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། གསུམ་ཞེས་པ་ནི་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་གཙོ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཡི་གེ་བདུན་པ་དང་ཡི་གེ་ལྔ་དང་ཡི་གེ་གསུམ་པ་རྣམས་ནི་ཡི་གེ་བཅོ་ ལྔའི་བདག་ཉིད་མཁའ་འགྲོ་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་རང་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་རྟོགས་པའོ། ། རིམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་པོའོ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དཔལ་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས་ བརྟག་པ་གཉིས་པའི་ལེའུ་དང་པོའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་དབྱེར་མེད་པ་འདིས་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་བྱིན་གྱི་རླབས་འཇུག་པས་རབ་ཏུ་གནས་པར་བྱ་བར་བསྟན་པ་ལས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱང་ངེས་པར་མེད་པའི་ཕྱིར།

The mantra for the food offering is taught: Oṃ dhvaṃ dhvaṃ. Oṃ has the same meaning as previously explained. Dha is the principal jewel. Va is Amitābha. Since both of these extend up to the Aṃ of Khacaryā, they are dhvaṃ. Furthermore, dhvaṃ is also the coemergent (sahaja) insight just as it has arisen. This is the mantra of the three syllables. Regarding the phrase "the mantra of the food offering," "food" (bhojana) in the definitive sense is that which is experienced and definitively known; that very definitive knowledge is the "food," which is the meaning of definitive wisdom. The mantra that has become such is the "mantra of the food offering," which is the indivisibility of the three vajras. "Three" refers to the maṇḍala that is the nature of the nine, consisting of the Lord Vajradhara and Nairātmyā in indivisibility. The seven syllables, the five syllables, and the three syllables are the fifteen syllables, which are realized as the nature of the fifteen ḍākinīs, the very nature of authentic wisdom. "The first chapter" refers to non-dual wisdom. From the Extensive Commentary on the Union, the Very Clear Explanation of the Glorious Hevajra, this is the first chapter of the second section. Thus, because this indivisibility also brings about the entry of blessings into walls and so forth, it is taught that they should be consecrated; and because the accomplishment of Mahāmudrā is also certainly not absent.

ལམ་འདིར་ཞུགས་པ་བརྒྱ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ནས་ལས་འདི་ལས་ ལྡོག་པར་ཇི་ལྟར་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་དོགས་པ་བསུ་ནས་དངོས་གྲུབ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་པའོ། ། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀུན་ལ། ། རྒྱ་མཚོ་ཀུ་བ་ཇི་ལྟ་བར། ། རང་འདོད་ལྷ་ཡི་ གཟུགས་ལས་ནི། ། སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། རིམ་པ་གཉི་ག་རྣམ་པར་དག་པ་བསྒོམས་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀུན་ལའོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ རིམ་པ་བསྒོམ་པ་ཉིད་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཀུ་བ་ཇི་ལྟ་བ་སྟེ། རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་ཀུ་བ་རྡོག་མ་གཅིག་གིས་སོ། ། དེ་གཉི་ག་ཡང་རང་འདོད་ལྷའི་གཟུགས་ལས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ནི་གང་ལས་སོ། ། སེམས་ཅན་ནི་སྲིད་གསུམ་དུ་གྱུར་པས་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་ཅེས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་བའོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན་དེ་བཞིན་ ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ཡིན་ནོ། ། ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཙམ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ལ་དེའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་འཐོབ་ པ་ཡིན་པས་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོམ་པ་རྣམས་ཀྱང་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་སྒོམ་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ནས། སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར།

Anticipating the doubt that those who have entered this path might, out of uncertainty, turn back from this practice, the Blessed One is questioned regarding the stages for establishing the accomplishments (siddhi). Vajragarbha’s request to the Blessed One is as follows: "In all phenomena, which are like space, Just as a gourd in the ocean, From the form of one's chosen deity, How do sentient beings achieve accomplishment?" This teaches that by meditating on the purity of both stages, one attains perfectly complete awakening (samyaksambodhi). Regarding the meditation on the completion stage (niṣpannakrama) itself: it is "in all phenomena, which are like space." Regarding the meditation on the generation stage (utpattikrama) for the sake of producing sentient beings: it is "just as a gourd in the ocean," meaning a single gourd in the midst of the ocean. Both of these are "from the form of one's chosen deity." "How" means "from what." Vajragarbha asks: "How do sentient beings—who have become the three realms of existence—achieve accomplishment?" What is shown by this? It is the gateway of the mere absence of intrinsic nature through the purity of suchness (tathatā). Through the purity of the deity's form as well, it is the purity of the mere conventional truth (saṃvṛtisatya) alone. The inseparability of the conventional and the ultimate is authentic wisdom (jñāna). If one possesses the yoga of that, one attains the accomplishment of Mahāmudrā. Thus, because there is doubt regarding the meditation of the two stages as a meditation on their inseparability, Vajragarbha asks out of doubt: "How do sentient beings achieve accomplishment?"

དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་པར་སྦྱར་རོ། ། འདི་འདྲ་བའི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པ་འམ། ། ཡང་ན་ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་བརྩོན། ། གཞན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་། ། དངོས་གྲུབ་འདོད་པས་མི་གནས་སོ། ། གང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་འདོད་པ་དེས་སྐད་ཅིག་ཙམ་མམ་ཡུད་ཙམ་མམ་ཐང་ཅིག་ཀྱང་གཞན་ པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་མི་གནས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གང་གི་ཕྱིར། བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པའམ། ཡང་ན་ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་བརྩོན། ། དེའི་ཕྱིར་དབྱེར་མེད་པར་སེམས་གཞག་གོ། ། ཡང་ན། བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པའམ། ། ཡང་ན་ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་བརྩོན། ། གང་དེ་གཉི་གའོ། ། ཡང་ན་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། གཉི་ག་ཡང་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་གང་དེ་སྐད་ཅིག་ཀྱང་གཞན་པའི་སེམས་ཀྱིས་མ་ཡིན་པར་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མ་ནིང་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་དེ་མི་གནས་པ་ནི་གཡོ་བ་ མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་གང་ཞེ་ན། དངོས་གྲུབ་འདོད་པ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་འདོད་པའོ། ། དེ་བས་ན་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཉི་ག་ཡང་བསྒོམ་པ་ན་རིམ་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་བསྒོམ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཐེ་ཚོམ་མ་ཟ་ཅིག་ཅེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་གསུང་ངོ་། ། དང་པོར་གོམས་པར་བྱེད་དུས་ཀྱི། ། གནས་ནི་གང་དུ་བསྔགས་པའི་སེམས། ། གཅིག་ཏུ་མཉམ་གཞག་འགྲུབ་འགྱུར་བའི། ། གནས་ནི་བཟང་པོ་ངེས་པར་བརྟག།

Then, the phrase "the Blessed One addressed Vajragarbha" should be applied. Regarding such doubts, the Blessed One said: "One who possesses the yoga of selflessness, or else one who strives in glorious Heruka, should not dwell for even a moment with a different mind if they desire accomplishment. Whoever desires the accomplishment of Mahāmudrā should not dwell for even a moment, a brief instant, or a short duration with a different mind. Why is that? Because: 'One who possesses the yoga of selflessness, or else one who strives in glorious Heruka.' Therefore, one should settle the mind in inseparability. Alternatively: 'One who possesses the yoga of selflessness, or else one who strives in glorious Heruka' refers to both of them. Or else, it refers to the Bodhicitta Vajradhara and Nairātmyā. Both are indeed inseparable. Or else, one who has become such should not, for even a moment, have a different mind, but should remain non-dual, uninterrupted, and of a neuter nature. Thus, not dwelling in that way is to become of an unwavering nature. What is that? It is the desire for accomplishment, the desire for the accomplishment of Mahāmudrā. Therefore, when meditating on both the generation stage and the completion stage, since it is the meditation of the two stages as inseparable, do not harbor doubts—this is the speech of the Blessed One. When first training, one should certainly examine a good place where the mind, praised for its stability, will achieve one-pointed meditative equipoise."

དང་པོར་གོམས་པར་བྱེད་པའི་དུས་སུ་གོམས་པར་བྱ་བའི་གནས་དེ་གསུངས་པ། རང་གི་ཁྱིམ་དུ་ མཚན་དུས་སུ། ། བདག་ཉིད་དངོས་གྲུབ་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། ཤེས་རབ་རྣལ་འབྱོར་མ་བསྒོམ་བྱ། ། ཡང་ན་ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་གཟུགས། ། རང་གི་ཁྱིམ་དུ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་གནས་ཉིད་དུའོ། ། མཚན་མོའི་དུས་སུ་ནི་ནུབ་མོའོ། ། བདག་ཉིད་དངོས་གྲུབ་ནི་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་ པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་མེད་མའོ། ། ཤེས་རབ་ཅེས་པ་ནི་བདག་མེད་མའི་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཡང་ན་ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་གཟུགས། ། ཞེས་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཆ་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་བཟང་པོ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། བརྟག་ནི་འཁོར་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ བདེན་པའོ། ། གཉི་ག་ཡང་ངེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། གནས་ནི་གནས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་མི་གཡོ་བར་བརྟན་པའོ། ། དང་པོར་གོམས་པར་བྱེད་པའི་དུས་སུ་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་བརྟན་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། གནས་ནི་ གང་དུ་ནི་ཡ་རླུང་གི་ཁམས་སོ། ། དེ་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པས་ན་གང་དུ་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་པོ་དེར་གནས་པས་ན་གང་དུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྔགས་པ་ན་གསུང་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་དོ། ། སེམས་གཅིག་གི་ཨེ་ཤེས་རབ་པོ། ། ཀ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྟེ་གཅིག་གོ། ། ཤེས་རབ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། གཅིག་ཀྱང་ ཡིན་ལ་སེམས་ཀྱང་ཡིན་པས་ན་སེམས་གཅིག་སྟེ། སྐུ་རྡོ་རྗེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། མཉམ་གཞག་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གཞག་ཅིང་དམིགས་པ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། །

First, regarding the place for practice during the time of initial training, it is said: "In one's own home, at night, with a mind intent on accomplishment, one should meditate on the Wisdom Yoginī, or else on the form of glorious Heruka." "In one's own home" means in one's own dwelling. "At night" means during the evening. "Accomplishment of oneself" means abiding in that state. "Yoginī" refers to the Yoginī Nairātmyā. "Wisdom" means possessing the meditation of Nairātmyā. "Or else on the form of glorious Heruka" refers to the nature of the emanation of the aspect of method. Alternatively, "good" (bhadra) is the ultimate truth of nirvāṇa, and "examination" (kalpa) is the conventional truth of saṃsāra. The certainty of both is "certainty." "Abiding" (sthāna) is the state where wisdom is stable and unwavering. The meaning is that during the initial time of training, the very realization of non-duality in a single moment is what constitutes stability. As for the "place" (sthāna), it is the element of wind. Because it protects, it is the place where the two garlands of nāda reside; thus, it is "where." For that very reason, the "mantra practitioner" is the nature of Vajra Speech. "Single mind" (ekacitta) is the wisdom of the letter E. "Ka" is Vajra Body; thus, it is one. It is the Vajra Body inseparable from wisdom. Being both "one" and "mind," it is "single mind," which is the Vajra Mind inseparable from Vajra Body. "Equipoise" (samāhita) means to rest in equanimity; the meaning is that the object of focus is the inseparability of Body, Speech, and Mind.

རང་གི་ཁྱིམ་དུ་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སུའོ། ། བདག་ཉིད་ ཅེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨ་དང་ཧཾ་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དངོས་གྲུབ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། ། སེམས་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་མ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པར་བྱ་བའོ། ། ཤེས་རབ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ལ་ མངའ་བས་ན་ཤེས་རབ་པོ། ། ཡང་ན་ཞེས་པ་ནི་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་གཟུགས་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་གཟུགས་ནི་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀའི་གཟུགས་སོ། ། དེ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉིད་དུ་གཞག་པའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་ པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ཀུན་གྱིས་བྱས་ནས་གྲོལ་བ་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། རྐང་པ་འཁྲུད་དང་ཟ་བ་དང་། ། འཐོར་འཐུང་སོ་རྩི་ཟ་བ་དང་། ། ཙནྡན་གྱིས་ནི་ལག་ཉེད་དང་། ། སྨད་གཡོགས་ཀྱིས་ནི་རྐེད་འབེབས་དང་། ། འབྱུང་དང་གཏམ་སྨྲ་འགྲོ་བ་དང་། ། འདུག་དང་ཁྲོ་དང་དགོད་པ་ དང་། ། བཅོམ་ལྡན་ཤེས་རབ་རྣལ་འབྱོར་མ། ། བསྟེན་ཞིང་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱིས་བསྒོམ། ། གཞན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་། ། གདུག་པའི་སེམས་ནི་མ་རིག་པ། ། དངོས་གྲུབ་འདོད་པས་དངོས་གྲུབ་ཕྱིར། ། མཁས་པས་འབད་པས་མི་གནས་སོ། ། བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་འཇོམས་ བྱེད་པ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ང་ཡིས་བཤད། ། དངོས་གྲུབ་དོན་དུ་ཉམས་སོང་དུའང་། ། ཟླ་བ་ཕྱེད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས། ། བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སྤངས་ནས། ། ལྷ་ཡི་གཟུགས་སུ་སེམས་པ་ཡིས།

"In one's own home" refers to the sense faculties, objects, and consciousnesses. "The self" refers to the wisdom of selflessness, the nature of which is the syllables A and Haṃ. "Accomplishment" (siddhi) is the state of complete perfection. "Mind" refers to the omniscient one. For that very reason, one should meditate on the Yoginī, making her inseparable from the Vajra Holder (Vajradhara). "Insight" (prajñā) is so called because it is possessed by the Vajra Holder. Alternatively, it is because both are of a single nature, being inseparable. "The form of glorious Heruka" refers to the form of glorious Heruka, which is a form without form. One should meditate on that, in the sense of establishing it in meditative equipoise (samāpatti). Now, it is taught that liberation occurs when everyone has spontaneously accomplished non-dual wisdom: "While washing the feet, eating, sipping water, chewing betel, rubbing sandalwood on the hands, or lowering the waist with a lower garment; while excreting, speaking, walking, sitting, being angry, or laughing—the Blessed One, the Yoginī of Insight, should be relied upon and meditated upon by the one possessing the ascetic observances (vrata). Even for a single moment, one should not dwell in a hostile state of mind or ignorance. For the sake of accomplishment, the wise, desiring accomplishment, should strive without wavering. I, Vajragarbha, have explained this concentration (dhyāna) which destroys the afflictions (kleśa). Even if one has strayed from the goal of accomplishment, one will fully realize it within half a month, having completely abandoned all conceptual thoughts and contemplating the form of the deity."

། ཉི་མ་གཅིག་ཏུ་མ་ཆད་པར། ། བསྒོམ་པས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་གྱིས། ། རང་གཞན་དོན་ནི་ རབ་སྒྲུབ་ཕྱིར། ། འཁོར་བར་ཐབས་གཞན་ཡོད་མ་ཡིན། ། རིག་མ་ལན་ཅིག་གོམས་བྱས་པས། ། འཕྲལ་དུ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར། ། འདིའི་དོན་ནི་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་རྐང་པ་འཁྲུད་དང་ཞེས་པ་འདིས་ནི་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། འཐོར་འཐུང་ཞེས་པ་འདིས་ནི་རིམ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་ པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། ཟ་བ་དང་ཞེས་པ་འདིས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཉིད་དོ། ། སོ་རྩི་ཟ་བ་དང་ཞེས་པ་འདིས་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཉིད་དོ། ། ཙནྡན་གྱིས་ནི་ལག་ཉེད་དང་། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགའ་བདེའི་རྣམ་པར་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་ བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། ། ལག་པ་གཉི་ག་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཁྱབ་བདག་སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའོ། ། སྨད་གཡོགས་ཀྱིས་ནི་རྐེད་འབེབས་དང་། ། ཞེས་པ་ལ་རྐེད་པ་ཞེས་པ་ནི་རྐེད་པ་བདག་མེད་མ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ བདེན་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། ། འབྱུང་དང་གཏམ་སྨྲ་འགྲོ་བ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་འདི་ཐམས་ཅད་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའོ། ། འདུག་དང་ཞེས་པ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཁྲོ་དང་ནི་བསྡུ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དགོད་པ་ནི་སྤྲོ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་བསྟེན་ པ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་བདག་མེད་མའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། ། ཤེས་རབ་ཅེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་གྱུར་པའོ། །

Examine thoroughly through meditation, without interruption for even a single day. In order to perfectly accomplish the welfare of oneself and others, there is no other means within saṃsāra. By practicing with the consort even once, one will manifest [the result] immediately. The meaning of this is easy to understand. Alternatively, by the phrase "washing the feet," this refers to the clear light itself. By the phrase "sipping water," this refers to the Blessed One, whose nature is the Dharmakāya purified through the two stages. By the phrase "eating," this refers to the Saṃbhogakāya itself. By the phrase "eating betel," this refers to the Nirmāṇakāya itself. By the phrase "rubbing with sandalwood," this refers to the wisdom that is the nature of the three bodies, which brings joy and bliss to all sentient beings. The two hands are the pervasive lord of the fivefold wisdom, pervaded by the indivisibility of the three bodies and the five wisdoms as method and insight. By the phrase "lower garment and the waist-wrap," "waist" refers to the meaning of the indivisibility of the ultimate truth and the conventional truth, which is Nairātmyā. "Arising, speaking, and going" means that all of these are the nature of the three bodies. "Sitting" is the wisdom of immovability. "Anger" is the wisdom of gathering. "Laughing" is the wisdom of emanation. "Serving the Blessed Lady" means manifesting the wisdom of Nairātmyā. "Insight" means becoming the Vajradhara.

དེ་ལྟར་རིམ་པ་འདིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་ནི་རྣམ་པར་བསྒོམ་སྟེ། སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་བྱའོ། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཕྱིན་པའོ། ། གཞན་གྱི་ ཚུལ་གྱིས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། ། མ་རིག་པ་ནི་བདག་མེད་མའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གདུག་པའི་སེམས་ནི་གདུག་པ་མི་བསྐྱོད་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེས་སེམས་ནི་ཡེ་ཤེས་དེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་གནས་སོ་ནི་མི་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་ པར་བྱའོ། ། མཁས་པས་ཞེས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། དངོས་གྲུབ་འདོད་པ་སྟེ་གང་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་འདོད་པ་ཡོད་པ་དེས་སོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་ཞེ་ན། དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ་ དངོས་གྲུབ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། ཕྱིར་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའོ། ། འབད་པས་ནི་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའོ། ། བསམ་གཏན་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བདག་གིས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ ཆེན་པོས་སོ། ། བཤད་པ་ནི་བསྟན་པའོ། ། ཉོན་མོངས་འཇོམས་བྱེད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དངོས་གྲུབ་དོན་དུ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཆེད་དུའོ། ། ཉམས་སོད་དུ་འང་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཟླ་བ་ནི་གཉི་ གའོ། ། ཕྱེད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། །

In this manner, through these stages, one should meditate upon the Yoginī and enter into union. The practitioner of the vow is one who has reached the culmination of authentic wisdom. Through another method, one realizes non-duality even for a single moment. Ignorance is the wisdom of Nairātmyā. The "malicious mind" is the malicious Akṣobhya, the Vajra-holder. By that, the mind is that very wisdom. For that very reason, "one does not abide" means one should be established through the yoga of non-abiding. "By the wise" means by the wisdom that is the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. If one asks what makes it superior: it is for those who desire accomplishment—that is, those who have the desire for the accomplishment of Mahāmudrā. For what purpose? For the sake of accomplishment; "accomplishment" is Nairātmyā, and "for the sake of" is the Vajra-holder. That is the wisdom of the indivisibility of both. "With effort" means with certainty and not otherwise. "Vajragarbha" is the body of indivisible wisdom. "Concentration" is wisdom. "By me" refers to the Great Vajra-holder. "Explained" means taught. "Destroyer of afflictions" is the nature of having completely abandoned the obscurations of the habitual tendencies of all afflictions. "For the sake of accomplishment" is for the purpose of the accomplishment of Mahāmudrā. "Even in the destruction" is through spontaneous presence itself. "Moon" refers to both. "Half" is non-duality.

ཡོངས་སུ་རྟོགས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་འོད་གསལ་དེས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སྤངས་ནས་ནི་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སྤངས་ཀྱི་སྒྲས་བསྡུ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ལྷའི་གཟུགས་སུ་ སེམས་པ་ཡིས་ཅི་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། ། ཉི་མ་གཅིག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། མཆོད་པ་ནི་རྟོག་པར་རོ། ། བསྒོམ་པས་ནི་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། འཁོར་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བའོ། ། ཐབས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ཡང་གཞན་ཡོད་མ་ཡིན་ནི་འབའ་ཞིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟག་ཆད་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གཞན་དོན་ནི་རབ་གྲུབ་ཕྱིར་ཏེ་རང་ནི་སེམས་སོ། ། གཞན་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་རང་གཞན་དོན་ ཏོ། ། དེའི་རབ་གྲུབ་ཕྱིར་ནི་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལན་ཅིག་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཙམ་ཉིད་དུའོ། ། གོམས་བྱས་པས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པའི་ངེས་པ་ཉིད་དོ། ། རིག་མ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། འཕྲལ་དུ་ནི་དེའི་མེད་ལའོ། ། མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་ པའོ། ། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྟན་པ་(ཡན་,ཡིན་)ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཇིགས་པ་སྨྱོ་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ། མྱ་ངན་གདུང་བ་འཚེ་བ་དང་། ། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་ཆེས། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ཉིད་ཉོན་མི་མོངས། །

Complete realization is established by that luminosity (ābhāsvara) which is the very nature of non-duality. "Having completely abandoned all thoughts" refers to the wisdom (jñāna) subsumed by the term "complete abandonment of all thoughts." "By contemplating the form of the deity" means by the wisdom whose nature is to emanate whatever is intended. "One day" refers to the non-dual Vajradhara. "Offering" means conceptualization. "By meditation" means establishing [the deity] as inseparable from Nairātmyā. "Saṃsāra" is the conventional truth (saṃvṛti-satya), that which is to be attained as the conventional truth. "Method" is Vajradhara. Furthermore, "there is nothing else" means that there is no [entity] existing in isolation; the meaning is that it is non-dual and free from the two extremes of permanence and nihilism. For that very reason, "for the sake of perfectly accomplishing the welfare of self and others": "self" is the mind; "others" are the sense faculties and objects. The welfare of those is the welfare of self and others. "For the sake of its perfect accomplishment" means for the sake of achieving the supreme accomplishment (siddhi). "Once" means in a single instant. "By having practiced" means the certainty of pervading everything. "The consort" is Nairātmyā. "Immediately" means at that very moment. "Will be manifested" means will be experienced. This teaches that manifest, perfect buddhahood in a single instant is the wisdom of Vajradhara. For that very reason: "By fear, madness, suffering, Grief, torment, and harm, And by great desire, hatred, and delusion, The practitioner is not afflicted."

འཇིགས་ པ་ནི་འཆི་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། ། སྨྱོ་བ་ནི་གཡེངས་བའོ། ། སྡུག་བསྔལ་ནི་ལུས་ཅན་གྱི་འབྲས་དང་ཤུ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཟུག་ངུའོ། ། མྱ་ངན་ནི་ཟླ་དང་བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། ། གདུང་བ་དང་དེ་ལ་སོགས་པས་འཚེ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཉོན་མི་མོངས་ནི་ཉོན་མི་མོངས་པས་མི་འཆིངས་པ་སྟེ། ། ཀུན་དུ་མཉམ་པར་འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། ཡང་ན་སྒྲུབ་པ་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཉོན་མི་མོངས་ནི་ཉོན་མོངས་པས་བསྒྲིབས་པར་མ་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་ཆགས་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། ཞེ་སྡང་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། གཏི་མུག་ཆེ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རྒྱུ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འཇིགས་དང་མྱ་ངན་ནི་གཏི་མུག་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། གདུང་བ་དང་སྨྱོ་ བ་ནི་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། སྡུག་བསྔལ་དང་འཚེ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། འཇིགས་པ་དང་མྱ་ངན་ནི་གཏི་མུག་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པ་འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། ། གདུང་བ་དང་སྨྱོ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་རྣམ་ པར་དག་པ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་དང་འཚེ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་མི་བསྐྱོད་པའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། །

Fear is the suffering of death and so forth. Madness is distraction. Suffering is the pain of physical ailments such as tumors and sores. Grief is the suffering of separation from loved ones. It is by means of such things as torment and the afflictions of desire, hatred, and so forth. "Unafflicted" means not being bound by the afflictions; the intention is that one desires total equanimity. Alternatively, the practitioner is the Vajra Holder. "Unafflicted" means not being obscured by the afflictions. This is because such a nature is the inseparability of method and insight. Desire is Amitābha, the Vajra of Speech. Hatred is Akṣobhya, the Vajra of Mind. Great Delusion is Vairocana, the Vajra of Body. The meaning is: "by means of those causes, which are the inseparability of the three vajras." Fear and grief are the purification of Great Delusion. Torment and madness are the purification of Desire. Suffering and harm are the purification of Hatred. By stating that fear and grief are the purification of Great Delusion, which is Vairocana, it is shown that the inseparability of the three vajras is the Vajra Holder. Torment and madness are the purification of Desire, which is the purification of Amitābha. Likewise, suffering and harm are the purification of Hatred, which is Akṣobhya. This is the maṇḍala of the ninefold nature.

ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ནི་བག་ཆགས་སྤང་བར་གསུངས་པ། ཕན་དང་གནོད་པའི་འབྲས་འབྱུང་བར། ། དེ་ལྟར་ ངེས་པར་ཤེས་ནས་ནི། ། ཇི་ལྟར་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་ཀྱང་། ། རྣལ་འབྱོར་དུ་འབོད་མི་གནས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པས་མི་ཕན་པ་ཉིད་ཕན་པ་སྟེ་ཕན་པ་དང་མི་ཕན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སོ། ། ངེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ནི་ སྐད་ཅིག་ཀྱང་དེ་སྐད་ཅིག་ཏུ་ངུ་འབོད་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ། འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱས་པའི་རིག་པས་ནི་ངུ་འབོད་ཉིད་དུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཉིད་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཅིག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། སྐད་ཅིག་ཅེས་པ་ནི་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། ཕན་དང་གནོད་པའི་འབྲས་འབྱུང་ནི་ཕན་པ་ནི་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་མའོ། ། མི་ཕན་པ་ནི་མ་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། གཉི་ ག་དབྱེར་མེད་པ་ནི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའོ། ། འདིས་ནི་ཤེས་པར་གྱུར་ནའོ། ། ངེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟག་པར་གནས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ངུ་འབོད་དུ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ དགོངས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་གསུངས་པ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མཚམས་མེད་ལྔ་ནི་བྱེད་པ་དང་། ། སྲོག་ཆགས་གསོད་ལ་དགའ་གང་དང་། ། གཞན་ཡང་སྐྱེ་བ་དམན་པ་དང་། །

Regarding the abandonment of the afflictions, it is taught that the habitual tendencies are also abandoned: "Having thus ascertained that the results of benefit and harm arise, How could one, even for a single moment, Not abide in the state of yoga?" Through such a sequence, that which is non-beneficial is itself beneficial; it is the arising of the results of both benefit and non-benefit. Having understood such a sequence, "ascertainment" means certain knowledge. How so? "That" refers to: "Even for a single moment, one goes to the Raurava hell." However, through the awareness that understands in such a way, one does not go to Raurava even slightly; for there is not the slightest existence of either virtue or non-virtue. Alternatively, "in such a way" refers to the wisdom (jñāna) of the indivisibility of method and insight (prajñā). "One" is non-dual. "Moment" refers to the fourth, the coemergent (sahaja). "Arising of the results of benefit and harm" means that because benefit is the nature of abandonment, it is Nairātmyā; non-benefit is the nature of non-abandonment, which is Vajradhara. The indivisibility of both is the arising of the result. By this, when one has come to know, "ascertainment" means certain. The "yogi" is one who abides eternally in non-duality. How so? "To Raurava," because that is the nature [of the state]. The intention is that there is the very absence of the habitual tendencies of virtue and non-virtue. The greatness of wisdom is taught: "For that very reason, those who commit the five crimes of immediate retribution, those who delight in killing living beings, and furthermore, those of inferior birth..."

རྨོངས་དང་མ་རུངས་ལས་བྱེད་དང་། ། གཟུགས་ངན་ཡན་ལག་མ་ཚང་བ། ། དེ་དག་གིས་ཀྱང་ བསམས་པས་འགྲུབ། ། དགྲ་བཅོམ་པ་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་བྱེད་པའོ། ། སྤྱིར་སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་ལ་གང་དགའ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དམན་པ་ཞེས་པ་ནི་གཡུང་མོ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྨོངས་དང་མ་རུངས་ལས་གང་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའོ། ། གཟུགས་ ངན་ཡན་ལག་མ་ཚང་བ་ནི་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ཐོབ་པར་གྱུར་པའོ། ། འདི་ནི་ངེས་པར་དམྱལ་བར་འགྲོ་སྟེ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་གྲུབ་ཤིན་ཏུ་རྒྱང་རིང་བ་ཉིད་དོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སླར་ཡང་འགྲུབ་སྟེ། བསམས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་སྐད་དུ་སློབ་དཔོན་ཞི་བ་ལྷས་གསུངས་པ། གང་ཞིག་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་རྣམས་བྱས་ནས། ། གང་ཚེ་སྐྱབས་ལས་སྐད་ཅིག་གིས་ཐར་ན། ། དཔའ་བོའི་སྐྱབས་བཙལ་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ནི། ། མ་ཤེས་སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་སྐྱབས་མི་འགྲོ། ། ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་ མཚམས་མེད་ལྔ་ནི་བྱེད་པ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་མཐའ་ཡས་པས་བར་མེད་པའི་ངང་ཚུལ་འདི་ལ་ཡོད་པས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། སྲོག་ཆགས་གསོད་ལ་དགའ་བ་ལ། ། སྲོག་ཆགས་གསོད་པའི་སྒྲ་ནི་སེམས་གསོང་བའོ། ། དེ་ལ་དགའ་བ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ལྟར་གཉི་ག་ཡང་ཨ་ སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དོ། ། གང་དང་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཕན་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། འོན་ཀྱང་དེ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དམན་པ་དང་ངོ་། ། གང་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དོ། །

Even those who are deluded, who commit cruel deeds, who are ugly, or who have incomplete limbs—by their mere intention, they will achieve [success]. Killing an Arhat and so forth are the five acts with immediate retribution (pañcānantarya). In general, those who delight in killing living beings and those of "low birth" refer to outcastes (caṇḍālī) and the like. "Deluded and cruel deeds" refers to whatever causes harm to sentient beings. "Ugly and with incomplete limbs" refers to having obtained the eight unfree states (aṣṭākṣaṇa). Such individuals will certainly go to hell; because they lack the accumulations of merit and wisdom, the accomplishments (siddhi) are extremely distant for them. However, through the greatness of Hevajra, they achieve [success] once again. "By intention" means for the sake of realizing wisdom; this is the intended meaning. As the master Śāntideva said: "Having committed deeds that are most unbearable, if one is liberated in an instant through taking refuge, then why would sentient beings—who do not know of the great fear—fail to seek refuge in the Hero?" Alternatively: "The five acts with immediate retribution" refers to the Vajradhara, because he possesses this nature of being uninterrupted by the five infinite wisdoms (pañcajñāna). "Delighting in killing living beings"—the term "killing living beings" refers to the mind being hidden. "Delighting in that" refers to Nairātmyā. Thus, both are the purity of the sixteen emptinesses (ṣoḍaśaśūnyatā). "And" means that their nature is inherently beneficial. However, it is not only that; it also includes those of low birth. "Whatever" refers to all phenomena (sarvadharma).

སྐྱེ་བ་དམན་པ་ནི་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ། ། རྨོངས་པ་ནི་མི་ཤེས་ པའོ། ། མ་རུང་པ་ལས་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་གྱི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། ། གཟུགས་ངན་དང་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་དུ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སོ། ། མ་ཚང་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ། ། གཟུགས་ནི་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་དག་ནི་ཆོས་རྣམས་སོ། ། འགྲུབ་པ་ནི་འགྲུབ་པའི་ རང་བཞིན་ཉིད་དུ་གྱུར་པའོ། ། བསམས་པས་ནི་དེ་རྣམས་ཉིད་ཡང་དག་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། གང་གསུངས་པ། འདི་ལ་བསལ་བ་ཅི་ཡང་མེད། ། བསྣན་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། ། ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་ལྟ། ། ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། ། ཞེས་ གསུངས་སོ། ། གང་སླར་ཡང་། དགེ་བ་བཅུ་ལ་གོམས་པ་དང་། ། བླ་མ་ལ་གུས་དབང་པོ་དུལ། ། ང་རྒྱལ་ཁྲོ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ། ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་ངེས་འགྲུབ་འགྱུར། ། དགེ་བ་བཅུ་ལ་གོམས་པ་ནི། ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་ངེས་པར་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ བསྒོམས་པས་འགྲུབ་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་བཅུ་ཞེས་པ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་དང་བདག་མེད་མ་དང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཀུའི་སྒྲ་ནི་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། ། དེར་འགྲོ་བས་ན་དགེ་བ་བདག་མེད་མའོ། ། དེའི་ཀུན་ལ་རེ་བ་འདིའི་བསམ་པ་ནི་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། བཅུ་དང་དགེ་ བ་ལ་གོམས་པ་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་གཉི་ག་དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་དགེ་བ་བཅུ་ལ་གོམས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བླ་མ་ལ་གུས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །

Those of inferior birth are those who are unborn from the very beginning. Ignorance is lack of knowledge. "Performing harmful actions" refers to those of the nature of clear light. "Ugly form" refers to those characterized by universal appearance. "Incomplete" refers to the inexpressible. Form is the nature of perfect awareness. These are the phenomena (dharma). "Accomplishment" is the state of having become the very nature of accomplishment. By "contemplating," one intends that these very things are wisdom (jñāna) in such a manner. As it is said: "In this, there is nothing to be removed, and not the slightest thing to be added. Look truly at the truth; seeing the truth, one is liberated." Furthermore: "One who is habituated to the ten virtues, respectful to the guru, with subdued senses, and completely free from pride and anger—such a person will certainly achieve accomplishment." Habituation to the ten virtues means possessing the accumulations of merit and wisdom. "Certainly" means that it will be accomplished through meditation without a doubt. Alternatively, "ten" refers to the eight ḍākinīs, Nairātmyā, and Vajradhara. The sound "ku" refers to the source of phenomena (dharmodaya). Because one goes there, "virtue" is Nairātmyā. The intention of "all" in that context is the maṇḍala of Nairātmyā. Because both maṇḍalas—the ten and the virtue—are present here, it is "habituated to the ten virtues." For that very reason, "respect for the guru" is the nature of Vajradhara, the nature of emanation.

དབང་པོ་དུལ་ཞེས་པ་ནི་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ངོ་། ། ང་རྒྱལ་ཁྲོ་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། རྣམ་ པར་གྲོལ་ནི་སྤངས་པའོ། ། དེ་ནི་ངེས་འགྲུབ་འགྱུར་ནི་ངེས་པར་རོ། ། རེ་ཞིག་ཅེས་པ་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་གཉི་གའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྟག་ཏུ་གོམས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། མཉམ་པར་ བཞག་པས་དངོས་གྲུབ་འཐོབ། ། ཟླ་བ་གཅིག་ཏུ་གསང་ལ་སྤྱོད། ། ཇི་སྲིད་ཕྱག་རྒྱ་མ་རྙེད་པར། ། རྒྱུན་མ་ཆད་པར་གོམས་པ་ལས། གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་ནས་མཉམ་པར་བཞག་པས་དངོས་གྲུབ་འཐོབ་པོ། ། ཟླ་བ་ནི་ཚད་དོ། ། གཅིག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསང་བ་ ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཇི་སྲིད་ནི་བདག་མེད་མ་དང་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་གཉིས་ནི་ཡའོ། ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཇི་སྲིད་དོ། ། དེ་ནས་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྙེད་པ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་མ་སྤྱད་པ་ནི་དེ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པར་ བྱ་བ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། གང་གསུངས་པ། བྱེད་པོ་ཟ་བོ་གསུམ་སྤངས་ནས། ། དོན་དམ་པ་ཡི་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། ཞེས་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་རྙེད་པའི་རྒྱུ་གསུངས་པ། གནང་བ་རྙེད་པའི་སྔགས་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱིས་ལུང་འབོགས། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེ་གེ་མོ་ཁྱེར་ལ། ། སེམས་ཅན་དོན་གྱིས་རྡོ་ རྗེ་འཛིན། ། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ནི་སྲིད་གསུམ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། གྱིས་ནི་རྫོགས་པའོ། །

"Subdued senses" refers to the nature of the means of attraction (saṃgraha). "Pride and anger" are due to their manifold nature. "Liberation" is abandonment. "That will certainly be accomplished" means with certainty. "For a while" refers to the authentic wisdom that is the nature of the maṇḍala of both, which is the nature of that complete transformation. For that very reason it is said: "Through yoga practiced constantly, One attains accomplishment by remaining in meditative equipoise. Practice in secret for one month, Until a mudrā is found. From continuous practice, Having realized non-duality and remaining in equipoise, one attains accomplishment. 'Month' is the measure. 'One' is non-duality. For that very reason, 'secret' means it is not the domain of the hearers (śrāvaka) and so forth. 'Until' refers to the two strings of nāda that are the inseparable non-duality of Nairātmyā and [the male deity]. That which possesses these is 'until.' Then, 'mudrā' is the finding of the Great Mudrā (mahāmudrā), which is the attainment of the accomplishment of the mudrā. The intention is that 'not practicing' means not to do even the slightest [action] toward that. As it is said: 'Having abandoned the agent, the enjoyer, and the three, One meditates on the ultimate aspect.' The cause for finding the mudrā is stated: 'The mantrin who has received permission Is instructed by the yoginīs: "Take such-and-such a mudrā And benefit sentient beings, O Vajra-holder!" O Vajra-holder, the benefit of sentient beings is the ultimate truth, the nature of the three realms as one. 'By' means completion.' "

ཕྱག་རྒྱ་ཁྱེར་ལ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། ཆེ་གེ་མོ་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པར་མི་ནུས་པ་དེས་དེའི་འོ། ། གནང་བ་ནི་གནང་བ་ཐོབ་པའོ། ། སྔགས་པ་ ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ལུང་འབོགས་ནི་བཀའ་གནང་སྟེར་བའོ། ། འདིས་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ལུང་མ་ཐོབ་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། རྙེད་པ་དེ་ཡང་མིག་ཡངས་མ། ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། སི་ཧླ་ག་པུར་ཡང་དག་ལྡན། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྦྱངས། ། དེ་ཡང་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། རྙེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཐོབ་པའོ། ། སྦྱང་བ་ནི་འདུས་བྱ་བའོ། ། མིག་ ཡངས་མ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའོ། ། ཡང་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཏེ་གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་རྣམ་པར་བརྒྱན། དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་སིཧླ་ག་པུར་ཡང་དག་ལྡན་པའོ། ། ཡང་ན་དེ་ནི་བདག་ མེད་མའོ། ། སྦྱང་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་རིམ་པས་ངེས་པ་གང་ངོ་། ། གང་གིས་ཤེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ། སི་ཧླ་ག་པུར་ཡང་དག་ལྡན་ཏེ་སི་ཧླ་ནི་ཉི་མའོ། ། ག་པུར་ནི་ཟླ་བའོ། ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་གཉིས་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ནི་ཡང་ དག་པར་སྦྱོར་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །

The mudrā is Nairātmyā. "Such-and-such" and so forth refers to that which cannot be indicated by name. "Permission" means having obtained the authorization. The "mantrin" is one who possesses authentic wisdom (jñāna). "By the yoginīs" means by Nairātmyā and the others. "Instruction" (ādeśa) is the granting of the command. The intention here is that as long as one has not received the instruction of the Vajrayoginīs, the accomplishment of the mudrā will not be attained. "Furthermore, she who is found is wide-eyed, adorned with form and youth, perfectly endowed with sila and karpūra, and purified by bodhicitta." "Furthermore" refers to the Mahāmudrā. "Found" means attained through the authentic wisdom of bodhicitta. "Purified" means to be prepared. "Wide-eyed, adorned with form and youth" is a clear demonstration of the characteristics of the blessing of authentic wisdom. Alternatively, "because she is adorned with form and youth," she is likewise perfectly endowed with bodhicitta and sila and karpūra. Or, she is Nairātmyā. "Purified" refers to the certainty of the authentic stage. By what means? By bodhicitta, which is non-conceptual wisdom (nirvikalpa-jñāna). For that very reason, she is "perfectly endowed with sila and karpūra": sila is the sun (āditya), and karpūra is the moon (candra). The perfect union of the moon and sun is the nature of authentic yoga.

ཡང་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཏེ་མིག་ཡངས་པས་ན་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཡངས་པ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་མིག་བདེན་པ་གཉིས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེའོ། ། རྙེད་པ་དེ་ཡང་ནི་ཤེས་ནས་འཐོབ་པའོ། ། གཟུགས་ཀྱི་སྒྲས་ ཀུན་དུ་སྣང་བའི་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། ཡ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། ཨོ་ནི་ས་སྤྱོད་པ་བདག་མེད་མ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་འདི་གསུམ་དེས་བརྒྱན་པ་ནི་བརྒྱན་པ་སྟེ། གང་ལ་གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་བརྒྱན་པ་ཡོད་པ་དེའོ། ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དགེ་བ་བཅུ་ལས་བརྩམས་ནས་ནི། ། དེ་ལ་ཆོས་ནི་བཤད་པར་བྱ། ། ལྷ་ཡི་གཟུགས་ཀྱི་སེམས་དང་ནི། ། དམ་ཚིག་སེམས་དང་གཅིག་པ་ཉིད། ། དང་པོར་གསོ་སྦྱོང་སྦྱིན་པར་བྱ། ། དེ་རྗེས་བསླབ་པའི་གནས་བཅུ་སྦྱིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ དེ་ལ་བཤད་པར་བྱའོ། ། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་ནས་དགེ་བ་བཅུའི་ཆོས་དེ་ལས་བརྩམས་ཏེ་དེ་བརྩམས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བས་དེ་ལ་ཆོས་བཤད་པར་བྱའོ། ། ལྷ་ཡི་གཟུགས་ཀྱི་སེམས་དང་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དམ་ཚིག་ཅེས་པ་ནི་བདུད་ རྩི་ལྔ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། སེམས་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རིམ་པ་གཉི་ག་རྣམ་པར་དག་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་དེ་ལ་ནི་བདག་མེད་མ་ལའོ། ། ཆོས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། བཤད་པར་བྱ་ནི་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་ རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།

Alternatively, "ya" refers to wisdom (jñāna) because the eyes are wide; it is that which possesses the two truths as eyes, the nature of which is the particularly exalted and wide wisdom. "Find" (labdha) means to obtain through knowing. By the word "form" (rūpa), the Vajra Body of Universal Appearance is indicated; "ya" is the Vajra Speech; and "o" is the Vajra Mind, Nairātmyā, who dwells upon the earth. Being "adorned" by these three—form, youth, and bodhicitta—means that which is adorned by form and youth. This signifies the nature of wisdom in which the three vajras are inseparable. "Starting from the ten virtues, the Dharma should be explained to them. The mind in the form of the deity and the samaya mind are one and the same. First, the poṣadha should be given; thereafter, the ten points of training should be given." Regarding such Dharma, it should be explained to them. Having turned them away from non-virtues such as taking life and having them first undertake the Dharma of the ten virtues, the Dharma should be explained to them. "The mind in the form of the deity" refers to the purity of the deity. "Samaya" refers to the purity of suchness (tathatā) through the five nectars and so forth. "The mind is also one" refers to the non-dual wisdom in which both stages are pure. Alternatively, "to them" refers to Nairātmyā. "Dharma" is the Dharmakāya. "Should be explained" means it should be established as being of the very nature of luminosity (prabhāsvara). How so?

བཅུ་ནི་ལྔ་པོ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དགེ་བ་ནི་ཆོས་འབྱུང་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཀུ་བདག་མེད་མའོ། ། ས་ལ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ལྟར་ལྔ་པོ་གཉིས་ཀྱི་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ ཤེས་ལས་སོ། ། བརྩམས་ནས་ནི་དེ་ནས་བཟུང་སྟེའོ། ། ལྷའི་གཟུགས་ཀྱི་སེམས་དང་ནི་(སྤོ་,སྤྲོ་)བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དམ་ཚིག་ཅེས་པ་ནི་བསྡུ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སེམས་ཀྱང་གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཟླ་བ་ གཅིག་གིས་སྐལ་ལྡན་པར། ། འགྱུར་བ་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། མཆོག་ཐོབ་པ་ཡི་བུད་མེད་གང་། ། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས། ། ཟླ་བ་གཅིག་གིས་སྐལ་ལྡན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་ཕྱག་རྒྱར་གྱུར་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། གང་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར། མཆོག་ཐོབ་པ་ནི་གནང་བ་ཐོབ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་སྤངས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་དེ་ལ་སྐལ་ལྡན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་དུ་དེ་འགྱུར་རོ། ། ཟླ་བ་ནི་མ་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཨ་བདག་མེད་མ་ཡིན་པས་མའོ། ། གཉི་ག་ཡང་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་ཟླ་བ་ནི་མ་ནིང་ངོ་། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཅིག་གིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། ། འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་ནི་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། མཆོག་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེས་ཐོབ་པའི་བུད་མེད་ནི་ བདག་མེད་མའོ། །

The ten are the nature of the two groups of five. Virtue is the wisdom inseparable from the source of phenomena (dharmodaya). Ku is Nairātmyā. Sa is Vajradhara. Thus, from the wisdom of Vajradhara, who is inseparable from Nairātmyā, the nature of the two groups of five, [the practice] begins. "From then on" means starting from that point. The mind in the form of the deity is the wisdom of emanation. "Samaya" is the wisdom of withdrawal. "The mind is also oneness" is the non-dual wisdom whose nature is both emanation and withdrawal. For that very reason: "In one month, the fortunate one Will become this, of this there is no doubt. Whichever woman has attained the supreme, Has completely abandoned all conceptualization." "In one month, the fortunate one" means she becomes the mudrā, the nature of the wisdom of the utterly pure dharmadhātu; of this there is no doubt. Why? "Whichever" means for which reason. "Attained the supreme" means she has received the permission. For that very reason, "has completely abandoned all conceptualization" means her nature is non-conceptual. Alternatively, "the fortunate one" becomes the nature of the utterly pure dharmadhātu. "Moon" is the bodhicitta. Because A is Nairātmyā, she is the "Mother" (mā). Since both are present here, "Moon" is a neuter [term]. How so? "By one" means by the realization of non-duality. "Of this there is no doubt" means that in this, doubt itself does not exist. "Supreme" is Vajradhara. The woman attained by him is Nairātmyā.

གང་ནི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་གཉིས་ཀ་ལས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་སྤངས་ནི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་བདག་གི་ནུས་པ་ཡིས། ། ཕྱག་རྒྱ་བཀུག་ལ་རབ་ཏུ་བརྟག། ལྷ་དང་ལྷ་མིན་མི་རྣམས་དང་། གནོད་སྦྱིན་མིའམ་ ཅི་ལས་ཀྱང་། ། དོན་ནི་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་བདག་གི་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ནུས་པས་ནི་ནུས་པས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། རབ་ཏུ་བརྟག་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། ཡང་ན་ཞེས་པ་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡིན་པའི་རང་ བཞིན་ནོ། ། ལྷ་དང་ལྷ་མིན་མི་རྣམས་དང་། ། བཀུག་ལ་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། ལྷ་མ་ཡིན་ནི་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། མི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། བཀུག་པ་ནི་བསྡུས་པའོ། ། གནོད་སྦྱིན་མོ་ནི་ཆ་མེད་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། ། མི་འམ་ཅི་ལས་ཀྱང་ནི་ཀྱང་ གི་སྒྲ་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏོ། ། མི་འམ་ཅི་ལས་ཞེས་པ་ནི་ཅིའི་སྒྲས་མ་ནིང་ངོ་། ། དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་གྱི་བུད་མེད་ལས་མ་ནིང་གི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རྒྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་ཁྱེར་ལ་སྤྱོད་པ་སྤྱད། ། བདག་གི་དལ་བ་མངོན་བྱའི་ཕྱིར། ། ཕྱག་རྒྱ་དེ་ཁྱེར་ནས་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་བདག་ གི་དལ་བ་མངོན་བྱའི་ཕྱིར། ། བདག་ཉིད་རྟོག་པ་བརྟན་པར་སྤྱོད་པ་བྱ་བ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། ཡང་ན་སྤྱོད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་སྤྱོད་པའོ། ། སྤྱོད་ནི་ཤེས་པའོ། ། དེ་ཡང་ནི་ཕྱག་རྒྱའོ། །

"From both strings of nāda." For that very reason, "having completely abandoned all conceptualizations" means that all conceptualizations have been thoroughly relinquished. Alternatively: "By my own power, summon the mudrā and examine her well. From gods, asuras, humans, yakṣas, and even kinnaras—the meaning is easy to understand. Alternatively, 'my' refers to the Vajradhara. 'By power' means by means of power. 'Mudrā' refers to the Mahāmudrā. 'Examine well' means to establish her as possessing the most excellent wisdom. Alternatively, 'also' refers to the nature of the Vajradhara, who is the indivisibility of both. 'Gods, asuras, and humans'—'summoning' means that the gods are the sense faculties, the asuras are the objects, and the humans are the fifteen ḍākinīs of consciousness. 'Summoning' means gathering. 'Yakṣiṇīs' refers to those of an indivisible nature. 'And even from kinnaras'—the word 'even' (api) has the sense of a distinction. 'From kinnaras'—the word 'ki' indicates the neuter. Thus, from a woman of such a nature, she becomes the cause of the Vajradhara of neuter nature. Furthermore: 'Taking her, one should engage in conduct, in order to manifest my leisure. Having taken that mudrā, one should engage in conduct. How so? 'In order to manifest my leisure.' The intention is that one should engage in conduct with a stable conceptualization of the self. Alternatively, 'conduct' is the conduct of the indivisibility of the conventional and the ultimate. 'Conduct' is knowing. That, moreover, is the mudrā."

ཁྱེར་ལ་ནི་གོམས་པའོ། ། བདག་གིས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་འོ། ། དལ་བ་མངོན་བྱའི་ཕྱིར་ནི་ཡེ་ ཤེས་དེ་ལས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གང་ཕྱག་རྒྱ་ཁྱེར་ནས་སྤྱོད་པ་དེ་ལོངས་སྤྱོད་མ་ཡིན་པར་ཅི་ཚུགས་ཀྱང་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། སྤྱོད་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱིར་མ་གསུངས། ། གང་བཤད་འཇིག་པའི་གཟུགས་ཅན་གྱིས། ། ཡིད་ནི་བརྟན་རྣམ་(གཡེའམ་,གཡོའམ་)ཅི། ། རང་གི་སེམས་ནི་སོ་སོར་ བརྟག། གང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྤྱོད་པ་འཇིགས་པ་དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ལ་འདོད་པས་མ་ཡིན་པ་ཅི་ཚུགས་ཀྱང་ཐར་པའི་དོན་དུ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། ཡང་ན་སྤྱོད་པ་གང་བཤད་འཇིགས་པའི་གཟུགས་ཅན་གྱིས། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་གང་དེ་བཤད་ པ་ནི་བརྗོད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དུ་མེད་པར་བཤད་པ་སྟེ་གཟོད་མ་ནས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་ཕྱག་རྒྱ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་ཁྱེར་ནས་སྤྱོད་པ་བྱ་བ་ཡིན་པ་འདི་ལ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་རྟོགས་པ་སྐྱེས་པ་ལས། ། རྡོ་ རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་པ། ། བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པ་ཡིས། ། ཕྱག་རྒྱ་ཉིད་ཅེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད། ། བདག་མེད་མའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་འདིའི་ཕྱག་རྒྱའི་ཁྱད་པར་གཞན་གྱིས་ཇི་ལྟར་ཡིན་པར་རྟོགས་པའོ། ། དེ་ནས་ཀྱང་ཕྱག་རྒྱ་གཞན་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ངོ་། ། ཕྱག་རྒྱ་ཕྱག་རྒྱ་གཉིས་ དག་གིས། ། ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །

"Carrying" means becoming habituated. "By me" means by the Vajra Holder. "In order to manifest the leisure" means from that primordial wisdom. Regarding the statement that whoever practices while carrying the mudrā does so not for the sake of enjoyment, but rather for the sake of liberation regardless of the circumstances, it is said: "The conduct was not taught for the sake of enjoyment. Whatever is explained by one who has a terrifying form, How could the mind be stable or wavering? One should examine one's own mind individually." The intention is that the conduct which is liberated from the eight worldly dharmas and is terrifying is not for the sake of desire for enjoyments, but is for the sake of liberation regardless of the circumstances. Alternatively, "whatever conduct is explained by one who has a terrifying form" refers to the activity that is the nature of the two truths; that which is explained is not within the domain of verbal expression, because it transcends the domain of such expression. That is explained as being without enjoyment, meaning it is spontaneously present from the very beginning. Now, regarding the practice of carrying the mudrā in order to accomplish the mudrā, from the arising of the realization of Vajragarbha, Vajragarbha asked: "How is it that one who possesses the yoga of selflessness Is said to be the mudrā itself? How is the specific mudrā of one who possesses the yoga of Nairātmyā Understood by others? Furthermore, how is it that by those two mudrās, The accomplishment of the mudrā is attained?" This means: how is it realized by others that the specific mudrā of one who possesses the yoga of Nairātmyā is such? Furthermore, how is it that by those two mudrās—the mudrā and the [practitioner]—the accomplishment of the mudrā is attained?

ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདིར་ཡང་བདག་མེད་མའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ཉིད་འདིའི་ཕྱག་རྒྱ་ གཞན་གྱིས་ཀྱང་ཕྱག་རྒྱའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་གཉི་ག་འགྲུབ་པ་ཡིན་པར་རྟོགས་པའོ། ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བུད་མེད་གཟུགས་ནི་སྤངས་ནས་གཞན། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་བྱ། ། བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་བྱའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། ནུ་མ་སྤངས་པ་འོ་མར་འགྱུར། ། ཀཀྐོ་ལ་དབུས་ཡང་དག་གནས། ། འགྲམ་གཉིས་དྲིལ་བུ་ཉིད་དུ་འགྱུར། ། ཟེའུ་འབྲུའང་བོ་ལ་ཅན་དུ་འགྱུར། ། ལྷག་མ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོར་འགྱུར། ། དགའ་ཆེན་ཧེ་རུ་ཀ་ཡི་གཟུགས། ། ཧེ་རུ་ཀར་སྦྱོར་སྐྱེས་བུ་ཉིད། ། འབད་པ་མེད་པར་སྐྱེས་བུ་ཉིད་ནུ་མ་སྤངས་ནས་བོ་ལ་རྡོ་རྗེར་འགྱུར་རོ། ། བོ་ལའི་ནང་དུ་གནས་པ་ཀཀྐོ་ལ་པདྨའོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན་བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་མ་དག་གི་སྙིང་ག་དེའི་ནང་དུ་ཡང་རྡོ་རྗེ་པདྨར་གནས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་འདི་དག་ཉིད་ཁ་སྦྱོར་བའོ། ། སྐྱེས་ པའི་ཡང་ནུ་མ་གཉིས་ས་བོན་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ལྟར་ནུ་མ་སྤངས་ནས་རྡོ་རྗེར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་དབུས་སུ་ཡང་པདྨ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་ཉིད་དབྱེར་མེད་པའོ། ། བོ་ལའི་ནང་དུ་གནས་པ་ཀཀྐོ་ལ་པདྨའོ། ། བུད་མེད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་པདྨའོ། ། སྐྱེས་པའི་ཡང་རྡོ་རྗེའོ། །

The accomplishment of Mahāmudrā is the wisdom (jñāna) of the inseparability of method and insight (prajñā). Here, because the yogin of Nairātmyā is of the nature of Nairātmyā, the very forms of male and female are her mudrās. Since others also have the nature of mudrās, one should understand how both are accomplished. Regarding this, the Blessed One said: "Having abandoned the female form, one should assume the form of the Blessed One. Having completely abandoned the female form, one should assume the form of the Blessed One." How is this so? It is said: "The breasts, when abandoned, become milk; The kakkola remains perfectly in the center. The two cheeks become the ghaṇṭā (bell); The kunda (anthers) also become the bola (phallus). The remainder becomes the Great Self, The form of Heruka of Great Joy. Through union with Heruka, one becomes a man. Without effort, having abandoned the breasts, the man becomes the bola-vajra. The kakkola-padmam (lotus) resides within the bola. What is shown by this? The center of the woman's breasts is where the vajra and padma reside within. These very vajra and padma are in union. For the man as well, the two breasts are by means of the seed-syllable. Thus, having abandoned the breasts, they become the vajra. In the center of that is also the padma; the vajra and padma themselves are inseparable. The kakkola-padmam resides within the bola. The female sign is the padma; the male sign is the vajra."

རྡོ་རྗེ་པདྨ་གཉི་ག་ཡང་ཁ་སྦྱོར་དུ་སྐྱེས་ པ་དང་བུད་མེད་དགའ་བ་ཐ་དད་པ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཡིན་པས་དབྱེར་མེད་དོ། ། ས་བོན་གྱི་ཁྱད་བར་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཏེ་སླར་ཡང་ས་བོན་གཉིས་ཉིད་སྙིང་གར་གནས་པ་དེ་ནུ་མ་གཉིས་སོ། ། སྟེང་དུ་རྡོ་རྗེའོ། ། འོག་ཏུ་པདྨར་གྱུར་པ་གཉིས་ནི་བུད་མེད་ཀྱིའོ། ། དེ་གཉིས་ས་བོན་གཉིས་འོག་ཏུ་རྡོ་རྗེ་སྟེང་དུ་པདྨར་གྱུར་པ་ གཉིས་ནི་ཁྱོ་གའིའོ། ། དེ་ལྟར་ནུ་མ་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འགྲམ་གཉིས་དྲིལ་བུ་ཉིད་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་ནི་དྲིལ་བུ་སྟེ་པདྨའི་ལྟེ་བའོ། ། བོ་ལ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བ་ལྟེ་བ་དེ་རྡོ་རྗེ་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་ གཉི་ག་ཉིད་དབྱེར་མེད་མ་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། ལྷག་མའི་གཟུགས་ཞེས་པ་ནི་གང་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་དེ་ཧེ་རུ་ཀ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། དགའ་ཆེན་སྟེ་དགའ་བ་ཆེན་པོ་བདག་མེད་མ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཧེ་རུ་ཀ་སྦྱོར་ནི་གཉིས་སུ་མེད་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྡན་པའི་བདག་མེད་མ་བསྒོམས་པས་ཀྱང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། འབད་པ་མེད་པར་ནི་འབད་རྩོལ་མེད་པར་རོ། ། སྐྱེས་བུ་ཉིད་ནི་སྐྱེས་བུའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གསལ་བར་ནུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། ། འདི་ལྟར་ ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་འགྱུར། ། གང་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

Both the vajra and the lotus are born in union. Since there is no distinction whatsoever between male and female joy, they are inseparable. The distinction of the seed-syllables is an external distinction; furthermore, the two seed-syllables themselves residing at the heart are the two breasts. Above is the vajra; below, the two that have become the lotus belong to the woman. Those two seed-syllables, with the vajra below and the lotus above, belong to the man. Thus, "having abandoned the breasts," and so forth. "The two cheeks become the bell" means that the two garlands of nāda from the āli and kāli are the bell, which is the center of the lotus. "It becomes the bola" means that the root of the two garlands of nāda, the navel, is the vajra. Regarding the fact that both the vajra and the lotus are indeed inseparable, it is said: "The remaining form" refers to that which is the inseparability of both, which is Heruka, the Vajradhara. If one asks by what he is distinguished: it means he is the one who possesses the "Great Joy" (mahānanda), which is Nairātmyā. For that very reason, through the meditation on Nairātmyā, who possesses the mudrā and is endowed with non-dual wisdom (jñāna), this very non-dual wisdom is attained. "Without effort" means without exertion. "Manhood" means becoming the very nature of a man. For that very reason: "The yogi who is clearly capable / In this way, the accomplishment of the mudrā is attained." "Because" means for that reason. The "yogi" is non-dual wisdom.

ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་ཏུ་གྱུར་པའོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན་གསལ་བར་ནུས་པ་སྟེ། འདི་གསལ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ནུས་པ་ཡང་ཡིན་པས་གསལ་བར་ནུས་ པའོ། ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་གསལ་བར་ནུས་པའོ། ། དེའི་གསལ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་དག་གིས་ཀྱང་། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གནོད་མི་འགྱུར། ། ཤེས་རབ་ནི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཐབས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། འདི་གཉི་ག་ལ་མི་གནོད་དེ་ གང་དག་གིས་ཤེ་ན། སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་དག་གིས་ཀྱང་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་འཆི་བས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་སྐྱེ་བ་ནི་དངོས་པོའོ། ། འཇིག་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དེ་དག་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་གང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ སོ། ། དེ་ནི་གནོད་མི་འགྱུར་ནི་རྟོག་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་ཐབས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད། ། འཇིག་པ་ཤེས་རབ་སྲིད་མཐར་བྱེད། ། ཐབས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཇིག་པའོ། ། འབྱུང་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཚུལ་དུ་བྱུང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། འཇིག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ ཤེས་རབ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། སྲིད་མཐར་མཛད་ཅེས་པ་ནི་སྲིད་པ་སྐྱེ་བའོ། ། མཐའ་ནི་འཇིག་པའོ། ། སྐྱེ་བ་ནི་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་དེ་ཡེ་ཤེས་འདི་ལ་ཡོད་པས་སྲིད་མཐར་བྱེད་པ་ཅན་ནོ། ། ཡང་ན་སྲིད་པ་ནི་འཁོར་བ་མཐར་བྱེད་པས་སྲིད་ མཐར་བྱེད་དེ་ཤེས་རབ་པོ། །

The mudrā is that which has become the accomplishment of the mudrā. If one asks how it is distinguished, it is because it is "capable of clarity." Since it is both clarity and capability, it is "capable of clarity." That in which this exists is "capable of clarity." Its clarity means being endowed with the mudrā. For that very reason: "Even by birth and destruction, Method and insight are not harmed." Insight is the mudrā; method is the yogin. Neither of these two is harmed. By what? Even by birth and destruction; the meaning is that they are not harmed by birth, destruction, or death. Alternatively, birth is existence and destruction is non-existence. Method and insight are the nature of existence and non-existence, which is the wisdom of the Vajra-Holder. That "is not harmed" means it is devoid of even the slightest conceptualization. For that very reason: "Because that which arises from method Is destruction, insight brings an end to becoming." Method is the destruction of the vajra. "Arising" is that which arises in the manner of reality, the nature of conventional truth. "Destruction" is nirvāṇa, the ultimate truth of insight. The Vajra-Holder is the nature of these two truths. "Brings an end to becoming" means that becoming is birth and the end is destruction. Since this wisdom possesses the nature of birth as destruction, it "brings an end to becoming." Alternatively, because it brings an end to the becoming of saṃsāra, insight is "that which brings an end to becoming."

སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བདག་མེད་མ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། དེས་ན་རབ་འཇིག་ཡོད་མ་ཡིན། ། དེ་ཉིད་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད། ། ལ་ལར་འཇིག་པས་འཇིག་པར་འགྱུར། ། འཇིག་པའི་དངོས་མེད་ཟད་པ་མེད། ། རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ ན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་འདི་ལ་འཇིག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་ཅིང་གང་སྐྱེས་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་མེད་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། གང་ངེས་པར་སྐྱེད་པའི་ཆོས་དེའི་འཇིག་པ་ནི་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པས་འཇིག་པ་ ཡང་མེད་དོ། ། ཟད་པའང་མེད་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏེ། གང་འགའ་ཞིག་འཇིག་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་འཇིག་པས་དེ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད་དུ་མེད་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱིས་སྤྲོས་པ་བསྒོམ། ། སྤྲོས་པའི་རྨི་ལམ་ལྟར་བྱས་ནས། ། སྤྲོས་པ་ཉིད་ནི་སྤྲོས་མེད་བྱེད། ། བསྐྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པ་ནི་ལྷའི་རྣམ་པར་བསྐྱེད་པའོ། ། རིམ་པ་ནི་དེ་རྙེད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ནི་འདུས་པ་སྟེ། ། དེས་ན་བསྐྱེད་པའི་ རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་བསྒོམས་པས་སོ། ། སྤྲོས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། བསྒོམ་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ་བའོ། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ནི་གཉི་ག་རྣམ་པར་དག་པར་ངེས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །

The inseparability of becoming and nirvāṇa is intended to be selflessness. Therefore: "There is no destruction in the ultimate; In that very [reality], there is no birth. In some cases, one is destroyed by destruction; The non-entity of destruction is inexhaustible." For that reason, in this Vajradhara, there is no destruction or nirvāṇa, and whatever is born does not exist in suchness, because all phenomena are by nature primordially unborn—this is the intended meaning. Since the destruction of any phenomenon that is definitely produced is primordially unborn, there is no birth, and thus no destruction. "Inexhaustible" means that because whatever is destroyed is necessarily destroyed, birth and destruction are non-entities in the absence of that [destruction]. This is the meaning already explained by the two verses regarding the total absence of all harm. For that very reason: "By the yoga of the generation stage, The practitioner meditates on elaboration. Having made elaboration like a dream, Elaboration itself is made non-elaborate." "Generation" refers to generating the form of the deity. "Stage" refers to the attainment of that. "Yoga" is a union; thus, "by the yoga of the generation stage" means by meditating on the maṇḍala circle. "Elaboration" refers to the aggregate of form and so forth. "Meditation" means to enter into meditative equipoise. "The practitioner" is one whose nature is certain in the purity of both.

སྤྲོས་པ་ནི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་རྨི་ལམ་ལྟ་ བུར་བྱས་ནས་སོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། སྤྲོས་པ་ཏེ་ལྷའི་རྣམ་པས་སོ། ། སྤྲོས་མེད་བྱེད་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། འདིས་ནི་ལྷའི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པར་གྱུར་པ་ན། མངོན་དུ་གྱུར་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཞི་བ་ཐ་དད་པ་ ཡང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་གྱུར་ཏེ། ཆུ་དང་འོ་མ་མ་འདྲེས་པ་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་བསྐྱེད་པའི་སྒྲས་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་རིམ་པ་ནི་རྙེད་པའོ། ། དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཐོབ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟོགས་པས་སོ། ། སྤྲོས་པ་ནི་སྤྲོ་བའོ། ། སྤྲོས་མེད་ནི་བསྡུ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་རྨི་ལམ་དང་། ། ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་བར་དོ་ལྟར། ། རྟག་ཏུ་གོམས་ པར་བྱས་པ་ལས། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་ནི་དེ་རུ་སྣང་། ། རྟག་ཏུ་གོམས་པར་བྱས་པའི་རྣལ་འབྱོར་བས་ནི་གཉིས་མེད་རྟོགས་པ་ལས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ལྷའི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། ། དེ་ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ཞེས་པ་ནི། མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་བདེན་པ་དང་རྫུན་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ རྨི་ལམ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པར་བདེན་པའང་མ་ཡིན་རྫུན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། ། ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་བར་དོ་ལྟར། །

Emanation is performed by treating the deity yoga as if it were a dream. Why? Because it is through the form of the deity. Non-emission is the indivisibility of the aggregate of form and so forth. By this, when one meditates on the aggregate of form and so forth as purified through the form of the deity, they become manifest, and immediately thereafter, even the distinct [phenomena] are realized as being indivisible, like water and milk that have not been mixed. Alternatively, the word "generation" (utpatti) refers to authentic wisdom (jñāna). Its "stage" (krama) is the attainment. Furthermore, by "yoga," it means through the yoga of the generation stage, which is the indivisibility of method and wisdom, that authentic wisdom is attained. This is because of the realization of non-duality. "Emanation" (spharaṇa) is the radiating forth. "Non-emission" (niṣpharaṇa) is established as the gathering back. The meaning is that wisdom itself is the very nature of radiating and gathering. To explain how this is so, it is said: "Just as an illusion and a dream, Just as the intermediate state of becoming, Through constant familiarization, The maṇḍala itself appears therein." Through the yoga of constant familiarization, one realizes non-duality. The maṇḍala is the distinct appearance of meditating on the form of the deity. How is it "like an illusion"? It is that which is not truly real or false in the sense of direct perception. How is it "like a dream"? It is that which is not directly perceived, yet is neither real nor false. How is it "like the intermediate state of becoming"? [It is the same.]

ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དམིགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་འདི་ལྟ་བུར་སོ་སོར་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་ཇི་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ ཤེས་ཡིན་པ་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་སྒྱུ་མ་ཀུན་དུ་སྣང་བ་ཉིད་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། རྨི་ལམ་ནི་མཚན་མ་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། བར་དོའི་སྲིད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྟག་ཏུ་ནི་རྒྱུན་དུ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། གོམས་པ་ནི་མངོན་པར་ཀུན་ནས་སོ། ། རེ་བ་ནི་གནས་པའོ། ། གོམས་པ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། རྟག་ཏུ་གོམས་པའི་སྒྲ་ནི་དབྱེར་མེད་པ་དང་དབྱེ་བ་དེ་དག་གོ། ། རྣལ་འབྱོར་ནི་འདུས་པའོ། ། རྟག་ཏུ་གོམས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལས། ། ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏེ། བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པ་དག་གཉིས་སུ་ མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དབང་བསྐུར་བ། ། ཇི་བཞིན་ཡེ་ཤེས་བདེ་ཆེན་ཡོད། ། དེ་ཉིད་འདི་ཡི་བྱིན་རླབས་ཡིན། ། གཞན་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་འབྱུང་བ་མེད། ། དཀྱིལ་འཁོར་འདི་ནི་ལྷའི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཞན་ལས་འབྱུང་བ་ མེད་ནི་གཞན་ལས་མི་འབྱུང་བའོ། ། དེ་ཉིད་འདིའི་བྱིན་རླབས་ཏེ་དེའི་ཞེས་པ་ནི་གང་གིའོ། ། ཇི་བཞིན་ཡེ་ཤེས་བདེ་ཆེན་ཡོད་ནི་གང་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྟོགས་པའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དབང་བསྐུར་ལའོ། ། ཆུ་ལ་སོགས་པའི་དབང་བསྐུར་བདུན་ལའོ། །

This means that consciousness alone appears as an objectless nature in this manner. Alternatively, just as the maṇḍala is authentic wisdom, likewise the appearance of the universal illusion is the Vajra Body. The dream is the Vajra Speech of signs. The intermediate state of becoming is the Vajra Mind of consciousness. In that way, the three vajras appear. How so? "Always" means continuously and inseparably. "Familiarity" means manifest and pervasive. "Hope" means abiding. "Familiarity" is inseparability. The term "always familiar" refers to those inseparabilities and distinctions. "Yoga" means union. From the yoga of constant familiarity, the meaning is that there is no apprehension of difference or non-difference. In order to demonstrate the non-duality of the generation and completion stages, it is said: "The empowerment of Mahāmudrā, Wherein the wisdom of great bliss exists as it is, That itself is its blessing; The maṇḍala does not arise from elsewhere." This maṇḍala is the wisdom of meditating on the forms of the deities. "Does not arise from elsewhere" means it does not originate from anything other than that. "That itself is its blessing" means "of that," referring to which [wisdom]. "Wherein the wisdom of great bliss exists as it is" means the realization of the coemergent great bliss. Where? In the empowerment of Mahāmudrā. [This refers to] the seven empowerments, such as the water empowerment and so forth.

འདིས་ ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་པས་རིམ་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཆེན་པོ་ཡང་འདི་ཡིན་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ཡིན་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟེ་དགའ་བ་བཞིའོ། ། དེས་དབང་བསྐུར་བ་ནི་དྲི་ མ་མེད་པར་བྱས་པའི་དམ་པ་དེ་ལའོ། ། ཇི་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། བདེ་ཆེན་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་འདིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། གཞན་ལས་འབྱུང་བ་མེད་ནི་གཞན་པ་ནི་ཟླ་མེད་པ་སྟེ་བདག་ མེད་མའོ། ། འབྱུང་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། གཞན་ཡང་ཡིན་ལ་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་པས་གཞན་ལས་འབྱུང་བའོ། ། མེད་ཅེས་པ་ནི་དེ་ལ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་མ་ནིང་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དངོས་པོ་ནི། བྱིན་རླབས་ཏེ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དང་དབྱེར་ མེད་པའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བདེ་བ་གནག་ཅིང་བདེ་བ་སེར། ། བདེ་བ་དམར་པོ་བདེ་བ་དཀར། ། བདེ་བ་ལྗང་གུ་བདེ་བ་སྔོ། ། བདེ་བ་རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུ་ཀུན། ། བདེ་བ་ཤེས་རབ་བདེ་བ་ཐབས། ། དེ་བཞིན་ཀུན་དུ་རུ་སྐྱེས་བདེ། ། བདེ་བ་དངོས་པོ་དངོས་མེད་བདེ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བདེ་བར་བརྗོད། ། བདེ་བ་ཞེས་པ་ནི་གང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་གྱུར་བའོ། ། རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུ་ཀུན་ནི་སྐྱེས་པ་དང་།

This means that the coemergent nature itself is the maṇḍala, and nothing else; thus, it is the sense that the two stages are indivisible. Alternatively, "Mahāmudrā" (Great Seal) is so called because it is both "great" and a "seal," referring to the four joys. The "empowerment" by that refers to that sublime state which has been rendered stainless. "Just as it is, wisdom" is that which is experienced. "Great bliss" is authentic wisdom. That itself is the maṇḍala of this, the wisdom of the Vajra Holder. If one asks how it is superior: "Not arising from another" means that "another" is peerless, namely Nairātmyā. "Arising" is the Vajra Holder. Furthermore, because it is both "another" and "arising," it is "arising from another." "Not" means that in that state, method and wisdom are indivisible, which is the neuter. For that very reason, the distinguished entity is the blessing, the meaning of which is the generation stage indivisible from the completion stage. For that very reason: Bliss is black, bliss is yellow; Bliss is red, bliss is white; Bliss is green, bliss is blue; Bliss is all that is moving and unmoving; Bliss is insight, bliss is method; Likewise, bliss born of the kunda; Bliss is existence and non-existence; Vajrasattva is described as bliss. "Bliss" refers to that coemergent wisdom which is experienced in the aspects of blue, yellow, and so forth. "All that is moving and unmoving" refers to the animate and the inanimate.

བུད་མེད་དེ་གཉི་གས་བསྐྱེད་པའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་དངོས་པོ་དང་ དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཡང་ན་བདེ་བ་ཞེས་པ་ནི་སུ་ནི་ཁུ་བའོ། ། ཁ་ནི་བདག་མེད་མ་ སྟེ་ཁུ་བ་དང་བདེ་བ་སྟེ། ཁུ་བ་དང་བདེ་བ་དག་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་ནག་པོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སེར་པོ་དང་དམར་པོ་དང་དཀར་པོ་དང་ལྗང་གུ་དང་སྔོན་པོ་ཞེས་པ་ནི། རིན་ཆེན་གཙོ་དང་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་དང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་ སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེ་གཉི་ག་ནག་པོ་རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བ་མཐའ་དག་ཡིན་ཏེ། བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཅེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨའོ། ། ཀུན་དུ་རུ་སྐྱེས་ཞེས་པ་ནི། དགའ་བ་གསུམ་མོ། ། དངོས་པོ་དངོས་མེད་ཅེས་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ སོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བརྗོད་ཅེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ། ། ད་ནི། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དབང་བསྐུར་བ། ། ཇི་བཞིན་ཡེ་ཤེས་བདེ་ཆེན་ཡོད། ། དེ་ཉིད་འདི་ཡི་བྱིན་རླབས་ཡིན། ། གཞན་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་འབྱུང་བ་མེད། ། ཅེས་པ་ སེམས་ལ་བཞག་ནས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་པ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་འདི། ། དམ་པའི་བདེ་བ་བདེ་ཆེན་འདོད། །

The wisdom that experiences the bliss generated by both women is also both an entity and a non-entity. "Vajrasattva" is the wisdom of the indivisibility of the three vajras; it is the nature of all the generation stage, the indivisibility of both the conventional truth and the ultimate truth. Alternatively, "bliss" (sukha) refers to su as semen and kha as Nairātmyā; thus, semen and bliss are the bodhicitta of their indivisibility. That which is black is the nature of Akṣobhya. Yellow, red, white, green, and blue are the natures of Ratnasambhava, Amitābha, Vairocana, Amoghasiddhi, and Vajrasattva, respectively. Both of these are black, comprising all that is moving and non-moving, the nature of the stable and the moving, the sense faculties and their objects. "Method and insight" are the vajra and the lotus. "Born of kunda" refers to the three joys. "Entity and non-entity" refers to the two truths. "Vajrasattva" is the wisdom of the indivisibility of the three vajras. "Expressed" refers to the Omniscient One. Now, keeping in mind the following: "The empowerment of Mahāmudrā, In which the wisdom of great bliss exists as it is, Is the very blessing of this; The maṇḍala does not arise from anything else." Vajragarbha addressed the mind: "This yoga of the completion stage Desires the sublime bliss of great bliss."

རྫོགས་པ་བསྒོམ་པ་མེད་པ་སྟེ། ། བསྐྱེད་པས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་མཆིས། ། བདེ་ཆེན་དེ་དེའི་བདེ་བའོ། ། དམ་པའི་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཡོད་པའོ། ། བདེ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ ཏེ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པའོ། ། གང་ཡང་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཡང་ནི་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་འདིའོ། ། འདོད་ཅེས་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་བསྒོམ་པ་མེད་པ་དེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་བསྒོམ་པ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་དེ། དགོས་པ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་པ་ཞུས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཨེ་མ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེ། ། དད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཆུད་རེ་ཟོས། ། ཨེ་མའོ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ངོ་མཚར་བར་གྱུར་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་འདི་གལ་ཏེ་དེ་སྐད་དུ་འདྲི་བ་དེས་ཆུད་རེ་ ཟོས་ཏེ། ཆོས་ཉམས་པ་སྟེ་འདིས་ཆོས་མ་ཤེས་པས་ཚད་བྱ་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཏེ་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཙམ་ཉིད་འདིས་ངེས་པ་ཡིན་གྱི་སྤྲུལ་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་ངོ་མཚར་ སྐྱེས་པས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སླར་གསུངས་པ། ལུས་ཀྱི་དངོས་མེད་གང་ལས་བདེ་བ་སྨྲ་བར་མི་ནུས་སོ། ། ཁྱབ་དང་ཁྱབ་བྱེད་ཚུལ་གྱིས་ནི། ། བདེ་བས་འགྲོ་བ་ཁྱབ་པ་ཉིད། ། ལུས་ཀྱི་སྒྲས་བསགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེའི་དངོས་མེད་བདེ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡེ་ ཤེས་སོ། ། གང་ལས་བདེ་བ་ཡིན་པ་སྨྲ་བ་ཉིད་དུ་མི་ནུས་སོ། །

"There is no meditation on the perfection; what need is there for the generation stage? That very bliss is the bliss of that [perfection]. 'Sublime' means that it exists. 'Bliss' means wisdom, the realization of the nature of the generation stage. Furthermore, that very great bliss is this yoga of perfection. 'Desired' means: since there is no meditation on the perfection stage, what need is there for the meditation of the generation and perfection stages? There is no need at all." Thus he asked. The Blessed One replied: "O, Great Bodhisattva! You have been consumed by the force of faith." "O!" is the Blessed One’s expression of wonder. If this Great Bodhisattva Vajragarbha asks in such a way, he has been consumed; he has lost the Dharma. Because he does not know the Dharma, he is unable to measure it. How so? "By the force of faith" means that by following faith, he has ascertained only the dharmakāya, but not the two bodies, the nirmāṇakāya and the saṃbhogakāya. With wonder arising in his own mind, he spoke again to Vajragarbha: "From the non-substantiality of the body, one cannot speak of bliss. In the manner of the pervader and the pervaded, the world is pervaded by bliss." By the word "body" is meant the nature of the five aggregates, which have the characteristic of being an accumulation. The bliss of its non-substantiality is the wisdom of experience. One cannot speak of that from which bliss arises.

དེའི་ཕྱིར་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཏེ། ཁྱབ་བྱ་ནི་ལུས་སོ། ། ཁྱབ་བྱེད་ནི་བདེ་བའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་གྱི་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་གྱི་འགྲོ་བ་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ལུས་ཀྱི་དངོས་མེད་ནི། ། གཟུགས་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ཡང་ལུས་ནི་བསགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། འདི་ལུས་ཀྱང་ཡིན་ལ་དངོས་མེད་ཀྱང་ཡིན་པས་ལུས་ཀྱི་དངོས་མེད་དོ། ། དེ་ལ་ཡོད་པའི་བསགས་པའི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་བདག་མེད་ མའི་རང་བཞིན་ངེས་སོ། ། གང་ལས་ནི་ཆོས་འབྱུང་ལས་སོ། ། བདེ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་བདེ་བ་སྨྲ་བར་མི་ནུས་སོ་ནི་ངག་གི་ལམ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཁྱབ་བྱ་ཁྱབ་བྱེད་ཚུལ་གྱིས་ནི་ཁྱབ་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། ། འགྲོ་ བ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ནི་འགྲོ་བ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་དཔེས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ནི། ། ཇི་ལྟར་མེ་ཏོག་ལ་གནས་དྲི། ། མེ་ཏོག་དངོས་མེད་ཤེས་མི་འགྱུར། ། དེ་བཞིན་གཟུགས་སོགས་དངོས་མེད་པས། ། བདེ་བ་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་མི་འགྱུར། ། ཇི་ལྟར་མེ་ཏོག་ལ་ བརྟེན་པའི་དྲི་མེ་ཏོག་གི་དངོས་པོ་མེད་ན་མི་ཤེས་ཤིང་མི་རྟོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་ན་བདེ་བ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཙམ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ།

Therefore, it is by way of the relationship between the pervaded and the pervader: the body is the pervaded, and bliss is the pervader. The wisdom of bliss, which is of such a nature, pervades the beings of the three realms. Alternatively, the "non-substantiality of the body" refers to the Vajradhara whose nature is the selflessness of the non-substantiality of form. Furthermore, the body is characterized by accumulation; since this is both the body and non-substantial, it is the "non-substantiality of the body." The Vajradhara, who is the identity of that accumulated existence, is certain to be of the nature of selflessness. From what does this arise? From the source of phenomena (dharmodaya). Bliss is the coemergent wisdom (sahaja-jñāna). Moreover, that bliss cannot be expressed because it transcends the path of speech. For that very reason, "by way of the pervaded and the pervader" means that the pervasion is by means of the coemergent wisdom of bliss. The "pervasion of beings" is the meaning of authentic wisdom, because it is inseparable from beings. To illustrate this with an example: Just as the scent residing in a flower Is not known if the flower is absent, Likewise, because form and so forth are non-substantial, Bliss itself will not be perceived. Just as the scent dependent upon a flower is not known or realized if the substance of the flower is absent, likewise, if the substance of form and so forth is absent, bliss itself will not be perceived. Therefore, by blessing the very dependence upon form as a non-substantial entity, they are similar.

དེ་ཐམས་ཅད་དུ་མཚུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཅི་ཡིན་དུ་ཆུག་ཀྱང་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱས་ཏེ། གཟུགས་ཉིད་གཟུགས་མེད་པ་ཅན་ནོ། ། གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་གཟུགས་ཅན་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན། ཇི་ལྟར་མེ་ཏོག་ལ་བརྟེན་དྲི། ། ཞེས་པ་ནི། (དི་,དྲི་)ཤེས་པ་དེ་རེ་ཞིག་མེ་ཏོག་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ པས་རེ་ཞིག་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་ན། མེ་ཏོག་ཉིད་ནི་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་མེད་པས་ན་སྐྱེ་བ་བཀག་པས། དྲི་འདིར་ངེས་པར་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་པ་མེད། གང་དྲིའི་ཤེས་པ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ དམིགས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དེ། མི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཟུགས་སོགས་དངོས་མེད་པས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེས་ནི་བདག་མེད་པ་མ་བསྒོམ་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ་པ་མེད་པར་གྲུབ་པ་ཉིད་འདིའི་ཕྱོགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་དགོངས་སོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྤངས་ནས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། འདི་ལ་བསལ་བ་ཅི་ཡང་མེད། ། བསྣན་པར་ བྱ་བའང་ཅུང་ཟད་མེད། ། ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་ལྟ། ། ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། ། ཞེས་པའོ། ། འདི་ཉིད་གང་བདེན་པ་མཐོང་ཞིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་ལ་ནི། མ་རིག་པ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་མེད་དེ།

It is not the case that all of these are identical. Whatever the case may be, one should realize them through their very nature: form itself is formless, and formlessness itself is form. Alternatively, as it is said: "Just as fragrance depends upon a flower," that cognition of fragrance depends for a time upon the flower. If one knows and realizes this for a time, then because the flower itself is primordially unborn, it is a non-entity; since its birth is negated, this fragrance is not definitively known or realized here, because there is no other cognition that realizes the cognition of fragrance. In the same way, the authentic wisdom of bliss is non-apprehension itself; it is the very nature of non-apprehension. How so? Because form and so forth are non-entities. The non-existence of the entity of form and so forth means that by not meditating on selflessness, they are simply form and so forth. What is shown by this? It is the position that the perfection stage is established without meditation. How so? It is intended that "because it is realized through the generation stage." The meaning is that once the generation stage is abandoned, there is no perfection stage at all. As it is said: "In this, there is nothing to be removed, and not the slightest thing to be added. Look truly at the truth itself; seeing the truth, one is liberated." For one who sees this very truth and realizes the nature of all phenomena, the adventitious stains of ignorance do not at all realize the suchness of things.

དངོས་ པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡང་མ་རིག་པ་ལས་ལྡོག་པས་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་མེད་ཅིང་གཉི་གར་ཡང་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་མེད་དོ། ། དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་གནས་སྐབས་སུ་སོན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་མ་རྟོགས་ན་ཅི་ཞིག་ འབྱུང་བར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་རྟག་པར་གནས་པ་རྣམས་ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པའི་དངོས་པོ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའོ། ། དེ་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་དེ་འདི་ཞེས་རྣམ་པར་གཅད་པར་མི་ནུས་པས་ན། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྐྱེད་ པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་ལ་གཅད་དུ་མེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ནི། བསྐྱེད་པ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་མཆིས། ། ཞེས་པ་གང་འདི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་ཞུས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཉིད་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་བྲལ་ བས་ཆོས་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཨེ་མའོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེ། དད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཆུད་རེ་ཟོས། ། ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ་སླར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་པར་གསུངས་སོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་དགོས་པ་ཆེན་པོ་གསུངས་ པ། དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ། དངོས་པོ་རྟོགས་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ང་། ཕྱག་དང་ཞལ་གྱི་རྣམ་པའི་ཚུལ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་རེ་ཞིག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དངོས་པོ་སྟེ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བདག་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།

The realization of the suchness of things also involves turning away from ignorance; thus, there is no realization of the suchness of things, and in neither case is there a realization of the suchness of things. The realization of the suchness of things is itself authentic wisdom (jñāna). For that very reason, if those who have reached that state do not realize it, what could possibly arise? Therefore, in order to clear away adventitious stains, for those in whom ignorance resides permanently, there is the generation stage (utpattikrama) that produces the pure entity of the deity. Once that very [suchness] is manifested as equality, because it cannot be conceptually delimited as "this is it," the completion stage (niṣpannakrama) is to be generated. The purity of the deity itself and the purity of suchness are non-dual, indivisible, and inseparable. Thus, regarding the question, "What is the purpose of the generation stage?"—all of that which Vajragarbha asked is a degeneration of the Dharma due to being separated from a spiritual friend (kalyāṇamitra). "Oho! Great Bodhisattva, you have been consumed by the force of faith!" This was spoken by the Blessed One (Bhagavān) as the generation of the mind of awakening (bodhicitta), and it was further taught by the Blessed One himself. He spoke of the great purpose of the generation stage: "I am the Buddha for the sake of realizing existence and non-existence." By way of the very form of hands and faces, I am for a time the entity of omniscience, the nature of things. I am the non-entity of the self.

ཕྱག་དང་ཞལ་གྱི་རྣམ་ པའི་ཚུལ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་གཟུགས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ང་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དངོས་པོ་རྟོགས་པ་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་བས་ན་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་རྟོགས་པ་ཉིད་རྫོགས་པའི་རིམ་ པ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། ང་ནི་ཡི་གེ་ཨཱ་དང་ཡི་གེ་ཧཱའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་སྟེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པ་ང་སྟེ། གཉི་ག་ཡང་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ང་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཅན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་དེ་ནི་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཞིག་ལེ་ལོས་བསྣུན་པ་དང་། ། རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ང་མི་ཤེས། ། རྡོ་རྗེ་(བརྩུན་,བཙུན་)མོའི་བྷ་ག་ནི། ། བདེ་བ་ཅན་དུ་རྟག་ཏུ་བཞུགས། ། གང་ཞིག་རྨོངས་པ་ནི། གཏི་མུག་གིས་གཡོགས་པའོ། ། དེས་ང་མི་ཤེས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་(ར་,རེ་)ཞིག་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་རྣོན་པོ་དེས་ཀྱང་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་ པ་རྟོགས་པའོ། ། འོན་ཀྱང་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་ཉིད་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་རག་ལས་པ་ཉིད་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། གང་ཞིག་ལེ་ལོས་བསྣུན་པ་དང་། །

The very nature of the forms of the hands and faces is inherently formless. "I am the Buddha" means that I am the Buddha; how so? Because of the realization of reality. The very realization of reality is what is called the omniscience of all Buddhas. Therefore, the meaning is that the realization of the generation stage itself is the certainty of the completion stage. Alternatively, "I" is the entity whose nature is the syllables Ā and HA, because it is the nature of method and insight. That very entity is "I," the non-entity, because both are indivisible. "I am the Buddha" is the one possessing the wisdom of the indivisibility of method and insight. How so? Because of the realization of reality. That entity which is not the indivisibility of both is non-existent. This is because all entities whatsoever are the cause that is the nature of method and insight. "Those struck by laziness and the deluded do not know me. The bhaga of the Vajra Consort always dwells in Sukhāvatī." Those who are deluded are those covered by ignorance. "They do not know me" means that the purity of suchness is not within the sphere of activity of the deluded. Even if one with sharp insight realizes the purity of suchness, the realization of the suchness of reality itself depends upon the generation stage; this is the intended meaning of the completion stage. "Those struck by laziness..." [and so forth].

ཞེས་པ་ནི་ལེ་ལོའི་དྲི་མ་དག་དེ་ས་བསྣུན་ཞིང་བཅོམ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་དམན་པ་རྣམས་སོ། ། ཅི་ཞེ་ན་ ལྷའི་རྣམ་པར་སྤྲུལ་པ་བསྒོམ་ཡང་ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པ་མི་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ང་མི་ཤེས་ཏེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་གོམས་པས་ནི་གཉི་ག་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ལ་འོན་ཀྱང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་རག་ལས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་མཆོག། བདེ་བ་ཅན་ནི་ང་ བཞུགས་ཏེ། ། ང་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་མཆོག་སྟེ་མ་ནིང་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། བདེ་བ་ཅན་ནི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་སོ། ། ཐུགས་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྣ་ཚོགས་པས་བཞུགས་པའོ། ། བདེ་བ་ཅན་དེ་ཡང་ཅི་ཡིན་པ་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་གའོ། ། གང་འདི་བདེ་བ་ཅན་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མའི་འོ། ། དེའི་བྷ་ག་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། བཙུན་མོ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཡང་ཡིན་ལ་བཙུན་མོ་ཡང་ཡིན་པས་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོ་སྟེ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེའི་བྷ་ག་ནི་དེ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ ཤེས་སོ། ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་དབུགས་དབྱུང་བ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབུགས་དབྱུང་བ་གསུངས་པ། ཨེ་ཡི་རྣམ་པའི་ཆ་བྱད་གཟུགས། ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག། ཡི་གེ་ཨེའི་རྣམ་པའི་ཆ་བྱད་དེ་ཆོས་འབྱུང་གཞལ་ཡས་ཁང་ངོ་། ། དེའི་ གཟུགས་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་སོ། །

This refers to those of inferior diligence who, having been struck and overcome by the stains of laziness, do not know the purity of the deity even while meditating on the emanation of the deity’s form. Why is that? Even those who do not know me, though they meditate on the emanation of the deity’s form, do not know me; for while both [the deity and the purity] are purified through familiarity with the generation stage, they are nonetheless dependent upon the production of the completion stage. I dwell in the supreme bhaga of the Vajra Consort, in Sukhāvatī. "I" refers to the inseparability of method and insight. That itself is supreme, the nature of the neuter. Sukhāvatī is the source of phenomena (dharmodaya). The Mind dwells there in various nirmāṇakāyas. What is that Sukhāvatī? It is said: "The bhaga of the Vajra Consort." That which is Sukhāvatī is the Vajra Consort, the Vajraḍākinī. Her bhaga is wisdom. Alternatively, "Vajra" is Vajradhara; "Consort" is Nairātmyā. Since she is both Vajra and Consort, she is the Vajra Consort—the inseparability of method and insight. Her bhaga is the wisdom inseparable from that. By this, the encouragement of Vajradhara is shown. The encouragement of the Tathāgatas is stated: "The form of the aspect of the letter E, the casket of the Buddha-jewels." The aspect of the letter E is the celestial mansion of the source of phenomena (dharmodaya). Its "form" is its very nature. How is it distinguished? It is the "casket of the Buddha-jewels." By the word "Buddha," the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth, are meant.

དེ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་བ་རྒྱས་པར་བྱེད་པས་ན་རིན་ཆེན་ནོ། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རིན་ཆེན་ནི་སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ནོ། ། དེའི་ཟ་མ་ཏོག་ནི་གཞིར་འགྱུར་བའོ། ། གནས་ཏེ་ཞེས་པ་འདིས་ནི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱོད་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ང་ཉིད་ངའོ། ། ང་ཞེས་པ་འདིས་ནི་ནཱ་ད་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ང་ཡིན་པའོ། ། མཆོག་ཅེས་པ་འདིས་ནི་ནང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་ངའོ། ། འདིས་ནི་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ང་ཡིན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་ནི་རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། བཙུན་མོ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཡང་ཡིན་ལ་བཙུན་མོ་ཡང་ཡིན་པས་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མའོ། ། དེའི་བྷ་ག་ ནི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཨེའི་ཡི་གེའི་ཆ་བྱད་གཟུགས་ནི་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ལ་དེ་ནི་ཟ་མ་ཏོག་གོ། ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཉིད་བདག་མེད་མ་ཡིན་ལ་བདག་མེད་མ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཆད་པ་པོ་ང་ཆོས་ཀྱང་ང་། ། རང་གི་ཚོགས་ལྡན་ཉན་པ་ང་། ། འགྲོ་བའི་སྟོན་པ་བསྒྲུབ་བྱ་ང་། ། འཇིག་རྟེན་འཇིག་རྟེན་འདས་པ་ང་། ། འཆད་པ་པོ་ང་ཞེས་པ་ནི་འཆད་པ་པོ་ང་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཀྱང་ང་ཞེས་པ་ནི་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱི་ཆོས་ཀྱང་ང་ཉིད་དོ། ། ཉན་པ་ང་ཞེས་པ་ནི་ཉན་པ་པོའི་ཚུལ་ ཡང་ང་ཉིད་དོ། ། རང་གི་ཚོགས་ལྡན་ནི་བདག་ཉིད་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཡང་ང་ཉིད་དོ། ། བསྒྲུབ་བྱ་ང་ཞེས་པ་ནི་ང་ཉིད་འབྲས་བུའི་ཚུལ་ལོ། །

Because it causes the joy of those [beings] to flourish, it is a "jewel" (ratna). The "jewel of the Buddhas" is the Buddha-jewel. Its "casket" (mañjūṣā) is that which serves as the basis. By the term "abiding," I am the nirmāṇakāya through the conduct of various forms. By the term "I," I am the saṃbhogakāya through the nature of the two nādas. By the term "supreme," because it is the internal nature, I am also the dharmakāya. By this, I am the nature of the three kāyas. The "bhaga of the Vajra Consort" (vajravatībhaga): "Vajra" is the Vajra-holder (Vajradhara); "Consort" (vatī) is Nairātmyā. Since she is both the Vajra and the Consort, she is the "Vajra Consort," Nairātmyā who is inseparable from the Vajra-holder. Her "bhaga" means wisdom (jñāna). The form of the letter E is the nature of Nairātmyā. The Buddha-jewel is the Vajra-holder, and that is the casket. By this, the Vajra-holder himself is Nairātmyā, and Nairātmyā herself is the Vajra-holder. For that very reason: "I am the speaker, and I am the Dharma; I am the listener, endowed with my own assembly; I am the teacher of the world, and I am the goal to be attained; I am the mundane and the supramundane." "I am the speaker" means I myself am the speaker. "I am the Dharma" means I myself am the Dharma in the manner of that which is to be explained. "I am the listener" means I myself am the manner of the listener. "Endowed with my own assembly" means I myself am the retinue together with the self. "I am the goal to be attained" means I myself am the manner of the result.

ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སམ་ཡན་ལག་དགུ་པོའི་ཆོས་དེ་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་ངའོ། ། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ ཀྱིས་བསྙད་པ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། གླེང་གཞིའི་སྡེ་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། དེ་ལྟ་བུར་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྡེ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་། ཆོ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་དང་། མན་ངག་གི་སྡེའོ། ། དེ་ལ་དོན་མང་པོ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མདོའི་སྡེ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། གང་དང་གང་གིས་གསུངས་པའི་དོན་གྱི་མཐའ་མར་གླུ་དང་འབྲེལ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བླངས་ནས་དགའ་བདེ་མང་པོའི་དོན་ནི་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའོ། ། གང་དུ་མ་འོངས་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་དུས་འདི་ ཙམ་ཞིག་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་ལུང་སྟོན་པ་དེ་ནི་ལུང་བསྟན་པ་སྟེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ཁྱོད་མ་འོངས་པའི་དུས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ན་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མར་མེ་མཛད་ཀྱི་ གསུང་གིས་ལུང་བསྟན་པ་འདི་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེའོ། ། གསུངས་པའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་གདུལ་བའི་ཕྱིར་གསལ་བར་བྱེད་ཅིང་གདུལ་བྱའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྒྲ་སྣ་ཚོགས་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེས་ཚིག་བཞི་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེའོ། ། གདུལ་བྱ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ངོར་ཞུས་པའི་དོན་ཆེད་དུ་བརྗོད་པས་ན་ཆེད་དུ་བརྗོད་པའོ། །

I am also the nature of the realization of those dharmas consisting of the twelve or nine branches. The twelve branches are: the sūtra class, the geya (verses in response to a discourse), the vyākaraṇa (prophecies), the gāthā (verses), the udāna (inspired utterances), the nidāna (accounts of origins), the avadāna (legends), the itivṛttaka (historical narratives), the jātaka (birth stories), the vaipulya (extensive teachings), the teachings on miracles and so forth, and the upadeśa (instructions). Among these, it is called the sūtra class because it teaches many meanings. The geya consists of verses sung at the conclusion of whatever was spoken, which express the meaning of great joy and bliss. The vyākaraṇa is that which prophesies for the sake of the future, saying, "In such a time, at such a point, this will occur." For example, the prophecy by the Tathāgata Dīpaṃkara, saying, "O man, in a future eon beyond counting, you will become the Tathāgata, Arhat, Śākyamuni," and so forth; this is a sūtra of provisional meaning. The gāthā class is that which clarifies the meaning of what was spoken for the sake of training disciples, using various sounds, words, and syllables in four-line verses and so forth to clarify and accord with those to be trained; this is a sūtra of definitive meaning. The udāna is so called because it is an inspired utterance made for the sake of the meaning requested by various disciples.

ཡུལ་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ངག་ནི་གླེང་གཞིའོ། ། སྐྱེ་བོ་རྣམས་རྟོགས་པའི་ངེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དཔེས་དོན་སྟོན་པ་ནི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེའོ། ། འདི་ལྟ་བུར་བྱུང་བ་ནི་སྔོན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་རྙིང་པའོ། ། སྐྱེས་པའི་རབས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་ན། སྐྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་ལུས་བླངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་སྟོན་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཡང་དག་ པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའོ། ། ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ནི། ངོ་མཚར་བའི་ལྟས་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལམ་ལ་འཇུག་པའོ། ། གདམས་ངག་ནི་གསང་བར་བཤད་པའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ནི་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་ ཕལ་ཆེན་སྡེའི་བཞེད་པས་སོ། ། མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་གླེང་གཞི་དང་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། གདམས་ངག་ཅེས་བྱ་བའི་ཡན་ལག་གསུམ་བསྡུས་པས་དགུའོ། ། ཆོས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། འགྲོ་བའི་སྟོན་པ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་བླ་མ་ཡང་ང་ཉིད་དོ། ། འཇིག་ རྟེན་ང་ཞེས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ངའོ། ། འཇིག་རྟེན་འདས་པ་ང་ཞེས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ངའོ། ། ཡང་ན་ང་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། འཆད་པ་པོ་ང་ཞེས་པ་འདིས་ནི་སྤྲུལ་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་བདག་ ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཀྱང་ང་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་དོ། །

The introductory narrative (nidāna) is the speech that establishes the specific place, time, and so forth of a story. The class of edifying narratives (avadāna) is the teaching of a meaning through an example in order to produce certainty of realization in beings. "Thus it occurred" (itivṛttaka) refers to ancient stories of the past. The "birth stories" (jātaka) teach the conduct of the bodhisattvas during their various births and the taking of bodies in different states of existence. The "extensive teachings" (vaipulya) are the detailed explanations of the authentic Dharma in order for bodhisattvas to realize the inseparability of the two truths. The "miraculous displays" (adbhutadharma) and so forth are the teaching of wondrous signs to lead sentient beings onto the path. "Instructions" (upadeśa) reveal the meaning of the secret explanations. These twelve branches are according to the assertion of the Noble Mahāsāṃghika school. Since the three branches known as the introductory narrative, the edifying narrative, and the instructions are subsumed within the Sūtra class and others, there are nine. "Dharma" refers to the Vajra Holder. "Teacher of beings" means that I myself am the Guru of the three worlds. "I am the world" means that I am the very nature of the three worlds. "I am that which transcends the world" means that I am the very nature of worldly conventions. Alternatively, "I" is the inseparability of method and insight. By the statement "I am the speaker," the identity of the nirmāṇakāya and saṃbhogakāya is indicated. "The Dharma is also I" indicates the identity of the dharmakāya, whose nature is non-dual.

འགྲོ་བའི་སྟོན་པ་ང་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བ་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་ནི་མི་འགྱུར་བ་སྟེ་ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ང་ནི་ ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད་ངའོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ང་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ངའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་རང་བཞིན་ང་། ། མཆོག་མཐའ་དགའ་བྲལ་དང་པོར་ནི། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ང་ནི། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ དགའ་བའི་རང་བཞིན་ངའོ། ། མཆོག་མཐའ་དགའ་བྲལ་དང་པོར་ནི། ། མཆོག་མཐའ་མ་ནི་མཆོག་མཐའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་དགའ་བྲལ་དེ་དང་པོར་གང་ལ་ཡོད་པ་དེའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་མཆོག་མཐའ་དགའ་བྲལ་དང་པོ་ཅན་ནི་མ་ནིང་ངོ་། ། ཡང་ན་མཆོག་མཐའ་ནི་གང་ གི་མཐའ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མཆོག་མཐའ་སྟེ། དགའ་བ་དང་པོ་དང་། རྣམ་པར་དགའ་བ་དང་། དགའ་བ་གསུམ་པ་སྟེ་དང་པོ་དང་ཐ་མ་དག་དང་དགའ་བ་བར་མ་རྣམས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ལ་ཐིམ་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་ལ་དགའ་བ་གསུམ་དང་པོར་ཡོད་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ པའི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་མཐའ་དགའ་བྲལ་དང་པོ་ཅན་ནོ། ། ཡང་ན་མཆོག་ནི་རང་བཞིན་ནོ། ། མཐའ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་མཆོག་མཐའ་སྟེ། མཆོག་མཐའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དགའ་བྲལ་ཡང་ཡིན་ལ་དང་པོ་ཡང་ཡིན་པས་དགའ་བ་དང་པོ་སྟེ་མཆོག་མཐའ་དགའ་བྲལ་དང་ པོའོ། ། འདིའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ་དགའ་བ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་རང་བཞིན་ང་། །

Regarding the phrase "I, the teacher of beings," "beings" refers to the sense faculties. "Teacher of those" means the Unchanging One, who possesses qualities such as the divine eye and so forth. For that very reason, "I am the world," meaning I am the very nature of the five aggregates. "I am that which transcends the world," meaning I am the very nature of the objects such as form and so forth. For that very reason: "I am the nature of innate joy; At the end of the supreme, the first of the joy-free." "I am the nature of the innate" means I am the nature of innate joy. "At the end of the supreme, the first of the joy-free": "the end of the supreme" refers to the end of the supreme. That innate [joy] is that which possesses such a joy-free state as its first. That which has the end of the supreme and the joy-free as its first is the neuter [state]. Alternatively, "the end of the supreme" refers to that which has an end; [namely] the first joy, the [second] joy, and the third joy. The first and the last, as well as the intermediate joys, are all dissolved into the supreme unchanging state itself. That which has the three joys as its first is the innate wisdom that has the end of the supreme and the joy-free as its first. Alternatively, "supreme" is the nature, and "end" is the innate; thus, it is the "end of the supreme," the nature of the end of the supreme. Since it is both "joy-free" and "first," it is the "first joy," the first of the end of the supreme and the joy-free. This is the wisdom that has that very nature; the nature of the three joys is the innate wisdom itself. "I am the nature of innate joy."

ཞེས་པ་འདིས་ནི་འཆད་པ་པོ་ང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ མཆོག་མཐའ་ཞེས་པ་ནི་མཐའ་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་མུའོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། མཆོག་སྟེ་ཁྱད་འཕགས་པ་སྟེ་འདི་ལས་གཞན་ཅི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དགའ་བྲལ་དང་པོ་ཅན་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དགའ་བྲལ་ནི་ཆད་པ་སྟེ། འཇིག་པའོ། ། དང་པོ་ནི་སྐྱེ་བའོ། ། དགའ་བྲལ་ཡང་ ཡིན་ལ་དང་པོ་ཡང་ཡིན་པས་དགའ་བྲལ་དང་པོ་སྟེ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། མུན་པ་ལ་ནི་མར་མེ་ལྟར། ། དེ་བཞིན་བུས་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་གྱིས། ། དེ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་དཔེ་བསྟན་པའོ། ། ཡིད་ཆེས་ཞེས་པ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བུས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་ པོ་ལ་བོད་པའོ། ། མུན་པ་ལ་ནི་མར་མེ་ལྟར་ནི་རང་ཉིད་རབ་ཏུ་གསལ་བར་སྣང་བའི་འོད་དང་ཐ་མི་དད་པས་མུན་པ་སེལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ལྟ་བ་ངན་པ་མ་ལུས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་བག་ལ་ཉལ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་བླ་མའི་ཞབས་ ཀྱི་བཀའ་དྲིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་རྟོགས་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་ང་ཡིན་ནོ། ། སྟོན་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མཚན། ། གཙོ་བོ་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུར་ལྡན། ། བཙུན་མོའི་བྷ་ག་བདེ་ཆེན་དུ། ། ཁུ་བ་ཞེས་བྱར་རྣམ་པར་གནས། ། དེ་མེད་པས་ན་བདེ་མེད་འགྱུར། ། བདེ་བ་སྤངས་ནས་དེ་མ་ ཡིན། ། ནུས་པ་མེད་ཅིང་ལྟོས་དད་བཅས། ། ལྷ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་ལས་བདེ་བ། ། མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་འདི་ལ་མངའ་བས་ན་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཅན་ཏེ།

By this, the nature of the Blessed One is established through the statement "I, the teacher," and so forth. Alternatively: "Supreme limit" (paramānta) means the ultimate boundary. If one asks what makes it superior, it is "supreme," meaning it is distinguished in such a way that nothing else exists beyond it. "The first of the separation from joy" (viramādyā): because "separation from joy" (virama) is cessation or destruction, and "the first" (ādya) is birth. Since it is both the separation from joy and the first, it is "the first of the separation from joy"—the wisdom (jñāna) in which birth and destruction are inseparable. "Just as a lamp [dispels] darkness, so too, my son, you should have conviction." The word "so too" (tathā) indicates an analogy. "Conviction" (pratyaya) refers to the wisdom of direct experience. "My son" (putra) is an address to Vajragarbha. "Just as a lamp [dispels] darkness" means that just as darkness is dispelled by a light that appears inseparable from its own radiance, so too the coemergent wisdom (sahaja-jñāna), which is the nature of clear light, purifies the latent tendencies of all afflictions and wrong views; this is the meaning of realizing it through the domain of the Guru’s kindness. Furthermore: "I am that. The Teacher possesses the thirty-two marks. The Lord is endowed with the eighty minor signs. In the bhaga of the consort, the great bliss, it abides as what is called 'semen.' Without that, there is no bliss. Abandoning bliss, it is not that. It is powerless and dependent. Bliss arises from the yoga of the deity." Because he possesses these thirty-two marks, he is "the one with the thirty-two marks."

ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་འཁོར་ལོའི་མཚན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་དང་། ཕྱག་དང་ ཞབས་ཀྱི་སོར་མོ་དྲ་བར་འབྲེལ་པ་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་འཇམ་ཞིང་གཞོན་ཤ་ཆགས་པ་དང་། བདུན་མཐོ་བའི་ཚད་དང་། སོར་མོ་རིང་བ་ཉིད་དང་། རྟིང་པ་ཡངས་པ་དང་། སྐུ་དྲང་པོར་རྒྱས་པ་དང་། ཞབས་ལོང་བུའི་ཚིགས་མི་མངོན་པ་དང་། སྐུའི་སྤུ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་ པ་ཉིད་དང་། བྱིན་པ་རི་དྭགས་ཨེ་ན་ཡ་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་། བཞེངས་བཞིན་དུ་མ་བཏུད་པར་ཕྱག་པུས་མོ་ལ་སླེབ་པ་དང་། མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་དང་། མདོག་གསེར་འདྲ་བ་ཉིད་དང་། པགས་པ་སྲབ་པ་ཉིད་དང་། སྤུ་རེ་རེ་བ་ཉིད་དང་། ཞལ་མཛོད་སྤུས་བརྒྱན་པ་ཉིད་དང་། རོ་སྟོད་སེང་གེ་འདྲ་བ་ཉིད་དང་། སྐུ་ཤིན་ཏུ་ཟླུམ་པ་དང་། ཐལ་གོང་རྒྱས་པ་ཉིད་དང་། རོ་བྲོ་བ་ཉིད་དང་། ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞིང་མཉམ་པ་དང་། དབུ་གཙུག་ཏོར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། ལྗགས་ཤིན་ཏུ་རིང་ཞིང་སྲབ་པ་དང་། ཚངས་པའི་དབྱངས་དང་། འགྲམ་པ་སེང་གེའི་འདྲ་བ་དང་། ཚེམས་དཀར་བ་ཉིད་དང་། ཚེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཚེམས་བཞི་བཅུ་མཉམ་པར་ཚང་པ་དང་། སྤྱན་མཐོན་མཐིང་ལྟ་བུ་དང་། བའི་རྫི་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྣམས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ན་ལས་གཞན་ལ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ རྣམ་པར་དག་པའི་དབྱངས་ཡིག་བཅུ་དྲུག་ཉིས་འགྱུར་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཕྱག་དང་ཞབས་དག་གི་མཐིལ་ལ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང་པ་མུ་ཁྱུད་དང་ལྟེ་བ་རྣམས་དང་བཅས་པ་མངའ་བས།

The palms of his hands and the soles of his feet are marked with wheels; his hands and feet are well-placed; his fingers and toes are connected by a web; the palms of his hands and the soles of his feet are soft and youthful; he has seven prominent parts of his body; his fingers are long; his heels are broad; his body is straight and well-proportioned; the joints of his ankles are not visible; the hairs of his body point upward; his calves are like those of the eneya antelope; while standing without bending, his hands reach his knees; his private parts are withdrawn into a sheath; his complexion is like gold; his skin is fine; each hair grows individually; his face is adorned with a ūrṇā (tuft of hair between the eyebrows); his upper body is like that of a lion; his body is perfectly rounded; his shoulders are broad and well-filled; he has an excellent sense of taste; his body is symmetrical like a nyagrodha tree; his head is endowed with an uṣṇīṣa (cranial protuberance); his tongue is very long and thin; he has the Brahma-voice; his jaw is like that of a lion; his teeth are white; his teeth are even; he has a full set of forty even teeth; his eyes are deep blue; and his eyelashes are like those of a cow. These thirty-two marks of a great being belong to the Blessed One alone and to no other. The intention is that they arise from the complete transformation of the sixteen vowels doubled, which are the pure expressions of method and insight. In that regard, the palms of the Blessed One’s hands and the soles of his feet possess wheels with a thousand spokes, complete with rims and hubs.

ཕྱག་དང་ཞབས་འཁོར་ལོའི་མཚན་དང་ ལྡན་པའོ། ། ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ས་ལ་བཞག་ན་ཆང་རྗེས་མི་མངོན་པའི་ཕྱིར། ཕྱག་དང་ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཉིད་དོ། ། ངང་པའི་རྒྱལ་པོའི་རྐང་པ་དང་འདྲ་བས་ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་སོར་མོ་དྲ་བར་འབྲེལ་པའོ། ། ཕྱག་དང་ཞབས་རས་བལ་གྱི་འདབ་མ་དང་ འདྲ་བས་ན། ཕྱག་དང་ཞབས་གཞོན་ཤ་ཆགས་པ་ཉིད་དོ། ། ཕྱག་དང་ཞབས་དང་དབུའི་ཆ་ལྟག་ཁུང་མཐོ་བས་ན་བདུན་མཐོ་བའོ། ། ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་སོར་མོ་རྣམས་རིང་བའི་ཕྱིར་སོར་མོ་རིང་བ་ཉིད་དོ། ། རྟིང་པ་ཡངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟིང་པ་ཡངས་པ་ཉིད་ དོ། ། བདུན་མཐོ་ཞིང་སྐུ་མི་ཡོ་བའི་ཕྱིར་སྐུ་དྲང་པོར་རྒྱས་པ་ཉིད་དོ། ། པུས་མོ་དང་ལོང་བུ་མཐོ་བར་མི་མངོན་པའི་ཕྱིར། ལོང་བུའི་ཚིགས་མི་མངོན་པ་ཉིད་དོ། ། བ་སྤུ་གཡས་སྐོར་དུ་འཁྱིལ་པའི་ཕྱིར། སྐུའི་སྤུ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དོ། ། རིམ་གྱིས་ཆགས་པ་ཟླུམ་པའི་ ཕྱིར་དང་། འབར་འབུར་མེད་པའི་ཕྱིར། བྱིན་པ་རི་དྭགས་ཨེ་ན་ཡ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། ། མཉམ་པར་རིང་པས་མ་བཏུད་པར་ཕྱག་གི་མཐིལ་དག་གིས་པུས་མོའི་ལྷ་ངར་སླེབས་པས་ན། བཞེངས་བཞིན་དུ་མ་བཏུད་པར་ཕྱག་པུས་མོ་ལ་སླེབ་པའོ། ། མཆོག་ཏུ་གསང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པས་ན། མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པའོ། ། མདོག་གསེར་བཙོ་མ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་མདོག་གསེར་འདྲ་བ་ཉིད་དོ། ། རྡུལ་བག་གིས་མ་གོས་པའི་ཕྱིར་པགས་པ་སྲབ་པ་ཉིད་དོ། ། བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་རེ་རེ་བ་ཉིད་ དོ། །

He possesses the marks of wheels on his hands and feet. Because the soles of his hands and feet are level, when he places them on the ground, no footprint is left; thus, his hands and feet are well-set. Because they are like the feet of the king of swans, his fingers and toes are joined by a web. Because his hands and feet are like the petals of cotton, his hands and feet are youthful and supple. Because the parts of his hands, feet, and the back of his head are elevated, he has seven prominent parts. Because the fingers of his hands and feet are long, his fingers are long. Because his heels are broad, his heels are broad. Because the seven parts are elevated and his body is not crooked, his body is straight and well-proportioned. Because his kneecaps and ankles are not prominent, the joints of his ankles are not visible. Because his body hairs curl to the right, the hairs of his body point upward. Because they are formed in a gradual, rounded sequence and are without protuberances, his calves are like those of the eneya antelope. Because they are equally long, his palms reach his kneecaps without him bending; thus, while standing without bending, his hands reach his knees. Because of the most secret manner, his private organ is withdrawn into a sheath; thus, his private organ is withdrawn into a sheath. Because his complexion is like refined gold, his complexion is like gold. Because he is unstained by dust, his skin is fine. Because there are no second hair follicles, each hair follicle is single.

གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོའི་མཛོད་སྤུས་སྨིན་མཚམས་སུ་སྤྲས་པའི་ཕྱིར། ཞལ་མཛོད་སྤུས་བརྒྱན་པ་ཉིད་དོ། ། རོ་སྟོད་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྟོད་སེང་གེ་འདྲ་བའོ། ། ཡོངས་སུ་ཟླུམ་པར་མཁྲེགས་པའི་ཕྱིར། སྐུ་ཤིན་ཏུ་ཟླུམ་པའོ། ། ཤིན་ཏུ་འདུས་ནས་བསགས་པའི་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཐལ་གོང་རྒྱས་པ་ཉིད་དོ། ། རླུང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པའི་རོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་བྲོ་བ་ཉིད་དོ། ། སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ཤིང་ནྱ་གྲོ་ངྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་པ་ཉིད་དོ། ། ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་ཟླུམ་པོར་འཁྲིལ་བག་ཆགས་པར་གཡས་ནས་འཁོར་བའི་གཙུག་ ཏོར་ཉིད་ཀྱིས་དབུ་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱིར། དབུ་གཙུག་ཏོར་དང་ལྡན་པའོ། ། ཨུཏྤ་ལ་དམར་པོའི་འདབ་མ་ལྟ་བུར་དམར་ཞིང་ཡངས་པའི་ཕྱིར། ལྗགས་ཤིན་ཏུ་རིང་ཞིང་སྲབ་པ་ཉིད་དོ། ། དབྱིག་གི་སྙིང་པོ་ལྟ་བུར་དབྱངས་སྙན་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པའི་དབྱངས་ཉིད་དོ། ། མེ་ལོང་གི་བཞིན་གྱི་ དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར་འོད་གསལ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་འཁོར་བར་མངོན་པའི་ཕྱིར་འགྲམ་པ་སེང་གེའི་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། ། ཀུན་ད་དང་ཟླ་བ་ལྟར་དཀར་བའི་ཕྱིར། ཚེམས་དཀར་བ་ཉིད་དོ། ། ཚེམས་སྟོ་བ་དང་མཐོ་དམན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། ། སྟེང་འོག་ཏུ་ལྷག་མ་མེད་པའི་ ཕྱིར། ། ཚེམས་ཐགས་བཟང་ཞིང་ཚེམས་བཞི་བཅུ་མཉམ་པར་ཚང་བ་ཉིད་དོ། ། དཀར་བ་དང་གནག་པའི་ཤས་ཀྱིས་འབྱེས་པའི་ཕྱིར། སྤྱན་མཐོན་མཐིང་ལྟ་བུ་ཉིད་དེ། སྟེང་འོག་ཏུ་གནས་པའི་རྫི་མ་རྣམས་མ་འཛིངས་ཤིང་རང་སར་གནས་པའི་ཕྱིར། བའི་རྫི་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། །

Because the hair-treasure (ūrṇā) between the eyebrows is adorned with great majesty, his face is adorned with the hair-treasure. Because the upper body is large, the upper body is like that of a lion. Because it is perfectly rounded and firm, the body is very well-rounded. Because the aggregates are perfectly gathered and accumulated, the shoulders are broad and full. Because it is not a taste that is harmed by wind and the other [elements], it is the sense of taste itself. Because all superimpositions have been completely abandoned, the proportions of height and breadth are like those of the nyagrodha tree. Because the uṣṇīṣa on the crown of the head is perfectly rounded, spiraling to the right, and visible from all sides, he possesses the uṣṇīṣa on the crown of the head. Because it is red and wide like the petals of a red utpala lotus, the tongue is very long and thin. Because the voice is melodious like the essence of wealth, it is the Brahma-voice itself. Because it is luminous and appears to be perfectly circular like the reflection of a face in a mirror, the jaw is like that of a lion. Because it is white like the kunda flower or the moon, the teeth are white. Because there are no gaps or irregularities in height, the teeth are even. Because there are no leftovers above or below, the teeth are well-aligned and the forty teeth are complete and equal. Because the white and black portions are clearly distinguished, the eyes are like deep blue. Because the upper and lower eyelashes are not entangled but remain in their proper places, they are like those of a cow.

སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྣམས་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བ་གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེའི་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། སྟོན་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུས་འགྲོ་བའི་དོན་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། ། དཔེ་བྱད་ བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་ཞེས་པ་ནི། ཡི་གེ་ཀ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་རྣམས་ལ་ཌ་ཌྷ་ད་ངྷ་ཡ་ལའི་གསལ་བྱེད་དྲུག་རྣམས་ཅུང་ཟད་ང་རོ་ཞན་པ་བསྣན་པས་གསལ་བྱེད་བཞི་བཅུ་ཐམ་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་གསལ་བྱེད་ བརྒྱད་ཅུར་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུའོ། ། དེ་ལ་སེན་མོ་ཟངས་ཀྱི་མདོག་ལྟ་བུ་ནི་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཅིག་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་འདྲ་བའི་མཚན་མའོ། ། སེན་མོ་མདོག་སྣུམ་པ་ཉིད་དང་། སེན་མོ་མཐོ་བ་ཉིད་དང་། སོར་མོ་ཟླུམ་པ་ དང་། སོར་མོ་རྣམས་རྒྱས་པ་དང་། སོར་མོ་རྣམས་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བ་དང་། རྩ་མི་མངོན་པ་དང་། རྩ་མདུད་པ་མེད་པ་དང་། ལོང་བུ་མི་མངོན་པ་དང་། ཞབས་མི་མཉམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། སེང་གེའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། གླང་པོའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། ངང་ པའི་རྒྱལ་པོའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། ཁྱུ་མཆོག་གི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། གཡས་ཕྱོགས་སུ་ལྡོག་ཅིང་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། མཛེས་པར་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། མི་ཡོ་བར་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་འཁྲིལ་བག་ཆགས་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་བྱི་དོར་ བྱས་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་། སྐུ་རིམ་པར་འཚམ་པ་ཉིད་དང་།

The meaning is that the thirty-two marks of a great being (mahāpuruṣa-lakṣaṇa) are eternally present in the Blessed One (bhagavān). As for the term "Teacher" (śāstṛ), it refers to the emanation body (nirmāṇakāya) possessing such characteristics, which, through the nature of the enjoyment body (saṃbhogakāya), thoroughly engages in the welfare of migratory beings. Regarding the eighty minor marks (anuvyañjana): the thirty-four consonants beginning with ka are augmented by the six consonants ḍa, ḍha, da, dha, ya, and la, which are slightly weakened in resonance, resulting in forty consonants. Because these very forty, when doubled as the nature of method and insight, become eighty, they are the eighty minor marks. Among them, "nails the color of copper" is one minor mark, a sign of the Blessed One’s likeness. Furthermore: nails that are glossy, nails that are high, fingers that are rounded, fingers that are full, fingers that taper gracefully, veins that are not visible, veins that are without knots, ankles that are not visible, feet that are without unevenness, walking with the gait of a lion, walking with the gait of an elephant, walking with the gait of a swan king, walking with the gait of a bull, turning to the right as one walks, walking beautifully, walking without wavering, a body that is well-proportioned, a body that is polished, and a body that is well-proportioned in its successive parts.

སྐུ་གཙང་བ་ཉིད་དང་། སྐུ་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དང་། མཚན་རྫོགས་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་ཁོ་ལག་ཡངས་ཤིང་བཟང་པ་ཉིད་དང་། སྤྱན་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སྤྱན་རྣམ་པར་དག་ པ་ཉིད་དང་། སྐུ་ཤིན་ཏུ་གཞོན་མདོག་ཅན་ཉིད་དང་། སྐུ་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་རྒྱས་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་ཤིན་ཏུ་གྲིམས་པ་ཉིད་དང་། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེས་པ་ཉིད་དང་། གཟིགས་པ་རབ་རིབ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དང་། དཀུ་ཟླུམ་པ་ཉིད་ དང་། དཀུ་སྐབས་ཕྱིན་པ་དང་། དཀུ་མ་རྙོངས་པ་ཉིད་དང་། ཕྱལ་ཕྱང་ངེ་བ་ཉིད་དང་། ལྟེ་བ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། ལྟེ་བ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་འཁྱིལ་པ་ཉིད་དང་། ཀུན་ནས་མཛེས་པ་ཉིད་དང་། ཀུན་ནས་སྤྱོད་པ་གཙང་བ་ཉིད་དང་། སྐུ་ལ་སྨེ་བ་དང་གནག་བག་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་ ཤིང་བལ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་གི་རི་མོ་མདངས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་གི་རི་མོ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་གི་སོར་མོ་རིང་བ་ཉིད་དང་། ཞལ་ཧ་ཅང་ཡང་མི་རིང་བ་ཉིད་དང་། ཞལ་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ཉིད་དང་། ལྗགས་མཉེན་པ་ཉིད་དང་། ལྗགས་སྲབ་པ་ཉིད་དང་། ལྗགས་དམར་བ་ཉིད་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་ང་རོ་དང་། འབྲུག་སྒྲ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། གསུང་སྙན་པ་ཉིད་དང་། འཇམ་པ་ཉིད་དང་། མཆེ་བ་ཟླུམ་པ་ཉིད་དང་། མཆེ་བ་རྣོ་བ་ཉིད་དང་། མཆེ་བ་དཀར་བ་ཉིད་དང་། མཆེ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། མཆེ་བ་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བ་ཉིད་ དང་། ཤངས་མཐོ་བ་ཉིད་དང་། ཤངས་གཙང་བ་ཉིད་དང་། སྤྱན་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དང་། སྤྱན་ཡངས་པ་ཉིད་དང་། རྫི་མ་སྟུག་པ་ཉིད་དང་།

The body is pure, the body is smooth, the body is completely pure, the marks are complete, the body is broad and well-proportioned, the eyes are even, the eyes are completely pure, the body has an exceedingly youthful complexion, the body is without sagging, the body is full, the body is very firm, the limbs and digits are very well-defined, the vision is without dimness and is completely pure, the waist is rounded, the waist is well-proportioned, the waist is not protruding, the abdomen is level, the navel is deep, the navel curls to the right, the body is beautiful in every way, the conduct is pure in every way, the body is without moles or dark spots, the hands are as soft as cotton wool, the lines on the hands are radiant, the lines on the hands are deep, the fingers are long, the face is not too long, the face reflects images, the tongue is supple, the tongue is thin, the tongue is red, the voice possesses the resonance of an elephant and the sound of thunder, the speech is melodious, the speech is gentle, the fangs are rounded, the fangs are sharp, the fangs are white, the fangs are even, the fangs taper gracefully, the nose is prominent, the nose is clean, the eyes are completely pure, the eyes are wide, and the eyelashes are thick.

སྤྱན་དཀར་ནག་འབྱེས་ཤིང་པདྨའི་འདབ་མ་རངས་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་། སྨིན་ཚུགས་གཉིས་རིང་བ་ཉིད་དང་། སྨིན་ མ་ཟུང་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། སྨིན་མ་ཟུང་གི་སྤུ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སྨིན་མ་ཟུང་སྣུམ་པ་ཉིད་དང་། སྙན་ཤལ་སྟུག་ཅིང་རིང་བ་ཉིད་དང་། སྙན་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སྙན་གྱི་དབང་པོ་མ་ཉམས་པ་དང་། འཕྲལ་བ་ལེགས་པར་འབྱེས་པ་ཉིད་དང་། འཕྲལ་བ་དབྱེས་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། དབུ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཉིད་དང་། དབུ་སྐྲ་བུང་བ་ལྟར་གནག་པ་ཉིད་དང་། དབུ་སྐྲ་མཐུག་པ་ཉིད་དང་། དབུ་སྐྲ་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། དབུ་སྐྲ་མི་འཛིངས་པ་ཉིད་དང་། དབུ་སྐྲ་མི་གཤོར་བ་ཉིད་དང་། དབུ་སྐྲ་དྲི་ཞིམ་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་དཔལ་གྱི་བེའུ་དང་བཀྲ་ཤིས་དང་ གཡུང་དྲུང་འཁྱིལ་པས་བརྒྱན་པ་ཉིད་དེ། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་རྣམས་རྟག་ཏུ་ཤར་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་ཆགས་པའི་ཐུགས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སེན་མོ་ཟངས་ཀྱི་མདོག་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ ཕན་ཞིང་བདེ་བའི་ཐུགས་མངའ་བའི་ཕྱིར། སེན་མོ་མདོག་སྣུམ་པ་ཉིད་དོ། ། རིགས་མཐོ་བར་འཁྲུངས་པའི་ཕྱིར་སེན་མོ་མཐོ་བ་ཉིད་དོ། ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མི་མངའ་བར་ཟླུམ་པའི་ཕྱིར་སོར་མོ་རྣམས་ཟླུམ་པ་ཉིད་དོ། ། དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པའི་ཕྱིར་སོར་མོ་རྣམས་རྒྱས་པ་ཉིད་དོ། ། དགེ་བའི་རྩ་བ་རིམ་གྱིས་བསགས་པའི་ཕྱིར། སོར་མོ་རྣམས་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བའོ། ། སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་འཚོ་བ་ཤིན་ཏུ་མི་མངོན་པའི་ཕྱིར་རྩ་མི་མངོན་པ་ཉིད་དོ། ། ཉོན་མོངས་པའི་མདུད་པ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རྩ་ལ་མདུད་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །

The eyes are clearly distinguished between white and black, like the full petals of a lotus; the eyebrows are long; the eyebrows are smooth; the hairs of the eyebrows are even; the eyebrows are glossy; the lobes of the ears are thick and long; the ears are symmetrical; the auditory faculties are unimpaired; the forehead is well-proportioned; the forehead is broad; the head is very full; the hair of the head is black like a bumblebee; the hair is thick; the hair is smooth; the hair is not tangled; the hair does not fall out; the hair is fragrant; and the hands and feet are adorned with the śrīvatsa, the svastika, and the endless knot. One in whom these eighty minor marks (aśīty-anuvyañjana) are constantly manifest is so described. In that regard, because his mind is free from attachment to all conditioned things, his nails are copper-colored. Because he possesses a mind that seeks the benefit and happiness of all sentient beings, his nails are glossy. Because he was born into a noble family, his nails are high-arched. Because he is free from faults and is perfectly rounded, his fingers are rounded. Because he has accumulated roots of virtue (kuśalamūla), his fingers are full. Because he has accumulated roots of virtue in succession, his fingers taper gracefully. Because the channels of his physical activities and so forth are extremely subtle, his veins are not visible. Because he has severed the knots of the afflictions (kleśa), his veins are without knots.

ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་མི་མངོན་པའི་ཕྱིར་ལོང་བུ་ མི་མངོན་པ་ཉིད་དོ། ། ཉམ་ང་བ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་རྒལ་བའི་ཕྱིར་ཞབས་མི་མཉམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། སྐྱེས་བུ་སེང་གེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སེང་གེའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དོ། ། སྐྱེས་བུ་གླང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གླང་པོའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དོ། ། ངང་པའི་རྒྱལ་པོ་ ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་གཤེགས་པའི་ཕྱིར། ངང་པའི་རྒྱལ་པོའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དོ། ། སྐྱེས་བུ་ཁྱུ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱུ་མཆོག་གི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དོ། ། ལམ་གཡས་ནས་གཤེགས་པའི་ཕྱིར། གཡས་ཕྱོགས་སུ་ལྡོག་ཅིང་གཤེགས་པ་ཉིད་དོ། ། མཛེས་པར་གཟིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མཛེས་པར་གཤེགས་པ་ཉིད་དོ། ། རྟག་ཏུ་བློ་གྲོས་མ་ཡོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མ་ཡོ་བར་གཤེགས་པ་ཉིད་དོ། ། རྣམ་པར་དག་པའི་ཡོན་ཏན་འཆད་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར། སྐུ་འཁྲིལ་བག་ཆགས་པ་ཉིད་དོ། ། སྡིག་པའི་ཆོས་བྱི་དོར་བྱས་པའི་ ཕྱིར། སྐུ་བྱི་དོར་བྱས་པ་ཉིད་དོ། ། དམ་པའི་ཆོས་རིམ་གྱིས་འཚམ་པར་སྟོན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར། སྐུ་རིམ་པར་འཚམ་པ་ཉིད་དོ། ། སྐུ་ལ་སོགས་པ་གཙང་མ་ཡང་དག་པར་མངའ་བའི་ཕྱིར། སྐུ་གཙང་བ་ཉིད་དོ། ། ཐུགས་འཇམ་པའི་རང་བཞིན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དོ། ། དམ་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། མཚན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་དོ། ། ཡིད་འཕྲོག་པའི་ཡོན་ཏན་རྒྱས་པར་སྟོན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་སྐུ་ཁོ་ལག་ཡངས་ཤིང་བཟང་བ་ཉིད་དོ། ། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་སྙོམས་ པའི་ཐུགས་མངའ་བའི་ཕྱིར། སྤྱན་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར།

Because his wisdom regarding the Dharma is not manifest, his ankles are not visible. Because he has definitively crossed over all perils, his feet are even. Because he is a lion among men, he walks with the gait of a lion. Because he is an elephant among men, he walks with the gait of an elephant. Because he travels through the sky like a king of swans, he walks with the gait of a king of swans. Because he is a bull among men, he walks with the gait of a bull. Because he walks along the right-hand path, he turns to the right as he walks. Because his vision is beautiful, he walks beautifully. Because his intellect is always undeviating, he walks without deviation. Because he teaches the qualities of complete purity, his body is well-proportioned. Because he has polished away sinful dharmas, his body is polished. Because he teaches the sublime Dharma in a gradual and fitting manner, his body is well-proportioned in its stages. Because he possesses a perfectly pure body and so forth, his body is pure. Because his mind is gentle by nature, his body is completely pure. Because the sublime Dharma of the Vinaya is thoroughly perfected, his marks are completely perfected. Because he extensively teaches the captivating qualities, his body is broad and excellent. Because he possesses a mind of equanimity toward all sentient beings, his eyes are even. Because he sees with extreme purity, [his eyes are clear].

སྤྱན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དོ། ། སྔར་མེད་པའི་དམ་པའི་ཆོས་གསུངས་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར། སྐུ་ཤིན་ཏུ་གཞོན་མདོག་ཅན་ཉིད་དོ། ། རྟག་ཏུ་ཐུགས་ཞུམ་པ་མི་མངའ་ བའི་ཕྱིར། སྐུ་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་སྐུ་རྒྱས་པ་ཉིད་དོ། ། ཡང་སྲིད་པ་ཟད་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། སྐུ་ཤིན་ཏུ་གྲིམས་པ་ཉིད་དོ། ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་སྟོན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་དང་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དེའི་ཉིང་ལག་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེས་པ་ཉིད་དོ། ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་དམ་པའི་ཆོས་གཟིགས་པའི་ཕྱིར། གཟིགས་པ་རབ་རིབ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དོ། ། སློབ་མ་ཀུན་ནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་དཀུ་ཟླུམ་པ་ཉིད་དོ། ། སྲིད་པའི་ཉེས་པས་མ་ གོས་པའི་ཕྱིར་དཀུ་སྐབས་ཕྱེད་པ་ཉིད་དོ། ། ང་རྒྱལ་གྱི་ཁེངས་པ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་དཀུ་མ་རྙོངས་པ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཟད་པར་རྣམ་པར་སྟོན་པར་མཛད་པས་ཕྱལ་ཕྱང་ངེ་བ་ཉིད་དོ། ། མཆོག་ཏུ་ཟབ་པའི་ཆོས་སོ་སོར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ལྟེ་བ་ཟབ་པ་ཉིད་དོ། ། སློབ་མ་གཡས་ཕྱོགས་ ནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ལྟེ་བ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་འཁྱིལ་བ་ཉིད་དོ། ། རབ་ཏུ་མཛེས་པར་མཚུངས་པའི་སློབ་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་མཛེས་པ་ཉིད་དོ། ། ཐུགས་ཀུན་ནས་གཙང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་སྤྱོད་པ་གཙང་བ་ཉིད་དོ། ། གནག་བག་མེད་པའི་གདམས་ ངག་གི་ཆོས་ཀྱིས་འདུལ་བའི་ཕྱིར་སྐུ་ལ་སྨེ་བ་དང་གནག་བག་མེད་པ་ཉིད་དོ། །

The eyes are perfectly pure. Because he has taught the sublime Dharma never before taught, the body is exceedingly youthful. Because his mind is never discouraged, the body is without depression. Because the roots of virtue have flourished, the body is well-developed. Because he has utterly conquered further becoming, the body is very firm. Because he perfectly teaches dependent origination and because the twelve links are its branches, the limbs and digits are perfectly distinct. Because he perceives the perfectly pure sublime Dharma, his vision is stainless and perfectly pure. Because his disciples are completely excellent, the waist is rounded. Because he is unstained by the faults of existence, the waist is well-proportioned. Because he has conquered the arrogance of pride, the waist is not protruding. Because he perfectly demonstrates the exhaustion of phenomena, the abdomen is smooth and level. Because he has individually realized the most profound Dharma, the navel is deep. Because he gathers disciples who are excellent in following the right path, the navel spirals to the right. Because he has gathered a community of disciples who are exceedingly beautiful, he is beautiful in every respect. Because his mind is completely pure, his conduct is completely pure. Because he disciplines them with the Dharma of instructions free from any trace of darkness, his body is without moles or dark spots.

སྐུ་ཤིང་བལ་ལྟར་ཡང་བ་རྙེད་ནས་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་ཤིང་བལ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པ་ཉིད་དོ། ། སྐྱེ་བོ་བསྡུམ་པའི་དངོས་པོ་སོ་སོར་བརྙས་པའི་གནས་ཆེན་པོའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཕྱག་གི་རི་མོ་མདངས་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། ། མཆོག་ཏུ་ཟབ་མོ་བརྟན་པར་གནས་པའི་ཕྱིར། ཕྱག་གི་རི་མོ་ཟབ་པ་ཉིད་དོ། ། ཆེར་བཟོད་པའི་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་གི་རི་མོ་རིང་བ་ཉིད་དོ། ། བསླབ་པའི་གཞིའི་བརྗོད་པ་ཧ་ཅང་ཡང་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་ཞལ་ཧ་ཅང་ཡང་མི་རིང་བ་ཉིད་ དོ། ། གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་ལན་བཏབ་པའི་ཕྱིར། ཞལ་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ཉིད་དོ། ། གདུལ་བྱ་ལ་འཇམ་པོར་རིམ་པས་མཛད་པའི་ཕྱིར་ལྗགས་མཉེན་པ་ཉིད་དོ། ། ཉེས་པ་སྲབ་པའི་ཕྱིར་དང་སྐུ་ལ་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར། ལྗགས་ སྲབ་པ་ཉིད་དོ། ། བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཕྱིར། ལྗགས་དམར་བ་ཉིད་དོ། ། གླང་པོའི་ང་རོ་དང་འབྲུག་སྒྲ་རྣམས་ལ་སྙེམས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་གླང་པོའི་ང་རོ་དང་འབྲུག་སྒྲ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ། ། ཤིན་ཏུ་མཉེན་ལ་ཡིད་འཕྲོག་ ཅིང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་གསུང་མངའ་བའི་ཕྱིར། གསུང་སྙན་ཅིང་མཉེན་ལ་འཇམ་པ་ཉིད་དོ། ། སྲིད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་ལོག་པའི་ཕྱིར་མཆེ་བ་ཟླུམ་པ་ཉིད་དོ། ། སྐྱེ་བོ་འདུལ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པའི་ཕྱིར། མཆེ་བ་རྣོ་བ་ཉིད་དོ། ། དཀར་པོའི་ཆོས་ཀྱིས་འདུལ་བའི་ཕྱིར་མཆེ་བ་དཀར་ བ་ཉིད་དོ། ། མཉམ་པའི་སའི་ཆར་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར། མཆེ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །

Because he teaches the Dharma after attaining a body as light as cotton wool, his hands are exceedingly soft like cotton wool. Because he is the great basis for the reconciliation of beings and the great basis for the elimination of contempt, the lines on his palms are radiant. Because he abides in the most profound stability, the lines on his palms are deep. Because he teaches the Dharma of great patience, the lines on his palms are long. Because his exposition of the bases of training is not excessive, his face is not excessively long. Because he has answered all the world like a reflection, his face is like a reflection. Because he acts with gentleness and gradual progression toward those to be trained, his tongue is supple. Because his faults are thin and his body is endowed with perfect qualities, his tongue is thin. Because he is devoted to the Vinaya of the Dharma, which is difficult for childish beings to fathom, his tongue is red. Because he is free from pride regarding the roar of an elephant or the sound of thunder, he possesses the roar of an elephant and the sound of thunder. Because he possesses speech that is exceedingly supple, captivating, and blameless, his voice is melodious, supple, and gentle. Because he has turned away from the fetters of existence, his canine teeth are rounded. Because he is extremely skilled in training beings, his canine teeth are sharp. Because he tames beings through the white dharmas, his canine teeth are white. Because he is perfectly established on the level ground of the bhūmis, his canine teeth are even.

མངོན་པར་རྟོགས་པའི་གདམས་ངག་རིམ་གྱིས་མཛད་པའི་ཕྱིར་མཆེ་བ་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བ་ཉིད་དོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་རི་བོའི་ཕུང་པོ་མཐོན་པོ་མངའི་བའི་ཕྱིར་ཤངས་མཐོ་བ་ཉིད་དོ། ། གདུལ་བྱའི་ སྐྱེ་བོ་གཙང་མ་ལ་ཡང་དག་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར། ཤངས་གཙང་བ་ཉིད་དོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་སྤྱན་ཡངས་པ་ཉིད་དོ། ། སེམས་ཅན་གྱིས་མཆོད་པའི་སྐུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྫི་མ་སྟུག་པ་ཉིད་དོ། ། སྤྱན་དཀར་ནག་འབྱེས་ཤིང་པདྨའི་འདབ་ མ་ལྟ་བུས་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ན་ཆུང་རྣམས་དགའ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར། སྤྱན་དཀར་ནག་འབྱེས་ཤིང་པདྨའི་འདབ་མ་རངས་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། ། རྟག་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟོན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་སྨིན་ཚུགས་གཉིས་རིང་བ་ཉིད་དོ། ། འདུལ་བ་ཕྲ་མོ་ལ་མཁས་པའི་ ཕྱིར་སྨིན་མ་ཟུང་འཇམ་པ་ཉིད་དོ། ། ཉེས་པ་མཐའ་དག་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར། སྨིན་མའི་ཟུང་གི་སྤུ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། ། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་བསོད་ནམས་བསགས་པས་རྒྱུད་དུལ་ཞིང་སྐྱེ་བོ་དུལ་བ་འདུལ་བའི་ཕྱིར། སྨིན་མ་ཟུང་སྣུམ་པ་ཉིད་དོ། ། མཆོག་ཐུན་ མོང་མངའ་བའི་ཕྱིར། སྙན་ཤལ་སྟུག་ཅིང་རིང་བ་ཉིད་དོ། ། བདུད་ལས་རྒྱལ་ནས་རོ་མཉམ་པའི་ཕྱིར་སྙན་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། ། སེམས་ཅན་མཉམ་པ་འདུལ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར། སྙན་གྱི་དབང་པོ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། ། ལྟ་བ་ཀུན་གྱི་ཉེས་པ་འབྱེད་པའི་ཆོས་མངའ་བའི་ཕྱིར་འཕྲལ་ བ་ལེགས་པར་འབྱེས་པ་ཉིད་དོ། ། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དང་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་རབ་ཏུ་འཇོམས་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར། འཕྲལ་བ་དབྱེས་ཆེ་བ་ཉིད་དོ། །

Because he has gradually composed the instructions for clear realization, his canine teeth are fine. Because he possesses the high mountain-like mass of insight, his nose is prominent. Because he perfectly purifies the disciples who are to be trained, his nose is clean. Because he perceives the extremely vast qualities of a Buddha, his eyes are wide. Because his body is an object of worship for sentient beings, his eyelashes are thick. Because he delights the young maidens of the gods and asuras with eyes that are clearly distinguished between white and black and resemble the petals of a lotus, his eyes are clearly distinguished between white and black and are like the full petals of a lotus. Because he constantly teaches the vast, the two eyebrows are long. Because he is skilled in the subtle discipline, the pair of eyebrows is smooth. Because he knows all faults, the hairs of the pair of eyebrows are even. Because his continuum is tamed through the accumulation of merit from the roots of virtue such as loving-kindness, and because he tames tamed beings, the pair of eyebrows is glossy. Because he possesses the supreme and common [attainments], the lobes of his ears are thick and long. Because he has triumphed over Māra and attained the equal taste, his ears are symmetrical. Because he tames sentient beings equally, the faculties of his ears are symmetrical. Because he possesses the Dharma that distinguishes the faults of all views, his forehead is well-proportioned. Because he utterly subdues ascetics, brahmins, and adversaries, his forehead is broad.

ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པའི་མཆོག་གཙོ་བོའི་ཕྱིར། དབུ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཉིད་དོ། ། ཡུལ་གྱི་མེ་ཏོག་གི་སྦྲང་རྩི་ལས་དབང་ པོའི་བུང་བ་བཞིན་དུ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དབུ་སྐྲ་བུང་བ་ལྟར་གནག་པ་ཉིད་དོ། ། ཤིན་ཏུ་བསགས་པའི་ལྟ་བ་བསྒོམས་པས་ཕྲ་རྒྱས་སྤངས་པའི་ཕྱིར། དབུ་སྐྲ་མཐུག་པ་ཉིད་དོ། ། མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཐུགས་འཇམ་པ་བརྟན་པའི་སྙིང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དབུ་སྐྲ་འཇམ་པ་ ཉིད་དོ། ། རྟག་ཏུ་ཐུགས་མ་འཛིངས་པའི་ཕྱིར། དབུ་སྐྲ་མི་འཛིང་བ་ཉིད་དོ། ། རྟག་ཏུ་ཚིག་རྩུབ་མོ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར། དབུ་སྐྲ་མི་གཤོར་བ་ཉིད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ཞིམ་པོས་ལྷག་པར་བསྒོས་པའི་ཕྱིར། དབུ་སྐྲ་དྲི་ཞིམ་པ་ཉིད་དོ། ། ཕྱག་དང་ ཞབས་དཔལ་གྱི་བེའུ་དང་བཀྲ་ཤིས་དང་གཡུང་དྲུང་འཁྱིལ་བ་ལ་སོགས་པས་མཚན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉམས་མཛེས་པའི་ཕྱིར། ཕྱག་དང་ཞབས་དཔལ་གྱི་བེའུ་དང་བཀྲ་ཤིས་དང་གཡུང་དྲུང་འཁྱིལ་བས་བརྒྱན་པ་ཉིད་དོ། ། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་པོ་འདི་རྟག་ཏུ་ཤར་ བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དང་ལྡན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་སྐུའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། གཙོ་བོ་ཞེས་པ་འདིས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་ རིམ་པ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། བསྐྱེད་པའི་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་མཆིས་ཞེས་པ་གང་འདི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །

Because he is the supreme lord of the most extensive [teachings], his head is perfectly expansive. Because he has turned back the bees of the sense faculties from the honey of the flowers of sensory objects, his hair is as black as a bee. Because he has abandoned the latent tendencies through the cultivation of the view of thorough accumulation, his hair is thick. Because his mind is the essence of the gentle and stable superknowledges, his hair is soft. Because his mind is never entangled, his hair is not matted. Because he is never possessed of harsh speech, his hair is not coarse. Because he is thoroughly perfumed by the fragrant scent of the flowers of the branches of awakening, his hair is fragrant. Because his hands and feet are marked with the glorious knot, the auspicious sign, the swastika, and so forth, and are thus exceedingly beautiful, his hands and feet are adorned with the glorious knot, the auspicious sign, and the swastika. That in which these eighty minor marks always appear is so called. Thus, the Blessed One is the body inseparable from the saṃbhogakāya, which possesses the major and minor marks. By the term "lord," because he is the lord of the maṇḍala, he is the very nature of the dharmakāya; he is the completion stage inseparable from the generation stage, and nothing else. As for the question, "What is the purpose of the generation stage?", it is incorrect to think that all the conceptualizations of the Vajra Essence are [the purpose].

ལུས་ཀྱི་དངོས་མེད་གང་ལས་བདེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཚན་སུམ་ ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། ། གཙོ་བོ་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུ་ལྡན། ། སྟོན་པ་ཞེས་པ་འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཉིད་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཉིད་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྟེ། འདི་གཉིས་ནི་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པ་ལ་གཅད་དུ་མེད་པའོ། ། གཞན་ཡང་ དབྱངས་བཅོ་ལྔ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཚེག་དྲག་གི་མཐའ་ཅན་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པས་ཉིས་འགྱུར་ལ་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་ གཉིས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་ཕྱག་དང་ཞབས་ཉིད་ཆ་ཤས་མེད་པའི་རང་བཞིན་མཁའ་འགྲོ་མ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རེ་ཞིག་འབབ་པོ། ། དཔེ་བྱད་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་སྤྲུལ་པའི་བདག་ཉིད་འདུས་ བྱས་ཐམས་ཅད་པ་རྣམ་པར་ཆགས་པའི་ཐུགས་མངའ་བའི་ཕྱིར། སེན་མོ་ཟངས་ཀྱི་མདོག་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་དག་པར་བཤད་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་ཀྱང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་ བཞིན་གྱིས། ཌ་ཌྷ་ད་དྷ་ཡ་ལ་རྣམས་ཅུང་ཟད་ང་རོ་ཞན་པའི་ཡི་གེ་གང་དེ་ལ་བསྣན་པས། དབྱངས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུའི་རང་བཞིན་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །

Regarding the passage beginning with, "From the non-substantiality of the body, what bliss [arises]?", this refers to the thirty-two major marks. "Possessing the eighty minor marks, the Teacher"—by this, the Blessed One is indicated. The generation stage itself is the completion stage, and the completion stage itself is the generation stage; these two are indivisible and inseparable. Furthermore, from the total transformation of the fifteen vowels arise the fifteen ḍākinīs, such as Nairātmyā and the rest. These are also the sixteen vowels ending in the visarga, which, through the purity of method and insight, are doubled to become thirty-two. Adorned with the thirty-two major marks that are the nature of the thirty-two channels, the hands and feet themselves—being of an indivisible nature—are the total transformation of the ḍākinīs, which for a time descend as the nirmāṇakāya. Likewise, the minor marks are the purity of the total transformation of the Tathāgatas, which are of the nature of method. Because they possess a mind that is thoroughly attached to all conditioned things, which are the identity of the nirmāṇakāya, the purity of consciousness is explained by [the marks] such as "nails the color of copper," and so forth, in order to perfectly demonstrate the dharmakāya. The two garlands of the nāda of the vowels and consonants are also of the nature of method and insight. By adding to those letters which are slightly weaker in resonance—ḍa, ḍha, da, dha, ya, and la—there are thirty-two vowels, which, by the nature of the eighty minor marks, constitute the saṃbhogakāya.

དེ་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཉིད་རེ་ཞིག་སྤྲུལ་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེད་པ་ ཡིན་ནོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་སྐུ་གསུམ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་རག་ལས་པའི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ ཐ་མི་དད་ཅིང་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། མུན་པ་ལ་ནི་མར་མེ་ལྟར། ། དེ་བཞིན་བུས་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་གྱིས། ། ཞེས་པ་གང་དེའི་མཇུག་བསྡུ་བ་གསུངས་པ། བཙུན་མོའི་བྷ་ག་ཞེས་པ་སྟེ་མི་ལ་སོགས་པའི་ཆ་བྱད་ཀྱི་བུད་མེད་ནི་བཙུན་མོའོ། ། དེའི་བྷ་ག་ནི་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། ། ཁུ་བ་ཞེས་ བྱ་རྣམ་པར་གནས་ནི་ཁུ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། བདེ་བ་ཅན་ཏེ། བདེ་བའི་གནས་བྷ་ག་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་བཙུན་མོ་ནི། རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོ་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་བྷ་ག་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་རུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པར་མི་གཡོ་བར་བཞུགས་སོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། བདེ་བ་ཅན་དུ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སུའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། ཁུ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་མེད་པས་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། བདེ་ བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། མི་འགྱུར་ནི་བདེ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་མེད་པའོ། ། སྤངས་ནས་ནི་དེ་དོར་ནས་སོ། ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཁུ་བ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།

Thus, the saṃbhogakāya itself is for a time the generation of the nirmāṇakāya and the dharmakāya. The nature of method and insight is the three kāyas, and not otherwise. That very reality, the nature of the two truths—the inseparability of the conventional and the ultimate—depends upon the generation stage for the production of authentic wisdom, and is inseparable and indivisible from the completion stage. As it is said: "Just as a lamp [dispels] darkness, so too, the son should have conviction." To conclude that, it is said: "In the bhaga of the consort." Here, "consort" refers to a woman with the physical form of a human and so forth. Her "bhaga" is the source of phenomena (dharmodaya). "Abiding as the so-called 'semen'" means it is called semen. If one asks what makes it superior, it is "Sukhāvatī," meaning the bhaga is the locus of bliss. Alternatively, "consort" refers to the Vajra Consort Nairātmyā. Her "bhaga" is wisdom. Therein, in various forms, method and insight abide immovably in inseparability. Where? In Sukhāvatī, which is the coemergent wisdom (sahajā-jñāna). By what? By the "so-called semen," which is designated as bodhicitta. For that very reason, in its absence, it is bodhicitta. Bliss is coemergent wisdom. "Unchanging" means that even the coemergent wisdom of bliss does not exist [without it]. "Having abandoned" means having discarded that. Furthermore, it would not be the semen that is the nature of bodhicitta.

གཉི་ག་ཡང་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། ནུས་པ་མེད་ ཅིང་ལྟོས་དང་བཅས། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁུ་བ་དེ་བསྡུ་བ་མདོག་དང་དབྱིབས་དང་ཕྱག་གི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར། ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་ལས་བདེ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རེ་ཞིག་ཆེར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་མུན་པ་ལ་མར་མེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དངོས་པོ་མིན། ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚུལ་ཡང་མིན། ། རྒྱུ་འདིའི་ཕྱིར་ན་སངས་རྒྱས་དངོས་པོ་མིན་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་ཁུ་བ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དངོས་ པོ་མིན་ནོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་ཁུ་བའི་གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཞལ་ཕྱག་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཅན་ཉིད། ། མཆོག་ཏུ་བདེ་བས་གཟུགས་མེད་པ། ། ཁུ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར། ། ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མཆོག་ཏུ་བདེ་བས་ཞེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་མེད་པ་ནི་གཟུགས་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་རང་ བཞིན་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་ཀུན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། ། རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་བརྗོད། ། དེའི་ཕྱིར་ཁུ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། །

Both are of the nature of that very self. Being without capacity and dependent, for that very reason, that seminal essence is the Vajradhara, whose nature consists of color, shape, and hands. That itself is the deity yoga, the nature of non-duality. Therefore, the statement "bliss from deity yoga" means that it is authentic wisdom. The initial experience of non-duality itself is like a lamp in the darkness. For that reason: "A Buddha is not an entity, nor is he of the nature of non-entity." For this reason, a Buddha is not an entity because the seminal essence is of the nature of the coemergent (sahaja). A Buddha is not an entity because the coemergent is the form of the seminal essence. Nor is a Buddha a non-entity, for the intention is that both are inseparable. "Having the form of faces and hands, yet formless through supreme bliss." Because it is the essence of the seminal essence, it has the nature of hands and feet. "Through supreme bliss" means because it is of the nature of the coemergent. "Formless" means because it transcends form. The meaning is that, by way of being the identity of both entity and non-entity, it is the nature of both form and formlessness. "Therefore, all beings are coemergent; the nature is said to be coemergent." Therefore, because it is the essence of the seminal essence, it is coemergent.

དེའི་ཡང་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། འགྲོ་ཀུན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་ བཞིན་ཡང་གཉུག་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། བརྗོད་པ་ནི་བསྟན་པའོ། ། རྣམ་པར་དག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། རང་བཞིན་མྱ་ངན་འདས་པ་ཉིད། ། རང་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཐར་པའོ། ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཇི་ལྟར་ ཡིན་པ་གསུངས་པ། རྣམ་པར་དག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། ཞེས་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྔའི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དག་དབྱེར་མེད་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ རང་བཞིན་ཡིན་ལ་རང་བཞིན་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། འདི་ཐམས་ཅད་ཉིད་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ལྷ་ཡི་སྐུ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་ཡང་། ། སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་ པར་གནས། ། བཞིན་ལག་ཁ་དོག་དབྱིབས་ལས་ནི། ། འོན་ཀྱང་བག་ཆགས་ཐ་མལ་བས། ། ལྷའི་སྒྲ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་གང་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་ཏེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་མ་ནིང་དུ་དེ་ཉིད་སླར་ཡང་གནས་སོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཞིན་ལག་ཁ་དོག་དབྱིབས་ལས་ནི། ། ཞེས་པ་སྟེ། བཞིན་ལག་གི་སྒྲ་ནི་ཕྱག་དང་ཞལ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཁ་དོག་གི་སྒྲ་ནི་ནག་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། དབྱིབས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། རིམ་པ་དེས་ན་གནས་སོ། །

Furthermore, because it is the nature of the world, it is the identity of the five aggregates. The innate nature of all beings is also the primordial essence. "Expression" refers to the teaching. "By means of the completely pure mind, the nature is itself nirvāṇa." "Nature" means exactly as it is. That itself is nirvāṇa, which is liberation. How it is exactly as it is is stated: "By means of the completely pure mind." This means the purity of the five aggregates and the consciousness—when both of these are pure, that is the meaning. By this, the inseparability of the seminal essence and the innate is the innate nature, and that nature is also nirvāṇa. The meaning is that all of this is the purity of the inseparability of the two stages of the sense faculties, objects, and consciousnesses. For that very reason: "The yoga of the deity’s body also Abides from the very moment of birth. Yet, due to the ordinary habitual tendencies Of face, limbs, color, and shape..." The word "deity" refers to the five aggregates and so forth. Their "body" is the nature. What is that? It is "yoga," which abides once again as the neuter state of the inseparability of method and insight. Why is that? "Due to the ordinary habitual tendencies of face, limbs, color, and shape." The word "face and limbs" refers to the hands, faces, and so forth. The word "color" refers to black, yellow, and so forth. The word "shape" refers to the specific features of the eyes and so forth. By that sequence, it abides.

གང་ལ་ཡོད་ཅེ་ན་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཏེ། སྐྱེས་པའི་དུས་ནའོ། ། ཡང་ན་སྐྱེས་པ་ཙམ་ནི་ལྷ་མོའི་པདྨོའི་ནང་དུ་སོན་པའི་གནས་སྐབས་ནས་གཟུང་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཅིས་ཇི་ལྟར་ན་དེ་ལ་མཚོན་པ་མ་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ཡང་གི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏེ། བག་ཆགས་ཐ་མལ་པས་ཏེ་ཐ་མལ་པ་ མི་ཤེས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ཡང་ཤེས་པ་ཡིན་ན་དེ་མེར་མེར་པོར་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལག་མདོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ། ། ཐ་མལ་པས་སླར་ཡང་མི་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དཔེས་བསྟན་པར་བྱས་པ། དུག་གི་དུམ་བུ་ གང་ཉིད་ཀྱིས། ། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་འཆི་བར་འགྱུར། ། དུག་གི་དེ་ཉིད་ཤེས་པ་ཡིས། ། དུག་གིས་དུག་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད། ། རེ་ཞིག་དུག་ཟོས་པ་ཙམ་གྱིས་དུག་གི་ནུས་པས་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། ། དུག་གི་དེ་ཉིད་ཤེས་པ་དེ་ནི་དུག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པའོ། ། དུག་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད་ནི་སེལ་བར་བྱེད་པའོ། ། འདིས་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བའོ། ། གཞན་ཡང་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་རླུང་གིས་ཟིན་དེ་ལ། མོན་སྲན་སྡེའུའི་བཟའ་བ་སྦྱིན། ། བཟློག་པའི་སྨན་དུ་བརྟག་པར་བྱ། ། རླུང་གིས་རླུང་ལ་སྣུན་པར་བྱེད། ། རླུང་གི་ནད་ཀྱིས་ བཏབ་པ་དེ་ལ་མོན་སྲན་སྡེའུའི་བཟའ་བས་ནད་ཆེར་འཕེལ་བར་བྱེད་པར་བཤད་པ་ལས། དེ་ལ་མོན་སྲན་སྡེའུའི་བཟའ་བ་བྱིན་ན་དེ་ཡང་རླུང་གི་ནད་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། ། འདིས་ནི་བཟློག་པའི་སྨན་དུ་བརྟག་པར་བྱ་ནི། ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྱས་པ་ཉིད་སྨན་ཡིན་ཏེ།

If one asks in whom it exists, it is by the mere fact of being born; that is, at the time of birth. Alternatively, "mere birth" refers to the state from the moment of entering the lotus of the goddess. Why and how is it not indicated for that? The word "also" (yang) has the sense of "because." It is because of the habitual tendencies (vāsanā) of the ordinary—that is, the ignorant. For that reason, it is the cause of their habitual tendencies. Furthermore, if it is known, its very nature as the mer-mer-po (the oval stage of embryonic development) is described as having the identity of color and shape. It is not seen again by the ordinary. To demonstrate how this is, an example is given: "By whatever piece of poison All people are killed, By knowing the suchness of that poison, Poison is used to overcome poison." For a time, by the mere act of eating poison, all living beings die through the power of the poison. "Knowing the suchness of the poison" means thoroughly understanding the reality (tattva) of the poison. "Overcomes poison" means to eliminate it. By this, it is seen as something extraordinary. Furthermore, it is said: "Just as for one seized by wind, One gives the food of mung beans; It should be analyzed as a counter-medicine: Wind strikes against wind." Regarding one afflicted by a wind disease, it is explained that the food of mung beans causes the disease to increase greatly. However, if that food of mung beans is given to him, it also overcomes the wind disease. By this, it is analyzed as a counter-medicine; that which is applied in an opposite way is itself the medicine.

ཉེས་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡོན་ཏན་ བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཡོན་ཏན་ཉིད་ཐབས་ལ་མི་མཁས་པས་ཟིལ་གྱིས་མནོན་ན་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ལ། སྐྱོན་ཉིད་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ན་ཡོན་ཏན་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། སྲིད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་པ་དག། བཟློག་པའི་རྟོག་ལས་རྣམ་རྟོག་དག། ཇི་ལྟར་རྣ་ བར་ཆུ་ཞུགས་པ། ། ཆུ་གཞན་གྱིས་ནི་དབྱུང་བར་བྱ། ། དེ་བཞིན་དངོས་པོའི་རྣམ་རྟོག་ཀྱང་། ། རྣམ་པར་ངེས་པས་སྦྱང་བར་བྱ། ། སྲིད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། དེ་སྲིད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། སྐྱེ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་རྟོག་ཅེས་པ་ནི། སྲིད་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྫོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་བཟློག་པའི་རྟོག་པས་ནི། རེ་རེའི་རྟོག་པས་ཏེ། ལྷའི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་སོ། ། ཡང་ན་རྣམ་རྟོག་ཅེས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ ཡེ་ཤེས་མ་ནིང་སྟེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། བཟློག་པའི་རྟོག་པ་ལས་ནི་རྟོག་པ་རེ་རེ་ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་སོ། ། ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཉིད་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་རྣ་བར་ཆུ་ཞུགས་ པ། ། ཆུ་གཞན་གྱིས་ནི་དབྱུང་བར་བྱ། ། དེ་བཞིན་དངོས་པོ་ནི་འཁོར་བའི་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། རྣམ་པར་ངེས་པས་ནི་ལྷའི་རྣམ་པས་སོ། །

Faults themselves are the very source of qualities. If qualities are overwhelmed by a lack of skill in means, they turn into faults; if faults are overwhelmed by skill in means, they produce qualities. As it is said: "By means of becoming itself, Becoming is purified; Through the conceptualization of reversal, Conceptualization is purified. Just as water that has entered the ear Is to be drawn out by more water, So too, the conceptualization of entities Is to be cleansed by thorough determination." "Becoming" refers to birth, which is the conventional truth. That becoming is purified by becoming itself means it is purified by non-arising. Because birth is realized to be of the nature of non-arising, the conventional truth itself is the ultimate truth. "Conceptualization" refers to the conventional truth of the clinging to becoming, which is fully established. Furthermore, "by the conceptualization of reversal" means by the conceptualization of each individual [deity], through the purification of the deity's form. Alternatively, "conceptualization" refers to non-conceptual wisdom, which is the purification of suchness. "From the conceptualization of reversal" means from the purification of each conceptualization into the form of a deity. The purification of the deity's form is itself the purification of suchness; this is the meaning of the generation stage being the completion stage. "Just as water that has entered the ear Is to be drawn out by more water, So too, 'entity' refers to the conceptualization of the mode of cyclic existence. 'By thorough determination' means by means of the deity's form."

སྦྱང་བར་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་འཁོར་བ་ལྷའི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་དག་པ་བྱས་ན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དཔེ་གཞན་ཡང་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་མེ་ཡིས་ཚིག་པ་ལ། ། སླར་ཡང་མེ་ཡིས་གདུང་བར་བྱ། ། དེ་བཞིན་འདོད་ཆགས་མེས་ཚིག་པ། ། འདོད་ཆགས་མེ་ཡིས་གདུང་བར་བྱ། ། འཇིག་རྟེན་ན་མེས་ཚིག་ན་མེ་ཉིད་ཀྱིས་གདུངས་ པས་མེའི་ཚ་བ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེ་དང་འདྲ་བར་དེས་བསྲེགས་པའོ། ། ཉོན་མོངས་པས་གདུངས་ན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། འདོད་ ཆགས་མེ་ཡིས་ཏེ། ཆགས་པའི་མེ་ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆགས་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དུག་གི་དུམ་བུ་གང་ཉིད་ཀྱིས། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་སྐྱོན་ཉེས་པ་ཡུལ་གྱི་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཇི་ལྟར་རླུང་གིས་ཟིན་པ་དེའི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ནི་གང་ཟག་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོའི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཇི་ལྟར་རྣ་བར་ཆུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་གཉི་ག་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཇི་ལྟར་མེ་ཡིས་ཚིག་པ་ཡང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ནི་གཉི་གས་བསྐྱེད་པའི་ཆགས་པ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཐམས་ཅད་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་རང་གི་དངོས་པོ་ནི་རང་བཞིན་ཏེ།

That which is to be purified is the meaning of the fact that when the five aggregates, such as form and so forth, which constitute saṃsāra, are purified into the form of the deity, they become the nature of the dharmadhātu through being utterly purified. Furthermore, another example is taught: "Just as one who is burned by fire Should be cauterized again with fire, Likewise, one burned by the fire of desire Should be cauterized by the fire of desire." In the world, when one is burned by fire, by applying fire itself, the heat of the fire is pacified. In the same way, this is the characteristic of desire. Because that very [desire] produces suffering, it is like fire; one is burned by it. When one is tormented by the afflictions, those afflictions will be pacified. By what means? By the fire of desire; the meaning is that it is the passion that is purified into the form of the deity. "By whatever piece of poison..." refers to the defects and faults produced by the reality of external objects, which is the characteristic of attachment to objects. "Just as one seized by wind..." and so forth refers to the characteristic of the sensory clinging that arises from the person. "Just as water entering the ear..." and so forth refers to the characteristic of attachment to both external objects and internal faculties. "Just as one burned by fire..." and so forth refers to the characteristic of experiencing pleasure and so forth, which is the attachment produced by both. All things are naturally pure; their own essence is their nature.

གང་གིས་དངོས་པོ་གང་གི་རང་བཞིན་དེས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཉིད་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡིན་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྣམ་པར་མ་དག་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པར་བསྡུ་བར་གསུངས་པ། སྐྱེ་ བོ་མི་བཟད་པ་ཡི་ལས། ། གང་དང་གང་གི་འཆིང་བ་ནི། ། ཐབས་དང་བཅས་ན་འདི་ཉིད་ཀྱིས། ། སྲིད་པའི་འཆིང་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར། ། ནིའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ། ། གང་དང་གང་གི་མི་བཟད་ལས་ནི་དྲག་པོའི་ལས་སོ། ། སྐྱེ་བོ་ནི་སྲོག་ཆགས་སོ། ། འཆིང་བ་ནི་བཅིངས་ པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་གྲོལ་བ་ནི་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། འང་གི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ། ། ཐབས་དང་བཅས་ན་ནི་ཐབས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པའོ། ། ཐབས་དང་བཅས་པ་ངེས་སོ། ། དེའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། དོན་འདིའོ། ། ལས་ཀྱི་ སྒྲ་ནི་ཡིན་གྱི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་མ་རིག་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་པས་མི་བཟད་པའི་ལས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེས་བཅིང་བར་འགྱུར་བ་ནི། དེ་ཉིད་(ལྟའི་,ལྷའི་)མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། ཐབས་དང་བཅས་པ་དེས་ན་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མ་རིག་ པ་དང་དེ་ལྡོག་པ་ཡིན་གྱི་རང་བཞིན་ལ་ནི་བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འཆིང་བའི་རྟོག་པས་ནི་གྲོལ་བའི་རྟོག་པ་ལ་གྲོལ་བའི་རྟོག་པས་ནི་འཆིང་ངོ་། །

By whatever means, the nature of any entity is purified; the purity of conventional truth is itself the purity of ultimate truth. Since the generation stage is itself the completion stage, everything characterized by suchness is the nature of the utterly pure dharmadhātu. It is taught in summary that there is not the slightest thing that is not pure: "Whatever the terrible actions of beings, And whatever their bonds may be, By these very [actions], when combined with skillful means, One will be liberated from the bonds of existence." The word "ni" (in the Tibetan) has the sense of "because." "Whatever terrible actions" refers to fierce or violent deeds. "Beings" refers to living creatures. "Bonds" refers to being bound. "Liberated by those very actions" means one will become free. If one asks, "By what is it distinguished?" the word "also" (or "even") has the sense of "because." "Combined with skillful means" means being endowed with skillful means. This is certain. What is the meaning of that? It is this meaning. The word "action" (karma) refers to conceptualization itself; because it is the clinging of ignorance, it is called "terrible action." One is bound by that, which is the clinging to [the reality of] the deity. By that which is combined with skillful means, one is liberated. Therefore, what are called "bondage" and "liberation" are merely ignorance and its reversal; in the [ultimate] nature, there is no bondage or liberation. Through the conceptualization of bondage, one is liberated; through the conceptualization of liberation, one is bound.

དཔེར་ན་ཐག་པ་འཁྱིལ་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་སྣང་བ་ན་རང་བཞིན་ཉིད་ལ་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་སྣང་བ་མ་འཁྲུལ་པའོ། ། དེ་ལ་སྦྲུལ་དུ་ཤེས་ པ་ནི་འཁྲུལ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ལ་མ་རིག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེའི་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་བའི་ས་བོན་ལོག་ནས་ཐག་པ་འཁྱིལ་པ་མ་འཁྲུལ་པར་ཤེས་པར་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། ། མ་འཁྲུལ་པའི་རྟོག་པ་ནི་འཁྲུལ་པར་རྟོགས་པས་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཁྲུལ་པར་ཤེས་པ་ མེད་ན་ཡང་མ་འཁྲུལ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་བས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ཞིང་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་དེས་བཅིངས་སོ། ། ཅིས་ཤེ་ན། མི་བཟད་པའི་ ལས་ཀྱིས་སོ། ། སྐྱེ་བོ་གང་གིས་ནི་སྲོག་ཆགས་བཅིངས་པའོ། ། འང་གི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་གྲོལ་ཏོ། ། ཅིས་ཤེ་ན། རིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྦྱངས་པས་སོ། ། ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཐབས་དང་བཅས་པས་ཏེ། ཐབས་དང་ལྡན་པས་སོ། ། གང་གསུངས་ པ། ། ཐབས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ། དངོས་མེད་ཙམ་ཞིག་བསྒྲུབས་ན་ཡང་། ། རང་གཞན་དོན་ལ་ནུས་པ་ནི། ། མེད་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྒྲུབ་པ་ཡང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། སྤྱིར་ མངོན་པར་བསྟན་ནས་ཁྱད་པར་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཆགས་པས་འཇིག་རྟེན་འཆིང་གྱུར་པ། ། འདོད་ཆགས་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་གྲོལ་འགྱུར། །

For example, when a coiled rope appears as a snake, the appearance of the snake in the rope is not an error in the nature of the rope itself. The cognition of it as a snake is the error; that is what is called "ignorance." Once the seed of that very error—the delusion of a snake in the rope—is reversed, the coiled rope is established as being known without error. This is because the non-erroneous conceptualization is established by the realization of the error; if there were no cognition of the error, there would be no cognition of the non-error whatsoever. Therefore, the conventional truth itself is the ultimate truth, and the nature of experiencing the identity of the two truths is authentic knowledge. Alternatively, [it is said:] "By that, one is bound." Why? By "terrible karma." "Whichever person" refers to a living being who is bound. The word "also" has the sense of a distinction; it is "especially liberated." Why? By the method of reasoning, through training in the Great Vehicle. What happens? "Together with the means," meaning by being endowed with the means. As it is said: "If one achieves a mere non-entity Because it is devoid of means, It lacks the power for the benefit of self and others, Like a flower in the sky." Therefore, the meaning is that even the accomplishment of the completion stage depends upon the generation stage. Having shown this in general, it is said to show the specific distinction: "The world is bound by passion; By passion itself, one is liberated."

བཟློག་པའི་བསྒོམ་པ་འདི་རྣམས་ནི། ། སངས་རྒྱས་མུ་སྟེགས་པས་མི་ཤེས། ། ཆགས་པས་ཞེས་པ་ནི་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ ཀྱིས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་ནི་སྐྱེ་བོ་བཅིངས་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། ། ནི་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ། ། བཟློག་པའི་བསྒོམ་པ་འདི་རྣམས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་འདི་གང་ལས་སོ། ། འདི་ སངས་རྒྱས་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རང་གི་འཁོར་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གང་དུ་མི་ཤེས་ན། ལྟ་བ་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་ཐབས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་ན་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རོ། ། བཟློག་པའི་བསྒོམ་པ་འདི་རྣམས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་བྷའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་ལོ། ། དེས་ན་པ་རི་ཏ་ནི་རིགས་པའི་ཕུང་པོའོ། ། བསྒོམ་པ་ཞེས་པ་ནི་བཟློག་པའི་བསྒོམ་པས་ཁམས་གསུམ་མ་ལུས་པའི་བསྟན་པ་དང་། གཡོ་བ་དབྱེར་མེད་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་སངས་རྒྱས་མུ་ སྟེགས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཡང་ན། ཆགས་པས་འཇིག་རྟེན་འཆིང་འགྱུར་བ། ། ཞེས་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། ཆགས་པས་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དགའ་བའི་བར་དུའོ། ། འཆིང་འགྱུར་བ་ནི་མི་གཡོ་བར་ འགྱུར་བའོ། ། ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་གྲོལ་འགྱུར་ཏེ། ཡུལ་གྱི་ཆགས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ནི་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ། །

These meditations of reversal are not known by the Buddhas or the non-Buddhists. "By attachment" means by the characteristic of attachment. "The world" refers to beings who are bound. "By attachment itself" means that through the characteristic of attachment, the purity of the deity is liberated. "Ni" (the particle) has the sense of "because." "These meditations of reversal" refers to that from which one enters into the meditative equipoise of the inverted. "These are not known by the Buddhas or the non-Buddhists" means that if even the Hearers (śrāvaka) and others within their own circles do not know them, what need is there to mention those who rely on other views? Thus, the greatness of the nature of the method is shown. Alternatively, "ni" means "because." "These meditations of reversal" means that the word "bha" refers to the manner of various aspects. Therefore, "parita" refers to the aggregate of reasoning. "Meditation" means that through the meditation of reversal, one enters into the meditative equipoise of the inseparability of the unmoving and the teaching of the three realms without exception. That these are not known by the Buddhas or the non-Buddhists is because they are not within their sphere of activity; this is the intended meaning. Alternatively, regarding the verse: "By attachment the world is bound," "the world" refers to the five aggregates (pañcaskandha). "By attachment" refers to the stages from joy (ānanda) up to the supreme joy (paramānanda). "Is bound" means it becomes unmoving. "By attachment itself" means that by that very [attachment], liberation occurs; one becomes liberated from attachment to objects. To explain how this is so, it is said: "Ni" has the sense of "because."

བཟློག་པའི་བསྒོམ་པ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། མི་ ཤེས་ནི་མ་རྟོགས་པའོ། ། སུས་ཤེ་ན། སངས་རྒྱས་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཏེ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ་དེ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། འདི་རྣམས་ནི་ཞེས་པ་ནི་དགའ་བྲལ་སྔོན་དུ་འཇུག་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། བཟློག་པའི་བསྒོམ་པའི་དོན་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་བར་མཛད་པ། འབྱུང་བ་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ལས། ། ཀུན་དུ་རུ་ལ་ལྔ་རུ་འགྱུར། ། དགའ་བ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཉིད་ལས། ། དབྱེ་བས་ལྔ་རུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། ། གཅིག་ཉིད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དགའ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པའི་དགའ་བའོ། ། ལྔ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་ཐོབ་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དབྱེ་བ་སྟེ། ཐ་དད་པར་བྱས་པ་སྟེ། སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཀུན་དུ་རུ་ལ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱར་བས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔར་འཆང་ བར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། འབྱུང་བ་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ལས། ། ཀུན་དུ་རུ་ཉིད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་ཀུན་དུ་རུ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ལའོ། ། དེ་ཡང་དགའ་བ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཉིད་ལས་ནི་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ལས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱང་དབྱེ་བས་ལྔ་དང་ལྔ་དང་ལྔར་འགྱུར་ཏེ། བཅོ་ལྔར་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །

"Reverse meditation" refers to entering into meditative equipoise upon the total transformation of various forms. "Ignorance" means non-realization. By whom? By the Buddhas and Hearers; that is, by means of the objects, the faculties, and the consciousnesses, which is also an entry into meditative equipoise. "These" means that their nature is the coemergent joy preceded by the joy of separation. To clarify the very meaning of reverse meditation: From the nature of the five elements, The fivefold [joy] arises in kunda-rū. From the single great joy itself, Through division, it becomes fivefold. "Single" means non-duality. "Great joy" refers to coemergent joy. "Five" refers to the nature of the five wisdoms. "Arises" means to be attained. How so? Through "division," which means to differentiate; the meaning is that it occurs through the nature of emanation. "In kunda-rū" means that through the union of the vajra and lotus, the five aspects of joy and so forth are maintained. How is this so? It is said: "From the nature of the five elements." This is because kunda-rū itself is the identity of the five great elements. Alternatively, kunda-rū refers to the wisdoms of the inseparable method and insight. Furthermore, from the single great joy itself, which is the nature of the coemergent, how so? From the nature of the elements, that is, from the nature of suchness. That very [joy] also becomes five, five, and five through division, because it is divided into fifteen.

གང་གི་ཕྱིར་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་ སྟེ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ནི་དེ་ཡི་ཆ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཡང་ན་གཅིག་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་པས་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེ་ཉིད་གསལ་བར་མཛད་པ། ། བོ་ལ་ཀཀྐོ་ལ་སྦྱོར་བས། ། རེག་པས་སྲ་བའི་བག་ཆགས་ཉིད། ། སྲ་བ་གཏི་མུག་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར། ། གཏི་ མུག་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་བརྗོད། ། གང་ཕྱིར་བྱང་སེམས་གཤེར་བ་ཉིད། ། གཤེར་བ་ཆུ་ཡི་ཁམས་སུ་བརྗོད། ། ཆུ་ནི་མི་བསྐྱོད་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱིར། ། ཞེ་སྡང་འདྲེན་པ་མི་བསྐྱོད་པ། ། གཉིས་ཀྱི་བསྐྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། ། དྲོད་ནི་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། འདོད་ཆགས་དཔག་མེད་རྡོ་རྗེ་ ཡིན། ། འདོད་ཆགས་དྲོད་སོགས་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཀཀྐོ་ལར་ནི་གང་ཞིག་སེམས། ། དེ་ནི་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཕྲག་དོག་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ཡིན། ། དོན་ཡོད་རླུང་ལས་བྱུང་བ་ཉིད། ། བདེ་བའི་འདོད་ཆགས་ཁྲག་ཏུ་འགྱུར། ། དགའ་བ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དེ། ། ནམ་མཁའ་ སེར་སྣ་རྡོ་རྗེར་འགྱུར། ། སེར་སྣ་ནམ་མཁའི་ལས་བྱུང་ཉིད། ། སེམས་ནི་ཆེན་པོ་གཅིག་ཉིད་ལ། ། ལྔ་ཡི་གཟུགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མཚོན། ། རིགས་ནི་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་ལས། ། སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་སྐྱེད་པ་ཉིད། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་རང་བཞིན་གཅིག། བདེ་ཆེན་མཆོག་ཏུ་ཕན་པ་ཉིད། ། འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་སེམས་ལྔ་ཡི། ། དབྱེ་བས་ལྔ་རུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི། འབྱུང་བ་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ལས། ། ཀུན་དུ་རུ་ལ་ལྔ་རུ་འགྱུར། ། དགའ་བ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཉིད་ལས། །

Because the nature of the fifteen ḍākinīs is itself innate joy, it is said: "The yoginī is a portion of that." Alternatively, since that single entity is inseparable from the five Tathāgatas, both are entirely inseparable. To clarify that very point: Through the union of the bola and kaṅkāla, By contact, the habitual tendency of solidity arises. Because solidity is the nature of delusion, Delusion is said to be Vairocana. Because the bodhicitta is fluid, Fluidity is said to be the water element. Because water is the nature of Akṣobhya, Akṣobhya is the guide of hatred. From the union of the movement of the two, Heat is constantly produced. Desire is Amitābha-Vajra; Desire arises as heat and so forth. Whatever mind is in the kaṅkāla, That is of the nature of wind. Jealousy is Amoghasiddhi; Amoghasiddhi arises from wind itself. The desire for bliss becomes blood; Joy is the characteristic of space. Space becomes the Vajra of avarice; Avarice arises from the activity of space. Within the single great mind, It is manifested in the form of the five. From those very five families, Many thousands are produced. Therefore, these are of one nature, The supreme benefit of great bliss. Through the divisions of the five minds, Desire and so forth, they become five. This means: from the nature of the five elements, The fivefold kūṭāgāra (union) arises. From the single great joy itself,

དབྱེ་བས་ལྔ་རུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཚིགས་བཅད་ འདི་རྣམས་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱར་ནས་རེག་པའི་སྐད་ཅིག་དེར་ཡང་སྲ་བའི་བག་ཆགས་ཉིད་སྐྱེ་སྟེ། སྲ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་སའི་ཁམས་སོ། ། དེའི་ཡང་གཏི་མུག་ནི་མི་གསལ་བའི་ཆོས་སོ། ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་བརྗོད་ནི། ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་དང་ ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་སོ། ། དེ་ཉིད། བོ་ལ་ཀཀྐོ་ལ་སྦྱར་བས། ། རེག་པ་ལས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་གསལ་བར་ནང་དུ་ཐིམ་པར་གང་འབྱུང་བའོ། ། དེ་ནི་གཤེར་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ཆུ་ཡི་ཁམས་སུ་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ དང་སྐུ་གསུམ་དང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། ཆུ་ནི་མི་བསྐྱོད་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱིར་ནི། གང་ཞེ་སྡང་འདི་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། འདྲེན་པ་མི་བསྐྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི་འདི་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱི་བདག་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་མི་བསྐྱོད་པ་ ཡང་ཡིན་ལ་འདྲེན་པ་ཡང་ཡིན་པས་འདྲེན་པ་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་ལྷན་ཅིག་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་སྟེ། འདི་ཉིད་དུ་ང་རྒྱལ་ཡང་འདུས་པ་ཡིན་པས་ལོགས་ཤིག་པ་མེད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་བསྐྱོད་པ་ལས་ནི་དྲོད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་ རྟག་ཏུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་རྟག་ཏུ་འཆར་བའི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིན་ཆེན་གཙོ་བོའོ། ། དེ་ཉིད་འདོད་ཆགས་དཔག་མེད་རྡོ་རྗེ་ཡིན་(ནི,ནོ)། །

"Through its divisions, it becomes fivefold"—this is the detailed explanation of the brief summary. At the very moment of contact when the vajra and lotus are joined in union, the habitual tendency of solidity arises; by its nature of solidity, it is the earth element. Its delusion is the phenomenon of lack of clarity. That itself is described as Vairocana, arising from the nature of the five wisdoms, the three bodies, and method and insight. When the bola and kaṅkāla are joined, that which arises from the contact of the bodhicitta dissolving indistinctly within is the nature of moisture. That is described as the water element; it is the nature of the five wisdoms, the three bodies, and method and insight. Water is Akṣobhya because of its form; this means that hatred itself has two aspects. "The Guide Akṣobhya" means that the master of all these is the bodhicitta. Alternatively, because he is both Akṣobhya and the Guide, he is the Guide Akṣobhya, for he is inseparable from Vajrasattva. For that very reason, it is hatred; since pride is also included herein, it is not separate. From the movement of the vajra and lotus, heat arises. That, too, is the Tathāgata Ratneśvara, whose nature is to always arise through the constant blessing of all the Tathāgatas. That itself is the immeasurable desire of Amitābha-vajra.

དཔག་མེད་རྡོ་རྗེ་དང་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དབྱེར་མེད་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ འདོད་ཆགས་ནི་འོད་དཔག་མེད་དོ། ། དྲོད་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ནི་མེའི་ཁམས་ལས་སྐྱེ་བའོ། ། དེ་ཡང་འབྱུང་བ་ནི། འདུས་པའི་ཚུལ་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཀཀྐོ་ལར་ནི་གང་ཞིག་སེམས། ། ཞེས་པ་ ནི་བཙུན་མོའི་པདྨའི་ནང་དུ་སེམས་འཕོས་པའོ། ། དེ་ནི་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་གཡོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རླུང་གི་ཁམས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་དོན་ཡོད་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རླུང་ལས་བྱུང་ནི། རྡོ་རྗེ་རྟ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་ཡོད་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། དེ་ ཡང་ཕྲག་དོག་གོ། ། ཡང་ན་རླུང་ལས་བྱུང་ནི། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། བདེ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་འདོད་ཆགས་སུ་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཁྲག་དེ་སྟེ། ཆགས་པ་དེའོ། ། ཁྲག་ནི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དེ། ། ཞེས་པ་ ནི། ། བདེ་བ་ཡང་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས། ། ཞེས་པའི་ཚིག་ལས་སོ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་ནམ་མཁའ་ཡང་ཕྲ་མ་རྡོ་རྗེའོ། ། ཕྲ་མ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་རིན་ཆེན་གཙོ་དང་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། འདིས་ནི་སྔར་རིན་ཆེན་གཙོ་བོ་ཕྲ་མ་རྣམ་པར་དག་པར་མ་བསྟན་པ་ནི་འོད་ དཔག་མེད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ལ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པ་གང་དེ་ཉིད་འབྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། ས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །

Amitābha and Ratnasambhava are inseparable. Why is that? Because desire is Amitābha. "Arising from heat" means being born from the fire element. Furthermore, "arising" means arising in the manner of a composite; the meaning is that they are inseparable from the Tathāgatas and so forth. "Whatever mind is in the kaṅkāla" refers to the mind having transferred into the lotus of the consort. That which has the nature of wind means it is the wind element by way of its mobile nature. Furthermore, "Amogha" is Amoghasiddhi. The reason it arises from wind is that, because he is Vajravāgīśvara, he is intended to be Amogha. That, moreover, is envy. Alternatively, "arising from wind" means it is the nature of the wisdom of omniscience. "Bliss" is the characteristic of experience. That itself becomes desire. How so? "That blood," meaning that attachment. "Blood is the characteristic of space" is because of the statement: "Bliss is also the space element." The space element is space, which is also the piśuna-vajra. "Piśuna-vajra" refers to the inseparability of the Lord of Jewels and Amitābha. By this, it is shown that the purity of the Lord of Jewels previously mentioned is the purity of Amitābha, and the purity of Ratnasambhava is Amitābha. Thus, that very non-duality of method and insight is the elements, the nature of the objects such as earth and so forth.

དེ་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། དེ་ཉིད་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྣམས་སོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱང་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དེས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡིན་ནོ། ། དགའ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་ནི་བཞི་པའི་སྐད་ཅིག་གི་ རང་བཞིན་ནོ། ། གཅིག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་འདི་ཁམས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱས་པ་སེམས་ནི་གཅིག་ཉིད་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཆེན་པོ་གང་ངོ་། ། ལྔའི་གཟུགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མཚོན་ནི་རྟོགས་པའོ། ། རིགས་ནི་ལྔ་པོ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ནི་ གཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་ལས་སྟོང་ཕྲག་དུ་མར་འགྱུར་ཏེ། གཅིག་ཉིད་ལ་ལྔར་ཕྱེ་བ་དང་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སླར་ཡང་དེ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་ལྔ་ལྔའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བར་གྱུར་ན་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱར་འགྱུར་བ་མཐའ་ཡས་པའི་རིགས་སུ་འགྱུར་བར་གསལ་ལོ། ། དེ་ཕྱིར་འདི་དག་རང་ བཞིན་གཅིག། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གཅིག་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མཆོག་ཏུ་རྟག་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དབྱེ་བས་ནི་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ལས་སོ། ། དེ་ལྔ་རུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ནི། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་ བཞིན་གྱིས་རྟོགས་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་སེམས་ལྔ་ཡིས་ནི། འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ལྔ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་གང་དེ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་ཞེས་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ། གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་ སྙེད་མཚུངས་པའོ། །

That very [reality] is the five aggregates, such as form, and the sense faculties; it is the six sense bases, which are the nature of delusion and so forth. This very [reality] is also the wisdom that is the nature of the three vajras, by way of the nature of objects, faculties, and consciousness. Great joy, moreover, is the nature of the fourth moment. "Oneness" refers to this non-duality, which is the nature of the three realms. That very [oneness] made manifest is the mind; in oneness, it is the great bodhicitta. "Symbolized by the forms of the five" means it is realized. As for the five families, from the very existence of the one, they become many thousands, because the one is divided into five and is thus manifold. Furthermore, if each of those is again divided into fivefold divisions, it is clear that they become an infinite family of one hundred thousand. Therefore, these are of a single nature, because great bliss is the single nature of all. For that very reason, "supreme permanence" is the indivisible nature in which all aspects are one. "By division" means through conceptual imputation. "They become five" means they are realized as the nature of the five wisdoms. "By the five minds of desire and so forth" refers to the five primary causes, such as Amitābha, which are the five consciousnesses. The detailed explanation of the brief statement "many thousands" is: "equal to the sands of the river Ganges."

རིགས་གཅིག་ལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚོགས། ། རིགས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་རིགས་ནི་མཐའ་ཡས་རྣམས། ། དེ་རྣམས་རིགས་ལ་རིགས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཡང་འབུམ་ཕྲག་རིགས་ཆེན་རྣམས། ། བྱེ་བའི་རིགས་ རྣམས་མང་པོར་འགྱུར་བ་སྟེ། ། བྱེ་བའི་རིགས་རྣམས་དག་ནི་གྲངས་མེད་རྣམས། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་རིགས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས། ། རིགས་གཅིག་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་ལ་མང་པོའི་ཚིག་བསྡུ་བའི་ཚུལ་ལོ། ། གཅིག་ལ་མཐའ་ཡས་ཐུག་པ་མེད་ པའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། དུ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚོགས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམས་ཏེ། གང་ཟག་དམན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བསྟན་པའོ། ། སླར་ཡང་དེ་ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། གངྒཱའི་ཀླུང་བཅུའི་བྱེ་མ་སྙེད་དང་མཚུངས་པ་སྟེ་ མཚུངས་པའོ། ། འདིས་ནི་བགྲངས་ན་བྱེ་བ་དང་འདྲ་བར་མཚོན་ཏེ་ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་བསྟན་ཏོ། ། གང་ཟག་འབྲིང་གི་དབང་བྱས་ནས། ། ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམས་དང་། གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་རྣམས་དང་མཚུངས་པ་དེ་རྣམས་ལས་རིགས་མཐའ་ ཡས་རྣམས་དང་གྲངས་མེད་ཀྱི་རིགས་རྣམས་སུ་འགྱུར་ཏེ། གང་ཟག་རབ་ཀྱི་དབང་བྱས་ནས། ། ཞེས་གསུང་རབ་ལས་སོ། ། ཇི་ལྟར་འདི་མཐའ་ཡས་པའི་རིགས་ཡིན་པའི་རིམ་པ་གསུངས་པ། དེ་རྣམས་ལ་ཞེས་ནི་དམིགས་ཀྱི་བཀར་བའི་བདུན་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་རིགས་གང་ ཡང་རུང་བ་དེ་ཉིད་ལ་མང་པོའི་ཚིག་ཉིད་དེ། དེ་ཉིད་མང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རིགས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱ་ཞེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་།

Within a single family is the assembly of Tathāgatas; within the assembly of families are infinite families. Within those families are a hundred types of families, and within those, millions of great families. The families of tens of millions become many, and the families of tens of millions become countless. Those born from the family of supreme joy—this "within a single family" is a collective expression for a single Tathāgata. Within that one, they abide by nature as infinite and without end. If one asks how many: it is the assembly of Tathāgatas, meaning the five Tathāgatas; this is taught from the perspective of an inferior individual. Furthermore, if one asks what makes them superior: they are equal to the number of grains of sand in ten Ganges Rivers. By this, it is illustrated that they are like tens of millions, and it is also shown that they are without end. This is from the words "from the perspective of a middling individual." From those five Tathāgatas and those equal to the grains of sand in the Ganges River, they become infinite families and countless families. This is from the scriptures regarding "from the perspective of a superior individual." As for the sequence of how these are infinite families, it is taught: "within those" is the locative case used for specification. Among those, any particular family is expressed in the plural because it is itself manifold. "Families of a hundred types" refers to the four great elements and—

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དེ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་ལྔ་ལྔར་ཕྱེ་བས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའོ། ། ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པོ་དེ་བཞི་འགྱུར་བྱས་པས་རིགས་ བརྒྱར་འགྱུར་རོ། ། རིགས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱ་པོ་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་། དེ་ལྟར་ལྔར་ཕྱེ་བས་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་དང་སྟོང་ཕྲག་དང་ཁྲི་ཕྲག་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་འབུམ་ཕྲག་རིགས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ཆེན་པོ་ནི་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་ཕྱེ་བར་གྱུར་ན། རིགས་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་བྱེ་བ་ ཕྲག་ཕྱེད་དང་གསུམ་མོ། ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དེས་དེ་རྣམས་ཀྱང་བཞི་འགྱུར་དུ་བསྒྲེས་པས་རིག་བྱེད་པ་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མང་པོར་འགྱུར་བ་སྟེ། བྱེ་བའི་རིགས་རྣམས་ལ་ནི་གྲངས་མེད་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ་ལྔའི་དབྱེ་བས་དེ་ཕྱེ་བར་གྱུར་ན་གྲངས་མེད་པའི་རིགས་ སོ། ། གྲངས་མེད་རྣམས་ཞེས་པའི་མང་པོའི་ཚིག་ནི་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མཐའ་ཡས་པའི་རིགས་ཡིན་པར་གྲུབ་བོ། ། བསྡུ་བ་གསུངས་པ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་རིགས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས། ། ཞེས་པ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་སྒྲ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལས་ བྱུང་བ་ཉིད་ནི་ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པ་འདི་ཡིན་ནོ། ། རང་འདོད་ལྷ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པའི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་མེད་པར་འགྲུབ་སྟེ། རིམ་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པས་གྲངས་མེད་པའི་རིགས་ རྣམས་ཏེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་རིགས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་པ་འདིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསལ་བར་མཛད་དོ། །

The nature of the five Tathāgatas is divided into five for each, making twenty-five. When those twenty-five are multiplied by four, they become the hundred families. Within those hundred families, by dividing them into five in that same manner, there are five thousand, ten thousand, and so forth, resulting in a hundred thousand families. For that very reason, if the "Great" is also divided into five aspects, there are twenty-five million families through the divisions of the five families and so on. When those are multiplied by four by means of the four great elements, they become the "Vedic" families. In that way, they become numerous; if the countless families are likewise divided by the fivefold division, they become countless families. The plural term "countless" implies infinity, and thus they are established as infinite families. Regarding the summary: "Those arisen from the family of supreme joy"—the term "supreme joy" refers to the coemergent. That which arises from it is this very non-duality and indivisibility of all the three realms. As for the doubt, "How can sentient beings be accomplished through the yoga of one's own chosen deity?"—they are accomplished without doubt because the two stages are inseparable. These are the countless families; the Blessed One has made it clear by saying, "those arisen from the family of supreme joy."

དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་མཁའ་འགྲོ་མ་དྲ་བའི་བདེ་མཆོག་ལས་དངོས་གྲུབ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་གཉིས་པའོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་དྲ་བའི་བདེ་མཆོག་ལས་ཞེས་པ་ལ་མཁའ་འགྲོ་མ་དྲ་བའི་སྒྲ་ནི་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། བདེ་མཆོག་གི་སྒྲ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། འདི་ལྟར་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་ འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་པོ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་ནས་དེས་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་རོ། ། དངོས་གྲུབ་ནི་དངོས་པོ་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པས་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་སྦས་པའི་དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། གཉིས་ནི་གཉིས་པ་རྫོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ ན་གཉིས་སུ་མེད་པར་གཉིས་མེད་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས་བརྟག་པ་གཉིས་པའི་ལེའུ་གཉིས་པའོ། ། ། ། ད་ནི་དངོས་གྲུབ་གཏན་ ལ་ཕབ་པས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གྱུར་པར་གནས་པ་ལས་ས་བརྒྱད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཐུག་པར་བདུད་ཀྱི་རིས་སེམས་ཅན་འཇུག་པ་ས་བརྒྱ་ལ་བསྟན་པའི་དོན་བསྐྱུད་པར་འགྱུར་བའི་དོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་བསུས་ནས། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞིའི་ཐབས་ རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ལ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་གསུངས་པ། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ལ་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐབས་བཀའ་སྩལ་པ།

This is the second chapter, titled "The Ascertainment of Accomplishments," from the Hevajra-ḍākinījālasamvara. Regarding the term "Hevajra": it is the inseparability of the Vajra-holder and Nairātmyā. Regarding the phrase "from the Ḍākinījālasamvara": the term ḍākinījāla refers to the ḍākinīs such as Nairātmyā and others; the term samvara refers to the Vajra-holder. Thus, having realized that both the wisdom of the Vajra-holder and Nairātmyā are inseparable, one will undoubtedly attain [the goal]. "Accomplishment" (siddhi) is the ascertainment of reality. Being such, it is a "chapter" (paṭala) that makes the hidden meaning clearly manifest. "Second" refers to the nature of the second [chapter], or alternatively, the meaning is that because both are inseparable, they are of the nature of non-dual realization. This concludes the second chapter of the second section from the Extensive Commentary on the Clear Union, an explanation of the Hevajra. Now, because the ascertainment of accomplishments has been established, one abides without doubt. At the point of entering the eighth bhūmi, there is a concern that the hosts of Māras might cause sentient beings to forget the meaning taught in the hundred [chapters]. The Blessed One himself, having anticipated this, spoke to the yoginīs the method of the introduction to all tantras. He said: "Then the Vajra-holder spoke to the yoginīs the method called the introduction to all tantras."

རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ནུས་མཐུ་མ་ལུས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་ཐུག་པ་ནི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེའི་གླེང་གཞི་ནི་དང་པོའི་རྒྱུའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་ཐོགས་སུ་བར་མ་ཆད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་སྐུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་བརྡ་ཙམ་མོ། ། ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཉིད་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཡང་ ཐབས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་གང་རྣམས་ཀྱི་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པ་རྣལ་འབྱོར་མའི་ཡེ་ཤེས་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྟོན་ཅིང་ འཆད་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་པའོ། ། གང་འཕགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་གསུངས་པ། གང་གིས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས། ། ཐུགས་རྗེའི་ཚིག་གིས་བསྟན་པ་ཡིན། ། ཐུགས་རྗེས་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་གིས་བརྗོད་པས་གསུངས་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞིའི་ཐབས་ གསུངས་པ། སྡོམ་པ་དང་ནི་དབང་དང་ཡང་། ། དེ་བཞིན་དགོངས་པས་བཤད་པ་དང་། ། དགའ་དང་སྐད་ཅིག་དབྱེ་བ་དང་། ། གཞན་ཡང་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ། ། འདིའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་གསུངས་པ། དེ་ལ་སྡོམ་པ་བཀའ་སྩལ་པ། རེ་ཞིག་ སྡོམ་པ་གསུངས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི། ། ཨེ་ཝཾ་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་གནས། ། རང་རིག་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི། ། དེ་ཡང་དབང་ལས་ཤེས་པར་བྱ། །

The term "all tantras" refers to those that culminate in the perfect awakening to the entirety of the powers of primordial wisdom (jñāna), consciousness (vijñāna), and so forth. Their introductory narrative (nidāna) is the primary cause. The word "then" (tataḥ) indicates immediate succession without interruption. "The Vajra-Holder" (vajradhara) refers to the indivisible body; this is merely a conventional designation. That which transcends the domain of speech is called the "Vajra-Holder." Furthermore, the method is the primordial wisdom of the Vajra-Holder. To whom does it belong? It belongs to the yoginīs, such as Nairātmyā and others; because it is inseparable from the primordial wisdom of the yoginīs, it is the primordial wisdom of the Vajra-Holder. "Spoke" (uvāca) means to teach and explain the inexpressible Dharma. As the Noble One has said: "That Dharma which is inexpressible is shown through the words of compassion." Thus, it is called "spoken" because it is expressed through words of compassion. That very method, the introductory narrative of all tantras, is taught as follows: "Vows, empowerments, and likewise the intentional explanation, The divisions of joy and the moments, And furthermore, the consumption of food and so forth." This is the brief thematic summary. Regarding its detailed explanation, it is taught: "In that regard, the vows are proclaimed. First, the vows are taught: 'The vow of all Buddhas is perfectly established in the form of E-Vaṃ. Self-knowing great bliss is to be understood through empowerment.'"

སྡོམ་པའི་སྒྲ་ནི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་པོ་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། ཡང་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་བསྡུ་ བའོ། ། རབ་ཏུ་གནས་ནི་རེ་རེ་ཞིང་གནས་པའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། ཨེ་ཝཾ་རྣམ་པར་ཏེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སུའོ། ། ཡང་ན་སངས་རྒྱས་ཀུན་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཨེ་ཝཾ་རྣམ་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ སུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཡོད་པའོ། ། སྡོམ་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རབ་ཏུ་གནས་ནི་སོ་སོ་ཞིང་ཡང་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། འདིས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་ཚུལ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། ཨེ་ ཝཾ་མ་ཡཱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་པོར་མདོར་བསྟན་པའི་ཨེ་ཝཾ་ཉིད་ཀྱི་གླེང་གཞིའི་ཚིག་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་སྡོམ་པ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་གསུངས་པ། དབང་ལས་ནི་དབང་བསྐུར་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བར་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། ཤེས་ པར་བྱ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། དེའི་སྡོམ་པ་ནི་མ་ནིང་ངོ་། ། རང་རིག་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་ཞེས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་ཞེས་པ་ནི། ཨེ་ཝཾ་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་ཐོགས་སུའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། །

The term "vow" (saṃvara) is the detailed explanation of the brief presentation in the first chapter. Furthermore, the "vow of all Buddhas" is the gathering. "Abiding" means abiding in each [aspect]. Where? In the form of E-vaṃ, which is the wisdom of the non-duality of method and insight. Alternatively, "all Buddhas" refers to the aggregates, elements, sense bases, and so forth. The "form of E-vaṃ" is the realization of the non-duality of method and insight. The "vow" is the wisdom of the Vajra Holder. "Abiding" means abiding individually in each [aspect]. By this, the realization of the inseparability of method and insight is the wisdom whose nature is the two truths, in the manner of emanation and gathering. The words E-vaṃ-māyā and so forth are shown to be the introductory words of the E-vaṃ itself in the brief presentation of the first chapter. How that very [vow] is to be known is stated: "From empowerment" is the detailed explanation of the brief presentation in the chapter on the stages of empowerment. "To be known" means to be realized. If one asks what makes it superior: its vow is the neuter. "Self-aware great bliss" is the authentic wisdom. "That also" means abiding in the form of E-vaṃ. Then, the yoginīs addressed the Blessed One Vajrasattva in this way. "Then" means immediately following. "Vajrasattva" means the inseparability of the three vajras.

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་མ་ལུས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མས་ཞེས་པ་ནི་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་ གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བ་གསོལ་བའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི། ། ཨེ་ཝཾ་ཡི་གེར་རབ་ཏུ་གནས། ། ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ནས། བཅོམ་ལྡན་སྟོན་པ་འགྲོ་བའི་བླ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཡི་སྡོམ་པ་ཉིད། ། ཨེ་ཝཾ་ རྣམ་པ་ཅི་ཞེས་བརྗོད། ། རིམ་པ་ཇི་ལྟར་བཤད་དུ་གསོལ། ། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྡོམ་པ་ཨེ་ཝཾ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཁའ་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་ཨེ་ཝཾ་རྣམ་པ་མ་ནིང་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཨེ་ཝཾ་རྣམ་པ་ཅི་ཞེས་བརྗོད། ། དེ་བཅོམ་ལྡན་སྟོན་པ་ཞེས་པ་ནི་སྟོན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་བླ་མའོ། ། བཤད་དུ་གསོལ་ནི་བསྟན་ཅིང་བརྗོད་པར་བཤད་དུ་གསོལ་ལོ། ། རིམ་པ་ཇི་ལྟར་ནི་ཡོངས་སུ་བརྒྱུད་པའོ། ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཨེ་ཡི་ཆ་བྱད་བཟང་པོ་གང་། ། དབུས་སུ་ཝཾ་གིས་རྣམ་པར་ བརྒྱན། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གནས། ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག། ཡི་གེ་ཨེ་ཡི་ཆ་བྱད་ནི་ཨེ་ཡི་ཆ་བྱད་དོ། ། བཟང་པོ་གང་ཞེས་པ་ནི་ལྷའི་གནས་སོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དབུས་སུ་སྟེ་དེའི་ནང་དུའོ། ། ཝཾ་གྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཡང་ དག་པར་བརྒྱན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟེ་མ་ལུས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཀྱིའོ། ། གནས་ནི་གཞིར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། །

"The Blessed One" (Bhagavān) refers to one who possesses all qualities without exception, such as sovereignty (Īśvara) and so forth. "By the Yoginī" refers to Nairātmyā and others who are non-dual. "Thus he requested" means he made the request that is about to be explained. "The commitment (saṃvara) of all Buddhas Resides perfectly in the syllables E and Vaṃ." Having spoken thus, the Blessed One was asked: "The Blessed Teacher, the supreme of beings, What is the nature of the commitment of the Ḍākinīs (Ḍākinī-saṃvara) In the form of E and Vaṃ? Please explain the stages in what manner?" If the commitment of all Buddhas is E and Vaṃ, then likewise the commitment of the Ḍākinīs is also the neuter form of E and Vaṃ. "What is the nature of that very E and Vaṃ?" "The Blessed Teacher" refers to the Instructor. For that very reason, he is the "supreme of beings." "Please explain" means to teach and express. "In what manner" refers to the complete lineage of transmission. To that, the Blessed One replied: "The excellent form of the letter E, Adorned in the center by the form of Vaṃ, The abode of all bliss, The casket of the Buddha-jewels." The "form of the letter E" is the shape of the syllable E. "The excellent" refers to the divine abode. If one asks how this is so: "In the center" means within that. "Adorned by Vaṃ" means perfectly adorned by the bodhicitta. For that very reason, it is the "abode of all bliss," meaning the basis for all wisdoms without exception. For that very reason, the "Buddha-jewel" is the Vajradhara.

ཟ་མ་ཏོག་ནི་སྒྲོམ་བུའོ། ། ཡང་ན་ཨེ་ཡི་ཆ་བྱད་ནི་གང་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་དེའོ། ། བཟང་ པོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཚོགས་སུ་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། ། ཝཾ་གྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་དེ་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག། ཅེས་པ་ནི། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པ་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། རང་རིག་དེ་ཡང་དབང་ལས་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་གང་བསྟན་ པ་དེ་འདིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་ཞེས་པ་ནི། གང་ཡང་དེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། སྐད་ཅིག་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ཉིད། ། དགའ་བ་དེ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། སྐད་ཅིག་ཤེས་ནས་བདེ་ཤེས་པ། ། ཨེ་ཝཾ་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་གནས། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི། ཨེ་ཝཾ་གྱི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ལའོ། ། དགའ་བ་ནི་བཞིར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ཉིད་ཡོད་པའོ། ། སྐད་ཅིག་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ནི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདིས་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཨེ་ཝཾ་གྱི་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་གནས་ པ་སྐད་ཅིག་དབྱེ་བ་ལས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིར་དབྱེ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་བཞི་ཡང་བདེ་བ་བཞི་རྟོགས་པས་སོ། །

A maṇḍala (casket) is a box. Alternatively, the "form of E" is that which is the nature of Nairātmyā. "Excellent" refers to the nature of all deities. "In the center" means being the very assembly of those. "Adorned with Vaṃ" is the nature of bodhicitta, the inseparability of emptiness and compassion. "The abode of all bliss" means that it is the nature of the three bodies (kāyas). "The precious casket of the Buddhas" means the non-dual fourth sahaja (innate) nature, which is the wisdom of the Vajradhara—the identity of the five wisdoms and the three bodies, the inseparability of method and insight. This explains what was taught [previously]: "That self-awareness is to be known through empowerment." "Great bliss" is also what is being taught here. "Divided by the distinctions of the moments, joy arises from that. Having known the moments, one knows bliss; it abides perfectly in the form of Evaṃ." Regarding "therein," it refers to that very form of Evaṃ. Joy becomes fourfold. How so? Because there is the division by the distinctions of the moments. The "moments" are for the sake of thorough understanding. "Bliss" is the experience of bliss. "That very" refers to authentic wisdom. By this, great bliss abides perfectly in the form of Evaṃ, and is divided into the four joys through the distinctions of the moments; the four moments are also realized through the four blisses.

འདིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཨེ་ཝཾ་གྱི་རྣམ་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དོན་དམ་པར་ན་ཡང་བྱེ་བྲག་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ནོ། ། དགའ་བ་བཞི་ནི་གཞན་དག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐད་ཅིག་མ་བཞི་གསུངས་པ། སྣ་ཚོགས་དང་ནི་རྣམ་སྨིན་དང་། ། རྣམ་ཉེད་དེ་བཞིན་མཚན་ཉིད་བྲལ། ། སྐད་ཅིག་བཞི་ནི་རབ་ཤེས་པ། ། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པས་ཤེས་འགྱུར། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ནི། གཉིས་སུ་མེད་ པར་རྟོགས་པར་གནས་ཤིང་ཤེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཅི་བྱས་ནས་ཤེ་ན། རབ་ཤེས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའོ། ། ཅི་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་བཞི་སྟེ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིའོ། ། ཡང་ན་སྐད་ཅིག་བཞི་ནི་བཞི་པའི་ སྐད་ཅིག་མ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དེར་ཤེས་ནས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་གསུངས་པ། སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བརྗོད། ། འཁྱུད་དང་འོ་བྱེད་ལ་སོགས་པ། ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ལས་བཟློག། བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཟ་བའོ། ། རྣམ་པར་ཉེད་པ་ དཔྱོད་པར་བརྗོད། ། བདག་གི་བདེ་བ་སྤྱད་དོ་ཞེས། ། མཚན་ཉིད་བྲལ་བ་གསུམ་ལས་གཞན། ། ཆགས་དང་ཆགས་(དྲལ་,བྲལ་)རྣམ་པར་སྤངས། ། སྣ་ཚོགས་དང་པོ་དགའ་བ་ཉིད། ། རྣམ་སྨིན་ལ་ནི་མཆོག་དགའ་ཉིད། ། རྣམ་ཉེད་དགའ་བ་དགའ་བྲལ་ཉིད། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་མཚན་ཉིད་ བྲལ། ། དགའ་བ་ནི་ཆགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བའོ། ། སྣ་ཚོགས་པ་ནུབ་སྟེ། བདེ་བ་འདུས་ཏེ་གཅིག་ཏུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའོ། །

This is the very nature of the sixteen purities of emptiness, the wisdom of authentic cognition in the form of E-Vaṃ. Ultimately, there is not even the slightest distinction. The four joys are taught elsewhere. Regarding the four moments, it is said: "The variegated, the ripened, the refined, and likewise the devoid of characteristics—by thoroughly knowing these four moments, the yogi will thus come to know." "Yogi" refers to one who abides in and knows the realization of non-duality. "Thus" refers to the nature of method and wisdom. If one asks, "By doing what?" it is "thoroughly knowing," which is authentic realization. If one asks, "What?" it is the four moments, the four moments beginning with the variegated. Alternatively, the meaning is that by knowing the fourth moment, the coemergent joy, as being those [four]. The meaning of the variegated and so forth is stated: "Variegated is said to be the various aspects, such as embracing, kissing, and so on. Ripened is the opposite of that, the tasting of the wisdom of bliss. Refined is said to be investigation, thinking, 'I have experienced my own bliss.' Devoid of characteristics is other than the three; it is completely free from passion and the absence of passion. The variegated is the first joy itself. The ripened is the supreme joy itself. The refined is the joy of the absence of joy. The coemergent joy is devoid of characteristics." Joy is the arising of various forms of passion. When the variegated subsides and bliss is gathered and experienced as one, that is supreme joy.

བདག་གིས་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་ཞེས་སེམས་དང་སེམས་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་དགའ་བའོ། ། མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དང་ མཚོན་པ་རྣམས་མི་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའོ། ། སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བརྗོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་མཚན་ཉིད་བྲལ། ། ཞེས་པའི་བར་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་གང་གསུངས་པ་དེའི་དོན་ནི་འདི་ ཡིན་ཏེ། དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཉིད་དོ། ། དབང་བསྟན་པ་ནི། སློབ་དཔོན་གསང་བ་ཤེས་རབ་དང་། ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་བཞི་པ་ཡང་། ། དབང་ནི་བཞི་ཡི་གྲངས་ཀྱིས་ནི། ། དགའ་བ་ལ་སོགས་རིམ་ཤེས་བྱ། ། སློབ་དཔོན་གྱི་སྒྲས་ནི་རྡོ་རྗེའོ། ། གསང་བའི་ སྒྲས་ནི་ཆོས་འབྱུང་སྟེ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པར་དགའ་བའོ། ། བཞི་པ་ནི་གང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་གྱི་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དགོད་པ་དག་པ་སློབ་དཔོན་ཉིད། ། ལྟ་བ་གསང་བ་དེ་བཞིན་ནོ། ། ལག་བཅངས་ལ་ནི་ཤེས་རབ་ཉིད། ། དེ་ཡང་གཉིས་གཉིས་སྤྲད་པའི་རྒྱུད། ། དགོད་པ་དག་ལ་ཞེས་པ་ནི། ། བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་དང་། རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་གོང་ན་མེད་པའོ། ། བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ནི་དགོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ནི་ལྟ་བ་ཞེས་ བརྗོད་དོ། ། རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པ་ནི་ལག་པ་བཅངས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་གོང་ན་མེད་པ་ནི་གཉིས་གཉིས་སྤྲད་པའི་རྒྱུད་དོ། ། རྒྱུད་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིས་ཀྱང་། ། དགོངས་པའི་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་ཡིས་མིན།

The thought, "I am experiencing bliss," is the joy of the mind and the non-mind; it is the joy of discernment (pramuditā). The wisdom that does not perceive the basis of characteristics, the characteristics themselves, and the indicator is the coemergent joy (sahajānanda). Regarding the passage beginning with "The manifold is described as manifold" and ending with "The coemergent joy is devoid of characteristics," the meaning of these three verses is as follows: they refer to the four joys themselves. Regarding the teaching on the empowerments: "The master, the secret, the insight, And likewise the fourth; By the number of these four empowerments, One should know the sequence of joy and the rest." By the term "master" (ācārya), the vajra is meant. By the term "secret," the source of phenomena (dharmodaya) is meant; these two are the indivisibility of the three vajras. "Insight" is the joy of discernment. "The fourth" is that which is coemergent. "And likewise" means it is just as previously described. "The master is the purity of laughter; The secret is likewise the view; Insight is the holding of hands; And the tantra of the union of the two." Regarding "the purity of laughter": this refers to the Action (kriyā), Performance (caryā), Yoga (yoga), Unexcelled Yoga (anuttarayoga), and the Yoga Beyond (anuttara-yoga) tantras. The Action and Performance tantras are called "laughter." The Yoga tantra is called "the view." The Unexcelled Yoga is "holding of hands." The Yoga Beyond is "the tantra of the union of the two." Thus, the tantras are of four types, not merely by the literal sound of the intentional language (sandhyābhāṣā).

། ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། འདིས་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གི་རང་བཞིན། དགའ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་སློབ་དཔོན་ ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་དགོད་པའི་སྒྲས་གཏན་ལ་ཕབ་པ། བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་ངོ་བོ་གསལ་བའི་དབང་དུ་བརྗོད་པའི་ལྟ་བའི་སྒྲས་གཏན་ལ་ ཕབ་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་སྐད་ཅིག་མ་བཞིའི་རང་བཞིན་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཉེད་པའི་རང་བཞིན་དགའ་བྲལ་གྱི་ངོ་བོ་ཤེས་རབ་ཏུ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ལག་པ་བཅངས་པའི་སྒྲས་གཏན་ལ་ཕབ་པ། རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་སྐད་ ཅིག་མ་བཞི་སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་ངོ་བོ་དེའི་སྒྲར་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་གཉིས་གཉིས་སྤྲད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་སྐད་ཅིག་མ་བཞིའི་རང་བཞིན་དགོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་བཞི་བཞིས་སྟོང་པ་ ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་བཞི་བཞིའོ། ། ཞེས་མདོར་བསྟན་པའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། ཡང་ན་དགོད་པའི་སྒྲས་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་མོ། ། ལྟ་བའི་སྒྲས་ནི། འདི་དེ་ཞེས་འབྱེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་འཇུག་ པར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། ལག་པ་བཅངས་པའི་སྒྲ་ནི།

Thus it will be explained. By this, the nature of the various moments, the essence of joy, is established by the term "laughter" as the ācārya [level]; this is the nature of the four purified moments of the kriyā and caryā tantras, such as the "various" (vicitra) and so forth. Likewise, the nature of the "ripened" (vipāka) moment, the essence of supreme joy, is established by the term "view" as the empowerment of clarity; this is the nature of the four purified moments of the yoga tantra, such as joy (ānanda) and so forth. Likewise, the nature of the "blissful" (virāma) moment, the essence of the "separation from joy," is established by the term "holding hands" as the manifest expression of insight (prajñā); this is the nature of the four purified moments of the anuttarayoga tantra, such as the ācārya and so forth. Likewise, the nature of the "characterless" (vilakṣaṇa) moment, the essence of coemergent joy (sahajānanda), is established by the term "the sound of that" as the pure tantra of the "union of the two"; this is the nature of the four moments, such as "laughter" and so forth. Thus, through these four sets of four, it is the nature of the sixteen emptinesses. In this way, everything is fourfold; this is the detailed explanation of the meaning of the brief summary. Alternatively, by the term "laughter," it is the nature of the clearly manifest mere consciousness (vijñānamātra). By the term "view," it is the consciousness that enters into the nature of discerning "this is that." By the term "holding hands,"...

ལྔ་པོ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡུལ་དང་དབང་པོ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། གཉིས་གཉིས་སྤྲད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲས་ནི་ཐབས་ དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡལ་བར་དོར་བའི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་གང་དེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་ཡང་དགའ་བ་ལ་སོགས་པས་རིམ་པར་བཤད་པ་དེ་ཉིད་གསུངས་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དངོས་ གྲུབ་ཕྱིར། ། དབང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་རུ་བཤད། ། དབང་གི་དོན་ཉིད་གསུངས་པ། ། གཏོར་དང་བཀྲུས་པ་ཞེས་བྱ་འདིས། ། དེས་ན་དབང་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། ། བཀྲུས་པ་ཞེས་པ་ནི་དྲི་མ་མེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རིམ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པའི་གཉི་ག་རྣམ་པར་དག་པ་དེས་གློ་བུར་པའི་དྲི་མ་ བསལ་ནས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དབང་གི་དོན་ཏོ། ། དབང་རྣམ་པ་བཞི་ཉིད་གསུངས་པ། ཤེས་རབ་བཅུ་དྲུག་ལོན་པ་ལ། ། ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཡང་དག་འཁྱུད། ། རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་མཉམ་སྦྱོར་བ། ། སློབ་དཔོན་དབང་དུ་རབ་ཏུ་བཤད། ། བླ་མའི་རིམ་པ་ལས་ཡོད་པས་དོན་ནི་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་ལག་པ་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། ། ཡང་དག་འཁྱུད་ཅེས་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པར་བྱས་པའོ། ། ཤེས་རབ་ཅེས་པ་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ངེས་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཅིས་ཁྱད་ འཕགས་པ་ཡིན་པ་གསུངས་པ། བཅུ་དྲུག་ལོན་པ་ལ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་དེའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

The consciousness characterized by the experience of pleasure and so forth, through the clinging to the duality of the five pairs—the objects and the faculties as the apprehended and the apprehender—is [the conventional]. By the term "tantra of the union of the two," it refers to the innate wisdom of clear light, the nature of which is the non-abandonment of pleasure and so forth, the identity of the three bodies and five wisdoms in the inseparability of method and insight. Regarding this, the sequence of joy and so forth is explained as follows: "For the sake of the accomplishment of sentient beings, empowerment is explained in four types." The meaning of empowerment is stated: "By means of this, which is called 'sprinkling' and 'washing,' it is therefore called empowerment." "Washing" means to make stainless. The meaning of empowerment is that which, through the purification of both [stages], removes adventitious stains and generates the nature of the utterly pure dharmadhātu. The four types of empowerment are stated: "Embracing with both hands a sixteen-year-old wisdom consort, the union of the vajra and bell is explained as the master empowerment." Since this is found in the sequence of the Guru, the meaning is easy to understand. Alternatively, "both hands" refers to the two, the object and the faculty. "Embracing" means making them inseparable. "Wisdom" refers to the wisdom of the inseparability of both. "Definitive" means the definitive meaning. As for what makes it superior, it is stated: "To the sixteen-year-old," which is the wisdom of the purification of the sixteen emptinesses.

ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་ཞེས་པ་ནི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ནི་དེ་དང་དབྱེར་མེད་པའོ། ། མཉམ་སྦྱོར་བའི་སྒྲས་ནི་མཉམ་པར་དབྱེར་མེད་པས་བསྐྱར་ ཞིང་སྦྱོར་བ་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དབང་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། འདོད་ཅེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུའི་སྒྲ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་སྙོམས་པར་ ཞུགས་པའི་རིམ་པས་དགའ་བ་བཞི་ལ་སོགས་པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། ། སློབ་དཔོན་གྱི་ནི་དབང་དུ་འདོད། ། ཅེས་པ་ནི། བསྟན་ཟིན་པའི་དོན་ཉིད་དོ། ། འདིས་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་གི་མིང་གཞན་ཡིན་ནོ། ། གསང་བའི་དབང་གསུངས་པ། ཤིན་ཏུ་བཞིན་བཟང་མིག་ ཡངས་མ། ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། མཐེ་བོ་སྲིན་ལག་དག་གིས་ནི། ། སློབ་མའི་ཁ་རུ་དབབ་པར་བྱ། ། སྟོན་པས་ཤེས་རབ་རབ་ཏུ་མཆོད། ། མཆོད་པར་བྱས་ནས་གཏད་པར་བྱ། ། སྟོན་པ་ཞེས་པ་ནི་བླ་མའོ། ། ཤེས་རབ་ནི་བཙུན་མོའོ། ། མཆོད་པ་ནི་བསྟེན་པའོ། ། ཅི་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། ཤིན་ཏུ་བཞིན་བཟང་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཁྱད་འཕགས་པའོ། ། མཆོད་ནས་ཞེས་པ་ནི་བསྟེན་ནས་སོ། ། སློབ་མའི་ཁ་རུ་ཞེས་པ་ནི་སློབ་མའི་ཁར་རོ། ། དབང་བར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། གསང་བའི་དོན་གདམས་ངག་ལས་གོ་བར་ བྱའོ། ། གང་དག་གིས་ཤེ་ན། མཐེ་བོ་སྲིན་ལག་གིས་ཏེ་སོར་མོ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །

How so? "Vajra and bell" refers to the two garlands of nāda. "Vajra-holder" is that which is inseparable from them. By the term "union," it is repeated as being equally inseparable. "Application" is the thorough joining. Therefore, "master" (ācārya) is the wisdom of the Vajra-holder. "Empowerment" (abhiṣeka) is the nature of the utterly pure dharmadhātu. "Desired" is the aspect of wisdom. Alternatively, the sound of "vajra and bell" is through the purity of realizing the four joys and so forth by the stages of the vajra and lotus entering into equipoise. "The master’s empowerment is desired" is the very meaning already explained. This is another name for the master’s empowerment. Regarding the explanation of the secret empowerment: "A woman of very beautiful face and wide eyes, adorned with form and youth; with the thumb and ring finger, one should place [it] into the disciple’s mouth. The Teacher should thoroughly offer the wisdom consort; having made the offering, he should entrust her." "Teacher" refers to the guru. "Wisdom" refers to the consort. "Offering" refers to relying upon her. If one asks what makes her special, she is distinguished by qualities such as having a very beautiful face and so forth. "Having offered" means having relied upon her. "Into the disciple’s mouth" means into the disciple’s mouth. "To empower" refers to the bodhicitta. The secret meaning should be understood from the oral instructions. By whom? By the thumb and ring finger—that is, by these two fingers.

ཡང་ན་མཐེ་བོ་དང་སྲིན་ལག་གཉིས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་ནས་བཟུང་ནས་སློབ་མའི་ཁར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དབབ་པར་བྱའོ། ། འདི་ནི་གདམས་ངག་ལས་གོ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་ཡང་ཤེས་རབ་སྟེ། ། གཏད་ པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་སློབ་མ་ལའོ། ། ཡང་ན་ཤིན་ཏུ་བཞིན་བཟང་ཞེས་པ་ནི། གསུང་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མིག་ཡངས་མ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་གཙོ་བོའི་ལུས་སོ། ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་དང་ཞལ་གྱི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཤེས་རབ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། སྟོན་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། མཆོད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་མཐེ་བོ་སྲིན་ལག་གིས་ནི་གཏད་པར་བྱ་སྟེ་མཐེ་བོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། སྲིན་ལག་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་དག་གིས་ནི་ཞེས་པ་ནི་ མཉམ་པར་དབྱེར་མེད་པས་སོ། ། གཏད་པར་བྱ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སློབ་མའི་ཁར་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོར་རོ། ། བཏུང་བ་ནི་བསྡུ་བའོ། ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ བདག་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི། སློབ་དཔོན་གྱི་ནི་དབང་དུ་འདོད། ། ཅེས་པའི་བར་གྱིས་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་ངོ་། ། མཐེ་བོ་སྲིན་ལག་དག་གིས་ནི། ། སློབ་མའི་ཁ་རུ་དབབ་པར་བྱ། ། ཤེས་རབ་རབ་ཏུ་མཆོད་ཅེས་པ་འདིས་གསང་བའི་དབང་བསྟན་ཏོ། ། མཆོད་པ་ བྱས་ནས་གཏང་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ངོ་། །

Alternatively, holding the vajra with the thumb and ring finger, one should cause the bodhicitta to descend into the disciple’s mouth. This is understood from the oral instructions. Immediately following that, "the wisdom" (prajñā) is to be "entrusted" to the disciple. Alternatively, "one of very beautiful countenance" refers to the nature of Vajra Speech. "Wide-eyed" refers to the body of the primary mind. "Adorned with form and youth" refers to the nature of the hands, faces, and so forth. Such a being is the nature of the three bodies (trikāya). "Wisdom" is Nairātmyā. "The teacher" is Vajradhara. "Offering" is perfect realization. How so? Because it is to be entrusted by the thumb and ring finger—the thumb is Vajradhara and the ring finger is Nairātmyā. "By those two" means by their inseparable equality. "To be entrusted" means to be established. Such is the non-dual primordial wisdom (jñāna). "Into the disciple’s mouth" refers to the sense objects and the sense faculties. "To drink" means to gather. The meaning is that the very inseparability of the faculties and objects is the primordial wisdom of reality, the identity of method and wisdom, which is the nature of the three bodies. By this, the section ending with "is asserted as the master’s empowerment" constitutes the master’s empowerment (ācāryābhiṣeka). "With the thumb and ring finger, one should cause it to descend into the disciple’s mouth" and "wisdom is to be perfectly offered" teach the secret empowerment (guhyābhiṣeka). "Having made the offering, one should release" teaches the wisdom-knowledge empowerment (prajñājñānābhiṣeka).

དབང་བསྐུར་བསྟན་པའི་རིམ་པ་འདོད་ནས་དེ་ཉིད་གསུངས་པ། སྟོན་པས་སྨྲས་པ་སེམས་དཔའ་ཆེ། ། ཕྱག་རྒྱ་བདེ་བ་ལྡན་པ་ཁྱེར། ། འདི་ནི་གཏད་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པའོ། ། ཕྲག་དོག་ཁྲོ་བ་རྣམ་སྤངས་པའི། ། སློབ་མ་ཆེར་འགྱུར་ཤེས་ནས་ནི། ། སྟོན་པས་དེ་ལ་གནང་བ་སྦྱིན། ། ཀུན་དུ་རུ་གྱིས་རྡོ་རྗེ་འཛིན། ། ཆེར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གི་དབང་བསྐུར་ཐོབ་པའོ། ། ཕྲག་དོག་ཁྲོ་བ་རྣམ་སྤངས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའོ། ། ཀུན་དུ་རུ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་ བའོ། ། གྱིས་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའོ། ། སྟོན་པས་དེ་ལ་གནང་བ་སྦྱིན་ནི་སྟོན་པ་ནི་བླ་མའོ། ། དེའི་ཚེ་གནང་བ་ཐོབ་པའི་སློབ་མས་ཀྱང་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་དབང་བསྐུར་གསོལ་བཏབ་པའི། ། སློབ་མའི་བྱ་བ་བཤད་པར་བྱ། ། བཅོམ་ལྡན་ཞི་བ་ཆེན་པོ་ཀྱེ། ། རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་ གཅིག་ཏུ་བརྩོན། ། རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་ལས་བྱུང་བ། ། མི་ཕྱེད་ཕྱག་རྒྱར་རབ་གྲུབ་པ། ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། ། ཞི་བ་ཆེན་པོ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བུད་ཤིང་བསྲེགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་གཅིག་ཏུ་བརྩོན། ། ཞེས་ པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱག་རྒྱ་རབ་གྲུབ་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་ཕྱེད་ཅེས་པ་ནི་རིགས་མཐའ་ཡས་པ་གཅིག་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་ལས་བྱུང་བ་ནི། རིམ་པ་གཉིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ རོ། །

Desiring to teach the stages of conferring empowerment, he spoke as follows: "The Teacher said: 'O Great Being, take the mudrā endowed with bliss; this is the explicit expression of the entrustment.' Knowing the disciple to be one who has abandoned envy and anger and has become great, the Teacher grants him permission. 'Perform the kūrma (union), O Vajra Holder!'" "‘Becoming great’ means having received the empowerments of water and so forth. ‘Abandoned envy and anger’ means having abandoned the afflictions (kleśa). ‘Kūrma’ refers to the union of the vajra and the lotus. ‘Perform’ means to generate. ‘The Teacher grants him permission’—the Teacher is the Guru. At that time, the disciple who has received permission is told what must be done: 'I shall explain the duties of the disciple who has requested empowerment: 'O Blessed One, Great Peace! O you who are single-mindedly devoted to the Vajra Yoga, Arising from the Vajra Yoga, you are perfectly accomplished in the indivisible mudrā.' 'O Blessed One' refers to one endowed with qualities such as sovereignty (īśvara). 'Great Peace' is because the fuel of the latencies of the afflictions has been incinerated. 'Single-mindedly devoted to the Vajra Yoga' is because the two truths are inseparable. 'Perfectly accomplished in the mudrā' is because the accomplishment of the mudrā has been achieved. 'Indivisible' is because it is the essence of the infinite families as one. 'Arising from the Vajra Yoga' is because the system of the Dharma of the two stages is taught without error."

ཡང་ན་ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཞི་བ་ཆེ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་སྐུའོ། ། རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་གཅིག་ཏུ་བརྩོན། ། ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པས་ན་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱ་རབ་གྲུབ་པ་ཞེས་པ་ནི་འོད་དཔག་མེད་ ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། མི་ཕྱེད་ཅེས་པ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རྫོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་དང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་བླ་མ་རྡོ་རྗེ་ཡིན་པའི་ དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ནི་བདག་ཉིད་ཆེ། ། མངའ་བདག་བདག་ཀྱང་དེ་ལྟར་མཛོད། ། འཁོར་བའི་འདམ་གྱི་ཚོགས་ནང་དུ། ། བྱིང་བ་སྐྱབས་མེད་བདག་ལ་སྐྱོབས། ། བདག་ཉིད་ཆེ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་བསྟོད་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་གྱིས་ཤིག་པའོ། ། འཁོར་བའི་འདམ་གྱི་ཚོགས་སུ་བྱིང་བ་བདག་ནི་ཁོ་བོའོ། ། སྐྱོབས་ནི་སྐྱབས་མེད་བདག་ལ་སྐྱོབས་སོ། ། སྟོན་པ་སྤངས་ནས་གཞན་འཁོར་བ་ལས་འདོན་ནུས་པ་གང་ཡང་མེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་སུ་མཆོད་པ་གསུངས་པ། ཞིམ་པའི་བཟའ་བ་བཏུང་བ་དང་། ། ཆང་ནི་སྟོབས་ ནི་ཆེན་པོ་དང་། ། བདུག་པ་ལྷ་བཤོས་ཕྲེང་བ་དང་། ། དྲིལ་བུ་རྒྱལ་མཚན་བྱུག་པ་ཡིས། ། འདི་རྣམས་མཆོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། ། སློབ་མས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་མཆོད། ། སྟོབས་ཆེན་ནི་རྒྱལ་པོའི་སཱ་ལུའོ། །

Alternatively, "O Blessed One" refers to the nature of Vairocana. "Great Peace" refers to the body of Akṣobhya. "Exerting oneself in the single vajra yoga" refers to Ratnasambhava, as it is the application of Akṣobhya. "The perfect accomplishment of the mudrā" refers to the nature of Amitābha. "Indivisible" refers to Amoghasiddhi. "Arisen from vajra yoga" refers to the perfected nature of Vajrasattva. The meaning is that the Guru is the Vajra, whose nature is emptiness endowed with the supreme of all aspects, such as the five wisdoms, the three bodies, and method and insight. "Just as you are a great being, O Sovereign, make me likewise. Protect me, who am sinking without refuge in the midst of the mire of saṃsāra." "Great being" refers to the sequence of praise previously explained. "Just as you are, so make me" means to become like that. "Sinking in the mire of saṃsāra" refers to myself. "Protect" means to protect me, who am without refuge. There is no one other than the Teacher who is able to extract one from saṃsāra. Following that prayer, the offerings are described: "With delicious food and drink, With powerful liquor, With incense, divine food, garlands, With bells, victory banners, and ointments— With these offerings, The disciple should worship the Vajra Holder." "Powerful" refers to the rāja-śāli rice.

དེ་ལྟར་བསྟོད་པ་དང་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་མཆོད་པའི་ཆོ་ག་བླ་མའི་གདམས་ངག་ལས། ། རྡོ་རྗེ་ པདྨ་མཉམ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པ་དག་སྟོན་པའི་གནང་བ་བསྟན་པའོ། ། དབང་བསྐུར་བཞི་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཡང་དག་རྙེད། ། སྣ་ཚོགས་སྤངས་པའི་སྐད་ཅིག་ལ། ། སྟོན་པས་སྨྲས་པ་སེམས་དཔའ་ཆེ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་ཟུང་། ། སྟོན་པས་སྨྲས་པ་ཞེས་པ་ནི། བཀའ་སྩལ་པའོ། ། དེ་གང་ཞེ་ན། ཀྱེ་སེམས་དཔའ་ཆེ། ད་ནི། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་རོས་གང་བ། ། ཞེས་བོད་པའོ། ། ཁྱེད་ཀྱི་ཟུང་ནི་གང་བསྟན་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གང་ལ་ ཡོད་ཅེ་ན་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ལའོ། ། སྐད་ཅིག་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་བཞི་ལའོ། ། ཡང་དག་ཐོབ་ནི། བརྒྱུད་པ་ལེགས་པར་ཐོབ་པའོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན་སྣ་ཚོགས་སྤངས་པ་སྟེ་བྱེ་བྲག་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་གསུམ་དབྱེར་མེད་པར་རོ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འདིས་ནི་སློབ་དཔོན་དང་ གསང་བ་དང་ཤེས་རབ་དང་བཞི་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དབང་བཞི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། མཆོག་ནི་ཁྱད་འཕགས་པའོ། ། དགའ་བ་ནི་དགའ་བ་བཞིའོ། ། ཤ་ནི་ཁུ་བའོ། ། ཡང་དག་ནི་བདེ་བའོ། ། དེ་ལ་ཐོབ་པ་ནི་བསྐྱོད་པས་དགའ་བ་བཞི་ ཡིས་ཁྱབ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་སྤངས་པའི་སྐད་ཅིག་ལའོ། ། སྟོན་པས་སྨྲས་པ་སེམས་དཔའ་ཆེ། ། ཟུང་ཞེས་པའོ། ། ད་ནི་དབང་བསྐུར་ནས་རྗེས་སུ་གནང་བ་སྦྱིན་པ། ཇི་སྲིད་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོའི་བར། །

Thus, from the guru’s oral instructions on the ritual of praise, supplication, and offering, the permission that demonstrates the realization of joy and so forth through the stages of the union of the vajra and lotus is shown. In order to demonstrate the fourth empowerment: "Having truly found supreme joy, In the moment when variety is abandoned, The Teacher said: 'O Great Being, Truly grasp the great bliss!'" "Spoken by the Teacher" means he commanded. What was it? "O Great Being," he addressed him. "Now, filled with the flavor of great primordial wisdom"—this is the address. "What you should grasp" is what is to be shown. What is that? It is great bliss, which is authentic primordial wisdom. If one asks where it exists, it is in supreme joy. "In the moment" refers to the four moments. "Truly obtained" means it has been properly received through the lineage. If one asks what makes it superior, it is "abandoned variety," which is the nature of the three realms being of one taste, free from distinctions and inseparable. By this, the four empowerments—the master, secret, insight, and the fourth—are shown to be likewise. Alternatively, "great bliss" is authentic primordial wisdom. "Supreme" means distinguished. "Joy" refers to the four joys. "Sha" refers to the seminal essence. "Truly" refers to bliss. "Obtained therein" means pervaded by the four joys through movement. For that very reason, it is "in the moment when variety is abandoned." "The Teacher said: 'O Great Being, grasp it!'" Now, having conferred the empowerment, the subsequent authorization is given: "Until the heart of awakening..."

སེམས་ཅན་དོན་གྱིས་རྡོ་རྗེ་འཛིན། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་སློབ་མ་མཐོང་། ། བྱ་བའི་ ཚོགས་ནི་འདི་སྐད་སྨྲ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྒྲས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ། ། དེ་ཉིད་སྙིང་པོ་ནི་སྙིང་པོ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཉིད་དོ། ། བར་ནི་ཐུག་པར་སྟེ་ཇི་སྲིད་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོའི་བར་དེ་སྲིད་དོ། ། སེམས་ཅན་དོན་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་ཏོ། ། གྱིས་ནི་བསྐྱེད་པའོ། ། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནི་རྡོ་རྗེ་ འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་སློབ་མ་མཐོང་ནི་རྡོ་རྗེ་ནི་བླ་མའོ། ། སློབ་མ་ལ་ཅི་བྱ་བ་ཞེ་ན། མཐོང་ནས་བྱ་བའི་ཚོགས་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་བརྗོད་པའོ། ། ཡང་ན། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་བྱ་བའི་ཚོགས་བཀའ་སྩལ་པའོ། ། སློབ་མ་མཐོང་ནས་འདི་སྐད་ནི་ཆུ་ལ་ སོགས་པའི་ཆོ་ག་བཞི་པ་བསྟན་པ་ལ་ཐུག་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ད་ནི་དབང་བསྐུར་དང་གནང་བ་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་སྟེ། ། ཐམས་ཅད་ལུས་ལ་རྣམ་པར་གནས། ། གཉིས་དང་གཉིས་ སུ་མེད་པའི་ཚུལ། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་བདག་ཉིད་གཙོ། ། བརྟན་དང་གཡོ་བ་ཁྱབ་ནས་གནས། ། སྒྱུ་མའི་གཟུགས་(ཅེན་,ཅན་)ལྟ་བུར་སྣང་། ། རིམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་པོར། ལུས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་གནས། ། ཞེས་མདོར་བསྟན་པ་དེའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་འདི་ཡིན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་ལུས་ལའི་ སྒྲ་ནི་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལའོ། ། རྣམ་པར་ནི་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་ལོ། ། ཨ་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་སོ། །

The Vajra-Holder, for the sake of sentient beings, Beholds the disciple as the Vajra-Holder. The collection of activities speaks as follows: The term "awakening" (bodhi) refers to perfectly complete awakening. Its "heart" (hṛdaya) is the essence, the very seat of awakening (bodhimaṇḍa). "Until" (anta) means reaching the limit; that is, until the seat of awakening. The "sake of sentient beings" is for the benefit of migratory beings. "By" (kṛta) means produced. "O Vajra-Holder" refers to the one possessing the wisdom of the Vajra-Holder. "The Vajra-Holder beholds the disciple": here, "Vajra" refers to the Guru. If one asks what is to be done for the disciple: having beheld them, the "collection of activities" refers to the recitation of the collection of water and so forth. Alternatively, it refers to the instruction on the collection of activities that will be explained. Having beheld the disciple, one should speak until the fourth ritual, such as the water and so forth, is taught. Now, in order to show how one is established in non-conceptual absorption (samādhi) through having received empowerment and permission, it is said: "That very [reality] is great wisdom, Abiding in the body of all. In the manner of the non-dual and the dual, The sovereign nature of existence and non-existence, Pervading and abiding in the stable and the moving, Appearing like an illusory form." In the first chapter, it was briefly stated: "Great wisdom abides in the body." This is its detailed explanation. The term "all" (sarva) refers to all the aggregates (skandha), sense bases (āyatana), and so forth. "Abiding" (vyavasthita) refers to the various modes. "A" (a) is the bodhicitta inseparable from Nairātmyā.

གནས་ཞེས་པ་ནི་མི་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གཉིས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་བདག་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཙོ་ཞེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོ་མ་ནིང་ངོ་། ། ཐམས་ཅད་ལུས་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའི་དོན་ཉིད་གསུངས་པ་བརྟན་དང་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། གནས་ནི་མི་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་འདི་སྐྱེ་བའོ། ། སྒྱུ་མའི་གཟུགས་ཅན་ལྟ་བུར་སྣང་ནི་འོད་གསལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། འདི་འདྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པ་དེ་ཇི་ལྟར་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་རྟོགས་པ་གསུངས་པ། དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོའི་སོགས་ཐབས་ཀྱིས། ། རྟག་ ཏུ་ངེས་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར། ། དཀྱིལ་འཁོར་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། འཁོར་ལོ་ནི་མི་ཤེས་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་མའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་ཡིན་པས་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་སྟེ་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ སོ། ། དེ་ཉིད་སོགས་ནི་རྒྱུའོ། ། ཐབས་ནི་དང་པོའི་རྒྱུའོ། ། རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ན་དེ་རྟག་ཏུའོ། ། ངེས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའོ། ། འགྲོ་བར་འགྱུར་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་སྲིང་མོ་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་ལ་བཟོད་པ་གསོལ་ནས། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་ཐོགས་སུའོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །

"Abode" (sthāna) refers to the nature of immovability. For that very reason, the manner of duality and non-duality, the identity of existence and non-existence, is the wisdom (jñāna) in which arising and ceasing are inseparable. "Lord" (prabhu) refers to the neuter sovereign of all the Tathāgatas and ḍākinīs. The meaning of "abiding in the body of all" is expressed by the terms "the stable and the moving." This abode is the birth of the nature of immovability. Appearing like an illusory form is the nature of proceeding into the nature of clear light (prabhāsvara). Regarding how this sublime wisdom is realized through manifestation, it is said: "By means of the maṇḍala-cakra and so forth, one will certainly proceed constantly." The maṇḍala is the Vajradhara, the lord of the maṇḍala. The cakra is Nairātmyā, because she cuts through ignorance. Since it is both a maṇḍala and a cakra, it is the "maṇḍala-cakra," the wisdom of Vajradhara who is inseparable from Nairātmyā. "And so forth" (ādi) refers to the cause. "Means" (upāya) is the primary cause. Because of that cause, it is "constant." "Certainly" (niścaya) means without doubt. "Will proceed" means the manifestation of non-conceptual wisdom. Then, Vajragarbha, having requested forgiveness from all the sister yoginīs, addressed the Blessed One (bhagavān) in this way. "Then" (atha) means immediately following. Thus, Vajragarbha addressed the Blessed One in this way.

ཅི་བྱས་ནས་ཤེ་ན་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་ལ་བཟོད་པར་གསོལ་ནས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཀུན་ལ་བཟོད་པར་གསོལ་ནས་སོ། ། ཅིས་ ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། སྲིང་མོ་ཞེས་པ་སྟེ། རང་གི་དམ་ཚིག་གི་བརྡ་ལ་གནས་པ་རྣམས་སོ། ། ཡང་ན་བྷ་ག་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་སྲིང་མོའོ། ། དེ་རྣམས་ནི། དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་སོགས་ཐབས་ཀྱིས། ། རྟག་ཏུ་ངེས་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད། དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་ཅི་ཞེས་བརྗོད། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་བདག་གྲོང་ཁྱེར་ལ། ། བཅོམ་ལྡན་བདག་ནི་འཁྲུལ་གྱུར་པས། ། ཅི་རིགས་པར་ནི་བཤད་དུ་གསོལ། ། ཞེས་གུས་པའི་ཚིག་གིས་ན་མང་པོའི་ཚིག་གོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ ལོ་གང་དེ་ཅི་ཞེས་བརྗོད། དེ་ཡང་གྲོང་ཁྱེར་ནི་ལུས་སོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། བདག་ཉིད་ནི་སེམས་སོ། ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ ཤེས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་བདག་སྟེ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་དེ་ཉིད་ཅི་ཞེས་བརྗོད་ཅེས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་ཞུས་པ་སླར་བསྡུས་པ། ཅི་རིགས་པར་ ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་མི་འགལ་བར་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཞུས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དཀྱིལ་ནི་སྙིང་པོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། །

If one asks, "By doing what?" it is by requesting the yoginīs to grant forgiveness; that is, having requested all the yoginīs to forgive. If one asks, "By what are they distinguished?" they are the "sisters," meaning those who abide by the signs of their own samaya. Alternatively, bhaga is wisdom (jñāna); because they possess that, they are "sisters." Regarding them, the Blessed One said: "By means of the methods of the maṇḍala-cakra and so forth, they will certainly proceed constantly." Regarding that very point, [Vajragarbha] asked: "What is called the maṇḍala-cakra? In the city that is the self of all Buddhas, I, the Blessed One, have become confused; please explain it as is appropriate." This is the plural form used out of words of reverence. "What is called that maṇḍala-cakra? Furthermore, the 'city' is the body. If one asks, 'By what is it distinguished?' it is the self-nature of all Buddhas. 'All' refers to the objects. 'Buddhas' refers to the Tathāgatas, which are the sense faculties. 'Self' is the mind. [Thus, it is] the objects, the sense faculties, and consciousness. 'The self of all Buddhas' is a term for the essential nature of the three vajras, which are the nature of the objects, sense faculties, and consciousness. Vajragarbha asked what that maṇḍala-cakra of such a form is called." To summarize the request: "As is appropriate" means in a manner that is not contradictory to both the generation stage (utpattikrama) and the completion stage (niṣpannakrama). To that request, the Blessed One replied: "The 'maṇḍala' is said to be the 'essence' (garbha)."

བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བདེ་ཆེན་པོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྒྲས་ནི་སྙིང་པོ་མཆོག་བཤད་ དོ། ། དེ་ཡང་མ་ནིང་ངོ་། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་དེ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ནི་ལེན་པར་བྱེད་པས་ན། ། འདུས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་དུ་ བརྗོད། ། སྙིང་པོ་དེ་ལེན་པ་ནི་འཛིན་པའི་ཚུལ་ལོ། ། བྱེད་པས་ནི་གང་དཀྱིལ་འཁོར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དེ་འདུས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པའོ། ། འདོད་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཞིག་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྒྲའི་དོན་ཏོ། ། འཁོར་ ལོའི་སྒྲའི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འཁོར་ལོ་ཞེས་ཚོགས་ནམ་མཁའི་ཁམས། ། ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་། ། ཚོགས་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པའོ། ། ནམ་མཁའི་སྒྲས་ནི་དབང་པོའི་ཤེས་པའོ། ། ཁམས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ནམ་མཁའ་ཡང་ ཡིན་ལ་ཁམས་ཀྱང་ཡིན་པས་ནམ་མཁའི་ཁམས་སོ། ། འདི་དག་གི་ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་(བརྗེད་,བརྗོད་)པ་སྟེ་དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་ནི་འཁོར་ལོའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པར་བྱེད་པའོ། ། འདིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་འཁོར་ལོའོ། ། འདི་གཉི་ག་གང་དེ་ནི་དེའི་བདེ་བ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའོ། ། རྒྱུ་གང་གིས་ཡིན་པ་གསུངས་པ།

Bodhicitta is great bliss; by the term "maṇḍala," the supreme heart mantra is explained. That is also a neuter [term]. If one asks what that is, it is bodhicitta—the wisdom of the indivisibility of emptiness and compassion. That itself is great bliss; that wisdom which is free from attachment is the wisdom of great bliss. If one asks what it does, it is said: "Because it takes up, it is called the assembly, the maṇḍala itself." Taking up that heart mantra is the manner of grasping. "Because it acts" means because it generates the maṇḍala. That maṇḍala is an assembly, the assembly of all the tathāgatas. "Desire" is authentic wisdom. That is the meaning of the term "maṇḍala." The meaning of the term "cakra" (wheel) shall now be explained: "The wheel is the assembly, the space element, which purifies the objects and so forth." "Assembly" refers to the cognition of objects. The term "space" refers to the cognition of the sense faculties. The term "element" refers to the wisdom of the great elements. Since it is both space and an element, it is the "space element." "Of these" refers to what is expressed; that which possesses these is the wheel. For that very reason, "the purification of the objects and so forth" means making them stainless. By this, it is the wheel of the purity of the objects and so forth of the maṇḍala that is the assembly of all the tathāgatas. Whoever understands both of these will come to know—that is, realize—that bliss. As for the reason why, it is said:

བོ་ལ་ཀཀྐོ་ལ་སྦྱོར་བས་ཏེ་བོ་ལ་ནི་རྡོ་རྗེའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཀཀྐོ་ལ་ནི་པདྨའི་ འཁོར་ལོའོ། ། དེ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ནི་སྦྱོར་བའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པ་ཡུལ་ལ་སོགས་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་རིམ་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ འདི་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ལ་གནས་པ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་དུ་དམིགས་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོས་གསོལ་པ། སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་གང་གིས་སྡོམ། ། དམ་ཚིག་གང་གིས་གནས་པར་བགྱི། ། གལ་ཏེ་དམ་ཚིག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པ་ཡིན་ལ་དམ་ཚིག་དེའི་དམ་ཚིག་གི་ རྒྱུས་གནས་པ་ཡིན་ན་གནས་པ་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ་སྡོམ་པ་ནི་བསྡུ་བ་བདག་མེད་མས་ཟིན་པས་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ན། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སྡོམ་པ་དེའི་སྡོམ་པའི་རྒྱུས་ཀྱང་གནས་པ་ཡིན་ན་གནས་པ་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཅིས་གནས་པ་མེད་ པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་དམ་ཚིག་གང་གིས་ཇི་འདྲ་བའི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་སོ། ། སྡོམ་པ་གང་གིས་ཞེས་པ་ནི། ཇི་འདྲ་བར་ལྷ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའོ། ། གནས་པར་བགྱི་ནི་ཞུས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་སྲོག་ ཆགས་གསད་པ་དང་། ། རྫུན་གྱི་ཚིག་ཀྱང་སྨྲ་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་འདི་དམ་ཚིག་སྟེ། རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བྱ་བ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པའོ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་མ་བྱིན་པར་ཡང་ལོང་། ། གཞན་གྱི་བུད་མེད་བསྟེན་པར་གྱིས། ། ཞེས་པ་འདི་ནི་སྡོམ་པ་སྟེ་བསླབ་པའོ། །

Through the union of the bola and the kakkola: the bola is the vajra maṇḍala, and the kakkola is the lotus wheel. The inseparability of these two is "union." The meaning of the term "maṇḍala wheel" is the stage of attaining the union of the nature of the purity of objects and so forth, which is the gathering of all the tathāgatas by means of that very maṇḍala wheel. This should be perceived as the yoga of non-abiding, which is the inseparability of both. Vajragarbha asked: "By what is the vow (saṃvara) vowed? By what samaya should one abide? If the samaya is the gathering of all the tathāgatas, and one abides by the cause of that samaya, then abiding would be perceived. If the vow is the purity of objects and so forth, embraced by the gathering of Nairātmyā, and likewise one abides by the cause of that vow, then abiding would be perceived. How then does one abide in the yoga of non-abiding?" Alternatively, "by what samaya" refers to the yoga of such-and-such a deity. "By what vow" refers to the manner of emanating and reabsorbing the deities. "Should abide" is the request. The Blessed One replied: "You should kill living beings and speak words of falsehood; this is the samaya, which is to be engaged in without interruption. You should take what is not given and consort with the wives of others; this is the vow, which is the training."

ཡང་ན་སཾ་ནི་ཡང་དག་པའོ། ། པར་ནི་གཙོ་བོ་སྟེ། འདི་ཉིད་གལ་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་དེའི་ཚེ་བཀག་པའི་མི་དགེ་བའི་ཉེས་པ་ལ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་གསལ་བར་མཛད་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། སེམས་གཅིག་སྲོག་ཆགས་ གསོད་པ་ཉིད། ། གང་ཕྱིར་སྲོག་ནི་སེམས་སུ་བརྗོད། ། འཇིག་རྟེན་བསྒྲལ་བ་ཞེས་བརྗོད་པ། ། རྫུན་གྱི་ཚིག་ཏུ་རབ་ཏུ་བསྒྲགས། ། བཙུན་མོའི་ཁུ་བ་མ་བྱིན་པ། ། གཞན་གྱི་བུད་མེད་རང་འདོད་མཛེས། ། སེམས་གཅིག་ཅེས་པ་ནི་ཟླ་མེད་པའི་སེམས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། ། དེ་ནི་སྲོག་བཅད་པ་སྟེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་སྲོག་ནི་སེམས་སུ་འདོད། ། གང་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་རོ། ། སྲོག་སེམས་ཞེས་པ་ནི་བརྡའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། ། བདག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་ མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་བགྱི་བའི་གང་དང་གང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས་མཐའ་ཡས་པས་གངྒཱའི་ཀླུང་ གི་བྱེ་མ་སྙེད་དང་མཚུངས་པའི་བསྐལ་པར་ཡང་སེམས་ཅན་ཞེས་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་ཀྱང་། དེ་ལ་གང་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པའམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའམ། སྐྱེ་བའམ་འགགས་པའམ། འགག་པར་འགྱུར་བའམ། འགག་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམས་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ རོ། །

Alternatively, saṃ means "perfectly" (yang dag pa) and par means "supreme" (gtso bo). If this were taken literally, one would be engaging in the faults of prohibited non-virtue. Therefore, in order to clarify that even acts such as taking life are indeed virtuous through the aspect of wisdom, the Blessed One declared: "Killing a single sentient being, Because life is said to be the mind, What is called 'liberating the world' Is proclaimed to be a word of falsehood. Taking the queen's fluid without it being given, And desiring another's woman for oneself— 'Single mind' refers to the mind that is peerless and liberated from subject and object. That is the taking of life. How so? Because life is asserted to be the mind; for that reason. 'Life is mind' is a conventional designation. As the Blessed One said in the Arya-āṣṭasāhasrikā-prajñāpāramitā: 'I shall lead all sentient beings to nirvāṇa without remainder of the aggregates. Yet, there is no one whatsoever to be led to nirvāṇa. Even if the Tathāgatas, Arhats, and perfectly awakened Buddhas were to speak the word 'sentient being' with an infinite melodic voice for as many eons as there are grains of sand in the river Ganges, there would be nothing therein that has arisen, will arise, is arising, has ceased, will cease, or is ceasing. This is because the elements of sentient beings are primordially unarisen."* (Note: The term saṃpar is interpreted as a compound of saṃ and par, where saṃ signifies the perfection of the ultimate and par signifies the supremacy of the conventional, thereby resolving the apparent contradiction of non-virtuous acts being virtuous when viewed through the lens of primordial wisdom.)

དེ་ན་ཡང་གང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མི་དམིགས་པ་དེ་བསྒྲལ་བར་བགྱིའོ་ཞེས་པའོ། ། འདི་ནི་རྫུན་དུ་སྨྲ་བའོ། ། ཚིག་ནི་རྫུན་གྱི་ཆེད་དུ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུ་འདི་ནི་ཡང་དག་པ་བདེན་པའི་རྫུན་དུ་སྨྲ་བའོ། ། ཡང་ན་སྨྲ་བ་ནི་སྒྲ་སྟེ་རྫུན་ནི་མི་བདེན་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྨྲ་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ལྟར་གཉི་གའོ། ། དེ་ཡང་བྱིན་ནས་གཏོང་བས་ན་སྨྲ་བ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་སྒྲ་ནཱ་དའི་ཕྲེང་གཉིས་སོ། ། དེ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡང་རྫུན་ཏེ་དབང་པོ་ལས་ འདས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གསུངས་པ། རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཅུང་ཟད་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་གཅིག་ཡོད་ན་ཡང་བདག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་རྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་ཚིག་གོ། ། བཙུན་མོའི་ ཁུ་བ་མ་བྱིན་པ་ནི་གཞན་གྱི་ནོར་འཕྲོག་པ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་བཙུན་མོ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། ཁུ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། བཙུན་མོ་ཡང་ཡིན་ལ་ཁུ་བ་ཡང་ཡིན་པས་བཙུན་མོའི་ཁུ་བའོ། ། དེ་མ་བྱིན་པ་ནི་མ་བཏང་བ་སྟེ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་གྱི་བུད་མེད་ཅེས་པ་ནི་མཆོག་གི་ཤེས་རབ་མའོ། ། དེ་རང་འོད་མཛེས་ནི་རང་གིས་སྨྲས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེའི་རང་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་མའོ། ། མཛེས་པ་ནི་ཀུན་ལས་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

In that regard, the statement, "I shall liberate those for whom birth and cessation are not apprehended," is a statement of falsehood. Words are for the sake of falsehood; thus, this is a statement of falsehood regarding the authentic truth. Alternatively, "speech" (smra ba) is sound, and "falsehood" (rdzun) is that which is untrue. Because this speech is the bodhicitta, "A" is Nairātmyā. Thus, both are present. Furthermore, because it is given through bestowing, it is "speech"—the nature of bodhicitta which is the inseparability of emptiness and compassion, the two rows of the nāda sound. The complete abandonment of the realization of their inseparability is also "falsehood," because it is an object that transcends the senses. As it is said: "Subhūti, if there were even a single phenomenon more exalted than nirvāṇa, I would say it is like an illusion, like a dream"—that is a statement of falsehood. The "unbestowed queen's fluid" refers to the taking of another's property, which is stealing. Alternatively, "queen" is Nairātmyā, and "fluid" is Vajradhara. Being both the queen and the fluid, it is the "queen's fluid." Its "unbestowed" nature means it is not relinquished, because its nature is to arise perpetually. "Another's woman" refers to the supreme consort of insight (prajñā). Her "own radiant beauty" is what she herself speaks of as Vajradhara. Her "own" is the insight consort of that very nature. She is "beautiful" because she is the most supreme of all.

རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་ལ་བཟོད་པ་གསོལ་ནས་དཀྱིལ་ འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཞུས་པ་ལ་ཞུས་པའི་ལན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་ཆ་མེད་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་དེ་རྣམས་ལ་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་ཏེ། དཀྱིལ་ འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡང་དབྱེར་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བརྡ་གསུངས་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་པ། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་ སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཁ་སྦྱོར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་མ་ལུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། ། འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུའི་རྣམ་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དུས་གསུམ་དུ་ཁྱབ་པའོ། ། ཞུས་པ་ཉིད་གསུངས་པ། ཡུལ་དེ་རྣམས་ ཀྱང་ཅི་ལགས། དབང་པོ་རྣམས་ནི་གང་ལགས། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ཅི་ལགས། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་གང་ལགས། ཁམས་རྣམས་དེ་ཡང་ཅི་ལགས། དེ་ལྟར་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་པར་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་བགྲོས་ ནས་ཞུས་པ་དེ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཡུལ་དྲུག་ནི། གཟུགས་སྒྲ་དེ་བཞིན་དྲི་དང་ནི། ། རོ་དང་དེ་བཞིན་རེག་བྱ་ཉིད། ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད། ། འདི་རྣམས་ཡུལ་ནི་དྲུག་ཏུ་བརྗོད། ། དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཡུལ་དྲུག་སྟེ། །

Vajragarbha, having requested forgiveness from all the yoginīs, inquired about the meaning of the maṇḍala-cakra and so forth. In response to that inquiry, the Blessed One spoke. Now, the yoginīs such as Nairātmyā and the others, whose nature is partless, became doubtful regarding those methods such as the maṇḍala-cakra. Since the Blessed One had taught through symbols that even the maṇḍala-cakra and so forth are the ultimate truth, inseparable from the conventional truth, the yoginīs became doubtful and asked the Blessed One. Then all the yoginīs addressed the Blessed One in this way. "Then" refers to the union. "All the yoginīs" refers to those endowed with yoga without exception. "Addressed in this way" means that by the very nature of such a form, they pervade the three times. The inquiry itself is stated: "What are those objects? What are the faculties? What are the sense bases? What are the aggregates? And what are the elements?" Thus, the yoginīs, having deliberated, asked: "Is the knowledge of the nature of these fivefold conventional truths the ultimate truth?" To that, the Blessed One replied: "The six objects are: form, sound, likewise smell, taste, and likewise touch itself, and the nature of the dharma-element. These are declared to be the six objects. The faculties are the six objects..."

མིག་དང་རྣ་བ་སྣ་དང་ནི། ། ལྕེ་དང་ལུས་ དང་དེ་བཞིན་ཡིད། ། འདི་རྣམས་དབང་པོ་དྲུག་པོ་ནི། ། གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་ལྡན། ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དག་གིས་ནི། ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དག་ཏུ་འགྱུར། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས། ། མཐར་ནི་རྣམ་ཤེས་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། དབང་པོ་དང་ནི་ཡུལ་ཉིད་དང་། ། དབང་པོའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཉིད། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་གོ་བྱའི་ཕྱིར། ། ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་སུ་བཤད། ། རང་བཞིན་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པ། ། བདེན་མིན་རྫུན་མིན་དེ་བཞིན་དུ། ། ཐམས་ཅད་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་ལྟར། ། འདོད་པ་རྣལ་འབྱོར་མས་ཤེས་ཀྱིས། ། འདི་ལྟ་སྟེ་གཙུབ་ཤིང་དང་གཙུབ་སྟན་ དང་སྐྱེས་བུའི་ལག་པའི་རྩོལ་བ་ལས་གློ་བུར་དུ་མེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། མེ་འདི་ནི་གཙུབ་ཤིང་ལ་ཡང་མི་གནས་གཙུབ་སྟན་ལ་ཡང་མ་ཡིན་སྐྱེས་བུའི་ལག་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ན་གཅིག་ན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། མེ་དེ་ཡང་བདེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ ཞིང་རྫུན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣལ་འབྱོར་མས་ཡིད་ལ་གྱིས་ཤིག་ཅེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་ལྟར། ། འདོད་པས་རྣལ་འབྱོར་མས་ཤེས་ ཀྱིས། ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཙུབ་ཤིང་དང་། གཙུབ་སྟན་དང་། སྐྱེས་བུའི་ལག་པའི་རྩོལ་བ་ལས་གློ་བུར་དུ་མེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། མེ་དེ་ཡང་གཙུབ་ཤིང་ལ་ཡང་མི་གནས། ། གཙུབ་སྟན་ལ་ཡང་མ་ཡིན་སྐྱེས་བུའི་ལག་པ་དག་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།

The eye, the ear, the nose, and likewise the tongue, the body, and the mind—these six faculties are endowed with Delusion-Vajra and the others. Through the objects and the subjects, the twelve sense bases are formed. The five aggregates are form and so forth, ending with consciousness and Great Compassion. The faculties, the objects themselves, and the consciousnesses of the faculties—these are explained as the eighteen elements for the sake of understanding the Yoginīs. By nature, they are primordially unarisen; they are neither true nor false. Just like the moon in water, let the Yoginī understand all desired things in this way. For example, fire is suddenly produced from the friction of a fire-drill, a fire-board, and the effort of a person’s hands. This fire does not abide in the fire-drill, nor in the fire-board, nor in the person’s hands. If one searches everywhere, it is not found in any one of them. Thus, that fire is neither true nor false. In the same way, let the Yoginī take all phenomena to heart. This is the teaching of the ultimate truth, which is the nature of the conventional truth, the very nature of the method of Vajragarbha. "Just like the moon in water, let the Yoginī understand all desired things in this way." For example, fire is suddenly produced from the friction of a fire-drill, a fire-board, and the effort of a person’s hands. That fire does not abide in the fire-drill, nor in the fire-board, nor in the person’s hands.

རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་ བཞིན་གྱི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་རྣམས་རྒྱུད་ཀྱི་གླེང་གཞིར་གྱུར་པའི་དོན་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའི་ བདག་ཉིད་ནས་རྫོགས་པ་ལ་ཐུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་ཅི་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་པའི་ལན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཏབ་པ། དཀྱིལ་ནི་སྙིང་པོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བདེ་ཆེན་པོ། ། འཁོར་ལོ་ཞེས་ ཚོགས་ནམ་མཁའི་ཁམས། ། ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་ནི་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཁོར་ལོ་ཞེས་ཚོགས་ནམ་མཁའི་ཁམས། ། ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་། ། ཞེས་པ་ནི། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་རྟོགས་པར་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དཀྱིལ་ནི་སྙིང་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བདེ་ཆེན་པོ། ། ཞེས་པས་ནི། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དང་པོ་ཉིད་དུ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་ཞུས་ པའི་ལན་བཏབ་པའོ། ། ད་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱང་ཆ་ཤས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པ་དེས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བདེ་ཆེན་པོ། ། ཞེས་པ་བཞེད་པ་ཉིད་དོ། ། འཁོར་ལོ་ཞེས་ཚོགས་ནམ་མཁའི་ཁམས། ། ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྤྱོད། །

The yoginīs are the nature of insight; the Blessed One taught that the nature of the ultimate truth is the conventional truth. This is the summarized meaning of the verses. These verses constitute the introductory context of the tantra, specifically the section on the Vajra Family from the Hevajra Tantra, extending from the beginning up to the completion. In response to Vajragarbha’s question to the Blessed One, "What is the maṇḍala-cakra?" the Blessed One replied: "The 'maṇḍala' is said to be the 'essence' (sāra); The 'bodhicitta' is great bliss. The 'cakra' is the assembly of the space-element; It completely purifies the objects and so forth." This is taught by such passages. Furthermore, because Vajragarbha is of the nature of method, the statement, "The 'cakra' is the assembly of the space-element; it completely purifies the objects and so forth," is intended to demonstrate the realization of the generation stage through the generation stage. "The 'maṇḍala' is said to be the 'essence'; The 'bodhicitta' is great bliss," this indicates that the Blessed One, in response to Vajragarbha’s initial inquiry, taught the unerring completion stage and generation stage. Now, because the yoginīs are also of a partless nature, they are without intrinsic nature; therefore, "the bodhicitta is great bliss" is precisely what is intended. "The 'cakra' is the assembly of the space-element; it completely purifies the objects and so forth."

ཞེས་པ་ ལ་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་སེམས་ལ་བཞག་ནས་ཡུལ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དབུ་འདྲི་ལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཞུས་པའི་ལན་བཏབ་པ་ནི། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཡུལ་དྲུག་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཅིས་ཁྱད་ འཕགས་ཤེ་ན། གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་ལྡན་ཏེ་དྲུག་གོ། ། གཏི་མུག་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་རྡོ་རྗེ་མ་ནིང་གི་རིམ་པར་གནས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། གཏི་མུག་ཀྱང་ཡིན་ལ་རྡོ་རྗེ་མ་ཡང་ཡིན་པས་གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་མ་ནིང་ངོ་། ། མིག་གི་དབང་པོ་ལ་གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཏི་ མུག་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེས་ལྡན་པ་ནི། འདུས་ནས་མི་ཕྱེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྔ་པོ་དྲུག་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཤིང་དབྱེར་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡིད་ཅེས་པ་ནི་བརྡའོ། ། ཡུལ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་གཏི་མུག་ རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཡང་ན་གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམས་དང་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་སྟེ། གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་ལྡན་ནི་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ལྔ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས། ། མཐར་ནི་རྣམ་ཤེས་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། ཞེས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་བོས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །

Having set aside the state of doubt regarding this very point in the mind, and preceded by the inquiry, "What are those objects?" and so forth, the response to the request was given as follows: The Blessed One replied, "The six objects are form and so forth. Furthermore, if one asks what distinguishes them, they are endowed with Delusion-Vajrā and the others, making six. Delusion is the ḍākinī who abides in the stage of the neuter Vairocana-Vajrā. Because she is both delusion and a vajra, she is Delusion-Vajrā, the neuter. The eye faculty and so forth are 'endowed with Delusion-Vajrā and the others.' To be 'endowed' with them means to be of an inseparable nature through their union. For that very reason, the five are included within the sixth; the term 'mind' is a symbol for the nature of the dharmadhātu, which is indivisible. It is not only the objects that are so; the faculties are also endowed with Delusion-Vajrā and the others. Alternatively, Delusion-Vajrā and the others are the five Tathāgatas and the four Vajra-ḍākinīs. 'Endowed with Delusion-Vajrā and the others' refers to the four ḍākinīs, such as Vajrā, who are the nature of the five great elements. Delusion and the others are the five Tathāgatas, who are indivisible from the five aggregates, such as form. For that very reason it is said: 'The five aggregates are form and so forth; at the end is consciousness, O Great Compassionate One.' This is an address to Vajragarbha, because he was experiencing doubt."

ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་དང་ ཕུང་པོ་ལྔས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་ཉི་ཤུའི་དབྱེ་བ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་རྣམ་པ་བརྒྱར་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་ སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་ཕྱེ་བས་ན་དེ་ཐུག་པ་མེད་པའོ། ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དག་གིས་ནི། ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དག་ཏུ་འགྱུར། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དྲུག་དང་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དྲུག་དང་གཉིས་པོ་དག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་ཡུལ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའོ། ། ཡུལ་ཅན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམས་ཏེ། ཡུལ་ཡང་ཡིན་ལ་ཡུལ་ཅན་ཡང་ཡིན་པས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཏེ་མ་ནིང་ངོ་། ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པ་ན་ཡི་གེ་ན་དང་ཡི་གེ་ལ་སྟེ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དེ་སྟོན་ཅིང་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ནོ། ། དེ་དག་ལས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་སོ། ། གང་རང་བཞིན་ནི་ཁམས་རྣམས་ཏེ་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའོ། ། རང་གི་དངོས་པོ་ནི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དག་ཏུ་བཤད། ། ཁམས་ རྣམས་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་བཞི་དང་ཕུང་པོ་ལྔ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དགུ་པོ་ཉིས་འགྱུར་ཏེ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ནི་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། གོ་བྱའི་ཕྱིར་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །

The five great elements, such as earth and so forth, and the five aggregates are indivisibly blessed, making twenty divisions. Furthermore, each of the five aggregates, such as form and so forth, is indivisibly blessed by the five Tathāgatas, such as Vairocana and so forth, resulting in one hundred indivisible aspects. Each of the five Tathāgatas, such as Vairocana and so forth, is further divided into five aspects, and thus there is no end to this. Through the object and the subject, the twelve sense bases (āyatana) arise. The six objects, such as form and so forth, and the six faculties, such as the eye and so forth—these two together constitute the twelve sense bases. Alternatively, the objects are the four great elements, and the subjects are the five Tathāgatas; since they are both object and subject, the term "object and subject" is a neuter compound. Regarding the etymological explanation of that which takes up and grasps [these], it is the letter na and the letter la; because they indicate and express the object and the subject, they are called "object and subject." From among these, they arise from the nature of method and insight. That nature consists of the elements (dhātu), which are primordially unborn. "Self-entity" is the nature. The elements are explained as eighteen. The elements are the four elements, such as earth and so forth, and the five aggregates blessed [by the Tathāgatas]; these nine doubled make eighteen. The yoginīs are Nairātmyā and so forth. "For the sake of understanding" means for the sake of attaining perfectly complete awakening (samyaksambodhi).

རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པར་ ཞུགས་པས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དུ་ཞེ་ན་ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་དང་ས་ལ་སོགས་པའོ། ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཐའ་ཞེས་པ་འདིས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་བཞི་དང་དགུའོ། ། དབང་པོའི་རྣམ་པ་ ཤེས་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དགུའོ། ། འདིས་ནི་དགུ་པོ་གཉིས་པོ་གང་དང་གང་གི་རང་བཞིན་དེ་ནི་མ་ནིང་ངོ་། ། གང་ལས་ཤེ་ན། གང་འདི་ཉིད་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པས་སོ། ། གདོད་མ་ནི་ཐོག་མའོ། ། དེ་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ་ གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་ཐོག་མ་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེན་མིན་ཏེ་བདེན་པ་བཀག་པའོ། ། བདེན་པ་བཀག་པས་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་གྱི་རིག་པས་རྫུན་པ་བཀག་པ་ཡིན་ཏེ་རྫུན་མིན་ནོ། ། དཔེས་ཅུང་ཟད་ཕྱེ་ནས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་བསྟན་པར་བྱས་པ། ཐམས་ཅད་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་ལྟར། ། འདོད་པས་རྣལ་འབྱོར་མས་ཤེས་གྱིས། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་ཆགས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་བཟློག་པས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། འདོད་པས་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། འདོད་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། གཙུབ་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་གཙུབ་པའི་ཤིང་ངོ་། ། གཙུབ་སྟན་ནི་གཙུབ་བའི་འོག་གཞིའོ། ། སྐྱེས་བུའི་ལག་པའི་རྩོལ་བ་ལས་ཞེས་པ་ནི་ལག་པའི་བྱ་བའོ། ། འདིའི་འདུ་འཕྲོད་ཀྱི་བྱ་བ་ལས་མེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །

By entering into the inseparability of the three vajras, they become the twelve sense bases (āyatana). If one asks what they are: the aggregates (skandha) are form and so forth, and earth and so forth. By the phrase "the limit of formations" (saṃskāra), the four great elements are also indicated. By this, the five faculties and the four objects make nine. "The very consciousness of the faculties" means that because they depend upon the faculties and the objects, the objects and faculties are nine. By this, the nature of whichever of those two [sets of nine] is [the object] is the neutral (napuṃsaka). From what [is it so]? Because this very [nature] is unborn from the beginning. "The beginning" (ādi) is the first. That itself is unborn; because its nature is unborn from the beginning, it is without beginning. For that very reason, it is not true, which is the negation of truth. By negating truth, the falsity of the logic of "the other side" and "this side" is negated; thus, it is not false. To illustrate this slightly through a blessing, it is taught: "Know that all is like the moon in water, O Yoginī, according to your desire." Since such thorough knowledge is itself attachment, by turning away from all attachment, the ultimate truth (paramārthasatya) is also shown. "According to desire" refers to thorough knowledge. How desire is, is stated: "The fire-drill" (araṇi) is the wood for drilling. The "drill-base" (prati-araṇi) is the lower base for drilling. "From the effort of the person's hands" refers to the activity of the hands. From the activity of their meeting, fire is produced.

གློ་བུར་དུ་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ན་མེ་འདི་མི་དམིགས་སོ། ། མེ་དེ་ཡང་གཙུབ་ཤིང་ལ་ཡང་མི་གནས་གཙུབ་སྟན་ལ་ཡང་མ་ཡིན་སྐྱེས་བུའི་ལག་པ་དག་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ན་གཅིག་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གློ་ བུར་དུ་སྐྱེ་སྟེ། མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་སྐྱེས་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་གོ། ། མེ་དེ་ཡང་བདེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་རྫུན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དོ། ། ལག་པའི་བྱ་བ་ཡང་བཀོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མེ་ཡང་མེའི་ཁམས་ཉིད་ཀྱི་ ཆ་ཤས་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཆ་ཤས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ངེས་པར་བསྟན་པ་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། ། དབང་པོ་ལས་འདས་པ་བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པར་ཟུང་འཇུག་ཏུ་འབྱུང་བའི་རིམ་པ་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་བླ་མའི་ ཞབས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ལྟར་ནི་ཨེ་ཝཾ་གྱི་ཡི་གེས་རྒྱས་བཏབ་པས་སོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། ཀྱེ་རྣལ་འབྱོར་མས་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཡིད་ལ་གྱིས་ཤིག་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པའོ། ། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཐམས་ཅད་བདུད་རྩི་ལྔ་དང་དམ་ཚིག་གི་རྫས་ཐོགས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་མཆོད་དེ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། །

Regarding the term "suddenly": because, when thoroughly sought in every way, this fire is not perceived; and that fire does not abide in the fire-drill, nor in the base-wood, nor in the hands of the person. When thoroughly sought in every way, it does not exist as a single entity. For that very reason, it arises suddenly; that which is unarisen is conceptually imputed as arisen. Just as that fire is neither true nor false, so too are all phenomena. Furthermore, the activity of the hands is not established, because activities do not exist. Fire, too, is the fire element itself. In order to demonstrate that it is without parts, it is taught that even from that which is devoid of parts, a slight distinction is bestowed through blessing. Since this is the stage of the emergence of the union of the two truths, which transcends the senses, it is the domain of the Buddhas, to be understood through the kindness of the Guru's feet. Thus, it is sealed by the syllables E-VAM. "All phenomena" refers to objects and so forth. "O Yoginī" refers to the nature of the two truths. "Keep it in mind" means to enter the dharmadhātu. Then, all the Vajra Ḍākinīs, such as the Yoginī Nairātmyā and others, holding the five nectars and the samaya substances, made offerings to the Blessed One Vajrasattva. "Vajrasattva" is the nature of the Dharmakāya, the inseparability of the three vajras.

བཅོམ་ལྡན་ འདས་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། ། མཆོད་པ་ནི་དེ་མངོན་པར་དང་བའི་ཐུགས་ཀྱིས་དེ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། ། ཅི་བྱས་ནས་ཤེ་ན་ཐོགས་ནས་སོ། ། བདུད་རྩི་ལྔ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའོ། ། དམ་ ཚིག་གི་རྫས་ནི་གོ་ཀུ་ད་ཧ་ན་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་འདྲ་བ་ཉིད་ནི་ངེས་པ་ཁོ་ནར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པར་སེམས་བརྟན་པར་བསྐྱེད་ནས་བདུད་རྩི་ལྔ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ལ་དམ་ཚིག་གི་རྫས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པའོ། ། འདིས་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བརྟན་པར་བྱས་པས་མཆོད་པ་ཡིན་པར་གསུངས་པའི་དོན་ཉིད་དོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀུན་དུ་རུའི་སྦྱོར་བས་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་བྱེད་ཅེས་སྦྱར་རོ། ། ཡང་ན་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩིའི་རོ་ཡང་ (འཐུད་,འཐུང་)དུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། ཡང་ན་བདུད་རྩི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་སོ། ། དེའི་རོ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟར་བའོ། ། ཡང་ན་བསྡུ་བ་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྱེས་ནས་རང་བྱིན་གྱིས་ བརླབ་པ་བསྟན་པ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་རུའི་སྦྱོར་བས་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་བར་བདུད་རྩི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱིས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཉེས་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཡང་མཉེས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་བསྟན་ པའོ། ། ཀྱེ་ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ། །

The Blessed One is endowed with qualities such as sovereignty and so forth. "Offering" means establishing that [Blessed One] in the equality of one's own mind through a heart of manifest devotion. If one asks what is done, it is "having taken hold." The five nectars are Vairocana and the others. The samaya substances are go, ku, da, ha, na, and so forth. Having firmly generated the mind that this very [practice] is the path to perfectly complete awakening, the five nectars are the five Tathāgatas and the samaya substances are the assembly of all Tathāgatas. By means of this, the bodhicitta is stabilized; this is the very meaning of what is taught as "offering." It should be connected as: "The Blessed One causes passion through the application of kūrma (union)." Alternatively, the bodhicitta is established through the realization of non-duality. The Blessed One also causes one to drink the taste of the vajra nectar. Alternatively, "nectar" is the bodhicitta, and its "taste" is the presentation of the characteristic of experience. Alternatively, it is a term for the self-consecration of the gathering. Then, the Blessed One, being delighted, taught the self-consecration. By this, the Blessed One is pleased by the elixir of the nectar of passion through the kūrma application of the Vajrayoginīs, and the Blessed Lady is also pleased; thus, the Blessed One taught the self-consecration. "O, O Vajra Ḍākinī!"

སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་ཕྱག་མཛད་པའི། ། དེ་ཉིད་བདག་གིས་གསང་བྱས་པས། ། རྡོ་རྗེ་མཆོད་པའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས། ། བཤད་ཀྱིས་དད་པས་རབ་ཏུ་ཉོན། ། གསང་བྱས་པ་ནི་གང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་བཤད་པར་བྱ་ཡིས། དད་པས་ཉོན་ཞེས་པ་ནི་ ཉན་པའི་དབང་པོས་ཟུང་ཤིག་པ་སྟེ། ། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཚིག་གིས་བསྟན་པའོ། ། བྱིན་རླབས་ཀྱི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱིན་རླབས་འདིའོ། ། ཡང་ན་བྱིན་རླབས་བསྟན་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དབྱེར་མེད་པར་རྫོགས་པར་གྱུར་པའོ། ། ཡང་ན་ ཀུན་དུ་རུའི་སྦྱོར་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བས་སོ། ། རྗེས་སུ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པས་ཆགས་པར་གྱུར་པ་སྟེ་ཆགས་པ་དང་། ཆགས་པ་བར་མ་དང་། ཆགས་པ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་དགའ་བ་ལ་ཐུག་པར་དེ་ཐོབ་པའོ། ། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩིའི་རོ་ཡང་འཐུང་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ ལ་བདུད་རྩི་ནི་ཁུ་བའོ། ། རོ་ནི་བདེན་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་བདུད་རྩིའི་རོའོ། ། དེ་རྡོ་རྗེ་ནི་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའོ། ། དེ་འཐུང་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་རྟོགས་པས་ཚིམ་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་བཞི་པ་རྫོགས་པའོ། ། དེ་ནས་རྒྱུ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་བཞི་པ་ཉིད་རྒྱུའོ། ། གང་ཕྱི་ནས་ཐ་མར་གྱུར་པ་ནི་ གང་གི་ཕྱིར་བཞི་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་པ་དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། ། དགྱེས་ནས་ནི་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་མཉམ་སྙོམས་སུ་གནས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་བསྟན་པ་ནི། ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་དུས་ཐམས་ཅད་ལས་ཏེ། །

I shall explain that suchness, which is the secret of all the Buddhas and has been kept secret by me. Through the blessing of the vajra offering, listen with great faith! Regarding "kept secret": this refers to the suchness that is not the sphere of experience for hearers (śrāvaka) and others, which I shall now explain. "Listen with faith" means to grasp it with the faculty of hearing; it is the inexpressible itself being shown through words. "Blessing" refers to the blessing bestowed by the Blessed One. Alternatively, the "demonstration of blessing" is the manifestation of the dharmakāya and saṃbhogakāya as inseparable and perfected by the nirmāṇakāya. Or again, the "application of kunturū" is the union of the vajra and the lotus. "Subsequently" means becoming attached in stages, reaching the joy of passion, moderate passion, and great passion. Then, "one is made to drink the taste of the vajra nectar" means: "nectar" is the seminal fluid (bindu). "Taste" is the great truth, thus it is the "taste of nectar." "Vajra" is the indivisible. "Made to drink that" means that through the realization of that, one is satisfied by its very nature, and thus the fourth [empowerment] is perfected. Therefore, for those two reasons, the fourth itself is the cause. As for "that which subsequently becomes the end": because one reaches the very limit of the fourth, that itself is said to be the Blessed One. "Delighted" means the Blessed One by nature abides in the equality of all passion. The "demonstration of the blessing" is for the sake of pervading everything at all times.

རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་སྡོམ་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དབང་པོའི་གཞུ་དང་མཚུངས་པའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ནས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། ཀྱེ་ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ། ། བཤད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ ཉོན་ཞེས་པ་ནི་གཉི་ག་ཡང་བོད་པ་སྟེ། དབྱེར་མེད་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པའི་སྒྲའོ། ། དེ་ཡང་དེ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། གསང་མཛད་པའི་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་འདི་དབང་པོ་ལས་འདས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་མཆོད་པའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས། ། ཞེས་པ་སྟེ། མཆོད་པ་ཞེས་པ་ནི་ མཆོད་པའི་བྱ་བ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་བྱིན་བརླབས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། དེ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། བདག་གིས་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་དོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔས་སོ། ། ཕྱག་མཛད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པའོ། ། དེ་ནས་ལྷ་མོ་ཐམས་ཅད་རངས་པར་གྱུར་ཏེ་པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེ་ལོགས་སུ་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་བཏུད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱི་གསུང་ཉན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པའི་ནི་ལྷ་མོ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ལུས་པའི་རོལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། །

Furthermore, it is because all aspects are unified in a single vow. For that very reason, the teaching is that the nirmāṇakāya arises, having the nature of various emanations like a rainbow. Then, from the nirmāṇakāya, the saṃbhogakāya arises. "O, O Vajra Ḍākinī! Listen well!"—this is an address to both, and "inseparable" is the sound that moves through space. Moreover, that very inseparability is the dharmakāya. "The secret maker" refers to this dharmakāya, which transcends the senses. If one asks how, it is said: "By the blessing of the vajra offering." "Offering" refers to the act of offering, which is the wisdom of the inseparability of the three vajras. That itself is the vajra, the Vajradhara. That very blessing is the utterly pure nature of phenomena, the conventional truth. It is intended to be of an inseparable nature from that. "By me" refers to the self. "By all the Buddhas" refers to the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. "Prostrating" is the certainty of the inseparability of the three vajras. Then, all the goddesses became joyful; placing their right knees on the ground and bowing with palms joined toward where the Blessed One was, they listened to the speech of the Blessed One himself. This means that all the goddesses, who possess the play of all without exception, realize the authentic wisdom that is the nature of the three kāyas and the five wisdoms.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རངས་པར་གྱུར་ནི་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་བདེན་པ་ གཉིས་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། ། བཏུད་ནས་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དབྱེར་མེད་པས་སོ། ། འདུག་པར་གྱུར་ནས་པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེ་ལོགས་སུ་ཐལ་མོ་སྦྱར་ནས་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ཉན་པར་ གྱུར་ཏོ། ། ད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བཟའ་བཏུང་ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་དང་། ། བགྲོད་དང་བགྲོད་མིན་མི་སྤང་ཞིང་། ། མ་ལུས་པའི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་བས་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་དེ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་དགོངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པས་འཁྱམ་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། ཡང་ན་བཟའ་བཏུང་ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་དང་། མི་སྤང་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་ནས་སྣང་བ་དང་བརྗོད་པ་དག་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། བགྲོད་དང་ བགྲོད་མིན་མི་སྤང་ཤིང་། ། ཞེས་པ་ནི། རིག་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དེ་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲ་མི་བྱ་སྟེ། ། གྲོང་པའི་ཆོས་ནི་སྤང་མི་བྱ། ། ཁྲུས་ནི་འཁྲུ་བའོ། ། གཙང་སྦྲ་ནི་མ་དག་པ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་མི་བྱའོ། ། གྲོང་པའི་ཆོས་ནི་སྤང་མི་བྱ་ནི་གྲོང་པའི་ཆོས་སྤྱོད་པ་ཡང་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཁྲུས་ནི་དབང་བསྐུར་ངེས་སོ། །

For that very reason, "becoming joyful" refers to the wisdom whose nature is the expansion and contraction [of the mandala]. "Then" refers to the realization of the inseparability of the two truths. "Having bowed" is because of the inseparability of body, speech, and mind. "Having sat down" means placing the right knee on the ground and joining the palms toward where the Blessed One was; this is a superior miraculous display, and he became one who listens to the speech of the Blessed One. Now, the Blessed One spoke: "Whatever food and drink are obtained, and without abandoning what is to be traversed or what is not to be traversed..." This intends that all objects and so forth are, by their very nature, the expanse of the primordial, unborn nature; thus, conceptualizations such as food and drink do not exist therein. It intends that, being liberated from the eight worldly concerns, one wanders with a conduct free from conceptual elaboration. Alternatively, "whatever food and drink are obtained, and without abandoning" refers to the complete purity of all appearances and expressions. "Without abandoning what is to be traversed or what is not to be traversed" refers to the purity of awareness. Through this, the purity of the three vajras is itself wisdom. "One should not perform ritual bathing or purification; one should not abandon the ways of the village." "Bathing" means washing. "Purification" means cleansing what is impure; the yogi of suchness should not perform these. "One should not abandon the ways of the village" means that even practicing the ways of the village is indeed to be done. Alternatively, "bathing" refers to the certainty of empowerment.

གཙང་སྦྲ་ནི་དྲི་མ་མེད་པར་བྱས་ཤིང་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་མི་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པས་རྣམ་པར་དག་ པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར། དེ་ནས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། དག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བརྗོད། ། ཅེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གྲོང་པའི་ཆོས་ནི་སྤང་མི་བྱ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་བཞི་པའི་ཕྱག་རྒྱས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། གཞན་ཡང་། བློ་ལྡན་གསང་ སྔགས་མི་བཟླ་ཞིང་། ། བསམ་གཏན་ཉིད་ནི་དམིགས་མི་བྱ། གཉིད་ནི་སྤང་བར་མི་བྱ་སྟེ། ། དབང་པོ་རྣམས་ནི་མི་དགག་གོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྔགས་ལ་གཞོལ་ནས་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་མངོན་པར་མི་ཤེས་པས་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་བཀག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བློ་ལྡན་བསམ་གཏན་ཉིད་ནི་དམིགས་མི་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི། ཕྱག་དང་ཞལ་གྱི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ལྷ་བསྒོམ་པ་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་ནང་ཉིད་དུ་འདུས་པ་ཡིན་པས་ལྷ་ལྷག་པར་དམིགས་པ་དགག་པའོ། ། གཉིད་ནི་སྤང་བར་མི་བྱ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི། སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། དབང་པོ་རྣམས་ནི་མི་དགག་གོ། ། ཞེས་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན། བློ་ལྡན་གསང་སྔགས་མི་བཟླ་ཞིང་། ། ཞེས་པ་ནི། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་ པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་བསྟན་ཏོ། ། བསམ་གཏན་ཉིད་ནི་དམིགས་མི་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའོ། །

Purity is to be rendered stainless and all obscurations completely purified. The phrase "one should not do that" means that purification is not achieved through the cultivation of antidotes. Why? Because of the words: "Then, the purity of all things is said to be suchness." For that very reason, the instruction "one should not abandon the worldly ways" is intended to mean that suchness is realized through the fourth mudrā. Furthermore: "The wise should not recite secret mantras, Nor should they focus on meditative concentration. One should not abandon sleep, Nor should one restrain the sense faculties." This means that by being preoccupied with external mantras, one will not achieve accomplishment through the lack of realization of the vajra recitation; thus, the recitation of mantras is prohibited. For that very reason, "the wise should not focus on meditative concentration" means that the meditation on deities of the emanation body (nirmāṇakāya), such as their hands and faces, is already included within the vajra recitation itself; therefore, the excessive apprehension of deities is prohibited. "One should not abandon sleep" is intended to mean the complete abandonment of the conceptualizations of birth and death. "Nor should one restrain the sense faculties" means that one will undoubtedly attain the wisdom of the ultimate truth, which is inseparable from the conventional truth. Alternatively, "the wise should not recite secret mantras" indicates the nature of the enjoyment body (saṃbhogakāya). "Nor should they focus on meditative concentration" indicates the nature of the dharma body (dharmakāya).

གཉིད་ནི་སྤང་བར་མི་བྱ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི། གཏི་མུག་བྲལ་བར་བཀག་པས་འདིས་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ སྐུ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ལ་བསྟན་པས་དང་པོ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་ཉིད་དེ། རྗེས་ཐོགས་སུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱས་པ། བ་ལ་ཐམས་ཅད་བཟའ་བར་བྱ། ། རིགས་ལྔ་དག་དང་མཉམ་པར་སྤྱད། ། དོགས་ པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། བཙུན་མོ་ཐམས་ཅད་དགའ་བར་བྱ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པར་འབྱུང་ངོ་། ། འདིའི་ཕྱིར་ན་བ་ལ་ཐམས་ཅད་བཟའ་བར་བྱའོ། ། རྒྱུའི་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་མ་མེད་ པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་རིགས་ལྔ་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་སྤྱད་པར་བྱའོ། ། མ་ལུས་པའི་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རེག་ཏུ་རུང་བ་དང་མི་རུང་བའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་མེད་པར་བཙུན་མོ་ཐམས་ཅད་དགའ་བར་བྱའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། དོགས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། རྣམ་པར་ མི་རྟོག་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུས་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་པའོ། ། དོགས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མི་ཕྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། གཞན་ཡང་གསུངས་པ། བཤེས་ལ་སྡུག་པར་ མི་བྱ་ཞིང་། ། དེ་བཞིན་གདུག་ལ་སྡང་མི་བྱ། ། རྡོ་ཤིང་འཇིམ་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི། ། ལྷ་འདི་རྣམས་ལ་ཕྱག་མི་བྱ། །

"Sleep is not to be abandoned" means that by prohibiting the absence of delusion, this indicates the nirmāṇakāya. Here, too, because it is taught to the yoginīs of the saṃbhogakāya, it arises at the very beginning; immediately thereafter, the dharmakāya and nirmāṇakāya are closely presented. Now, the inseparability of the three bodies is made clearly manifest: "Everything should be eaten; one should practice equally with the five families. With a mind free of doubt, one should delight all the consorts." Because all phenomena arise from the dharmadhātu, they arise without even the slightest partition. For this reason, "everything should be eaten." Because they are free from causal application, all phenomena, by their nature of being without marks, should be practiced as the equality of the five families. In order to completely abandon all conceptualization without exception, one should delight all the consorts without the conceptualization of what is suitable or unsuitable to touch. How is this so? It is said: "With a mind free of doubt." This is by means of the cause of the non-conceptual mind. This teaches the three doors of liberation: emptiness, the absence of marks, and the absence of wishes. "With a mind free of doubt" refers to the purity of the indivisibility of the three vajras. Furthermore, it is said: "One should not be attached to friends, nor likewise should one be hostile to the wicked. One should not prostrate to these deities whose nature is stone, wood, or clay."

ཞེས་པ་བཤེས་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤེས་ལ་སྡུག་པར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱེད་སྔ་མའོ། ། ནང་གི་ལྷའི་རང་བཞིན་ལས་སེམས་གཡོ་བ་ མེད་པས། ཕྱི་རོལ་གྱི་ལྷའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིད་དགའ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྡོ་ཤིང་འཇིམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི། ། ལྷ་འདི་རྣམས་མདུན་དུ་བྱུང་བ་ན་ཕྱག་མི་བྱ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་བཤེས་ཀྱི་སྒྲས་དབང་བ་རྣམས་སོ། ། སྡུག་པ་ནི་ཆགས་པས་ཏེ་དེ་མི་བྱའོ། ། སྡུག་པ་ཞེས་པ་མ་ནིང་སྟེ། བྱམས་པ་ བསྒོམ་པས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་མ་ནིང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གདུག་ལ་སྡང་ཞེས་པ་གདུག་པའི་སེམས་ལ་ཞེ་སྡང་གཉིས་འདོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། སྡང་ཞེས་པ་མ་ནིང་གཉིས་སུ་མེད་པས་སོ། ། ལྷ་ནི་རོལ་པར་བྱེད་པ་སྟེ་འདི་རྣམས་ལ་རོལ་པ་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལྷ་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། ལྷ་དེ་རྣམས་ལ་ ཕྱག་མི་བྱ་སྟེ་དེའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་བྱའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། རྡོ་ཤིང་འཇིམ་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཏེ་བེམས་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་པར་གནས་པ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། རིགས་ལྔ་ལ་ནི་མཉམ་པར་སྤྱད། ། ཅེས་མདོར་བསྟན་པའི་དོན་སངས་རྒྱས་པར་བཤད་ པས། གཡུང་མོ་གདོལ་པ་ཀོ་ལྤགས་མཁན། ། ཕྱག་དར་མཁན་སོགས་རེག་རིང་དང་། ། བྲམ་ཟེ་རྒྱལ་རིགས་རྗེ་དམངས་རྣམས། ། བདག་གི་ལུས་ལྟར་རེག་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཁོ་ནའོ། ། ཡང་ན་གཡུང་མོ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། བྲམ་ཟེ་རྒྱལ་རིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་གཉིས་ནི་ཕྱི་དང་ ནང་གི་བདག་ཉིད་གཉིས་བསྟན་པའོ། །

Thus, the first half-verse, beginning with "one should not be affectionate toward friends," is for the purpose of abandoning all conceptualizations of those who are not spiritual friends. Because the mind does not waver from the nature of the inner deity, there is no mental delight in the conceptualization of external deities; therefore, it is said that one should not prostrate when these deities made of stone, wood, or clay appear before one. Alternatively, the word "friends" refers to those who have received empowerment. "Affectionate" means through attachment, and one should not do that. The term "affectionate" is a neuter [term], because through the meditation on loving-kindness, there is the state of a neuter in terms of equality. "Hating the wicked" means that one should not desire both the wicked mind and hatred; the term "hating" is a neuter because it is non-dual. "Deities" (deva) means those who sport; because they possess that sport, they are the "divine realms." One should not prostrate to those deities, and one should remain free from attachment to them. If one asks what the distinction is: it is those made of stone, wood, or clay, which abide as the conceptualization of inanimate matter—this is the intended meaning. Regarding the summary statement, "One should practice equally toward the five families," the detailed explanation is as follows: "The outcaste, the butcher, the leather-worker, the sweeper, and so forth, who are avoided by touch, as well as the brahmin, the kṣatriya, the vaiśya, and the śūdra—these should be touched just like one's own body." The meaning of this is perfectly clear. Alternatively, the two groups of five—the five such as the outcaste and so forth, and the five such as the brahmin and so forth—demonstrate the two natures of the outer and the inner.

བདག་གི་ལུས་ལྟར་ཞེས་པ་སེམས་ཀྱི་ལུས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གི་ལུས་ལྟ་བུར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་རེག་པར་བྱའོ། ། སེམས་དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། བདུད་རྩི་ལྔ་དང་བུ་རམ་ཆད། ། དུག་དང་ནིམ་པ་ བུ་བཙས་སྐྱེས། ། སྐྱུར་དང་མངར་དང་བསྐ་བ་སོགས། ། ཁ་བ་ལན་ཚྭ་ཚ་བ་དང་། ། དྲི་ང་དྲི་ཞིམ་(ཆུང་,ཆང་)དང་ཁྲག། བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྲེས་རབ་ཏུ་བཟའ། ། ཞེས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སྒྲས་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་སྟེ་ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ་དོན་ གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། མི་བཟའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། ། རང་བྱུང་མེ་ཏོག་རྙེད་ནས་ནི། ། པདྨའི་སྣོད་དུ་གཞག་བྱ་ཞིང་། ། ལུད་པ་དང་ནི་སྣབས་དག་གིས། ། གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་བཏུང་བར་བྱའོ། ། ཞེས་པ་ནི། འདིའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། ལུད་པ་དང་ནི་སྣབས་དག་གིས། ། ཞེས་པ་ཁ་(དད་,དང་)སྣའི་བུ་ག་དག་བསྲེས་ཏེ། ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཁ་དང་སྣའི་བུ་ག་ལས་འོག་ཏུ་དྲངས་ཏེ་ཁུ་བའི་གཟུགས་ཀྱིས་པདྨའི་སྣོད་དུ་སྟེ་ལྷ་མོའི་པདྨའི་ནང་དུ་གཞག་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་རང་བྱུང་མེ་ཏོག་ཁུ་བ་དང་བདེ་བའི་རྣམ་པ་དབྱེར་མེད་ པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བཏུང་ཞིང་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། རྙེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ཉིད་ཅེས་པ་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བདུད་རྩི་ལྔ་ལ་སོགས་པ་བཟའ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་རྡོ་རྗེ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ། ། རང་བྱུང་མེ་ཏོག་རྙེད་ནས་ནི། །

Regarding the phrase "like my own body," because the body is the very body of the mind, one should experience all phenomena as being like one's own body. Furthermore, that mind should be realized as being the very nature of the dharmadhātu. "The five nectars and molasses, poison and neem, the newborn, the sour, the sweet, the astringent and so forth, the bitter, the salty, the pungent, the foul-smelling, the fragrant, wine, and blood—these should be consumed thoroughly, mixed with bodhicitta." Here, the term bodhicitta refers to the realization of non-duality; it means that one should engage in these practices free from doubt. The meaning is easy to understand. For that very reason, it is said: "By the mind of non-dual wisdom, there is nothing whatsoever that is not to be consumed. Having found the self-arisen flower, one should place it in a lotus vessel; having unified it with phlegm and mucus, one should drink it." This is the meaning. Alternatively, "phlegm and mucus" refers to mixing the orifices of the mouth and nose. Having drawn the two strings of nāda downward from the orifices of the mouth and nose in the form of fluid, one should place it in the lotus vessel—that is, within the lotus of the goddess. Then, because the self-arisen flower is inseparable from the fluid and the aspect of bliss, one should drink and gather the bodhicitta. "Having found" refers to this very authentic wisdom; this is the definitive meaning. The passage from "there is nothing whatsoever to be consumed" up to "the five nectars and so forth" is for the purpose of completely abandoning attachment to the vajra. "Having found the self-arisen flower..." [continues].

བཏུང་བར་ བྱ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ། ། ལུད་པ་དང་ནི་སྣབས་དག་ནི། ། པདྨའི་སྣོད་དུ་གཞག་བྱ་ཞིང་། ། ཞེས་པའི་བར་གྱིས་གསུང་རྡོ་རྗེའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ། ། ད་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་གསུངས་པ། སྨད་གཡོགས་ ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་དང་། ། རོ་བསྲེགས་ཐལ་བས་དེ་བཞིན་བརྒྱན། ། མེ་ཏོག་ཡི་དྭགས་གནས་རྙེད་པས། ། མགོ་སྐྱེས་མཆོག་ནི་བཅིང་བར་བྱ། ། སྐུ་ཆོས་འབྱུང་ནམ་མཁའི་ཁམས་ལ་གཡོགས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་(སྐྲས་,སྒྲས་)རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། ། རོ་བསྲེགས་ཐལ་བས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྒྱུས་སོ། ། འདི་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་བརྒྱན་པ་མཆོག་སྟེ་བླ་མ་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་མགོ་སྐྱེས་ཏེ། སྤྱི་བོར་རང་གི་དབང་པོར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་གསུང་ལས་སོ། ། དེ་ཅི་ལྟར་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་མེ་ཏོག་བདག་མེད་མ། རྙེད་པ་ནི་ཡི་དྭགས་གནས། རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གནས་སུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་བཅིང་བར་བྱའོ། ། གཉིས་དབྱེར་མེད་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དགུ་ བདག་ཉིད་ཅན་ཅེས་བརྗོད་དོ། ། ཀུན་རྫོབ་དོན་ནི་སྨད་གཡོགས་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བགོས་པའོ། ། ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་ཞེས་པ་ནི་སྟག་གི་པགས་པའོ། །

The section ending with "should be drunk" is for the purpose of completely abandoning attachment to the Vajra Mind. The section ending with "phlegm and snot should be placed in a lotus vessel" is for the purpose of completely abandoning attachment to the Vajra Speech. Now, the abandonment of attachment to the three vajras is taught: "With lower garments of various colors, and likewise adorned with the ashes of cremated corpses, one should bind the hair on the head with flowers found in the realm of hungry ghosts." The body, which is the source of phenomena (dharmadhātu) and covers the space element, is the Vajra Body, the indivisibility of the three vajras. The various sounds are the Vajra Mind, the indivisibility of the three vajras. How so? By the ashes of cremated corpses, one becomes the supreme nature of the dharmadhātu. This is the indivisibility of the three vajras; it is the supreme adornment of the three vajras because it is the very essence of the maṇḍala consisting of the nine gurus. Furthermore, regarding the hair on the head, it is said in the scriptures: "It becomes one's own faculty at the crown of the head." How is it that it consists of nine? It is said: "The flower is Nairātmyā; 'found' refers to the realm of hungry ghosts." One should bind it in the realm of Vajradhara by means of the nature of bodhicitta. One should abide in the state of non-duality. Therefore, it is called "consisting of nine." Conventionally, the "lower garment" refers to what is worn; "various colors" refers to a tiger skin.

ཡང་ན་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་ཉིད་ནི་ཕྱག་དར་ཁྲོད་ཀྱི་རས་སོ། ། རོ་བསྲེགས་ཐལ་བས་ནི་ཐལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དེས་རྣལ་འབྱོར་པ་བརྒྱན་ པ་ནི་རྒྱན་དུ་བྱས་པའོ། ། ཡི་དྭགས་གནས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ནི་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་ས་ནས་རྙེད་པའོ། ། རྙེད་པས་མགོ་སྐྱེས་ལེགས་པར་བཅིང་ནི་དམ་པོར་རོ། ། (གཟའ་,བཟའ་)བཏུང་ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྙེད་ནས་མགོ་སྐྱེས་ལེགས་པར་བཅིང་ཞེས་པ་ལ་ཐུག་པས་ཡལ་མ་ལུས་པར་རྣམ་ པར་དག་པ་ཡིན་པ་ཆེས་གསལ་བ་ཉིད་དུ་སྣང་བའོ། ། བཟའ་བཏུང་ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ཡང་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་མེད་ན་མི་འགྲུབ་པར་དོགས་པ་བསུ་ནས། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་པ། ཐམས་ཅད་ཡུལ་གྱི་རྣམ་དག་པ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ སྔར་གསུངས་ན། ངེས་པར་དབང་པོ་དྲུག་གི་གྲངས། ། རྣམ་པར་དག་པ་མཛད་པ་ནི། ། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་དག་པ་སྔར། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ན། དབང་པོ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་ཞུས་པའོ། ། ཞུས་པ་དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། མིག་ལ་གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་མ། ། རྣ་བ་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་མ། ། སྣ་ལ་སེར་སྣ་རྡོ་རྗེ་མ། ། ལུས་ལ་ཕྲག་དོག་རྡོ་རྗེ་མ། ། ཁ་ལ་འདོད་ཆགས་རྡོ་རྗེ་མ། ། ཡིད་ལ་བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མ། ། མིག་ལ་གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་མ། ། ཞེས་པ་ནི། གཏི་མུག་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་མ་ནི་ དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། འདིས་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པར་རྣམ་པར་དག་པ་མིག་གི་དབང་པོའོ། ། རྣ་བ་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་མ། ། ཞེས་པ་ནི།

Alternatively, "various colors" refers to rags from a dust heap. "With the ashes of cremated corpses" means with ashes. "Adorned by that yogi" means made into ornaments. "Flowers from the realm of hungry ghosts" are those found from the ground of a charnel ground. "Having found them, bind the hair well" means binding it tightly. From the passage beginning with "Whatever food and drink are found" up to "having found them, bind the hair well," it is very clearly evident that this is the complete purification of the remainder. Anticipating the concern that the practice described in the passage beginning with "Whatever food and drink are found" cannot be accomplished without the purification of the sense faculties, Vajragarbha then asked: "If the Blessed One previously taught the purification of all objects, but did not explicitly teach the purification of the six sense faculties, then the purification of the six sense faculties has not been taught." To that question, the Blessed One replied: "In the eye is Mohavajrā; in the ear, Dveṣavajrā; in the nose, Mātsaryavajrā; in the body, Īrṣyāvajrā; in the mouth, Rāgavajrā; and in the mind, Nairātmyayoginī." Regarding "In the eye is Mohavajrā": Moha is Vairocana, and Vajrā is the ḍākinī who is its purification. This refers to the eye faculty as the purification of the inseparability of both. "In the ear, Dveṣavajrā" means: [Dveṣa is Akṣobhya, and Vajrā is the ḍākinī who is its purification.]

ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་རྣ་བའི་དབང་པོའོ། ། སྣ་ལ་སེར་སྣ་རྡོ་རྗེ་མ། ། ཞེས་པ་ནི། ཕྲ་མ་རྡོ་རྗེ་དང་དབྱེར་མེད་པར་རྣམ་པར་དག་ པ་སྣའི་དབང་པོའོ། ། ཁ་ལ་འདོད་ཆགས་རྡོ་རྗེ་མ། ། ཞེས་པ་ནི། འོད་དཔག་མེད་རྡོ་རྗེ་དང་དབྱེར་མེད་པར་རྣམ་པར་དག་པ་ལྕེའི་དབང་པོའོ། ། ལུས་ལ་ཕྲག་དོག་རྡོ་རྗེ་མ། ། ཞེས་པ་ནི། ཕྲག་དོག་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། དེ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། དེ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པར་རྣམ་པར་ དག་པ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། ། ཡིད་ལ་བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའོ། ། དབང་པོ་རྣམས་ནི་དག་པའི་ཕྱིར། ། འདིས་ནི་གོ་ཆ་སེམས་དཔའ་ཆེ། ། འདིས་ནི་ཞེས་པ་ནི་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་སོ། ། གོ་ཆ་ཞེས་པ་ནི་བརྟན་པར་བསྒྲིབས་པའོ། ། གང་རྣམས་ཤེ་ན་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ་རྣམ་དག་ཕྱིར་རོ། ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་དཔའ་ཆེ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་ པོ་ལ་བོས་པ་སྟེ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡིན་པ་ལས་གང་གི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡིས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཡང་སྡུད་པ་པོ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན། སྐྱེ་བོ་མི་བཟད་པ་ཡི་ལས། ། གང་དང་གང་གིས་འཆིང་འགྱུར་བ། ། ཐབས་དང་བཅས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས། །

The ear faculty is the purity inseparable from Dveṣavajrā. Regarding "On the nose is Mātsaryavajrā": the nose faculty is the purity inseparable from Piśunavajrā. Regarding "On the mouth is Rāgavajrā": the tongue faculty is the purity inseparable from Amitābhavajra. Regarding "On the body is Īrṣyāvajrā": Īrṣyā is Amoghasiddhi; its purity is the ḍākinī. The body faculty is the purity inseparable from both of those. Regarding "In the mind is Nairātmyayoginī": the mind faculty is the purity of the ḍākinī inseparable from Vajrasattva. "Because the faculties are pure, by this is the armor of the Great Being." "By this" refers to delusion and the others. "Armor" means firmly shielding. What are they? The faculties, such as the eyes and so forth. For what purpose? It says, "for the sake of purity." This is by means of the cause of the utterly pure dharmadhātu. For that very reason, "Great Being" is an address to Vajragarbha; a Mahāsattva is the saṃbhogakāya, and it is because the saṃbhogakāya engages in acting for the benefit of beings. For that very reason, Vajragarbha is also called the compiler. What is shown by this? "By whatever terrible actions beings are bound, by those very same things, when combined with skillful means..."

སྲིད་པའི་འཆིང་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་གསུངས་པ། སྲིད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་པ་དག། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ད་ནི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞུས་པ། རྣམ་པ་མ་དག་པར་དག་པ་ལྟ་ བུའི་དག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་ནས། ། དམ་ཚིག་གི་བརྡ་ཐ་སྙད་དུ་མཚོན་དཀའ་བ་ཡིན་པར་བློ་ལ་བཞག་ནས། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་པ། གསང་བའི་སྐད་ནི་ཅི་ཞེས་བགྱི། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་དམ་ཚིག་ཆེ། ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་མི་ཤེས་པ། དགོད་དང་ལྟ་བ་དག་གིས་དང་། ། འཁྱུད་དང་དེ་ བཞིན་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས། ། རྒྱུད་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་རྣམས་ཀྱི། ། དགོངས་པའི་སྐད་ནི་མ་བསྒྲགས་པ། ། ཞེས་པ་ནི། འདུས་པའི་སྐད་དམ་དགོངས་པའི་སྐད་དོ། ། བསྣོས་པ་ནི་འདུས་པ་སྟེ། ནཱ་ད་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་ནཱ་དའོ། ། དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་མའི་ནི་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པའིའོ། ། དམ་ཚིག་ནི་འབྱུང་བ་ལ་དེ་ཡང་མ་ནིང་གི་སྐད་ཀྱི་དམ་ཚིག་ཀྱང་ངོ་། ། དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་མི་ཕྱེད་པའོ། ། དགོངས་པའི་སྐད་ཅེས་པའི་ཕྱོགས་ལྟར་ན། ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་ནི་ཐུན་མཚམས་སོ། ། སྣང་བ་དང་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་སྣང་བ་ཐོབ་པ་ གང་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སྐད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི་མ་ནིང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་དམ་ཚིག་ཡིན་པར་གསུངས་པའི་དོན་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་འདུས་པའི་སྐད་ཅེས་པ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དང་མ་ནིང་གི་རང་བཞིན་འདུས་པས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ གང་གཞོམ་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

"One will be liberated from the bonds of existence." Furthermore, it is said: "Existence itself purifies existence," and so forth. Now, having requested the purification of the faculties, and having understood that purity is like the purification of the impure, and having kept in mind that the symbolic terminology of the samaya is difficult to illustrate, Vajragarbha asked: "What is the secret language? It is the great samaya of the yoginīs, which is unknown to the hearers and others. Through laughing, looking, embracing, and likewise through the two-by-two, the intentional language of the four classes of tantra has not been proclaimed." This refers to the "assembled language" or the "intentional language." "Assembled" (saṃpuṭa) means an assembly; it is the nāda in which the two nādas are inseparable. Furthermore, "of the yoginīs" refers to Nairātmyā and the others. "Samaya" refers to the elements, and it is also the samaya in the neuter language. Moreover, it is that which cannot be distinguished by the hearers and others. According to the perspective of the "intentional language," the moment in which day and night are inseparable is the "twilight" (saṃdhyā). That which is to be accomplished is the appearance, the increase of appearance, and the attainment of appearance. The reason for such a language is the neuter. That itself is the meaning of what was taught as the samaya of the yoginīs. Alternatively, "assembled language" refers to the language of the inseparability of the three vajras, through the assembly of the natures of male, female, and neuter. It is the wisdom of clear light (ābhāsvara), whose nature is indestructible.

དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་མའི་དམ་ཚིག་ནི་འདི་ལ་ཡོད་པས་རྣལ་འབྱོར་མ་སྟེ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་དོན་འདི་ལས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་ཞིང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་དམ་ཚིག་ནི་དེ་དང་ཤིན་ ཏུ་དབྱེར་མེད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པའོ། ། དེ་ཡང་མ་ནིང་གི་དམ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་མི་ཤེས་པ་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཚོན་པར་མི་ནུས་པའོ། ། གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས་གསུངས་པ། བདག་ སྤྱོད་པ་ཞེས་སྤྱོད་ན་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པའོ། ། བདག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་སྤྱོད་ན་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ། འདིས་ཐབས་ལ་མི་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། གང་ གི་ཕྱིར་འདུས་པའི་སྐད་དམ་ཐུན་མཚམས་ཀྱི་སྐད་ཀྱང་རུང་སྟེ་མ་བསྒྲགས་པ་ནི་མ་བསྟན་པའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན་རྒྱུད་ཀྱིས་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པས་སོ། ། གང་རྣམས་ཀྱི་(ཞེན་,ཞེ་ན)རྣམ་པ་བཞི་རྣམས་ཀྱིའོ། ། བཞི་པོ་ཉིད་གང་གི་ཡིན་པ་གསུངས་པ། དགོད་དང་ལྟ་བ་དག་གིས་ཀྱང་། ། ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་གང་ གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ། ། འཁྱུད་དང་དེ་བཞིན་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས། ། ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འཁྱུད་པ་དང་གཉིས་གཉིས་དེ་བཞིན་དུ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན།

Because this very [reality] possesses the samaya of the Yoginī, she is the Yoginī. From this supreme sense, she is eternally endowed with yoga, and her very nature is the indivisibility of emptiness and compassion. In that regard, samaya is the gathering of all the Tathāgatas who are utterly inseparable from her. Furthermore, it is the samaya of the neuter. Moreover, it cannot be characterized by the Hearers and others who are ignorant, such as those who grasp at signs and so forth. As the Blessed One stated in the Āryāṣṭasāhasrikā: "If one practices thinking 'I am practicing,' one is practicing with signs. If one practices thinking 'I am a bodhisattva,' one is practicing with signs; by this, one should be known as a bodhisattva mahāsattva who is unskilled in means." How this is so was stated: "Because whether it be the language of the assembly or the language of the intervals, that which is not proclaimed is not taught." By what means? By the tantra, that is, by the detailed explanation. Of whom? Of the four aspects. To explain which four these are, it says: "By laughing and by looking, and also by embracing and likewise by the two-by-two." The word "also" (kyaṅ) has the sense of "because." "Embracing and likewise by the two-by-two" means that just as there is embracing, so too is the two-by-two. What is shown by this?

བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཀྱང་དགོངས་པའི་སྐད་མ་གསུངས་པ་ཉིད་ཉན་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཡང་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་འདི་དགོངས་པའི་སྐད་འདི་མ་ནིང་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་འདུས་པའི་སྐད་དམ་དགོངས་པའི་སྐད་ཀྱང་རུང་སྟེ། དགོངས་པའི་སྐད་ནི་མ་གྲགས་པ། ། ཞེས་པ་ནི། བཞི་པ་སྒྲའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་མཚན་མ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ནས་ཆ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་རྣམས་ཀྱི་ཞེ་ན། རྣམ་ པ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་མཐའ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན་རྒྱུད་ཀྱིས་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པས་སོ། ། གང་དག་གིས་ཤེ་ན། དགོད་དང་ལྟ་བ་དག་གིས་ཀྱང་སྟེ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་རྣམ་པར་སྦྱིན་པ་དག་གིས་སོ། ། འཁྱུད་དང་དེ་བཞིན་གཉིས་ གཉིས་ཀྱི། ། ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཉེད་པ་དང་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བས་ཀྱང་ངོ་། ། མང་པོའི་ཚིག་ནི་བསྡུ་བའོ། ། དེ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་བཞི་པ་ཡང་། ། ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། མཚན་མ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དེ་ ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཡང་མེད་ཅིང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་གཞོམ་དུ་མེད་པའི་དགོངས་པའི་སྐད་འོད་གསལ་བ་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ སྦྱར་བ་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་ཁྱབ་པ་འགྲོ་བའི་དོན་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། ། སྐབས་འདིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་བཀའ་སྩལ་པ།

Even the Action, Performance, and Unsurpassed Yoga Tantras do not speak of this intentional language (sandhyābhāṣā), and it is not the domain of the Hearers (śrāvaka) and others. This intentional language is the "neuter" (napuṃsaka). Alternatively, whether it be the "conventional language" (saṃketabhāṣā) or the "intentional language," the phrase "the intentional language is not renowned" means that it is not an object of the fourth [state], because it is utterly beyond signs and partless. By whom [is it not known]? By the four aspects—namely, the four joys beginning with joy and ending with the coemergent joy (sahajānanda). By what means? By the tantras, that is, by the detailed explanations. By which [means]? By laughing and gazing, that is, by the various and the bestowing aspects. "Embracing and likewise the two-by-two" refers to the aspect of pressing and being devoid of characteristics. The plural number is a collective. "Likewise" refers to the phrase, "Just as [the third], so too the fourth." Because it is utterly beyond signs, it is inexpressible; and because its nature is inexpressible, it is also inexpressible. It is not of the nature of self-cognition, but is the indivisibility of the three vajras, the indestructible intentional language, the luminosity (prabhāsvara), the primordially unborn dharmadhātu, and the nature of utter purity. Through the application of the twelve examples, such as the illusion and so forth, it is the cause for engaging in the welfare of beings, pervading the nature of the three bodies (trikāya). In this context, Vajrasattva declared:

འདི་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ཅིའི་ན་ངས་བཤད་ཀྱིས། ཁྱོད་ནི་རྩེ་གཅིག་སེམས་ཀྱིས་ཉོན། ། ངས་ཞེས་པ་ནི་ནཱ་ད་གཉིས་ ཀྱི་བདག་ཉིད་ཚིག་གིས་བརྗོད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཉན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། ཁྱོད་ནི་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། རྩེ་གཅིག་སེམས་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པས་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། དགོངས་པའི་སྐད་དམ་འདུས་པའི་ སྐད་ཀྱང་རུང་སྟེ་སྐད་ཆེན་པོའོ། ། དམ་ཚིག་བརྡ་ནི་རྒྱས་པ་རུ། ། འདུས་པའི་སྐད་ཅེས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྐད་ཆེན་པོ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དམ་ཚིག་བརྡ་ནི་རྒྱས་པ་རུ། ། ཞེས་པ་ནི། གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་འབྱུང་ བའི་ས་བོན་ཉིད་ཀྱིས་བརྡ་རྒྱས་པ་སྟེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགོངས་པའི་སྐད་གསུངས་པ། མ་ད་ན་ཆང་བ་ལ་ཤ། ། འདུ་བ་མ་ལ་ཡ་ཛཾ་བརྗོད། ། འགྲོ་བ་ཁེ་ཊ་རོ་ཤྲཱ་པ། ། རུས་པའི་རྒྱན་ནི་ནི་རཾ་ཤུ། ། འོང་བ་ ཕྲེཾ་ཁ་ནཾ་དུ་བརྗོད། ། ཅང་ཏེའུ་ཀྲི་པི་ཏུ་རུ་བརྗོད། ། སྐལ་མེད་དུཾ་དུ་རཾ་དུ་བརྗོད། ། སྐལ་ལྡན་ཀ་ལིཾ་ཛ་རར་འདོད། ། རེག་མེད་ཌིཎྜཱྀ་མ་ཞེས་བརྗོད། ། ཐོད་པ་པདྨ་བྷཱ་ཛ་ན། ། བཟའ་བ་ཏྲི་པི་ཊ་ཞེས་བྱ། ། ཚོད་མ་མཱ་ལ་ཏྭིནྡ་ནཾ། ། བཤང་བ་ཙ་ཏུ་ས་མར་བརྗོད། ། གཅི་པ་ཀསྟུ་རི་ཞེས་བརྗོད། ། རང་ འབྱུང་སི་ཧླར་ཤེས་པར་བྱ། ། ཁུ་བ་ཀ་རྦཱུར་ཞེས་བརྗོད། །

The intention is that this is its object. Why is that? Listen with a one-pointed mind as I explain. The word "I" refers to the expression of the nature of the two nādas. Furthermore, that is the Sambhogakāya, the sphere of experience for the listener. "You" refers to the Nirmāṇakāya. "One-pointed mind" means that because it is inseparable from the Dharmakāya, the three kāyas are inseparable. Regarding that, it is said: whether it be the intentional language or the "assembled" language, it is the great language. "The samaya symbols in detail" means that the "assembled language" has already been explained. For that very reason, the "great language" is not the sphere of experience for hearers and the like. Regarding "the samaya symbols in detail": it is the detailed symbols because they are the very seeds from which as many deities as there are grains of sand in the river Ganges arise; this is because they constitute the collection of the eighty-four thousand heaps of dharma, such as the literal meaning and so forth. The intentional language is stated as follows: Mada is wine; bala is meat. Ādya is said to be mālayaja. Gati is khaṭvāṅga; ro is śava. Bone ornaments are niraṃśu. Āgama is said to be phreṃkhaṇa. The hand-drum is said to be kṛpīṭa. The unfortunate is said to be duṃdura. The fortunate is held to be kaliñjara. The untouchable is said to be ḍiṇḍima. The skull is padmabhājana. Food is called tripita. Vegetables are mālādvīndana. Feces is said to be catuḥsama. Urine is said to be kastūrī. Self-arisen [blood] should be known as sihlaka. Semen is said to be karbūra.

ཤ་ཆེན་སཱ་ལི་ཛ་ཞེས་བརྗོད། ། དབང་པོ་གཉིས་སྦྱོར་ཀུན་དུ་རུ། ། རྡོ་རྗེ་བོ་ལ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ། པདྨ་ཀཀྐོ་ལ་ཞེས་ཟེར། ། ཡི་གེའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ལས། ། རིགས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་རུ་བཤད། ། འདི་ནི་གསང་བའི་སྐད་ཡིན་ནོ། ། སངས་ རྒྱས་ལྔ་ནི་མཐར་ཐུག་པ། ། གཡུང་མོ་རྡོ་རྗེའི་རིགས་སུ་བཤད། ། གར་མ་དེ་བཞིན་པདྨའི་རིགས། ། རམས་འཚེད་མ་ནི་རིན་ཆེན་རིགས། ། སྐྱེ་གཉིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་བརྗོད། ། ཚོས་མ་ལས་ཀྱི་རིགས་ཉིད་དེ། ། ཕྱག་རྒྱ་འདི་རྣམས་དངོས་གྲུབ་སྟེར། ། མ་ད་ན་ཆང་ཞེས་པ་ནི་ཐུགས་ ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། བ་ལ་ཤ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། འདུ་བ་མ་ལ་ཡ་ཛ་ཞེས་པ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འགྲོ་བ་ཁེ་ཊ་ཞེས་པ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། རོ་ཤྲཱ་བ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། རུས་པའི་རྒྱན་ནི་ནི་རཾ་ཤུ་ཞེས་པ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་འདི་རྣམས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་སྐུ་གསུམ་བསྟན་ཏེ། ། འོང་བ་ཕྲེཾ་ཁ་ནཾ་ཞེས་པ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། ཤེས་རབ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་བོད་པ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོའི་རྣམ་དག་བསྟན་ ཏོ། ། ཅང་ཏེའུ་ཀྲི་པི་ཏ་ཞེས་པ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། འདི་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་དམིགས་པའི་སྐུ་གསུམ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །

"Great meat" is called sālijja; the union of the two organs is kūrma. The vajra is called bola, and the padma is called kakkola. Through the differentiation of syllables, the families are explained as being fivefold. This is the secret language. The five Buddhas are the ultimate; the ḍombī is explained as the Vajra family, the nartakī likewise as the Padma family, the rajakī as the Ratna family, the dvijā is called the Tathāgata family, and the cāṇḍālī is the Karma family itself. These mudrās bestow accomplishments. Madana is "wine," which is the absorption of the Mind Vajra. Bala is "meat," which is the absorption of the Body Vajra. Mālayāja is "gathering," which is the absorption of the Speech Vajra; these teach the three dharmakāyas. Gati is "going," which is the absorption of the Speech Vajra. Śava is "corpse," which is the absorption of the Body Vajra. Niraṃśu is "bone ornament," which is the absorption of the Mind Vajra; these teach the three bodies primarily in terms of the saṃbhogakāya. Āgati is "coming," which is the absorption of the Mind Vajra. "The wise one" is a vocative, teaching the purity of the yoginī wheel. Kṛpīṭa is "drum," which is the absorption of the Speech Vajra. This teaches the three bodies as focused upon the nirmāṇakāya.

ལུགས་ལས་བཟློག་པས་རིགས་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་བཤད་པ་ནི་འདི་རེ་རེའི་རིགས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་ཡང་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ལ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་ དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན་ནོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། ། སྲིད་གསུམ་ཡོངས་གྱུར་ཐམས་ཅད་ནི། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། འདི་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ལས་ཏེ། ཡི་གེའི་དབྱེ་བས་ནི་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་ཨཾ་གི་བར་ དུ་དབྱངས་བཅོ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ནི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དུ་ཕྱེ་བས། དེ་ལས་བྱུང་བའི་མཁའ་འགྲོ་མ་ཉིད་ནི་རྩའི་གཟུགས་སམ་སྔགས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འཁོར་ལོ་བཞིར་སོན་པའོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ ལྔའི་རང་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་འབྱུང་བའོ། ། པདྨ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཀཀྐོ་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་འབྱུང་བདག་མེད་མའོ། ། ཅན་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། འདོད་ཅེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། སྐལ་ལྡན་ཀ་ལིཾ་ཛ་ རར་འདོད། ། ཅེས་པ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། རིགས་མེད་ཌིཎྜཱི་མ་རུ་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི། ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། ཐོད་པ་པདྨའི་སྣོད་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི། སྐུ་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། འདིས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་དམིགས་པའི་སྐུ་གསུམ་བསྟན་ཏོ། ། བཟའ་བ་ཏྲི་པི་ཊ་ ཞེས་པ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། ཚོད་མ་མཱ་ལ་ཏྭིཾ་ད་ན། །

The explanation of the five families in reverse order is that each of those five families is also the nature of the fifteen ḍākinīs, and each one is a maṇḍala. The Blessed One said: "The entire transformation of the three realms is completely free from subject and object." What is this? It is distinguished by the divisions of the families. As for the divisions of the syllables, they are the fifteen vowels from the letter A up to Aṃ. Through their divisions, they are distinguished as being manifold. The ḍākinīs arising from those are experienced in the form of the channels or the form of the mantra, having reached the four cakras. That very essence of the three inseparable vajras, the nature of the fifteen ḍākinīs, arises from the complete transformation of the letters A and so forth, which are the essence of bodhicitta. The lotus is wisdom. "Kakkola" is the source of phenomena, Nairātmyā. "Cāru" is the Vajradhara. "Kāma" means the very meaning of non-dual wisdom. "Fortunate Kalijara is desired" refers to the absorption of Vāgvajra. "The lineage-less is called Ḍiṇḍīma" refers to the absorption of Cittavajra. "The skull is the vessel of the lotus" refers to the absorption of Kāyavajra. By this, the three bodies as visualized in the Saṃbhogakāya are shown. "Food is tripita" refers to the absorption of Kāyavajra. "The side-dish is mālatvīṃdana."

ཞེས་པ་ནི། གསུང་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། བཤང་བ་ཙ་ཏུ་ས་མར་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི། ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་འདིས་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་དམིགས་པའི་སྐུ་གསུམ་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། ། གཅི་བ་ཀསྟུ་རི་ཞེས་པ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ ངེ་འཛིན་ཏོ། ། རང་བྱུང་སི་ཧླར་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི། གསུང་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། ཁུ་བ་ཀརྤཱུ་ར་ཞེས་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི། སྐུ་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། འདིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་དམིགས་པའི་སྐུ་གསུམ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་སྐུ་གསུམ་ལུགས་ སུ་འབྱུང་བ་དང་ལུགས་ལས་བཟློག་པས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཕྱིར་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། རིགས་འདི་ཉིད་རེ་རེ་ཞིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། ། ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་དང་ལུགས་ལས་བཟློག་པས་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ནི་ ཡི་གེའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ལས་ཏེ། ཡི་གེ་ཀ་ལ་སོགས་པ་སྡེ་ཚན་ལྔའི་ཡི་གེ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དང་མཉམ་པ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་བསྟན་པ་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་འགྲོ་བའི་དོན་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་མཁའ་འགྲོ་མ་བདག་མེད་མ་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའོ། ། པདྨ་ཀཀྐོ་ལ་ཞེས་ཟེར། ། ཞེས་པ་ནི། བསྟན་ཟིན་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་བསྡུ་བ་གསུངས་པ། ཤ་ཆེན་སཱ་ལི་ཛ་ཞེས་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ནི། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

This refers to the absorption of Vajra Speech. "Feces is called catuḥsama" refers to the absorption of Vajra Mind; by this, the three bodies as visualized in the Emanation Body are briefly shown. "Urine is called kaṣṭurī" refers to the absorption of Vajra Mind. "Self-arisen is to be known as sihlā" refers to the absorption of Vajra Speech. "Semen is called karpūra" refers to the absorption of Vajra Body. By this, the three bodies as visualized in the Dharma Body are shown. Through this, each of the three indivisible vajras arises in the sequence of the three bodies and in reverse order, thereby blessing the three vajras; thus, it is the maṇḍala of the Vajra Holder, the nature of nine. Each of these families is blessed by the five Tathāgatas. How is it that they arise in forward and reverse order? It is through the differentiation of syllables. Each syllable of the five classes, such as ka and so forth, is blessed by the five Tathāgatas. Equal in number to the sands of the river Gaṅgā, illustrated by examples such as illusions, they are the nature of the three bodies that engage in the welfare of beings. This is the union of the Tathāgatas with the ḍākinī Nairātmyā, the body of all Tathāgatas. "The lotus is called kakkola" refers to the very meaning already explained. Regarding the summary of the three vajras: "Great flesh is called sālijja" refers to self-arisen wisdom.

དབང་པོ་གཉིས་སྦྱོར་ཀུན་དུ་རུ། ། ཞེས་ པ་ནི། ། དེ་ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་བོ་ལ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཞེས་པ་ནི། དེ་ཉིད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། བསྡུ་བ་གསུངས་པ། འདི་ནི་གསང་བའི་སྐད་ཡིན་ཏེ། ། སངས་རྒྱས་ལྷ་ཡི་མཐར་ཐུག་པ། ། ཞེས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ལྔའི་གྲངས་ཀྱི་རིམ་པས་ སོ། ། ཡིན་ནི་འགྱུར་བའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། དགོངས་པའི་སྐད་ཉིད་ནཱ་ད་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། ཡང་ན་མཐར་ཐུག་ལྔ་ནི་གྲངས་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གཡུང་མོ་རྡོ་རྗེའི་རིགས་སུ་ བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཚོས་མ་ལས་ཀྱི་རིགས་ཉིད་དེ། ། ཕྱག་རྒྱ་འདི་རྣམས་དངོས་གྲུབ་སྟེར། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་གཡུང་མོའོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། གར་མ་དེ་བཞིན་པདྨའི་རིགས། ། ཞེས་པ་ནི་འོད་ དཔག་མེད་རྣམ་པར་དག་པའི་དོན་ཏོ། ། རམས་འཚེད་མ་ནི་རིན་ཆེན་རིགས། ། ཞེས་པ་ནི། རིན་ཆེན་རྣམ་པར་དག་པ་རམས་འཚེད་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། གཉིས་སྐྱེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས། ། ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཚོས་མ་ལས་ཀྱི་ རིགས་ཉིད་དེ། ། ཞེས་པ་ནི། དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཚོས་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཕྱག་རྒྱ་འདི་རྣམས་དངོས་གྲུབ་སྟེར། ། ཞེས་པ་ནི།

Regarding the phrase "the union of the two organs, kūrma," this refers to the inseparability of method and wisdom. "The vajra is called bola" means that it is the nature of the body, speech, and mind. As for the summary: "This is the secret language; it is the culmination of the Buddha-deities," this refers to the sequence of the five Buddhas. "Is" means "becomes." If one asks where, it is intended that in the intentional language (sandhyābhāṣā), each nāda is the inseparability of the three vajras, because it is blessed by the five wisdoms, and thus is not other than that. Alternatively, the five culminations are themselves infinite in number. As it is said: "The ḍombī is explained as the vajra family," and so forth. "The cāṇḍālī is the karma family; these mudrās bestow accomplishments." By this, the ḍombī is the purity of the vajra family; the meaning is that she is the purity of Akṣobhya. "The nartakī is likewise the padma family" means she is the purity of Amitābha. "The rajakī is the ratna family" means the rajakī is the purity of Ratnasambhava. "The dvijā is the tathāgata family" means she is the purity of Vairocana. "The cāṇḍālī is the karma family" means the cāṇḍālī is the purity of Amoghasiddhi. "These mudrās bestow accomplishments" means:

མཛེས་པའི་དངོས་གྲུབ་ནི་དངོས་གྲུབ་བཟང་པོ་སྟེ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་སྟེར་བ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔ་པོ་འདི་ རྣམས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་རྣམས་ཀྱང་རིགས་མཐའ་ཡས་པར་བསྟན་པས་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དགོངས་པའི་སྐད་ཡིན་ནོ། ། འདི་རྣམས་ཁུ་བ་རྡོ་རྗེར་འགྱུར། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱིས་མཆོད་ནས་བཏུང་། ། དོན་ནི་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་འདི་ནི་སྤངས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་བག་ལ་ཉལ་ཐུག་པར་སྤངས་པ་འདི་རྣམས་བདག་མེད་མ་དང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་གཉི་ག་ཡང་མཆོད་ནས་སོ། ། གང་ཁུ་བར་འགྱུར་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། བཏུང་བ་ནི་བརྟུལ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། གང་ཞེ་ན་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ཏེ་ཡང་ དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ངེས་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སེམས་དཔའ་ཆེ། ། ང་ཡིས་ཁྱོད་ལ་གང་བཤད་པ། ། གསང་བའི་སྐད་ནི་མཚར་ཆེ་བ། ། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་གུས་པར་ཟུང་། ། དོན་ནི་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་དགོངས་པའི་སྐད་ དམ་འདུས་པའི་སྐད་ཀྱང་རུང་སྟེ། འོད་གསལ་གཞོམ་དུ་མེད་པ་གང་དེའོ། ། མཚར་ཆེ་བ་ནི། གང་མཚན་མ་ཉིད་མཚན་མ་མེད་པ་དེའོ། ། ཅི་ཞེ་ན་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ལུས་པ་བཞི་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཟུང་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བའོ། ། གུས་པས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ཁྱོད་ལ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་དོ། །

"Beautiful accomplishment" refers to an excellent accomplishment, meaning that it bestows the accomplishment of Mahāmudrā. What is shown by this? These fifteen ḍākinīs are the purification of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. Since these are also shown to be of infinite families, this is the intentional language (saṃdhāyabhāṣā) of the indivisibility of the two maṇḍalas. "These become the vajra fluid; the practitioner, having made offerings, should drink it." The meaning is clear. Alternatively, this refers to having abandoned the latent tendencies of the afflictions to the very root. Having made offerings to both Nairātmyā and Vajradhara, that which becomes the fluid is the bodhicitta. "Drinking" is established as the practice of ascetic discipline (vrata). Who is it? It is the practitioner, which means one who has ascertained authentic wisdom. The Blessed One summarized and said: "Vajragarbha, Great Being, Whatever I have explained to you, The secret language is most wonderful; Hold all of that with devotion." The meaning is clear. Alternatively, whether it be the intentional language or the language of the assembly, it is that which is the indestructible luminosity (ābhāsvara). "Most wonderful" means that which is the very mark is the absence of marks. What is it? "All" refers to the entirety, the fourth [empowerment], authentic wisdom. "Hold" means it should be taught. "With devotion" means without interruption. That very point was said: "To you" refers to the nature of the nirmāṇakāya. "Vajragarbha" refers to the identity of the dharmakāya.

སེམས་དཔའ་ཆེ་ཞེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ང་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། བཤད་ཅེས་པ་ནི་ངག་གི་སྒོ་ནས་ བཤད་པའོ། ། གང་ཞེས་པ་ནི་རང་རིག་པ་ཉིད་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་དགོངས་པའི་སྐད་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བརྗེད་ངས་པ་མེད་པའི་རྟག་ཏུ་བའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་འདི་ཡིན་པར་གསུངས་པ། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་འདིར་དབང་བསྐུར་གང་། ། དགོངས་པའི་སྐད་ ཀྱིས་མི་སྨྲ་བ། ། དེ་(ཡིད་མ་,ཡི་དམ་)ཚིག་ཉམས་པར་ནི། ། འགྱུར་བར་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། འཚེ་བ་དང་ནི་རྐུན་མ་དང་། ། གདོན་དང་རིམས་དང་དུག་གིས་ཀྱང་། ། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་གསང་བའི་སྐད། ། མི་སྨྲ་ན་ཡང་འགྲོངས་པར་འགྱུར། ། རང་གི་དམ་ཚིག་ཅན་རྙེད་ནས། ། གལ་ཏེ་ཚིག་འདི་མི་སྨྲ་ན། ། གནས་བཞི་ལས་སྐྱེས་རྣལ་འབྱོར་མ། ། དེ་ཡི་ཚེ་ན་རབ་ཏུ་འཁྲུག། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་འདིར་དབང་བསྐུར་བ་གང་དེ་གལ་ཏེ་གསང་བའི་སྐད་ཀྱིས་མི་སྨྲ་ན་ངེས་པར་དམ་ཚིག་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཚེ་དམ་ཚིག་ཉམས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་འགལ་ཚབས་སུ་འགྱུར་བར་འདིར་ཐེ་ཚོམ་མེད་ པ་ཉིད་དོ། ། དེ་གསུངས་པ། འཚེ་བ་ནི་ཐོག་འབབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྐུན་མ་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པའོ། ། གདོན་དང་རིམས་དང་དུག་དེས་ཀྱང་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཉིད་དོ། ། གདོན་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྤྱིར་གསོད་པ་རེ་ཞིག་ཞོག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ངོ་། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ ཏེ་དགོངས་པའི་སྐད་ཀྱིས་མི་སྨྲ་ནའོ། །

"Great Being" refers to the nature of the Sambhogakāya. "By me" refers to the nature of the three kāyas. "Explained" refers to explaining by way of speech. "What" refers to self-awareness itself, because it is not the domain of others. That very thing is the intentional language (sandhyābhāṣā), which is authentic wisdom (jñāna). It is taught that through the yoga of constant non-forgetfulness, this is so: "O Vajra, whoever is empowered here, If they do not speak in the intentional language, There is no doubt that their samaya will be impaired. By violence, by thieves, By grahas, by epidemics, and even by poison— If they do not speak the secret language of the Buddhas, They will perish. If, having found one who possesses their own samaya, They do not speak these words, Then the yoginīs born from the four places Will be greatly provoked at that time." In this Hevajra Tantra, whoever is empowered, if they do not speak in the secret language, their samaya will certainly be impaired. When the samaya is impaired, there is no doubt that a grave transgression occurs. Regarding that, it is said: "Violence" refers to falling thunderbolts and so forth. "Thieves" refers to those who cause harm. "Grahas, epidemics, and poison" are well known. Let alone the general killing of sentient beings by these grahas and so forth, even a Buddha [would be affected]. How so? If one does not speak in the intentional language.

སྐྱོན་འདི་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་གཞན་ཡང་དེ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་གསུངས་པ། རང་གི་དམ་ཚིག་རིག་ནི་རང་གི་དམ་ཚིག་ཤེས་པ་ཅན་རྙེད་པའོ། ། གལ་ཏེ་ཚིག་འདི་མི་སྨྲ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱིས་འཁྲུག་པར་འགྱུར་རོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ ཤེ་ན། གནས་བཞི་ལས་སྐྱེས་ཏེ་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེས་འཁྲུགས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་ངན་འགྲོར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། ཡང་ན་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པའོ། ། དབང་བསྐུར་གང་ནི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བ་དེ་ཐོབ་པའོ། ། དེ་གལ་ཏེ་མི་ སྨྲ་ན་ནི་གཞོམ་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་དེར་ཡང་མི་གནས་པར་གྱུར་པར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དམ་ཚིག་ཉམས་པར་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ། ། དེའི་ཉམས་པ་ནི་དེ་ཤེས་པ་ལས་ཉམས་པར་འབྱུང་ཞིང་དེ་གཡོ་བར་ འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། ། དེ་ལྟར་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཉམས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ནི་འགྲོངས་པར་འགྱུར་ཏེ། ། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་གྱུར་པས་ཀྱང་གལ་ཏེ་དགོངས་པའི་སྐད་གཞོམ་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། མི་སྨྲ་ན་ནི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། རང་གི་སྒྲ་ནི་སེམས་སོ། ། དེའི་དམ་ཚིག་ནི་འདུས་པའོ། ། དེ་ནས་རིག་པ་ནི་ཤེས་པ་སྟེ། གང་དེ་རྣམས་ནི་རང་གི་དམ་ཚིག་རིག་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམས་སོ། །

It is taught that this fault is not the only one, but that others also arise from it: "Knowing one's own samaya" means finding one who possesses knowledge of their own samaya. If one does not speak these words, then at that time the yoginīs will become agitated. Why are they so distinguished? It means they are accomplished yoginīs born from the four places. It is intended that through their agitation, one will truly fall into the lower realms. Alternatively, Hevajra is the non-dual wisdom. "Empowerment" refers to the attainment of that which abandons the obscurations. If one does not speak of that, one will not abide even in the luminosity (ābhāsvara) of the indestructible nature. For that very reason, it is said: "By violating the samaya, one does not manifest complete buddhahood in omniscience." Its violation arises from failing to know that, and from its wavering; of this there is no doubt. Thus, through violence and so forth, wisdom is impaired, and even a buddha would pass away. Even if one has attained authentic wisdom, if one does not speak the intentional language (sandhyābhāṣā) of the indestructible nature of luminosity-wisdom, it is the meaning of being without a cause. "One's own" refers to the mind. Its "samaya" is the assembly. Then, "knowledge" is cognition; those who possess it are the five Tathāgatas, such as Vairocana, whose nature is the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom (ādarśa-jñāna), which is the knowledge of one's own samaya.

དེ་རྣམས་ ཀྱི་ཚིག་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པའི་སྐད་དང་འབྲེལ་བའོ། ། དེ་རྣམས་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་རྣམས་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞོམ་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་པས་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་དགོངས་པའི་སྐད་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་ འདི་མི་སྨྲ་ན་ནི། ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་མི་སྐྱེད་པའོ། ། དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་མ་འཁྲུག་པར་བྱེད་ནི། ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པའི་དབྱངས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྔགས་ཀྱི་སྐུར་མི་འདུའོ། ། དེ་བས་ན་དགོངས་པའི་སྐད་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་ཅིས་ཁྱད་འཕགས་པ་ཡིན་པར་གསུངས་པ། གནས་བཞི་ལས་སྐྱེས་ནི། འཁོར་ ལོ་བཞིར་སོན་པའང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ལ་བ་ར་ཡའི་ནཱ་ད་ལས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ལྷ་མོ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་དང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་བསྡུ་བ་གསུངས་པ། རྙེད་ནས་ནི་དགོངས་པའི་སྐད་དེ་ སླར་དགོངས་པའི་སྐད་དུ་ཡང་དག་པར་འབྱུང་སྟེ། གཞོམ་དུ་མེད་པའི་འོད་གསལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། ། རང་གི་དམ་ཚིག་རིག་ཅེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་མཁའ་འགྲོ་མའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་ཀྱི་དགོངས་པའི་སྐད་འབྱུང་ངོ་། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་པ་དེས་ན་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་དགོངས་པའི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་ཉིད་དོ། །

Their words are connected to the intentional language (saṃdhābhāṣā) of those [deities]. Because they are formed from the garland of nāda of the āli and kāli, each and every nāda of the āli and kāli is of an indestructible nature, being inseparable from the three vajras and thus luminous (prabhāsvara); therefore, they are words of intentional language. If these were not spoken, the authentic union would not be generated. At that time, if the yoginīs were to be disturbed, the mantra-body would not be assembled from the complete transformation of the vowels such as A and so forth. Consequently, the intentional language itself would cease to exist. Furthermore, it is taught what makes this superior: "Born from the four abodes" refers to those who have reached the four wheels (cakra). It describes the gathering of the goddesses Locanā and the others—who are of the nature of the four great elements and are fully formed from the nāda of vārāyā—along with the five wisdoms, the three bodies, and the nature of method and insight, by way of their following and reversing. Having found [this], the intentional language arises once again as intentional language; it is the manifestation of the indestructible wisdom of luminosity. Regarding the phrase "knowing one's own samaya": since those Tathāgatas are also of the nature of the ḍākinīs, the intentional language of the two garlands of āli and kāli arises. Since the nature of the yoginīs is also the Tathāgatas, the two garlands of nāda arise as intentional language itself.

འོན་ཀྱང་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་སྔགས་དང་ལྷ་ཐམས་ཅད་ལ་སོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ། རྟོག་པ་གཉིས་པ་ལས་གསང་བའི་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་རིམ་པར་ ཕྱེ་བ་སྟེ་གསུམ་པའོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས་རྟོག་པ་གཉིས་པའི་ལེའུ་གསུམ་པའོ། ། ། ། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཐམས་ཅད་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་ དཔའ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། ད་ནི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞི་དང་གསང་བའི་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཐོས་ནས་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་ནས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་བརྗོད་དོ། ། བཅོམ་ལྡན་ཐེ་ཚོམ་བསལ་དུ་ གསོལ། ། སྤྱོད་པའི་ལེའུ་ལས་གང་བཤད་པ། ། གླུ་དང་གར་ནི་དངོས་གྲུབ་སྟེར། ། དེ་ལ་བདག་ནི་ཐེ་ཚོམ་མཆིས། ། གླུ་ནི་ཅི་ལགས་གར་ཡང་ཅི། ། ལྷ་ཡི་ལེའུ་ལས་གང་གསུངས་པ། ། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་ཕྱག་རྒྱ་རྣམས། ། དེ་ལ་བདག་ནི་ཐེ་ཚོམ་མཆིས། ། གང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཕྱག་རྒྱ་ཅི། ། སྔགས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་གང་གསུངས་པ། ། བདག་མེད་ལ་སོགས་ས་བོན་ཉིད། ། དེ་ལ་བདག་ནི་འཁྲུལ་པར་གྱུར། ། གང་གི་ས་བོན་ས་བོན་གང་། ། རིགས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་གང་གསུངས་པ། ། བཅུ་དྲུག་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྩ། ། བཅོམ་ལྡན་བདག་ནི་འཁྲུལ་གྱུར་པས། ། དེ་རྣམས་རྣམ་དག་བཤད་ དུ་གསོལ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ། ཞེས་པ་དེ་ལ་དང་པོར་རེ་ཞིག་གླུ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།

Nevertheless, the suchness of all mantras, deities, and so forth arises from the two garlands of nāda. This is the third chapter, the section on the "Secret Language," from the second kalpa. This concludes the third chapter of the second kalpa from the Extensive Commentary on the Union: The Radiant Explanation of the Hevajra Tantra. Then, Vajragarbha and all the Vajra Ḍākinīs became doubtful and addressed the Blessed One, Vajrasattva, in this way: "Now, having heard the introduction to all the tantras and the section on the 'Secret Language,' Vajragarbha and the other Vajra Ḍākinīs became doubtful and spoke as follows." "Blessed One, please dispel our doubts! Regarding what was taught in the chapter on Conduct: 'Song and dance bestow accomplishment,' I have doubts about that. What is song? What is dance? Regarding what was taught in the chapter on Deities: 'The mudrās of hatred and so forth,' I have doubts about that. What is a mudrā? What is a mudrā-holder? Regarding what was taught in the chapter on Mantra: 'The seed-syllables of Nairātmyā and so forth,' I have become confused about that. What is a seed-syllable? What is its seed? Regarding what was taught in the chapter on Families: 'The channels consisting of twice sixteen,' Blessed One, I have become confused about that. Please explain their purification." The Blessed One replied: "In that regard, first, the Blessed One spoke concerning song itself:"

ཀོལླ་ཨི་རེཏྠི་ཨཱ་བོ་ལཱ། མུམྨུ་ཎི་རེ་ཀཀྐོ་ལཱ། གྷ་ཎི་ཀྲི་བི་ཊ་ཧོ་བཱཛྫ་ཨི། ཀ་རུ་ཎེ་ཀི་ཨཱ་ཨི་ན་རོ་ལཱ། ཏ་ཧི་བ་རུ་ཁཱཛྫ་ཨི། གཱ་ཌྷེཾ་མ་ཨ་ཎཱ་པི་ཛཱ་ཨི། ཧ་ལེ་ཀཱ་ལིཉྫ་ ར་པཱ་ཎི་ཨ་ཨི། དུནྡུ་ར་བཱཛྫི་ཨ་ཨི། ཙ་མུ་ས་མ་ཀསྠུ་རི་སི་ཧླཱ། ཀརྦུ་ར་ལཱ་ཨི་ཨ་ཨི། མཱ་ལ་ཨིནྡྷ་ཎཾ་སཱ་ལིཉྫ། ཏ་ཧིཾ་བྷ་རུ་ཁཱ་ཨི་ཨ་ཨ་ཨི། ཕྲེཾ་ཁ་ཎ་ཁེ་ཊ་ཀ་རནྟ། སུདྡྷཱ་ཤུདྡྷ་ན་མུ་ཎི་ཨ་ཨི། ནི་རཱཾ་ཤུ་ཨཾ་གེ་ཙ་ཌཱ་བི། ཏ་ཧིཉྫ་ས་ར་བ་པཱ་ཎི་ཨ་ཨི། མ་ལ་ཡཱ་ཛེཾ་ཀུནྡུ་རུ་པ་ཊ་ཨི། ཌིཎྜི་ མ་ཏ་ཧིནྣ་བཱཛྫི་ཨ་ཨི། ཀོལླ་ཨི་རེཏྠི་ཨ་བོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་ནི་ཤིན་ཏུ་གྲགས་པར་ཟད་དོ། ། སླར་གསང་བའི་དོན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཀོལླ་ཨི་རེཏྠི་ཨ་བོ་ལ་ཞེས་པ་ལ། བོ་ལ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྟེ་ཡི་གེ་ཧཾ་ངོ་། ། དེ་ཀོལླ་ཨི་རེཏྠི་ཡང་སྤྱི་བོ་བདེ་བ་ ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོར་ཐི་ཡང་གནས་པའོ། ། མུམྨུ་ཎི་རེ་ཀཀྐོ་ལ་ནི་པདྨ་སྟེ་ཡི་གེ་ཨཾ་ངོ་། ། དེ་མུམྨུ་ཎི་རེ་སྟེ་ལྟེ་བ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་གནས་པའོ། ། གྷ་ཎ་ཀྲི་པི་ཊ་ཧོ་བཱཛྫ་ཨི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ཨཾ་དང་ཧཾ་དེ་དག་གི་ནཱ་ད་འདུས་པས་སོ། ། གྷ་ཎ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་རོ། ། ཀྲི་བི་ཊ་ཧོ་བཱཛྫ་ཨི་ནི། ཅང་ ཏེའུ་ཀྲི་པི་ཊ་རུ་འདོད་ཅེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། ཅང་ཏེའུ་ཡང་ནཱ་དའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། ། བཱཛྫ་ཨི་ནི་སྒྲ་ཡིན་ཏེ།

Kollā ireṭṭhi ābola, mummuṇire kakkola, ghaṇakripiṭaho vājji, karuṇeki ā naro la, tahi barukhājji, gāḍheṃ ma aṇāpi jā, hale kāliñja rapāṇi ā, dundura vājji ā, camusa makasthuri sihlā, karburalāi ā, mālaindhaṇaṃ sāliñja, tahiṃ barukhāi ā, phreṃ khana kheṭa karanta, suddhā suddha namuṇi ā, nirāṃśu aṅge caḍāvi, tahiñja sarabapāṇi ā, malayājeṃ kunduru paṭa, ḍiṇḍi ma tahiṃna vājji ā. Regarding the literal meaning of the words beginning with kollā ireṭṭhi ābola, it is already well known. However, the secret meaning shall now be explained. As for kollā ireṭṭhi ābola: bola is the vajra, the syllable haṃ. That kollā ireṭṭhi also resides in the crown wheel (mahāsukha-cakra). Mummuṇire kakkola is the padma, the syllable aṃ. That mummuṇire resides in the navel wheel (nirmāṇa-cakra). Ghaṇakripiṭaho vājji refers to the union of the nāda (vibrant energy) of those syllables aṃ and haṃ. Ghaṇa means "uninterrupted." Kripiṭaho vājji is because the word kripiṭa is held to mean "drum" (ḍamaru), and the drum is also of the nature of nāda. Vājji is sound.

ཨཾ་ཧཾ་གི་ནཱ་ད་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་ནཱ་ད་གཉིས་ལྟེ་བའི་ནང་ནས་ལངས་ནས་དེ་སྨིན་མཚམས་སུ་སོང་སྟེ་ནཱ་ད་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་སྤྲུལ་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཐ་ མི་དད་པ་དེའོ། ། ཀ་རུ་ཎེ་ཀི་ཨ་ཨི། ན་རོ་ལཱ་ཞེས་པ་ལ་ཀ་རུ་ཎེ་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁུ་བའི་རྣམ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེས་རོ་ལཱ་ནི་འགལ་བའོ། ། ཀི་ཨ་ཨི་ན་ནི་མི་བྱ་བ་སྟེ། སྐུ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་འབྱུང་ངོ་། ། ཡང་ན་ཀ་རུ་ཎེ་ཀི་ཨ་ཨི་ན་རོ་ལཱ་ཞེས་པ་ལ། ཀ་རུ་ཎེ་ཞེས་པ་ནི་ ཀ་བདེ་བ་ལ་རུ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཀ་རུ་ཎ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བདུད་རྩི་ཁུ་བའོ། ། དེས་ན་རོ་ལ་ནི་མི་མཐུན་པ་མི་བྱ་བའོ། ། འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་པདྨའི་ནང་དུ་སོན་པའི་ཡི་གེ་ཨཾ་གི་ཐིག་ལེའི་འོད་ཟེར་གྱིས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ན་བཞུགས་པའི་ཡི་གེ་ཧཾ་གི་ཐིག་ལེར་ཤར་ བ་ལས་གང་བདུད་རྩི་འཛག་པ་ཉིད་སྐྲའི་རྩེ་མོ་བརྒྱ་སྟོང་གི་ཆའི་ཚད་ཙམ་ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་བསིམ་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟ་བུའི་རྣལ་འབྱོར་བསྐྱེད་ནས་ཅིར་འགྱུར་བ་དེ་གསུངས་པ། ཏ་ཧིཾ་བ་ལ་ཁཱཛྫ་ཨི་ཞེས་པ་ཏ་ཧིཾ་ནི་དེ་ལ་ཡོད་པའོ། ། བ་ལ་ནི་བཟའ་བ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་མངོན་པར་(ཞེས་,ཞེན་)པ་མི་ སྐྱེ་བའོ། ། ལུས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་མི་སྐྱེད་པ་ཡིན་པར་གསུངས་པ། ག་ཌྷེཾ་མ་ཨ་ཎཱ་པི་ཛཱ་ཨི་ཞེས་པ་ལ། ག་ཌྷེཾ་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྟན་ཞིང་ངེས་པར་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཆང་སེམས་ཀྱིས་འཐུངས་པས་སེམས་མེད་པ་ ཉིད་བརྙེས་སོ། །

The two nādas of Aṃ and Haṃ, inseparable, arise from within the navel and proceed to the brow; that inseparability of the two nādas is the non-dual nirmāṇakāya and saṃbhogakāya. Regarding the phrase karuṇe ki a i naro lā: karuṇe refers to the bodhicitta in the form of seminal fluid, which is the dharmakāya. Naro lā means "contradiction." Ki a i na means "not to be done"; from the inseparability of the two bodies, the dharmakāya arises. Alternatively, regarding karuṇe ki a i naro lā: karuṇe is so called because ka is bliss and ru is that which holds it, thus karuṇa is the bodhicitta, the amṛta seminal fluid. Therefore, naro lā means "not to act in opposition." This is taught as follows: by the light rays of the bindu of the syllable Aṃ located within the lotus of the nirmāṇacakra, the bindu of the syllable Haṃ residing in the mahāsukhacakra is illuminated. From that, the dripping of amṛta itself, in a measure of only a hundred-thousandth part of the tip of a hair, becomes absorbed throughout the entire body. Having generated such a yoga, what happens is stated: tahiṃ bala khājjai. Tahiṃ means "in that." Bala means "food," which is the non-arising of attachment to the body. Not only is attachment to the body not produced, but it is also stated that attachment to the mind is not produced: gaḍheṃ ma aṇāpi jā i. Gaḍheṃ means that by being extremely stable, certain, and supreme, the mind drinks the wine and thus attains the state of being without mind.

སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ངག་གི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་དེ་ལ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་གསུངས་པ། ཧ་ལེ་ཀཱ་ལིཾ་ཛ་ར་པ་ཎི་ཨ་ཨི་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཧཾ་གཞོམ་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་སྨོས་པས་ཡི་གེ་ཨཾ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་ཨཾ་དང་ཡི་གེ་ཧཾ་དག་འདྲེས་པར་དེའོ། ། ཀ་ལིཉྫ་ར་པ་ཎི་ཨ་ཨི་ཀའི་སྒྲ་ནི་ཀ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཨའི་སྒྲ་ནི་ཨ་ལ་སོགས་པའོ། ། གཉི་ག་ཡང་ལི་སྟེ་གཉི་ག་ཡང་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་ཏེ་ཤེས་པར་མི་གནས་པའོ། ། ཀ་ལིཉྫ་ར་ནི་དེ་སྐལ་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། པཱ་ཎི་ཨ་ཨི་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ ཀྱིས་དེ་ལ་དེ་དག་ཐིམ་པར་གྱུར་པའོ། ། དེའི་རིམ་པ་འདིས་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནུབ་པར་གྱུར་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་(བརྒྱལ་,བརྒྱ་ལ་)འགྱུར་བར་དོགས་པ་བསུ་ནས་གསུངས་པ། དུནྡུ་ར་བཱཛྫི་ཨ་ཨི་ཞེས་པ་འདི་སྐལ་མེད་དུཾ་དུར་ཞེས་བཤད་ ཅེས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་གིས་རྟོགས་པ་ཉིད་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ནཱ་ད་གཉིས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ཉིད་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་གསུངས་པ། ཙ་ཨུ་ས་མ་ཀསྠུ་དི་སིཧླ་ཀརྤུ་ར་ལཱ་ཨི་ཨ་ཨི་ཞེས་པ་ལ། ཙ་ཨུ་ས་མའི་སྒྲས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། ཀསྠུའི་སྒྲས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། སི་ཧླ་ལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིན་ཆེན་གཙོ་བོའོ། ། ཀརྤུ་རའི་སྒྲས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། འདི་ཡང་དེ་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཐིམ་པར་འགྱུར་རོ། །

It is taught that not only does the mental fixation not arise, but the verbal fixation also does not occur therein. Regarding the phrase hale kāliṃ jarapaṇi a i: the syllable haṃ is of the nature of the indestructible. By mentioning that, it should be understood as the syllable aṃ; thus, it is the union of the syllables aṃ and haṃ. Kaliñjarapaṇi a i: the sound ka refers to ka and so forth; the sound a refers to a and so forth. Both are li, meaning both are the two garlands of nāda, which do not abide as objects of cognition. Kaliñjara means "possessing that fortune." Pāṇi a i means that by its very nature, they dissolve into that. Anticipating the concern that through this sequence, once the fixations on body, speech, and mind have subsided, one might fall into a fixation on emptiness alone, it is said: dundura vājji a i. This is explained as duṃdura, meaning "unfortunate." The meaning is that the realization of emptiness alone is unfortunate. It is then taught how the yoga of the two nādas occurs: ca usamakaṣṭhudi sihlakarpuralā i a i. Here, the sound ca-u-sa-ma refers to the Tathāgata Vairocana. The sound kaṣṭhu refers to the Tathāgata Akṣobhya. Sihla refers to the Tathāgata Ratnasambhava. The sound karpura refers to the Tathāgata Amitābha. These also dissolve into that by way of its very nature.

དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ཡང་ནཱ་ད་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དེ་རླུང་གི་ ཁམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་འདིར་བྱེ་བྲག་དུ་མ་གསུངས་སོ། ། ཡང་ན་ཙ་ཨུ་ས་མའི་སྒྲ་ནི་བཞི་མཉམ་པ་སྟེ། ཡ་ར་ལ་བ་རྣམས་རླུང་དང་མེ་དང་ས་དང་ཆུ་རྣམས་སྐྱེད་པའི་རྒྱུའོ། ། རིམ་པས་ལྷ་མོ་སྒྲོལ་མ་དང་གོས་དཀར་མོ་དང་། སྤྱན་མ་དང་། མཱ་མ་ཀཱི་བདག་ཉིད་དོ། ། འདི་ཡང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་ལོངས་ སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་པདྨའི་འདབ་མ་རྣམས་ལ་དབང་ལྡན་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་འདབ་མ་བཞི་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ཀསྠུ་རི་ནི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ངོ་། ། དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། སི་ཧླ་ནི་ཡི་གེ་ཨོཾ་མོ། ། དེ་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བར་དགོད་དོ། ། ཀརྤུར་ནི་དབྱངས་ཡིག་བཅུ་ དྲུག་རྣམས་ཏེ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་འདབ་མ་རྣམས་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། མཱ་ལ་ཨི་ཞེས་པ་ནི། ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤ་རྣམས་ཏེ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་འདབ་མ་རྣམས་ལ་ཤར་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་དགོད་པར་བྱའོ། ། ངྷ་ཎི་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཨཱ་ཨི་ཨཱི་ཨུ་ཨཱུ་ཨེ་ཨཻ་རྣམས་ཏེ་དེ་ ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པའི་འདབ་མ་བཞི་ལ་དབྱངས་ཐུང་(དུ་,ངུ་)བཞིའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་འདབ་མ་བཞི་ལ་དབྱངས་རིང་པོ་བཞི་དགོད་དོ། ། སཱ་ལིཉྫ་ཏཧིཾ་བྷ་རུ་ཁཱ་ཨི་ཨ་ཨི་ཞེས་པ་ལ། སཱ་ལིཾ་ཏའི་སྒྲ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་ པའོ། ། ཏ་ཧིཾ་ནི་དེར་རོ། ། བྷ་རུ་ནི་བཟའ་བ་ངེས་པར་གང་བ་སྟེ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དོན་ཏོ། །

Amoghasiddhi is also the indivisibility of the two nādas, because he is the wind element; therefore, he is not mentioned here as a distinct [element]. Alternatively, the sound ca-u-sa-ma refers to the four equalities: ya-ra-la-va are the causes that generate wind, fire, earth, and water, respectively. These are the natures of the goddesses Tārā, Pāṇḍaravāsinī, Locanā, and Māmakī. These should also be applied to the four petals of the dharma-cakra and the enjoyment-cakra lotuses, in the sequence starting from the northeast and so forth. Kaṣṭhūrī is the syllable hūṃ; it should be applied to the center of the dharma-cakra. Sihla is the syllable oṃ; it should be placed in the center of the enjoyment-cakra. Karpūra refers to the sixteen vowels; they should be applied to the petals of the great bliss-cakra. Māla-i refers to a-ka-ca-ṭa-ta-pa-ya-śa; these should be placed on the petals of the emanation-cakra in the sequence starting from the east and so forth. Dha-ṇi refers to a-ā-i-ī-u-ū-e-ai; then, there are the four short vowels on the four petals of the dharma-cakra starting from Indra and so forth. The four long vowels are to be placed on the four petals of the enjoyment-cakra starting from Indra and so forth. Regarding sāliñjatahiṃbharukhā-i-a-i: the word sāliṃta refers to the aggregates, elements, and so forth. Tahiṃ means "therein." Bharu means "to be filled with food," which is the sense of "enjoyment."

འདིས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་བདེ་བ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་དུས་སུ་གཞན་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་ གསུངས་པ། ཕྲེཾ་ཁ་ཎ་ཁེ་ཊ་ཀ་རནྟེ་ཤུད་ངྷཱ་ཤུད་ངྷ་ན་མ་ནི་ཨ་ཨི་ཞེས་པ་ལ། ། ཕྲེཾ་ཁ་ཎ་ཞེས་པ་ནི་ལྟེ་བ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་གནས་པའི་དབྱངས་ཡིག་དང་པོའི་ཐིག་ལེའི་འོད་ཟེར་སྟིང་དུ་སོང་པའོ། ། ཁེ་ཊ་ཞེས་པ་ནི་འོད་ཟེར་དེས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ནི་ཡི་གེ་ཧཾ་ཁ་ཐུར་དུ་བལྟས་ནས་གནས་ པ་བཞུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བདུད་རྩིའི་ཐིག་ལེ་འོག་ཏུ་འོང་བའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཤུད་དྷཱ་ཤུད་ངྷ་མི་བསྐྱེད་དེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་དེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། གཞན་ཡང་གསུངས་པ། ནི་རཱཾ་ཤུ་ཨ་ཞེས་པ་ནི་མ་ལུས་པར་དག་པའི་ཆའི་གཟི་བརྗིད་གང་དེ་ནི་ནི་རཱཾ་ཤུ་ སྟེ་ཟླ་ཕྱེད་དོ། ། ཡང་ན་ཆ་ཤས་རྣམས་ངེས་པར་སོང་བའི་ཆ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ནི་རཱཾ་ཤུ་སྟེ་ཟླ་བ་ཕྱེད་པའོ། ། དེའི་ཨཾ་གི་ནི་འཁོར་ལོ་བཞི་པོ་ཀུན་ལ་སྒྱུར་བའོ། ། ཙ་ཊ་བི་ཨ་ནི་བྱིན་ནས་སོ། ། ཏ་ཧིཾ་ནི་དེར་རོ། ། ཛའི་སྒྲས་ནི་ཚིག་གི་རྒྱན་ནོ། ། ས་རཱ་བ་པཱ་ཎི་ཨ་ཨི་ཞེས་པ་ནི། ། ས་རཱ་བ་ནི་རོ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེའོ། ། དེ་ཡང་པཱ་ཎི་ཨ་ཨི་ནི་གཟི་བརྗིད་འཇུག་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདིས་ནི་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་ཏོ། ། ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གསུངས་པ།

By teaching the purity of the aggregates and so forth, this generates the bliss that exists as the nature of the dharmadhātu, the utterly pure aggregates and so forth. At that time, it is also said to be "birth." Regarding the phrase phreṃ khaṇa kheṭa karaṇṭe śuddhā śuddhanamani a i: phreṃ khaṇa refers to the light rays of the drop of the first vowel residing in the nirmāṇacakra at the navel, which have ascended upward. Kheṭa refers to the descent of the drop of nectar produced by the melting of the syllable haṃ, which resides facing downward in the mahāsukhacakra, by those light rays. The śuddhā śuddhanamani that has become thus is intended to be non-conceptual, the nature of the coemergent (sahaja). Furthermore, it is said: nirāṃśu a. Nirāṃśu is the splendor of the portion that is completely pure, which is the half-moon (ardhacandra). Alternatively, that which possesses the portion where the parts have definitely departed is nirāṃśu, the half-moon. Its aṃ is applied to all four cakras. Caṭavi means "having bestowed." Tahiṃ means "there." The sound ja is a poetic ornament. Regarding sarā vapāṇi a i: sarāva is the "flavor," the drop of bodhicitta of the dharmadhātu. Furthermore, pāṇi a i is a term for the entry of splendor. By this, the yoga of the drop is taught. The subtle yoga is then taught:

མ་ལ་ཨཱ་ཛེ་ཀུནྡུ་རུ་བ་ཊ་ཨི་ཞེས་པ་ནི་ལྟེ་བའི་སྟེང་དུ་སོར་བཞིས་བར་ཆོད་པ་འོག་གི་འོད་ཟེར་སྟེང་གི་བདུད་ རྩིའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། མ་ལ་ཡཱ་ཛེཾ་ནི་དེར་གཡོས་པ་ཙམ་གྱིས་སེམས་གཟུང་ངོ་། ། ཀུནྡུ་རུའི་སྒྲ་ནི་ཟུར་ཆག་པའི་སྐད་དེ་དེས་ཀུནྡུ་རུ་བི་ཏིར་འགྱུར་རོ། ། ཕྱི་པ་འདི་མཐའ་དག་ལ་སྦྱོར་བའོ། ། གང་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། ཌིཎྜི་མ་ཏ་ཧི་ནྣ་བཱ་ཛྫི་ཨ་ཨི་རེ་ཞེས་པ་ལ་ཌིཎྜི་མ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་སྟེ། དེ་ དེར་སྤང་བར་མི་བྱ་བར་དེ་ཉིད་ལ་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། རེའི་སྒྲ་ནི་བོད་པ་སྟེ་འདི་ནི་ཀུན་ལ་སྦྱར་ཚིག་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པ། ལྟེ་བར་པདྨ་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ཁ་དོག་སེར་པོ་ལྟེ་བ་ལ་ཟླ་བ་ཕྱེད་པའི་ཐིག་ལེ་ དང་ལྡན་པ་དབྱངས་ཡིག་དང་པོའོ། ། ཤར་ལ་སོགས་པའི་པདྨ་བརྒྱད་རྣམས་ལ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤ་རྣམས་ཟླ་བ་ཕྱེད་པའི་ཐིག་ལེ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྙིང་གར་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་ཁ་དོག་དཀར་པོའི་ལྟེ་བ་ལ་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ཁ་ཐུར་དུ་བལྟས་པ་ཤར་ལ་སོགས་པའི་འདབ་མ་ བཞི་ལ་ཨ་ཨི་ཨུ་ཨེའི་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་བཞི་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་དང་ཐིག་ལེས་རྣམ་པར་བརྒྱན་པའོ། ། དབང་ལྡན་ལ་སོགས་པའི་འདབ་མ་བཞི་ལ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡ་ར་ལ་ཝ་རྣམས་ཏེ་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་དང་ཐིག་ལེ་དང་ལྡན་པའོ། ། མགྲིན་པར་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་པདྨ་འདབ་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ཁ་ དོག་དམར་པོ། ལྟེ་བ་ལ་ཡི་གེ་ཨོཾ་ཁ་ཐུར་དུ་བལྟས་པའོ། །

Mala āje kunduru baṭai means the yoga of the nectar of the lower light rays, separated by four finger-widths above the navel. Malayājeṃ means that the mind is held by merely moving there. Kunduru is a corrupted term; through it, it becomes kunduruviti. This is applied to all the outsiders. Regarding where birth occurs, it is said: ḍiṇḍima ta hiṇṇa vājji a i re. Here, ḍiṇḍima is the avadhūtī; the intention is that one should not abandon it there, but rather that everything is perfectly joined with its very nature. Re is a vocative particle, and this is a word to be applied to all. Now, the summarized meaning is shown: At the navel is a sixty-four-petaled lotus, yellow in color. At its center is the first vowel, accompanied by a half-moon drop (bindu). On the eight petals in the east and so forth, in their proper order, are a, ka, ca, ṭa, ta, pa, ya, śa, each accompanied by a half-moon drop. At the heart is an eight-petaled lotus, white in color. At its center is the syllable HŪṂ facing downward. On the four petals in the east and so forth are the four vowel syllables a, i, u, e, adorned with half-moons and drops. On the four petals in the northeast and so forth, in their proper order, are ya, ra, la, va, accompanied by half-moons and drops. At the throat is the enjoyment wheel (saṃbhogacakra), a sixteen-petaled lotus, red in color, with the syllable OṂ at its center facing downward.

ཕྱོགས་ཀྱི་འདབ་མ་བཞི་ལ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཨཱ་ཨཱི་ཨཱུ་ཨཻའི་དབྱངས་རིང་པོ་བཞི་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་དང་ཐིག་ལེས་བརྒྱན་པ། དབང་ལྡན་ལ་སོགས་པའི་འདབ་མ་བཞི་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཡ་ར་ལ་ཝ་རྣམས་སོ། ། སྨྲིན་མཚམས་སུ་པདྨ་འདབ་ མ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་མདོག་ཅན། ལྟེ་བ་ལ་ཡི་གེ་ཧཾ་ཁ་ཐུར་དུ་བལྟས་པའོ། ། ཤར་ལ་སོགས་པའི་འདབ་མ་ལ་འདབ་མ་རེ་རེས་བར་ཆོད་པར་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་རྣམས་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཐིག་ལེ་དང་ལྡན་པའོ། ། ལྟེ་བ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ཁ་དོག་སེར་པོ་དབུས་ཀྱི་ལྟེ་བ་ལ་དབྱངས་དང་པོ་ཟླ་བ་ ཕྱེད་པ་དང་ཐིག་ལེས་བརྒྱན་པའོ། ། ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འདབ་མ་རྣམས་ལ། ། ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤ་རྣམས་སོ། ། དབང་ལྡན་ལ་སོགས་པ་མཚམས་ཀྱི་འདབ་མ་རྣམས་ལ་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་རྣམས་དང་ཡི་གེ་ཀ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་རྩ་ བཞི་རྣམས་དང་། ཅུང་ཟད་ང་རོ་ཞན་པ་ཌ་ངྷ་ད་ངྷ་ཡ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟར་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་རྣམས་ལ་སྦྱར་རོ། ། གང་ཞིང་གཏུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་དབྱངས་ཡིག་དང་པོ་དེ་ཉིད་རྩ་ལག་ཕྲ་མོར་སྟེང་དུ་གཤེགས་ཏེ་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཐུག་པར་བསྐྱོད་པའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཧཱུཾ་ དང་ཨོཾ་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དུ་སོང་བའི་ཐིག་ལེ་གཉིས་བཞུ་ནས། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོར་གཤེགས་ཏེ་ཡི་གེ་ཧཾ་གི་ཐིག་ལེ་བཞུའོ། ། དེ་ནས་ཡི་གེ་ཧཾ་ཐིག་ལེ་བཞུ་ནས་ཀྱང་སྐྲའི་རྩེ་མོ་བརྒྱ་སྟོང་གི་ཆའི་འོད་ཟེར་ལས་ཀྱང་འདས་ནས་གཏུམ་མོའི་ཐིག་ལེ་ལ་ཐིམ་མོ། །

On the four petals of the cardinal directions, in their proper order, are the four long vowels Ā, Ī, Ū, and AI, adorned with the half-moon and the bindu. On the four petals of the intermediate directions, such as Ishana, are likewise Ya, Ra, La, and Va. At the brow is a thirty-two-petaled lotus of variegated colors, with the syllable HAṂ at the center, facing downward. On the petals of the east and so forth, separated by each petal, are the sixteen vowels, complete with the half-moon and the bindu. The navel is the emanation wheel (nirmāṇacakra), yellow in color; at its central hub is the first vowel, adorned with the half-moon and the bindu. On the petals of the cardinal directions, such as the east, are A, Ka, Ca, Ṭa, Ta, Pa, Ya, and Śa. On the petals of the intermediate directions, such as Ishana, are the sixteen vowels beginning with A, the thirty-four consonants beginning with Ka, and the slightly aspirated Ḍa, Ḍha, Da, Dha, and Ya. Thus, they are applied to the sixty-four petals. That which is called the "blazing inner heat" (caṇḍālī)—that very first vowel—ascends through the subtle channels and, by the light rays of its movement reaching the enjoyment wheel, melts the two drops of the Dharma and Enjoyment wheels, which are HŪṂ and OṂ. It then proceeds to the wheel of great bliss (mahāsukhacakra) and melts the drop of the syllable HAṂ. Then, having melted the drop of the syllable HAṂ, it passes even beyond light rays the size of a hundred-thousandth of a hair-tip and dissolves into the drop of the inner heat.

དེ་ཡང་གཏུམ་ མོའི་ཐིག་ལེ་དེ་ཡང་སྔར་གྱི་འཕྲོའི་བྱ་བ་བྱེད་དེ་ཕ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རིམ་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྷ་མོའི་སྐུའི་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་ཡང་། ལྟེ་བའི་སྟེང་དུ་སོར་བཞིའི་ཆ་དོར་བར་དེའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ཐིག་ལེའི་རང་བཞིན་ཐིག་ལེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལས་ འོག་ཏུའོ། ། དེ་ལྟར་གཉི་ག་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཏིལ་འབྲུ་ཙམ་གྱི་བར་ལ་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཤར་བ་ནི་ཐིག་ལེའི་རིམ་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་འདི་དག་དབང་པོ་རབ་དང་རབ་ཀྱི་རབ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དགའ་བ་ལ་སོགས་པར་ལྷག་པར་མོས་པར་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ འདི་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་མཆོག་གོ། ། རྗེས་ཐོགས་སུ་ནི་ལས་རྒྱལ་མཆོག་ཏུ་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་འདི་སྦྱར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་འདིས་ནི་ཐ་མལ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཟུགས་བསྲེགས་ནས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཡང་། ལྟེ་བར་གཏུམ་མོ་སྦར་བ་ཡིས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་བསྲེགས་ཤིང་། ། སྤྱན་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྲེགས་པས། ། བསྲེགས་པས་རི་བོང་ཅན་ཧཾ་འཛག། ཅེས་རྡོ་རྗེ་རིགས་སུ་གསུངས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ རྣམས་ཀྱི་ངེས་དོན་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། མདོར་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ནི། ། སངས་རྒྱས་ལྔར་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས། ། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་མ་ཉིད། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཆོག་དཀྱིལ་འཁོར། ། ཞེས་པའོ། །

Furthermore, that drop of inner heat (caṇḍālī) performs the subsequent activities; this is the stage of the yoga of the male and female deities. The yoga of the drops of the bodies of all the tathāgatas and goddesses is also as follows: having set aside four finger-widths above the navel, by its light rays, the syllable HŪṂ—which is the nature of the drop—descends from the dharmacakra to the drop. In this way, both the support and the supported, appearing as all the deities within a space the size of a sesame seed, is the subtle yoga of the stage of the drops. These yogas should be visualized with devotion as joy and so forth, as the indivisibility of the highest of the highest faculties. This yoga is the "Supreme Sovereign of the Maṇḍala." Immediately following this is described the "Supreme Sovereign of Action." In that regard, this is applied to the manifest awakening with and without desire. By this yoga, the form of ordinary pride is incinerated, and the aggregates, elements, sense bases, and so forth are thoroughly purified. Furthermore, this is the definitive meaning of the verses spoken in the Vajra Family: "By igniting the inner heat at the navel, the five tathāgatas are incinerated; by also incinerating Locanā and the others, the melting of the haṃ—the moon—is produced through that incineration." For that very reason, the Blessed One said: "In brief, the five aggregates are renowned as the five Buddhas; the other vajra sense bases are the supreme maṇḍala of the bodhisattvas."

གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ ལྔ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་འདིས་རྣམ་པར་སྦྱངས་ན་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ལྔར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་མ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་བཞི་སྟེ་ས་ལ་སོགས་ པའི་ཕུང་པོ་ལྔས་བསྡུས་པའོ། ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀུན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམས་རིམ་པ་འདིས་ནི་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ཡང་བསྟན་ཏོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ལས་དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ནི། ཕུང་ པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པས་ཀུན་ནས་སྣང་བར་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་མཆོག་ནི་འཁོར་ལོ་བཞིན་སྒྱུར་བའི་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་ལྷའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ལས་རྒྱལ་མཆོག་ཀྱང་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་ བདག་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན། ཀོལླ་ཨི་རེ་ཏཱི་ཨཱ་བོ་ལ་ནི། བོལ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། མུམྨུ་ཎི་རེ་ཀཀྐོ་ལ་ཞེས་པ་ལ་ཀཀྐོ་ལ་པདྨ་ཆོས་འབྱུང་བདག་མེད་མའོ། ། གྷ་ཎེ་ཀྲི་པི་ཊ་ཧོ་བཱཛྫ་ཨི་ནི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཀ་རུ་ཎེ་ཀི་ཨཱ་ཨི་ན་རོ་ལཱ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་ པ་འདིའོ། ། ཀ་རུ་ཎི་ཀི་ནི་བདེ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་སྙིང་རྗེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། །

The five aggregates, such as form and so forth, are of the nature of the utterly pure dharmadhātu. When purified by this yoga, they become the five manifest Buddhas. Regarding the phrase "the other vajra sense bases (āyatana)": because they are of the nature of the four great elements, they are the four goddesses, Locanā and so forth, which are subsumed within the five aggregates of earth and so forth. The sense bases are also subsumed within the five aggregates themselves. By this sequence, all the aggregates, elements, and sense bases are shown to be of the nature of the utterly pure dharmadhātu, and thus the initial application (prayoga) is also taught. Among the three absorptions (samādhi), the initial yoga is the purity of the total appearance through the purity of the aggregates and so forth. The supreme maṇḍala is the nature of the deity’s body, which is the seed-syllable of the nāda that revolves like a wheel. The supreme activity is also the nature of method and insight, the identity of the two truths, and the identity of the moon and sun. Alternatively: kollairetī ābola ni—bola is the vajra, the Vajradhara. mummuṇire kakkola—kakkola is the lotus, the dharmodaya, Nairātmyā. ghaṇe kṛpiṭa ho vājjai—this is the eternal inseparability of the two. karuṇeki āi naro lā—this is the inseparability of the three vajras. karuṇika is the compassion that is the bodhicitta, because it holds that coemergent wisdom of bliss.

དེས་ན་རོ་ལཱ་ནི་འགལ་བར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། ཏ་ཧིཾ་བ་རུ་ཁཱཛྫ་ཨི་གཱ་ཌྷེཾ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་དེ་ཡོད་པའི་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡོད་པས་ལུས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའོ། ། མ་ཨ་ཎཱ་པིཛཱ་ཨི་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའོ། ། ཧ་ལེ་ཀཱ་ལིཉྫ་ར་པཱ་ཎི་ཨ་ཨི་ཞེས་པ་ནི་ངག་གི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་མེད་པའོ། ། དུནྡུ་རུ་བཱཛྫ་ཨ་ཨི་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་མེད་པའོ། ། འདི་ ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། གང་གི་ཕྱིར་ཙ་ཨུ་ས་མ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་གཅིག་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཀསྣུ་རི་སི་ཧླ་ཀརྦུ་ར་ལཱ་ཨི་ཨ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་དེ་ཡང་ངོ་། ། མཱ་ལ་ཨིནྡྷ་ཎི་ཞེས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་དེ་ཡང་ངོ་། ། སཱ་ལིཉྫ་ཏ་ཧིཾ་བྷ་རུ་ཁཱ་ ཨི་ཨ་ཨི་ཞེས་པ་ནི་འདི་ཀུན་ནོ། ། སཱ་ལིཉྫ་ནི་དེའོ། ། ཏ་ཧིཾ་ནི་དེར་རོ། ། བྷ་རུ་ཁཱ་ཨི་ཨ་ཨི་ཞེས་པ་ནི་མ་ལུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཟོས་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། ཕྲི་ཁ་ཎ་ཁེ་ཊ་ཀ་རནྟེ་ཞེས་པ་ལ་ཕྲེཾ་ཁ་ཎ་ནི་འོང་ བ་སྟེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བསྡུ་བའོ། ། ཁེ་ཊ་ནི་འགྲོ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྤྲོ་བ་སྟེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དེ་དང་དབྱེར་མེད་པའོ། ། གང་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། ཤུདྡྷཱ་ཤུདྡྷཱ་ན་མུ་ཎི་ཨ་ཨི། ཤུདྡྷ་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། ཨ་ཤུདྡྷ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་ པའོ།

Therefore, rolā means not to create contradiction; it is the inseparability of the conventional and the ultimate, the fourth, the coemergent (sahaja). Regarding the phrase ta hiṃ barukhājjai gāḍheṃ: because that coemergent state exists therein, there is no attachment to the body. Regarding ma aṇā pijai: there is no attachment to the mind. Regarding hale kāliñjara pāṇi a i: there is also no attachment to speech. Regarding dunduru vājjai a i: there is also no attachment to emptiness (śūnyatā). To explain how this is so, it is said: because ca u sama refers to the four great elements being of a single nature. Regarding kasnuri siha karpura lā i a: this is also the inseparability of the three bodies (kāyatraya). Regarding māla indhaṇi: this is also the nature of the five wisdoms (jñāna), such as the mirror-like wisdom and so forth. Regarding sāliñja ta hiṃ bharukhā i a i: this refers to all of these. Sāliñja means "that"; ta hiṃ means "therein"; and bharukhā i a i means that by consuming [all things] in their entirety, the utterly pure dharmadhātu itself arises. To explain how that very state is, it is said: regarding pri khaṇa kheṭa karante, pri khaṇa means "coming," which is the gathering of the ultimate truth (paramārthasatya). Kheṭa means "going," which is the emanation of the conventional truth (saṃvṛtisatya); thus, the ultimate truth itself is inseparable from that conventional truth. Regarding what that is, it is said: śuddhāśuddhā namuṇi a i. Śuddha means the ultimate truth. Aśuddha means the conventional truth.

། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ལས་གཉི་ག་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་གང་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ནི་རཱཾ་ཤུ་ཨཾ་གེ་ཙ་ཌཱ་བི་ཏ་ཧིཉྫ་ས་ར་བ་པཱ་ཎི་ཨ་ཨི་ཞེས་པ་ལ་ནི་རཱཾ་ཤུ་ནི་འོད་གསལ་ལོ། ། ཨཾ་གེ་ཙ་ཌཱ་བི་ཨ་ནི་འདིའི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ་སྐུ་གསུམ་དུ་བྱའོ། ། ཛ་ས་རཱ་བ་པཱ་ཎི་ཨ་ཨི་ཛ་ནི་དོན་ཡོད་ རླུང་གི་ནཱ་དའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ས་རཱ་བ་ནི་ཤི་བའི་རོ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ཡིན་པས་ནཱ་དར་ཐིག་ལེ་འཇུག་པའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། མ་ལཾ་ཡཱ་ཛེཾ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པར་འདུས་པའོ། ། ཀུནྡུ་རུ་བ་ཊ་ཨི་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པར་འབྱུང་བའོ། ། ཌིཎྜི་མ་ཏ་ཧིནྣ་བཱ་ ཛྫི་ཨ་ཨི་རེ་ཞེས་པ་ལ། ཌིཎྜི་མ་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ཡང་དེར་བཱ་ཛྫི་ཨ་ཨི་ནི་མི་གཏོང་ཞིང་མི་སྤོང་བ་སྟེ་གཏང་བའི་ཚུལ་དུ་མི་ནུས་པའོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་མཁྱེན་པའི་བྱང་ ཆུབ་པའི་ལམ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་འདི་འབྱུང་བ་ཡིན་པ་ནི་གླུའི་དོན་ཏོ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་གྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་དང་པོའོ། ། གསང་བའི་དོན་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་མཆོག་གོ། ། ཤིན་ཏུ་གསང་བའི་དོན་གྱིས་ནི་ལས་རྒྱལ་མཆོག་སྟེ་དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་བཤད་དོ། ། གར་གསུངས་པ། ཧེ་རུ་ཀ་ཡི་ གཟུགས་ཀྱིས་གར། ། བརྗེད་ངས་མེད་དྲན་རྣལ་འབྱོར་ལས། ། བསྒྱུར་བས་ན་གར་ཏེ་རྐང་སྟབས་བརྒྱད་དོ། ། གང་གི་གཟུགས་ཀྱིས་ཤེ་ན། ཧེ་རུ་ཀའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཏེ། ཧེ་རུ་ཀའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། །

From the inseparability of both, neither [is established] alone. Furthermore, as for what was taught: niraṃśu aṅge caḍāvitahiñjasaravapāṇi a i. Here, niraṃśu is the clear light (ābhāsvara). Aṅge caḍāvi is its very nature, which should be understood as the three bodies (kāya). Jaravapāṇi a i: ja is the meaning of "Amogha" (the Unfailing), which is the nāda of the wind. Sarāva is the corpse of death, the drop (bindu) of the dharmadhātu; thus, the nāda enters the drop. If one asks how this is so: malam yāje is the union of the two in inseparability. Kunduru vaṭa i is the arising of the inseparability of Vajradhara and Nairātmyā. Ḍiṇḍima ta hiṇṇavā jji a i re: ḍiṇḍima refers to the avadhūtī Nairātmyā. Furthermore, vā jji a i therein means not releasing or not abandoning; it is the inability to let go in the manner of a release. What is shown by this? The meaning of the song is that this stage of the union of the path to enlightenment—which is characterized by the twelve similes such as the illusion and so forth—arises. In terms of the literal meaning, this is the first application (prayoga). In terms of the secret meaning, it is the Supreme Sovereign of the Maṇḍala (maṇḍalarājāgrī). In terms of the most secret meaning, it is the Supreme Sovereign of Action (karmarājāgrī); thus, the three maṇḍalas are explained. As it is said: "Dance in the form of Heruka. From the yoga of non-forgetful mindfulness, it is 'dance' because of the transformation; there are eight steps." By what form? In the form of Heruka; that is, by the nature of Heruka.

ཧེ་རུ་ཀའི་གཟུགས་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། བརྗེད་ངས་མེད་པའི་དྲན་པ་ཡིས་ ཏེ་ཕྱག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཧེ་རུ་ཀའི་རྗེས་སུ་དྲན་པས་སོ། ། འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། བསྒོམ་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཏེ་བསྒོམ་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། རྟག་ཏུ་གོམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་ཆད་ པར་གུས་པར་ཡུན་རིང་པོར་གོམས་པ་ལས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་མེད་པར་ཧེ་རུ་ཀའི་གཟུགས་མེད་པ་དེའི་རིམ་པས་གང་གར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་མཆོག་གི་གར་དུ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་གར་ནི་གར་བྱེད་པ་ཐུག་པ་མེད་པ་སྟེ་ཀུན་ ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་པས་མི་གཡོ་བའོ། ། ཇི་ལྟར་མི་གཡོ་ཞེ་ན། ཧེ་རུ་ཀ་ཡི་གཟུགས་ཀྱིས་ཏེ་སྟོང་པ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། བསྒོམ་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སོ། ། བསྒོམ་ཞེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། དེའི་བདེ་བ་འདོད་མར་བརྗོད། ། ཅེས་པས་ཆགས་པའོ། ། འདོད་མ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། སེམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་བདག་མེད་མའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། ། འདི་གཉིས་ནི་གླུ་དང་གར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡིན་པར་བསྡུ་བ་གསུངས་པ། ། རྡོ་རྗེ་ཆོས་དང་སངས་རྒྱས་དང་། རྣལ་འབྱོར་མ་ དང་མ་མོ་ཡིས། ། རྡོ་རྗེ་ཆོས་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་གསུམ་ཡིན་པས་མང་པོའི་ཚིག་གོ། ། སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་གསུམ་གྱིས་སོ། །

Regarding how the very form of Heruka is, it is said: "By means of mindfulness that is without forgetfulness." This refers to the recollection of Heruka with two arms and so forth. Regarding how this very [mindfulness] is, it is said: "By a mind attached to meditation," meaning by a mind that is devoted to meditation. If one asks how that is, it is said: "By a mind of constant habituation," which means through habituation that is constant, uninterrupted, respectful, and long-lasting. By this, it is meant that there is no other supreme dance than that which dances through the stages of the absence of the form of Heruka, without attachment to constant meditation. Alternatively, "dance" refers to the dance of the dancer, which is endless and all-pervading, and is therefore immovable. If one asks how it is immovable, it is by the form of Heruka, which is the nature of emptiness, the absence of marks, and the absence of aspiration. Regarding how this very [form] is, it is said: "By a mind attached to meditation." "Meditation" refers to meditative equipoise. "Desiring the bliss of that" is what is meant by "attachment." "Desiring" refers to Nairātmyā. "By the mind" means by the wisdom of Nairātmyā. These two are song and dance. Regarding the summary of how this is through the yoga of the three vajras, it is said: "By Vajradharma, the Buddhas, the Yoginīs, and the Mātṛs." "Vajradharma" refers to the three bodies whose nature is the Dharmakāya; thus, the plural is used. "Buddhas" refers to the three bodies whose nature is the Nirmāṇakāya.

རྣལ་འབྱོར་མ་དང་མ་མོ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་གསུམ་གྱིས་སོ། ། སྐུ་གསུམ་ ཉིད་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་མང་པོའི་ཚིག་གིས་བསྟན་པའོ། ། གང་མཆོག་གི་གླུ་དང་གར་དེ་ཡང་མཆོག་གི་གླུ་དང་གར་འདི་དག་ཉིད་ལས་ཐ་མལ་པ་ལ་སོགས་པའི་གླུ་དང་གར་གཞན་དག་མ་ཡིན་ནོ། ། ཀོ་ལླ་ཨི་རེཏྠི་ཨ་བོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གླུའི་དོན་ཉིད་ཀྱིས་གླུའི་མཆོག་བླང་ངོ་། ། ཧེ་རུ་ཀའི་ གཟུགས་ཀྱིས་གར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་པའི་དོན་ཉིད་གར་གྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། གླུ་དང་གར་ནི་འདི་དག་གིས། ། མཆོག་གི་གླུ་བླང་གར་ཡང་བྱ། ། ཞེས་ལེགས་པར་གནས་སོ། ། གླུ་དང་གར་གྱི་མཆོག་ཉིད་གསུངས་པ། འདི་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཚོགས་ཀྱང་བསྲུང་། ། དེ་བཞིན་བདག་ ཀྱང་བསྲུང་བ་ཉིད། ། འདིས་ནི་འཇིག་རྟེན་དབང་དུ་བྱེད། ། འདིས་ནི་སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་ཉིད། ། ཚོགས་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ཐུན་མཚམས་བཞི་པོ་འདིས་ཡིན་གྱི་ གཞན་ནི་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། བདག་ཀྱང་བསྲུང་ཞེས་པ་ནི་སེམས་བསྲུང་བའོ། ། དེ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་སེམས་བསྲུང་བ་ཉིད་ཚོགས་བསྲུང་བ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། འདིས་ནི་གར་དང་འབྲེལ་པར་བརྗོད་པས་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཚོགས་བསྲུང་བ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེ་ལོངས་ སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །

"By the yoginīs and the mātṛs" refers to the three bodies, which are the nature of the saṃbhogakāya. Each of these three bodies is indicated by the plural. Furthermore, the "supreme song and dance" are these very songs and dances, and not other songs and dances such as those of ordinary people. One should sing the supreme song through the very meaning of the song beginning with "Kolla iratti abola." The "dance" in the phrase "the dance in the form of Heruka" and so forth is the supreme dance, as its meaning has already been explained. Thus, it is well established: "By these songs and dances, one should sing the supreme song and perform the dance." Regarding the explanation of the supremacy of the song and dance: "By this very [practice], the assembly is protected; likewise, the self is also protected. By this, the world is brought under control; by this, it is the mantra recitation itself." "Assembly" refers to the aggregates, elements, sense bases, and so forth. The word "also" (kyaṅ) has the sense of a distinction. "By this very" means by these four sessions and not by others. "The self is also protected" means protecting the mind. "Likewise" implies that protecting the mind is itself the protection of the assembly. This is because it is spoken in connection with the dance and not otherwise. The protection of the assembly is through the inseparability of the three bodies of the Vajra Speech Saṃbhogakāya.

བདག་ཀྱང་བསྲུང་བ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེས་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་གྱིས་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན། ཇི་སྙེད་ཡན་ལག་བསྒྱུར་བ་དང་། ། ཚིག་རྣམས་རབ་འབྱམས་བརྗོད་པ་ཉིད། ། དེ་སྙེད་སྔགས་དང་ཕྱག་ རྒྱ་སྟེ། ། ཧེ་རུ་ཀ་ཡི་གོ་འཕང་གནས། ། ཞེས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ངེས་པར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ་སྤྱོད་པའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་དེའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པར་ལེགས་པར་ངེས་པའོ། ། སླར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། བསྲུང་ཞེས་པ་ནི་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དབང་ དུ་བྱེད་ནི་དབང་དུ་འགྱུར་བའོ། ། དེ་སེམས་ཡིན་པར་གསུངས་པ། འདིས་ནི་དབང་དུ་བྱེད་ཅེས་པ་འདིས་སོ། ། གར་གསུངས་པ། ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་དེའི་རང་བཞིན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་ཕུང་པོ་ལྔའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོད་པའོ། ། དབང་དུ་ བྱེད་ནི་དབང་དུ་གྱུར་པའོ། ། མཉམ་པ་ཉིད་གཅིག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གར་རོ། ། འདིས་ནི་སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་གར་བསྟན་པ་སྟེ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། གླུ་དང་གར་དག་གམ་གར་དང་གླུ་དག་འདི་དགོངས་པའི་ སྐད་ཀྱིས་དབྱེ་བ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཚོགས་ཀྱང་བསྲུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་སླར་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་དུ་མ་བྱས་སོ། ། གླུ་དང་གར་གྱི་བྱིན་རླབས་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་གླུ་དང་གར་འདི་ཉིད་མཆོག་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་དུ་གུས་པས་གླུ་ལེན་དང་། ། གང་དུ་གུས་པས་གར་བྱེད་པ། ། ཚོགས་ཀྱི་བདག་པོའི་མདུན་བདར་ནས། །

"Protecting oneself" means that the body, speech, and mind are the indivisibility of the three vajra bodies; this is the intended meaning. What does this demonstrate? The verse: "As many as are the movements of the limbs and the vast utterances of words, so many are the mantras and mudrās; they abide in the state of Heruka," is established as certain. Thus, the section on conduct and its stages are well-ascertained as non-dual. Furthermore, the Blessed One said: "Protecting" is what is to be taught. "Bringing under control" means becoming empowered. That is said to be the mind; this is indicated by the phrase "by this, one brings under control." Where was it taught? "The entire three realms are of that nature," because the five aggregates are the signs of the supramundane. Alternatively, the "world" refers to the existence of the five aggregates. "Bringing under control" means having become empowered. It is the manner of perceiving the single characteristic of equality. "By this, the mantra recitation itself" refers to the teaching on the dance, intending that all signs are completely abandoned. Whether it is "song and dance" or "dance and song," this is taught as non-differentiation through the intentional language. The meaning of "By this very [practice], the assembly is also protected," and so forth, has not been further clarified here. Regarding the blessing of song and dance, if this very song and dance is supreme, it shall be explained: "Wherever one sings with devotion and wherever one dances with devotion, having placed oneself before the Lord of the Assembly..."

དེ་ལ་དྲི་ནི་མཚོན་པར་བྱ། ། དོན་ནི་རབ་དུ་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། གསང་བའི་དོན་དུ་ནི་བཤད་པ། གུས་པས་ཞེས་པ་ནི་འབད་པ་དང་བཅས་པའོ། ། ལེན་ཞེས་པ་ནི་བསྟན་པའི་གླུའི་དོན་གྱི་འཇུག་པའོ། ། གང་དུ་ ཞེས་པ་ནི་བཞི་པའི་སྐད་ཅིག་གང་ལའོ། ། གང་དུ་གུས་པར་གར་བྱེད་པར། ། ཞེས་པ་ནི་གར་གྱི་དོན་གྱི་དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་པའོ། ། དེ་ལ་དྲི་ནི་མཚོན་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་དྲི་ཉིད་མཚོན་པར་བྱ་བ་དང་མཚོན་པར་བྱེད་(པ་པའོ,པའོ)། ། སྣ་ཞེས་པ་ནི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་གཉིས་ ནི་སྣ་སྟེ། དེ་མཚོན་པ་ནི་མཚོན་པས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་དབྱེར་མེད་སྐུ་གསུམ་ལས་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། གར་དང་གླུ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་རྒྱས་བཏབ་པས་ནི་གཡོ་བར་བྱས་སོ། ། སྒོག་སྐྱའི་དྲི་ནི་དང་པོ་ ཉིད། ། དེ་ནས་ཡང་ནི་བྱ་རྒོད་དྲི། ། ག་པུར་མཱ་ལ་ཡ་བྱུང་དྲི། འདི་ནི་གར་གྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཡིན་པར་གྲགས་སོ། ། ཡང་ན་སྒོག་སྐྱ་ཞེས་པ་ནི་རོལ་པ་སྟེ་ངེས་པའི་ཚིག་གི་དང་པོའོ། ། དྲི་ཞེས་པ་ནི་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བྱ་རྒོད་དྲི་ཞེས་པ་མངོན་པར་འདོད་པ་ལ་གྲྀ་ཌྷ་སྟེ། གྲྀ་ཌྷ་འདོད་པ་ དང་མངོན་པར་འདོད་པའོ། ། དེས་ན་དེའི་བར་ཁྱད་པར་མཆོག་དགའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡང་ག་པུར་དྲི་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། མཱ་ལ་ཡ་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ག་པུར་མཱ་ལ་ཡ་སྐྱེས་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་སྤངས་ནས་དེ་མ་ཡིན་ཞེས་བསྡུ་བས་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པའོ། །

In that regard, the scent is to be illustrated; the meaning is that which is perfectly clear. It is explained as the secret meaning: "with devotion" means with diligence. "Taking" refers to the engagement with the meaning of the song of the teaching. "Where" refers to whichever fourth moment. "Where one dances with devotion" refers to the engagement in the meaning of the dance accordingly. In that regard, "the scent is to be illustrated" means that the scent itself is both the object to be illustrated and the means of illustration. "The nose" refers to the nature of the two garlands of nāda; the two garlands of nāda are the nose, and its illustration is its establishment through illustration. The intention is that there is nothing other than the three bodies (kāya) which are inseparable from the two garlands of nāda. Because the Blessed One has sealed the dance and the song with the nature of the three bodies, they are made to move. The scent of garlic is the first; then again, the scent of vulture; the scent of camphor and that arising from Mālaya—this is renowned as the blessing of the dance. Alternatively, "garlic" (laśuna) is the play, the first of the etymological definitions. "Scent" is the wisdom of joy (ānanda). "Vulture scent" refers to gṛddha, which means desire and longing; thus, it is the wisdom of supreme joy (paramānanda) in the interval between those. Furthermore, the scent of camphor is the wisdom of the joy of separation (viramānanda). "Mālaya" is the fourth, the wisdom of coemergent joy (sahajānanda). "Born from camphor and Mālaya" is coemergent (sahaja), because by excluding bliss and saying "it is not that," it is gathered as coemergent.

གར་གྱི་བྱིན་རླབས་ཀྱི་མཚན་མ་བསྟན་པའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་གླུའི་བྱིན་རླབས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། ངང་པ་དང་ནི་བུང་བའི་སྒྲ། ། གླུ་ཡི་མཐའ་མར་ཐོས་པར་འགྱུར། ། ཅེ་སྤྱང་གི་ནི་སྒྲ་ཡང་ནི། ། ཕྱི་རོལ་ཚལ་དུ་མཚོན་པར་བྱ། ། གོ་སླ་བའི་དོན་ཏོ། ། གསང་བའི་དོན་ བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། སྒྲ་ཞེས་པ་ནི་ནཱ་དའོ། ། དེ་ཡང་ངང་པ་ནི་ཧཾ་གི་རང་བཞིན་གྱི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། བུང་བ་ཞེས་པ་ནི་རྐང་པ་དྲུག་སྟེ་དྲུག་པའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གླུའི་མཐའ་མར་ཞེས་པ་ནི་ཆ་མེད་པར་རོ། ། ཐོས་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་ཐོས་པའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པའོ། ། ཨཱ་ལི་ ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་དབྱེར་མེད་པ་ལས་འཛག་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཟླ་བ་ཞུ་ནས་ཤར་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གོའི་སྒྲས་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པས་ཅེ་སྤྱང་ངོ་། ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་ཤེས་ པ་དེ་ཡང་སྒྲའོ། ། དེའི་དོན་ཡང་རྟོགས་པའོ། ། ཕྱི་རོལ་ཚལ་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་རྣམས་ལས་བྱུང་ནས་འགྲོ་བའོ། ། ཚལ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་ཉིད་ཚལ་ཡིན་པས་ཕྱི་རོལ་ཚལ་ལོ། ། དེ་ལ་ཡོད་པ་མཚོན་པར་བྱ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཉིད་ དབྱེར་མེད་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ནི་གླུ་བྱིན་རླབས་སོ། ། གར་གྱི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་སྐུ་གཉིས་སོ། ། གླུའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ལྟར་གཉི་གའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་བསྟན་ཏོ། ། གང་ཡང་ལྷ་དབང་བསྐུར་བ་ལས། །

This concludes the teaching on the signs of the blessing of dance. Following that, the signs of the blessing of song are as follows: "The sounds of the swan and the bee Will be heard at the end of the song. The sound of the jackal as well Is to be indicated in the outer grove." This is the easy-to-understand meaning. Now, the secret meaning shall be taught: "Sound" refers to nāda. Furthermore, the "swan" is the Mind-Vajra, whose nature is haṃ. The "bee" refers to the six-legged one, the wisdom of Vajradhara, whose nature is the sixth. "At the end of the song" means without parts. "Will be heard" means realization by way of hearing. From the inseparable nāda of the vowels (āli) and consonants (kāli), the bodhicitta flows and the moon arises. That itself is the nature of the Mind-Vajra Sattva. By the word "go," the sense faculties are meant. Their "mother" is the jackal, because she completely cuts through subject and object. The faculties, objects, and consciousnesses are also "sound." The "meaning" of that is realization. "In the outer grove" means that having emerged from the faculties and objects, it proceeds outward. "Grove" is authentic wisdom; since the outer itself is the grove, it is the "outer grove." To "indicate what is there" means that through the eye of wisdom, everything is attained as inseparable. This is the blessing of song. Through the blessing of dance, the two bodies [are indicated]; through the blessing of song, the Sambhogakāya. Thus, by the blessing of both, the body of the Blessed One is shown. Furthermore, from the Devatābhiṣeka:

ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་རྒྱས་ གདབ་གསུངས། ། དེ་ལ་བདག་ནི་ཐེ་ཚོམ་མཆིས། ། གང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཕྱག་རྒྱ་ཅི། ། ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་གསུངས་པ། ཕྱག་རྒྱ་རྟགས་དང་མཚན་མ་སྟེ། ། མཚན་མས་རིགས་ནི་མཚོན་པར་བྱ། ། རིགས་འཚོལ་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། ། དངོས་གྲུབ་མེད་ཅིང་སྒྲུབ་པོའང་མེད། ། དབང་ པོ་གང་གིས་ཡུལ་འཛིན་པ། ། དེ་ནི་དེ་ཡི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། ། མིག་གིས་གཟུགས་ནི་གཟུང་བར་བྱ། ། སྒྲ་ནི་རྣ་བས་ཐོས་པར་གྱུར། ། སྣ་ཡིས་དྲི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ངེས་པའོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རིགས་བརྒྱའི་རབ་ཏུ་ དབྱེ་བས་རིགས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། འཆོལ་བ་ནི་ཡོད་པའོ། ། བསྒོམ་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། སྦྱོར་མེད་ནི་འདུ་བ་མེད་པའོ། ། དངོས་གྲུབ་མེད་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། སྒྲུབ་པོ་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། རིགས་ མ་འཆོལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་འདི་ཉིད་གསུངས་པ། ། ཞེ་སྡང་ཕྱག་རྒྱས་བདག་མེད་མ། ། གཏི་མུག་ཕྱག་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་མ། ། སེར་སྣའི་ཕྱག་རྒྱས་དཀར་མོ་ཉིད། ། ཆགས་པས་ཆུ་མ་ཕྱག་རྒྱས་གདབ། ། ཕྲག་དོག་ཕྱག་རྒྱས་མཁའ་འགྲོ་མ། ། ཞེ་སྡང་ཕྱག་རྒྱས་པུཀྐ་སཱི། ། གཏི་མུག་ཕྱག་ རྒྱས་རི་ཁྲོད་མ། ། སེར་སྣའི་ཕྱག་རྒྱས་གདོལ་བ་མོ། ། འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱས་གཡུང་མོ་ཉིད། ། ཡང་ནི་དཀར་མོ་ཞེ་སྡང་ལས། ། གཏི་མུག་ཕྱག་རྒྱས་ཆོམ་རྐུན་མ། ། སེར་སྣའི་ཕྱག་རྒྱས་རོ་ལངས་མ། ། འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱས་གྷ་སྨ་རཱི། ། གཏི་མུག་ཕྱག་རྒྱས་ས་སྤྱོད་མ། །

It is said that hatred and the others are to be sealed. Regarding that, I have a doubt: "What is the mudrā of what?" In response to this request, he said: "Mudrā is a sign and a mark; by means of the mark, the family is indicated. Through the practice of meditating on a mixed family, there is no accomplishment and no practitioner. Whichever sense faculty apprehends an object, that is the object of that [faculty]. Form is to be apprehended by the eye; sound is heard by the ear; smell by the nose," and so forth—this is the determination of the objects of the eye faculty and the others. This very [system] is called "family" through the classification of the hundred families, such as Vairocana and the rest. "Mixed" means confused. "Meditation" means meditative equipoise. "Without union" means without gathering. "No accomplishment" means that the perfect wisdom is not perfected. "No practitioner" means that there is also no cause for generating perfect wisdom. He then spoke of this very yoga of the unmixed families: "By the mudrā of hatred, Nairātmyā; By the mudrā of delusion, Vajrī; By the mudrā of avarice, Pāṇḍarā herself; By the mudrā of desire, the water goddess (Vāriṇī) is sealed; By the mudrā of envy, the ḍākinī; By the mudrā of hatred, Pukkasī; By the mudrā of delusion, Śavarī; By the mudrā of avarice, Caṇḍālī; By the mudrā of desire, Ḍombī herself. Alternatively, Pāṇḍarā arises from hatred; By the mudrā of delusion, Caurī; By the mudrā of avarice, Vetālī; By the mudrā of desire, Ghasmarī; By the mudrā of delusion, Bhūcarī."

འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱས་མཁའ་སྤྱོད་ མ། ། འདོད་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་པའི་འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ནང་གི་རིམ་པར་གནས་པ་ལྔ་ནི་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔས་རྒྱས་བཏབ་པས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཞེ་སྡང་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་བདག་མེད་མ་དང་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་ལ་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཞིང་གཅད་དུ་མེད་པའོ། ། གཏི་མུག་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་འདི་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། ། ཕྲ་མ་ནི་རིན་ཆེན་གཙོ་བོ་ཚོར་ བའི་ཕུང་པོ་གཽ་རཱི་མ་དང་འདི་དབྱེར་མེད་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡང་ཆུའི་རྣལ་འབྱོར་མ་དང་འདི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། ཕྲག་དོག་ཅེས་པ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡང་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་འདི་ གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། འདིས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་རྣམས་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་ལ་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཞིང་གཅད་དུ་མེད་པའོ། ། ཞེ་སྡང་ཕྱག་རྒྱས་པུཀྐ་སཱི། ། ཞེས་པ་ནི། ཞེ་སྡང་མི་བསྐྱོད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་དེ་ཡང་པུཀྐ་སཱི་དང་ འདི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། གཏི་མུག་ཕྱག་རྒྱས་རི་ཁྲོད་མ། ། ཞེས་པའི་གཏི་མུག་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། ། དེ་ཡང་རི་ཁྲོད་མ་དང་འདི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། །

"Through the mudrā of desire, the sky-farer; one should understand the mudrā through desire." The meaning of this is as follows: the five internal stages are the five ḍākinīs, such as Nairātmyā and the others, who are to be understood as being of the same nature as the five Tathāgatas, such as Akṣobhya and the others, by means of their seals. Hatred is Akṣobhya, the aggregate of consciousness; it is non-dual and indivisible from Nairātmyā, not distinct and not to be severed. Delusion is Vairocana, the aggregate of form; the aggregate of form and Vajrī are non-dual and indivisible. Slander is Ratnasambhava, the aggregate of feeling; it is inseparable from Gaurī. Desire is Amitābha, the aggregate of perception; the aggregate of perception and Vāriyoginī are non-dual. Jealousy is Amoghasiddhi, the aggregate of formations; the aggregate of formations and Vajraḍākinī are non-dual. By this, the natures of the five aggregates and the purity of suchness are non-dual and indivisible, not distinct and not to be severed. "Through the mudrā of hatred, Pukkasī" means that hatred is Akṣobhya, the aggregate of consciousness, and it is non-dual with Pukkasī. "Through the mudrā of delusion, Śavarī" means that delusion is Vairocana, the aggregate of form, and it is non-dual with Śavarī.

སེར་སྣའི་ཕྱག་རྒྱས་གདོལ་པ་མོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཕྲ་མ་ནི་རིན་ཆེན་དབང་པོ་གཙོ་བོ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དེ་ཡང་གདོལ་པ་མོ་དང་ འདི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱས་གཡུང་མོ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ཡང་གཡུང་མོ་དང་འདི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། ཡང་ནི་དཀར་མོ་ཞེ་སྡང་ལས། ། ཞེས་པ་ནི། ཞེ་སྡང་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ། དེ་ཡང་འདི་དཀར་མོ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། གཏི་མུག་ཕྱག་རྒྱས་ཆོམ་རྐུན་མ། ། ཞེས་པ་ནི། གཏི་མུག་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ཡང་ཆོམ་རྐུན་མ་དང་འདི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། སེར་སྣའི་ཕྱག་རྒྱས་རོ་ལངས་མ། ། ཞེས་པ་ནི། ཕྲ་མ་རིན་ཆེན་ གཙོ་བོ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དེ་ཡང་རོ་ལངས་མ་དང་འདི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱས་གྷསྨ་རཱི། ། ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ཡང་གྷསྨ་རཱི་འདི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། གཏི་མུག་ཕྱག་རྒྱས་ས་སྤྱོད་མ། ། ཞེས་པ་ནི། གཏི་མུག་རྣམ་པར་ སྣང་མཛད་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ཡང་ས་སྤྱོད་མ་དང་འདི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱས་མཁའ་སྤྱོད་མ། ། ཞེས་པ་ནི། འདོད་ཆགས་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ཡང་མཁའ་སྤྱོད་མ་དང་འདི་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དེ་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཞིང་གཅད་དུ་མེད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་ གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་བྱིན་རླབས་བསྟན་པ་ཡིན་པས་ཆོས་སྐུ་ཉིད་སྐུ་གསུམ་ཡིན་ནོ། ། ཞེ་སྡང་ཕྱག་རྒྱས་བདག་མེད་མ། །

"By the mudrā of avarice, Caṇḍālī" means that the aggregate of feeling, the primary Jewel Lord [Ratneśvara], is inseparable from Caṇḍālī. "By the mudrā of desire, Ḍombī herself" means that desire is Amitābha, and the aggregate of perception is inseparable from Ḍombī. "Furthermore, Gaurī from hatred" means that hatred is Akṣobhya, the aggregate of consciousness, and that is inseparable from Gaurī. "By the mudrā of delusion, Caurī" means that delusion is Vairocana, the aggregate of form, and that is inseparable from Caurī. "By the mudrā of avarice, Vetālī" means that the aggregate of feeling, the primary Jewel [Lord], is inseparable from Vetālī. "By the mudrā of desire, Ghasmarī" means that desire is Amitābha, the aggregate of perception, and that is inseparable from Ghasmarī. "By the mudrā of delusion, Bhūcarī" means that delusion is Vairocana, the aggregate of form, and that is inseparable from Bhūcarī. "By the mudrā of desire, Khecarī" means that desire is Amitābha, the aggregate of perception, and that is inseparable from Khecarī; they are not distinct and cannot be divided. Because the inseparability of the three vajras is shown to be the blessing of the three wisdoms of the ḍākinīs, the Dharmakāya itself is the three kāyas. "By the mudrā of hatred, Nairātmyā."

ཞེ་སྡང་ཕྱག་རྒྱས་པུཀྐ་སཱི། ། ཡང་ནི་དཀར་མོ་ཞེ་སྡང་ལས། ། ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། དབང་པོ་གང་དང་གང་ལམ་ཉིད། ། དེ་ཡི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་གྱུར། ། མཉམ་པར་མ་བཞག་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། རྟག་ཏུ་ཉིད་དུ་མཉམ་པར་གཞག། ཅེས་པའོ། ། གཟུགས་ཕུང་རྡོ་རྗེ་མ་ཡིན་ཏེ། ། ཚོར་བའི་ ཕུང་པོ་དཀར་མོའོ། ། འདུ་ཤེས་ཆུ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཞེས་པ་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་གསུམ་མོ། ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་པ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ལས་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་ཁ་སྦྱོར་ བ་ཉིད་དེ་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའོ། ། གཏི་མུག་ཕྱག་རྒྱས་རི་ཁྲོད་མ། ། ཕྲ་མའི་ཕྱག་རྒྱས་གདོལ་པ་མོ། ། འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱས་གཡུང་མོ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་གསུམ་མོ། ། གཏི་མུག་ཕྱག་རྒྱས་རི་ཁྲོད་མ། ། ཕྲ་མའི་ཕྱག་རྒྱས་གདོལ་པ་མོ། ། འདོད་ ཆགས་ཕྱག་རྒྱས་གཡུང་མོ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་གསུམ་མོ། ། གཏི་མུག་ཕྱག་རྒྱས་ཆོམ་རྐུན་མ། ། སེར་སྣའི་ཕྱག་རྒྱས་རོ་ལངས་མ། ། འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱས་གྷསྨ་རཱི། ། ཞེས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་གསུམ་པོ་འདི་ཡང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། བདག་མེད་སྤོས་མོ་དཀར་མོ་དང་། ། རྣམ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མ་གསུམ་ནི། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཡང་དག་ལྡན། ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་ངེས། །

"Pukkasī is the mudrā of hatred; furthermore, Gaurī arises from hatred" means that consciousness, the sense faculties, and the objects of consciousness are themselves [the deities]. For that very reason, the Blessed One said: "Whichever sense faculty is the path itself, it becomes its very nature. Through the yoga of non-equipoise, one is always in equipoise." The aggregate of form is Vajrā; the aggregate of feeling is Gaurī; the aggregate of perception is Varuṇī. These are the three ḍākinīs whose nature is the three kāyas. Regarding the statement "the aggregate of formations is the nature of Vajraḍākinī," this refers to the inseparable union of the two garlands of vowels and consonants (nāda), blessed by Amoghasiddhi; this is Hevajra. "Śavarī is the mudrā of delusion; Caṇḍālī is the mudrā of malice; Ḍombī herself is the mudrā of desire." These are the three ḍākinīs whose nature is the three kāyas. "Śavarī is the mudrā of delusion; Caṇḍālī is the mudrā of malice; Ḍombī herself is the mudrā of desire"—these are the three ḍākinīs whose nature is the three kāyas. "Caṇḍālī is the mudrā of delusion; Vetālī is the mudrā of avarice; Ghasmarī is the mudrā of desire." These three ḍākinīs are also of the nature of the three kāyas. "Nairātmyā is the white Gandhārī; the three ḍākinīs of consciousness are perfectly endowed with method and insight; they are definitively known as Vajraḍākinī."

རི་ཁྲོད་གདོལ་པ་གཡུང་མོ་ནི། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་གདབ། ། དེ་བཞིན་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་གསུམ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྱག་ རྒྱས་གདབ། ། གཉིས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ། ། གསུམ་པོ་རིགས་དྲུག་ཏུ་བརྗོད་དེ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་ཕྱིར། ། གསུམ་པོ་རིགས་ནི་དྲུག་ཏུ་འགྱུར། ། གཉིས་(གྱི་,ཀྱི་)ཚུལ་གྱིས་གསུམ་པོ་ཉིད། ། གཉིས་མེད་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བརྗོད། ། ངེས་པར་མདོར་བསྡུས་པ་ལས། གཉིས་དང་གཉིས་སུ་མེད་ཚུལ་ཏེ། ། དབྱེ་བ་ལས་ནི་གསུམ་དུ་འགྱུར། ། བཞི་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཚུལ། ། དེ་ནི་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ། ། གང་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་རྒྱས་གདབ་པས། ། མཁའ་འགྲོ་འཁོར་ལོ་བླ་ན་མེད། ། འདི་ཕྱིར་རིགས་ནི་འཆོལ་བ་ལས། ། དངོས་ གྲུབ་མེད་ཅིང་སྒྲུབ་པ་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རིགས་འཆོལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ཉིད་དེ་རིགས་འཆོལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། ཁྱད་པར་འཆོལ་བས་རིགས་དེ་རྣམས་གང་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དེ་ནི་རིགས་འཆོལ་བ་བསྒོམ་པའི་རྣལ་ འབྱོར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་གྲུབ་མེད་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པའོ། ། སྒྲུབ་པོ་མེད་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པའོ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གི་རང་བཞིན་དངོས་པོ་མེད་པ་དབྱེར་མེད་པ་ལས་སོ། ། ཡང་ན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དོར་ནས་བཏང་བ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་རིགས་རྣམས་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་པར་གང་ལ་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡོད་པ་དེ་ནི་རིགས་འཆོལ་བའི་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར།

The mountain-dwelling Caṇḍālī and Ḍombī are sealed with the mudrās of body, speech, and mind. Likewise, the three beginning with Gaurī are sealed with the mudrās of body, speech, and mind. In the manner of duality and non-duality, these three are described as the six families. Because they are the nature of method and insight, the three families become six. Through the manner of duality, the three themselves possess the nature of non-dual oneness. That is also described as the five aspects. From the Definitive Summary: "The manner of duality and non-duality becomes three through division. The fourth is the manner of accomplishment; that cannot be expressed." Because of sealing with aversion, the Ḍākinī-cakra is unsurpassed. Therefore, from the confusion of families, there is no accomplishment and no practice. This refers to the meditation on the yoga of confused families; it is intended as the meditation on the yoga of confused families. Specifically, the yoga in which those families enter into meditative equipoise through confusion is the yoga of meditating on confused families. Therefore, "no accomplishment" means no result. "No practitioner" means no cause. This is because the nature of cause and result is non-existent and indivisible. Alternatively, having discarded and abandoned the various aspects, the yoga in which one meditates on the Tathāgatas such as Vairocana and the other families is the yoga of meditating on confused families. Therefore:

དངོས་གྲུབ་མེད་ཅིང་སྒྲུབ་པོ་མེད། ། ཅེས་པ་ནི་རིགས་མ་འཆོལ་བའི་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གང་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་འབྱུང་བའི་རིམ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ ཡུལ་ལོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདོད་པས་རྣལ་འབྱོར་མས་ཤེས་བྱ། ། འདོད་པས་ཞེས་པ་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའི་དོན་ཏོ། ། གླུ་དང་གར་དང་རྒྱས་བཏབ་པའི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བར་གསུངས་པའི་སྔགས་བཏུ་བ་གསུངས་པ། ཨཱ་ལི་དང་པོ་བདག་མེད་མ། ། ཨཱ་ལི་གཉིས་པ་རྡོ་རྗེ་མ། ། ཨཱ་ལི་གསུམ་པ་དཀར་མོ་ཉིད། ། བཞི་པ་ཆུ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཨ་ཨཱ་ཨི་ཨཱི་དེ་ཟླ་ཕྱེད་ཐིག་ལེས་བརྒྱན་པ། ཨཾ་ཨཾ་ཨིཾ་ཨིཾ་སྟེ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞིའི་ས་བོན་ ནོ། ། ཡང་ན་ཨཱ་ལི་དང་པོ་བདག་མེད་མ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། ཨཱ་ལི་གཉིས་པ་རྡོ་རྗེ་མ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། ཨཱ་ལི་གསུམ་པ་དཀར་མོ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། བཞི་པ་ཆུ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། ཡང་ན་དགའ་བ་དང་མཆོག་དགའ་ དང་རྣམ་པར་དགའ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་གསུམ་མོ། ། བཞི་པ་ཆུའི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེའི་རྣལ་འབྱོར་འདི་ལ་ཡོད་པས་ཆུའི་རྣལ་འབྱོར་མ་སྟེ་བདེ་བ་སྤངས་ནས་དེ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། ལྔ་པ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ། ། དྲུག་པ་པུཀྐ་ སཱི་ཞེས་བརྗོད། ། བདུན་པ་ཉིད་ནི་རི་ཁྲོད་མ། ། བརྒྱད་པ་སྨེ་ཤ་ཅན་དུ་བརྗོད། །

"There is no accomplishment and no practitioner"—this refers to the stage of the arising of the yoga of meditation in which the families are not confused, which is the domain of the Buddhas. For that very reason: "The Yoginī should be known through desire." "Through desire" means through spontaneous presence. "Yoginī" means one who possesses the yoga that is spontaneously present by nature. This clears away doubts regarding the songs, dances, and seals. Now, the extraction of the mantras as taught in the section on the stages of mantra is explained: "The first āli is Nairātmyā; The second āli is Vajrī; The third āli is Gaurī herself; The fourth is Vāriyoginī." Ā, Ā, Ī, Ī—adorned with the crescent moon and the bindu—Aṃ, Aṃ, Iṃ, Iṃ are the seed syllables of the four ḍākinīs. Alternatively, the first āli, Nairātmyā, is the Mind Vajra. The second āli, Vajrī, is the Body Vajra. The third āli, Gaurī herself, is the Speech Vajra. The fourth, Vāriyoginī, is the coemergent inseparability of the three vajras. Alternatively, these are the three ḍākinīs whose natures are joy, supreme joy, and special joy. The fourth, "water," is the bodhicitta. Because the yoga of that exists here, she is Vāriyoginī; by the phrase "having abandoned bliss, it is not that," the fourth is the coemergent. "The fifth is Vajraḍākinī; The sixth is called Pukkasī; The seventh is Ḍombī herself; The eighth is called Caṇḍālī."

དགུ་པ་ཡང་ནི་གཡུང་མོ་ཉིད། ། ཡང་ནི་ལྔ་གཉིས་དཀར་མོ་ཉིད། ། ཨུ་ཨཱུ་རྀ་རཱྀ་ལྀ་ལཱྀ་དེ་རྣམས་རིམ་པས་སོ། ། ས་བོན་དྲུག་པོ་རྣམས་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་དང་ཐིག་ལེས་བརྒྱན་པར་གྱུར་པ། ཨུཾ་ཨཱུཾ་རྀཾ་རཱྀཾ་ལྀཾ་ལཱྀཾ་མཁའ་འགྲོ་ མ་དྲུག་གི་ས་བོན་ནོ། ། ཡང་ན། ལྔ་པ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ། ། ཞེས་པ་ནི། དེ་ཉིད་བཞི་པ་ནི་ལྔ་པ་སྟེ། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་དྲུག་པ་སྟེ་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། པུཀྐ་སཱི་ཞེས་པ་ནི། ། ཞེ་སྡང་ཕྱག་རྒྱས་ པུཀྐ་སཱི། ། ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། དེ་ཉིད་བདུན་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ལྔ་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཐབས་སོ། ། དྲུག་པ་ནི་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་རབ་དེ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའོ། ། བདུན་པ་ཉིད་ནི་རི་ཁྲོད་ མ། ། ཞེས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། བརྒྱད་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་སྨེ་ཤ་ཅན་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་བདག་མེད་མས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱི་གཏུམ་མོ་རྣམས་ནི་བརྒྱད་པ་སྨེ་ཤ་ ཅན་དུ་བརྗོད་དོ། ། དགུ་པ་ཡང་ནི་གཡུང་མོ་ཉིད། ། ཡང་ནི་སླར་ཡང་བཞི་པ་སྟེ། ། གཡུང་མོ་ཉིད་ནི་རེག་ཏུ་མི་རུང་བ་དྷཱུ་ཏཱི་བདག་མེད་མ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། དེ་ཉིད་ཡང་ཞེས་པ་ནི། བཞི་པ་ཡང་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་བཞི་པར་དང་པོར་གསུངས་སོ། ། ད་ནི།

The ninth is also the Ḍombī herself; the fifth is also the Gaurī herself. These are, in order, the vowels u, ū, ṛ, ṝ, ḷ, and ḹ. These six seed syllables are adorned with the half-moon and the bindu: uṃ, ūṃ, ṛṃ, ṝṃ, ḷṃ, and ḹṃ; these are the seed syllables of the six Ḍākinīs. Alternatively, regarding the statement "the fifth is Vajraḍākinī": the fourth reality is the fifth; she is called Vajraḍākinī because her nature is the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. That itself is the sixth, the wisdom of the sixth Vajradhara. Regarding "Pukkasī": she is Pukkasī by virtue of the words "seal of hatred." That itself is the seventh, the nature of the non-duality of method and insight. The fifth is the method, by virtue of the nature of the emanation and withdrawal of the five wisdoms. The sixth is the insight of the sixth Vajradhara wisdom; the non-duality of those two is the seventh, Śavarī. Regarding "Śavarī": she is the bodhicitta. The eighth is called the "outcaste" (Caṇḍālī); she is described as the nature of the three vajras, the non-duality of method and insight. Because she is the nature blessed by Nairātmyā through the union of the vowels and consonants, the outer inner heats are called the eighth, the outcaste. The ninth is also the Ḍombī herself; the fourth is also [the ninth] once again. The Ḍombī herself is the untouchable, the central channel (dhūtī), the Nairātmyā Vajraḍākinī. Regarding the word "also" (yang): the fourth, by virtue of the nature of withdrawal, is stated first as the fourth. Now:

ལྔ་པ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་ མ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་བཞི་པ་བསྟན་ནས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་བཞི་པ་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། ལྔ་གཉིས་དཀར་མོ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉི་ག་ཡང་ལྔ་ཚན་གཉིས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། བཅུ་གཅིག་ཆོམ་རྐུན་མ་ རུ་བཤད། ། བཅུ་གཉིས་རོ་ལངས་མ་ཞེས་བརྗོད། ། བཅུ་གསུམ་པ་ནི་གྷསྨ་རཱི། ། བཅུ་བཞི་པ་ནི་ས་སྤྱོད་མ། ། བཅོ་ལྔ་པ་ནི་མཁའ་སྤྱོད་མ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་ས་བོན་ཉིད། ། ཨེ་ཨཻ་ཨོ་ཨཽ་ཨཾ། དེ་ཟླ་ཕྱེད་ཐིག་ལེས་བརྒྱན་པ་ནི། ཨེཾ་ཨཻཾ་ཨོཾ་ཨཽཾ་ཨཾ། ཡང་ཨཾ་ངོ་། ། ཡང་ན་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་ ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པས་བཅུའོ། ། དེ་ཉིད་བཅུ་གཅིག་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། བཤད་པ་ནི་གྲགས་པ་སྟེ། འོད་གསལ་བ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པ་ཡིན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བཅུ་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཡང་ དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བཅུ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཨཾ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བཅུ་བཞི་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་ཉིད་དོ། ། ས་སྤྱོད་མ་ཞེས་པ་ནི་ས་སྤྱོད་ཀྱི་སྒྲས་ནི་ས་བརྟན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྤྱོད་མ་ནི་སྤྲོས་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཏེ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་བཞི་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། བཅོ་ལྔ་པ་ཞེས་པ་ནི་ལྔ་ཉིད་བཅུ་ནི་བཅོ་ལྔ་པ་སྟེ། མཁའ་སྤྱོད་མ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་བཞི་པའོ། །

Fifth, the Vajraḍākinī: Having taught the fourth [empowerment] as the nature of emanation through the words "The fifth is Vajraḍākinī," and so forth, he then explains that the very nature of emanation and reabsorption is the fourth: "The two fives are Gaurī herself" means that both aspects are two sets of five, the meaning of which is that they are the nature of the five wisdoms each. "Eleven is explained as Caurī; Twelfth is called Vetālī; Thirteenth is Ghasmarī; Fourteenth is Bhūcarī; Fifteenth is Khecarī. These are the seed-syllables of the Yoginīs: E, Ai, O, Au, Aṃ. Adorned with the half-moon and the bindu, they are: Eṃ, Aiṃ, Oṃ, Auṃ, Aṃ. Or again, Aṃ. Alternatively, those five themselves, through the inseparability of the conventional and the ultimate, are ten. That itself is eleven, which is non-dual. "Explained" means renowned; the term refers to the perfectly complete awakening of clear light. "Twelfth" refers to that very [wisdom] as the authentic wisdom asserted to be the nature of method and insight. "Thirteenth" refers to the nature of the three bodies. Aṃ is the authentic wisdom. "Fourteenth" refers to that very [wisdom] as the five wisdoms of the inseparable three vajras. "Bhūcarī" (Earth-Goer): by the word "earth," it is the wisdom of the stable ground; "goer" is the wisdom of emanation. Thus, the intention is that the wisdom of emanation and reabsorption itself is the fourth. "Fifteenth" refers to the five themselves being fifteen. "Khecarī" (Sky-Goer) refers to the natures of the dharmadhātu; the dharmadhātu itself is the fourth.

དེ་ཉིད་ལྔ་ཡང་ཡིན་ལ་བཅུ་ཡང་ཡིན་པས་བཅོ་ལྔའོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན། བཞི་པ་ཆུ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཞེས་པས། ཨཱ་ལི་དང་པོ་བདག་མེད་མ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྡུ་བའོ། ། ལྔ་པ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྤྲོ་བའོ། ། བཅུ་གཅིག་ཆོམ་རྐུན་མ་རུ་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། ། མཁའ་འགྲོ་བཞི་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་སོ། ། ལྔས་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའོ། ། དྲུག་པས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། ། ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་ཐམས་ཅད་ཉིད་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་ རང་བཞིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་མའི་ས་བོན་ཉིད་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་སྒྲས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། ས་བོན་གྱི་སྒྲ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། ཉིད་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ། སྐུ་གསུམ་ དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་དའི་རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་རྒྱས་བཏབ་པ་བླ་མ་དམ་པའི་ཞབས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ལས་རྟོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ། ། སྔགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བསྟན་ནས་ རིགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་གསུངས་པ། རིགས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་རྩ་རྣམས་གང་། ། བཅུ་དྲུག་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་གསུངས། ། རྩ་ནི་གཉིས་གཉིས་རྣལ་འབྱོར་མ། ། རེ་རེར་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར། ། རིགས་ཀྱི་ལེའུ་ཞེས་པ་ནི།

These are both five and ten, thus making fifteen. What is shown by this? By the words, "The fourth is the Water Yoginī," and "The first āli is Nairātmyā," and so forth, the gathering is indicated. By the words, "The fifth is Vajraḍākinī," and so forth, the emanation is indicated. By the words, "The eleventh is explained as Caurī," and so forth, it is ascertained as the authentic primordial wisdom (jñāna) in which emanation and gathering are inseparable. The four ḍākinīs are the four great elements. The five are the five primordial wisdoms. The sixth is the six sense bases (āyatana). Each of these three realms is itself of the nature of five; they are the nature of the fifteen ḍākinīs. The seed-syllable of the Yoginī is, by the term "Yoginī," the Vajra Emanation Body (nirmāṇakāya) of the primordial wisdom of the inseparable method and insight. The word "seed" is the Vajra Enjoyment Body (saṃbhogakāya) of speech. "Itself" is the Vajra Dharma Body (dharmakāya) of mind. It is the seed of the Yoginīs. Being the nature of the nāda of the āli and kāli inseparable from the three bodies, it is the seal of the inseparable union of the conventional and the ultimate. Realized through the kindness of the feet of the sublime guru, it is the path of manifest awakening to omniscience. Having taught the section on the stages of mantra, the section on the stages of the families (kula) is now spoken: "In the chapter on the families, the channels are taught to be of the nature of thirty-two. Each pair of channels is to be applied respectively to each Yoginī." Regarding the "chapter on the families":

། རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། རྩ་རྣམས་གང་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་ གཉིས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབབ་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། རྩ་དེ་རྣམས་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་མ་རེ་རེར་བསྟན་ཏོ། ། རིམ་པ་བཞིན་ནི་བརྒྱད་པའོ། ། མི་ཕྱེད་མ་དང་ཚན་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། ཕྲ་གཟུགས་མ་དང་ནག་མོ་དང་། ། ཞེས་པ་གཉིས་ནི་གསང་བའི་དཀར་མོའོ། ། མཛེས་མ་དང་སྤྱི་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་ཆུ་མའོ། ། གཡོན་པ་མ་དང་རྒྱུ་སྦྱིན་མ། ། ཞེས་པ་གཉིས་ནི་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། གཡོན་པ་མ་དང་སྦྱོར་བྲལ་མ། ། ཞེས་པ་གཉིས་ནི་པུཀྐ་སཱིའོ། ། རུས་སྦལ་སྐྱེས་མ་སྡུ་གུ་མ། ། ཞེས་པ་གཉིས་ནི་རི་ཁྲོད་མའོ། ། བསྒོམ་པ་མ་དང་གྲུབ་མ་ཞེས་པ་ གཉིས་ནི་གཏུམ་མོའོ། ། དབང་མ་དང་འཚེད་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་གཡུང་མོའོ། ། སྐྱོན་མ་དང་ཡིད་བཟང་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་དཀར་མོའོ། ། འཇུག་མ་དང་སུམ་སྐོར་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་ཆོམ་རྐུན་མའོ། ། མ་མོ་དང་འདོད་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་རོ་ལངས་མའོ། ། མཚན་མོ་དང་ཁྱིམ་མ་ཞེས་ པ་གཉིས་ནི་ཟ་ཕོད་མའོ། ། བསིལ་སྦྱིན་མ་དང་གཏུམ་མོ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་ས་སྤྱོད་མའོ། ། ཚ་བ་མ་དང་བདུད་འདྲལ་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་མཁའ་སྤྱོད་མའོ། ། འདིས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅུ་བཞིའོ། ། རྐྱང་མ་དང་རོ་མ་དང་ཀུན་འདར་མ་ཞེས་པ་གསུམ་ནི་བདག་མེད་ མའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ། རྐྱང་མ་རོ་མ་ཀུན་འདར་མ། ། བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མ་རུ་བཞེད། ། ཅེས་པའོ། ། གང་ཕྱིར་བཅུ་དྲུག་ཆ་མེད་པས། ། འབད་པས་ཀུན་གྱི་ལྷག་མ་སྤང་། །

This is the section on the Vajra family. It is taught that the bodhicitta flows from thirty-two channels. Each pair of these channels is taught to be a single yoginī. In successive order, the eighth is as follows: the two known as Abhedyā and Kṣaṇā are Vajrī. The two known as Sūkṣmarūpā and Kṛṣṇā are Guhyagaurī. The two known as Lāsyā and Samānā are Varuṇī. The two known as Vāmā and Dhūmrā are Vajraḍākinī. The two known as Vāmā and Viyogā are Pukkasī. The two known as Kūrmajā and Śyāmā are Śavarī. The two known as Bhāvanā and Siddhā are Caṇḍālī. The two known as Īśānī and Pācānī are Ḍombī. The two known as Doṣā and Sumati are Gaurī. The two known as Praveśā and Trikaṇṭhā are Caurī. The two known as Mātṛ and Kāmā are Vetālī. The two known as Rātrī and Gṛhī are Ghasmarī. The two known as Śiśiradā and Caṇḍā are Bhūcarī. The two known as Uṣṇā and Māradāriṇī are Khecarī. These are the fourteen ḍākinīs, the purity of method and insight. The three known as Lalanā, Rasanā, and Avadhūtī are Nairātmyā. For that very reason it is said: "Lalanā, Rasanā, and Avadhūtī are held to be the yoginī Nairātmyā." Because there is no sixteenth part, one should diligently abandon the remainder of all [channels].

ཀུན་གྱི་ལྷག་མ་ཞེས་པ་ནི་དཱ་རི་ཀའོ། ། སྤང་བ་ནི་སྤངས་པའོ། ། ཚེག་དྲག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ དགོངས་པའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་བཅུ་དྲུག་ཆ་མེད་པས། ། ནུབ་པ་དང་འཆར་བ་དག་གི་ཚེས་གྲངས་བཅོ་ལྔ་རྣམས་ལ་ཆའི་རིམ་པས་ཚེས་གཅིག་ལ་སོགས་པ་ལ་ནུབ་པ་དང་འཆར་བས་གནམ་སྟོང་ལ་ནུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཚེས་གཅིག་ལ་སོགས་པ་འཆར་བར་ཡང་དམིགས་ པས་འཆར་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་བཅོ་ལྔའི་ཆའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཟླ་བ་སྟེ། དེའི་བཅུ་དྲུག་པའི་ཆ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། དོན་གྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ནི། ཆ་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཡང་མེད་པར་དགོངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ གསུངས་པ། བཅོ་ལྔའི་ཆ་ཡི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཟླ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་འགྱུར། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཨཱ་ལིའི་གཟུགས། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་དེ་ཡི་ཆ། ། ཟླ་བ་ནི་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་གྱུར་པའོ། ། གང་ཞེ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ་བདུད་རྩིའི་ཁུ་བའོ། ། དེ་ཡང་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་ནཱ་ད་ བཅོ་ལྔའི་སྐུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཨཱ་ལིའི་གཟུགས་སོ། ། དེ་ཉིད་བདེ་བ་ཆེ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དགའ་བའོ། ། དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་མའི་ཆ་ནི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའོ། ། དེའི་ཞེས་པ་ནི་བདུད་རྩིའི་ཁུ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིའོ། ། འདིས་ནི་ཆ་རྣམས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ པས་ཆ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་དབྱེར་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་མའི་ཆའོ། །

"Remainder of all" refers to Dārika. "Abandoned" means having been discarded. The intention is that this is because of the visarga. How is this so? Because there is no sixteenth part, during the times of waning and waxing, the fifteen lunar days (tithis) undergo waning and waxing in the sequence of parts, such as the first day and so forth; thus, the new moon day (amāvāsya) becomes the time of waning. That very [new moon] is also perceived as waxing on the first day and so forth, and thus it also becomes the time of waxing. Therefore, the moon is of the nature of fifteen parts; its sixteenth part is non-existent. Why is that? "Because it does not perform a functional purpose"—this means that because it lacks parts, it is intended that it also lacks a functional purpose. For that very reason, the Blessed One said: "The moon, which is of the nature of fifteen parts, Becomes the bodhicitta. Great bliss is the form of the vowels (āli); The yoginīs are its parts. The moon is that which produces bliss. What is it? It is the bodhicitta, the nectar-fluid. Furthermore, that which is of the nature of fifteen is the body of the fifteen nādas. For that very reason, it is the form of the vowels (āli). That itself is great bliss, the pure joy of the wisdom of great bliss (mahāsukha-jñāna). That itself is the part of the yoginī, having become a limb. 'Their' refers to the nectar-fluid, the bodhicitta. By this, since the parts are of the nature of subtle atoms, they are partless; therefore, the state of possessing the yoga of natural indivisibility is the part of the yoginī."

དེའི་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདུད་རྩིའི་ཁུ་བའོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཟླ་བ་ཡང་དབྱུ་གུ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་བཅོ་ལྔའི་ཆའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར། བཅུ་དྲུག་པ་ཤིན་ཏུ་གཟུགས་ཅན་མ་ཆ་མེད་པ་སྟེ་ནཱ་དའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཀུན་གྱི་ལྷག་མ་ནི་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འབད་པས་ནི་རབ་ཏུ་འབད་པས་སོ། ། སྤང་བ་ནི་སྤངས་པ་སྟེ་ཚེག་དྲག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་ གཞག་པར་བྱའོ། ། ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། དོན་གྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་ཕྱིར། ། ཉེ་བར་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ཡང་དོན་བྱེད་དེ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། བཅོ་ལྔའི་ཆའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་པ་ནི། ཤེས་པས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་ པོས་གསོལ་པ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཀུན་ལས་བྱུང་བ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་རང་བཞིན་ཡང་། ། འགྲིབ་མེད་བཏུང་མཆོག་ནམ་མཁའ་ཉིད། ། ག་པུར་ངེས་པར་སྤང་ངམ་ཅི། ། ངེས་པར་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ག་པུར་ནི་བདུད་རྩི་ཁུ་བའོ། ། དེ་ཡང་སྤང་ངམ་ཅི་སྟེ་མི་སྤང་བའོ། ། ངེས་ པར་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་མ་ལས་བྱུང་ནི་གང་མཁའ་འགྲོ་མ་ཀུན་ལས་བྱུང་བའམ། ། དེ་ལས་མཁའ་འགྲོ་མ་ཀུན་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་གང་གི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེའམ་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་སེམས་ལས་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་བྱུང་བའོ། །

"Of that" refers to the nectar-fluid inseparable from great bliss. The external moon also consists of fifteen parts, having the nature of two danda-measures. For that very reason, the sixteenth is the "Exceedingly Formed," which is partless and is not of the nature of the nada. For that very reason, the remainder of all is the nature of the fourth, coemergent wisdom. For that very reason, "with effort" means with great exertion. "Abandoning" means having abandoned; it should be established as the visarga itself. Why is that? "Because it does not perform a function," which means it is devoid of all objective apprehension. The bodhicitta, however, does perform a function, as it generates the nature of great bliss. "Consisting of fifteen parts" means by way of cognition. Vajragarbha asked: "Arising from all yoginīs, And having the nature of coemergent joy, Is the supreme drink, the space-like, The camphor to be definitely abandoned or not?" "Definitely" means in the definitive sense. "Camphor" is the nectar-fluid. Is that to be abandoned or not? It is not to be abandoned. "Definitely" means for what reason. Furthermore, "arising from the yoginīs" means arising from all ḍākinīs, or from whom all ḍākinīs arise. By this, it is shown that the bodhicitta is the nature perfectly arisen from all yoginīs, or that all yoginīs arise from the bodhicitta.

ཡང་གི་སྒྲས་ནི་ཚིག་གི་ཕྲང་དེ་ཚིག་གི་ཕྲང་རྣམས་ནི་དོན་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་གི་དོན་ཏོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་ངོ་། ། འགྲིབ་པའི་ཚུལ་ཅན་སྤང་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཅན་དེ་ཉིད་འགྲིབ་པ་མེད་དེ་ འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིག་པ་མེད་པས་མི་ཟད་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། འགྲིབ་མེད་བཏུང་མཆོག་ནམ་མཁའ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ། གཟུགས་མེད་པས་འགྲིབ་པ་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་པས་རང་བཞིན་མེད་པའོ། ། བཏུང་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་ཆེན་པོ་སྟེ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ནམ་མཁའ་ཞེས་པ་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཁ་ནི་རིན་ཆེན་གཙོ་ཉི་མ་དང་། ག་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཟླ་བ་དང་། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་མཁའ་ཞེས་པ་ནི་ཁ་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། ། དེར་འགྲོ་ཞིང་ཤེས་ལ་དེ་ དང་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ནམ་མཁའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་འདི་བཞིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་ནི་ཁོ་བོའི་ཡང་བཞེད་པའོ། ། ཡང་ན་འདི་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཏེ། འགྲིབ་མེད་འགྲིབ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནམ་འགྲིབ་མེད་བཏུང་མཆོག་ནམ་མཁའ་ གང་ཡིན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་པ། ཐབས་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལགས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་པ་ནི་ཟླ་བ་མི་སྤང་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་མི་འགྲིབ་པ་འགྲིབ་པའི་ཚུལ་ནི་སྤང་བའོ། ། དེ་གཉི་ག་ཡང་ཐབས་གང་གིས་བསྐྱེད། ཆགས་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་ རང་བཞིན་གྱིས་སྤང་བའོ། ། ཀུན་རྫོབ་བོ།

Furthermore, the word "also" (yang) indicates that the sequence of words is not for the sake of multiple meanings; it is the sense of "also" [referring to] the innate nature (sahaja-svabhāva). It is also the nature of that which is devoid of diminution. Because that very wisdom is without diminution, and because it is of a nature that does not perish, it is inexhaustible. Regarding the phrase "the supreme drink without diminution, space itself": the meaning should be explained. Because it is formless, it is without diminution; because it is the nature of Nairātmyā, it is without intrinsic nature. "Supreme drink" means the Great (mahā). By way of the conventional truth (saṃvṛti-satya), it is the nature of Vajradhara. "Space" means the inseparability of the two. "Kha" is the principal jewel, the sun; "ga" is Amitābha, the moon; the meaning is that both are inseparable. Alternatively, "space" (mkha' ) refers to the source of phenomena (dharmodaya). Because one enters and knows that, and because its nature is inseparable from that, it is "space." The Blessed One spoke exactly as it was said. What was said is also my own intention. Alternatively, this is such a nature: that which is without diminution, or the nature of diminution, or the "space that is the supreme drink without diminution." Vajragarbha asked: "By what means is the bodhicitta generated?" "Bodhicitta" refers to the moon that is not abandoned, the innate nature that does not diminish. The manner of diminution is to be abandoned. By what means are both of those generated? "Attachment" (rāga) is the nature of arising; it is to be abandoned. It is the conventional.

། དེ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། བསྐྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོའི་ཐབས་དང་ནི། རང་བྱིན་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཀྱང་། ཀུན་ རྫོབ་དོན་དམ་གཟུགས་ཅན་གྱི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རབ་ཏུ་བསྐྱེད། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་རྣམས་འབྱུང་བའོ། ། འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དབྱེར་མེད་པའི་འཁོར་ལོ། འཁོར་ལོ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་དཀྱིལ་ འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་འཁོར་ལོ་སྟེ་དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་འཁའ་འགྲོ་མ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། ། འདི་ཉིད་དང་པོ་ནི་གཙོ་བོའོ། ། ཐབས་ནི་རྒྱུའོ། ། དེས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། ། རང་གི་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ ནི་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་སྟེ། དེས་རིམ་པར་རྟོགས་པས་ན་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པའོ། ། དེས་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། འདི་ནི། དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་དང་པོའི་ཐབས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་ མཉམ་པར་སྦྱར་བས་ལྟེ་བའི་ནང་དུ་སོན་པ་མི་སྤང་པའོ། ། རང་བྱིན་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཀྱང་ནི་སྤང་བ་སྟེ། ཁྱབ་པར་བྱ་བའི་ཚུལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། །

That very [reality] is the ultimate truth by way of the manner of nirvāṇa. Generation is that which is to be correctly understood. The Blessed One declared: "By the method of the maṇḍala-cakra and also by the stage of self-consecration, one should thoroughly generate the bodhicitta that possesses the forms of the relative and the ultimate." "Maṇḍala" refers to the emergence of the deities. "Cakra" refers to the cakra that is inseparable from the maṇḍala of the birth and abiding of the yoginīs. The maṇḍala that is inseparable from the cakra is the "maṇḍala-cakra." Because the maṇḍala itself is the cakra, it is the "maṇḍala-cakra." The Tathāgata himself is the ḍākinī, and the ḍākinī herself is the Tathāgata. This very [reality] is the primary one. "Method" is the cause. Therefore, it is by means of both cause and effect. "Self-consecration" is the consecration of oneself; because one realizes it through the stages, it is the "stage of self-consecration." Because it is contradictory for something to act upon its own self, the intention is that everything is non-apprehensible. This is expressed by the passage beginning, "The method of the maṇḍala-cakra is the first," and so forth, which refers to the vajra and lotus being joined in union, reaching into the center of the navel, and not being abandoned. "Also by the stage of self-consecration" refers to abandonment; the meaning is that the coemergent, which is the nature of wisdom, is the manner of pervasion.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བས་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་སྟེ་སྒྲིབ་པ་དང་ལྡན་པས་ཀུན་རྫོབ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་འདི་འགྲིབ་པའི་ཚུལ་ཉིད་མི་འགྲིབ་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། གཉི་གའི་ཚུལ་ཉིད་གསུངས་པ། ཀུན་རྫོབ་ཀུནྡ་ལྟ་བུ་སྟེ། ། དོན་དམ་བདེན་པའི་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། བུད་མེད་ཀཀྐོ་ལ་བདེ་ཅན། ། ཨེ་ཝཾ་རྣམ་པའི་རང་བཞིན་དུ། ། ཀུནྡ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་བདུད་རྩི་ཁུ་བའི་རང་བཞིན་མི་སྤང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། བདེ་ བའི་གཟུགས་ཅན་ཞེས་པ་ནི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་སྤང་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། ། འདི་ཡང་བུད་མེད་ཀཀྐོ་ལ་ཞེས་པ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་ཀཀྐོ་ལ་སྟེ་བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཀཀྐོ་ལ་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལ་བུད་མེད་གཟུགས་ཀྱི་ཀཀྐོ་ལ་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ཨེ་ཝཾ་ རྣམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན། ། དེ་ཉིད་གང་འདི་ཆོས་འབྱུང་དེར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཨེ་ཝཾ་རྣམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་བདེ་བ་ཅན་ནོ། ། བདེ་བ་ཅན་ནི་དེའི་གཞིར་གྱུར་པའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་གསུངས་པ། ། བདེ་བ་བསྲུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ། བདེ་བ་ཅན་ཞེས་རབ་ཏུ་ བསྒྲགས། ། སུ་ནི་ཁུ་བ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། །

For that very reason, the form of the conventional and the ultimate, being free from obscuration, is nirvāṇa; it is the ultimate truth. That same [form], being possessed of obscuration, is the conventional; it is the conventional truth. This inseparability of the two truths, the nature of which is the wisdom of form, is the meaning of the fourth coemergent authentic wisdom, which does not diminish even in the manner of diminishing. Regarding the manner of both, it is said: The conventional is like a kunda flower; The ultimate is the form of truth. The woman’s kakkola is Sukhāvatī; In the nature of the form of Evaṃ. "Like a kunda flower" refers to the conventional truth, the nature of which is the amṛta fluid that is not to be abandoned. "The form of bliss" refers to nirvāṇa, the nature of which is the coemergent that is not abandoned. Furthermore, "the woman’s kakkola" refers to the kakkola in the manner of a woman; it is the kakkola of the woman’s form, the source of phenomena (dharmodaya). Regarding that, it is asked what the kakkola of the woman’s form is like, and it is said: "In the nature of the form of Evaṃ." That very source of phenomena is the inseparability of the nature of method and wisdom; that itself is the nature of the form of Evaṃ, the Sukhāvatī. Sukhāvatī is its basis. How is this so? It is said: Because it is the protection of bliss, It is proclaimed as "Sukhāvatī." "S" is the fluid, the Vajradhara.

ཁ་ནི་ཆོས་འབྱུང་བདག་མེད་མ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདེ་བའོ། ། དེ་ཡི་བསྲུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་མི་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཅན་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྒྲགས། ། ཞེས་པ་ནི་སྒྲའི་ཡུལ་དུ་ བྱས་པའི་ཆ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཆ་མེད་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ལམ་ཤེས་པ་ལ་གནས་ པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་གི་ཚིག་གོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་གནས་ནི་གཞིའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདི་ཉིད་འཁོར་(བཞེས་,བ་ཞེས་)བྱ་སྟེ། ། འདི་ཉིད་མྱ་ ངན་འདས་པ་ཉིད། ། འཁོར་བ་སྤངས་ནས་གཞན་དུ་ནི། ། མྱ་ངན་འདས་པ་རྟོགས་མི་འགྱུར། ། ཡི་གེ་ཨེ་ཝཾ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་འཁོར་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་མ་ནིང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དོན་དམ་པའི་ བདེན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པས་ན། འཁོར་བ་ལས་ཐ་དད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་རྟོགས་ཏེ། འཁོར་བ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་འཁོར་བའོ། ། འཁོར་བ་ཉིད་གསུངས་པ། འཁོར་བ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས། ། འཁོར་ བ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ། ། འཁོར་བ་དབང་པོ་རྣམས་ཉིད་དེ། ། འཁོར་བ་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ། །

The mouth is the source of phenomena (dharmodaya), Nairātmyā, the bliss of the wisdom of selflessness inseparable from the Vajra-holder. For the sake of its very protection, it is the cause of an immovable nature. It is proclaimed as "Sukhāvatī" (the Blissful), which means that what is made an object of sound is partless, despite having parts. It is the abode of the Buddhas, the Bodhisattvas, and the Vajra-holders. "Of the Buddhas" refers to those abiding in the knowledge of all things (sarvajñatā). "Of the Bodhisattvas" refers to those abiding in the knowledge of the path (mārgajñatā). "Of the Vajra-holders" refers to those abiding in the manifest awakening of the knowledge of all aspects (sarvākārajñatā). Because they are non-dual, the singular number is used. The abode of these is the ground. For that very reason, this itself is called "saṃsāra" (cyclic existence), and this itself is "nirvāṇa." "Without abandoning saṃsāra, nirvāṇa will not be realized." The wisdom of the inseparable method and insight, which is the nature of the syllables E and VAM, is the conventional truth of saṃsāra, the neuter. Likewise, nirvāṇa is the ultimate truth. For that very reason, because the two are inseparable, a nirvāṇa distinct from saṃsāra is not realized; saṃsāra itself is nirvāṇa, and nirvāṇa itself is saṃsāra. Regarding saṃsāra, it is said: "Saṃsāra is form, sound, and so forth; Saṃsāra is feeling and so forth; Saṃsāra is the sense faculties themselves; Saṃsāra is hatred and so forth."

གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། དབང་པོ་རྣམས་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་དོ། ། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་ པ་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་ཉིད་འཁོར་བའོ། ། འདི་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ། ། འདིས་ནི་འཁོར་བ་ཉིད་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་སོ། ། རྨོངས་ཕྱིར་འཁོར་བའི་གཟུགས་ཅན་ཉིད། ། རྨོངས་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པས་སོ། ། འཁོར་བའི་གཟུགས་ཅན་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། ། རྨོངས་མེད་འཁོར་བ་དག་པས་ནི། ། འཁོར་བ་མྱ་ངན་འདས་པར་འགྱུར། ། དེ་ཉིད་འཁོར་བ་དག་པས་ནི་ཡང་རྨོངས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན། བྱང་ཆུབ་ སེམས་ནི་མྱ་ངན་འདས། ། ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་ཚུལ་ཅན་ནོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་རབ་ཏུ་བཤད། ། ཅེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ།

"Form, sound, and so forth" refers to the sense bases (āyatana). "Feeling and so forth" refers to the five aggregates (skandha). "The faculties themselves" refers to the sense bases of the eye and so forth. "Hatred and so forth" refers to those very afflictions (kleśa) that are saṃsāra. These very afflictions are also nirvāṇa. For that very reason, phenomena such as form are inseparable from the manner of nirvāṇa, but they are not the conventional truth (saṃvṛti-satya) and the ultimate truth (paramārtha-satya). By this, saṃsāra itself is nirvāṇa, having the nature of the two truths. For that very reason, they are "phenomena" (dharma). "Due to delusion, it has the form of saṃsāra." "Due to delusion" means because of the lack of non-conceptual self-awareness (svasaṃvedana), one clings to subject and object. "Having the form of saṃsāra" means having the nature of arising and ceasing. "When saṃsāra is purified through the absence of delusion, saṃsāra becomes nirvāṇa." When that very saṃsāra is purified, it becomes nirvāṇa, which is the nature of the absence of delusion. For that very reason: "Bodhicitta is nirvāṇa, having the manner of the conventional and the ultimate." "Nirvāṇa" refers to the ultimate truth. "Bodhicitta" refers to that which is inseparable from the conventional truth; as it is said: "The inseparability of emptiness and compassion is explained as bodhicitta." Bodhicitta itself is the conventional truth; the inseparability of the two truths is the conventional truth.

ཁུ་བ་དང་བདེ་བ་དག་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རིམ་པ་ཉིད་གསུངས་པ། ཤིན་ཏུ་བཞིན་བཟང་མིག་ཡངས་ མ། ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། སྔོ་བསངས་སོས་དལ་རིགས་བཟང་མ། ། སི་ཧླ་ག་བུར་འབྱུང་བའི་གནས། ། རང་གི་དབང་བསྐུར་དགྱེས་རྡོ་རྗེས། ། སྐྲ་བཟང་སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་དགའ། ། དེ་ནི་ཆང་ཡང་འཐུང་བར་བྱེད། ། དེ་ནས་རང་ཡང་བཏུང་བ་ཉིད། ། རང་གཞན་དོན་ ནི་རབ་བསྒྲུབ་ཕྱིར། ། ཕྱི་ནས་ཕྱག་རྒྱ་རྗེས་ཆགས་བྱ། ། བོ་ལ་ཀཀྐོ་ལར་བཅུག་ནས། ། ཀུན་དུ་རུ་བྱེད་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན། ། ཤིན་ཏུ་བཞིན་བཟང་ཞེས་པ་ནི་ཞལ་མཛེས་པའོ། ། མིག་ཡངས་མ་ཞེས་པ་ནི་མིག་ལེགས་པའོ། ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་ལེགས་པར་བརྒྱན་པ་ནི་གཟུགས་ ལེགས་བཞིན་པའི་ཆ་བྱད་ལོ་བཅུ་དྲུག་ལོན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སྔོ་བསངས་མ་ཞེས་པ་ནི་མདོག་དམར་སེར་རོ། ། སོས་དལ་མ་ནི་མི་རྟོག་པའོ། ། རིགས་བཟང་མ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། སིཧླ་ག་བུར་ཡང་དག་འབྱུང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་ བསགས་པའོ། ། རང་གིས་དབང་བསྐུར་ཞེས་པ་ནི་རང་གིས་དབང་བསྐུར་བའོ། ། དགྱེས་རྡོ་རྗེས་ཞེས་པ་ནི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་ནས་གསུངས་པའི་ཆོ་གས་སོ། ། སྐྲ་བཟང་ཞེས་པ་ནི་དུས་མ་ཡིན་པའི་སྐྲ་དཀར་དང་བྲལ་བའོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་དགའ་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་ མཁས་པའོ། ། ལྟ་བ་ངན་པ་བཏང་སྟེ་བོར་ནས་འདིས་གང་དེ་དང་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེ་རྙེད་ནས་ཅི་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཆང་ཡང་དྲང་བར་བྱའོ། ། རང་ཡང་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཆང་བཏུང་བའོ། །

This is because the seminal essence and bliss are inseparable. The stages of the conventional bodhicitta are taught as follows: A woman of exceedingly beautiful countenance and wide eyes, Adorned with form and youth, Dark-complexioned, relaxed, and of noble family, The source from which sihlā and camphor arise. Empowered by oneself through the Hevajra [tantra], With beautiful hair, she delights the practitioner. She also drinks the wine; Then, one should drink it oneself as well. In order to perfectly accomplish the welfare of oneself and others, One should subsequently engage in passion with the mudrā. Having inserted the bola into the kakkola, The practitioner of the vow performs the kunturu. "Of exceedingly beautiful countenance" means having a lovely face. "Wide-eyed" means having excellent eyes. "Adorned with form and youth" means being well-proportioned in form and having the appearance of a sixteen-year-old. "Dark-complexioned" means a reddish-yellow complexion. "Relaxed" means non-conceptual. "Of noble family" means belonging to the pure family of the Tathāgatas. "The source from which sihlā and camphor arise" means the accumulation of seminal essence and blood. "Empowered by oneself" means having been empowered by oneself. "Through the Hevajra" means by the ritual procedures taught in the Hevajra Tantra. "Beautiful hair" means being free from premature graying. "Delights the practitioner" means being skilled in feeling passion for the practitioner. If one asks, "Having abandoned and cast aside evil views, what should one do upon finding such a woman?"—to that, one should offer her wine. "Oneself" means that one should also drink the wine.

བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། ཕྱིས་ནས་ནི་རྗེས་ཐོགས་སུའོ། ། ཕྱག་ རྒྱ་རྗེས་ཆགས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པོར་འདོད་ཆགས་པར་འཇུག་པར་བྱའོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་ཞེ་ན། རང་གཞན་དོན་ནི་རབ་བསྒྲུབ་ཕྱིར། ། གཉི་གའི་ཡང་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ཉིད་གསུངས་པ། བོ་ལ་རྡོ་རྗེའོ། ། ཀཀྐོ་ལ་པདྨའོ། ། བཅུག་པ་ནི་སྦྱར་བའོ། ། ཀུན་དུ་རུ་ནི་ མཉམ་པར་སྦྱར་བའོ། ། བྱེད་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་བླ་མའི་གདམས་ངག་ལས་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་མཁས་པའོ། ། ཡང་ན་ཀུན་དུ་རུ་ནི་ཁ་སྦྱོར་བའོ། ། བྱེད་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ཞེས་པ་ནི། གང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའོ། ། ཟུང་འཇུག་ ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། བོ་ལ་ཀཀྐོ་ལར་བཅུག་པས་ནི་ཆོས་འབྱུང་གི་རང་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་བསྐྱེད་ནས་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་གཞན་དོན་ནི་རབ་བསྒྲུབ་ཕྱིར། ། སུ་ནི་ཁུ་བའོ། ། ཨ་བདག་མེད་ པའོ། ། བདེ་བ་ཡིན་པས་རང་ངོ་། ། དེ་ནས་གཞན་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། ། གཞན་གྱི་དོན་ཡོད་པ་དེ་ལ་མཆོག་ཁྱད་འཕགས་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་དེ་འདིའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་རྒྱུར་རོ། ། བཏབ་ནས་མཚོན་ པ་འདིས་ན་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཆགས་པ་ནི་ཆགས་པ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ་འོད་དཔག་མེད་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། །

"One who possesses the ascetic discipline" (vratin) refers to one who relies upon the path to awakening. "Subsequently" (paścāt) means immediately thereafter. "Performing the passion of the mudrā" means one should engage in passion in a state of equality. For what purpose? It says: "In order to thoroughly accomplish the welfare of oneself and others." This is for the sake of accomplishing the welfare of both. Regarding the passion itself, it is taught: "The bola is the vajra; the kakkola is the lotus. Inserting is the union. Kunduru is the equal union." "One who performs the ascetic discipline" refers to one who is skilled in the stages of realization derived from the guru’s oral instructions. Alternatively, kunduru is the joining of the mouth. "Performing" (karaṇa) means bringing about non-duality. "One who possesses the ascetic discipline" refers to one who enters into the union (yuganaddha). As for what that union itself is, it is taught: "By inserting the bola into the kakkola, the vajra is generated as the nature of the source of phenomena (dharmodaya); the meaning is that it exists as the nature of the Vajradhara who is inseparable from Nairātmyā." Why is that? It says: "In order to thoroughly accomplish the welfare of oneself and others." "Su" is the seminal essence (bindu). "A" is Nairātmyā. Because it is bliss, it is "self" (ātman). Then, "others" refers to the fact that because both are inseparable, it is the very meaning of that which utterly transcends both. Since the welfare of others exists therein, the supreme and distinguished accomplishment of Mahāmudrā is for this reason; it is the cause of the accomplishment of Mahāmudrā. Because it is marked by this, it is a "seal" (mudrā). "Passion" (rāga) is the passion of Amitābha; it is the Mahāmudrā who is inseparable from Amitābha.

ཕྱི་ནས་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་མ་སྟེ་བཞི་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཅིས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཤེ་ན། ཤིན་ཏུ་བཞིན་བཟང་ཞེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་ རང་བཞིན་ནོ། ། མིག་ཡངས་མ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཅེས་པ་ནི། སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་བདག་ཉིད་དོ། ། སྔོ་བསངས་མ་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། སོས་དལ་ཞེས་པ་ནི་མི་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་སུ་ མེད་པའོ། ། རིགས་བཟང་མ་ཞེས་པ་རིགས་ལྔའི་རིགས་ཅན་མའོ། ། སིཧླ་ག་བུར་ཡང་དག་འབྱུང་། ། ཞེས་པ་ནི་སིཧླ་ཉི་མའོ། ། ག་བུར་ཟླ་བའོ། ། གཉི་ག་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཨཾ་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གིས་དབང་བསྐུར་ནི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་མ་མེད་པར་གྱུར་པའོ། ། གང་ལ་ཡོད་ཅེ་ན་དགྱེས་རྡོ་རྗེས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་མངོན་ པར་གསལ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྲ་བཟང་ནི་མཛེས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་པོ་ལྡན་པའོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་དགའ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་དག་གོ། ། ཆང་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། འདི་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་རྣམས་སྤངས་པའོ། ། དྲང་བར་བྱ་ནི་བསྲུང་བར་བྱ་བའོ། ། རང་ཡང་ནི་ བདག་ཉིད་ཀྱང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཏུང་བ་ནི་བསྡུ་བའོ། །

The phrase "afterwards" refers to the remainder, meaning the fourth [empowerment]. If one asks by what the mudrā is distinguished: "extremely fair-faced" is the nature of the saṃbhogakāya. "Wide-eyed" is the nature of the dharmakāya. "Adorned with form and youth" is the essence of the nirmāṇakāya. "Dark-blue" is the inseparability of method and insight. "At ease" is non-duality by the very nature of being immovable. "Of noble family" means she belongs to the families of the five families. "Perfectly arising from sihlaka and camphor": sihlaka is the sun; camphor is the moon. That which perfectly arises from both is the maṇḍala of the samaya of Vajradhara. "Aṃ" is the maṇḍala of Nairātmyā herself, which is the maṇḍala of wisdom. The inseparability of both maṇḍalas is the nature of wisdom. For that very reason, "self-empowered" means having become stainless by its very nature. If one asks in whom this exists: it is in the Hevajra, which is the clear manifestation of the coemergent [wisdom] that realizes and understands non-duality. For that very reason, "beautiful hair" means possessing the king of beautiful wisdom. "Delighting the practitioner" means the pure nature of Vajradhara. "Wine" is bodhicitta; herein, the latencies of the afflictions are abandoned. "To be drawn" means to be protected. "Herself" means the self [of the consort]. For that very reason, "drinking" is the gathering [of the essence].

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ནི་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་སོས་དལ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པས་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔོ་བསངས་མ་ཞེས་པ་ནི་ གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཞིན་བཟང་མ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ནི། སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་པས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། རང་གིས་དབང་བསྐུར་དགྱེས་རྡོ་རྗེས། ། ཞེས་པ་ནི། བཞི་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། རིགས་བཟང་མ་ཞེས་པ་ནི་རིགས་ལྔའི་ རིགས་ཅན་ཡིན་པས་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྲ་བཟང་མ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འདོད་པ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་དགའ་ཞེས་པ་ནི་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ལས་འདས་པའི་གཉི་གའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའོ། ། སིཧླ་ག་བུར་ཡང་དག་འབྱུང་ནི་ དཀྱིལ་འཁོར་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་དག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆང་ཡང་དྲང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ནི་དེ་ལའོ། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱིས་རང་ཡང་བཏུང་། ། ཞེས་པ་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཀུན་དུ་རུའི་སྦྱོར་བ་ཡོད་པ་གང་གསུངས་པ། དེར་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ། ། ག་བུར་ མཁས་པས་མི་སྤང་སྟེ། ། དེ་ལས་ལག་ཏུ་མི་བླང་ཞིང་། ། ཉ་ཕྱིས་དུང་ཆོས་ཉིད་དུ་མིན། ། ངེས་པར་བློ་དང་སྟོབས་འཕེལ་ཕྱིར། ། མི་འཆི་ལྕེ་ཡིས་བླང་བ་ཉིད། ། ག་པུར་ཉིད་ནི་བདག་མེད་མ། ། བདེ་བ་བདག་མེད་ཚུལ་ཅན་ཉིད། ། སྦྱོར་བ་དེ་ལས་གང་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་སྤང་བར་མི་ བྱའོ། ། དེ་ནས་ནི་དེའི་ཕྱིར་རོ།

For that very reason, the practitioner of the ascetic observance (vratin) is one who possesses the wisdom (jñāna) whose nature is emanation and reabsorption. By this, "at ease" (sukha) means that it is of a single nature due to non-duality. "Dark-blue" (śyāmā) means because of non-duality. "Fair-faced one, adorned with form and youth" means that there are three aspects because of the nature of the three bodies (kāya). "Empowered by the Hevajra himself" means because of the nature of the fourth [empowerment]. "Of noble family" means because she belongs to the families of the five families and is thus of the nature of the five wisdoms. "Of beautiful hair" means the kings of wisdom, whose nature is all desires. "Delighting the practitioner" means possessing the wisdom of both, which transcends the sixth, the Vajradhara. "The perfect arising of sihlaka and camphor" means that because the two maṇḍalas are inseparable, they are of the nature of emanation and reabsorption. For that very reason, wine should also be offered to her. "The practitioner of the observance should drink it himself" is the meaning of reabsorption. Regarding what was said about the application of kunda-rū (sexual union): "The camphor arising from that union, the wise should not abandon; they should not take it with the hand, nor in a mother-of-pearl or conch vessel. To certainly increase intelligence and strength, it should be taken with the tongue of immortality. Camphor itself is Nairātmyā; bliss is the very mode of Nairātmyā. The bodhicitta that arises from that union should not be abandoned." Therefore, for that reason:

། ལག་ཏུ་མི་བླང་ཞིང་ཉ་ཕྱིས་དང་དུང་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་དུ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བདུད་རྩི་དེ་སླར་ཡང་ལྕེ་ཡིས་བླང་བར་བྱའོ། ། སྟོབས་འཕེལ་ཕྱིར་ནི་སྟོབས་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ངེས་པར་ནི་ངེས་པར་རོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ག་པུར་ཉིད་ནི་བདག་མེད་མ། ། བདེ་བ་བདག་མེད་ཚུལ་ཅན་ནོ། ། གང་དེ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་དེར་ནི་སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་དུ་ཡོད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའོ། ། ག་པུར་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་དག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། མི་སྤང་སྟེ་ནི་སྤང་བའི་ཚུལ་དུ་རྟོག་པར་མི་བྱ་བའོ། ། མཁས་ པ་ནི་ཤེས་པ་ཅན་ནོ། ། དེ་ལས་ལག་ཏུ་མི་བླང་ཞིང་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཟུང་བའི་ཚུལ་དུ་བསྐྱེད་པར་མི་བྱའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན་ཉ་ཕྱིས་མིན་ནི་ཆོས་འབྱུང་དུ་མ་ཡིན་པའོ། ། དུང་ཆོས་ཉིད་དུ་མིན་ནི་རྡོ་རྗེ་མ་ཡིན་པའོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྤང་བར་བྱ་བ་གཟུང་བ་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདུད་རྩི་སྟེ་དེ་ལྕེས་ནི་བློས་བླང་བའོ། ། བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བློ་དང་སྟོབས་འཕེལ་ཕྱིར། སྟོབས་ནི་སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་ པའོ། ། སྟོབས་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་མོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ག་པུར་ཉིད་ནི་བདག་མེད་མ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཉིད་བདག་མེད་མ་སྟེ་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བདེ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

One should not take it with the hand, nor even in a vessel of mother-of-pearl or a conch-shell dharmapātra, but rather that amṛta should be taken again with the tongue. "For the increase of power" means for the sake of increasing power. "Definitely" means certainly. How is this so? It is said: "Camphor itself is Nairātmyā; bliss has the nature of selflessness." This is the meaning of that. Alternatively, "union" (yoga) refers to the authentic arising from the indivisibility of both. Camphor is the bodhicitta of the authentic nature arising from that. "Not to be abandoned" means one should not conceptualize it in the manner of something to be rejected. "The wise" are those possessing knowledge. Therefore, "one should not take it with the hand" means one should not generate it in the manner of being grasped by the wisdom of Nairātmyā, who is inseparable from Vajradhara. Where? "Not in mother-of-pearl" means not in the dharmodaya. "Not in the conch-shell itself" means not in the vajra. Because it is the wisdom of the indivisibility of both, the objects to be abandoned and the grasper are also non-existent. For that very reason, it is amṛta; it is taken with the tongue by the intellect. This is the certainty of bodhi as the indivisibility of the two truths. Why? "For the increase of intellect and power." "Power" refers to the ten powers, the fearlessnesses, and so forth. "Power" is merely an illustration. How is this so? It is said: "Camphor itself is Nairātmyā" means Vajradhara himself is Nairātmyā—the wisdom that has the nature of Nairātmyā. "Bliss" is the authentic wisdom.

དེའི་བདེ་བ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། ། ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་ འཁོར་ཉིད་དུ་གནས། ། དབྱངས་ཡིག་དང་པོའི་རང་བཞིན་ཏེ། ། བློ་ཞེས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས། ། དེའི་བདེ་བ་ཞེས་པ་དེའི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེ་སྟེ། འདི་ཕྱག་རྒྱ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་པས་ཕྱག་རྒྱ་ ཆེན་པོ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་པའོ། ། དེ་ཡང་གནས་ནི་ཡང་དག་པར་མི་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་དུ་སྟེ་ཆུའི་ཁམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལའོ། ། དབྱངས་ཡིག་དང་པོའི་རང་བཞིན་ཏེ་དེ་ཡང་དབྱངས་དང་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་ ནོ། ། འོན་ཀྱང་ཅི་འདྲ་བ་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། བློ་ཞེས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རབ་བརྟགས། ། རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཏེ་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔས་སོ། ། རབ་ཏུ་བརྟགས་ནི་གསལ་བར་རབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པའོ། ། དེ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་གསུངས་ པ། ། དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་ཤེས་རབ་མ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལས། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྫོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་རྫོགས་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་ཅིས་ཁྱད་འཕགས་པ་ཡིན་པ་གསུངས་པ། དེ་ཉིད་རིང་མིན་ཐུང་བ་མིན། ། གྲུ་བཞི་མ་ཡིན་ ཟླུམ་པོ་མིན། ། དྲི་དང་རོ་མྱང་བ་ལས་འདས། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་བྱེད་པ་ཅན། ། དེ་ནི་རིང་མིན་ཐུང་བ་མིན། ། གྲུ་བཞི་མ་ཡིན་ཟླུམ་པོ་མིན་ནི་དེ་ཉིད་དོ། ། གང་བཞི་པ་ཡང་དེ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་པར་གསུངས་པ། དྲི་དང་རོ་མྱང་བ་ལས་འདས། ། ཞེས་པ་ནི།

Its bliss is the Great Seal (mahāmudrā), Abiding in the maṇḍala of the navel. It is the nature of the first vowel, Which the Buddhas have designated as "intellect" (mati). Regarding "its bliss," it is the thorough knowledge of its authentic wisdom (jñāna). To explain how this is so, it is called the "Great Seal" (mahāmudrā); because it is both a seal (mudrā) and great (mahā), it is the Great Seal, which is awakening through omniscience (sarvākārajñatā). Furthermore, its location is the nature of perfect immovability. Where is it? It is in the maṇḍala of the navel itself, within the water element of the bodhicitta. It is the nature of the first vowel, and it possesses the nature of the first vowel. However, as to what it is like, it is said: "The Buddhas have thoroughly designated it as intellect." The Buddhas are those whose nature is realization, by means of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom (ādarśajñāna) and so forth. "Thoroughly designated" means clearly and completely analyzed. To explain what that very thing is, it is said: "That very thing is the Bhagavatī Prajñā." How so? "From the yoga of the completion stage." "Yoga" is because of their inseparability. "Completion" means the state of being complete. Furthermore, to explain what makes it superior, it is said: "It is neither long nor short, Neither square nor round, Transcending smell and the tasting of flavor, It is the producer of coemergent joy (sahajānanda)." "It is neither long nor short, neither square nor round" refers to that very reality (tattva). It is taught that the fourth [joy] is also inseparable from that. "Transcending smell and the tasting of flavor" means:

རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཡང་ དེ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་བྱེད་པ་ཅན། ། ཀ་ནི་ཀཱ་ལིའོ། ། ཨ་ནི་ཨཱ་ལིའོ། ། གཉི་ག་ཡང་སྤངས་ནས་འདོར་བས་ན་བྱེད་པའོ། ། དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་བྱེད་པ་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ནི་སྐུ་གསུམ་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ། དེ་ལ་སྐྱེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། ། དེ་ཡི་བདེ་བ་ཟབ་ཉིད། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བདེ་སྟེར་མ། ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་དངོས་གྲུབ་འཐོབ། ། འདི་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཡོད་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ལ་ནི་བདག་མེད་མའི་ཚུལ་གྱིས་གཞི་ལའོ། ། སྐྱེ་བ་ནི་བསྲབས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའོ། ། དེ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། དེའི་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། བདེ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཟ་བ་ཉིད་ནི་དེར་ཡང་གཞག་ཏུ་མེད་པའོ། ། དེ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་དངོས་གྲུབ་འཐོབ་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་དངོས་གྲུབ་མེད་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། སྐྱེ་བ་ནི་སྤྲུལ་ པའི་སྐུའོ། ། ཟ་བ་ཉིད་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའོ། ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་དངོས་གྲུབ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བདེ་སྟེར་མ། ། ཞེས་པ་ནི། བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གཟུགས་སྒྲ་དེ་བཞིན་དྲི་དང་ནི། ། རོ་དང་དེ་བཞིན་རེག་ བྱ་ཉིད། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་། ། ཤེས་རབ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱད་པར་བྱ། །

That which is inseparable from the three vajras is also that very reality. For that reason, it is said: "The agent of coemergent joy is the ka and kali; the a and āli. Because one abandons and casts aside both, it is the 'agent.' Since this [joy] exists in this, it is the 'agent of coemergent joy.'" That very reality is the three bodies (kāya), as it is said: "The yogi born therein, Its bliss is profound; Mahāmudrā, the bestower of bliss— Together with her, accomplishment is attained." Because he possesses yoga, he is a "yogi," the Vajradhara inseparable from Nairātmyā. In that context, "therein" refers to the ground in the manner of Nairātmyā. "Birth" is the arising of the wisdom of attenuation. For that very reason, he is a "yogi." "His" refers to Nairātmyā. "Bliss" is wisdom. "Profound" (gambhīra) means that it cannot be established even there. This has the sense of "enjoying" (bhoga). "Together with her, accomplishment is attained" means that for those devoid of her characteristics, there is no accomplishment. "Birth" is the nirmāṇakāya. "Profound" is the saṃbhogakāya. "Together with her, accomplishment" is the dharmakāya. The Blessed One is the nature of these three bodies. "Mahāmudrā, the bestower of bliss" is the summarized meaning. For that very reason: "Form, sound, and likewise smell, Taste, and likewise the object of touch, And the nature of the dharmadhātu— These should be enjoyed through insight itself."

དེ་བཞིན་དུ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཉིད་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ལ་སྤྱད་ པ་ནི། ། ཇི་ལྟར་མངོན་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། དེ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གཟུགས། ། བདེ་ཆེན་བཟང་མོའི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་དང་། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ཅན། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་ ཞེས་པ་འདིས་ནི། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། བདེ་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། བཟང་མོའི་རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་པ་འདིས་ནི་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། ། འདིས་ནི་གཉིས་པོ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ རང་བཞིན་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པ། དེ་ནི་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་གཟུགས། ། མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་དངོས་པོ་ཅན། ། ཡང་དག་གྱུར་པས་སོ་སོར་རྟོག། དེ་ཉིད་བྱ་བ་ནན་ཏན་ཏེ། ། ཆོས་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་མ། ། དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་བདག་ པོ་ང་། ། དེ་ཉིད་བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མའོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན། ། མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་གཟུགས་ཀྱིས་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཉིད་དོ། ། མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་དངོས་པོ་ཅན། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཉིད་དོ། ། ཡང་དག་གྱུར་པས་སོ་སོར་རྟོག། ཅེས་པ་ནི། ཆོས་ ཀྱི་སྐུ་ཉིད་དོ། །

In the same way, all five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth, are the very nature of authentic wisdom. Because insight itself is the wisdom of utter clarity, its practice is to be established through clairvoyance. To explain how this is so, it is said: "That very [reality] is the coemergent form, The yoginī of excellent great bliss. That very [reality] is the maṇḍala wheel, Possessing the nature of the five wisdoms." By the phrase "coemergent form," the inseparability of method and insight is indicated. "Great bliss" indicates authentic wisdom itself. "Yoginī of excellence" indicates the very nature of emanation and reabsorption. Through this, the characteristics of the arising of the qualities of the five clairvoyances, which are the nature of the five non-dual wisdoms, are taught: "It is the form of mirror-like wisdom, The entity of the wisdom of equality, Through perfect transformation, the wisdom of discernment, That very [wisdom] is the wisdom of all-accomplishing action, The utterly pure expanse of reality (dharmadhātu). That very [reality] is the lord of the maṇḍala, That very [reality] is the selfless yoginī. Possessing the nature of the expanse of reality, By the form of mirror-like wisdom, it is the nirmāṇakāya. By the phrase 'the entity of the wisdom of equality,' it is the saṃbhogakāya. 'Through perfect transformation, the wisdom of discernment' Is the dharmakāya itself."

དེ་ཉིད་བྱ་བ་ནན་ཏན་ཞེས་པ་འདིས་ནི་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཆོས་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་མ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་བདག་པོ་དེ། ། ཞེས་པ་ འདིས་ནི་ཡི་གེ་ཨ་དང་ཧཾ་གི་ནཱ་ད་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མའོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་ པ། ། འཁོར་ལོ་བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་ནི། ། ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཉིད། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྔར་གསུངས་ན། ། སྡོམ་པའང་བདག་ལ་བཤད་དུ་གསོལ། ། འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་ནི་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཟུང་དུ་ འཇུག་པའོ། ། ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། ཡང་དག་པའི་ཚུལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྔར་གསུངས་ནའོ། ། ཡང་ན་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ལས་གསུངས་པའི་རྩའི་འཁོར་ལོའི་རིམ་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། བསྒོམ་ པའི་ལམ་དང་ནི་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ལས་གསུངས་པའི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའོ། ། ཞེས་པ་ནི།

By the phrase "the diligent performance of that very [reality]," the inseparability of the three bodies is the coemergent wisdom (sahaja-jñāna). For that very reason: "The utterly pure expanse of phenomena (dharmadhātu), the purity of suchness (tathatā), is the coemergent wisdom." "That itself is the lord of the maṇḍala" means that the inseparability of the two nādas of the syllables A and Haṃ is the wisdom of the Vajra-holder. "That itself is the Yoginī Nairātmyā" and "having the nature of the expanse of phenomena" means that the very nature of the Yoginī Nairātmyā is the wisdom of the Vajra-holder. Vajragarbha then requested: "The path of meditating on the wheel, and how the deities arise—since the Blessed One has previously taught these, please also explain the saṃvara to me." "Wheel" refers to the maṇḍala of Nairātmyā. "And the path of meditation" refers to the union of those very [two]. "And how the deities arise" refers to the wisdom of the absorption (samādhi) of the authentic mode. "Since the Blessed One has previously taught" means: alternatively, "wheel" refers to the emanation body (nirmāṇakāya) produced by the sequence of the channel-wheels as taught in the section on the Vajra family. "And the path of meditation" refers to the enjoyment body (saṃbhogakāya) which is the inseparability of the two garlands of nādas of the vowels and consonants as taught in the section on the Mantra family. "And how the deities arise" means:

ལྷའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བར་གསུངས་པའི་ཕྱག་དང་ཞལ་དང་མདོག་དང་དབྱིབས་རྣམས་དབྱེར་མེད་པའི་ ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། འདིས་ནི་སྐུ་གསུམ་བསྟན་ཏོ། ། འདིའི་ཡང་སྡོམ་པ་ནི་བསྡུ་བའོ། ། བདག་ལ་བཤད་དུ་གསོལ་ནི་ཞུས་པའོ། ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རྣལ་འབྱོར་མ་ལུས་དབུས་ནས་སུ། ། ཨ་ཡི་རྣམ་པའི་སྡོམ་པ་གང་། ། ཕྱི་རོལ་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་ནང་། ། སྡོམ་ པ་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བཤད། ། ཡི་གེ་ཨཾ་ཡང་དག་པའི་མཆོག་དམ་པའོ། ། དེ་ཡང་གནས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མི་གཡོ་བའི་ཚུལ་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་མ་ནི་རྣལ་འབྱོར་འདུ་བ་འདི་ལ་ཡོད་པས་རྣལ་འབྱོར་མ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། རྒྱུ་ དེའི་ཕྱིར་ན་ཆོས་འབྱུང་དེའི་དབུས་གནས་དེ་ཉིད་ཟུར་གསུམ་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་ཇི་ལྟར་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནང་དུ་ཡང་ངོ་། ། དེ་རབ་ཏུ་བཤད་ནི་གསལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། བོ་ལའི་བདེ་བ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། ། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་མཆེད་ ཐབས་ཉིད་ཀྱིས། ། འདིས་ནི་གསང་བའི་སྙོམས་འཇུག་པས། ཕྱི་རོལ་གཉིས་གཉིས་ངེས་པར་བསྟན། ། བོ་ལའི་བདེ་བ་ཞེས་པ་ནི་གང་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཐབས་ཏེ་ཐབས་ ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདིས་ནི་གསང་བའི་སྙོམས་འཇུག་པ། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེའོ། ། པདྨ་དང་རྡོ་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་པདྨའོ།

The hands, faces, colors, and shapes described in the section on the deities are the indivisible dharmakāya. By this, the three bodies (trikāya) are shown. The "summary" (saṃvara) of this is the condensation. "Please explain to me" is the request. To that, the Blessed One replied: "In the center of all yoginīs, whatever is the summary in the form of the letter A, just as it is externally, so it is internally; that very summary I shall explain. The syllable Aṃ is the supreme, sublime reality. Its abiding is because it is immovable in the manner of suchness (tathatā). Furthermore, a 'yoginī' is so called because she possesses this gathering of yoga; the meaning is that she is naturally endowed with yoga. For that reason, the center of that source of phenomena (dharmodaya) is the meaning of being triangular. For that very reason, 'just as externally' refers to body, speech, and mind. Likewise, so it is internally. 'I shall explain that' means to make it clear. Regarding that, it is said: 'The bliss of the bola is the Great Seal (mahāmudrā); by the method of the vajra sense base, through this secret union, the two external [aspects] are definitively shown.' 'The bliss of the bola' refers to that indivisible wisdom, which is the seal (mudrā). 'The vajra sense base' means that the vajra itself is the sense base, having become the cause for the arising of wisdom. That itself is the method, the wisdom of method. 'Through this secret union' means that the indivisibility of the vajra and the lotus is the vajra; the indivisibility of the lotus and the vajra is the lotus."

། དེ་ལྟར་གསང་བའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་དེས་ན་ཕྱི་རོལ་གཉིས་གཉིས་ནི་ཟུང་དུ་བསྟན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ ཕྱི་རོལ་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་ནང་ངོ་། ། ནང་ཉིད་གསུངས་པ། སྐུ་གསུམ་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་ནི། ། འཁོར་ལོའི་གཟུགས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་ནང་སྟེ་ལུས་ཀྱི་ནང་ཉིད་དུ་སྐུ་གསུམ་འཁོར་ལོའི་གཟུགས་ཀྱིས་བརྗོད་དོ། ། སྐུ་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོར་ བརྗོད། ། སྤྲུལ་པ་དང་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་སྐུ་གསུམ་གང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འཁོར་ལོ་དེ་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདོད་ཅེས་པ་ནི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྐུ་ཉིད་འཁོར་ལོ་ཡིན་པས་སྐུའི་འཁོར་ལོ་ལ་དེ་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། ། སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ནོ། ། སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་འཁོར་ལོ་གསུངས་པ། ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་སྤྲུལ་པ་དང་། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བདེ་ཆེན་ཉིད། ། སྐྱེ་གནས་སྙིང་མགྲིན་མགོ་བོར་ཡང་། ། སྐུ་གསུམ་གྱིས་ནི་རྣམ་པར་གནས། ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གསུངས་པ། མ་ལུས་པ་རྣམས་སེམས་ ཅན་གྱི། ། སྐྱེ་བ་གང་ལ་བརྗོད་བྱ་བ། ། གང་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་གནས་བརྟན་ཕྱིར། ། དེ་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཉིད་ཡིན། ། མ་ལུས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་ཞེས་པ་ནི་སྲིད་གསུམ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། གང་ལས་སྐྱེ་བ་དེར་དེ་ལ་སྤྲུལ་ པའི་སྐུ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ།

Thus, because of the cause of perfect union through the secret meditative absorption, the two external [elements] are taught as a pair. For that very reason: "Just as it is externally, so it is internally." Regarding the internal, it is said: "The three bodies within the body Are described in the form of cakras." This refers to the internal, wherein the three bodies are described in the form of cakras within the body itself. "The thorough knowledge of the three bodies Is described as the wheel of great bliss." The wheel that thoroughly knows the three bodies—the nirmāṇakāya, dharmakāya, and saṃbhogakāya—is itself the great bliss of authentic wisdom (jñāna). "Desire" refers to the nature of conceptualization. Since the body itself is the wheel, the wheel of the body is that very great bliss; it is the body that is the essence of the three bodies. Regarding the wheel that is the essence of the three bodies, it is said: "Dharma, enjoyment, and emanation, And likewise great bliss itself, Abide as the three bodies In the birth-place, heart, throat, and head." Regarding the nirmāṇakāya, it is said: "That which is described as the birth Of all sentient beings without exception, Because the emanation is the elder, That is the nirmāṇakāya itself." "Of all without exception" refers to those who have become the various types of beings. "Of sentient beings" refers to those who have become the three realms of existence. That from which they are born is the nirmāṇakāya. As for how this is so, it is said:

གང་ཕྱིར་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པར་གནས་བརྟན་ཕྱིར་ནི་གནས་པའི་ངང་ཚུལ་ལོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་བརྟགས་པའོ། ། སྐྱེ་བའི་དོན་ཉིད་གསུངས་པ། སྐྱེ་དང་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པ་འདིས། ། སྐུ་ནི་སྤྲུལ་པ་ཅན་ཞེས་འདོད། ། ཅེས་པ་ འདིས་ནི་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་གནས་ཀྱིས་སོ། ། སྤྲུལ་པ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་དང་ཞལ་གྱི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གསུངས་པ། སེམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་སྙིང་གར་འགྱུར། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་གསུངས་པ། དྲུག་པོ་ཉིད་ཀྱི་རང་ བཞིན་ཅན། ། བཟའ་བ་ངེས་པར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས། ། དྲུག་ཅེས་པ་ནི་ཁ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། བཟའ་བ་ལོངས་སྤྱོད་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཚར་གཉིས་ཀྱི་བདག་ ཉིད་ཀྱི་ནཱ་ད་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས་ནཱ་དའི་ཕྲེང་གཉིས་སོ། ། མགྲིན་པ་ཞེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། སྤྱི་བོར་བདེ་བ་ཆེན་པོ་གནས། ། ཞེས་པ་ནི། སྐུ་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་དེ་ཉིད། ། དེ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོར་འདོད། ། ཅེས་གསུངས་པའོ། ། དེ་ཡང་སྤྱི་བོར་གནས་ ཞེས་པ་ནི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འདིས་ནི་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གསུམ་སྐྱེ་གནས་དང་སྙིང་ག་དང་མགྲིན་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ཡིན་པས་སྤྱི་བོར་བདེ་བ་ཆེན་པོ་གནས་སོ། །

Because of which, for what reason, the "Elder" (sthavira) abides in the state of emanation; for that very reason, it is designated as "birth." The meaning of birth is stated: "By this which produces birth and emanation, the body is asserted to be the emanation body (nirmāṇakāya)." Here, "by this" refers to the place of birth. "The emanation body" refers to the nature of the hands, faces, and so forth. The dharmakāya is stated: "The mind is the nature of phenomena (dharma); the dharmakāya also resides in the heart." The saṃbhogakāya is stated: "Possessing the nature of the six, the enjoyer is the saṃbhogakāya." "The six" refers to the equality of Vajrasattva and the five Tathāgatas, who are the transformations of the forms of the mouth and so forth. "Enjoying the food" refers to the transformation of the nāda consisting of the two series of vowels and consonants, which is the two-fold garland of nādas. "The throat" refers to the saṃbhogakāya. Regarding "Great Bliss resides at the crown": "That very thorough knowledge of the three bodies is asserted to be the wheel of Great Bliss (mahāsukhacakra)," so it is said. Furthermore, "resides at the crown" refers to the nature of the stable and the moving. By this, the inseparability of the three bodies is the wisdom of Great Bliss. The three wheels, which are the nature of the birth-place, the heart, and the throat, and which possess the identity of the three bodies, are the wheel of Great Bliss; therefore, Great Bliss resides at the crown.

སྐུ་ནི་བསགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཅན་ནོ། ། ཀ་དང་ཨ་ལས་ཀཱ་ཡིན་པས་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་པོ་འདི་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་འདིའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། ཀ་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་གྱི་སྐུ་འདི་ཡང་བདེ་བ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། ཨེ་ཝཾ་ རྣམ་པ་རྒྱུ་མཐུན་ཉིད། ། རྣམ་སྨིན་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ། ། ལོངས་སྤྱོད་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ཉིད། ། བདེ་བའི་འཁོར་ལོར་དྲི་མེད་ཉིད། ། རྒྱུ་མཐུན་ལ་སོགས་རབ་ཕྱེ་བས། ། འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བརྗོད། ། སྐུ་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། དེ་ཡང་སྤྲུལ་ པ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་ལོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ལ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་དབྱེར་མེད་པའི་དགའ་བ་བཞི་ལ་དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། ། ཨེ་ཝཾ་རྣམ་པས་རྒྱུ་མཐུན་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་དགའ་བ་དང་པོའོ། ། རྒྱུ་མཐུན་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའོ། ། རྣམ་སྨིན་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལས། ། ཞེས་པ་ནི། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་སྨིན་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི་མཆོག་ ཏུ་དགའ་བའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་ལོངས་སྤྱོད་ཡང་དག་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པར་རོ། ། གཅིག་པ་ཉིད་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དོ། ། དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། སྐྱེས་བུ་རྫོགས་པ་སྟེ།

The body is the emanation characterized by accumulation. Since it arises from ka and a, the wisdom of this entity, which is the nature of these two garlands of āli and kāli, is the saṃbhogakāya. This body, possessing the wisdom of bliss (ka), is also the dharmakāya through the perfect realization of bliss. Evaṃ. "The aspect is the concordant cause; the maturation is in the dharmacakra; enjoyment is the puruṣakāra; in the wheel of bliss is the stainlessness. Through the thorough differentiation of the concordant cause and so forth, the four types of results are described. Thoroughly knowing the three bodies is thoroughly knowing all phenomena." Furthermore, regarding the nature of the four wheels, such as the emanation wheel and so forth, there are the four joys, such as the "various" aspect and so forth, which are inseparable. Their results are also the four, such as the concordant cause and so forth. "The aspect is the concordant cause, evaṃ" means that the inseparability of method and wisdom is the nature of the "various" moment, which is the first joy. "Concordant cause" refers to the emanation wheel, the nature of which is the single taste of all phenomena. "Maturation is in the dharmacakra" means that it is "maturation" because it has ripened in a particularly exalted way; its subsequent stage is "supreme joy." "Enjoyment is the puruṣakāra" means that it is the attachment to bliss through the perfect enjoyment and perfect experience. "Enjoyment" is the state of oneness. Regarding "the puruṣakāra therein," it is the perfection of the person.

ཡུལ་དང་དབང་པོ་དག་དང་བྲལ་ནས་ཞི་བར་རོ་ གཅིག་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་སེམས་ཙམ་རྣམ་པར་ཉེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྟེ་ནཱ་ད་ཚར་གཉིས་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བའི་འཁོར་ལོར་དྲི་མེད་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། དྲི་མ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་དང་ གང་ལ་བྲལ་བ་དེ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའོ། ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས་པ་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་བདེ་བའི་འཁོར་ལོར་ནི་བདེ་བའི་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ཡིན་པའི་དོན་ ཏོ། ། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གསུངས་པ། ། ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་བསྐུལ་བ་ཡི། ། ལས་སྤྱོད་བཅོམ་ལྡན་ཤེས་རབ་མ། ། ཇི་ལྟར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་སྤྱོད། ། རྒྱུ་མཐུན་ཞེས་ནི་རབ་ཏུ་བསྒྲགས། ། ལས་ཆུང་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར། ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ལས་བཟློག། རྣལ་འབྱོར་དག་པ་ དྲི་མེད་ཉིད། ། སྐྱེས་པ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ཉིད། ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཉེར་ལོངས་སྤྱོད། ། ཅེས་མདོར་བསྟན་པ་འདིའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་འདི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་མ་དེ་ལས་སྤྱོད་པ་ནི་ལས་ཟ་བའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་བསྐུལ་བ་ ནི་བསྐུལ་བའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་ཉིད་ཅི་འདྲ་བ་ཡིན་པར་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་སྤྱོད། ། ལས་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། ། དེ་ཉིད་རྒྱུ་མཐུན་ཞེས་ནི་བསྒྲགས། །

Separated from objects and the sense faculties, it is peaceful. The nature of the body, which is of a single taste, is the purity inseparable from the moment of the mere mind (cittamātra) that thoroughly analyzes. That is the enjoyment wheel (saṃbhogacakra), because it is inseparable from the two nādas. "In the wheel of bliss, it is stainless" means that "stains" are desire and so forth. That which is free from those is "stainless." Its entity is the stainless state, the coemergent wisdom (sahaja-jñāna) characterized by the inseparability of the three bodies, having completely abandoned all obscurations. In the wheel of bliss, this refers to the meaning of the wheel of great bliss, the wisdom that is free from attachment to bliss. Regarding the explanation of the meaning of "concordant cause" and so forth: "Stirred by the winds of karma, The activity of the Blessed Lady of Wisdom Enjoys exactly as it was done; This is proclaimed as the 'concordant cause.' Because the result is greater than the action, The 'ripened' is the reverse of that. The purity of yoga is stainlessness; It is the 'man-made' (puruṣakāra). It is enjoyed by means of wisdom." This is the detailed explanation of this brief summary. The "activity" of that Blessed Lady of Wisdom is the "consumption of karma." To explain how this is: "stirred by the winds of karma" means it is impelled. To explain what the enjoyment itself is like: "enjoys exactly as it was done." The activity itself is the enjoyment; that very thing is proclaimed as the "concordant cause."

རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ་སྤྲུལ་པ་ཅན་གྱི་སྐུའོ། ། རྣམ་ པར་སྨིན་པ་དེ་ལས་བཟློག། ཅེས་པ་ནི། ལས་ཆུང་ལ་ཡང་བར་ཡོད་ལ་གང་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཆུང་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ཡིན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། རྣལ་འབྱོར་དག་པ་དྲི་མེད་འབྲས། ། ཞེས་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་ནི་འདུས་པ་སྟེ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་དག་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་དག་པའོ། ། དེ་ཉིད་འབྲས་བུའོ། ། གང་ཞེ་ན། དྲི་མེད་སྟེ་དྲི་མ་མེད་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། སྐུ་གསུམ་པོ་འདི་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ གསལ་བར་བྱས་པ། སྐྱེས་པ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེས་བུའི་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་ལ། དེ་བསྐྱེད་པ་ནི་རང་གི་རྒྱུ་ཉིད་ལས་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པའོ། ། རང་རིག་པ་ཉིད་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་སྐུ་གསུམ་པོ་འདི་ཉིད་རང་རིག་པ་སྟེ་གཉི་ག་ཡང་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ མ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་དུ་བསྟེན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའོ། ། སྐུའི་སྒྲའི་དོན་གསུངས་པ། ། གང་ཕྱིར་སྤྲུལ་པར་གནས་བརྟན་ཕྱིར། ། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་གནས་བརྟན་ཉིད། ། ཆོས་ནི་སྨྲ་བ་ ལས་བྱུང་བ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་ཐམས་ཅད་ཡོད། ། གང་ཕྱིར་མགྲིན་པར་ཀུན་བཀུར་ཉིད། ། ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོར་ཀུན་བཀུར་ཏེ། །

The nature of cause and effect, such as the various aspects and so forth, is the concordant cause, which is the Emanation Body (nirmāṇakāya). "The ripened [result] is the reverse of that" means that even when the action is small, there is an interval, and that which has a great result is the characteristic of the various [aspects] subsiding; this is the smallness of the action itself. That very [result] being great is the Dharma Body (dharmakāya). "The pure yoga is the stainless result" means that yoga is a union, the indivisibility of the two garlands of vowels and consonants (āli-kāli nāda). That which is particularly exalted and pure is the pure yoga. That itself is the result. What is it? It is the stainless, the stainless Enjoyment Body (saṃbhogakāya). These three bodies are made clearly manifest as the very indivisibility of the three bodies. "The man-made" refers to the activity of a person; its production is the accomplishment of everything from its own cause. Self-awareness itself is these three bodies, the indivisibility of the three bodies, because both are indivisible. That itself is the Blessed One, the nature of emptiness endowed with the supreme of all aspects, which is the Svābhāvikakāya (Essence Body) relied upon as the path to perfect awakening. The meaning of the word "body" (kāya) is stated: Because the Elder (sthavira) resides in the Emanation, The Elder resides in the Emanation Wheel. Because Dharma arises from speaking, Everything exists in the Dharma Wheel. Because the Venerable (saṃmatya) is in the throat, The Venerable is in the Enjoyment Wheel.

གང་ཕྱིར་བདེ་ཆེན་མགོར་གནས་པ། ། བདེ་བའི་འཁོར་ལོར་དགེ་འདུན་ཆེ། ། སྡེ་པ་ཞེས་བྱ་སྐུ་རུ་བརྗོད། ། བདེ་བ་བཞི་པོ་འདི་ཉིད་མ་ནིང་ངོ་། ། སྡེ་པ་ནི་སྡེ་པ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་གནས་བརྟན་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་ཡོད་པ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་གནས་བརྟན་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ གཏི་མུག་རྡོ་རྗེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཀུན་དུ་སྣང་བ་ལས་སོ་སོར་སྣང་བའོ། ། ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ནི་སྡེ་པའོ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་ཡོད་པ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་ཆོས་ནི་སྨྲ་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའོ། ། ཀུན་བཀུར་ནི་ སྡེ་པའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོར་ནི་ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོར་ཡོད་པ་ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། མགྲིན་པར་ཀུན་བཀུར་ཕྱིར་ཀུན་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། དགེ་འདུན་ཆེ་ནི་སྡེ་པའོ། ། བདེ་བ་འཁོར་ལོ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ ལོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་བདེ་ཆེན་འཁོར་ལོ་སྤྱི་བོར་གནས་པ་མི་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ལ། དགེ་འདུན་ཡང་འདུས་པའོ། ། ཕལ་ཆེན་ཡང་འདི་ཡིན་ལ་དགེ་འདུན་ཡང་འདི་ཡིན་པས་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་ཏེ། ཆེར་འདུས་ཤིང་འཚོགས་པས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བའོ། ། དེ་འདི་ལ་ཡོད་པར་བྱས་པས་དེ་ཡང་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའོ། །

Because Mahāsukha resides at the crown, the Great Saṅgha is the wheel of bliss. The class (nikāya) is said to be the body; these four blisses are the neuter. The class is taught as the class. The Elder resides in the emanation wheel; this means that what exists in the emanation wheel is the emanation wheel itself. How this is so is explained: because the emanation is the Elder, it is the nature of the stable and moving phenomena. From the universal appearance of the essence of Mohavajra, there is individual appearance. The Sarvāstivāda is the class. What exists in the dharma wheel is the dharma wheel itself. How this is so is explained: because dharma arises from speech, the object of expression is Dveṣavajra. The Saṃmitīya is the class. In the enjoyment wheel, what exists in the enjoyment wheel is the enjoyment wheel itself. How this is so is explained: because the Saṃmitīya is at the throat, it is the nature of universal experience, Vāgvajra. The Great Saṅgha is the class. The bliss wheel is the wheel of great bliss itself. How this is so is explained: because the Mahāsukha wheel resides at the crown, it is of an immovable nature, and the Saṅgha is also an assembly. Since it is both "Great" (Mahā) and "Saṅgha," it is the Mahāsaṅgha. Because it is a great gathering and assembly, it is the collection of the aggregates, elements, sense bases, and so forth. Because that is present here, it is also great bliss itself, the Svabhāvakāya.

སྐུ་གསུམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མ་ལུས་པར་བསགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་མ་ནིང་དུ་སྔར་བསྟན་པའི་དོན་ཏོ། ། སྡེ་ པ་བཞིའི་གནས་གསུངས་པ། ། ལྟོ་བ་གནས་སུ་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི། ལྟོ་བ་ནི་མངལ་ཆོས་འབྱུང་གི་མཐའ་ན་ཡོད་པའོ། ། དེ་གནས་སུ་ནི་གནས་པར་བརྗོད་དོ། ། སྡེ་པ་བཞི་ཉིད་གསུངས་པ། ། སྐྱེ་གནས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བར་འགྱུར། ། བྷ་ག་ཆོས་འབྱུང་དུའོ། ། འདོད་ཆགས་ བྲལ་བ་ནི་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་གོས་གསུངས་པ། མངལ་གྱི་ཁྲུ་མ་ཆོས་གོས་ཉིད་ནི་ཁྲུ་མས་གཏུམས་པ་སྟེ། གང་དུ་ཁྲུ་མ་ཞེས་རབ་ཏུ་གྲགས་པའོ། ། དེས་གཏུམས་ནས་གནས་པས་སོ། ། དེའི་ཁྲུ་མ་ཆོས་ གོས་ཞེས་པ་ནི་བསྒྲིབས་ཀྱང་གསལ་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཉིད་སྒྲིབ་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། མཁན་པོ་གསུངས་པ། དེ་བཞིན་མ་ནི་མཁན་པོ་ཉིད། ། མ་ནི་སྐྱེད་མ་སྟེ་དེ་ཉིད་མཁན་པོའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེའི་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དེ་ཤེས་པའོ། ། མགོ་བོར་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་ཕྱག། གང་གི་ ཕྱིར་ལྷུམས་ན་ཞུགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ལག་པ་གཉིས་སྤྱི་བོར་ཐལ་མོ་སྦྱར་ནས་གནས་པས་ལྔ་པོ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཁ་སྦྱོར་དུ་སྤྱི་བོར་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོར་རོ། ། ཕྱག་ནི་ཁམས་ལ་མངོན་པར་འདུད་པའོ། ། བསླབ་པའི་གཞི་གསུངས་པ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ ཁྲིམས་ཀྱི་གནས། ། ཞེས་པ་ནི་མཚན་མ་མ་ལུས་པ་འཛིན་པ་ནི་བསླབ་པའོ། ། ཡང་ན་བསླབ་པའི་གཞི་ཞེས་པ་ནི་རིག་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཤེས་པའོ། །

The nature of the body that has fully accumulated the wisdom of perfectly complete awakening, in which the three bodies are entirely perfected, is the meaning previously taught as the "neuter." Regarding the explanation of the abodes of the four classes: "The belly is said to be the abode." This means the belly is located at the edge of the womb, the source of phenomena (dharmodaya). That is described as the "abode." Regarding the four classes themselves: "The birthplace becomes free from desire; the bhaga is the source of phenomena." "Free from desire" refers to the innate nature that is free from attachment. Regarding the religious robes of those free from desire: "The womb-membrane is the religious robe itself, wrapped in the membrane; it is what is famously known as the 'membrane'." Because it remains wrapped in that, it is called the "womb-membrane robe." This means that although it is concealed, it is luminous, and the very absence of obscuration is the meaning of "obscuration." Regarding the abbot: "Likewise, the mother is the abbot herself." The mother is the progenitor, and she is the abbot. Because her wisdom of bliss itself is that which knows. "The gesture of joining palms at the head is the prostration." Because during the stage of being in the womb, one remains with both hands joined in prayer at the crown of the head, the five [factors] are inseparable; thus, in the union at the crown, it is the wheel of great bliss. "Prostration" is the bowing down to the elements. Regarding the bases of training: "The activity of going is the abode of discipline." This means that grasping all signs without exception is "training." Alternatively, "bases of training" refers to the knowledge that takes up awareness.

འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་གསུངས་པ། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་ཨ་ དང་ཧཾ་ཡིད་སྐྱོབ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ན་སྔགས་ཏེ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་སོ། ། དེ་ཉིད་བཟླས་པ་སྟེ་དེ་ཚིག་གི་མཚན་མའོ། ། ཨ་དང་ཧཾ་ནི་ཨ་ཧཾ་གི་ཡི་གེའོ། ། ཡང་ན་ཡི་གེ་ཨ་དང་ཧཾ་གི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ ཨ་ཧཾ་ངོ་། ། ཇི་ལྟར་ཨ་ཧཾ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བའི་བྱ་བའོ། ། སྐྱེ་གནས་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་ཨ། ། བདེ་ཆེན་གྱི་ཡང་རྣམ་པ་ཧཾ། ། གང་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ཡི་གེ་ཨཾ་མ་ནིང་ལ། དེ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡི་གེ་ཧཾ་ངོ་། ། གང་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡི་གེ་ཧཾ་དེ་ནི་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ཡི་གེ་ཨཾ་ངོ་། ། འདིས་ ནི་གཉིས་ཀ་སྦྱོར་བ་ལས་ཨ་ཧཾ་ངོ་། ། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་སྒྲའི་རང་བཞིན་སྒྲ་ཡང་ཆ་མེད་པའི་ཆའོ། ། གཅེར་བུ་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས། ། སྔགས་འདོན་སྐྱེས་པ་དགེ་སློང་ཉིད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་སླ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་སྐྱེས་པ་ཞེས་པ་ནི་རྫོགས་པ་སྟེ་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བ་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དགེ་སློང་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་ཏེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྔགས་འདོན་ཞེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཅེར་བུ་ཞེས་པ་འདིས་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་མཐའ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ཞེས་ པ་ནི་དེ་ཉིད་སྟོབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། །

The "activity of beings" refers to the wisdom of the indivisibility of the three vajras. Regarding the recitation of mantra, it is taught: "The mantra recitation is A..." Because it protects the mind, it is a "mantra" (mantra). It consists of the two garlands of vowels (āli) and consonants (kāli) as the nāda. That itself is the recitation, which is the sign of the word. "A" and "Haṃ" are the syllables of "Ahaṃ." Alternatively, they are of the nature of the syllables A and Haṃ. "In that way" means just as the activity of beings is, so too is "Ahaṃ." Just as "Ahaṃ" is, so too is the activity of beings. The letter A is the form of the birth-place wheel; the letter Haṃ is the form of great bliss. That which is the neutral letter Aṃ of the birth-place wheel is the letter Haṃ of great bliss. That which is the letter Haṃ of great bliss is the letter Aṃ of the birth-place wheel. Through this, "Ahaṃ" arises from the union of both. The nature of the mantra recitation is sound, and sound is also partless. "Naked, with hair and beard shorn, reciting mantra, he is a monk"—this is the easy meaning. Alternatively, "man" (puruṣa) means "perfected," in the sense of being free from birth, primordially unborn. "Monk" (bhikṣu) is the Buddha, the nature of the nirmāṇakāya. "Reciting mantra" is the nature of the saṃbhogakāya. "Naked" indicates the nature of the dharmakāya, the limit of being without obscurations; that too is the Blessed One. "With hair and beard shorn" is intended to mean that the Buddha's activity is spontaneously present as the nature of those very powers.

འདི་རྣམས་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། དོན་ནི་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན། འདི་དག་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྣམས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། ། ཟླ་བ་བཅུ་ནི་ས་རྣམས་ཉིད། ། སེམས་ཅན་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ས་བཅུ་པ་གནས་བཅུ་རྣམས་ལྔ་པོ་གཉིས་སོ། ། ཡང་ཟླ་བ་རྩིས་ལས་འདས་པས་རིགས་མཐའ་ཡས་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་བཅུའི་དབང་ ཕྱུག་སྟེ། གནས་བཅུའི་བདག་པོ་རྣམས་སྐུ་གསུམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་ཐམས་ཅད་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྤྱན་མ་དང་། མཱ་མ་ཀཱི་དང་། གོས་དཀར་མོ་དང་། སྒྲོལ་མ་དང་། ཁྲོ་གཉེར་མ་དང་། སྐུལ་བྱེད་མ་ དང་། ། རི་ཁྲོད་ལོ་མ་ཅན་དང་། ཨེ་མའོ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རི་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་མཉམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཚིག་འདི་རྣམས་ཐོས་ནས། མཆོག་ཏུ་ངོ་མཚར་དུ་གྱུར་ཅིང་། བརྒྱལ་བ་དང་། སྐྲག་པ་དང་། ས་ལ་འགྱེལ་བ་དང་འདར་བར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་ཐོགས་ སུའོ། ། ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཨེ་མ་བདེ་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་འདི་ལ་སོགས་པ་རི་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་མཉམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཚིག་འདི་རྣམས་རྣ་བས་ཐོས་ནས་འདར་བར་གྱུར་ཅིང་སྐྲག་པ་དང་། འགྱེལ་བ་དང་། ས་ལ་འགྱེལ་ བ་རྣམས་ཏེ་འདིས་ནི་བྱིན་རླབས་བསྟན་ཏོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་བ་རྣམས་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལས་ཁུ་བར་གྱུར་པར་བསྟན་ཏོ།

Through these conditions, sentient beings are undoubtedly the Buddha himself; the meaning is perfectly clear. Alternatively, through these conditions, sentient beings are the body, speech, and mind. They are undoubtedly the Buddha himself. The ten months are the bhūmis themselves; sentient beings are the lords of the ten bhūmis. Sentient beings are the ten bhūmis, the ten abodes, and the two sets of five. Furthermore, because the months are beyond calculation, the intention is that the families are infinite. For that very reason, they are the lords of the ten bhūmis; the meaning is that the masters of the ten abodes are the three bodies themselves, the nature of the five wisdoms. Then, to all the goddesses, such as the yoginī Nairātmyā and others—namely, Locanā, Māmakī, Pāṇḍaravāsinī, Tārā, Bhṛkuṭī, Tvaritā, Śītalā, and Parṇaśavarī—as well as the yoginīs equal in number to the atoms of Mount Meru, such as Emaho-sukhā and others, upon hearing these words, they were struck with supreme wonder; they fainted, were terrified, fell to the ground, and trembled. "Then" means immediately thereafter. "All" refers to Nairātmyā and the others. "Emaho-sukhā" refers to these yoginīs, beginning with the one without beginning or end, who are equal in number to the atoms of Mount Meru; having heard these words with their ears, they trembled, were terrified, fell, and collapsed to the ground. By this, the blessing is shown. It is also shown that the maṇḍala deities, being non-dual with the yoginīs, become the seminal essence.

། ཡང་རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་ལྷ་མོ་དེ་ཐམས་ཅད་གཟིགས་ནས་བརླབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་བསྟོད་པ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། མི་ ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་ནོ། ། ཡང་དག་པར་བསྟོད་པ་ནི་སྒྲས་བསྐུལ་མ་འདེབས་ཏེ་ཡང་བསླང་བའི་ཕྱིར་ནི་སྤྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷ་མོ་དེ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཡིན་པས་སྐྱེས་བུས་བསྟན་ཏོ། ། བསྟོད་པ་ཉིད་གསུངས་པ། ། ས་དང་ཆུ་རླུང་བྱིན་ཟ་ཡི། ། ལྷ་མོ་ སྣོད་ཅན་ཁྱོད་ཉིད་ལ། ། གང་ཞིག་སུས་ཀྱང་མི་ཤེས་པ། ། དེ་ཉིད་ང་ཡིས་སྤྲོ་ཡིས་ཉོན། ། ཉོན་ནི་མཚན་མ་མེད་པར་འཛིན་པ་ལས་གྲོལ་བར་ཉོན་ཅིག་པའོ། ། ཅི་ཡིན་པའི་དོགས་པ་བསུ་བ། དེ་ཉིད་སྤྲོ་ཡིས་ནི་སྤྲོ་བའི་དེ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་། ། གང་ཞིག་ནི་གང་ཡང་ངོ་། ། སུས་ཀྱང་མི་ཤེས་པ་ནི་ སྤྲོས་པ་གང་ཡང་ངོ་། ། མི་ཤེས་པ་ནི་མི་ཤེས་པ་སྟེ་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཉེ་བར་ཐོས་ནས། དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྲོག་རྙེད་པར་གྱུར་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་གསུམ་གཅིག་པའི་ སྐུའི་གསུང་ཐོས་ནས་སོ། ། དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་བདེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་རྫུན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྲོག་རྙེད་པར་གྱུར་ཏོ་ནི་སྲོག་རྙེད་པ་སྟེ་མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་མཚན་མའི་རང་བཞིན་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་ཡིན་པས་ སྐུ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པར་གྱུར་ཏོ། །

Furthermore, the Vajra-Holder, having beheld all those goddesses, offered this perfect praise in order to empower them: "The Vajra-Holder is the wielder of the vajra; he possesses indivisible wisdom. 'Perfect praise' means to exhort by means of sound, for the sake of rousing and inspiring them once again. 'All those goddesses' refers to those whose very nature is method, and since they are wisdom, they are shown by the person. The praise itself is spoken: 'O Goddesses, you who are the vessels of earth, water, wind, and fire, I shall reveal that very reality which no one else knows; listen! Listen' means listen to that which is liberated from grasping at signs. Anticipating the doubt of what that might be, it says: 'I shall reveal that very reality'—that very reality which is the revelation. 'Which' means whatever. 'No one else knows' means that no one else knows any conceptual elaboration. 'Not knowing' means not knowing; the intention is that this is the presentation of the support and the supported. Having heard the Blessed One’s speech, which is like a dream, they all regained their life-force. 'The Blessed One’s speech' means having heard the speech of the body that is the unity of the three bodies. If one asks what happens by that, it is like a dream: neither true nor false. 'They all regained their life-force' means they regained their life-force; thinking that the very absence of signs is the nature of signs, the dharmakāya itself became the saṃbhogakāya, and thus the two bodies became inseparable."

སྐུ་གཉིས་པོ་དེ་ཡང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། འོན་ཀྱང་གློ་བུར་དྲི་མས་བསྒྲིབས། ། དེ་ཉིད་བསལ་ནས་སངས་ རྒྱས་ཉིད། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་སྲིད་གསུམ་དུ་གྱུར་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་སྐུ་ཅན་ནོ། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འདི་རྣམས་མེད་པ་ཡིན་པ་གསུངས་པ། འོན་ཀྱང་གློ་བུར་དྲི་མས་བསྒྲིབས་ནི་གློ་བུར་གྱི་སྒྲས་ནི་འབྲེལ་མེད་ པ་ཅན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དྲི་མ་སྟེ་དྲི་མ་ལྟ་བུར་གཟུང་བའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དེས་བསྒྲིབས་པ་ནི་བསྒྲིབས་པར་བྱས་པའོ། ། དེ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའོ། ། དེ་སྐད་དུ་འཕགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས། ཇི་ལྟར་ཉི་ཟླ་དྲི་མེད་ཀྱང་། ། སྒྲ་གཅན་ ཁ་སྤྲིན་ཁུག་རྣ་དང་། ། རྡུལ་ཚུབ་དུད་སོགས་དྲི་མ་ནི། ། དྲི་མ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲིབས། ། དེ་ཉིད་བསལ་ནས་ཞེས་པ་ནི། ། གཟུང་བའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་བསྟན་པའི་མཁའ་འགྲོ་མར་འདོད་པར་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ བདེན་པ་ཡང་མ་མཆིས་རྫུན་པ་ཡང་མ་མཆིས་ཏེ། གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་འདི་བདེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་རྫུན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་དཔེས་དབེན་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་པ། གང་ཞིག་ མི་ཤེས་འཇིག་རྟེན་པ། བཙན་དུག་ཟོས་པས་བརྒྱལ་བར་འགྱུར། །

In order to demonstrate that these two bodies are also inseparable from the nirmāṇakāya, the Blessed One declared: "Sentient beings are themselves the Buddha, Yet they are obscured by adventitious stains. When those are removed, they are the Buddha." Regarding "sentient beings," they are those who have become the three realms of existence and possess the two bodies that are inseparable from the nirmāṇakāya. "The Buddha" means that very state. To explain how these qualities of a Buddha are not absent, he said: "Yet they are obscured by adventitious stains." The term "adventitious" refers to that which is unrelated [to the nature]. Such "stains" are the five aggregates, which are grasped as if they were stains. To be "obscured" by them means to be covered by them. Furthermore, sentient beings are pure by nature. As the Noble One [Nāgārjuna] said: "Just as the sun and moon, though stainless, Are obscured by the five stains: Rāhu, clouds, mist, Dust, and smoke." "Removing those" means completely abandoning the grasping at objects. "Buddha" is said to be the ḍākinī of the teaching. Thus, the Blessed One is neither true nor false; that which the Blessed One has spoken is neither true nor false. The Blessed One declared: "To illustrate that sentient beings are themselves the Buddha, free from examples: 'Worldly people who do not know Will faint from eating potent poison.'"

རྨོངས་སྤངས་དེ་ཉིད་ཡིད་ཀྱིས་ནི། ། དེ་ཡི་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གཅོད། ། དེ་བཞིན་ཞི་བཞི་ཐབས་ཤེས་ཤིང་། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་ང་ལ་གསོན། ། མ་རིག་སོགས་པས་མི་འཛིན་ཅིང་། ། གཏི་མུག་ལ་སོགས་ལྕི་བས་མིན། ། བརྒྱལ་ བར་འགྱུར་ནི་བརྒྱལ་བའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བཙན་དུག་ཟོས་པས་སོ། ། དེ་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་པའོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། གང་མི་ཤེས་པ་སྟེ་གང་སེམས་མེད་པ་དུག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་ཤེས་པ་གང་ངོ་། ། གང་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིད་ཀྱིས་ནི་དུག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ ཡིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་རྨོངས་ནི་གཏི་མུག་སྤངས་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེའི་དེ་ཉིད་ནི་དེའི་མཆོག་གོ། ། ཡོངས་སུ་གཅོད་ནི་ཆད་པའོ། ། དེའི་ནི་བརྒྱལ་བ་དེའིའོ། ། དཔེ་བསྟན་ནས་དོན་གསུངས་པ། དེ་བཞིན་ཞི་བའི་ཐབས་ཤེས་ཤིང་ནི་དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཐབས་ རིག་པ་གང་དེ་མི་འཛིན་ཏེ། གང་གིས་ཤེ་ན། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། མ་རིག་པའི་འཆིང་བས་དེ་འཆིང་སྟེ། གང་ཡང་དེས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་རྣམས་ཐོས་ནའོ། ། གཏི་མུག་ལ་སོགས་བཅིང་བས་མིན། ། ཞེས་པ་ནི། འཛིན་པ་ཡང་མིན་ཏེ་མི་འཛིན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཞི་བའི་ཐབས་ཤེས་ཤིང་ངོ་། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་རྣམས་ཐོས་པ་བྱས་པ་ནི་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་མང་པོའི་ཚིག་གོ། ། སྤྲོ་བ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་པ་མི་འཛིན་ཏེ། གང་གིས་ཤེ་ན། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པས་བཅིངས་ཏེ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པས་ སོ། ། ཅིར་གྱུར་པས་ཤེ་ན་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། །

With a mind that has abandoned delusion, one thoroughly discerns its suchness. Likewise, knowing the means and wisdom of peace, O Hevajra, listen to me! Not grasped by ignorance and the like, nor by the weight of delusion and so forth, one becomes unconscious; that is what "unconscious" means. How so? By having consumed potent poison. Who is that? The worldly person, the one of the world. What is their distinction? It is the one who does not know—that is, the one who lacks the mind that knows the suchness of the poison. Furthermore, with a mind that [knows] its suchness, [one knows] the suchness of the poison. That "delusion" is the state of having abandoned ignorance. For that very reason, its suchness is its excellence. "Thoroughly discerns" means to cut through. "Its" refers to that unconsciousness. Having shown the example, the meaning is stated: "Likewise, knowing the means of peace" means that one who knows the means of nirvāṇa in that same way is not grasped. By what? By ignorance and the like. One is bound by the fetters of ignorance; that is, when one hears the Hevajra tantras. "Nor by the fetters of delusion and so forth" means that one is not grasped, the sense being that one is not grasped at all. Alternatively, "likewise, knowing the means of peace." How so? Because hearing the Hevajra [tantras] is of the nature of expansion, the plural form is used. That expansion, being suchness, is not grasped. By what? Because one is bound by delusion and so forth, that is, by ignorance and the like. By what has it become so? By ignorance and the like.

མ་རིག་པ་ཉིད་གང་དག་གིས་དང་པོ་ཐོག་མ་ཡིན་པ་དེས་ཏེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། ཅེས་པ་ཡིད་ཅེས་པར་གསུངས་པ། རང་དང་རང་ གི་རྟོག་པ་ལས། ། སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་སེམས་ཅན་ནི། ། གཅིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་བྱོལ་སོང་དང་། ། ལྷ་དང་ལྷ་མིན་མི་རྣམས་དང་། ། བཤང་བའི་སྲིན་བུ་ལ་སོགས་པ། ། ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ཡང་། ། བདེ་བ་གང་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ། ། རྟག་ཏུ་རང་བཞིན་ བདེ་བ་ཅན། ། འཇིག་རྟེན་ཁམས་ནི་གང་དུ་ཡང་། ། སངས་རྒྱས་གཞན་དུ་རྙེད་མི་འགྱུར། ། སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་གཅིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཉིད་རྟོགས་ནའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་རྟོགས་པ་ལས་སོ། ། གང་གི་ཞེ་ན། རང་དང་རང་གི་སྟེ། བདག་ཉིད་དང་ བདག་ཉིད་ཀྱི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་སེམས་ཅན་གྱི་འགྲོ་བ་ཡང་ངོ་། ། རྟག་ཏུ་ནི་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་རོ། ། རང་བཞིན་བདེ་བ་ཅན་ནི་རང་བཞིན་ལས་ཏེ། རང་གི་བདེ་བ་ལས་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། གང་གི་ཕྱིར་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱིས་ ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བ་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་ནི་རང་བདེ་བར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཉིད་སངས་རྒྱས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ཁམས་ནི་གང་དུ་ནི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ལའོ། ། གང་དུ་ཡང་ནི་གང་ཡང་ངོ་། ། སངས་རྒྱས་རྙེད་མི་འགྱུར་ནི་མི་ འཐོབ་པའོ། ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སེམས་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། ། སེམས་ལས་སངས་རྒྱས་གཞན་དུ་བསྟན་དུ་མེད་དེ། །

It is by means of ignorance itself, which is the very first, that it is said: "With ignorance as a condition, all formations arise." It is taught that "sentient beings are themselves the Buddha." Regarding the statement "by means of one's own and one's own conceptualization," there is not a single sentient being who is not a Buddha. Whether they be hell-beings, hungry ghosts, animals, gods, asuras, humans, or even the worms in excrement—since even gods and asuras do not know the bliss [that is their own nature], they are always of the nature of bliss. In any world-system whatsoever, no Buddha will be found elsewhere. There is not a single sentient being who is not a Buddha, provided they realize it all. How is it realized? Through realization. Of what? Of one's own and one's own; that is, of oneself and the realms of sentient beings such as the hells and so forth. "Always" means without interruption. "Of the nature of bliss" means from the nature itself; the intention is that it is from one's own bliss. How is this so? It is taught that because sentient beings such as those in the hells do not know the bliss of the gods, asuras, and so forth, they are all Buddhas because they do not realize their own bliss. For that very reason, "in any world-system whatsoever" refers to all living beings. "Will not be found" means will not be obtained. If one asks, "What then?" it is because the mind itself is the Buddha. Apart from the mind, no Buddha is taught to exist elsewhere.

སེམས་ཀྱི་ལུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱང་རང་གི་སེམས་ལུས་ཏེ་འདིའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ ཉིད། ། སེམས་ཉིད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ། གདོལ་པ་སྨྱིག་མ་མཁན་ལ་སོགས། ། གསོད་དོན་དོན་དུ་སེམས་པ་རྣམས། ། དེ་ཡང་དགྱེས་རྡོ་རྗེ་ཤེས་ནས། ། འགྲུབ་འགྱུར་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། གདོལ་པ་ནི་གསོད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། ། སྨྱིག་མ་མཁན་ནི་མདའ་མཁན་ནོ། ། དེ་ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། གསོད་དོན་གྱིས་ནི་དོན་གྱི་དོན་ཏེ་དོན་ནི་དགོས་པའོ། ། སེམས་པར་བྱེད་པས་ན་དེ་སེམས་པ་རྣམས་ཏེ། རྟག་ཏུ་སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་ལ་དགའ་བའི་ཕྱིར། འདི་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱང་རིང་བ་ཉིད་དེ་ དེས་ཀྱང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དགྱེས་རྡོ་རྗེ་ཤེས་ནས་ཏེ། སེམས་གཅིག་པའི་ལུས་སུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པའོ། ། འོན་ཀྱང་གློ་བུར་དྲི་མས་བསྒྲིབས། ། ཞེས་མདོར་བསྟན་པའི་དོན་གསུངས་པ། ། བྱིས་པ་མི་ཤེས་པས་བསྒྲིབས་པས། ། འདི་ཡིས་འགྲོ་ བ་མི་ཤེས་པ། ། འགྲོ་བ་དྲུག་གི་སྲིད་པའི་མཐར། ། རྨོངས་པ་དེ་ཡང་འཁོར་བར་འགྱུར། ། མི་ཤེས་པས་བསྒྲིབས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་གང་གིས་མི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་སྒྲིབ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱིས་པ་ནི་མི་ཤེས་པའོ། ། འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སེམས་ ཉིད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད། ཅེས་པ་གང་གིས་མི་ཤེས་པའོ། ། དེ་འཁོར་བར་གྱུར་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྨོངས་པ་སྟེ།

Because it is the body of the mind. All phenomena, including the hells and so forth, are the body of one's own mind; for this reason, Buddhahood itself is the mind itself, the perfect Buddha. How this is to be understood is stated: "Even outcastes, bamboo-workers, and the like, Who intend the purpose of killing, If they know Hevajra, They will achieve accomplishment; of this there is no doubt." "Outcastes" are those whose occupation is killing. "Bamboo-workers" are arrow-makers. If one asks what makes them exceptional, it is that they "intend the purpose of killing"—"purpose" meaning the objective or necessity. Because they "intend" it, they are "those who intend," for they always delight in killing living beings. For such people, Buddhahood is extremely remote; yet, even they will achieve accomplishment without doubt. How so? "If they know Hevajra," which means realizing all phenomena as the body of the single mind. However, as for the summarized meaning of the statement, "But it is obscured by adventitious stains," it is said: "Obscured by the ignorance of the childish, They do not know this world. Within the existence of the six realms, Those deluded ones wander in saṃsāra." "Obscured by ignorance" means that which does not know all phenomena to be mind-only is itself the obscuration. For that very reason, the "childish" are those who lack this knowledge. How is this so? It is because they do not know that "mind itself is the perfect Buddha." To "become saṃsāra" means to be born and cease again and again. For that very reason, they are "deluded."

མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་པ་རྣམས་སོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན་སྲིད་པའི་མཐར་ཏེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་རོ། ། སྐྱེ་བ་ཉིད་འཆིང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། འགྲོ་བ་དྲུག་སྟེ་ལྷ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ལའོ། ། དེ་ཉིད་བསལ་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། ཅེས་མདོར་བསྟན་པའི་དོན་གསུངས་པ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེའི་ཐབས་རྙེད་ནས། ། གང་ཞིག་ཡུལ་རྣམས་རྣམ་སྦྱོང་བ། ། དེས་ནི་བླ་མེད་རྙེད་པར་འགྱུར། ། གང་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཐབས་རྙེད་ནས་ཡུལ་རྣམས་སྦྱོང་བ་དེ་བླ་ན་མེད་པ་རྙེད་དེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡུལ་རྣམས་སྦྱང་བ་ཉིད་དེ་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་བསལ་བ་ ཉིད་དེའི་ཡང་ཐབས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཐབས་ཀྱིས་ཡུལ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ཉིད་དགྱེས་པ་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ཡུལ་རྣམ་པར་དག་པར་བསྟན་ཏོ། ། སེམས་འབའ་ཞིག་ཁམས་གསུམ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་སྟེ། དེ་ཉིད་ སངས་རྒྱས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། ། ས་ནི་པུཀྐ་སཱིར་བཤད་པ། ། ཇི་ལྟར་མི་བསྐྱོད་ཕྱག་རྒྱ་ལགས། ། གང་ཕྱིར་གཏི་མུག་སྲ་བ་ཉིད། ། སྐུ་ནི་རྣམ་སྣང་ཉིད་གསུངས་པ། ། ཞེས་པ་ནི། སྔར་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་བསྔགས་པ་གསུངས་པ། །

These are those obscured by ignorance. Where? At the limit of existence, which is the cause of birth. This is because birth itself is the cause of bondage. If one asks what makes it superior: it is the nature of the six classes of beings, such as gods and so forth. Regarding the meaning of the brief teaching, "If that very [nature] is cleared away, it is buddhahood itself," it is said: "O Vajragarbha of great compassion, having found the method of Hevajra, whoever purifies the objects, by that one will find the unsurpassed." Having found the method that is the nature of Hevajra and purifying the objects, one finds the unsurpassed; one will manifest unsurpassed, perfectly complete awakening. For that very reason, the purification of objects is the removal of adventitious stains, and the method for that is Hevajra himself and nothing else. The purification of objects through the method of Hevajra demonstrates that the nature of Hevajra is the purity of objects. The mind alone, inseparable from the three realms, is Hevajra; that itself is the Buddha. For that very reason, there is no doubt that sentient beings are themselves the Buddha. "The earth is explained as Pukkasī; how is Akṣobhya the mudrā? Because delusion is solidity itself. The body is said to be Vairocana itself." This refers to the previous praise of Vajragarbha.

དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཉིད་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་སེམས་ལ་བཞག་ནས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་གྱུར་ཏེ། ། ཇི་ལྟར་མི་བསྐྱོད་ཕྱག་རྒྱ་ལགས། ། ཞེས་པ་ནི། རྒྱུ་འདིས་ན་ཞུས་པའི་ལན་ཡང་འདེབས་ཏེ། སྐུ་རྡོ་རྗེ་ཇི་ལྟར་ན་ཐུགས་རྡོ་རྗེར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ། ལུས་སྤངས་ནས་ནི་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། མཛེས་པ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སེམས། ། སྐུ་ལ་ཐུགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་གདབ། ། དེ་ཡི་ཕྱིར་ལུས་ཉིད་སེམས་སོ། ། ཆུ་ཁམས་རི་ཁྲོད་མར་བཤད་པ། ། མི་བསྐྱོད་ཁུ་བའི་ གཟུགས་ཅན་ཉིད། ། གཙོ་བོ་མི་བསྐྱོད་ཕྱག་རྒྱས་ནི། ། རི་ཁྲོད་མ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་རིགས། ། རི་ཁྲོད་མ་ཆུའི་ཁམས་དེ་ལ་ཐུགས་ཀྱིས་རྒྱས་གདབ་པར་རིགས་ཏེ། ། འདིས་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེ་ཉིད་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལ། ། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཉིད་གསུང་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ། ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཡང་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། སེམས་སྤངས་ནས་ནི་ལུས་ཀྱི་ནི། ། གནས་པ་གཞན་དུ་མཐོང་མི་འགྱུར། ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ནི་གཏི་མུག་འགྱུར། ། ཐུགས་ལ་གཏི་མུག་ཕྱག་རྒྱས་གདབ། ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་ཐ་དད་པའི་ལུས་ནི་མི་དམིགས་ཏེ་དེ་བས་ན་ཐུགས་ཉིད་སྐུའོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཉིད་ཐུགས་སོ། ། སའི་རང་བཞིན་གྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་གཉིས་བསྟན་ནས་མེའི་རང་བཞིན་གྱི་གདོལ་བ་མོའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གསུངས་པ། མེ་ནི་གདོལ་པ་མོར་བཤད་པ། འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱས་གདོལ་བ་མོ། ། རིགས་ཏེ་ཕྱག་རྒྱ་གཞན་མིན་ན། །

Then, Vajragarbha, having placed in his mind that Hevajra himself is the purity of the objects and so forth, became doubtful and asked: "How is Akṣobhya the mudrā?" This is the response to that question: "How does the Vajra Body become the Vajra Mind?" The Blessed One replied: "Once the body is abandoned, the mind Will not become beautiful in any other way. Therefore, Vairocana is the mind; The body is sealed with the mudrā of the mind. For that reason, the body itself is the mind. The water element is explained as Śavarī; Akṣobhya is the very form of the seminal fluid. The principal Akṣobhya, by means of his mudrā, Is the appropriate mudrā for Śavarī." It is appropriate to seal that water element of Śavarī with the mind. By this, the Vajra Speech itself is the Vajra Mind, and the Vajra Mind itself is the Vajra Speech; the Vajra Mind is also the Vajra Body itself. The Blessed One said: "Once the mind is abandoned, the body Will not be seen to abide in any other way. Therefore, the mind becomes delusion; The mind is sealed with the mudrā of delusion." For that reason, a body separate from the mind is not perceived; therefore, the mind itself is the body. Thus, the body, speech, and mind are themselves the mind. Having shown the two ḍākinīs of the nature of earth, he spoke concerning Caṇḍālī of the nature of fire: "Fire is explained as Caṇḍālī; Caṇḍālī is sealed with the mudrā of desire. This is the family; there is no other mudrā."

ཇི་ལྟར་ རིན་ཆེན་ཕྱག་རྒྱ་ལགས། ། གདོལ་པ་མ་གསུང་རྡོ་རྗེས་རྒྱས་གདབ་པར་རིགས་ན་ཇི་ལྟར་རིན་ཆེན་གཙོ་བོའི་རྒྱས་གདབ་ཅེས་ཞུས་པའོ། ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གང་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཁྲག་བཤད་པ། ། ཁྲག་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཉིད། ། དྲོད་ནི་ཁྲག་གི་རང་ བཞིན་ཕྱིར། ། འདོད་ཆགས་སེར་སྣའི་ཕྱག་རྒྱས་གདབ། ། གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ནི་ཁྲག་ཏུ་བཤད་པའི་ཁྲག་ནི་རིན་ཆེན་གཙོ་བོའོ། ། དེ་ཡང་དྲོད་ནི། དྲོད་ཀྱང་ཁྲག་གི་རང་བཞིན་ལ། ། ཁྲག་ཀྱང་ཕྲ་མའི་རང་བཞིན་ཏེ། ། ཕྲ་མ་ང་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ་ཡིན། ། ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་ན་ཐུགས་ཉིད་ཀྱིས་ རྒྱས་གདབ་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་གཡུང་མོའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་གཡུང་མོ་རླུང་ཉིད་དེ། ། དོན་ཡོད་རླུང་གི་གཟུགས་ཅན་ཉིད། ། དོན་ཡོད་ཕྱག་རྒྱས་གཡུང་མོ་ལ། ། གཙོ་བོ་ཕྱག་རྒྱ་རིགས་པར་འགྱུར། ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ཕྱག་རྒྱས་ གཡུང་མོ་ལ་རིགས་ཞེས་ཞུས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འདོད་ཆགས་མ་གཏོགས་ཕྲག་དོག་ནི། ། གཞན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ། དེ་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱ་ཡིས། ། མཁས་པས་གཡུང་མོ་ཕྱག་རྒྱས་གདབ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན། འདོད་ཆགས་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ གསུང་རྡོ་རྗེ་དེ་ཡང་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་ཕྱག་རྒྱ་ཉིད་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་གཡུང་མོ་ཡང་ཐུགས་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན། ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་།

"How is it that the mudrā of Ratnasambhava is appropriate? If it is appropriate to seal with the Speech Vajra, why is it sealed with the mudrā of the Principal Jewel?" Thus he asked. To that, the Blessed One replied: "Because desire is explained as blood, And blood is Ratnasambhava himself, Since heat is the nature of blood, Desire is sealed with the mudrā of Avarice." Because desire is explained as blood, and blood is the Principal Jewel, and furthermore, since heat is the nature of blood, and blood is the nature of malice, and malice is the Vajra of Pride—by these words, it is intended that she is sealed by the Mind itself. Regarding the Ḍākinī Caṇḍālī, who is the nature of the wind element, it is said: "Because Caṇḍālī is the wind itself, And Amoghasiddhi has the form of wind, It is logical that the Principal mudrā, Amoghasiddhi, should seal Caṇḍālī." Thus he asked why the mudrā of Amoghasiddhi is the family of Caṇḍālī. The Blessed One replied: "Envy does not exist elsewhere Apart from desire; therefore, The wise should seal Caṇḍālī With the mudrā of desire." What is shown by this? Desire is Amitābha, the Speech Vajra. That is also the very mudrā of the Mind Vajra. It is intended that Caṇḍālī, who is the nature of the wind element, is also the Mind. What is shown by this? That Nairātmyā and the other Ḍākinīs, who are the nature of the five aggregates, and—

ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་གྱི་པུཀྐ་སཱི་ལ་ སོགས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཐུགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་གདབ་པའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་གཞན་བཞི་པོ་ཉིད་ཐུགས་ཀྱི་རྒྱས་གདབ་པ་ཉིད་ཡིན་པ་གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་སྲ་བ་ཉིད། ། དཀར་མོ་སྣང་མཛད་གསུངས་པ་ཉིད། ། སྔར་གསུངས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཡིས། ། སེམས་ཀྱི་བདག་པོས་ཕྱག་རྒྱས་གདབ། ། གཟུགས་ནི་གཏི་མུག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲ་བ་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་དཀར་མོ་སྣང་མཛད་གསུངས་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྐུའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔར་གསུངས་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་ལ་ཐུགས་ཀྱིས་རྒྱས་གདབ་པའོ། ། དེ་ ཉིད་རིགས་པས་ཆོམ་རྐུན་མ། ། ཞེས་པས་ནི། སྒྲའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་གཙོ་བོའི་རྣམ་པར་དག་པ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་འོད་དཔག་མེད་ཀྱང་མི་བསྐྱོད་པའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་བཞིན་རོ་ལངས་མ་ཉིད་དང་། ། ཞེས་པ་ནི། དྲིའི་རང་བཞིན་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ ཉིད་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། དེ་ཡི་རིགས་པས་གྷ་སྨ་རཱི། ། ཞེས་པ་ནི་རོའི་རང་བཞིན་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། དེ་ལས་མ་ལོག་རྒྱས་གདབ་བོ། ། ཞེས་པ་ནི། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། ས་སྤྱོད་མ་དང་ མཁའ་སྤྱོད་མའི་མཁའ་འགྲོ་མ་གཉིས་ནི་ཕྱིས་གསལ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྣམས་ནི་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཁོངས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་མཁའ་འགྲོ་མ་གཉིས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་སྨྲས་པའོ། །

Regarding the four ḍākinīs, such as Pukkasī, who are of the nature of the four great elements, earth and so forth, they are all to be sealed with the seal of the Mind. It is taught that the other four ḍākinīs are likewise to be sealed with the seal of the Mind: "Because form is solidity, Gaurī is said to be Vairocana. By the very logic previously stated, She is sealed by the Lord of Mind." Because form is of the nature of delusion, it is solidity. Furthermore, Gaurī is said to be Vairocana because she is of the nature of the Body of Vairocana. "By the very logic previously stated" means that the Body is sealed by the Mind. "By that same logic, Caurī," means that because sound is of the nature of [delusion], she is the purity of the Principal Jewel, Amitābha; yet Amitābha is also the purity of Akṣobhya. "Likewise, Vetālī," means that the nature of smell is the purity of Amitābha, who is Akṣobhya. "By that logic, Ghasmarī," means that the nature of taste is the purity of Amoghasiddhi, who is Akṣobhya. "Seal her without error," means that it is intended to be done without mistake, through the very sequence of Nairātmyā and the others. As for the two ḍākinīs, Bhūcarī and Khecarī, they will be explained clearly later. Since Body, Speech, and Mind are of the nature of the Mind, they are included therein; therefore, those two ḍākinīs are not mentioned separately.

ད་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་གཅིག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་སངས་ རྒྱས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་བསྒྲིབས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཇི་ལྟར་གཏོར་མ་ཆེན་པོ་དང་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་བྱ་བ་ཡིན་ཞིང་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་བློ་ལ་བཞག་ནས་གསུངས་པ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན། ། སྙོམས་འཇུག་གནས་པའི་ལྷ་ཉིད་ལ། ། སེམས་ཅན་ དོན་ཕྱིར་གཏོར་མ་ཆེ། ། དེ་ལ་བདག་མེད་མས་ཞུས་པ། སྙོམས་འཇུག་ཅེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ནི་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཞེས་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ལ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལ་བདག་ མེད་མས་ཞུས་པ། གཏོར་མ་ཆེ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཆོད་པའོ། ། སེམས་ཅན་དོན་ཕྱིར་ནི་སྲིད་གསུམ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཨེ་ཝཾ་རྣམ་པར་བཞུགས་ནས་ནི། ། བགེགས་དང་ལོག་པར་འདྲེན་པ་ལས། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་བསྲུང་ཕྱིར། ། རྡོ་རྗེ་ སེམས་དཔས་གཏོར་མ་བསྟན། ། ཨེ་ཝཾ་རྣམ་པར་ཞེས་པ་ནི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཞུགས་ནས་ནི་སྟེ་དམ་ཚིག་གི་ཚུལ་ལས་མ་འདས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། གཏོར་མ་ནི་མཆོད་པ་སྦྱར་བའོ། ། བསྟན་པ་ནི་སྦྱིན་པའོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནི་ སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱིའོ། ། སྲོག་བསྲུང་ཕྱིར་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་བགེགས་དང་སྟེ་དབང་པོ་རྣམས་ལས་སོ། ། ལོག་པར་འདྲེན་པ་ལས་ནི་སེམས་ལས་སོ། ། ཨོཾ་ཨིནྡ། ཛ་མ། ཛ་ལ།

Now, in order to conceptualize [all things] as being one in mind-only, [the text] states that this is Buddhahood itself. Having kept in mind how sentient beings obscured by adventitious stains should perform the great bali offering and the great worship, and how all the indriyas are to be satisfied, it is said: "Vajradhara, the Hevajra, the deity abiding in meditative equipoise— For the sake of sentient beings, the great bali [was taught]." To that, Nairātmyā asked: "Meditative equipoise" refers to the conventional nature of realizing non-duality. "Hevajra" is the nature of gathering. "Vajradhara" is the inseparability of the two truths. Regarding that, Nairātmyā asked: "The great bali is the authentic offering. 'For the sake of sentient beings' means for the sake of those who have become the three realms of existence." "Abiding in the form of Evaṃ, In order to protect the life-force of sentient beings From obstacles and misleading guides, Vajrasattva taught the bali." "Abiding in the form of Evaṃ" refers to the yoga of union. "Abiding in that" means not transgressing the manner of the samaya. For that very reason, he is Vajrasattva. "Bali" is the preparation of the offering. "Taught" means to bestow. "Of sentient beings" refers to those whose nature is the three kāyas. "In order to protect the life-force" means for the sake of realizing [them] as mere consciousness. Why? Because [it protects] from obstacles, which are the indriyas, and from misleading guides, which are the mind. Oṃ inda jama jala...

ཛཀྑ། བྷཱུ་ཏ། བཧྣི། བཱ་ཨུ་རཀྑ། ཙནྡ། སུ་ཛྫ མཱ་ད། པཱ་པྤ། ཏ་ལ་པཱ་ཏཱ་ལེ། ཨཥྚ་སཔྤ་སྭཱ་ཧཱ། ཨི་དཾ་བ་ལིཾ། བྷུཉྫ། ཛི་གྷ། ཕུ་ལླ། དྷཱུ་པྤ། མཱཾ་ས། པིཾ་གྷ། ཨཾ་བྷ། སཔྤ། ཀཛྫ། སཱ་ད། ཁནྟི། ཁུ་ཎི། ཕེ་ཌ། གཱ་ང་། ཨོཾ་ཨ་ཀཱ་རོ་མུ་ཁཾ་སརྦ་དྷརྨཱ་ཎཱཾ་ཨཱདྱ་ནུདྤ་ནྣ་ཏྭཱཏ། ཨོཾ་ཨཱ་ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཛྙཱན་བཛྲ་སྭ་བྷཱ་ཝ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ་ཞེས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་ པར་བསྒོམས་ནས། དེའི་ནང་དུ་ཡི་གེ་ཨ་དམར་པོ་བསྒོམས་ལ་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཐོད་པ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་རྣམ་པར་བསྒོམས་ལ་དེའི་ནང་དུ་བྷྲཱུཾ་ཨཱཾ་ཛྲཱྀཾ་ཁཾ་ཧཱུཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་། རིན་ཆེན་གཙོ་བོ་དང་། འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། དོན་ཡོད་གྲུབ་ པ་དང་། མི་བསྐྱོད་པ་རྣམས་ཏེ། བི་ར་ཤུ་མ་མུའི་ཡི་གེ་ལྔ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སམ། གྲོ་ཀུ་ད་ཧ་ན་ལ་སོགས་པ་ཡང་ངོ་། ། དེའི་འོག་ཏུ་དུ་བ་ལྟ་བུའི་ཡི་གེ་ཡཾ་དང་། ཁྲག་ལྟ་བུའི་ཡི་གེ་རཾ་བསྒོམས་པ་ལས་རླུང་དང་མེ་གཉིས་འབར་བར་བསྒོམས་ཤིང་མེ་དེས་བསྐོལ་བས་ གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་ཁུ་བར་ཞུ་བར་བལྟའོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ནག་པོ་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རྡོ་རྗེར་བལྟས་ལ། དེའི་ནང་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམས་དང་། ལྷ་མོ་རྣམས་དམིགས་ལ་རྡོ་རྗེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞུ་བར་བལྟས་ནས། ཐོད་པ་དེའི་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་ཨཾ་དཀར་པོ་ དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་བལྟས་ལ། དེ་ཡང་དེར་ཁུ་བར་ཞུ་བར་གྱུར་པར་བལྟས་ཏེ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་གཏོར་མ་བདུད་རྩིའི་རང་བཞིན་རྫོགས་པར་བྱའོ།

JAKṢA | BHŪTA | VAHNI | VĀYU | RAKṢA | CANDRA | SUJJHA | MĀDA | PĀPMA | TALA PĀTĀLE | AṢṬA SAPTA SVĀHĀ | IDAṂ BALIṂ | BHUÑJA | JIGHRA | PHULLA | DHŪPMA | MĀṂSA | PIṄGA | AMBA | SAPTA | KAJJA | SĀDA | KHANTI | KHUṆI | PEḌA | GĀṂDA | OṂ ĀKĀRO MUKHAṂ SARVA DHARMĀṆĀṂ ĀDYANUTPANNATVĀT | OṂ ĀḤ HŪṂ PHAṬ SVĀHĀ | Having meditated on emptiness with the mantra: OṂ ŚŪNYATĀ-JÑĀNA-VAJRA-SVABHĀVA-ĀTMAKO ’HAṂ, one should meditate on a red letter A within that [emptiness]. From its total transformation, one meditates on an eight-petaled skull-cup. Within that, from the total transformation of BHRŪṂ, ĀṂ, JRĪṂ, KHAṂ, and HŪṂ, arise Vairocana, Ratnasambhava, Amitābha, Amoghasiddhi, and Akṣobhya—either from the total transformation of the five letters V-I-R-A-ŚU-M-A, or from the syllables G-R-O-K-U-D-A-H-A and so forth. Below that, one meditates on the smoke-like letter YAṂ and the blood-like letter RAṂ, from which wind and fire blaze forth. One should visualize that they boil [the contents] until they become a single liquid. Above that, one visualizes a black letter HŪṂ, which transforms into a vajra. Within that, one visualizes the five Tathāgatas and the goddesses, and visualizes them melting together with the vajra. Above that skull-cup, one visualizes a white letter AṂ, which transforms into a moon maṇḍala. One visualizes that this also melts into liquid. With the three syllables OṂ ĀḤ HŪṂ, the torma is perfected as the nature of nectar.

། དེའི་རྗེས་སུ་རང་གི་སྙིང་གར་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་ མངོན་པར་བལྟས་ཏེ། དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འདབ་མ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དགོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཤར་དུ་དབང་པོ་མིག་སྟོང་པ་མདོག་སེར་པོ་རིན་པོ་ཆེའི་ཅོད་པན་ཅན་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་བསྣམས་པ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་ཞོན་པའོ། ། ལྷོའི་འདབ་མ་ལ་གཤིན་རྗེ་ དབྱུག་པ་བསྣམས་པ་མདོག་ནག་པོ་རིན་པོ་ཆེའི་ཅོད་པན་ཅན་མ་ཧེ་ལ་ཞོན་པའོ། ། ཛ་ལ་ཞེས་པ་ནི་ནུབ་ཏུ་ཆུ་བདག་དཀར་པོ་ལག་ན་ཞགས་པ་ཐོགས་པ་རིན་ཆེའི་ཅོད་པན་ཅན་ཆུ་སྲིན་ལ་ཞོན་པའོ། ། བྱང་དུ་གནོད་སྦྱིན་སེར་པོ་རིན་པོ་ཆེའི་ཅོད་པན་ཅན་ལག་ན་རྩེ་གསུམ་པ་ཐོགས་པ་སྟག་གི་པགས་ པའི་ཤམ་ཐབས་ཅན། ལུས་ལ་ཐལ་བས་བྱུགས་པ་(སྤྲུལ་,སྦྲུལ་)གྱི་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ། ཟླ་བའི་འོད་དང་ལྡན་པ་ཁྱུ་མཆོག་ལ་ཞོན་པའོ། ། མེ་ནི་ཤིན་ཏུ་སེར་བ་གསུས་པ་འཕྱང་བ། མིའུ་ཐུང་གི་རྣམ་པ་ཅན་ར་སྐྱེས་ལ་ཞོན་པ། བགྲང་འཕྲེང་དང་རིལ་བ་སྤྱི་བླུགས་བསྣམས་པ། རལ་བའི་ ཅོད་པན་ཅན་ཉི་མའི་གདན་དང་ཉི་མའི་འོད་དང་ལྡན་པའོ། ། རླུང་ནི་རས་བསྣམས་པ་ཕྱག་ན་རླུང་གི་རྒྱལ་མཚན་ཐོགས་པ་ནག་པོ་རིན་པོ་ཆེའི་ཅོད་པན་ཅན་རི་དྭགས་ལ་ཞོན་པ་ཟླ་བའི་གདན་ཅན་ཟླ་བའི་འོད་དང་ལྡན་པ་རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་བགྲང་ཕྲེང་དང་རིལ་བ་སྤྱི་བླུགས་བསྣམས་ པའོ། ། སྲིན་པོ་དབུ་སྐྲ་སེར་པོ་གྱེན་དུ་འཁྱིལ་པ་གྲི་གུག་དང་ཐོད་པ་བསྣམས་པ་ཁྲོ་བ་སྨིན་མ་ཁྲོ་གཉེར་ཅན་གནག་པའོ། །

Following that, one should visualize an eight-petaled lotus arising from the complete transformation of the syllable HŪṂ at one’s own heart. Upon the petals in the directions of Indra and the others, one should arrange Indra and the rest. In the east is Indra, with a thousand eyes, yellow in color, wearing a jeweled crown, holding a vajra in his hand, and mounted upon an elephant. On the southern petal is Yama, holding a staff, black in color, wearing a jeweled crown, and mounted upon a buffalo. In the west is Varuṇa, white in color, holding a noose in his hand, wearing a jeweled crown, and mounted upon a makara. In the north is the yakṣa, yellow in color, wearing a jeweled crown, holding a trident in his hand, wearing a lower garment of tiger skin, his body smeared with ashes, adorned with ornaments of snakes, possessing the light of the moon, and mounted upon a bull. Agni is intensely yellow, with a protruding belly, in the form of a dwarf, mounted upon a goat, holding a rosary and a water-pot, wearing a crown of matted hair, and possessing a sun seat and the light of the sun. Vāyu holds a cloth and a wind-banner in his hand, is black in color, wears a jeweled crown, is mounted upon a deer, has a moon seat, possesses the light of the moon, is adorned with all ornaments, and holds a rosary and a water-pot. The rākṣasa has yellow hair curling upward, holds a curved knife and a skull-cup, is wrathful, with furrowed brows, and is black in color.

དེའི་རྗེས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོར་ཨོཾ་དཀར་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་པདྨ་དཀར་པོ་འདབ་མ་བཞི་པ་དེའི་གཡོན་པའི་འདབ་མ་ལ་ཟླ་བ་དཀར་པོ་རྟ་དཀར་ པོ་ལ་ཞོན་པ། རིན་པོ་ཆེའི་ཅོད་པན་ཅན་ལག་ན་ཀུ་མུ་ད་ཐོགས་པ་རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ཟླ་བའི་གདན་དང་རྒྱབ་ཡོལ་ཅན་ནོ། ། ལྷོའི་འདབ་མ་ལ། ཉི་མ་དམར་པོ་ཕྱག་བཞི་པ་པདྨ་བསྣམས་པ་རྟ་སྔོན་པོ་ལ་བཅིབས་པ། རིན་པོ་ཆེའི་ཅོད་པན་ཅན་རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ ཉི་མའི་གདན་དང་འོད་ཅན་ནོ། ། མཱ་ད་ཞེས་པ་ནི་མ་སའི་ལྷ་སེར་པོ་མཛེས་པའི་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ། ལག་ན་བུམ་པ་ཐོགས་པ་ཟླ་བའི་གདན་དང་འོད་ཅན་ནོ། ། ནུབ་ཀྱི་འདབ་མ་ལ་པཔྤ་ཞེས་པ་ནི་ཕ་ཚངས་པ་དེ་ཡང་སེར་པོ་བགྲང་ཕྲེང་དང་སྤྱི་བླུགས་བསྣམས་པ། རལ་པའི་ ཅོད་པན་ཅན་དང་བ་ལ་ཞོན་པ་གསུས་ཁྱིམ་ཆེ་བ་ཟླ་བའི་གདན་དང་འོད་ཅན་ནོ། ། དེ་ཡང་ཏ་ལ་པཱ་ཏཱ་ལེ། ཨཊྚ་སཔྤ་ཞེས་པ་ནི་ཤར་ལ་སོགས་པའི་འདབ་མ་ལ་རིགས་ལྡན་དང་། དུང་སྐྱོང་དང་། འཇོག་པོ་རྣམས་སེར་པོའོ། ། ནོར་རྒྱས་ཀྱི་བུ་དམར་པོ། པདྨ་དང་པདྨ་ཆེན་པོ་ནི་དཀར་པོ། སྟོབས་ ཀྱི་རྒྱུ་དང་མཐའ་ཡས་དག་ནི་སེར་པོ་དང་སྔོན་པོ་འདི་རྣམས་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་ཅོད་པན་ཅན། མིའི་གདོང་པ་ཅན་རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ལུས་པོ་སྤྲུལ་གྱི་ལུས་འདི་རྣམས་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་ཡི་གེ་ཨ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་པདྨ་མདོག་དམར་པོ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་བལྟས་ལ་ཤར་ལ་ སོགས་པའི་འདབ་མ་རྣམས་ལ་རིམ་པར་གནས་པར་གཞག་པར་བྱའོ། ། ཨོཾ་ཨིནྡ། ཛ་མ། ཛ་ལ། ཛཀྑ། བྷཱུ་ཏ། བཧྣི། བཱ་ཨུ། རཀྑ། ཙནྡ། སུཛྫ། མཱ་ད། པཔྤ། ཏ་ལ། པཱ་ཏཱ་ལེ།

Following that, in the enjoyment wheel (saṃbhogacakra), from the complete transformation of a white oṃ, there is a white four-petaled lotus. On its left petal is the white Moon (Candra), mounted on a white horse, wearing a jewel crown, holding a kumuda lily in his hand, adorned with all ornaments, and possessing a moon seat and a backrest. On the southern petal is the red Sun (Āditya), four-armed and holding a lotus, mounted on a blue horse, wearing a jewel crown and adorned with all ornaments, possessing a sun seat and radiance. Regarding māda, this is the yellow Earth God (Māsa), adorned with beautiful ornaments, holding a vase in his hand, possessing a moon seat and radiance. On the western petal, regarding pappa, this is the yellow Father Brahmā (Brahmā), holding a rosary and a water-pot, wearing a crown of matted locks, mounted on a bull, with a large belly, possessing a moon seat and radiance. Furthermore, tala pātāle aṭṭa sappa refers to the yellow Kulika, Śaṅkhapāla, and Takṣaka on the petals of the east and so forth. Vāsuki’s son is red; Padma and Mahāpadma are white; and Karkoṭaka and Ananta are yellow and blue. These all wear jewel crowns, have human faces, and are adorned with all ornaments, their bodies being those of serpents. In the emanation wheel (nirmāṇacakra), from the complete transformation of the syllable a, one should visualize an eight-petaled red lotus and place them sequentially on the petals of the east and so forth. Oṃ inda jama jala jakka bhūta bhaṇi vāu rakkha canda sujjha māda pappa tala pātāle.

ཨཊྚ། སཔྤ། སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་པས་སྙན་མནན་ནས་དྲིལ་བུ་དཀྲོལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས། མཆོད་ཡོན་དང་ཞབས་བསིལ་ཕུལ་ནས། ཡི་གེ་ ཧཱུཾ་གིས་མི་བསྐྱོད་པ་ལྟ་བུར་རྫོགས་པ་ལས་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་པ་ལྟའོ། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་ལས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལྟ་བུ་རྫོགས་པ་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བལྟའོ། ། ཡི་གེ་ཨཱཿལས་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལྟ་བུར་རྫོགས་པ་རིགས་ལྡན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བལྟས་ནས་ལྷ་ རྣམས་དང་རྣལ་འབྱོར་བའི་ལྕེ་ལ་ཧཱུཾ་ནག་པོ་ལས་རྡོ་རྗེའི་ལྕེའི་འོད་ཟེར་གྱི་སྦུ་གུས་དྲངས་པའི་བདུད་རྩི་གཏོར་མའི་ཡོ་བྱད་གསོལ་བར་(ཆངས་,ཚངས་)པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསམས་ནས་དགོངས་པ་ཡིད་ལ་བྱས་ཏེ། དེ་ནས་ཨི་དཾ་བ་ལིཾ། བྷུཉྫ། ཛི་གྷ། ཕུལླ། དྷཱུཔྤ། མཱཾ་ས། པིཾ་གྷ། ཨམྦྷ། སཔྤ། ཀཛྫ། སཱ་ ད། ཁནྟི། ཁྱ་ཎི། ཕེ་ཌ། གཱ་ད། ཞེས་པ་དལ་བར་བརྗོད་ཅིང་དྲིལ་བུ་གསིལ་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་རང་དང་གཞན་གྱི་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་གསོལ་བ་བཏབ་ལ་འཐོར་འཐུང་ལ་སོགས་པ་ཕུལ་ནས་གཤེགས་སུ་གསོལ་བར་བྱའོ། ། ཨོཾ་ཨ་ཀཱ་རོ་མུ་ཁཾ་སརྦ་དྷརྨཱ་ཎཱཾ་ཨཱ་དྱ་ནུཏྤནྣ་ཏྭ་ཏ་ཨོཾ་ ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། མུཿཞེས་པས་དྲིལ་བུ་གསིལ་ཞིང་གཤེགས་སུ་གསོལ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་གཏོར་མ་བྱིན་པའི་དགོས་པ་ཅི་ཡིན་པར་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་གཏོར་མ་འདིས་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་མཆོད་པར་བྱེད་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལེགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཚེ་དེ་ རྣམས་ལ་བདེ་བ་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་ལྷ་རྣམས་མཉེས་པ་དང་འགྲོ་བ་རབ་ཏུ་འབྱོར་པར་འགྱུར་རོ། །

Atṭa, sapda, svāhā. Having thus pressed the ear [of the deity] and preceded by the ringing of the bell, offer the drinking water and the water for the feet. Then, from the syllable HŪṂ, visualize the eight [deities] such as Indra as being perfected like Akṣobhya. From the syllable OṂ, visualize the [deities] such as the Moon as being perfected like Vairocana. From the syllable ĀḤ, visualize the [deities] such as the Kalkin as being perfected like Amitābha. Then, having visualized the deities and the tongue of the yogin, imagine that the offering substances of the torma are consumed by drawing in the nectar through the tube of light rays from the vajra-tongue, which arises from a black HŪṂ on the tongue. Having brought this to mind, slowly recite: idaṃ baliṃ bhuñja jighra phulla dhūpa māṃsa piṅga ambha sapda kañja sāda khanti khyaṇi pheḍa gāda, while ringing the bell. Then, having made requests for the desired aims of oneself and others, and having offered the prokṣaṇa (sprinkling water) and so forth, one should request them to depart. Oṃ akāro mukhaṃ sarvadharmāṇām ādyanutpannatvāt oṃ āḥ hūṃ phaṭ svāhā. Muḥ. With this, ring the bell and request them to depart. As for the purpose of giving the torma in this way, it is said: "If one makes offerings to all the bhūtas with this torma, the yogins will be successful. At that time, they will attain stainless bliss, the deities will be pleased, and the world will become prosperous."

གལ་ཏེ་འདིར་འབྱུང་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་གཏོར་མ་བྱིན་ན་དབང་དང་མངོན་སྤྱོད་དང་དགྲའི་སྡེ་འཇིག་པ་དང་། བསྐྲད་པ་དང་། གསད་པ་དང་། དགུག་པ་དང་ཞི་བ་ དང་རྒྱས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། ། གཏོར་མ་འདིས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་འདིས་བདུད་རྩི་ལྔ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་དུ་མཆོད་པས་སོ། ། གལ་ཏེ་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་མཆོད་པར་བྱེད་ན་ལེགས་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་ཞེ་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ རྣམས་སོ། ། དེའི་ཚེ་དེ་རྣམས་ལ་ནི་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ལའོ། ། བདེ་བ་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་གཞན་མེད་པའི་བདེ་བའོ། ། འགྱུར་ནི་སྐྱེ་བའོ། ། ལྷ་ནི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡང་ན་མཛེས་པས་ན་ལྷ་རྣམས་ཏེ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དེ་མཉེས་ པས་ནི་མཉེས་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་དེ་རྣམས་ལའོ། ། འབྱོར་པར་འགྱུར་རོ་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པ་སྐྱེ་བའོ། ། དབང་དང་མངོན་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ཡང་མཐོང་བའི་ཆོས་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ་འབྱུང་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་ནི་ རྒྱུན་དུའོ། ། འདིར་གཏོར་མ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་དབང་དུ་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའོ། ། མངོན་སྤྱོད་ནི་སྤྲོ་བའོ། ། དགྲའི་སྡེ་ནི་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་མི་ཤེས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་འཇིགས་པ་དང་བསྐྲད་པ་ནི་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའོ། ། དགུག་པ་ཞེས་པ་ནི་གཉི་ག་ཡང་ བསྲེས་པར་བྱས་པ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་དབྱེར་མེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །

If one constantly offers the bali offering here for the sake of the assembly of bhūtas, there will be mastery, wrathful activity, the destruction of the enemy's forces, expulsion, killing, summoning, pacification, and enrichment. "By this bali" means by this inseparability of the three vajras, through the offering of the five amṛtas as the nature of the five wisdoms (jñāna). If one makes offerings to all bhūtas, it will be excellent. Who are they? They are the yogins who possess suchness (tattva). At that time, "to them" refers to all bhūtas. "Bliss" is the supreme bliss that is without other. "Will become" means arising. "Gods" (deva) refers to Indra and so forth. Alternatively, they are "gods" because they are beautiful, namely the five wisdoms such as the mirror-like wisdom. By pleasing them, they become pleased. For that very reason, "beings" refers to them. "Will become endowed" means the arising of all qualities without exception, such as sovereignty (aiśvarya). Mastery, wrathful activity, and so forth will also arise from the phenomena of this life. "Constantly" means continuously. Here, the bali should be given. Alternatively, "mastery" is gathering; "wrathful activity" is emitting. "The enemy's forces" are the qualities of ignorance, such as delusion (moha). Their destruction and expulsion are emitting and gathering. "Summoning" is the establishment of the inseparability of both gathering and emitting, having blended them together.

ཞི་བ་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ངོ་། ། བག་ཆགས་ལ་ཐུག་པའི་ཉེས་པ་རྩད་ནས་བཏོན་པའོ། ། བདེ་བ་ཞེས་པ་ནི་འདི་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཅི་འདྲ་བ་ཅིག་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱས་པར་ཏེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ནུས་པའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་གཏོར་མ་སྦྱིན་ན་སྟེ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་ལས་བྱུང་བའི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་སྟེ་གལ་ཏེ་བྱིན་ ན་སྟེ། ། དེ་ཙམ་གྱིས་རྟོག་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་བའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡིན་པ་གསུངས། འབྱུང་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། བརྩིས་པས་ནི་ཚོགས་རྣམས་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། འབྱུང་པོ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཏེ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། འབྱུང་པོ་ཡང་དེ་ ཡིན་ལ་ཚོགས་ཀྱང་དེ་ཡིན་པས་འབྱུང་པོའི་ཚོགས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ནི་དེའི་དོན་དུའོ། ། དེ་ཡང་རྟག་ཏུ་ནི་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་རྟག་ཏུ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་བ། ཕྱག་རྒྱ་གང་གིས་མཁའ་སྤྱོད་མ། ། ཕྱག་རྒྱ་གང་ གིས་ས་སྤྱོད་མ། ། གཙོ་བོ་བདག་གིས་སྔར་མ་འཚལ། ། བཅོམ་ལྡན་ཇི་ལྟར་ཕྱག་རྒྱ་བགྱི། ། དེ་སྐད་དུ་ཞུས་པ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། སྐུ་གསུམ་འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་ནི། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་སུ་ཕྱེ་བ་ལས། ། སྟེང་དང་འོག་དང་དབུས་གནས་ཀྱི། ། འཁོར་ལོའི་ དབུས་སུ་རྣམ་པར་གནས། ། སྐུ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་འདི་གསུམ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །

"Peace" refers to the state of great parinirvāṇa, in which the defects rooted in habitual tendencies have been uprooted. "Bliss" refers to the wisdom of this very perfectly complete awakening. If one asks what that is like, it is the capacity to turn the wheel of Dharma extensively in twelve aspects. If one asks how this is so, it is said: "If the torma is offered"—that is, if the three vajras arising from the syllables OṂ ĀḤ HŪṂ are offered—by that alone, conceptualization will not arise. Why is that? It is said: "For the sake of the assembly of bhūtas." "Assembly" refers to the collections, which are the five aggregates. "Bhūta" is the reality just as it is, the nature of the utterly pure dharmadhātu. Since it is both a bhūta and an assembly, it is the "assembly of bhūtas." "For that" means for the sake of that. Furthermore, "always" means continuously, without interruption. In order to make the three vajras themselves clearly manifest, Vajragarbha requested: "By which mudrā is Khacaryā? By which mudrā is Bhūcaryā? O Lord, I have not known these before. O Blessed One, how should the mudrās be performed?" To that request, the Blessed One replied: "In the center of the wheel of the three bodies, divided into body, speech, and mind, they abide in the center of the wheels located above, below, and in the middle." The "three bodies" refers to these three as the conventional truth.

དེ་ཡང་འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་ནི་འཁོར་ལོའི་དབུས་རྣམས་ལ་སྟེ། སྤྲུལ་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། གསང་བ་གསུམ་ཇི་ ལྟར་ཞེ་ན། འོག་དང་སྟེང་དང་དབུས་གནས་ཀྱི། ། འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་རྣམ་པར་གནས། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ས་སྤྱོད་སྐུ་ཡི་ཕྱག་རྒྱ་ཅན། ། འོག་ཞལ་སྐུ་ཡི་རྡོ་རྗེ་མ། ། མཁའ་སྤྱོད་འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱ་ཅན། ། སྟེང་ཞལ་གསུང་གི་རྡོ་རྗེ་མ། སྐུ་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ས་སྤྱོད་མའོ། ། གསུང་ རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་མཁའ་སྤྱོད་མའོ། ། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཡང་བདག་མེད་མ་སྟེ། སེམས་བདག་མེད་མའི་ཚུལ་ཅན་རང་བཞིན་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སེམས་ནི་དབུས་ཀྱི་གནས་སུ་སྟེ། དེས་ན་བདག་མེད་མ་དབུས་སྐྱེས། དབུས་སུ་གནས་པའོ། ། འོན་ཀྱང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གསང་བ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་སྟེ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་གསུངས་པ། རྒྱས་པར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལས། ། རིགས་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བརྗོད། ། རྣམ་གསུམ་རྣམ་པ་ལྔ་ཉིད་ ཀྱང་། ། བཤད་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཉོན། ། མི་བསྐྱོད་རྣམ་སྣང་རིན་ཆེན་འབྱུང་། ། དཔག་མེད་ཕྲག་དོག་རྡོ་རྗེ་སེམས། ། ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་སེར་སྣ་དང་། ། འདོད་ཆགས་ཕྲག་དོག་བདེ་བ་དག། རིམ་པ་འདིས་ནི་བསྒོམ་པ་ཉིད། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན། བདག་མེད་མ་དང་རྡོ་རྗེ་མ་དང་ ཆུ་མ་དང་། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་མི་བསྐྱོད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམས་སོ། །

Furthermore, in the center of the wheels—meaning within the centers of the wheels of the nirmāṇakāya, saṃbhogakāya, and dharmakāya—are the three syllables Oṃ Āḥ Hūṃ. How are the three secrets [arranged]? "Abiding in the lower, upper, and middle, they reside in the center of the wheels." For that very reason: "The earth-dweller, possessing the mudrā of the body, is the lower-faced Vajrakāyā. The sky-dweller, possessing the mudrā of desire, is the upper-faced Vajravācā. The earth-dweller is the nature of Vajrakāya. The sky-dweller is the nature of Vajravācā. The one possessing Vajracitta is Nairātmyā; the mind, in the manner of Nairātmyā, is wisdom by way of its natureless nature." For that very reason: "The mind is in the central place; therefore, Nairātmyā is born in the center and resides in the center." However, the non-dual nature, the very nature of the three secrets, is the three vajras: the purification of the aggregate of form and so forth, which are Vajrā and the others. As it is said: "In the detailed classification, the families are said to be six. They are also three and five; listen, O yoginīs! Akṣobhya, Vairocana, Ratnasambhava, Amitābha, and Vajrasattva; hatred, delusion, avarice, desire, and envy—meditate in this sequence." What is shown by this? Nairātmyā, Vajrā, Vārī, Vajraḍākinī, and the five Tathāgatas, Akṣobhya and the rest.

སྐུ་གསུང་ཐུགས་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་བདུན་ནི། དེ་ལྟར་རིགས་དྲུག་རྣམས་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་དུ་དྲུག་སྟེ། རིམ་པ་ལ་གནས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་ ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་རྣམ་ལྔའོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་གསུམ་མོ། ། འདིས་ནི་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ནི་རང་བཞིན་རྣམས་དེ་ལྟར་གཉི་ག་དྲུག་སྟེ། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས། དེ་ལྟར་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པས་ཡེ་ཤེས་ དྲུག་རྣམས་སོ། ། བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རིགས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། རྒྱས་པར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལས་ནི་བསྟན་པས་སོ། ། འདིས་ནི་དག་པས་སོ། ། རིམ་པས་བསྒོམ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། ། རིགས་དྲུག་པོ་དེ་ རྣམས་ཉིད་རིགས་ལྔ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་པར་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྤངས་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི། ས་སྤྱོད་མ་དང་མཁའ་སྤྱོད་མ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་དེ་བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མའི་རང་བཞིན་ཏེ་འདིའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་སྲིད་པ་གསུམ་གཅིག་པར་གྱུར་ པ་རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྤངས་ནས་སོ། ། ཕྱི་ནས་ནི་རྗེས་ཐོགས་སུའོ། ། རྣམ་པ་ལྔ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རིམ་པར་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་གསུམ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པས་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔའི་ཁོངས་སུ་འདུས་ཏེ་གཉི་ ག་ལྔའོ། ། གཉི་གའི་ཡེ་ཤེས་ལས་སྐྱེས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡིན་ཏེ་བཅོ་ལྔའོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པར་བདེན་པའི་རྣམ་པའི་རིགས་ཡིན་ནོ། །

He is Vajrasattva, the indivisibility of body, speech, and mind. As for the seven ḍākinīs, they are the six families; likewise, externally there are six, and the eight ḍākinīs residing in the stages are of the nature of the five wisdoms. The three are the indivisibility of the three vajras. By this, the six such as hatred are the natures; thus, both are six. Akṣobhya and the others are the purities of hatred and so forth. Thus, through the indivisibility of both, they are the six wisdoms. The natures of the eighteen become the six families of the indivisibility of the three vajras, as taught in the detailed classification. By this, they are purified. Meditating in stages refers to the natures of meditative absorption. Those very six families are said to be the five aspects of the five families. Regarding the phrase "having excluded Vajrasattva": the indivisibility of the Earth-Goer and Sky-Goer is the nature of Nairātmyayoginī; for this reason, Vajrasattva is the nature of the Yoginī Nairātmyā, the unification of the three realms of existence. "Having excluded Vajrasattva" means subsequently. The five aspects are likewise the three Yoginīs residing in the external stages, who, through the indivisibility of the three vajras, are included within the five ḍākinīs; thus, both are five. The five wisdoms born from the wisdom of both are the fifteen. That itself is the family of the aspect of truth, the indivisibility of the three vajras.

དེ་རྗེས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར། ། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་གིས། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ་པོ་དེ་ ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱི་རིགས་གསུམ་སྟེ། རིན་ཆེན་གཙོ་དང་། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་། འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྐུ་དང་གསུང་གི་རང་བཞིན་དག་གཏི་མུག་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དག་གི་ནང་དུ་ཞུགས་པས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་རིམ་པར་གནས་པ་ཡང་གསུམ་པོ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པས་བསྐྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ཡིན་པས་དགུའོ། ། རྡོ་རྗེ་དབྱེར་མེད་པས་རིགས་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་གི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཉོན་ཞེས་ སྙན་མནན་ནས་དེ་ཐམས་ཅད་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་བདག་མེད་མ་སྟེ་སྙན་མནན་པ་དེ་གསལ་བར་བྱས་པ། མི་བསྐྱོད་ཞེ་སྡང་གཟུགས་ཅན་གྱི། ། ཐུགས་ཀྱི་བདག་པོ་རིགས་གཅིག་ཉིད། ། སྐུ་དང་གསུང་ཐབས་ དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་གཉི་ག་སྦྱོར་བ་གཅིག་པ་ཉིད་རིགས་ཏེ། དེ་ཐུགས་ཀྱི་བདག་པོ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཙོ་བོ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་མ་ནིང་ཉིད་དེ་དེ་ཉིད་མི་བསྐྱོད་པ་ནི་མི་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་བསྐྱོད་གཟུགས་ཅན་ཏེ། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདི་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་མཐུ་སྟོབས་ཡིན་པར་གསུངས་པ། ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་བྱིན་རླབས་འདི། ། རིགས་ནི་དྲུག་དང་ལྔ་རུ་འདོད། །

Thereafter, they become threefold through desire, hatred, and delusion. Those five ḍākinīs are the three families of the nature of the five Tathāgatas. This is because the primary Ratnasambhava, Amoghasiddhi, and Vairocana, as well as Amitābha, who are of the nature of body and speech, are subsumed within the identities of delusion and desire. Thus, even though they abide in the external sequence, because the three wisdoms generated by the inseparability of both [body and speech] are three, there are nine. Through the inseparability of the vajra, there are three families; this is the meaning of the "wisdom of the three vajras of desire, hatred, and delusion." "Listen, O Yoginī" is the command; the meaning is that all of these are indeed the Yoginī. She who possesses the yoga established by nature is Nairātmyā; this is clarified by the command. "Akṣobhya, the embodiment of hatred, is the single family of the Lord of Mind." Through the nature of body and speech as method and wisdom, the union of both is a single family. He is the Lord of Mind, the nature of mind. The "Principal" is the male and the neuter; that very Akṣobhya is the nature of immovability, the aspect of suchness. For that very reason, he is the embodiment of Akṣobhya; because he transcends all conceptualization and discursive thought, he is authentic wisdom. This is stated to be the power of Dveṣavajra: "This blessing of Dveṣavajra is asserted as the six and the five families."

ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་དངོས་པོ་ནི་མཐུ་སྟོབས་ཏེ། འདི་ཞེ་ སྡང་ཡང་ཡིན་ལ་རྡོ་རྗེ་ཡང་ཡིན་པས་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཉིད་བྱིན་རླབས་ནི་ཐུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མི་བསྐྱོད་པའི་གཟུགས་སོ། ། ཞེ་སྡང་གི་གསུམ་ལ། གཉིས་སུ་མེད་པས་གཉིས་སོ། ། གཅིག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཅིག་གོ། ། གཅིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བཞི་པའོ། ། འདི་ ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་དང་རྣམ་པ་གསུམ་དང་འདི་ཉིད་བཞི་པ་སྟེ། གཅིག་དང་དུ་མའི་དོན་གྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེ་དང་གསུམ་གྱིས་སོ། ། དྲུག་ཅེས་པ་ནི་རིགས་དྲུག་གོ། ། ལྔ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདིས་ནི་གཅིག་ཉིད་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ལ་དྲུག་ཉིད་གཅིག་ གི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཞིང་བཅད་དུ་མེད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྦོས་མོ་དཀར་མོ་དང་། ། ས་ནི་རྣམ་སྣང་བདག་ཉིད་ཀྱི། ། དཀར་མོ་ཆོམ་རྐུན་གདོལ་བ་མོ། ། མེ་ནི་རིན་ཆེན་ཕྱག་རྒྱས་གདབ། ། རི་ཁྲོད་ཆུ་མ་རོ་ལངས་མ། ། ཆུ་ཁམས་འོད་དཔག་ མེད་དབང་ཕྱུག། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་གཡུང་མོ། ། གྷསྨ་རཱི་ཡང་དེ་བཞིན་འདོད། ། དེ་བཞིན་ས་སྤྱོད་མཁའ་སྤྱོད་མ། ། རླུང་གི་ཁམས་ནི་རྟ་རུ་བཤད། ། མཁའ་འགྲོ་བདག་མེད་མ་ཉིད་ཀྱང་། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་ཞེ་སྡང་བརྗོད། ། དབང་པོ་དང་ནི་འབྱུང་བ་ཆེ། ། ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རུ་ འདོད། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ཉིད་གཅིག། སྦྱོར་བ་ལས་ནི་གཉིས་ཀྱང་ངོ་། ། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ཞིང་། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ཅན། ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ས་ལ་སོགས། ། རེ་རེའང་འབྱུང་བ་ལྔ་ཡི་བདག།

The sublime entity is power; since this is both hatred and a vajra, it is "Hatred-Vajra." Its blessing is the form of Akṣobhya, the nature of the enlightened mind. Regarding the three aspects of hatred: because they are non-dual, they are two; because they are a single identity, they are one; and because even that one does not exist, they are the fourth. This itself is twofold, threefold, and this very fourth; it is the non-dual nature by way of the meaning of the one and the many, and by way of those three. "Six" refers to the six families. "Five" refers to authentic wisdom. By this, the single identity is the nature of the six, and the six itself is the nature of the one; thus, they are non-dual, indivisible, not separate, and inseparable. Vajra Pukkasī is white; the earth element is the nature of Vairocana. Gaurī, Caurī, and Ḍombī are sealed by the Ratna-mudrā. Śavarī, Caṇḍālī, and Vetālī are the water element, the Lord Amitābha. Vajra-Ḍākinī and Ḍombī are likewise asserted as Ghasmarī. Similarly, Bhūcarī and Khecarī are the wind element, explained as the horse. The Ḍākinī Nairātmyā herself is described as the space element and hatred. The sense faculties and the great elements are asserted there as the objects. The three consciousnesses are one, and through their union, they are also two. Each of the five aggregates possesses the nature of the five aggregates; the great elements, earth and so forth, each possess the nature of the five elements.

གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལྔ། ། རེ་རེའང་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ཅན། ། འདིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་ཕུང་པོ། ། གང་ཡང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས། ། གང་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ཉིད། ། ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་རྣམས། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལས་གཞན་མ་ཡིན། ། ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་བྱིན་རླབས་འདི། ། རིགས་ནི་དྲུག་དང་ ལྔ་རུ་འདོད། ། ཅེས་པའོ། ། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བསྡུས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་བཞི་པའོ། ། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲས་ནི་མ་ལུས་པར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ། ། དེའི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་མཚན་མའོ། ། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དེ་ཡང་ཕྱག་ རྒྱ་བསྡུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྲོ་བའི་ངོ་བོའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྡའོ། ། རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བཞི་པའོ་ནི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བཅུ་གཅིག་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔ་བསྡུ་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བཞི་པའོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ ཆེར་འགྲེལ་བ་ལས་ལེའུ་བཞི་པའོ། ། ། ། ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་བྱིན་རླབས་འདི་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་ཉིད་གང་ཅི་འདྲ་བ་ཅིག་ཅེས་བདག་མེད་མས་ཞུས་པའི་སྒོ་ནས། ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་གསུངས་པ། ཕྱག་ནི་བཅུ་དྲུག་ཞལ་བརྒྱད་པ། ། ཞབས་བཞི་པ་དང་འཇིགས་པ་པོ། ། དཔའ་བོ་ཐོད་པའི་ཕྲེང་བ་ཅན། ། བདག་མེད་མས་ནི་སྐུ་ལ་འཁྱུད། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ནི་འཛིན་ལྷ་ལ། ། བདག་མེད་མ་ནི་ཉིད་ཀྱིས་ཞུས། ། བཅོ་ལྔས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་ཡི། ། བདག་གི་འཁོར་ལོ་ཁྱེད་བཤད་ན། །

The five objects, such as form and so forth, each possess the nature of the five. Therefore, the aggregates of form and so forth, as well as the great elements and the objects such as form, are themselves the nature of the five wisdoms. Those which are the nature of Vajra Hatred are not other than the five wisdoms. This blessing of Vajra Hatred is asserted to be the six and the five families. This is the fourth chapter, titled "The Summary of the Mudrās of All Tantras." The term "all tantras" refers to the omniscience that specifically explains everything without exception. Its "mudrā" is the sign. The phrase "the meaning of the essence of the emanation through the manner of the summary of the mudrās of all tantras" is the symbolic terminology. "The fourth chapter" refers to the fourth chapter of the summary that gathers the fifteen ḍākinīs together with the eleven chapters. From the Extensive Commentary on the Union, the Clear Explanation of the Hevajra Tantra, this is the fourth chapter. Regarding the blessing of Vajra Hatred, Nairātmyā asked, "What is the nature of Vajra Hatred itself?" In response, the nature of Vajra Hatred was taught: "Sixteen-armed and eight-faced, with four legs and terrifying, the Hero wears a garland of skulls and is embraced by Nairātmyā. To the deity who holds the five mudrās, Nairātmyā herself made this request: 'If you explain my wheel, which is completely surrounded by the fifteen...'"

ཁྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཇི་ལྟར་ལགས། ། བཅོམ་ལྡན་བདག་གིས་སྔར་མ་འཚལ། ། ཞབས་ བཞི་པ་དང་འཇིགས་པ་པོ། ། ཞེས་པ་ནི། བདུད་བཞི་བཏུལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཐོད་པའི་ཕྲེང་བ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དེས་ན་ཡེ་ཤེས་མཐའ་ཡས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཔའ་བོ་ཞེས་པ་ནི་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བས་མི་ཚུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་མེད་ མ་ལ་འོ་མཛད་ནས། ། རྡོ་རྗེ་ཐོད་པར་སྩལ་ནས་ནི། ། ལྷ་ཡི་ནུ་མ་མཉེ་མཛད་དེ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་དག་རབ་ཏུ་དབྱེ། ། བདག་མེད་མ་ལ་འོ་མཛད་ནས་ནི་དགའ་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཐོད་པར་སྩལ་ནས་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའོ། ། ནུ་མ་མཉེ་མཛད་དེ་ནི་རྣམ་པར་དགའ་བའོ། ། མཛེས་པས་ན་ལྷ་སྟེ་ ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དབྱེ་ནི་དེས་འོད་གསལ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། འཁོར་ལོ་ཇི་ལྟར་སྔར་གསུངས་པ། དྲ་བ་དྲ་བ་ཕྱེད་པས་བརྒྱན། མཚམས་བཞི་པ་ལ་སྒོ་བཞི་པ། ། རྡོ་རྗེ་སྲང་བུས་ཡང་དག་ བརྒྱན། ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོས་རྗེས་ཆགས་པས། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་རང་བཞིན་ལས། ། ཁྱོད་དང་ལྷན་ཅིག་བཞིན་བཟང་མ། ། དེ་ལ་དབུས་སུ་ད་ཡོད་དེ། ། འཁོར་ལོ་ཇི་ལྟར་སྔར་གསུངས་པ། ། ཞེས་པ་ནི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་གསུམ་པར་གསུངས་པའི། དང་པོར་བྱམས་པ་བསྒོམ་ པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚངས་པའི་གནས་བཞི་བསྒོམ་པའོ། ། དེའི་རྗེས་སུ། དང་པོར་སྟོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ། བཞི་པ་ལ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དགོད། ། ཅེས་པའི་བར་གྱིས་གསུངས་པ་དང་།

"How is your maṇḍala? O Bhagavān, I did not know it before." Regarding the phrase "four-legged and terrifying," it is because of the very subduing of the four Māras. "Wearing a garland of skulls" means that because its nature is the five wisdoms and the three kāyas, it is the nature of infinite wisdom. "Hero" means that it cannot be overcome by adversaries. "Having kissed Nairātmyā, and having placed the vajra in the skull-cup, the god presses the breasts; thus the maṇḍala is perfectly distinguished." "Having kissed Nairātmyā" is joy. "Having placed the vajra in the skull-cup" is supreme joy. "Pressing the breasts" is special joy. Because it is beautiful, it is "the god," which is innate joy. The "perfect distinction of the maṇḍala" whose nature is these four joys is established as the clear light. "How is the maṇḍala as previously described? Adorned with lattices and half-lattices, with four corners and four gates, perfectly adorned with vajra cords. Through passion following great desire, from the nature of innate joy, together with you, O fair-faced one, it exists there in the center." "How is the maṇḍala as previously described" refers to what was taught in the third chapter: "First, one should meditate on loving-kindness," and so forth, which is the meditation on the four brahmā abodes. Following that, "First is the awakening of emptiness," and so forth, up to "In the fourth, one should arrange the syllables," as it was taught.

རཾ་ལས་ཉི་མ་སྔོན་བསྒོམས་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ། ར་ བ་དང་གུར་བཅིང་པ་ཡང་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ཉིད་ཅེས་པའི་བར་གྱིས་གང་གསུངས་པ་དང་། དེ་ཐམས་ཅད་སེམས་ལ་བཞག་ནས་དེའི་རྗེས་སུ་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བརྒྱད་པ་ལས་གང་གསུངས་པ། ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་བྷ་ག་བསམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་སྒོམ་པ་པོ། ། ཞེས་པའི་བར་གྱིས་གང་གསུངས་པ་དང་། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། དེ་ཡི་དབུས་སུ་བསམ་བྱ་རོ། ། ཞེས་པ་ནི། པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་རིམ་པ་གཅིག་པར་བལྟས་ལ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དེའི་ནང་དུ་ས་བོན་ནོ། ། དེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ སྐུ་རྫོགས་པའི་བར་གྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཐམས་ཅད་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལ་དབུས་སུ་ཕྱག་རྒྱ་ང་། ། ཞེས་པ་ནི། ང་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། ཁྱོད་དང་ལྷན་ཅིག་ཅེས་པ་ནི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་རྗེས་ཆགས་པས། ། ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་དགའ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུས་སོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་རང་བཞིན་ལས། ། ཞེས་པ་ནི། བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་རྫོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཞལ་བརྒྱད་པ་ལ་ཞབས་བཞི་པ། ། ཕྱག་ ནི་བཅུ་དྲུག་དག་གིས་བརྒྱན། ། བདུད་བཞི་མཉམ་པར་མནན་པ་ཉིད། ། འཇིགས་པ་ཡང་ནི་འཇིགས་པར་མཛད། ། མགོ་བོའི་ཕྲེང་བའི་དོ་ཤལ་མཛད། ། ཉི་མར་བཞུགས་ཤིང་རོལ་མོར་བཅས། ། ཁ་དོག་ནག་པོ་འཇིགས་པ་པོ། །

"Having first meditated on a sun from RAṂ," and so forth, up to "and the binding of the fence and the tent, one should also meditate upon them." Having placed all of that in the mind, what is taught in the eighth chapter of the Kramavibhāga follows: "In the element of space, visualize the bhaga," and so forth, up to "the meditator, just as the elements arise." All of that is indicated by the phrase, "In the center of that, one should visualize." This means one should visualize a single-layered eight-petaled lotus. From the complete transformation of the vowels and consonants, there is the moon and sun, and within them, the seed-syllable. Through their becoming one, there is the kṛtyānuṣṭhāna-jñāna (all-accomplishing wisdom), up to the completion of the body, which is the utterly pure dharmadhātu-jñāna (wisdom of the expanse of phenomena). Regarding that, "In the center, I am the mudrā" means that I myself am the mudrā, and the mudrā is the mahāmudrā (great seal). "Together with you" is intended to mean by way of the nature of the yuganaddha (union) yoga. That very point is stated: "Through the passion of great desire" means by way of the cause that is the nature of ānanda (joy). "From the nature of coemergent joy" means the nature of the completion of the body for the sake of the kṛtyānuṣṭhāna-jñāna. "Eight-faced and four-legged, adorned with sixteen arms, treading equally upon the four Māras, he who makes even the terrifying ones afraid, wearing a necklace of severed heads, seated upon the sun and accompanied by music, black in color and fearsome."

སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེས་སྤྱི་བོར་མཚན། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ དང་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གཅིག་པ་ཉིད་གསུངས་པ། སྔར། ཕྱག་ནི་བཅུ་དྲུག་ཞལ་བརྒྱད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ། དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རང་བཞིན་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐུའོ། ། ད་ནི་ཡང་ཞལ་བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་ འཁོར་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་གཉི་གའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། ཞལ་བརྒྱད་ཅེས་པ་ནི་བཞི་པོ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། ། ཞབས་བཞི་པ་ཞེས་པ་ནི་རེ་རེས་སོ། ། ཕྱག་ནི་བཅུ་དྲུག་དག་གིས་བརྒྱན་ནི་བཞི་པོ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་བཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདུད་བཞི་མཉམ་པར་མནན་པ་ཉིད་དུ་གཅིག་པས་སོ། ། འཇིགས་པ་ཡང་ནི་འཇིགས་པར་མཛད། ། ཅེས་པ་འདིས་ནི་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མགོ་བོའི་ཕྲེང་བའི་དོ་ཤལ་མཛད། ། ཅེས་པ་འདིས་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་དབྱེར་མེད་ པ་ཉིད་དེ་ཡིན་ནོ། ། ཉི་མར་བཞུགས་ཤིང་རོལ་མོར་བཅས། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་སྤྱི་བོར་མཚན། ། ཞེས་པ་ནི། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་དེ་ཡིན་ནོ། ། ཁ་དོག་ནག་པོ་ཞེས་པ་ནི་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། འཇིགས་པ་ པོ་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། འདིས་ནི་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཞལ་བརྒྱད་པར་བསྟན་ཏོ། །

Marked at the crown with a crossed vajra, the unity of the wisdom maṇḍala and the samaya maṇḍala is taught. Previously, it was stated: "With sixteen arms and eight faces," and so forth. That is the body of the one called Dveṣavajra, the nature of the wisdom maṇḍala. Now, by the words "eight faces" and so forth, it is shown that the nature of both maṇḍalas is the Vajradhara himself, who is inseparable from the samaya maṇḍala. "Eight faces" refers to the two sets of four. "Four legs" refers to each one. "Adorned with sixteen arms" is because each of the four is also of the nature of four. "Trampling the four Māras equally" is because they are one. "Terrifying even the terrifying" is because all apprehensions have been abandoned. "Wearing a necklace of garlands of heads" is because that is the inseparability of the two garlands of the vowels and consonants (āli-kāli). "Seated upon the sun and with musical instruments" is because wisdom is the nature of emanation and reabsorption. "Marked at the crown with a crossed vajra" is because that is the nature of emanation and reabsorption. "Black in color" is because it is the nature of reabsorption. "The terrifying one" is intended to be the identity of the two, which are inseparable. By this, because the samaya maṇḍala and the wisdom maṇḍala are inseparable, the nature of Dveṣavajra is shown to be the eight-faced one.

དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཞལ་ནས་ཧཱུཾ་སྤྲོ་ཞིང་། ། ཐལ་བས་ལུས་ལ་བྱུགས་པ་ཉིད། ། བདག་མེད་ལྷན་ཅིག་མཉམ་སྦྱོར་ཞིང་། ། དགའ་བ་གཉིས་གཉིས་སྙོམས་འཇུག་པས། ། རླབས་མེད་པ་ཡི་བདེ་བ་ཐོབ། ། རློམ་སེམས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་པ་ནི། དེའི་ཕྱིར་ཞལ་བརྒྱད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞལ་ལས་ ཡི་གེ་ཧཱུཾ་སྤྲོ་བར་བྱ་བའོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། ཐལ་བས་ལུས་ལ་བྱུགས་པ་ཉིད། ། ཐལ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བོ། ། དེ་དང་འདྲ་བའི་རྡུལ་གྱིས་ལུས་རྣམས་ཏེ་གང་ལུས་རྣམས་དེའོ། ། དེ་ཉིད་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ཏིལ་གྱི་གང་བུ་ལྟ་བུ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཡང་སྤྲོས་པས་མི་ཤོང་བའོ། ། སླར་ཡང་ ཅི་ཞེ་ན། དགའ་བ་གཉིས་གཉིས་སྙོམས་འཇུག་པས། ། དགའ་བ་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་པར་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བདེ་བ་གཞན་མེད་པའོ། ། དེའི་གཉིས་གཉིས་ནི་གཉི་གའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ལྡན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་མེད་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཁ་སྦྱོར་བ་ནི་ལྷན་ ཅིག་དག་ཏུ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། དེ་ཉིད་བདག་མེད་མ་ནི་བདག་མེད་མ་དེ་ཉིད་ཁ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། ། དབའ་རླབས་མེད་པའི་བདེ་བ་ཐོབ། ། ཅེས་པ་ནི་དབའ་རླབས་དང་འདྲ་བས་དབའ་རླབས་ཏེ་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། དེ་ ལས་བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་པ་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་དབའ་རླབས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་བདེ་བ་དེ་ཉིད་ཐོབ་པ་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། །

From the very mouth of that which clarifies reality, the syllable HŪṂ is emanated; the body is smeared with ash; in union with Nairātmyā, through the meditative absorption of the two joys, the waveless bliss is attained. This is the nature of being without conceit. Regarding this: therefore, from the mouth of the Blessed One, who is of the nature of the eight faces, the syllable HŪṂ is to be emanated. If one asks what makes it superior: "the body is smeared with ash." Ash refers to subtle particles. With particles similar to those, the bodies are [smeared]; that is, whatever bodies there are. That very syllable HŪṂ, like a sesame pod, is emanated such that even the expanse of space cannot contain it. Furthermore, if one asks what it is: "through the meditative absorption of the two joys." "Joy" refers to a supreme, unsurpassed bliss. Its "two" refers to the wisdom of both. "Absorption" means being endowed with that. For that very reason, the union with Nairātmyā is intended to be the non-dual nature of being perfectly joined together. That very Nairātmyā is the one who is joined. "Attains the waveless bliss." "Wave" is so called because it is like a wave; it is the conventional truth, which is the nature of emanation. Because that [bliss] arises and is born from that, it is the identity of the conventional truth of waves and the identity of the ultimate truth. It is intended that the nature of that very wisdom-bliss is the attainment of such a state.

ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་རློམ་སེམས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། དེ་ལྟ་ བུར་གྱུར་པའི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་རློམ་སེམས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཞལ་བརྒྱད་ཀྱི་ཁ་དོག་གསུངས་པ། རྩ་བའི་ཞལ་ནི་ནག་པོ་ཆེ། ། གཡས་པ་ལ་ནི་སྐུ་དང་མཚུངས། ། གཡོན་པ་དམར་ཞིང་ཆེར་འཇིགས་པ། ། སྤྱི་བོའི་ཞལ་ནི་གཙིགས་པ་ཅན། ། ལྷག་མའི་ཞལ་ནི་བུང་བ་མཚུངས། ། སྒྲ་ ཇི་བཞིན་པའི་དོན་ནི་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། དོན་གཞན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོའི་ཞལ་ནི་དེ་ཉིད་རྩ་བའི་ཞལ་ལོ། ། དེ་ཡང་ནག་པོ་ཆེ་ནི་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཐུགས་ཞེས་བྱ་བའོ། ། གཡས་པ་ལ་ནི་སྐུ་དང་མཚུངས། ། ཞེས་པ་ནི་ཀཱ་ལིའི་རང་བཞིན་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། གཡོན་ པ་དམར་ནི་ཨཱ་ལིའི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་གསུང་ཞེས་བྱའོ། ། སྤྱི་བོའི་ཞལ་ཞེས་པ་ནི་སྟེང་གི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཆེར་འཇིགས་པ་ནི་བཞི་པའོ། ། གཙིགས་པ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྱན་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་ བཞིས་ཆེ་ནི་ཞལ་རེ་རེ་ཞིང་སྤྱན་གསུམ་གསུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞལ་བརྒྱད་ལ་སྤྱན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་རྣམས་སོ། ། འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱིས་དག་པའི་སྤྱན། ། ཞེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་སྐབས་ཉིད་དུ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཞལ་གཞན་པོ་བཞི་ཡང་མངོན་པར་བརྗོད་པར་ སྤྱན་རྣམས་བསྟན་ཏེ། གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་སོ། ། ལྷག་མའི་ཞལ་གཞན་བཞི་ནི་ནག་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ།

That wisdom is also of a nature free from conceit. The syllable HŪṂ, which has become such as that, is also of a nature free from conceit. Regarding the colors of the eight faces, it is said: "The root face is great black; the right is similar to the body; the left is red and very terrifying; the face on the crown has bared fangs; the remaining faces are like bees." The literal meaning is clear. However, another meaning shall be explained: the first face is the root face itself. Furthermore, "great black" refers to the mind, which is the nature of clear light. "The right is similar to the body" refers to the body, which is the essence of method, the nature of the consonants (kāli). "The left is red" refers to the speech, which is the essence of insight, the nature of the vowels (āli). "The face on the crown" refers to the inseparability of the three vajras above. "Very terrifying" refers to the fourth [empowerment]. "With bared fangs" is because it is the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. "Great" with twenty-four eyes is because each of the eight faces has three eyes; thus, there are twenty-four eyes on the eight faces. As will be explained: "The eyes purified by the three vajras." This is logical in the context of the three vajras. The other four faces are also explicitly mentioned, and the eyes are shown to be the purities of the twenty-four places, such as the places and near-places. The remaining four other faces are black. By this, the following is shown:

རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དགའ་བ་གསུམ་དང་དེ་དང་དབྱེར་མེད་ པའི་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། བཞི་པོ་དེ་ཡང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། བུང་བ་མཚུངས་ནི་ཞལ་བཞི་པོ་འདིའོ། ། འདིས་ནི་ཞལ་ལྔ་རྣམས་ནག་པོས་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དམར་བ་དང་དཀར་བ་དག་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དག་གོ། ། གཙིགས་ པ་ནི་སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཞལ་བརྒྱད་ཉིད་ཀྱིས་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་བསྟན་ཏོ། ། གྲོང་ཁྱེར་ཉམས་དགར་ཁྱོད་དང་ང་། ། དགའ་བས་ཤིན་ཏུ་གང་བས་རོལ། ། དཀར་མོ་དབང་པོའི་ཕྱོགས་ཕྱུང་ནས། ། ཤར་གྱི་སྒོ་རུ་ཡང་དག་གནས། ། གཉི་ག་སྙོམས་པར་ ཞུགས་པས་སྤྲོ་བའི་སྒོ་ནས་འབྱིན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་ཏེ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པར་རོལ་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བདེ་བ་གཞན་ལ་མེད་པ་ཡིན་པས་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་ཏོ། ། དཀར་མོ་ཞེས་པ་ནི་སའི་ཁམས་གཏི་མུག་རྣམ་པར་དག་པར་རྫོགས་པ་དགའ་བ་ཉིད་ ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། སྲུབ་དང་བསྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། ། ཆོམ་རྐུན་མ་ཡང་ཕྱུང་ནས་ནི། ། ཡང་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་དགའ་ཡེ་ཤེས་བསྟན་ཏོ། ། ཆོམ་རྐུན་མ་ནི་མེའི་ཁམས་ཕྲ་མ་རྣམ་པར་རྫོགས་པ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་གསུམ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཕྱུང་ནས་ལྷོ་ཡི་སྒོ་རུ་ནི། ། ཆོམ་རྐུན་མ་ནི་སྒོ་སྲུང་མ། ། ལྷོའི་སྒོ་ཞེས་པ་ནི་ཉི་མའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་བསྟན་པའོ། ། བོ་ལ་ཀཀྐོ་ལ་སྦྱོར་བས། ། རོ་ལངས་མ་ཡང་ཕྱུང་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །

The nature of the three vajras is the three joys, and inseparable from them is the fourth, the coemergent. These four are also themselves inseparable. "Similar to bees" refers to these four faces. By this, the five faces being black signifies the inseparability of the five wisdoms. The red and white are the natures of method and insight. The baring of fangs is the three bodies and the five wisdoms themselves. The eight faces demonstrate the Vajra of Hatred. "In the delightful city, you and I, play, completely filled with joy." Having brought forth Gaurī from the direction of the Indra [East], she abides perfectly at the eastern gate. By the manner of emitting through the entry of both into union, the maṇḍala is shown; because the play of both in inseparability is a supreme bliss not found elsewhere, the wisdom of joy is demonstrated. "Gaurī" is the earth element, the perfection of the purification of delusion, the nature of joy, and the identity of the three wisdoms. "From the union of churning and being churned, Caṇḍālī is also brought forth." The word "also" demonstrates the wisdom of supreme joy. Caṇḍālī is the fire element, the perfection of the purification of malice, the nature of supreme joy, and inseparable from the three wisdoms. "Having brought her forth, at the southern gate, Caṇḍālī is the gatekeeper." The "southern gate" is shown to be the nature of the sun. "By the union of the bola and kaṅkāla, Vetālī is also brought forth." This demonstrates the wisdom of special joy.

རོ་ལངས་མ་ཞེས་པ་ནི་ཆུའི་ཁམས་འདོད་ཆགས་ རྣམ་པར་དག་པ་རྫོགས་པ་རྣམ་པར་དགའ་བ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཕྱུང་ནས་ནུབ་ཀྱི་སྒོ་རུ་ནི། ། བདུད་འཇོམས་མ་ནི་རྣམ་པར་གནས། ། ནུབ་ཀྱི་སྒོ་རུ་ཞེས་པ་ནི་ཟླ་བའི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་པའོ། ། བདུད་འཇོམས་མ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དགའ་བ་ཆེན་པོའི་སྙོམས་འཇུག་པས། ། གྷསྨ་རཱི་ཡང་ཕྱུང་ནས་ནི། ། དགའ་བ་ཆེན་པོའི་སྙོམས་འཇུག་པས། ། ཞེས་པ་ནི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་ཏོ། ། གྷསྨ་རཱི་ཞེས་པ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་ཕྲག་དོག་རྣམ་པར་དག་པར་རྫོགས་པའོ། ། ཕྱུང་ ནས་བྱང་གི་སྒོ་ལ་ནི། ། འཇིགས་པའི་གཟུགས་ཅན་མ་ཉིད་གནས། ། བྱང་གི་སྒོ་ཞེས་པ་ནི་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དག་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་གྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་དགའ་བ་བཞིའི་ཡེ་ ཤེས་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཐར་པ་ཆེན་པོའི་གྲོང་དུ་འཇུག་པའི་སྒོ་བཞི་ལ་སྲུང་བ་བཞི་པོ་འདིའོ། ། གཉིས་གཉིས་བསྐྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། ། པུཀྐ་སཱི་ཡང་ཕྱུང་ནས་ནི། ། ཕྱུང་ནས་དབང་ལྡན་མཚམས་སུ་ཡང་། ། དྲག་པོའི་གཟུགས་ཅན་མ་ཉིད་གནས། ། གཉིས་གཉིས་བསྐྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། ། ཞེས་པས་སྔར་བསྟན་པ་འདིས་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ད་ནི་གཉིས་གཉིས་བསྐྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། །

Vetālī is the water element, the complete purity of desire, the very nature of the three wisdoms, and the essence of great joy. Having been emanated, she abides at the western gate. "At the western gate" indicates the nature of the moon. "Mārajitī" is for the sake of pacifying the afflictions and the defilements. Through the meditative absorption of great joy, Ghasmarī is also emanated. "Through the meditative absorption of great joy" indicates the wisdom of coemergent joy. Ghasmarī is the wind element, the complete purity of envy. Having been emanated, she abides at the northern gate as the one with a terrifying form. "At the northern gate" indicates that because the sun and moon are inseparable, the four ḍākinīs—who are the nature of the four great elements and the inseparability of the three vajras, the nature of coemergent joy, and the five wisdoms such as the mirror-like wisdom—are present. These are the four guardians of the four gates for entering the city of great liberation. Through the union of the movement of the two-by-two, Pukkasī is also emanated. Having been emanated, she abides at the northeastern corner as the one with a fierce form. "Through the union of the movement of the two-by-two" refers to the previously explained four ḍākinīs, who are the nature of the four joys, such as joy, and the nature of the Vajradhara of the method. Now, "through the union of the movement of the two-by-two" [is explained].

ཞེས་པ་འདིས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ གྱི་བདག་མེད་མ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན། པུཀྐ་སཱི་ལ་སོགས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི། ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་བདག་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དབང་ལྡན་མཚམས་སུ་ཞེས་པ་ནི་འབྱུང་པོའི་གནས་སུའོ། ། དྲག་པོའི་གཟུགས་ཅན་མ་ཞེས་པ་འདིས་ ནི་བདག་མེད་མའི་ཆ་དགའ་བ་དང་པོ་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་ནི་བསྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། ། འཚེད་མའི་མཚམས་སུ་རི་ཁྲོད་མ། ། བསྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྟེ། བདུད་རྩི་བསྲུབས་པ་ཉིད་ལས་ཆུའི་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པ་རི་ཁྲོད་མའོ། ། སྲིན་པོའི་མཚམས་སུ་ གདོལ་པ་མོ། ། ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་མེའི་ཁམས་རྣམ་པར་དགའ་བའི་གདོལ་པ་མོའོ། ། སྲིན་པོའི་མཚམས་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་འཁྲིགས་པས་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། རླུང་གི་མཚམས་སུ་གཡུང་མོ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། གཡུང་མོ་ ཞེས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་(གཡུད་,གཡུང་)མོ་རླུང་གི་ཁམས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རླུང་གི་མཚམས་སུའོ། ། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་ཆགས་ཆེན་པོས། ། རིག་མར་བཅས་པ་ཞུ་བར་གྱུར། ། འདིས་ནི་གཉི་གར་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིའི་རང་བཞིན་གྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་ རྫོགས་པ་དག་པར་བར་མ་དོ་དང་མཚུངས་པར་ཞུགས་པ་ལས་མི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། དེ་རྡོ་རྗེ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་སྐུའོ། ། རིག་མར་བཅས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་རོ། ། འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ཞུ་བར་གྱུར་ནི་ཞུ་བའོ། ། དེ་ཉིད་གྱུར་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ ནིང་ངོ་། །

By this, the nature of selflessness, which is the essence of method and insight, is shown to be the nature of the four joys, such as joy and so forth; the four ḍākinīs, such as Pukkasī and so forth; and the identity of the four great elements, such as earth and so forth. "In the northeast" refers to the abode of the spirits. "She who has a fierce form" indicates the first joy, which is a portion of Nairātmyā. Furthermore, "From the practice of churning, at the boundary of the cook, is Śavarī." "From the practice of churning" refers to supreme joy; from the very churning of the nectar, the purified water element is Śavarī. "At the boundary of the rākṣasas, the outcaste woman" means that the purified nature of the fire element is the outcaste woman of joy. "At the boundary of the rākṣasas" means that through the union of the objects and the senses, it is the very nature of the moon and the sun. "At the boundary of the wind, the ḍombī herself" means that the ḍombī, who is the nature of innate joy, is the wind element. For that very reason, she is at the boundary of the wind. Then: "By the Great Vajra of Passion, together with the consort, they became melted." By this, the eight ḍākinīs, who are the nature of the four joys and so forth in both [partners], having entered into a state of completion and purity similar to the intermediate state, are of the nature of non-apprehension. "Vajra" is the indivisible body. "Together with the consort" means together with insight. To explain how this is so, it says: "Became melted" means they became liquid. "That very [state] became" means they became truly non-neuter.

ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཆགས་ཆེན་ལས་སོ། ། གཉི་གའི་ལྷན་ཅིག་པའི་དགའ་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་དོན་ཏོ། ། སྣ་ཚོགས་གླུ་ཡི་མཆོད་པ་ལས། ། དེ་ནས་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུལ། ། དེ་ནས་ཞེས་ནི་ཞུ་བར་གྱུར་པའི་རྗེས་ཐོགས་ལའོ། ། ལྷ་མོ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་ གྱིས་དྲི་ཟའི་སེམས་ཅན་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། བསྐུལ་ནི་རྟོག་པའོ། ། སྣ་ཚོགས་གླུ་ཡི་མཆོད་པ་ལས་ནི་མཚན་མ་སྣ་ཚོགས་འཕྲུལ་པ་ལས་མཚན་མའི་རང་བཞིན་ཉིད་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། གླུའི་མཆོད་པ་ཉིད་གསུངས་པ། རྗེ་བཙུན་སྙིང་ རྗེའི་ཡིད་བཞེངས་ཤིག། པུཀྐ་སཱི་ནི་བདག་ལ་སྐྱོབས། ། སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་སྤོངས་ལ། ། བདག་ལ་བདེ་ཆེན་སྦྱོར་བཞེད་མཛོད། ། བཞེངས་ནི་བཞེངས་ཤིག་པའོ། ། རྗེ་བཙུན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། སྙིང་རྗེའི་ཡིད་ཅན་ནི་ཐུགས་རྗེའི་ཐུགས་ཅན་ནོ། ། པུཀྐ་སཱི་ནི་བདག་ལ་ སྐྱོབས་ནི་བདག་པུཀྐ་སཱི་ལ་སྐྱོབས་ཤིག་པ་སྟེ་བདག་ནི་ངའོ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པའི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ལན་གསུངས། བདེ་ཆེན་སྦྱོར་བ་སྟེ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྦྱོར་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དོན་ཏོ། ། བདག་བཞེངས་མཛོད་ནི་བདག་གི་འདོད་པ་ བརྣག་པའོ། ། སྤོངས་ནི་སྤོངས་ལའོ། ། སྟོང་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སྟོང་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། ། ཁྱོད་མེད་ན་ནི་བདག་འགུམ་པས། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་ཁྱོད་བཞེངས་ཤིག། སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་སྤོངས་ལ། ། རི་ཁྲོད་མ་འབྲས་གྲུབ་པར་མཛོད། ། ཁྱོད་མེད་ན་ནི་ཁྱོད་མེད་ནའོ། ། བདག་འགུམ་ པ་ནི་བདག་འགུམ་པའོ། །

How so? From great passion. This means the complete cutting off of the joy of both together. From the offering of various songs, the goddesses then exhorted him. "Then" refers to the period immediately following the request. "Goddesses" refers to those who abide in the manner of emanating the gandharva beings. "Exhorted" means they urged him. From the offering of various songs means that through the manifestation of various marks, it is shown that the very nature of marks is the absence of marks. The offering of song itself is stated: "O Venerable One, arise with a mind of compassion! Protect me, Pukkasī! Abandon the very nature of emptiness, And grant me the union of great bliss!" "Arise" means to rise up. "Venerable One" refers to the Blessed One. "With a mind of compassion" means having a heart of mercy. "Protect me, Pukkasī" means protect me, the one named Pukkasī; "me" refers to the self. To address the doubt as to how you can protect me, the answer is given: "Grant me the union of great bliss," which means the meaning of the coemergent nature of the union of great bliss. "Grant me" is my earnest desire. "Abandon" means to cast off. "The absorption of emptiness" refers to the meditative absorption of emptiness. "If you are not present, I shall die; O Hevajra, arise! Abandon the very nature of emptiness, And grant the attainment of the fruit to Śavarī!" "If you are not present" means if you are absent. "I shall die" means I will perish.

ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཁྱོད་བཞེངས་ཤིག་ནི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་བཞེངས་ཤིག་པའོ། ། སྤོངས་ལ་ནི་སྤོངས་ཤིག་པའོ། ། སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། རི་ཁྲོད་མ་འབྲས་གྲུབ་པར་མཛོད་ནི་དགོས་པ་སྒྲུབས་ཤིག་པའོ། ། གཙོ་བོ་འཇིག་རྟེན་མགྲོན་ གཉེར་བ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བཞུགས་སམ་ཅི། ། ཁྱོད་མེད་ཕྱོགས་ནི་མི་འཚལ་བས། ། གདོལ་པ་མོ་བདག་ཞུ་བ་བགྱིད། ། བདེ་གཙོ་འཇིག་རྟེན་མགྲོན་གཉེར་ནི་ཀྱེ་དགའ་བའི་གཙོ་བོའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་སམ་ཅི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་སམ་ཅིའོ། ། གདོལ་པ་མོ་བདག་ནི་ གདོལ་པ་མོའོ། ། ཞུ་བ་བགྱིད་ནི་གསོལ་བ་འདེབས་པའོ། ། ཁྱོད་མེད་ན་ནི་ཁྱོད་མི་བཞུགས་ནའོ། ། ཕྱོགས་ནི་མི་འཚལ་བ་ནི་ཕྱོགས་མི་ཤེས་པའོ། ། བདག་གིས་ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་འཚལ་གྱིས། ། མིག་འཕྲུལ་མངའ་བ་ཁྱོད་བཞེངས་ཤིག། གཡུང་མོ་བདག་ཡིད་དྲན་ཉམས་པས། ། སྙིང་ རྗེ་རྒྱུན་ཆད་མ་མཛད་ཅིག། མིག་འཕྲུལ་མངའ་བ་ནི་མིག་འཕྲུལ་ཅན་ནོ། ། བཞེངས་ཤིག་ནི་བཞེངས་ཤིག་པའོ། ། ཁྱོད་ཀྱི་ནི་ཁྱོད་ཀྱིའོ། ། བདག་གིས་ནི་ང་ཡིས་སོ། ། འཚལ་གྱིས་ནི་ཤེས་པའོ། ། ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཚུལ་ལོ། ། བདག་ནི་ཁོ་བོ་སྟེ་བུད་མེད་དུ་གྱུར་བའི་ང་ རྒྱལ་གྱིས་མང་པོའི་ཚིག་གོ། ། ཡིད་དྲན་ཉམས་པ་ནི་དྲན་པ་ཉམས་པའོ། ། སྙིང་རྗེ་རྒྱུན་ཆད་ནི་ཐུགས་རྗེ་རྒྱུན་ཆད་མ་མཛད་པའོ། །

"O Hevajra, arise!" means: O Hevajra, please arise! "Abandon [it]!" means: please abandon it! "The nature of emptiness" means: the nature of emptiness (śūnyatā). "O Ḍombī, accomplish the fruit!" means: fulfill the purpose! "O Lord, guest of the world, have you entered into emptiness? Since I do not know the direction without you, I, the outcaste woman, make this request." "O Lord of Bliss, guest of the world" refers to the Lord of Joy (Ānandapati). "Have you entered into emptiness?" means: have you entered into emptiness? "I, the outcaste woman" refers to the outcaste woman (Ḍombī). "Make this request" means: I am offering a supplication. "Without you" means: if you are not present. "I do not know the direction" means: I do not know the way. "I know your heart; arise, O you who possess the power of illusion! Since my mind has lost its memory, O Ḍombī, do not let your stream of compassion be severed." "Who possesses the power of illusion" means: the one with magical powers. "Arise" means: please arise. "Your" means: yours. "I" means: I. "Know" means: I understand. "Your heart" means: the mode of your mind. "I" refers to myself, using the plural form out of the pride of having become a woman. "Lost its memory" means: the memory has failed. "Stream of compassion" means: do not let the flow of compassion be interrupted.

འདིས་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་རང་བཞིན་གྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་པོ་བདག་མེད་མའི་ཆར་གྱུར་པའི་དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཆ་མེད་པ་ཉིད་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ངོ་བོའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བསྐུལ་བས་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེ་ཉིད་བདག་མེད་མ་ཅན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་དབང་པོའི་གཞུ་དང་མཚུངས་ པ་སྟེ། པུཀྐ་སཱིས་གླུས་བསྐུལ་ནས་སྙིང་རྗེའི་ཡིད་ཅན་སྟོང་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིད་སྤོངས་ལ་ཞེས་པ་དང་། དེ་ལྟར་རི་ཁྲོད་མས་ཀྱང་། ། སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་སྤོངས་ལ། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་ཁྱོད་བཞེངས་ཤིག། ཅེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་ལྟར་གདོལ་བ་མོས་ཀྱང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ བཞུགས་སམ་ཅི། ། ཁྱོད་མེད་ཕྱོགས་ནི་མི་འཚལ་བས། ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་ལྟར་གཡུང་མོས་ཀྱང་། བདག་གིས་ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་འཚལ་གྱིས། ། སྙིང་རྗེ་རྒྱུན་ཆད་མ་མཛད་ཅིག། ཅེས་གསུངས་པའོ། ། ཡང་ན་སྙིང་རྗེའི་ཡིད་ཅན་ཞེས་པ་འདིས་ནི་ཀུན་དུ་སྣང་བའི་ མཚན་ཉིད་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཅན་ནོ། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཁྱོད་བཞེངས་པ་འདིས་ནི་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་གསུང་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཅན་ནོ། ། བདེ་གཙོ་བཞུགས་སམ་ཅི་ཞེས་པ་འདིས་ནི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། བདག་གིས་ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་འཚལ་གྱིས། ། མིག་འཕྲུལ་མངའ་བ་ཁྱོད་བཞེངས་ཤིག།

This [verse] indicates that the four ḍākinīs, whose natures are earth, water, fire, and wind, are the indivisible essence of the conventional truth, which is the nature of the four joys that have become the aspect of Nairātmyā and are partless. The Blessed One, being exhorted, is the nature of the wisdom that is the indivisibility of both [aspects] of the three wisdoms; that itself is the dharmakāya. That very [dharmakāya] is Nairātmyā, like an illusion and similar to a rainbow. Regarding this, Pukkasī exhorts with a song: "Abandon the absorption of emptiness, you whose mind is compassion." Likewise, Śavarī says: "Abandon the very nature of emptiness; O Hevajra, arise!" Similarly, Caṇḍālī says: "Are you dwelling in emptiness? Without you, I have no direction." And likewise, Ḍombī says: "I know your mind; do not let the stream of compassion be severed." Alternatively, "you whose mind is compassion" refers to the nirmāṇakāya, the nature of the Vajra Body, characterized by universal manifestation. "O Hevajra, arise" refers to the saṃbhogakāya, the nature of the Vajra Speech, characterized by expression. "Are you dwelling in bliss?" refers to the dharmakāya, the nature of the Vajra Mind, which is free from characteristics. "I know your mind; arise, you who possess the power of illusion."

ཅེས་པ་འདིས་ནི་ཀུན་དུ་སྣང་བ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ དང་དབྱེར་མེད་པའི་སྐུ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། ། ཞུ་བར་གྱུར་ནས་རིག་མ་དང་བཅས་པ་རྡོ་རྗེ་ཅན་འདི་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དཀར་མོ་ལ་སོགས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་དགའ་བ་བཞི་དེས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་དང་འདྲ་བས་དེ་ལ་བསྐུལ་བས་ སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བསྟན་པ་མི་རིགས་པ་ཡིན་ཞེས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུལ་བ་མ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཉིད་ཐབས་སུ་གྱུར་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ དཀར་མོ་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། བདག་མེད་མ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་པས་པུཀྐ་སཱི་ལ་སོགས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། གཉི་ག་ཡང་གཉི་ ག་དབྱེར་མེད་པར་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། གླང་པོ་རྟ་བོང་གླང་རྔ་མོ། ། མི་དང་ཤ་ར་བྷ་བྱི་ལ། ། གཡས་པའི་ཐོད་པ་བརྒྱད་རྣམས་ལ། ། གཉིས་འཐུང་ལ་སོགས་རིམ་ཤེས་བྱ། ། ས་དང་ཆུ་དང་རླུང་དང་ནི། ། མེ་དང་ཟླ་བ་ཉི་མ་ཉིད། ། མཐར་བྱེད་དང་ནི་ནོར་སྦྱིན་ ཉིད། ། གཡོན་པའི་ཐོད་པ་བརྒྱད་ནའོ། ། སྒེག་ཅིང་དཔའ་བ་མི་སྡུག་པ། །

By this, it is taught that the nature of the body, speech, and mind—the characteristics of the authentic mode of appearance—is the body inseparable from the nirmāṇakāya, saṃbhogakāya, and dharmakāya. The meaning is that once [the deity] has melted, this Vajra-holder is together with the consort. Furthermore, the four ḍākinīs, Gaurī and the others, are the very limbs of the Vajra-holder; because they are similar in nature to the Hevajra of the four joys, it is taught that they are not improper to be exhorted to enter into union. Thus, their exhortation is not shown [separately]. In this regard, it is intended that because he has entered into union with the Vajra-holder, the Vajra-holder himself, as the means, is the nature of the ultimate truth, which is the essence of the conventional truth. This demonstrates that he is the nature of the four ḍākinīs, Gaurī and the others. Nairātmyā herself, as the nature of insight, is the nature of the conventional truth, which is the essence of the ultimate truth; thus, she is shown to be the nature of the four ḍākinīs, Pukkasī and the others. Both are inseparable from one another; it is taught that the bodhicitta is not distinct. "Elephant, horse, donkey, ox, camel, man, śarabha, and cat—these are to be known in sequence as the eight skull-cups in the right hands, beginning with the elephant. Earth, water, wind, fire, moon, sun, Yama, and Vaiśravaṇa—these are in the eight skull-cups of the left hands. Graceful, heroic, and repulsive..."

རྒོད་དང་དྲག་ཤུལ་འཇིགས་རུང་བ། ། སྙིང་རྗེ་རྔམ་དང་ཞི་བ་ཡིས། ། གར་དགུའི་རོ་དང་ལྡན་པ་ཉིད། ། ཨོཾ་དང་ཧཱུཾ་གིས་རྡོ་རྗེ་ཆེ། ། ཁུ་བའི་གཟུགས་ལས་བཞེངས་ནས་ནི་བསྐུལ་བའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་བཞེངས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཆེ་ནི་ཡང་དག་པར་ཁ་སྦྱོར་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གང་དག་ཅེ་ན། ཨ་དང་ཧཱུཾ་དག་སྟེ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཁུ་བའི་གཟུགས་ལས་ཏེ། རང་བཞིན་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཉིས་འཐུང་ལ་སོགས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེའི་ཕྱག་གཡས་ན་གནས་པའི་ ཐོད་པ་བརྒྱད་རྣམས་ནའོ། ། རིགས་ནི་གོ་རིམ་གྱིས་སོ། ། ཤེས་བྱ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྟེ། ། དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ས་ལ་སོགས་པ་གཟའ་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་པས་གཡོན་པའི་ཐོད་པ་བརྒྱད་རྣམས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྒེག་པ་ ལ་སོགས་ཉམས་དང་ལྡན། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི། ཉི་མར་བཞུགས་ཤིང་རོལ་མོར་བཅས། ། ཞེས་པ་གང་དེ་བསྟན་ཏོ། ། སྒེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་སོ། ། འཇིགས་སུ་རུང་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་སྐུ་གསུམ་མོ། ། ཞི་བའི་རང་བཞིན་དེས་ཐབས་དང་ ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེས་ལྡན་པ་ནི་ལྡན་པར་འདུས་ལ་སྦྱོར་བ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། གར་དགུའི་རོ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དེ་དགུ་པོ་ཉིད་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཞབས་རྣམས་ས་ལ་རྡེབ་པ་དང་། ། ལྷ་དང་ལྷ་མིན་ སྡིགས་པར་མཛད། ། གཾ་ཙཾ་བཾ་གྷཾ་པཾ་ཤཾ་ལཾ་ཌཾ། འདི་ཡི་ས་བོན་ཕྱུང་བ་དང་། ། བདག་པོའི་ས་བོན་དག་གིས་ནི། །

With the nine dramatic sentiments of the wild, the fierce, the terrifying, the compassionate, the wrathful, and the peaceful, he possesses the flavor of the nine dances. From the forms of the seminal fluids of OṂ and HŪṂ, the Great Vajra arises immediately following the invocation. The "Great Vajra" is the nature of perfect union. What are these? They are A and HŪṂ, which are method and insight. How is that so? From the form of the seminal fluids, which is the nature of being without intrinsic nature. The "elephant-drinker" and so forth are the eight skull-cups held in the right hands of that Blessed One. The "families" are in their respective order. "Objects of knowledge" refers to that which is to be known; they are the eight pure world-protectors, such as Indra and the rest. Through the purity of the eight planets, such as the Earth and so forth, they should be understood as the eight skull-cups in the left hands. "Possessing the moods of the graceful and so forth" indicates what was previously stated: "Seated upon the sun and accompanied by music." The five moods, such as the graceful, represent the five wisdoms. The three, such as the terrifying, represent the three bodies. That peaceful nature is the very nature of the inseparability of method and insight. It is the wisdom of that very experience. "Possessing" means being endowed with and integrated into that. "Possessing the flavor of the nine dances" means that those nine are themselves inseparable. His feet trample the earth, and he threatens the gods and asuras. GAṂ CAṂ BAṂ GHAṂ PAṂ ŚAṂ LAṂ ḌAṂ. These are the seed-syllables extracted, along with the seed-syllables of the lords.

ཨཾ་ཧཱུཾ་སྔོན་པོ་འབར་འཇིགས་པས། ། ཞབས་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་ཞབས་བཞི་རྣམས་སོ། ། ས་ལ་རྡེབ་པ་ནི་ས་ལ་བརྡབས་པས་ལྷ་དང་ལྷ་མིན་སྡིགས་པར་མཛད་དོ། ། ཡང་ན་འདིས་ སྤྱོད་པར་བྱེད་པས་ན་ཞབས་རྣམས་ཏེ་དགའ་བ་བཞི་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་རྡེབ་པ་ནི་སྤྲོ་བའོ། ། ས་ནི་ཆོས་འབྱུང་ལྷ་མོའི་པདྨའི་ནང་དུའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། འང་གི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཧཱུཾ་དང་ཨཾ་གི་ས་བོན་དག་ལས་གདོན་པར་བྱའོ། ། སྡིགས་ པ་ནི་མཚན་གཞིའི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། གང་རྣམས་ཤེ་ན། ལྷ་དང་ལྷ་མིན་རྣམས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གཾ་ཙཾ་བཾ་གྷཾ་པཾ་ཤཾ་ལཾ་ཌཾ་གི་ས་བོན་དང་ལྷན་ཅིག་པས་སོ། ། འདིས་ནི་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པ་ཁུ་བར་གྱུར་པའི་ས་བོན་ལྀཾ་ཨེཾ་ཨཻཾ་ཨོཾ་ཨཽཾ་ རྀཾ་རཱྀཾ་ལྀཾ་ཞེས་པ་བལྟ་བར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཡི་གེའི་དབྱེ་བ་སོ་སོ་གཞན། ། ཅེས་པས་སོ། ། འདིས་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་གཉིས་རྫོགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་དག་ཅེ་ན། བདག་པོའི་ས་བོན་དག་གིས་ནི་ཧཱུཾ་ཨཾ་དག་གོ། ། བདག་པོ་ནི་ རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དགའ་བ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་དག་ནི་ས་བོན་དག་གོ། ། སླར་ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། སྔོན་པོ་འབར་འཇིགས་པས་ཏེ། འབར་འཇིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་ལོ། ། སྔོན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུ་བའི་ཚུལ་ལོ། ། སྔར། ཨཾ་དང་ཧཱུཾ་དག་གིས་ རྡོ་རྗེ་ཆེ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ཉིད་ཐབས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པར་བསྟན་ཏོ། །

"By the blue Aṃ and Hūṃ, blazing and terrifying." Regarding "the feet," these are the four feet. "Stamping upon the earth" means that by stamping upon the earth, he threatens the gods and asuras. Alternatively, because they perform the activity, they are the "feet," which are the four joys. Their "stamping" is their emanation. "Earth" refers to the dharmodaya within the lotus of the goddess. How this is so is stated: the word "also" (aṅga) has the sense of "because," meaning that for this reason, one should extract [the deities] from the seed-syllables Hūṃ and Aṃ. "Threatening" is the establishment of the nature of the bases of characteristics. Who are they? They are the gods and asuras, which are the five wisdoms and the bodies. For that very reason, they are together with the seed-syllables Gaṃ, Caṃ, Vaṃ, Ghaṃ, Paṃ, Śaṃ, Laṃ, and Ḍaṃ. By this, the seed-syllables of Gaurī and the others, which have become the seminal fluids—Lṛṃ, Eṃ, Aiṃ, Oṃ, Auṃ, Rṛṃ, Rāṃ, Lṛṃ—should be understood. For that very reason it is said: "The distinct divisions of the letters are other," and so forth. By this, it is shown that the two seed-syllables of Gaurī and the others are complete. If one asks, "By what are they distinguished?" it is by the seed-syllables of the lords, which are Hūṃ and Aṃ. The "lord" is Vajradhara. "Joy" is Nairātmyā. These are the seed-syllables. Furthermore, by what are they distinguished? "Blue, blazing, and terrifying." By being blazing and terrifying, it is the manner of emanation. By being blue, it is the manner of withdrawal. Previously, by "the great vajra of Aṃ and Hūṃ," it was shown that the aspect of insight itself is subsumed within method.

ད་ནི་ཧཱུཾ་ཨཾ་དག་ཅེས་པ་འདིས་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཆ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆར་འདུས་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡི་གེ་ཧོ་དམར་པོ་གཉིས་ཀྱིས་སྤེལ་བའི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་ཁའི་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་ ཕྱུང་སྟེ་ལྷ་མོའི་པདྨའི་ནང་དུ་སྤྲོས་པས་འབྱིན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་ཏོ། ། མ་མོའི་འཁོར་ལོའི་གྲོང་ཉམས་དགའ། ། ཁ་དོག་ནག་པོ་འཇིགས་ཆེན་པོ། ། བདག་མེད་བདེ་བ་སྦྱིན་པ་པོ། ། གཙོ་བོ་འདི་ལྟར་བསྒོམ་པ་ཉིད། ། མདོག་ནག་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་སྔར་ བསྟན་པའི་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཙོ་བོ་འདི་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་རང་ཉིད་འཕྲོག་པ་པོ་ལ་རང་ཉིད་བྱེད་པ་པོའོ། ། གྲོང་ནི་ཆོས་འབྱུང་གི་གཞལ་ཡས་ཁང་ངོ་། ། བསྒོམ་པ་ཉིད་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ་བའོ། ། གྲོང་དེ་ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། མ་མོའི་ འཁོར་ལོ་ནི་ལྷ་མོ་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉམས་དགའ་བའོ། ། ཡང་ན་ཁ་དོག་ནག་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཚར་གཉིས་ཀྱིས་བསྲབས་པས་ཆ་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིགས་ཆེན་པོ་ནི་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའོ། ། བདག་མེད་བདེ་ བ་ནི་བདག་མེད་མའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་སྦྱིན་པ་ནི་གཏོང་བ་ཡིན་པས་བདག་མེད་མ་བདེ་བ་སྦྱིན་པའོ། ། དཀར་མོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་གསུངས་པ། དཀར་མོ་གཡས་ནི་གྲི་གུག་སྟེ། ། དེ་བཞིན་གཡོན་ན་རོ་ཧི་ཏ། ། ཆོམ་རྐུན་མ་གཡས་རྔེའུ་ཆུང་སྟེ། ། གཡོན་པའི་ཕྱག་ན་ཕག་པ་ ཉིད། ། རོ་ལངས་མ་གཡས་རུས་སྦལ་ཏེ། ། གཡོན་པ་ཡིས་ནི་པདྨའི་སྣོད། ། གྷ་སྨ་རཱི་ཡི་གཡས་ན་སྦྲུལ། །

Now, the phrase "HŪṂ and AṂ" signifies that the aspect of method is subsumed within the aspect of insight. The two red syllables HOṂ, interspersed with the garlands of vowels and consonants (āli-kāli) as nāda, enter the mouth and are emitted through the vajra path, radiating into the lotus of the goddess; this demonstrates the maṇḍala of emission. "The delightful city of the circle of mamos, black in color, most terrifying, the bestower of the bliss of selflessness—meditate on the principal deity in this way." This refers to the nature of the sixteen-armed principal deity and so forth, possessing qualities such as the black color previously explained. "Meditate on the principal deity in this way" means that one makes oneself the agent of the one who seizes. "City" refers to the celestial mansion of the source of phenomena (dharmodaya). "Meditate" means to enter into meditative equipoise. If one asks what makes that city so distinguished: it is the "circle of mamos," a city where goddesses such as Gaurī and the others assemble. For that reason, it is "delightful." Alternatively, "black in color" means that because it is refined by the two garlands of vowels and consonants as nāda, it is partless. For that reason, "most terrifying" means it is difficult to fathom. "Bliss of selflessness" is the wisdom of Nairātmyā. Because she bestows that, she is the "bestower of the bliss of selflessness." The signs of Gaurī and the others are stated: "Gaurī holds a curved knife in her right hand, and likewise a Rohita fish in her left. Caurī holds a small drum in her right, and a pig in her left hand. Vetālī holds a tortoise in her right, and a lotus vessel in her left. Ghasmarī holds a snake in her right..."

གཡོན་པས་རྣལ་འབྱོར་ལྷུང་བཟེད་ཉིད། ། པུཀྐ་སཱི་གཡས་སེང་གེ་སྟེ། ། གཡོན་པས་དགྲ་སྟ་དེ་བཞིན་ནོ། ། རི་ཁྲོད་མ་གཡས་དགེ་སློང་སྟེ། ། གཡོན་ན་གསིལ་བྱེད་དེ་ བཞིན་ནོ། ། གདོལ་པ་མོ་གཡས་འཁོར་ལོ་སྟེ། ། གཡོན་པས་ཐོད་པ་དེ་བཞིན་ནོ། ། གཡུང་མོ་གཡས་ན་རྡོ་རྗེ་ཉིད། ། གཡོན་ན་སྡིགས་མཛུབ་དེ་བཞིན་ནོ། ། གྲི་གུག་དང་རྔེའུ་ཆུང་དང་པདྨའི་སྣོད་དང་རྣལ་འབྱོར་ལྷུང་བཟེད་དང་། དགྲ་སྟ་དང་། གསིལ་བྱེད་དང་། འཁོར་ལོ་དང་། རྡོ་རྗེ་ རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱག་མཚན་ནོ། ། རོ་ཧི་ཏ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ནི་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། སྐྱིལ་ཀྲུང་ཕྱེད་པའི་གར་གྱིས་གནས། ། དཀར་མོ་ལ་སོགས་ཕྱག་གཉིས་བརྗོད། ། སྤྱན་གསུམ་སྐྲ་ནི་གྱེན་དུ་སྟེ། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། སྐྱིལ་ཀྲུང་ ཕྱེད་པའི་གར་གྱིས་གནས། ། ཞེས་པ་ནི། སྐྱིལ་ཀྲུང་ཕྱེད་པར་གང་དུ་བཞུགས་པ་མི་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཕྱག་གཉིས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྤྱན་གསུམ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། ། སྐྲ་ནི་གྱེན་དུ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཀ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གྱེན་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ་ བའོ། ། སྟེང་དུ་དེ་ཅུང་ཟད་གྱེན་དུ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གཙོ་བོའི་མངའ་བདག་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཕྱིར་ཡིན་པས་སྐྲ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པ་སྟེ་འདི་རྣམ་པ་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་པ་དབུ་སྐྲ་གྱེན་དུ་འཁྱིལ་བའོ། ། བཞི་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དོན་ཏོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ནི། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། །

The Yoginī holds an alms bowl in her left hand; Pukkasī holds a lion in her right, and likewise a battle-axe in her left. Śavarī holds a monk in her right, and likewise a khakkhara staff in her left. Caṇḍālī holds a wheel in her right, and likewise a skull-cup in her left. Ḍombī holds a vajra in her right, and likewise a threatening gesture in her left. The curved knife, the small drum, the lotus vessel, the yogic alms bowl, the battle-axe, the khakkhara staff, the wheel, and the vajra are the hand-symbols of the purity of insight. The eight [consorts] beginning with Rohitā are the purity of method. They abide in the dance of the half-lotus posture. Gaurī and the others are said to have two arms. They have three eyes and hair that stands upward, and are adorned with the five mudrās. Regarding the phrase "abiding in the dance of the half-lotus posture": the manner in which they sit in the half-lotus is the nature of immovability. The two arms are the nature of method and insight. The three eyes are the nature of the three vajras. Regarding the phrase "hair that stands upward": this refers to jñāna (wisdom). "Upward" means extremely clear. Because it is slightly directed upward, it is the sovereign of all; since it is for the sake of the yoga of the Lord of All, the hair is directed upward, meaning the hair on the head is curled upward. This is the meaning of the nature of the fourth [empowerment]. Regarding the phrase "adorned with the five mudrās": this means they are the very nature of the five aspects of manifest awakening.

འདིས་ནི་སྐྱིལ་ཀྲུང་ཕྱེད་པའི་གར་གྱིས་གནས་པས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཕྱག་གཉིས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། སྤྱན་གསུམ་ པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། སྐྲ་ནི་གྱེན་དུ་སྟེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་བཞི་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བཞི་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་དངོས་པོའི་ དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་བསྟན་ཏོ། ། ཁ་དོག་དབྱེ་བ་སོ་སོ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཉིད་གསུངས་པ། ། གཽ་རཱི་ཁ་དོག་ནག་པོར་འགྱུར། ། ཆོམ་རྐུན་མ་ནི་བཙོད་དང་མཚུངས། ། རོ་ལངས་མ་ནི་གསེར་བསྲེགས་བཞིན། ། གྷ་སྨ་རཱི་ནི་ མརྒད་མཚུངས། ། པུཀྐ་སཱི་ནི་དབང་སྔོན་མཚུངས། ། རི་ཁྲོད་མ་ནི་ཟླ་ནོར་འོད། ། གཏུམ་མོ་ནམ་མཁའི་སྔོ་བསངས་མ། ། གཡུང་མོ་སྣ་ཚོགས་པ་ཞེས་བརྗོད། ། སྦྱོར་བ་ཡན་ལག་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པས་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་དྲུག་གི་ཁ་དོག་ཐ་དད་ པར་སྔར་བསྟན་པའི་དོན་གསུངས་པ། དང་པོ་ནག་པོ་རབ་ཏུ་བསྒོམ། ། གཉིས་པ་དམར་པོར་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། གསུམ་པ་ལ་ནི་སེར་པོ་བསྒོམ། ། བཞི་པར་ལྗང་གུ་དེ་བཞིན་ནོ། ། ལྔ་པར་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་དང་། ། དྲུག་པར་དཀར་པོའི་ལུས་ཅན་ཏེ། ། ཡན་ལག་དྲུག་བསྒོམ་རྣལ་ འབྱོར་པ། ། རྣམ་དགའ་མཐར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པ་ནི། རྣམ་དགའ་མཐའ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། གཏུམ་མོ་ནམ་མཁའི་སྔོ་བསངས་མ། ། ཞེས་པ་ནི།

By abiding in the dance posture of the half-lotus, he is of a non-dual nature. By having only two arms, the very nature of non-duality is the nature of duality. By having three eyes, he is the absence of the nature of duality. By having hair that stands upright, he is the nature of the third, which is the nature of the fourth. By being adorned with the five mudrās, the nature of the fourth is the nature of the five; thus, by the nature of the maṇḍala of the entities of the fifteen ḍākinīs, the ḍākinīs are shown. Regarding the meaning of the statement, "The colors are each distinct," it is said: Gaurī is black in color; Caurī is like madder; Vettālī is like refined gold; Ghasmarī is like emerald; Pukkasī is like sapphire; Śavarī is the light of the moon-gem; Caṇḍālī is the dark blue of the sky; Ḍombī is said to be multicolored. The distinct colors of the six ḍākinīs, Gaurī and the others, through the purification of the six limbs of yoga, are explained by the previously taught meaning: First, meditate intensely on black; Second, meditate on red; Third, meditate on yellow; Fourth, likewise on green; Fifth, the color blue; Sixth, the body white. The yogi who meditates on the six limbs Likewise reaches the end of supreme joy. "End of supreme joy" refers to the coemergent. "Caṇḍālī is the dark blue of the sky" refers to...

ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། གཡུང་མོ་སྣ་ཚོགས་པ་ཞེས་བརྗོད། ། ཞེས་པ་ནི། དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་ བཞིན་ཉིད་ནི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་གཡུང་མོའོ། ། དཀར་མོ་ལ་སོགས་པའི་གདན་གྱི་རྣམ་པར་དག་པས་གསུངས་པ། ཚངས་དང་དབང་པོ་ཉེ་དབང་དག། གཤིན་རྗེ་དང་ནི་ནོར་བདག་དང་། ། བདེན་བྲལ་དང་ནི་ཐགས་བཟང་རིས། ། གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པ་ཡི་གདན། ། ཞེས་པའོ། དཀྱིལ་འཁོར་ རྫོགས་ནས་ལྷའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་མེད་མས་ཞུས་པ། བོ་ལ་གཞིབ་པར་མཛད་ནས་ནི། ། དམ་དུ་འཁྱུད་ཅིང་འོ་མཛད་ནས། ། བཅོམ་ལྡན་གུས་པས་མཆོད་ནས་ནི། ། བདག་མེད་མ་ཡི་སྔགས་ཞུས་སོ། ། བོ་ལ་གཞིབ་པར་མཛད་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བར་བྱས་ནས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་མཆོད་ཅེས་པ་ནི་རིམ་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་མཆོད་ནས་སོ། ། གུས་པས་ནི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོས་སོ། ། དམ་དུ་འཁྱུད་ཅིང་འོ་མཛད་ནས། ། ཞེས་པ་ནི། ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་དབང་ བྱེད་སྔགས། ། དེ་བཞིན་གདུག་པ་བསྡིགས་པ་དང་། ཀླུ་རྣམས་སྡིགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད། ། ལྷ་དང་ལྷ་མིན་རྣམ་ཉེད་པ། ། དེ་ནི་ང་ཡིས་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། ལྷ་མོ་བདེ་བ་སྦྱིན་པ་ཉོན། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ། ། བདག་གིས་གཞན་དུ་མ་བསྟན་ཏོ། ། འདི་ཡི་སྔགས་ ཀྱིས་གང་འབྱུང་ཞིང་། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་གང་མཛད་པ། ། ལྷ་མོ་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པ་སྟེ། ། ངོ་མི་ཆོགས་པས་ཁྱོད་ལ་བཤད། ། འབར་བའི་ཕྲེང་བ་འཁྲུགས་པ་ཡི། ། དཀྱིལ་འཁོར་རབ་ཏུ་བཞེངས་ནས་ནི། །

It is also thus: "The ḍombī is called 'the manifold'." This means that the very nature of the innate (sahaja) joy and so forth is the manifold ḍombī. Regarding the purity of the seats of Gaurī and the others, it is said: "Brahmā, Indra, Upendra, Yama, Kubera, Nairṛti, and Vemacitrin are the seats of Gaurī and the others." Once the maṇḍala is complete, in order to realize the suchness (tattva) of the deities, Nairātmyā requested: "Having sucked the bola, having embraced firmly and kissed, and having honored the Blessed One with devotion, Nairātmyā requested the mantra." "Having sucked the bola" means having brought the vajra and lotus into union. "Having honored the Blessed One" means having honored him through these two stages. "With devotion" means with great passion (mahārāga). "Having embraced firmly and kissed" means the yoga of the union (saṃpuṭa). "The mantra that brings women under control, likewise the one that threatens the wicked and subdues the nāgas, and that which crushes the gods and asuras—listen, I shall explain it. Goddess, listen to the giver of bliss; I have not taught it to others to the Buddhas and Bodhisattvas. Whatever arises through this mantra, and whatever Vajrasattva performs—Goddess, it is extremely terrifying; I shall explain it to you because you are not to be intimidated. Having fully established the maṇṍala of the swirling garland of flames..."

རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་དབང་སྦྱིན་ཕྱིར། ། ཐིག་ལེ་མཆོག་མ་དགུག་པ་ཉིད། ། བཟླས་ པ་ཁྲི་ནི་གསལ་པོ་རུ། ། ང་རོ་རིང་པར་མཛེས་པ་ཡིས། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། དོན་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ། བཟླས་པ་ཁྲི་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། འདི་ཁྲི་ཡང་ཡིན་ལ་བཟླས་པའི་སྔགས་ཀྱང་ཡིན་པས་བཟླས་པ་ཁྲིའོ། ། དེས་གསལ་བ་རུ་ཞེས་པ་ནི་ འོད་གསལ་བས་སོ། ། ང་རོ་རིང་པ་ནི་མཐའ་རིང་བ་ནཱ་ད་ང་རོའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། མཛེས་པ་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་ཡིད་ཕྲོག་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དགྱེས་པ་རྡོ་རྗེའི་སྦྱོར་ལྡན་པས། ། བཙུན་མོ་ཐམས་ཅད་དགུག་པ་བྱ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། ། དགུག་པ་ནི་དགུག་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། བཙུན་མོ་ཐམས་ཅད་ནི་ལྷ་མོ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། བཟླས་པ་འབུམ་གྱིས་རྣལ་འབྱོར་བདག། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། དོགས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། འདི་ཡི་ལས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བྱེད། ། བཟླས་པ་འབུམ་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་མཚན་གཞིའི་མཚོན་པ་ཡང་འདི་ཡིན་ལ་བཟླས་པའི་སྔགས་ཀྱང་ཡིན་པས་དེས་ན་བཟླས་པ་འབུམ་མོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། རྣལ་འབྱོར་བདག་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའོ། ། འདིའི་ལས་རྣམས་ནི་གདུག་པ་སྡིགས་པ་ལ་ སོགས་པ་བྱེད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པས་སོ། ། འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས། ། དོགས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། །

In order to bestow the empowerment of the Vajra Essence, the supreme drop is summoned. The recitation of ten thousand is clearly [performed] with a beautiful, long resonance. The literal meaning is easy to understand. To show another meaning: "recitation of ten thousand" refers to the selfless A. Since this is both "ten thousand" and the "mantra of recitation," it is the "recitation of ten thousand." "Clearly" means by means of the clear light (ābhāsvara). "Long resonance" means by means of the nature of the nāda resonance at the end. "With beauty" means by means of that which captivates the mind. For that very reason: "Possessing the union of Hevajra, one should summon all the consorts." This is by means of the wisdom of the indivisibility of method and insight. "Summoning" is the establishment of that very nature of summoning. "All the consorts" refers to the goddesses Locanā and so forth. "By a hundred thousand recitations, the lord of yogis, through the yoga of Hevajra, performs all these activities with a mind free of doubt." "A hundred thousand recitations" refers to that which characterizes the definition and the characterized, and since it is also the mantra of recitation, it is the "recitation of a hundred thousand." How this is so is stated: "Lord of yogis" means one endowed with yoga. "These activities" refers to performing the subjugation of the wicked and so forth. How the lord of yogis is is stated: "Through the yoga of Hevajra" means by means of the indivisibility of method and insight. How this very thing is is stated: "With a mind free of doubt."

རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡིན་པའི་དོན་ ཏོ། ། སྔགས་ཉིད་གསུངས་པ། རིག་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་སྦྱིན། ། ཟླ་ཕྱེད་ཐིག་ལེས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཕྱིས་ནས་ཨཥྚཱ་ན་ནཱ་ཡ། པིཾ་ག་ལོ་ཛྷྭ་ཀེ་ཤ་བརྟྨ་ནེ། ཙ་ཏུརྦིཾ་ཤ་ཏི་ནེ་ཏྲཱ་ཡ། དེའི་རྗེས་སུ་ཥོ་ཌ་ཤ་བྷུ་ཛཱ་ཡ། ཀྲྀཥྞ་ཛཱི་མཱུ་ཏ་ཝ་པུ་ཥེ། ཀ་པཱ་ལ་མཱ་ལཱ་ནེ་ཀཱ་ དྷཱ་རི་ཎེ། ཨཱ་དྷྨཱ་མཱ་ཏ་ཀྲཱུ་ར་ཙིཏྟཱ་ཡ། ཨརྡྷ་ནྡུ་དཾཥྚཱི་ཎེ། ། མཱ་ར་ཡ་མཱ་ར་ཡ། ཀཱ་ར་ཡ་ཀཱ་ར་ཡ། གརྫྫ་ཡ་གརྫྫ་ཡ། ཏརྫྫ་ཡ་ཏརྫྫ་ཡ། ཤོ་ཥ་ཡ་ཤོ་ཥ་ཡ། སཔྟ་སཱ་ག་རཱ་ན། བནྡྷ་བནྡྷ། ནཱ་གཱཥྚ་ཀཱཾ། གྲྀཧྞཱ་གྲྀཧྞཱ། ཤ་ཏྲཱུཾ་ཧ་ཧཱ་ཧི་ཧཱི་ཧུ་ཧཱུ་ཧེ་ཧཻ་ཧོ་ཧཽ་ཧཾ་ཧཿཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཡང་ན། རིག་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་སྦྱིན། ། ཞེས་པ་ནི། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ཉེ་བར་ལེན་པར་གྱུར་པ། དེ་ཉིད་ཟླ་ཕྱེད་ནི་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཟླ་བ་ནི་ཟླ་ཕྱེད་ཀུན་དུ་རྫོགས་པའི་ཐིག་ལེ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ནཱ་ད་དང་ཐིག་ལེའི་རང་བཞིན་དེ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཕྱི་ནས་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་མའོ། ། ཨཥྚཱ་ན་ནཱ་ཡ། ཨཥྚཱ་ན་ནཱ་ནི་བརྗོད་པ་སྟེ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་སོ། ། ཨཥྚཱ་ནི་ཁྱབ་པའོ། ། དེ་ཨཥྚཱ་ན་ནཱ་ཡིན་པས་ཨ་ཤུ་ན་ན་སྟེ། ནཱ་དའི་རང་བཞིན་ཆ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ནཱ་ད་མེད་ཅིང་ཆ་མེད་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ ཡེ་ཤེས་འདི་གང་དེ་ནི། ཨཥྚཱ་ན་ནཱ་ཡ་སྟེ་དེ་ནི་བོད་པའི་ཚིག་གིས། ཨཥྚཱ་ན་ནཱ་ཡའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་པིཾ་ག་ལོརྡྷྭཾ་ཀེ་ཤ་བརྟྨ་ནེ་དག་གོ། །

This is the meaning of being non-conceptual wisdom (nirvikalpa-jñāna). The mantra itself is taught: "The first of the Vedas is given, adorned with a half-moon and a drop (bindu)." This is the meaning of the syllable Oṃ. Following that: aṣṭānanāya piṅgalordhvakeśavartmane caturviṃśatinetrāya ṣoḍaśabhujāya kṛṣṇajīmūtavapuṣe kapālamālādhāriṇe ādhmātamātakrūracittāya ardhacandradaṃṣṭriṇe māraya māraya kāraya kāraya garjaya garjaya tarjaya tarjaya śoṣaya śoṣaya saptasāgarān bandha bandha nāgāṣṭakān gṛhṇa gṛhṇa śatrūn ha hā hi hī hu hū he hai ho hau haṃ haḥ phaṭ svāhā. Alternatively, regarding the phrase "The first of the Vedas is given": it refers to the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom (ādarśa-jñāna) and so forth, which serve as the substantial cause. The "half-moon" therein signifies the nature of wind. The "moon" signifies the drop (bindu) that completely perfects the half-moon. It signifies the nature of the nāda and the drop. "Following that" refers to the remainder. Aṣṭānanāya: aṣṭānana refers to the two rows of āli and kāli nāda. Aṣṭā means pervading. Because it is aṣṭānana, it is aśūnana; the meaning is that the nature of nāda, together with its parts, is without nāda and without parts. That wisdom which has become such a nature is aṣṭānanāya; that is a vocative, aṣṭānanāya. For that very reason, there are the words piṅgalordhvakeśavartmane.

པིཾ་ག་ལོརྡྷ་ནི་ཉི་མའོ། ། ཀེ་ཤ་ཞེས་པ་ནི་ཀེ་ཤ་ཟླ་བའོ། ། པིཾ་ག་ལོརྡྷྭ་ཀེ་ཤ་བརྟྨ་ནེ་ལམ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ བཀའ་སྩལ་པ། ཙ་ཏུརྦིཾ་ཤ་ཏི་ནེ་ཏྲཱ་ཡ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྤྱན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཏེ། དེ་ཉིད་གང་ལ་ཡོད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་འདི་ཡིན་ ནོ། ། དེ་ནི་བོད་པའི་ཚིག་གོ། ། དེའི་རྗེས་སུ། ཤོ་ཌ་ཤ་བྷུ་ཛཱ་ཡ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་རྣམས་ནི་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་དག་པས་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་འདི་གང་དེ་ནི་བོད་པའོ། ། ཀྲྀཥྞ་ཛཱི་མཱུ་ཏ་ཝ་པུ་ཥེ་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཀ་པཱ་ལ་མཱ་ལཱ་ནེ་ཀཱ་དྷཱ་རི་ཎེ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་མཐའ་ཡས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཨ་དྷྨཱ་ཏ་ཀྲཱུ་ར་ཙིཏྟཱ་ཡ་ཞེས་པ་ལ་ཨ་དྷྨཱ་ ཞེས་པ་འདིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཀྲཱུ་ར་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ལུས་ཅན་ནོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་གང་དེ་སེམས་ཡིན་པས། ། ཨ་དྷྨཱ་ཏ་ཀྲཱུ་ར་ཙིཏྟཱ་ལའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཨ་ཡང་གང་དེ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བོད་པའོ། ། ཨརྡྷེནྡུ་དཾཥྚྲཱི་ཎེ་ཞེས་པ་ནི་ ཨརྡྷནྡུ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཆ་ཉིད་ཀྱི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བའོ། །

Piṅgalordhvakeśa means "one whose hair is tawny and upward-pointing." Piṅgalordhvakeśa-bhīmāne refers to that which possesses such [hair]. Therefore, it is also said: Caturviṃśatinetrāya means the eight ḍākinīs, who are the nature of the five wisdoms and the three bodies. Each of these also possesses the nature of twenty-four eyes, being the nature of the three wisdoms; that wisdom which possesses these is this very one. This is a vocative. Following that, Ṣoḍaśabhujāya means the sixteen arms, which are the sixteen purities of emptiness, as the eight ḍākinīs of the nature of method and insight become sixteen. Therefore, that wisdom is the vocative. Kṛṣṇajīmūtavapuṣe means the essence of the Dharmakāya, which is the nature of clear light. Kapālamālādhāriṇe means that the manifestation of the complete awakening in all aspects is shown by the very nature of infinite wisdom. Adhātakrūracittāya: here, adhamā refers to the nature of conventional truth; krūra refers to the embodiment of ultimate truth. Since the mind is the nature of these two truths, it is adhātakrūracittāya. That which is such is the vocative. Ardhendudaṃṣṭriṇe: ardhendu is the garland of the nāda of the consonants, which is the aspect of method.

ཅུང་ཟད་ང་རོ་ཞན་པ་ཌ་ཌྷ་ད་དྷ་ཡ་ལ་དང་ལྷན་ཅིག་ལས་ནཱ་ད་བཞི་བཅུའོ། ། དེ་ཉིད་དཾཥྚྲཱི་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི། ཨརྡྷེནྡུ་དཾཥྚྲཱི་ཅན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཨརྡྷེནྡུ་དཾཥྚྲཱི་ཎཱེའོ། ། ཚེམས་བཞི་བཅུ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། མཱ་ར་ཡ་མཱ་ ར་ཡ། ཀཱ་ར་ཡ་ཀཱ་ར་ཡ། གརྫྫ་ཡ་གརྫྫ་ཡ། ཏརྫྫ་ཡ་ཏརྫྫ་ཡ། ཤོ་ཥ་ཡ་ཤོ་ཥ་ཡ། སཔྟ་སཱ་ག་རཱ་ན། ། བནྡྷ་བནྡྷ་ནཱ་གཱཥྚ་ཀཱཾ། གྲྀཧྣ་གྲྀཧྣ་ཤ་ཏྲཱུཾ་ཧ་ཧཱ་ཧི་ཧཱི་ཧུ་ཧཱུ་ཧེ་ཧཻ་ཧོ་ཧཽ་ཧཾ་ཧཿཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་སྔགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་ཡིན་པར་བསྟན་ ཏོ། ། རྀ་རཱྀ་ལྀ་ལཱྀ་སྦྱོར་བ་བཞི་ནི་མ་བསྟན་ཏེ། ཁ་སྦྱོར་བས་མི་གསལ་བས་མ་ནིང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབར་བའི་ཕྲེང་བས་འཁྲིགས་པ་ཡི། ། དཀྱིལ་འཁོར་རབ་ཏུ་བཞེངས་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་པ། དེའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དོན་ཉིད་ལྷ་མོས་ཞུས་པའི་སྒོ་ནས་གསུངས་ པ། དེ་ནས་ལྷ་མོ་དེ་དགྱེས་ནས། ། སྲུབ་དང་བསྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། ། དམ་དུ་འཁྱུད་དང་འོ་བྱེད་པས། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞུས། ། དེ་ནས་སྟོན་པ་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། ཉིད་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་མཛད། ། སྟོན་པ་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བའི་བླ་མའོ། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་ དབང་བསྐུར་ལེན་པའི་ཚེའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེ་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ། ། དེ་ནི་མ་གཟིགས་པ་དང་། མ་གསན་པ་དང་། མི་གསུང་བ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་དོན་ཏོ། ། ཉིད་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་རྡུལ་ཚོན་གྱི་རང་བཞིན་བྲི་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་སྦྱོར་ལས། ། དགྱེས་ པའི་ཐུགས་ཀྱིས་མཉམ་གཞག་པས། ། འཕར་མ་གཅིག་དང་སྒོ་བཞི་པ། །

The slightly weak-sounding ḍa, ḍha, da, dha, and ya, together with the nāda, constitute the forty karmas. That which possesses daṃṣṭrī is the "one with the half-moon fangs" (ardhendu-daṃṣṭrī). Therefore, it is "for those with half-moon fangs" (ardhendu-daṃṣṭrīṇām). This teaches the forty teeth themselves. Māraya māraya, kāraya kāraya, garjaya garjaya, tarjaya tarjaya, śoṣaya śoṣaya, saptasāgarān, bandha bandha nāgāṣṭakān, gṛhṇa gṛhṇa śatrūn, ha hā hi hī hu hū he hai ho hau haṃ haḥ—this teaches that the Blessed One is the nature of mantra, the inseparability of method and insight. The four combinations of ṛ ṝ, ḷ ḹ are not taught because, being neutral (napuṃsaka) due to the union of the lips, they are indistinct. "Amidst a dense garland of blazing flames, the maṇḍala should be perfectly established," it is said. Regarding the meaning of that maṇḍala, it is taught by way of the goddess’s request: "Then that goddess, being delighted, through the union of churning and being churned, and through firm embracing and kissing, requested the delightful maṇḍala. Then the Teacher, the Great Wisdom, himself drew the maṇḍala." "Teacher" means the Guru of Beings. "There" means at the time of receiving the empowerment. "Great Wisdom" means the Omniscient One. This means there is nothing he has not seen, has not heard, or has not spoken. "Himself the maṇḍala" means he drew it in the nature of colored powders. "From the union of the vajra and lotus, with a joyful mind in meditative equipoise, [he drew] the single tier and the four gates."

སྣ་ཚོགས་འོད་ཀྱིས་ཡང་དག་འཁྲིགས། ། རྟ་བབས་བཞི་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། རྡོ་རྗེ་སྲད་བུས་ཡང་དག་བརྒྱན། ། རེ་ཁཱ་ལྔ་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། དེ་ནས་བུམ་པ་བརྒྱད་པོ་བྲི། ། རིན་ཆེན་ སྣ་ལྔའི་ཕྱེ་མའམ། ། ཡང་ན་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་ས། ། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་ནི་སོ་ཕག་གམ། ། དེ་བཞིན་དུར་ཁྲོད་སོལ་བའི་ས། ། དེ་དབུས་པདྨ་འདབ་མ་ནི། ། བརྒྱད་པ་ཟེ་བར་བཅས་པ་བྲི། ། སྙིང་པོར་སྐྱེས་པའི་ཐོད་པ་ཉིད། ། མདོག་དཀར་ཆ་ནི་གསུམ་པ་བྲི། ། དབང་ལྡན་དུ་ནི་ཤ་ར་བྷ། ། མེ་ཡི་མཚམས་སུ་དགེ་སློང་བྲི། ། བདེན་བྲལ་དུ་ནི་འཁོར་ལོ་བྲི། ། རླུང་དུ་རིགས་ཀྱི་བདག་པོ་བྲི། ། ཤར་སྒོར་དེ་བཞིན་གྲི་གུག་ཉིད། ། ལྷོར་ནི་ཅང་ཏེའུ་བྲི་བ་ཉིད། ། ནུབ་ཏུ་རུས་སྦལ་བྲི་བྱ་ཞིང་། ། ལྟོ་འཕྱེ་བྱང་དུ་དེ་བཞིན་ནོ། ། ལྷ་མོའི་ཁ་དོག་ དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཕྱག་མཚན་བརྒྱད་དུ་རབ་ཏུ་གྲགས། ། དབུས་སུ་ཐོད་པ་དཀར་པོ་ཡང་། ། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེས་མཚན་པ་བྲི། ། དེ་ནས་རྣམ་རྒྱལ་བུམ་པ་ཉིད། ། ཡལ་གའི་རྩེ་མོ་གོས་བཟང་ཅན། ། ལྟོ་བ་རིན་ཆེན་ལྔ་བཟང་པོ། ། སཱ་ལུ་སྐྱེས་པས་ཡོངས་བཀང་གཞག། མང་དུ་བརྗོད་ པས་ཅི་ཞིག་བྱ། ། ཇི་ལྟར་དེ་ཉིད་བསྡུས་པ་ཡི། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཆོ་ག་དེ་བཞིན་བྱ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་འཕར་མ་གཅིག་ཅེས་པ་གཅིག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། རིམ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའོ། ། སྒོ་བཞི་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ ནོ། ། སྣ་ཚོགས་འོད་ཀྱིས་ཡང་དག་འཁྲུགས། ། ཞེས་པ་ནི། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། ། རྟ་བབས་བཞི་དང་ཡང་དག་ལྡན། །

Perfectly dense with manifold light, Endowed with four archways, Perfectly adorned with vajra threads, And endowed with five lines. Then, one should draw the eight vases. With powder of the five kinds of jewels, Or with soil such as rice and so forth, Or with bricks from a charnel ground, Or likewise with soil from a charnel ground charcoal. In the center, one should draw an eight-petaled lotus Complete with a pericarp. In the center, one should draw a white skull-cup With three sections. In the northeast, a śarabha; In the southeast, a monk; In the southwest, a wheel; In the northwest, the Lord of the Family. At the eastern gate, likewise a curved knife; In the south, a hand-drum; In the west, a tortoise should be drawn; And likewise a belly-crawler in the north. Through the distinctions of the goddesses' colors, These are renowned as the eight hand-symbols. In the center, a white skull-cup Marked with a crossed vajra should be drawn. Then, the victory vase itself, With a branch-tip and fine cloth, Its belly filled with the five excellent jewels And completely filled with rice, should be placed. What is the use of speaking at length? One should perform the maṇḍala ritual Just as in the Tattvasaṃgraha. The literal meaning is easy to understand. Alternatively, "one tier" means non-dual. "Stage" means perfect union. "Four gates" refers to the nature of the four joys. "Perfectly dense with manifold light" Means endowed with the qualities of the six clairvoyances. "Endowed with four archways"

ཞེས་པ་ནི། དགའ་བ་གཞན་བཞིའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་སྲད་བུས་ཡང་དག་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེའོ། ། སྲད་བུ་ནི་ ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། བཞི་པོ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་མང་པོའི་ཚིག་གོ། ། རྡོ་རྗེ་སྲད་བུས་ཡང་དག་བརྒྱན་ནི་བརྒྱན་པའོ། ། རེ་ཁཱ་ལྔ་དང་ཡང་དག་ལྡན་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ནས་བུམ་པ་བརྒྱད་པོ་བྲི། ། ཞེས་པ་ནི། དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་སྐུ་གསུམ་དང་ལྷན་ཅིག་པས་གླེང་གཞི་བརྒྱད་ཕྱེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། རིན་ཆེན་ལྔ་ཡི་ཕྱེ་མའམ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་དོན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡི་དབུས་སུ་པདྨ་བྲི། ། ཞེས་པ་ནི། དེའི་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་ དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་པདྨ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདབ་མ་བརྒྱད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་མཐའ་ཡས་པར་ཁྱབ་པའོ། ། ཀེ་ཤ་ནི་ཟླ་བའོ། ། ར་ནི་ཉི་མའོ། ། གདངས་པས་ཟེ་བར་བཅས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ཟེ་བར་བཅས་སོ། ། སྙིང་པོར་སྐྱེས་པའི་ཐོད་པ་ཉིད། ། སྙིང་པོའི་ སྒྲས་ནི་ཟེ་བའི་དཀྱིལ་དུའོ། ། འདིས་ནི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་ནང་དུའོ། ། སྐྱེས་པའི་ཐོད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། མདོག་དཀར་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་ས་བོན་དང་གསུམ་དུ་ལྡན་པའོ། ། ལྷ་མོའི་ཁ་དོག་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཕྱག་མཚན་ བརྒྱད་དུ་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་པ་ནི།

This refers to the nature of the other four joys. "Perfectly adorned with the vajra cord" means that "vajra" is the vajra and "cord" is the avadhūtī. Because they are the nature of the two sets of four, both are expressed in the plural. "Perfectly adorned with the vajra cord" means it is adorned. "Endowed with the five lines" means it is the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. "Then, draw the eight vases" means that, because it is the nature of the five wisdoms, it is the nature of the dharmatā that divides the eight introductory topics together with the three bodies. "With the powder of the five jewels," and so forth, is the very meaning previously explained. "In its center, draw a lotus" means that "in its center" refers to the center of the maṇḍala. "Lotus" is wisdom. "Eight petals" means the wisdom that pervades infinitely. "Keśa" is the moon; "ra" is the sun. Because it is opened and possesses filaments, it is "with filaments." "The skull born in the center" means that the word "center" refers to the middle of the filaments. By this, it is within the moon and sun. The "skull born" is the wisdom of the Vajra-holder. "White in color" is the nature of clear light; it is endowed with the three: the moon, the sun, and the seed-syllable. "By the differentiation of the goddess's colors, the eight hand-symbols are renowned" means:

ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་དེས་ན་གསུང་ཐུགས་དང་ལྷན་ཅིག་པས་མཚན་མ་བརྒྱད་དོ། ། དབུས་སུ་ཐོད་པ་དཀར་པོ་ཡང་། ། ཞེས་པ་ནི། བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ ཆོས་འབྱུང་ངོ་། ། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེས་མཚན་པ་བྲི་ནི་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེའི་མཚན་མ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་རྒྱལ་བུམ་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་མ་ལུས་པའི་དགྲ་ལས་རྒྱལ་བས་ན་རྣམ་རྒྱལ་ལོ། ། དེ་ལྟར་ བུར་གྱུར་པའི་བུམ་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ལྟོ་བ་རིན་ཆེན་ལྔས་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་སྐུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཟང་ནི་ལྷའི་བདག་ཉིད་དོ། ། སཱ་ལུ་སྐྱེས་པས་ཡོངས་བཀང་གཞག། ཅེས་པ་ལ་སཱ་ལུ་སྐྱེས་པའི་སྒྲས་ནི་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་ པར་དག་པ་རྣམས་ཏེ་དེས་ཡོངས་སུ་བཀང་བའོ། ། མང་དུ་བརྗོད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་བརྗོད་པ་མང་པོས་ཆོག་གོ། ། ཇི་ལྟར་དེ་ཉིད་བསྡུས་པ་ཡི། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཆོ་ག་དེ་བཞིན་བྱ། ། དེ་ཉིད་བསྡུས་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིའོ། ། བསྡུས་པ་ནི་རྟོགས་པའོ། ། དེ་དེ་ལ་ཡོད་པས་དཀྱིལ་འཁོར་ཆོ་ག་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བྱ་བའོ། ། འདིས་ནི། རྐང་པའི་རྗེས་ན་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན། ། ཞེས་པའི་དོན་ནི་ལེགས་པར་འཐད་དོ། ། བཅུ་གཉིས་བརྒྱད་གཉིས་ལོན་པ་ཡི། ། རིག་མ་བདེ་ཆེན་བརྒྱད་པོ་ནི། ། དོ་ཤལ་རྐང་གདུབ་ཀྱིས་བརྒྱན་ནས། ། དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ནི་རབ་ཏུ་གཞུག། མ་དང་སྲིང་མོ་ཉིད་དང་ཡང་། ། བུ་མོ་སྲིང་མོའི་བུ་མོ་དང་། །

Through the sequence of the moon, the sun, the seed-syllable, and so forth, the nature of the five wisdoms—such as the mirror-like wisdom and the rest—is established. Thus, together with speech and mind, there are eight signs. Regarding the phrase "in the center, a white skull-cup," among those eight, it is the source of phenomena (dharmodaya). The drawing of the variegated vajra (viśvavajra) as a sign signifies the perfect union of the Vajra-holder and Nairātmyā. Regarding the phrase "the Victorious Vase itself," it is called "Victorious" because it triumphs over the enemies of all afflictive tendencies without exception. The vase that has become thus is wisdom. Regarding "the belly with the five jewels," this refers to the bodies of the five Tathāgatas, such as Akṣobhya and the rest. For that very reason, "excellent" refers to the nature of the deity. Regarding "filled completely with śāli-born [grain]," the term "śāli-born" refers to the utterly pure sense objects, and it is filled with those. What is the use of speaking at length? Enough with many words. "Just as in the Tattvasaṃgraha, the maṇḍala ritual should be performed accordingly." Regarding "Tattvasaṃgraha," tattva is authentic wisdom, and saṃgraha is realization. Since that is present therein, the maṇḍala ritual should be performed exactly as it is. By this, the meaning of the statement "the footprint is the maṇḍala" is well-established. "The twelve and the sixteen-year-old, the eight consorts of great bliss, adorned with necklaces and anklets, should be introduced into the maṇḍala. The mother, the sister, and also the daughter, the sister’s daughter, and..."

དེ་བཞིན་ཞང་པོའི་ཆུང་མ་དང་། མེ་ཡི་སྤུན་དང་སྒྱུག་མོ་དང་། ། དེ་བཞིན་ཕ་ཡི་སྲིང་མོ་ཉིད། ། རིག་མ་བརྒྱད་དུ་རབ་ཏུ་གྲགས། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་ནི་གསལ་ བ་ཉིད་དོ། ། རིག་མ་བརྒྱད་ཅེས་པ་ནི་གཉིས་པོ་བཞིས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེ་ཆེན་ནོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུའོ། ། རབ་ཏུ་གཞུག་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། ། བཅུ་གཉིས་སམ་ཞེས་པ་ ནི་མ་ནིང་གི་རང་བཞིན་བཞི་སྤངས་ནས་སོ། ། བརྒྱད་གཉིས་ལོན་པ་ཞེས་པ་ནི་བཞི་པོ་དེ་ཉིད་ཁོངས་སུ་བསྡུས་པའོ། ། འདིས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཁ་སྦྱོར་བ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། དམ་དུ་འཁྱུད་དང་འོ་བྱེད་པས། ། འདི་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་མཆོད། ། དེ་ལས་ག་བུར་ བཏུང་བ་ཉིད། ། དེས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བསང་གཏོར་བྱ། ། དེ་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་པས་བཏུང་བྱ། ། དངོས་གྲུབ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། འདི་རྣམས་མཆོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལས་ནི་དམ་ཚིག་དེ་ལས་སོ། ། ག་བུར་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་སོ། ། བཏུང་བ་ཉིད་ནི་རྡོ་རྗེའི་ལྕེས་ཞེས་པ་ནི་མན་ངག་གོ། ། དེས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བསང་གཏོར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི། དེས་འདུས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་རྣམས་བཏུང་བྱ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ལྕེས་ཞེས་པ་ནི་མན་ངག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་ པའོ། ། མྱུར་དུ་ནི་དེའི་མོད་ལ་མྱུར་བ་རུའོ། ། དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ནི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་དོན་ཏོ། །

Likewise, the maternal uncle’s wife, the sister of the fire, the mother-in-law, and likewise the father’s sister—these are renowned as the eight consorts (vidyā). The literal meaning is clear. Regarding the "eight consorts," these are the four joys and so forth. For that very reason, it is Great Bliss (mahāsukha). In the maṇḍala, it is the authentic wisdom (jñāna). "To enter" means to be established as having that very nature. Regarding "twelve or," this is after excluding the four of neuter nature. "Having reached sixteen" includes those very four within it. By this, the union of the two maṇḍalas is shown. "By firmly embracing and kissing, the yogi should worship these." From that, "the drinking of camphor (karpūra) itself; by that, one should sprinkle the maṇḍala. The yogi should drink those; accomplishment will be swiftly attained." By the phrase "worship these" and so forth, the yoga of union is shown. "From that" means from that samaya. "Camphor" is the bodhicitta. "The drinking itself" is by means of the vajra tongue; this is the pith instruction (upadeśa). "By that, one should sprinkle the maṇḍala" means that by that, the assembly is purified. "Those should be drunk" is by means of the vajra tongue; this is the pith instruction. For that very reason, it is the "yogi." "Swiftly" means immediately at that moment. "Accomplishment will be attained" means the state of having attained accomplishment.

ཆང་ཡང་བཏུང་བ་དང་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནུབ་པའོ། ། ཤ་དང་སཱ་ལུ་སྐྱེས་པ་བཟའ། ། ཞེས་པ་ནི། དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་ པར་གྱུར་པ་ཡང་མེད་པའི་དོན་ཏོ། ། གཉི་གའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནུབ་པས་མཚན་མའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་ནུབ་པ་ཡིན་པས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་སྨོས་སོ། ། དེ་ཡང་གོས་དང་ཕྲལ་བྱས་ནས། ། བྷ་གར་འོ་ནི་ཡང་ཡང་བྱེད། ། དེ་ཡང་གོས་དང་ཕྲལ་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་ མེད་པའི་རང་བཞིན་བདག་མེད་མར་བྱས་པའོ། ། བྷ་ག་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འོ་ནི་ཡང་ཡང་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་དུས་ཀུན་དུ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བསྟེན་པའོ། ། ཡང་ན་འོ་ནི་བྱེད་ཅེས་པ་འདིས་ནི་ངག་གི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་དེ་ལ་མེད་པར་གསལ་བ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཡིས་བོ་ལ་གཞིབ་ པར་བྱ། ། གར་བྱ་གླུ་ཡང་བླང་བར་བྱ། ། དེ་ཡིས་བོ་ལ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཞིབ་པར་བྱ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཅོམ་པའོ། ། གར་བྱ་གླུ་ཡང་བླང་བར་བྱ་ནི་གླུ་དང་གར་གྱི་དོན་དག་བསྟན་ཟིན་པ་ཉིད་དོ། ། བོ་ལ་ཀཀྐོ་ལ་སྦྱར་ནས། ། དེ་ལ་རྩེད་མོ་རྩེ་བར་བྱ། ། ཁ་སྦྱོར་ གྱི་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནས་ཐུན་ཚོད་གཉིས་པ་ལ། ། གོས་ཀྱིས་མིག་ནི་བཀབ་ནས་སུ། ། དེར་ནི་སློབ་མ་གཞུག་པ་ཉིད། ། ཕྱི་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་རབ་ཏུ་བསྟན། ། གོས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་རས་སེར་པོས་སོ། ། མཚན་མོ་སྐྱེ་བོ་མེད་ཁྱིམ་དུ། ། སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་རབ་ཕྱེ་ནས། ། དབང་ནི་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་ཉིད། ། དེ་ལ་དབང་བསྐུར་སྦྱིན་པར་བྱ། ། སློབ་མའི་སྒྲས་ནི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །

"Also drinking alcohol" means that the mental clinging to it has subsided. "Eat meat and rice grown from the sālu [grain]" means that there is also no clinging to the body. Since the clinging to both has subsided, the clinging to signs has also subsided, and thus it is not mentioned separately. Furthermore: "Having removed the garment, kiss the bhaga again and again." "Having removed the garment" means having made [the consort] into Nairātmyā, whose nature is without obscuration. "Bhaga" is wisdom. "Kiss again and again" means to rely [upon it] continuously at all times. Alternatively, by saying "kiss," it is clearly taught that clinging to speech is also absent therein. "With that, one should suck the bola; one should dance and also sing songs." "Bola" is the vajra-wisdom. "Should suck" means to destroy the clinging to wisdom. "One should dance and also sing songs" means that the meaning of song and dance has already been explained. "Joining the bola and kakkola, one should play there." This means that everything is to be generated through the very application of the union. Then, during the second watch: "Having covered the eyes with a cloth, the disciple should be led in. Afterwards, the maṇḍala is thoroughly shown." "With a cloth" means with a yellow cotton cloth. "At night, in a house without people, having distinguished the ācārya and so forth, the empowerment should be bestowed exactly as it was taught." By the word "disciple," the sense faculties and so forth are meant.

དེ་ནི་གཞུག་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་རབ་ཏུ་བསྟན་ནི་འདུས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསལ་བར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་དབང་དྲི་མ་ མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེ་བོ་མེད་ཁྱིམ་དུ་ནི། ། དབེན་པའི་ལུས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པས་སོ། ། ཇི་ལྟར་མཆོད་དང་བསྟོད་བཤད་པ། ། སློབ་མ་བཟང་པོས་སྔར་ཤེས་བྱ། ། དེ་ཉིད་དེ་ལ་བསྟན་པར་བྱ། ། རྣམ་དགའ་དང་པོ་མཆོག་མཐའ་ཅན། ། རྒྱུད་རྣམས་ཀུན་དུ་སྦས་ པ་སྟེ། ། མཐའ་ཡི་མཐའ་མར་རབ་ཏུ་བསྟན། ། འདི་རྣམ་པར་དགའ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་དང་པོ་ཡང་ཡིན་པས་རྣམ་པར་དགའ་བ་དང་པོའོ། ། འདི་མཆོག་ཀྱང་ཡིན་ལ་མཐའ་མ་ཡང་ཡིན་པས་མཆོག་མཐའ་ཅན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་རྣམ་དགའ་དང་པོ་མཆོག་མཐའ་ཅན་ནོ། ། ཡང་ ན་གང་ལ་རྣམ་པར་དགའ་བ་དང་པོར་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྣམ་དགའ་དང་པོའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་མཆོག་ནི་ཁྱད་འཕགས་པའོ། ། མཐའ་ནི་མཐའ་སྟེ་སྲིད་པའི་མཐའོ། ། འདི་ལྟ་བུ་ཅན་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡང་ན་རྣམ་དགའ་ཡང་འདི་ཡིན་ལ་དང་པོ་མཆོག་ཀྱང་ཡིན་པས་རྣམ་དགའ་དང་ པོ་མཆོག་གོ། ། དེ་མཐར་བྱེད་པས་རྣམ་དགའ་དང་པོ་མཆོག་མཐའ་ཅན་ནོ། ། རྒྱུད་རྣམས་ཀུན་དུ་སྦས་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ནི། རྒོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུའོ། ། ཡང་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཀུན་དུ་སྦས་པའོ། ། དེ་ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། མཐའ་སྟེ་དེ་ལས་ གཞན་ཅི་ཡང་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་མཐའ་ནི་མུར་ཐུག་པ་སྟེ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་རབ་ཏུ་བསྟན་ནི་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་མཆོད་པ་རབ་སྦྱར་ནས། ། དེ་ལ་ལྷ་མོ་དེས་ཞུས་པ། །

That is what should be entered. Then, the maṇḍala is thoroughly revealed, which clearly demonstrates the wisdom of the assembly. That itself is the empowerment, the stainless wisdom. For that very reason, in a house where there are no people, through the attachment to the body in solitude, the offerings and praises as they have been explained should first be known by the excellent disciple. That very reality should be revealed to them. It is the "first joy" and "ending with the supreme." It is hidden throughout all the tantras, yet it is thoroughly revealed at the very end. Because it is both "perfect joy" and "first," it is the "first perfect joy." Because it is both "supreme" and "end," it is "ending with the supreme." Such is the "first perfect joy ending with the supreme." Alternatively, that in which the first perfect joy exists is the "first perfect joy." Such a "supreme" is the distinguished one. The "end" is the limit, the limit of existence. That which possesses such qualities is wisdom. Alternatively, because it is both this "perfect joy" and the "first supreme," it is the "first supreme joy." Because it brings that to an end, it is the "first supreme joy ending with the supreme." "Hidden throughout all the tantras" means within the [sections on] laughing and so forth. Alternatively, it is hidden throughout the detailed explanations. If one asks what makes it distinguished: it is the "end," meaning there is nothing else beyond it. That "end" is the ultimate limit; the meaning is that it is the limit of reality (bhūtakoṭi) just as it is. Its thorough revelation is the nature of clear light (ābhāsvara). Having applied the vajra offering, the goddess then asked him:

ལྷ་དེའི་སྐད་ཅིག་ཅི་ཞིག་ལགས། ། གཙོ་བོ་ཆེན་ པོས་བཤད་དུ་གསོལ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེར་ནི་ཐོག་མ་དབུས་མཐའ་མེད། ། སྲིད་མེད་མྱ་ངན་འདས་པ་མེད། ། འདི་ནི་མཆོག་ཏུ་བདེ་ཆེན་ཡིན། ། བདག་མེད་གཞན་ཡང་མེད་པ་ཉིད། ། ཐོག་མ་མེད་ནི་དང་པོ་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ མཐའ་མ་འཇིག་པ་ཡང་མེད་དོ། ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དབུས་མ་དབུས་སུ་གནས་པ་ཡང་མེད་པའོ། ། དེ་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེའོ། ། དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱས་པ་སྲིད་མེད་འཁོར་མེད་པའོ། ། གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་མེད་པའི་ ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འཇིག་པ་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། ཡང་ན། སྲིད་དང་མྱ་ངན་འདས་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ་བདེན་པ་གཉིས་མེད་པའོ། ། དེ་ སྐད་དུ་འཕགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས། ། གང་ཞིག་དངོས་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ། ། ཇི་ལྟར་གཞན་གྱིས་སྐྱེས་པ་ཡིན། ། མོ་གཤམ་གྱི་ནི་བུ་ཡང་ནི། ། དེ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ་ཅི། ། ཞེས་པའོ། ། འདི་ནི་མཆོག་ཏུ་བདེ་ཆེན་ཡིན། ། ཞེས་པ་ནི། འདི་ཉིད་མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཕུལ་དུ་བྱུང་ བ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བདེ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡང་གང་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བདག་མེད་གཞན་ཡོད་མ་ཡིན་ནི་བདག་དང་གཞན་རྟོག་པ་ཡང་དེ་ལ་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།

"What is the moment of that deity? Great Lord, please explain!" The Blessed One replied: "Therein, there is no beginning, middle, or end; no existence and no nirvāṇa. This is supreme great bliss; it is the very absence of self and other." "Beginningless" means there is no initial birth. Because that is absent, there is also no end, which is destruction. Because there is no birth or destruction, there is also no middle, which is to abide in the interim. That is each and every moment. To clarify that very point: "no existence" means no cyclic existence. Because it is primordially unborn, the conventional does not exist. Because that is absent, there is no nirvāṇa; the intention is that nirvāṇa is the absence of destruction, being primordially unborn. Alternatively, "no existence and no nirvāṇa" refers to the non-existence of the two truths: the conventional truth and the ultimate truth. As the Noble One [Nāgārjuna] said: "How could that which is unborn in its very nature be born through another? Would even the son of a barren woman ever be born?" "This is supreme great bliss" means that this itself is the supreme, unsurpassed great bliss, the authentic wisdom that experiences bliss, which does not exist [as a thing] because its nature is the total abandonment of the latencies of the afflictions. For that very reason, "no self and no other" means that the conceptualization of self and other does not exist therein.

དབྱེར་མེད་རང་བཞིན་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་ཡིན་པར་གསུངས་པ། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ནི་རླབས་གཉིས་ལ། ། རང་གི་གཡས་དང་ལག་གཞན་གྱི། ། མཐེ་བོ་དང་ནི་སྲིན་ལག་གང་། ། དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་བཙིར། ། ཞེས་པ་ནི། གཡས་དང་གཡོན་ནོ། ། གཡོན་ནི་རང་གི་གཡས་དང་ཅིག་ཤོས་ནི་རང་གི་གཡས་དང་གཞན་ཏེ། རང་གི་གཡས་དང་གཡོན་ཡང་ཡིན་ལ་ལག་པ་ཡིན་པས་རང་གི་གཡས་དང་ལག་གཞན་གྱིའོ། ། དེའི་མཐེ་བོ་དང་ནི་སྲིན་ལག་གིས་ནི་དེ་དག་གིས་སོ། ། ལོངས་སྤྱོད་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྟེ། རླབས་གཉིས་བཙིར་བར་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཤེས་པ་སྟེ། འདིར་བླ་མའི་གདམས་ངག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་རང་ནི་སེམས་ཏེ་གཡས་ནི་གཡོན་གྱི་ཟླ་བ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་ནི་ཉི་མའོ། ། འདིས་ནི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་ས་ བོན་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ལག་ཅེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་མཐེ་བོ་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ བདེན་པའོ། ། སྲིན་ལག་གང་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། དེ་དག་གིས་རླབས་གཉིས་ནི་ཤུགས་གཉིས་ཀྱིས་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། དེ་བཙིར་བར་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་བྱ་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ནི་ ཟུང་འཇུག་ཤེས་པའོ། ། ཟུང་འཇུག་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་ཉིད་གསུངས་པ།

It is intended that they are of an indivisible nature. Regarding how the moment of this very [state] is realized, it is said: "Regarding the two waves of enjoyment, The yogi should press The thumb and the ring finger Of his own right and the other hand." This means "right and left." "Left" refers to his own right, and "the other" refers to the one other than his own right; thus, it is "his own right and the other hand." "Of the thumb and the ring finger" means by means of those two. "Enjoyment" refers to the enjoyment wheel (saṃbhoga-cakra); the two waves are to be pressed. "By the yogi" means by one who knows yoga; here, the guru’s oral instructions are required. Alternatively, "self" is the mind, and "right" means the moon of the left. "The other" is the sun. This is for the sake of the wisdom of all-accomplishing action (kṛtyānuṣṭhāna-jñāna), through the single seed-syllable of the moon and the sun. "Hand" refers to the five wisdoms: the utterly pure wisdom of phenomena (dharmadhātu-jñāna) and the coemergent wisdom (sahaja-jñāna). Since that is the nature of the five wisdoms as one, the thumb is the nature of compassion, the wisdom of method, the conventional truth. The ring finger is the nature of emptiness, the wisdom of insight, the ultimate truth. By means of those two, the two waves are the grasping and so forth of the two forces. To "press" them is to make them one. "Yogi" means one who knows the union (yuganaddha). The very moment of knowing the union is thus described.

ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྟེ། ཡང་དག་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་ཡིན་པའི་དོན་ཏེ་དུས་དེར་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ་དེའོ། ། གང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཟིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། རང་གི་གཡས་དང་ལག་གཞན་གྱི། ། ཞེས་པ་ནི། གཡོན་པ་དང་གཡས་པའི་ལག་པ་མཐེ་བོ་དང་སྲིན་ལག་གང་དེ་དག་གིས་སོ། ། ལོངས་སྤྱོད་དུ་ནི་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུའི་ནང་དུ་སོན་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལའོ། ། རླབས་གཉིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་ལྟེ་འོག་བཙིར་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་བརྟན་པར་གྱུར་ནས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་འཆར་བ་གསལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། དེ་བྱས་པས་ཅིར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་གསུངས་པ། དེ་ནས་ ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། གཞོན་ནུའི་དགའ་བ་ཇི་ལྟ་བུའོ། ། ཕྱི་ནས་ནི་རྗེས་ཐོགས་སུའོ། ། སྐྱེ་བར་འགྱུར་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བར་རྟོགས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དཔེ་གསུངས་པ། གཞོན་ནུའི་དགའ་བ་ཇི་ལྟ་བུའོ། ། སྔར་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བའི་དོན་ སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། ། དགའ་བ་ནི་མཛེས་པར་དགའ་བས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བདེ་བ་གཞན་མེད་པའི་གཞོན་ནུ་མ་དེས་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལྟ་བུར་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡིན་པས་གཞོན་ནུ་དགའ་བ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བའོ། ། དཔེའི་དཔེ་གསུངས་པ། གཞོན་ནུ་མའི་བདེ་བ་དེ་ཡང་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་ སྐྱེ་ཞེ་ན། ལྐུགས་པའི་རྨི་ལམ་ཇི་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་གཞོན་ནུ་དེ་ལའོ། ། ཅི་ཞིག་ཅེས་པ་ནི་མ་ནིང་སྟེ།

Regarding "enjoyment" (bhoga): "perfect enjoyment" (saṃbhoga) means the moment of the coemergent (sahaja), which signifies that it occurs at that very time. By this, it is shown that the inseparability of emptiness and compassion is that very bodhicitta, which has already been taught to be the nature of the five wisdoms and the three bodies (kāya). Alternatively, regarding the line "one's own right and the other's left": this refers to the thumbs and ring fingers of the left and right hands. "In enjoyment" refers to the moment of bodhicitta that has entered within the vajra-jewel. The "two waves" are to be pressed below the navel by the yogi. Then, having become stable, the intention is that the arising of the coemergent will become clear. What happens by doing that? It is said: "Then wisdom will arise, just like the joy of a youth." "Afterwards" means immediately following. "Will arise" means it is clearly and vividly realized. "Wisdom" refers to the coemergent wisdom. As for the example given: "just like the joy of a youth." This is an object that was not previously experienced and is not within the domain of ordinary experience. "Joy" refers to the supreme bliss of a beautiful maiden who has no other [such experience]; since that wisdom is like her experiencing it, it is "just like the joy of a youth." Regarding the example of the example: if one asks what arises for that youth, it is said: "just like the dream of a mute." "For that" refers to that youth. "What" is a neuter pronoun. What arises for that youth? It is like the dream of a mute. Just as a mute person does not express the dream they have seen, so too that wisdom is not expressed by words. It is not an object of the conceptual mind, nor is it an object of the senses. It is not an object of the intellect, nor is it an object of the five sense consciousnesses. It is not an object of the mental consciousness, nor is it an object of the afflicted mind. It is not an object of the five sense faculties, nor is it an object of the body. It is not an object of the eyes, nor is it an object of the ears, nose, tongue, or body. It is not an object of the mind, nor is it an object of the mental faculty. It is not an object of the afflicted mind, nor is it an object of the five consciousnesses. It is not an object of the five sense objects, nor is it an object of the body. It is not an object of forms, nor is it an object of sounds, smells, tastes, or tangibles. It is not an object of mental phenomena, nor is it an object of the mental faculty. It is not an object of the afflicted mind, nor is it an object of the five consciousnesses. It is not an object of the five sense faculties, nor is it an object of the body. It is not an object of the eyes, nor is it an object of the ears, nose, tongue, or body. It is not an object of the mind, nor is it an object of the mental faculty. It is not an object of the afflicted mind, nor is it an object of the five consciousnesses. It is not an object of the five sense objects, nor is it an object of the body. It is not an object of forms, nor is it an object of sounds, smells, tastes, or tangibles. It is not an object of mental phenomena, nor is it an object of the mental faculty. It is not an object of the afflicted mind, nor is it an object of the five consciousnesses. It is not an object of the five sense faculties, nor is it an object of the body. It is not an object of the eyes, nor is it an object of the ears, nose, tongue, or body. It is not an object of the mind, nor is it an object of the mental faculty. It is not an object of the afflicted mind, nor is it an object of the five consciousnesses. It is not an object of the five sense objects, nor is

འདི་དེ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བཅད་པར་མི་ནུས་སོ། ། གང་དེ་སྐྱེ་བ་ནི་གསལ་པོ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་ལྐུགས་པའི་རྨི་ལམ་ཇི་ལྟ་བུའོ། ། ཇི་ལྟར་མངོན་པར་མི་ ཤེས་པའི་རྨི་ལམ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པ་ལྟར་དེ་ཡང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཤིང་། བདག་ཉིད་གཅིག་པུས་ཤེས་པའོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གང་ལ་དཔེ་ཉིད་ཚིག་གིས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པ་དེ་ལ་དོན་གྱི་ཆོས་ནི་བརྗོད་པས་ཆོག་གོ། ། རང་རིག་པའི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་གསུངས་པ། མཆོག་མཐའ་རྣམ་དག་དབུས་སུ་ནི། ། སྟོང་དང་མི་སྟོང་ཧེ་རུ་ཀ། ཞེས་པ་ལ། མཆོག་ནི་ཁྱད་འཕགས་པའོ། ། མཐའ་ནི་མཐའི་སྲིད་པའོ། ། གང་གི་མཐའ་ཞེ་ན་རྣམ་དག་དབུས་ཀྱིའོ། ། རྣམ་དག་ དབུས་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་དགའ་བའི་ཡང་མཐར་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་དེའི་མཐའ་ཉིད་ཡིན་པར་བརྒྱ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་དགའ་དབུས་ཞེས་པ་སྟེ་འདི་དབུས་ཀྱང་ཡིན་ལ་རྣམ་པ་དགའ་བ་ཡང་ཡིན་པས་རྣམ་དགའ་དབུས་ཏེ། དགའ་བ་དང་མཆོག་དགའ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་རྣམ་པར་དགའ་བ་དེ་དག་གི་དབུས་ནི་རྣམ་པར་དགའ་བ་སྟེ་དེའི་མཐའོ། ། དེ་ཅིས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཡིན་པ་གསུངས་པ། སྟོང་དང་སྟོང་ཉིད་དེ་སྟོང་དང་ནི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ཉིད་སྟོང་པ་སྟེ་རང་བཞིན་རྣལ་མ་ ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན་ཧེ་རུ་ཀ་སྟེ། ཧེ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། རུ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་རུ་ཚོགས་དང་བྲལ་བའོ། ། ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུའང་མི་གནས་པའོ། །

This cannot be definitively determined as "this is that." That which is its birth is the realization of clarity itself. Furthermore, it is like the dream of a mute person. Just as a dream experienced by one who lacks supernormal knowledge cannot be described, so too this cannot be described; it is known by oneself alone. By this very fact, for that which cannot be expressed in words even by way of an example, it is sufficient to express the dharma of the meaning. It is the coemergent wisdom (sahaja-jñāna) in which the three vajras of self-awareness are inseparable. Regarding the nature of the coemergent, it is said: "In the center of the pure limit of the supreme, Heruka is both empty and non-empty." Here, "supreme" (parama) means extraordinary. "Limit" (anta) refers to the limit of existence. Of what is it the limit? It is the limit of the "pure center" (viśuddha-madhya). To dispel any doubt that the "pure center" might be a state of remaining in a manner free from attachment even at the very end of the "pure joy" (viśuddha-nanda), it is called the "pure center." This is both the center and the pure joy; thus, it is the "pure center." The center of those—namely, joy (nanda), supreme joy (parama-nanda), coemergent joy (sahaja-nanda), and pure joy (viśuddha-nanda)—is the "pure joy," and that is its limit. What makes it extraordinary is stated: "Empty and non-empty." "Empty" (śūnya) means being devoid of intrinsic nature (svabhāva). That itself is "empty," in the sense of being the authentic nature. What is that? It is Heruka. "He" (he) means being free from causes and so forth. "Ru" (ru) means being free from the collection of letters. "Ka" (ka) means not abiding anywhere at all.

དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་མ་ནིང་ཡིན་ནོ། ། གང་ཡང་རྣམ་པར་དགའ་བའི་སྒྲ་ནི་དགའ་བ་ཞུགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཉིད་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་རོ། ། གཞན་དུ་ན་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དགའ་བ་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕྲ་བ་ཡིན་པར་དགོངས་ སོ། ། ཡང་ན་མཆོག་མཐའ་ཞེས་པ་ནི་དེ་མཆོག་ཀྱང་ཡིན་ལ་མཐའ་ཡང་ཡིན་པས་མཆོག་མཐའ་སྟེ་གང་གི་མཐའ་ཞེ་ན། རྣམ་དགའ་དབུས་སུ་སྟེ་དབུས་ནི་མཆོག་དགའོ། ། རྣམ་དགའ་ནི་མཐའ་ཡིན་པས་མཐའ་དང་དབུས་དག་ལ་དང་པོ་ལྟོས་པ་ཡིན་པས་དགའ་བ་ ཡང་དེ་ཡོད་པ་སྟེ། དགའ་བ་གསུམ་པོ་གང་དེ་ཉིད་མཆོག་མཐའ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ཡང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྣམས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ལ་དབབ་པར་མི་ནུས་ཏེ། གཞོན་ནུ་མའི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། སྟོང་དང་སྟོང་མིན་ཧེ་རུ་ཀ། ཞེས་པ་ནི། རྟེན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། ། འདི་ནི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་ལྔ་པའོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་མངོན་ པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྐྱེད་པའི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་གོ་འཕང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྡའོ། ། རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ལྔ་པ་ནི་ལྔ་པོ་རྣམས་རྫོགས་པའོ། །

Thus, the inseparability of the three vajras is the nature of the three doors of liberation, which is the neutral state. Furthermore, regarding the term "joy" (ananda), just as joy has entered, one might doubt whether there is an experience of detachment from all things. Otherwise, the four moments would be indistinguishable; it is intended that the nature of joy itself is subtle. Alternatively, "the limit of the supreme" (parama-anta) means that which is both supreme and a limit. If one asks what its limit is, it is the "center of the joy of differentiation" (virama-ananda); the "center" is the supreme joy (parama-ananda). Since the joy of differentiation is the limit, and because the beginning depends upon both the limit and the center, joy is also present there. Those three joys themselves are the coemergent (sahaja) limit of the supreme. Furthermore, because it is not an object of enjoyment for body, speech, or mind, it cannot be definitively established; it is taught by being slightly blessed through examples such as the joy of a young maiden. "Heruka is emptiness and non-emptiness" means that he is the very support. This is the fifth chapter, titled "The Manifestation of Hevajra." "Hevajra" is the wisdom of the inseparability of method and insight. Its "manifestation" is the perfectly complete awakening, the state of Hevajra, which is fully generated as the nature of emptiness endowed with the supreme of all aspects. "Becoming such" is a symbolic expression. The "fifth chapter" means the completion of the five.

རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས་ཧེ་རུ་ཀ་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་ལེའུ་ལྔ་པའོ། ། ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཕྱག་རྒྱ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་ པ། ། ལྷ་མོ་ལ་ནི་དམ་འཁྱུད་ཅིང་། ། བོ་ལ་ཐོད་པར་བཅུག་ནས་ནི། ། དམ་དུ་ནུ་མ་བཟུང་མཛད་ནས། ། སྐྱེས་པའི་སྣ་ནི་གཞིབས་ནས་ཀྱང་། ། ཚེམས་ཀྱིས་མ་མཆུ་བཙིར་ནས་ནི། ། མཆན་ཁུང་སེན་མོས་རྨ་མཛད་དེ། ། མཉམ་སྦྱར་བདེ་བ་མྱང་མཛད་ནས། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ནི་རབ་ ཕྱེ་བ། ། དོན་ནི་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན། ལྷ་མོ་ལ་ནི་དམ་འཁྱུད་ཅིང་། ། ཞེས་པ་ནི། དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བོ་ལ་ཐོད་པར་བཅུག་ནས་ནི་མཆོག་དགའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དམ་དུ་ནུ་མ་བཟུང་མཛད་ནས། ། ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྐྱེས་པའི་སྣ་ནི་གཞིབས་ནས་ ཀྱང་། ། ཞེས་པ་ནི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུར་ཡོད་པའི་མཉམ་སྦྱར་བདེ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། མྱང་མཛད་ནས། མཆན་ཁུང་སེན་མོས་རྨ་མཛད་དེ། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ནི་རབ་ཕྱེ་བ། ། ཞེས་པ་ནི། མཆན་ཁུང་སེན་མོས་བཏབ་པ་སྟེ་སྔར་རྗེས་སུ་ ཆགས་པ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་དམ་དུ་འཁྱུད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ཉིད་གསུངས་པ། བླ་མ་སློབ་དཔོན་འདོད་ལྷ་ལ། ། ཕྱག་འཚལ་དོན་དུ་འཁོར་ལོ་འཛིན། ། སྤྱི་བོར་འཁོར་ལོ་རྣམ་པར་འཆང་བ་ཉིད། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བླ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུད་པ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་ ལོའི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པར་དག་པ་མི་བསྐྱོད་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། །

This is the fifth chapter, the Emergence of Heruka, from the Extensive Commentary on the Pradīpodyotana (The Illuminating Lamp). In order to demonstrate that the five wisdoms of the Hevajra-abhyudaya are the nature of the five wisdoms and the three bodies, and are themselves the nature of the five mudrās, it is said: Embracing the goddess firmly, Placing the bola into the skull-cup, Holding the breasts tightly, And sucking the man’s nose, Pressing the lips with the teeth, Making a wound with the nails in the armpit, Having experienced the bliss of union, The five mudrās are clearly distinguished. The meaning is clear. Alternatively: "Embracing the goddess firmly" refers to the wisdom of joy (ānanda). "Placing the bola into the skull-cup" refers to the wisdom of supreme joy (paramānanda). "Holding the breasts tightly" refers to the wisdom of special joy (viramānanda). "And sucking the man’s nose" refers to the innate wisdom (sahajānanda). The bliss of union that exists in such a manner is non-dual wisdom. "Having experienced... making a wound with the nails in the armpit... the five mudrās are clearly distinguished" refers to the nail-marks in the armpit, which are the subsequent passion, followed by the firm embrace and so forth. Regarding the five mudrās themselves, it is said: "Holding the wheel for the sake of homage To the guru, the ācārya, and the chosen deity, Wearing the wheel upon the crown of the head" This is the continuous bowing to the guru and others. The pure mudrā of the wheel is intended to be Akṣobhya.

བླ་མ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ལ་སྨོད་ཚིག་མི་ཉན་པའི་ཕྱིར། རྣ་བ་དག་ཏུ་རྣ་ཆ་འཛིན། ། རྣ་ཆའི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ། སྨོད་ ཚིག་མི་ཉན་པ་ཡིན་པས་རྣ་ཆའི་ཕྱག་རྒྱ་འཛིན་པའོ། ། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་མགུལ་རྒྱན་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། མགྲིན་པ་ཉིད་སྒྲ་ཡིན་ལ་སྒྲའི་ལུས་ནི་སྔགས་ཡིན་པས་སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མགྲིན་པའི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། དེ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའི་བདག་ཉིད་རིན་ ཆེན་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། ། གདུ་བུ་སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་སྤངས། ། ཞེས་པ་ནི། ལག་པས་སྲོག་ཆགས་གསོད་པར་བྱེད་པ་ཡང་ལག་གདུབ་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཏབ་པས་སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་པའི་རྣམ་པར་དག་པས་གདུ་བུའི་ཕྱག་རྒྱ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རྣམ་ པར་དག་པ་ཡིན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱ་བསྟེན་པ་སྐ་རགས་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། སྐེད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་བསྟེན་པ་སྤངས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ཡང་ནང་གི་ཕྱག་རྒྱ་བསྟེན་པ་ཉིད་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཕྱག་རྒྱ་བསྟེན་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་སྐ་རགས་ཏེ། ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་བདག་ཉིད་ དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བསྟན་པའོ། ། བསྡུ་བ་གསུངས་པ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ཡི་ཕྱག་རྒྱ་ཡིས། ། ལུས་ནི་རྟག་ཏུ་རྒྱས་གདབ་པོ། ། ལུས་ཞེས་པ་ནི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྒྱས་གདབ་ཅེས་པ་ནི་མཚན་པའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན་ཕྱག་རྒྱས་ཏེ་མཚན་མས་སོ། །

In order not to listen to disparaging words regarding the Guru, the Vajra Holder, one wears earrings in the ears. The mudrā of the earrings is the purity of Amitābha; since that is the aggregate of perception, it is the purity of verbal expression. Because it is the non-listening to disparaging words, one wears the mudrā of the earrings. "The mantra recitation is the necklace itself" means that the throat is sound, and the body of sound is the mantra; thus, the purity of mantra recitation is the mudrā of the throat. Its purity is the nature of the aggregate of feeling, the Principal Jewel. "Bracelets are the abandonment of killing living beings" means that since the hands are what kill living beings, by applying the mudrā of the bracelets, there is the purity of abandoning the taking of life. Thus, the mudrā of the bracelets is the purity of Vairocana, the nature of the aggregate of form. "The girdle is the reliance upon the mudrā" means that the mudrā of the waist is the purity of abandoning reliance upon external mudrās. This is the girdle, the purity of the uninterrupted reliance upon the internal mudrā. This demonstrates the purity of Amoghasiddhi, the nature of the aggregate of formations. The summary is stated: "By the mudrās of the five Buddhas, the body is always to be sealed." "Body" refers to the nature of Hevajra. "Sealed" means marked. "Always" means by way of being constant and uninterrupted. By what? By the mudrās, that is, by the signs.

གང་གིས་ཤེ་ན་སངས་རྒྱས་ལྔས་ཏེ། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་ཧེ་རུ་ཀ་མངོན་པར་འབྱུང་བར་ཆོས་ཀྱི་གླེང་གཞི་བརྒྱད་བྱེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཆོས་ཡན་ལག་དགུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། སྐུ་གསུམ་དང་ ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱིས་ན་བརྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་བྲིས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཕྱིར་བདག་མེད་མས་ཞུས་པའི་སྒོ་ནས་ཞུས་པའི་ལན་གདབ་པ། དེ་ནས་རབ་ཏུ་བཞད་མཛད་ནས། ། ཚེམས་ཀྱིས་མ་མཆུ་བཙིར་ནས་ནི། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ལྷན་སྐྱེས་རང་བཞིན་ཅན། དེ་ལ་ལྷ་མོ་དེས་ཞུས་པ། ། རབ་ཏུ་བཞད་ཅེས་པ་ནི་ཧ་ཧ་ཧ་ཧ་ཧ་ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་གད་རྒྱངས་ཆེན་པོའི་སྔགས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་སྐུར་བྱས་པའོ། ། ཚེམས་ཀྱིས་མ་མཆུ་བཙིར་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྔར་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་མཛད་ནས་ཕྱིས་རབ་ཏུ་བཞད་པ་ཡིན་པར་ དགོངས་སོ། ། ལྷ་མོ་དེས་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྷན་སྐྱེས་རང་བཞིན་ཅན་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཅི་ཡིན་པ་གསུངས་པ། གཙོ་བོ་ཆོ་ག་གང་གིས་དང་། ། དེ་བཞིན་བྱ་བ་གང་གིས་ནི། ། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་ཡི་བྲིས་སྐུ་ཡི། ། བྱེད་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོས་གསུངས། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འདིར་ནི་འདྲི་མཁན་དམ་ཚིག་ཅན། ། སྒྲུབ་པོའང་དམ་ཚིག་ཅན་གྱིས་ནི། ། བྲིས་སྐུ་འཇིགས་པ་བྲི་བ་ཉིད། ། སྐྱེས་པའི་ཐོད་གནས་ཚོན་སྣ་ལྔ། ། རོ་ཡི་སྐྲ་ཡི་པིར་ ཉིད་ཀྱིས། ། བྲིས་སྐུ་བླ་མ་བྲི་བ་ཉིད། །

By whom? By the five buddhas; it is of the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. This demonstrates the dharmatā that establishes the eight introductory themes of the Herukābhyudaya and the nine branches of the dharma. Because it is of the nature of the three bodies and the five wisdoms, the response to the request made by Nairātmyā is given for the sake of the supported maṇḍala and the drawn maṇḍala. Then, having laughed loudly, Pressing his lips with his teeth, To the Hevajra of innate nature, That goddess made this request: "Laughing loudly" refers to the great laughter-mantra of the yoginīs: ha ha ha ha ha. It is manifested as the bodies of the five tathāgatas. "Pressing his lips with his teeth" is intended to show that the Blessed One first became impassioned and then laughed loudly. "That goddess" refers to the nature of emanation. "Hevajra" is the body of the inseparability of the two. For that very reason, "of innate nature" means the nature of authentic wisdom. Regarding what that is, it is said: "By what primary ritual, And likewise by what activity, The drawing of the Hevajra image Was taught by the Great Bliss." The Blessed One replied: "In this case, the artist must possess the samaya, And the practitioner must also possess the samaya. The terrifying image should be drawn With five-colored pigments in a human skull, Using a brush made of hair from a corpse. The guru’s image should be drawn in this way."

སྐྱེས་པའི་ཐོད་པར་ནི་ཐོད་པར་གནས་པའོ། ། ཚོན་སྣ་ལྔ་ནི་བདུད་རྩི་ལྔ་དང་བསྲེས་པའི་ཚོན་སྣ་ལྔས་སོ། ། རོའི་སྐྲ་ཞེས་པ་ནི་སྤངས་པའི་སྐྲའི་པིར་གྱིས་སོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་བྲི་སྐུ་བྲི་བ་ནི་བདག་མེད་མའི་ཐང་ཀ་དང་ཕྱག་གཉིས་པ་ལ་ སོགས་པའི་ཧེ་རུ་ཀའི་རས་རིས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཉིད་དང་ཁ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཧེ་རུ་ཀ་ཕྱག་གཉིས་པའི་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་ནི་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་བྲིས་སྐུ་བླ་མ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའོ། ། བྲིས་སྐུ་ འཇིགས་པ་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའོ། ། བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བདེན་པ་གཉིས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བྲི་བ་ཉིད་ནི་བྱ་བའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། ཚོན་སྣ་ལྔས་ཏེ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཅིར་གྱུར་པ་ཞེ་ན་སྐྱེས་ པའི་ཐོད་གནས་ཏེ་ཡི་གེ་ན་དང་དབྱེར་མེད་པར་སྦྱར་བའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་དེར་གནས་པས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་ཐིམ་པའོ། ། རོའི་སྐྲ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིའོ། ། པིར་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཉིད་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་དོན་ ཏོ། ། གང་གང་སྐུད་པ་འཁལ་བ་དང་། ། གང་གང་རས་ཡུག་འཐག་པ་ཡང་། ། དེ་ཡང་དམ་ཚིག་ཅན་ངེས་པས། ། དམ་ཚིག་བྱིན་བརླབས་རྣལ་འབྱོར་པས། ། དེ་ཡང་དམ་ཚིག་ཅན་ཞེས་པ་ནི་དམ་ཚིག་ནི་ལྷ་འབྱུང་བའོ། ། དེ་དང་ལྡན་པས་ཏེ་བདག་མེད་མ་དེས་སོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ ཞེ་ན།

"In a male skull" means residing in a skull. "Five colors" refers to the five colors mixed with the five nectars (amṛta). "With hair from a corpse" means with a brush made of discarded hair. Regarding the painting of the Hevajra image: it is for the sake of the union of the Hevajra himself with the Nairātmyā thangka and the two-armed [deity] and so forth, which are the Heruka cloth paintings. Furthermore, the ḍākinīs of the maṇḍala of the two-armed Heruka are just like those of the sixteen-armed maṇḍala. Alternatively, the "guru" in the phrase "painted image of the guru" is the Hevajra who is the conventional nature. The "terrifying" painted image is the Hevajra who is the ultimate truth. Thus, the inseparability of the two truths is shown to be the two truths. The act of painting that is the task: by what means? By the five colors, which are the wisdoms (jñāna) such as the mirror-like wisdom and so forth. What is it that becomes [the support]? It resides in the "male skull," which is joined inseparably with the syllable Na. Because that wisdom resides there, it dissolves into it by way of its identity. "Hair from a corpse" refers to the wisdom of the dharmadhātu. "With the brush itself" means the meaning of the nature of all things being one. "Whoever spins the thread, and whoever weaves the cloth, they too, being certain of the samaya, are yogins blessed by the samaya." Regarding "they too are those with the samaya": samaya is the arising of the deity. Being endowed with that is by means of Nairātmyā. How is this so?

དམ་ཚིག་བྱིན་བརླབས་རྣལ་འབྱོར་པས། ། ཞེས་པ་ནི། ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཉིད་དོ། ། རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཁ་སྦྱོར་བ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཟླ་བ་ཟླ་བ་མར་ངོ་ཡི། ། བཅུ་བཞི་པ་ལ་ཁྱིམ་དབེན་པར། ། ཉིན་ཕྱེད་མ་རུངས་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། ཆང་ གི་བཏུང་བ་ཅུང་ཟད་ལས། ། ལུས་ལ་ནི་རཾ་ཤུ་བསམས་ནས། ། དེ་བཞིན་གཅེར་བུར་གྱུར་པ་ཡང་། ། འབགས་པ་དང་ནི་མ་དག་པས། ། དེ་ནས་དམ་ཚིག་རབ་ཏུ་བཟའ། ། ཟླ་བ་ཟླ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནས་དམ་ཚིག་རབ་ཏུ་བཟའ་ཞེས་པའི་མཐར་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་བྱ་བ་ འདི་ཡིན་ཏེ། རི་མོ་མཁན་དང་སྒྲུབ་པ་པོ་དང་སྐུད་པ་འཁལ་ནས་རས་འཐག་པ་དོན་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་ཟླ་བ་ཟླ་བ་ཞེས་པ་ནི་བགྲང་བ་ལས་འདས་པའོ། ། འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། མར་ངོ་ཞེས་པ་ནི་བདག་མེད་མ་བདེན་པའོ། ། བཅུ་བཞི་ཞེས་པ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་ བཅུ་བཞི་དང་ལྡན་པ་ལས་སོ། ། ཁྱིམ་དབེན་པར་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་འབྱུང་གི་གཞལ་ཡས་ཁང་ངོ་། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། ཉིན་ཕྱེད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་དོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ཅུང་ཟད་ སེམས་པ་ཡིན་པས་སེམས་སོ། ། དེ་ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། ཅུང་ཟད་སྟེ་ཅུང་ཟད་ཅེས་པ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན་ཆང་གི་བཏུང་བ་ལས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལོག་པའོ། ། ཨཾ་ཤུ་ནི་མཁའ་སྤྱོད་ཚུན་ཆད་ཀྱི་བྱང་ ཆུབ་བོ། ། ནི་རཾ་ཤུ་ནི་ཟླ་བའོ། ། ཅན་ནི་བདེ་བའོ། ། བསམས་ནས་ནི་བལྟས་ཏེ།

Regarding the phrase, "The yogi [performs] the blessing of the samaya": this refers to being blessed by all the deities. The yogi, for that reason, is the meaning of the union. On the fourteenth day of the waning moon, in a secluded house, at midday, with a fierce mind, from a small amount of the drink of alcohol, having visualized RAṂŚU upon the body, and likewise having become naked, then, through being defiled and impure, one should thoroughly consume the samaya. Regarding the passage from "On the month of the moon" up to "then thoroughly consume the samaya," this is the activity of the three [groups]. It is clear in meaning that it refers to the painter, the practitioner, and the weaver of the cloth. Alternatively, "month of the moon" refers to that which transcends counting. If one asks how this is so: "waning moon" refers to the truth of Nairātmyā. "Fourteenth" refers to being endowed with the fourteen ḍākinīs. "In a secluded house" refers to the celestial mansion of the source of phenomena (dharmodaya), the nature of the dharmadhātu. If one asks what makes it superior: "midday" is the identity of Hevajra in the manner of non-duality. How is this so? It is said: because it is the "slight" mind. If one asks what makes that superior: "slight" means it is not of the nature of an objective sphere. How is that so? It is from the drink of alcohol; it is the reversal of the mind's attachment. RAṂŚU is the awakening up to the celestial realm (khecara). NI RAṂŚU is the moon. CAṄ is bliss. "Having visualized" means having looked.

འདི་ཚུན་ཆད་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་གཅེར་བུར་གྱུར་པ་ཡང་། ། ཞེས་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་བདེན་པའོ། ། དེ་བཞིན་ཡང་ཞེས་པ་ནི་བཞི་པ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འབགས་པ་དང་ནི་མ་དག་པ། ། ཞེས་པ་ནི། གཙང་བ་དང་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་རྒྱུས་སོ། ། དམ་ཚིག་ནི་ལྷ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རབ་ཏུ་བཟའ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ དོན་ཏོ། ། བཞིན་བཟང་སྙིང་དང་ལྡན་པ་དང་། ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོ་སྐལ་བཟང་མ། ། མེ་ཏོག་བཅས་ཤིང་སྒྲུབ་པོར་དགའ། ། གཉུག་མའི་ཕྱག་རྒྱ་གཡོན་དུ་གཞག། རི་མོ་མཁན་གྱི་བྲི་བའི་དམ་ཚིག་ཇི་ལྟར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་འདི་ཡང་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་ན་གཉུག་མའི་ ཕྱག་རྒྱ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཞག་པ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པ་ངེས་པའོ། ། གང་ཞིག་ཅེ་ན། གཡོན་པས་ཏེ་ཟླ་བས་སོ། ། ཅིར་གྱུར་པ་ཞེ་ན་བཞིན་བཟང་སྟེ། གཉི་གའི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཨཾ་དཀྱིལ་འཁོར་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྙིང་རྗེ་ལྡན་པ་དང་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པར་ནུས་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོ་སྐལ་བཟང་མ། ། ཞེས་པ་ནི། སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཨཾ་སྔར་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དོན་ཏོ། ། མེ་ཏོག་ བཟང་པོ་ཞེས་པ་ནི་བཟང་པོ་ཁུ་བའོ། ། མེ་ཏོག་ནི་ཁྲག་གོ། ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དབྱེར་མེད་པའི་ཨཾ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། །

Up to this point, it is the very sphere of the mind. "Likewise, having become naked" means that it is the truth of having become the very nature of being without obscuration. "Likewise also" indicates that the fourth [empowerment] is also just like that. "Stained and impure" is because of being free from conceptual constructions such as pure and impure. "Samaya" is the nature from which all deities arise. "To be thoroughly consumed" means the sense of generating the nature of the very lack of intrinsic nature. "Fair-faced and endowed with a heart, beautiful in form and youth, holding flowers and delighting the practitioner—place the innate mudrā on the left." Just as the samaya of a painter is depicted in a drawing, so too is this meaning shown. Alternatively, the "innate mudrā" is the coemergent wisdom (sahaja-jñāna). "Placed" means fixed without movement. What is it? It is the left, which is the moon. What is it like? It is "fair-faced," the nature of the wisdom of the non-duality of both maṇḍalas, the aṃ syllable, which is the indivisibility of the two garlands of nāda from both [sides]. "Endowed with compassion" means the essence of the wisdom of Amitābha, the nature of the aggregate of perception (saṃjñā-skandha), which is capable of acting for the benefit of beings. "Beautiful in form and youth" is the meaning of the previously explained aṃ syllable, the nature of the three bodies (trikāya). "Fine flowers" refers to the "fine" as the seminal essence (śukra) and the "flowers" as the blood. That aṃ syllable, the non-duality of the moon and sun, is the meaning of suchness (tathatā).

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པོར་དགའ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མའི་དྲ་བ་ལས་རས་ རིས་ཀྱི་ཆོ་གའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་དྲུག་པའོ། ། ། ། རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རས་རིས་ཀྱི་ཆོ་གའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ལེའུ་དྲུག་པའོ། ། ། ། དེ་ནས་དེ་ལ་ལྷ་མོས་ཞུས། ། བོ་ལ་ཀཀྐོ་ལ་སྦྱར་ནས། ། ཚེམས་ཀྱིས་མ་མཆུ་བཙིར་ནས་ནི། ། གླེགས་ བམ་ཡང་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ། ད་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་བརྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་བྲིས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རས་རིས་ཀྱི་ཆོ་ག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་པར་བྱས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བར་གསུངས་པའི་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་ རང་བཞིན་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། སྔགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བར་བསྟན་པའི་གསུང་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པའི། ། གླེགས་བམ་ཡང་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ། ཞེས་ཞུས་པའི་སྒོ་ནས་གསུངས་པ། དེ་ཉིད་བསྟན་ པ། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་སྦྱར་ནས། ། དགྱེས་པས་ལྷ་ཡིས་རབ་ཕྱེ་བ། ། ཁ་སྦྱོར་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། གླེགས་བམ་ང་ཡིས་བཤད་བྱ་ཡིས། ། ལྷ་མོ་སྐལ་པ་ཆེན་མོ་ཉོན། ། སྦྲང་ཆེན་སྣག་ཚ་བྱས་ནས་ནི། ། མི་ཡི་རུས་ པའི་སྨྱུ་གུས་ནི། ། གླེགས་བམ་སོར་ནི་བཅུ་གཉིས་པ། །

For that very reason, the practitioner’s delight is the meaning of being the very nature of the union of the indivisible Vajradhara. This is the sixth chapter, the section on the ritual of the cloth painting, from the Hevajra Yoginī Net. From the Extensive Commentary on the Clear Union, this is the sixth chapter, the section on the ritual of the cloth painting of the Hevajra. Then the Goddess asked him: "Having joined the bola and kaṅkāla, And having pressed the lips with the teeth, How does the book come to be?" Now, having understood the nature of the three maṇḍalas, and having understood the supported maṇḍala—preceded by the ritual of the colored powder maṇḍala and the painted cloth maṇḍala—it is taught in the section on the Vajra Family that one must understand the essence of the nirmāṇakāya, which is the nature of the Vajra Body. Furthermore, regarding the saṃbhogakāya, which is the nature of the Vajra Speech taught in the section on the Mantra Family, and which is inseparable from the nirmāṇakāya, she asked: "How does the book come to be?" To teach that very point, he said: "Having joined the vajra and lotus in union, The deity, through delight, fully reveals it. Because it is the very nature of union, it is established By the luminosity that is the essence of emanation. I shall explain the book; listen, O Goddess of great fortune! Having made ink from great honey, With a pen of human bone, The book should be twelve finger-widths long."

གྲོ་གར་དམ་ཚིག་ཅན་གྱིས་བྲི། ། སྦྲང་ཆེན་གྱི་སྒྲས་ནི་རིན་ཆེན་གཙོ་བོའོ། ། ཡང་ན་བདུད་རྩི་ལྔ་ཉིད་ཡིན་པར་ཁ་ཅིག་འདོད་དོ། ། གླེགས་བམ་དང་ནི་བྲིས་སྐུ་ཉིད། ། གལ་ཏེ་སྐལ་མེད་མཐོང་ན་ནི། ། སྐྱེ་བ་འདིར་ནི་དངོས་གྲུབ་ མེད། ། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་སྤྱོད་ཡུལ་མེད། ། ཡང་དག་རབ་སྦྱིན་ལྡན་པ་ལ། ། རེས་འགའ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པ་ཉིད། ། གླེགས་བམ་ལམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ། ། སྐྲ་དང་(མཚན་,མཆན་)ཁུང་ཉིད་དུ་སྦ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་ནི་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན། གླེགས་བམ་དང་ནི་བྲིས་སྐུ་ཉིད། ། ཅེས་ པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་སོ། ། གལ་ཏེ་སྐལ་མེད་མཐོང་ན་ནི། ། ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་མ་དག་པའི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་གང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་འདིར་ནི་འཁོར་བར་དངོས་གྲུབ་མེད་པར་འགྱུར་བའོ། ། འཇིག་ རྟེན་ཕ་རོལ་སྤྱོད་ཡུལ་མེད། ། ཅེས་པ་ནི། མྱ་ངན་འདས་ལས་འདས་པར་ཡང་རྟོགས་པར་གྱུར་པའི་དངོས་གྲུབ་མེད་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། ཡང་གང་གིས་མཐོང་བ་ཡིན་པར་གསུངས་པ། ཡང་དག་རབ་སྦྱོར་ལྡན་པ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ དང་ལྡན་པས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟེར་བ་ནི་ཡང་དག་རབ་སྦྱིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་རབ་སྦྱིན་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་སྤངས་པའོ། ། བསྟན་པ་ནི་རྟོགས་པའོ། ། རེས་འགའ་ ཙམ་ཞིག་ནི་དེའི་ཡང་བག་ཆགས་སྤངས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། བྷ་གར་ལིངྒ་རབ་བཞག་ནས། །

One who possesses the samaya should write on birch bark. "Great honey" refers to the primary jewel; alternatively, some maintain it is the five amṛtas. As for the volumes and the painted images: if those without fortune should see them, there will be no accomplishment in this birth, nor will there be a sphere of experience in the next world. To one who possesses the perfect application, they should be shown only occasionally. The volumes should be hidden in the path of travel, or in the hair and the armpits. The literal meaning is clear. Alternatively, "the volumes and the painted images" refers to the two bodies of the Blessed One. "If those without fortune should see them" means that the objects and faculties of the impure are not the sphere of one's own jñāna. For that very reason, there will be no accomplishment in this birth, which is to say, within saṃsāra. "Nor will there be a sphere of experience in the next world" is intended to mean that there will be no accomplishment even in the realization of nirvāṇa. Furthermore, as for who sees them, it is said: "To one who possesses the perfect application." This means one who possesses the sublime yoga is "perfectly applied" (samyak-prayoga). Because it is the yoga of giving, it is also explained as "perfectly giving" (samyak-pradāna). It is the abandonment of the latencies of the afflictions through the nature of the two truths. "Shown" means realized. "Only occasionally" is intended to mean the very abandonment of even those latencies. Having placed the liṅga in the bhaga...

ཡང་དང་ཡང་དུ་འོ་མཛད་ནས། ། བདེ་ཆེན་མཉམ་པ་མྱང་མཛད་ནས། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་བཟའ་བ་བསྟན། ། བཟའ་ཞེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་བསྟན་པ་ནི་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཚོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བཟའ་བ་ནི། ། ཉོན་ཅིག་ལྷ་མོ་མིག་ཡངས་མ། ། གང་དུ་ཟོས་པས་འདོད་དོན་ཀུན། ། སྒྲུབ་པ་ཅན་གྱིས་དངོས་གྲུབ་འགྱུར། ། འདོད་དོན་ཀུན་སྒྲུབ་པ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མངོན་པར་བྱང་ ཆུབ་པ་བསྟན་ཏོ། ། དུར་ཁྲོད་རི་ཡི་བྱ་སྐྱིབས་དང་། ། དེ་བཞིན་མི་མེད་གྲོང་ཁྱེར་དང་། ། ཡང་ན་དབེན་པའམ་རྒྱ་མཚོའི་མཐར། ། བཟའ་བ་འདི་ནི་རབ་ཏུ་སྤྱད། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་ནི་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་དུར་ཁྲོད་ཅེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའོ། ། རིའི་བྱ་ སྐྱིབས་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའོ། ། མི་མེད་གྲོང་ཁྱེར་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའོ། ། དབེན་པ་ཞེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའོ། ། བཟའ་བ་འདི་ནི་རབ་ཏུ་སྤྱད། ། ཅེས་པ་ནི། བྱ་བ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པའོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། རྒྱ་མཚོའི་ འགྲམ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པས་རྒྱ་མཚོ་སྟེ་འཁོར་ལོ་བཞི་ལ་འཇུག་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་ནི་མཐའོ། ། ཡང་ན་དེའི་མཐའ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། དེ་ལ་གདན་དུ་བརྟག་པ་ནི། ། རོ་ཡི་གཟུགས་ཅན་ དགུ་དང་ནི། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་དུར་ཁྲོད་ལ་སོགས་པར་རོ། ། གདན་ཞེས་པ་ནི་གནས་སུ་བརྟག་པའོ། །

Having kissed again and again, and having tasted the equality of great bliss, the Vajra-holder taught the "eating." "Eating" is the nature of the Saṃbhogakāya. "Taught" means it was revealed. "Listen, O goddess with wide eyes, to the eating of the gaṇamaṇḍala, by eating which all desired aims will become accomplishments for the practitioner." "All desired aims" refers to the teaching on the manifest awakening of omniscience. "In charnel grounds, mountain caves, or likewise in uninhabited cities, or in solitary places or on the shores of the ocean, this eating should be practiced." The literal meaning is clear. Alternatively, "charnel ground" refers to the dharmacakra. "Mountain cave" refers to the mahāsukhacakra. "Uninhabited city" refers to the nirmāṇacakra. "Solitary place" refers to the saṃbhogacakra. "This eating should be practiced" means to engage in the activity. Furthermore, as for how that is: "on the shore of the ocean" refers to engaging with the mudrā, and thus "ocean" refers to the engagement with the four cakras. "The edge of those" is the "edge." Alternatively, the intention is that their "edge" is their very nature of emanation and withdrawal. Regarding the visualization of the seats therein: "with nine in the form of corpses." "Therein" refers to the charnel grounds and so forth. "Seats" refers to visualizing the locations.

དེ་བརྟག་པ་ནི་དེའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། ། ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དགུ་དང་ནི་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དབུས་སུ་བྱས་པའི་མཁའ་ འགྲོ་མ་བརྒྱད་པོ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དགུའོ། ། རོའི་གཟུགས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་སྟག་གི་པགས་པ་དང་། ། དུར་ཁྲོད་རས་ནི་དེ་བཞིན་ནོ། ། དབུས་སུ་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་གཟུགས། ། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་དགོད། ། དགུ་མདོར་བསྟན་ པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། ཇི་ལྟར་སྔར་བཞིན་གནས་ཤེས་ནས། ། ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་བྲལ་དག་ཏུ་ཡང་། ། མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ནི་ཕྱོགས་དང་མཚམས་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་གནས་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་སྔར་བཞིན་ཤེས་པ་ནི་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་དང་མཚམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྟག་པར་མི་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དམ་ཚིག་མཱ་ལ་ཏཱིཾ་དྷ་ནཾ། ། སྟག་གི་པགས་པའི་སྟེང་དུ་བཟའ། ། དམ་ཚིག་ཅེས་པ་ནི་གོ་ཀུ་ད་ཧ་ན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། འབད་ནས་རྒྱལ་པོའི་སཱ་ལུ་ཡི། ། བཟའ་བ་དེར་ནི་བཟའ་བ་ ཉིད། ། རྒྱལ་པོའི་སཱ་ལུའི་སྒྲས་ནི་མིའི་སྒྲོན་མ་བཟའ་བ་དང་དམ་ཚིག་གཞན་བཟའ་བའོ། ། དེར་ནི་ཟོས་ཤིང་ཟོས་ནས་ཀྱང་། ། དེར་ནི་མ་མོ་མཆོད་བྱ་བ། ། སཱ་ལུ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཟོས་ནས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། དེར་ཟོས་ནས་ནི་དེར་མ་མོ་མཁའ་འགྲོ་མས་ཟོས་པའོ། ། ཡང་ན་དེར་ནི་ཟོས་ ནས་ཟོས་ན་ཡང་མ་མོ་བཟའ་བར་བྱའོ། ། སྲིང་མོའི་བུ་མོ་སྒྱུག་མོ་དང་། ། གལ་ཏེ་མ་སྲིང་ཡིན་ན་ཡང་། ། དེ་རྣམས་རྟག་ཏུ་ལེགས་མཆོད་ན། །

To examine that is to completely abandon attachment to it. If one asks what happens: there are nine, consisting of the eight ḍākinīs together with the Vajradhara who is inseparable from Nairātmyā, placed in the center. "Having the form of a corpse" means the nature of the dharmadhātu. Alternatively: "Likewise, a tiger skin and a shroud from a charnel ground; in the center, the form of Hevajra; then, the yoginīs are to be arranged." This is the detailed explanation of the brief presentation of the nine. "Knowing how they abide as before" means that the ḍākinīs abide according to the divisions of the cardinal and intermediate directions. "Knowing as before" means that because their nature is primordially unborn, one should not examine the distinctions of directions and intermediate points. Samayamālatīṃ dhānam | "Eat upon a tiger skin." "Samaya" refers to the gokuda-hana (meat, fish, grain, liquor, and parched grain) and so forth. "With effort, the food of the royal sālu is to be eaten there." By the term "royal sālu," one eats the "human lamp" and other samayas. "Having eaten there, and having eaten there, one should worship the mātṛs there." Having eaten that sālu and so forth, the yogin is there. Having eaten there, the mātṛs and ḍākinīs have eaten. Alternatively, "having eaten there, and having eaten, one should eat the mātṛs." "If the daughter of a sister, a mother-in-law, or even a mother or sister—if these are always well-worshipped..."

ཚོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། དེ་རྣམས་མཆོད་ཅེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་སོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་རྟག་ཏུའོ། ། ཚོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སོ། ། སྐྱེས་པའི་ཐོད་ཆེན་ཆ་གཅིག་པར། ། ཆང་ནི་བཟང་པོས་ཡོངས་བཀང་སྟེ། ། བླ་མ་ལ་དབུལ་སྐལ་ཆེན་མས། ། ཕྱག་འཚལ་ནས་ནི་རང་ཡང་བཏུང་། ། པདྨའི་ལག་པས་བླང་བ་དང་། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ལག་པས་ དབུལ། ། ཡང་ནས་ཡང་དུ་རབ་ལྡུད་པ། ། དེར་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་ཡིས་བྱ། ། ཆ་གཅིག་པ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་ལོ། ། སྐྱེས་པའི་ཐོད་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཆང་ནི་བཟང་པོས་ཡོངས་བཀང་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་ མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་བླ་མ་ལ་དབུལ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་དགོད་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། རྟག་ཏུ་བླ་མ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གང་དེ་རང་ཡང་བཏུང་བ་ནི་དེ་ཉིད་རང་རིག་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། པདྨའི་ལག་པས་བླང་བ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ལག་པས་དབུལ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ནས་ཡང་དུ་རབ་ལྡུད་པ། ། དེར་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་ཡིས་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི། གུས་པ་དང་བཅས་པས་རྟག་ཏུ་དུས་རིང་པོར་གོམས་པར་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིན་ནོ། ། བཟའ་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་བདུན་པའོ། ། ། །

The maṇḍala of the assembly will be accomplished. "Worship them" means by entering into union. "Always" means at all times. "The maṇḍala of the assembly" means in every respect. In a single large skull-cup of a man, Filled completely with excellent liquor, The fortunate woman should offer it to the guru; Having prostrated, she should also drink it herself. Taking it with a lotus hand, She should offer it with that very hand. The practitioner should repeatedly pour it out there. "Single" means the manner of non-duality. "Large skull-cup of a man" is the wisdom of the perfectly awakened Buddha. For that very reason, "filled completely with excellent liquor" is the nature of the indivisibility of the three vajras. Offering that to the guru means the sense of establishing him in that very state. By always prostrating to the guru, the fact that she herself also drinks it means the sense that it is self-awareness. "Taking it with a lotus hand" means the sense that the wisdom of the five wisdoms in their non-dual state is the nature of the conventional truth. "Offering it with that very hand" means the sense that the non-dual state of the five wisdoms is the nature of the ultimate truth. "The practitioner should repeatedly pour it out there" means that it is for those practitioners who have practiced that very thing with devotion over a long period of time. This is the seventh chapter, the classification of the sequence of eating.

གླེགས་བམ་གྱི་ཆོ་ག་བསྟན་པས་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ཡང་གོས་འགེབས་པའོ། ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ནི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཟའ་བ་ནི་ཡི་གེར་བརྗོད་པའོ། ། རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་བཟའ་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ལེའུ་བདུན་པའོ། ། ། ། ད་ནི་བྲིས་སྐུ་དང་ གླེགས་བམ་གྱི་ཆོ་གས་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་བདེན་པ་གཉིས་བསྟན་ནས། བདེན་པ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་མས་ཞུས་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་མས་ཞུས་པ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟ་བུ། ། ཀུན་རྫོབ་རྣམ་པའི་ གཟུགས་ཀྱིས་ནི། ། བདེ་བ་སྦྱིན་པ་བཤད་དུ་གསོལ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཀུན་རྫོབ་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་བདེ་བ་སྟེར་བས་བདག་ལ་བཤད་དུ་གསོལ་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ནི་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པས་ཞུས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་ སྩལ་པ། ཤིན་ཏུ་རིང་མིན་ཐུང་བ་མིན། ། གནག་པ་མ་ཡིན་དཀར་བ་མིན། ། པདྨའི་འདབ་མའི་རྣམ་པ་འདྲ། ། དེ་ཡི་དབུགས་ནི་དྲི་ཞིམ་ལྡང་། ། པདྨའི་འདབ་མའི་རྣམ་པ་འདྲ་ནི་མཆོག་ཏུ་འདོད་པ་གང་སྒྲོལ་མའི་རང་བཞིན་ཏེ་བཞི་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ དེའི་དབུགས་ནི་ནཱ་ད་ཕྲེང་གཉིས་དང་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དྲི་ཞིམ་ལྡང་ནི་མཛེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། རྔུལ་ཡང་དྲི་ཞིམ་ལྡན་གྱུར་ཏེ། །

By teaching the ritual of the book, the nature of the reality of mantra is the saṃbhogakāya. Furthermore, it is the covering of the cloth. Because one takes up and holds that, it is the "chapter" (paṭala). For that very reason, "eating" (bhakṣya) refers to the expression of the syllables. From the Extensive Commentary on the Clear Union, this is the seventh chapter, the chapter on the eating of Hevajra. Now, having taught the nature of the two truths as the two bodies through the rituals of the painted image and the book, in order to teach the dharmakāya which is the nature of both truths, the text proceeds by way of a request from the Yoginī: Then the Yoginī requested: "What is the Great Seal (mahāmudrā) like? Please explain how it bestows bliss Through the form of conventional aspects." She asks: "Please explain to me how the Great Seal, through the form of conventional aspects, bestows bliss." The Yoginī refers to Nairātmyā and the others who made the request. The Blessed One replied: "Not too long, not too short; Neither black nor white; Resembling the shape of a lotus petal; Her breath is fragrant." "Resembling the shape of a lotus petal" indicates the nature of the supreme desire, the fourth Yoginī, Tārā. For that very reason, "her breath" is inseparable from the two garlands of nāda. "Fragrant" is intended to mean the inseparability of both the wisdom of beauty and the wisdom of primordial awareness (jñāna). "Even her sweat is fragrant."

རི་དྭགས་ལྟེ་བའི་དྲི་དང་མཚུངས། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྔུལ་ནི་གླ་རྩིའི་དྲི་དང་མཚུངས་ སོ། ། འདིས་ནི་རིན་ཆེན་གཙོ་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་རྣམས་བསྟན་ཏོ། ། པདྨ་ལ་ཡང་ཨུཏྤལ་དྲི། ། སྐད་ཅིག་པདྨ་ལྟ་བུར་འབྱུང་། ། པདྨ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཡང་ཨུཏྤལ་ནི་ཨུཏྤལ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་གཞོན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། དྲི་ཞེས་པ་ནི་པདྨ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དྲི་ཡང་ པདྨ་དང་འདྲ་བར་པདྨའི་དྲིའོ། ། དེ་འབྱུང་བ་ནི་ཤེས་པ་ལས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་གི་ཡེ་ཤེས་ལས་ཏེ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་ལས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་འདི་རྣམས་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཡི་ག་བུར་སི་ཧླ་དག། མཁས་པས་ དྲི་བཟང་མཚོན་པར་བྱ། ། ཨུཏྤལ་ཡི་དྲིར་འགྱུར་ཞིང་། ། ཨ་ག་རུ་ནི་ནག་པོ་མཚུངས། ། ཨུཏྤལའི་དྲི་དང་ག་བུར་དང་སི་ཧླ་དང་ཨ་ག་རུ་ནག་པོ་དང་མཚུངས་པའོ། ། ཤིན་ཏུ་རིང་མིན་ཐུང་བ་མིན། ། གནག་པ་མ་ཡིན་དཀར་བ་མིན། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི་ཀུན་དུ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་སྤྲུལ་པའི་ སྐུ་བསྟན་ཏོ། ། པདྨའི་འདབ་མའི་རྣམ་པ་འདྲ། ། དེ་ཡི་དབུགས་ནི་དྲི་ཞིམ་ལྡང་། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། རྡུལ་ཡང་དྲི་ཞིམ་ལྡན་འགྱུར་ཏེ། ། རི་དྭགས་ལྟེ་བའི་དྲི་དང་མཚུངས། ། ཞེས་པ་འདི་ནི་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསྟན་ཏོ། ། པདྨ་ལ་ཡང་ཨུཏྤལ་དྲི། ། སྐད་ཅིག་པདྨ་ལྟ་བུར་འབྱུང་། ། ཞེས་པ་འདིས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བཞི་པ་བསྟན་ཏོ། །

The scent is like that of musk; their sweat is like the scent of musk. By this, the purity of the primary jewel is shown. "In the lotus, too, the scent of the utpala arises momentarily like a lotus." "Lotus" refers to the source of phenomena (dharmodaya). Furthermore, "utpala" is like the utpala flower, indicating that it is extremely youthful. "Scent" refers to the scent of that very lotus, which is like the scent of a lotus. Its arising is from consciousness. How so? It is from the wisdom of the moment, meaning from the moment of union. By this, the purity of Amitābha is shown. "Its camphor and sihlaka, the wise should recognize as fragrant; it becomes the scent of the utpala, and is like black aloeswood." It is like the scent of the utpala, camphor, sihlaka, and black aloeswood. "Neither too long nor too short, neither black nor white"—by this, the nirmāṇakāya, characterized by universal manifestation, is shown. "Resembling the shape of a lotus petal, its breath wafts with fragrance"—by this, the saṃbhogakāya, characterized by expression, is shown. "Even the sweat becomes fragrant, like the scent of musk"—this shows the dharmakāya, the nature characterized by awareness. "In the lotus, too, the scent of the utpala arises momentarily like a lotus"—by this, the fourth [kāya], the svabhāvikakāya, the nature of the indivisibility of the three vajras, is shown.

དེ་ཡི་ག་བུར་སི་ཧླ་དག། མཁས་པས་དྲི་བཟང་མཚོན་པར་བྱ། ། སྐུ་བཞི་པོ་འདི་ཉིད་ དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཁ་སྦྱར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ག་བུར་དང་སི་ཧླ་དག་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མ་དག་གོ། ། དྲི་བཟང་ནི་མཛེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། མཚོན་པར་བྱ་ནི་ཤེས་པའོ། ། མཁས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དལ་ཞིང་མི་གཡོ་མ་ ཉིད་དང་། ། སྙན་པར་སྨྲ་ཞིང་ཡིད་འོང་མ། ། སྐྲ་བཟང་དབུས་སུ་གཉེར་མ་གསུམ། ། ཕལ་པས་པདྨ་ཅན་དུ་བརྗོད། ། དལ་བ་ཞེས་པ་ནི་མཁས་པའོ། ། མི་གཡོ་མ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱོ་ག་གཞན་ལ་མི་འགྲོ་བའོ། ། སྙན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་པ་ནི་བརྩེ་བ་མེད་པའི་ཚིག་ཁྲོས་ཀྱང་མི་སྨྲ་བའོ། ། ཡིད་འོང་ མ་ཞེས་པ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྐྲ་བཟང་ཤེས་པ་ནི་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པ་དྲི་ཞིམ་པོ་དང་མཚུངས་པར་དབུས་སུ་འོང་བའི་སྐྲ་དང་ལྡན་པའོ། ། དབུས་སུ་གཉེར་མ་གསུམ་ནི་ལང་ཚོ་གཞོན་ནུ་མ་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཕལ་པས་ནི་སེམས་ཅན་གྱིས་ཏེ་འདོད་པའི་ཆགས་པ་ དབང་དུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། པདྨ་ཅན་ནི་མཆོག་གི་གཙོ་མོ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་ན་སྔར་བསྟན་པའི་ག་པུར་དང་སི་ཧླ་དག་གི་དྲི་ཞིམ་པོ་དེས་ཁ་སྦྱར་བས་སོ། ། དལ་ཞིང་ནི་སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་ གཡོ་མ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྙན་པར་སྨྲ་ཞིང་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡིད་འོང་མ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་བདག་ཉིད་དོ། །

The wise should represent camphor and sihlaka as the excellent fragrance. These four bodies are the union of the nature of the four joys. Camphor and sihlaka are Vajradhara and Nairātmyā. The excellent fragrance is the beautiful wisdom. "Should represent" means to know. "The wise" means the wisdom of a perfectly awakened Buddha. Slow, unmoving, and steady; speaking pleasantly and charmingly; with beautiful hair and three folds in the middle—ordinary people call her "the Lotus-like" (Padminī). "Slow" means wise. "Unmoving" means she does not go to other men. "Speaking pleasantly" means she does not utter harsh words even when provoked. "Charming" means she brings joy to the mind and so forth. "Beautiful hair" means she possesses hair that is soft, supple, fragrant, and lovely. "Three folds in the middle" means she possesses the youth of adolescence. "Ordinary people" refers to sentient beings who are under the power of desire. This indicates that the Lotus-like woman is the supreme consort. Alternatively, it is because of the union with the fragrant camphor and sihlaka previously mentioned. "Slow" is the nature of the qualities such as the ten powers and the fearlessnesses. For that very reason, "unmoving" is the nature of the nirmāṇakāya, which is immovable. "Speaking pleasantly" is the nature of the saṃbhogakāya. "Charming" is the nature of the dharmakāya itself.

སྐྲ་བཟང་ནི་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་དབུས་སུ་གཉེར་མ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཕལ་པས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་སོ། ། པདྨ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཅན་ནོ། ། བརྗོད་ནི་ངེས་པའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་ཅན་ མ། ། དེ་རྙེད་ནས་ནི་དངོས་གྲུབ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ལ་དངོས་གྲུབ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པའོ། ། དེ་ནི་པདྨ་ཅན་ནོ། ། རྙེད་ནས་ནི་ཤེས་ནས་སོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་ཅན་མའོ། ། ཡང་ན་དངོས་གྲུབ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དངོས་གྲུབ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་མེད་མས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས། ཇི་ལྟར་སྨོན་ལམ་གདབ་པར་བགྱི། ། འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་འདི་འདྲ་བའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཅན་མ་དེ་ཡང་ཐུན་མོང་ མ་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་དེར་སྨོན་ལམ་ཇི་ལྟ་བུ་བཏབ་པས་འདི་ལྟ་བུའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་དགོངས་ཞེས་དེ་ཉིད་ལ་ཞུས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ སུ་སྐྱེ་དང་དམ་ཚིག་ཅན། ། སྨྱོ་མེད་ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་སྟོན། ། བླ་མ་ལ་གུས་སྙིང་རྗེར་ལྡན། ། སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ཤོག། ལག་པ་རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་འཁྲོལ། ། ཟབ་མོའི་ཆོས་ནི་ཀློག་པ་དང་། ། བཙུན་མོའི་ཁུ་བ་མཉམ་ཟས་ཅན། །

"Fine hair" is the nature of the body in which the three bodies are inseparable. For that very reason, the "three wrinkles in the center" signify the inseparable nature of all bodies. Because of that, she possesses suchness. "The Lotus-Bearer" is one who possesses the wisdom of perfectly complete awakening. "Expressed" means with certainty. "She who possesses the coemergent form—having found her, accomplishment will occur." Regarding this, "accomplishment" refers to attaining the accomplishment of Mahāmudrā. She is the Lotus-Bearer. "Having found" means having known. If one asks how this is so, it is because she possesses the coemergent form. Alternatively, if one asks what kind of accomplishment it is, the meaning is that coemergent wisdom itself is the accomplishment. Then the yoginī Nairātmyā asked: "Blessed One, how should the aspiration be made?" The meaning of this is as follows: since even such a Mahāmudrā, who possesses the form of conventional aspects, arises perfectly through the power of aspiration with such uncommon characteristics, he asked her, "By making what kind of aspiration does one come to have such a nature of Mahāmudrā?" The Blessed One replied: "Born into the family, possessing the samaya, Free from madness, teaching Hevajra, Devoted to the guru and endowed with compassion— May I be so in birth after birth. Holding the vajra and ringing the bell, Reading the profound Dharma, And sharing the consort’s fluid as food."

སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ཤོག། རིགས་ཞེས་ པ་ནི་མཆོག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། ། སྨྱོ་མེད་ཅེས་པ་ནི་བག་ཡོད་པའོ། ། རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། ། དམ་ཚིག་ཅན་ཞེས་པ་ནི་བཟའ་བར་བྱ་བ་དང་བཏུང་བར་བྱ་བ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ སྟོན་ཞེས་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་གནས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བླ་མ་ལ་གུས་སྙིང་རྗེར་ལྡན། ། སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ཤོག། ཅེས་པ་ནི། སྲིད་པ་གཞན་དང་གཞན་དུའོ། ། ལག་པ་རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་འཁྲོལ། ། ཞེས་པ་ནི། འདི་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ ཤེས་པར་གྱུར་ཅིག་པའོ། ། ཟབ་མོའི་ཆོས་ནི་ཀློག་པ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གསང་སྔགས་སྟོན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའོ། ། བཙུན་མོའི་ཁུ་བ་མཉམ་ཟས་ཅན། ། ཞེས་པ་ནི། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ལུས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ལག་པས་རྡོ་རྗེ་ དྲིལ་བུ་འཁྲོལ་བ་ཉིད་ཀྱི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་དམ་ཚིག་ཅན་ནོ། ། ཟབ་མོའི་ཆོས་ནི་འདོན་པ་དང་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྨྱོ་མེད་ཀྱེའོ་རྡོ་རྗེ་སྟོན་ཏོ། ། བཙུན་མོའི་ཁུ་བ་མཉམ་ཟས་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ནི། བླ་མ་ལ་གུས་སྙིང་རྗེར་ལྡན། ། སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ཤོག། ཅེས་པ་སྨོན་ལམ་གདབ་པའོ། ། དེའི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་འདི་འདྲ་བ་དེ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ནས་ལྷ་མོ་དེ་དགྱེས་ནས། ། ཚིག་ནི་འདི་ཉིད་ཡང་ཞུས་པ། ། སྐལ་མེད་སེམས་ཅན་གདུལ་དཀའ་བ། ། གང་གིས་འདུལ་བར་འགྱུར་བ་ལགས། །

"May I be born, born again and again. Regarding 'family' (kula), it refers to the supreme Tathāgatas and so forth. 'Birth' (janman) means being born. 'Sane' (amūḍha) means conscientiousness (apramāda). 'Born into the family' means having completely abandoned [all conceptualization]. 'Possessing the samaya' means being endowed with the proper food and drink. 'Teaching Hevajra' means abiding in the manner of the two truths. For that very reason: 'May I be born, born again and again, devoted to the Guru and endowed with compassion.' This refers to other and other states of existence (bhava). 'Holding the vajra and ringing the bell in hand' is a mere illustration; it means may one come to know suchness (tattva). 'Reading the profound Dharma' means taking great delight in teaching the Secret Mantra of the Great Vehicle (Mahāyāna). 'Eating the consort's fluid as equal food' means the body in which all conceptualization has been completely abandoned. By holding the vajra and ringing the bell in hand, one is born into the family and possesses the samaya. By reading the profound Dharma, one is the sane Hevajra teacher. By eating the consort's fluid as equal food, one is 'devoted to the Guru and endowed with compassion, may I be born, born again and again'—this is the prayer to be made. Through the power of such things, this is called the 'Great Seal' (Mahāmudrā)." Then, that goddess, being delighted, again asked these words: "By what means are those unfortunate sentient beings who are difficult to tame to be tamed?"

གདུལ་དཀའ་ཞེས་པ་ནི་མི་དགེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་ བའོ། ། སྐལ་མེད་ཅེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མེད་པའོ། ། འདུལ་བ་ནི་བསླབ་པའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པའོ། ། གང་གིས་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འགྱུར་བ་ལགས་ནི་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། ། ནིའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ རང་བཞིན་ཉིད་དེ་སྨོན་ལམ་ཡང་འདུལ་བ་འཛིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སོ། ། གདུལ་དཀའ་བ་སྐལ་བ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་ཉིད་ནི་སྣོད་མ་ཡིན་ན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་མངོན་པར་འདོད་པའི་དངོས་གྲུབ་ཉིད་དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེས་རྟོག་ཅིང་ཞུས་པའི་ལན་གདབ་པ་འདིའོ། ། དེ་ ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དང་པོར་གསོ་སྦྱོང་སྦྱིན་པར་བྱ། ། དེ་རྗེས་བསླབ་པའི་གནས་བཅུ་སྦྱིན། ། དེ་ལ་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་བསྟན། ། མདོ་སྡེ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ཉིད། ། དེ་ཡི་རྗེས་སུ་དབུ་མ་བསྟན། ། སྔགས་ཀྱི་རིམ་པ་ཀུན་ཤེས་ ནས། ། དེ་རྗེས་ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་བརྩམ། ། དང་པོར་གསོ་སྦྱོང་སྦྱིན་པར་བྱ། ། དེ་རྗེས་བསླབ་པའི་གནས་བཅུ་སྦྱིན། ། ཞེས་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བ་དང་། མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་བཏུང་བ་དང་། དྲི་དང་ཕྲེང་བ་དང་སྤོས་དང་བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་སྤང་བ་སྟེ་ གསོ་སྦྱོང་དང་བསླབ་པའི་གནས་བཅུའོ། ། དེ་ལ་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་བསྟན། ། ཞེས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ཏེ། ཉན་ཐོས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བའི་ཚུལ་རྟོགས་པའོ། ། རང་རྒྱལ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཕྱོགས་གཅིག་སྤང་བའི་ཚུལ་ལོ། །

"Difficult to discipline" refers to those who take great delight in non-virtue. "Lacking the fortune" means, for that very reason, being without the karmic lot. "Discipline" means abiding by the vows of training. If one asks, "By what means and in what manner?" it is said: "One will attain the transformation." The particle ni indicates a conceptual distinction: because the nature of Mahāmudrā is attained through the power of aspiration, and that aspiration is preceded by the upholding of discipline. This is the response to the inquiry: "If those who are difficult to discipline and lack the fortune are not suitable vessels, how can they attain the very accomplishments they desire?" To that, the Blessed One replied: "First, one should grant the poṣadha (restoration and purification). Thereafter, one should grant the ten points of training. To them, the Vaibhāṣika system should be taught; The Sautrāntika likewise. Then, the Yogācāra itself; Following that, the Madhyamaka should be taught. Once all the stages of Mantra are understood, Thereafter, one should begin the Hevajra." "First, one should grant the poṣadha; thereafter, one should grant the ten points of training" refers to the abandonment of killing and so forth, and the abandonment of intoxicants, perfumes, garlands, incense, ointments, and the like—these are the poṣadha and the ten points of training. "To them, the Vaibhāṣika system should be taught" refers to the systems of the Hearers (śrāvaka) and the Buddhas. The Hearers are those who realize the method for abandoning the obscurations of afflictions (kleśāvaraṇa). For the Solitary Realizers (pratyekabuddha), it is the method for abandoning a portion of the obscurations to the knowable (jñeyāvaraṇa).

མདོ་སྡེ་པ་ ཞེས་པ་ནི་མདོ་སྡེ་ཀློག་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་བདེན་པ་ཡིན་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་བཞེད་པའོ། ། དབུ་མ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཐམས་ཅད་མཐའ་བཞི་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་དབུ་མ་པར་འདོད་དོ། ། རྒྱུད་ཀུན་གྱི་ནི་ཚུལ་ཤེས་ནས། ། དེ་རྗེས་ ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་བརྩམ། ། འདིས་ནི་གསོ་སྦྱོང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་ཏེ། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་ནས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་བརྩམ་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་རྒྱུད་ཀུན་གྱི་ཚུལ་གྱི་སྒྲས་ནི་མ་ལུས་པར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་རིག་ནས་སོ། ། དགྱེས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ནི་བདེན་ པ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བརྩམ་ནི་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི་དོན་ཏོ། ། སློབ་མས་གུས་པར་བླངས་ནས་ནི། ། འགྲུབ་འགྱུར་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། བྱ་བ་འདི་ཐམས་ཅད་སློབ་མས་གལ་ཏེ་གུས་པས་ལེན་པར་ བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་འདིར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་དགོངས་སོ། ། གདུལ་བྱའི་ལེའུ་བརྒྱད་པ་སྟེ་གདུལ་བྱ་ཉིད་གཙོ་བོར་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། ། རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བརྒྱད་པའོ། ། ། ། རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་ འགྲེལ་པ་ལས་གདུལ་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་བརྒྱད་པའོ། ། ། ། དེ་ནས་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པ་ཡི། ། མཚན་ཉིད་ཡང་དག་རབ་ཏུ་བཤད། ། གང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་ཙམ་གྱིས། ། སྒྲུབ་པོས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་འགྱུར་བ། །

The Sautrāntika This refers to those who study the sūtras. The Yogācāra refers to the position of the Yogācāras, who hold that consciousness alone is real. The Madhyamaka refers to those who assert that the Middle Way is the liberation from all conventionalities from the four extremes. "Having understood the systems of all tantras, Thereafter, one should compose the Hevajra." By this, having granted the poṣadha and so forth, and having understood the systems of all tantras, one should compose the Hevajra. Alternatively, by the phrase "the systems of all tantras," it means having fully understood the specific explanations without exception. "Hevajra" refers to the nature of the two truths, the characteristic of the manifest awakening of omniscience. "Compose" means to attain. "If the disciple receives this with devotion, There is no doubt that accomplishment will be achieved." If the disciple receives all these activities with devotion, then at that time, it is intended that accomplishment will be achieved here without doubt. This is taught as the eighth chapter on the disciples, which is that in which the disciples themselves are primarily categorized. This is the eighth chapter. From the Extensive Commentary on the Clear Union, this is the eighth chapter, titled "The Chapter on the Stages of Training." "Then, the characteristics of the opening of the union Are correctly and thoroughly explained. By merely knowing which, the practitioner Will attain the accomplishments (siddhi)."

སྐལ་པ་མེད་པ་དང་གདུལ་བའི་སེམས་ ཅན་རྣམས་ལ་གསོ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པ་བྱིན་ནས་གདུལ་བར་བྱ་བར་བསྟན་པ་དང་། ཚར་བཅད་པས་ཀྱང་གདུལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པའོ། ། ཡང་ན་རས་རིས་དང་གླེགས་བམ་གྱི་ཆོ་ག་སྦྱོར་བས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྟན་པས་མི་ཕྱེད་པའི་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་དེའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པ་ཡི། ། མཚན་ཉིད་ཡང་དག་རབ་ཏུ་བཤད། ། གང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་ཙམ་གྱིས། ། སྒྲུབ་པོས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་འགྱུར་བ། ། གང་གིས་ཁ་ སྦྱོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་སྒྲུབ་པོས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་སྒྲུབ་པ་པོས་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་ན་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནས་ཚར་བཅད་པས་ཀྱང་གདུལ་དཀའ་བའི་ སེམས་འདུལ་བ་ཡིན་ནོ། ། བསྒྲུབ་བྱའི་ལྟེ་བའི་རྩ་བ་ལ། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱིས་ལག་པས་གདོན། ། ཧེ་རུ་ཀ་མཉམ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། གང་གི་མ་རུངས་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། བསྒྲུབ་བྱའི་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་གཟུང་བ་དང་ཚར་བཅད་པའི་ལྟེ་བའི་རྩ་བའོ། ། ལག་པས་ནི་ ལག་པས་སོ། ། གདོན་པ་ནི་གདོན་པའོ། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བ་ངེས་པའོ། ། ཧེ་རུ་ཀ་མཉམ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ཞེས་པ་ནི། རང་ཉིད་ཧེ་རུ་ཀའི་སྐུར་གྱུར་པས་སོ། ། གང་གིས་མ་རུངས་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི། ཁྲོ་བའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཡིད་ཅན་གྱི་གཟུགས་ཀྱིས་ ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན།

It is taught that those who are unfortunate or difficult to discipline should be tamed by bestowing the poṣadha and other rites, and that they may also be tamed through subjugation; thus, the characteristics of opening the saṃpuṭa are explained. Alternatively, because the mahāmudrā is taught through the application of the rituals of painted scrolls and volumes, it is characterized by being indivisible; therefore, the characteristics of opening it—the nature of emanation and withdrawal—are explained as follows: "Then, the characteristics of opening the saṃpuṭa Will be correctly and thoroughly explained. By merely knowing which, the practitioner Will attain the accomplishments (siddhi)." By merely knowing the characteristics of opening the saṃpuṭa, the practitioner will attain the accomplishments. Alternatively, if the practitioner knows the characteristics of opening the saṃpuṭa, they will attain the accomplishment of opening the saṃpuṭa. Furthermore, through subjugation, even the minds that are difficult to discipline are tamed. "At the root of the navel of the object of practice, The one with the observance (vrata) should extract it with the hand. Through the yoga of equality with Heruka, With a mind that is fierce..." "Of the object of practice" refers to the root of the navel for both the purpose of gathering [disciples] and subjugating [them]. "With the hand" means with the hand. "Extract" means to extract. "The one with the observance" refers to the certainty of the ritual action. "Through the yoga of equality with Heruka" means by having transformed oneself into the body of Heruka. "With a mind that is fierce" means with a form possessing a mind of wrathful pride. Alternatively:

བསྒྲུབ་བྱའི་ལྟེ་བའི་རྩ་བར་ཡང་། ། ཞེས་པ་ནི། ཚིག་དེའི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ། བསྒྲུབ་བྱའི་ལྟེ་བའི་རྩ་བར་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱི་ལག་པས་ཁ་སྦྱོར་དབྱེ་བར་བྱའོ། ། ཧེ་རུ་ཀ་མཉམ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ཞེས་པ་ནི། བདག་ཉིད་ཀྱང་ཧེ་རུ་ཀའི་གཟུགས་ལ་དེ་ བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་བྱ་ཡང་ཧེ་རུ་ཀའི་གཟུགས་ཅན་ཏེ་མི་བསྐྱོད་པའི་སྐུར་དེའི་ཤེས་པ་འཕོ་བའོ། ། དེ་ནས་གདུལ་དཀའ་བ་ཡང་འདུལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་བསྒྲུབ་བྱ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། གདོན་པ་ནི་སྤྲོ་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། གང་ལ་ ཡོད་ན་ལྟེ་བའི་རྩ་བར་ཏེ། ལྟེ་བ་ཉིད་རྩ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་རྩ་བའོ། ། དེ་ལ་ཡོད་པ་ལ་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ནི་ཁ་སྦྱོར་དུ་གཞུག་པའོ། ། ལག་པ་ཞེས་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། ཧེ་རུ་ཀ་མཉམ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ནི་གཉི་ གའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཧེ་རུ་ཀའི་སྐུར་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་གི་མ་རུངས་སེམས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདི་ནི་བསྒོམས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། སངས་རྒྱས་ཀྱང་ནི་ངེས་པར་འཇིག། སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཁ་སྦྱོར་གྱིས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ རེག་པ་ཙམ་མོ། ། འཇིག་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་ལམ་དུ་མི་འགྲོ་བའོ། ། བླ་མ་ཐུབ་པ་ལ་ཞུས་ནས། ། སྙིང་རྗེས་གསད་པར་བྱ་བ་ཉིད། ། བསྟན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་། ། དེ་བཞིན་བླ་མ་སངས་རྒྱས་འཇིག། ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་བྱའི་གཟུགས་མཐོང་ནས། ། ཁྲག་ནི་སྐྱུགས་ པ་ཉིད་དང་ཡང་། ། འདར་ཞིང་མགོ་སྐྱེས་གྲོལ་བ་དང་། །

Regarding the phrase, "At the base of the navel of the object of accomplishment," the meaning of those words is as follows: at the base of the navel of the object of accomplishment, the hand of the practitioner of the vow should separate the union. Regarding "Through the yoga of equality with Heruka," this means that just as oneself is in the form of Heruka, the object of accomplishment is likewise in the form of Heruka; thus, their consciousness is transferred into the body of Akṣobhya. Thereby, even those who are difficult to subdue will be subdued. Alternatively, the "object of accomplishment" is the Vajradhara. "To extract" means to emanate. It is established by way of emanating the Vajradhara. Where is this? At the base of the navel; the navel itself is the "base," and the bodhicitta itself is the "base." That which exists there is the practitioner of the vow who enters into union. "Hand" refers to the five wisdoms themselves. If one asks what makes it superior: "Through the yoga of equality with Heruka" means that the five wisdoms of both are generated in the body of Heruka. For that very reason, "By whose malicious mind," and for that very reason, "By this mere meditation, even a Buddha will certainly be destroyed." This is by means of the union of entering into meditative equipoise. "Even a Buddha" refers to the mere contact. "Destruction" means not proceeding upon the path of the correct view. Having requested the Guru, the Sage, "One should kill out of compassion," [referring to] those who harm the Teaching, and likewise those who destroy the Guru and the Buddha. Having seen the form of the object of accomplishment, [they] vomit blood, tremble, and their hair becomes disheveled.

ཁ་ནི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། དེ་ཡི་ལམ་དུ་ཁབ་ནི་མེའི། ། གཟུགས་ཅན་འཇུག་པར་བསམ་པ་སྟེ། ། སྙིང་གར་བྱིན་ཟའི་ས་བོན་ཉིད། ། དམིགས་ནས་སྐད་ཅིག་གསོད་པར་བྱེད། ། སྙིང་རྗེས་གསོད་པར་བྱེད་པ་ ཉིད་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གསོད་པའི་གནོད་པ་བྱེད་པའི་ཉེས་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། བླ་མ་ཐུབ་པ་ལ་ཞུས་ནས། ། ཞེས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། ། དམྱལ་བར་ལྟུང་བའི་སེམས་ཅན་འདི་གདོན་པ་ཡིན་པར་ གསུངས་པ། བསྟན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ལས་གཞན་དུ་འདས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བླ་མ་སངས་རྒྱས་པའོ། ། གང་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེ་བལྟས་ནས། ། སྙིང་རྗེས། ཧེ་རུ་ཀ་མཉམ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་ པའི་རིགས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་འཕོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསོད་པ་གཟུགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ་གང་དང་འདྲ་བ་དེའི་གཟུགས་དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཁ་ནི་འོག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་ཁྲག་ཏུ་སྐྱུག་ཅིང་འདར་ལ་མགོ་སྐྱེས་གྲོལ་བའོ། ། དེའི་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་ བུར་གྱུར་པའོ། ། ལམ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་གའི་མེའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁབ་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་ཞུགས་པར་བལྟའོ། ། འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། སྙིང་ག་ནི་བསྒྲུབ་བྱའི་སྙིང་གར་རོ། ། བྱིན་ཟ་ནི་མེའོ། ། ས་བོན་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་རཾ་ཁ་དོག་དམར་པོ་དེ་བལྟས་པ་དེ་ཉིད་ཁབ་ཏུ་ བསམ་པ་ཡིན་པར་འབྲེལ་ཏོ། ། དེས་སྐད་ཅིག་གསོད་པར་བྱེད་ཅེས་པའོ། ། ཡང་ན། སྙིང་རྗེས་གསད་པར་བྱ་བ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི།

Visualize the mouth facing downward. Within that path, imagine a needle in the form of fire entering. Focusing on the seed-syllable of the "eater of oblations" (Agni) at the heart, one kills [the victim] in an instant. This very act of killing through compassion is for the sake of benefiting sentient beings; thus, there is no fault in the harm of killing a sentient being. "Having requested the Guru, the Sage," refers to the Buddhas and Bodhisattvas as well. It is taught that this is for the purpose of rescuing sentient beings who are falling into hell. "Those who harm the Teaching" refers to those who have transgressed the commands of the Tathāgata. For that very reason, the Guru is a Buddha. Having observed one who has become such, [one acts] through compassion. "Through the yoga of Heruka's equality" means that, in order to transfer the consciousness into the family of Akṣobhya, one should meditate on the form of the killing exactly as it is. One should meditate on the form of whatever [victim] it resembles. "The mouth facing downward" means vomiting blood, trembling, and having disheveled hair. "Of that" refers to one who has become such. "The path" means one should visualize the needle in the form of fire at the heart entering through the vajra-path. To explain how this is so: "The heart" refers to the heart of the object of accomplishment. "The eater of oblations" is fire. "Seed-syllable" refers to the red syllable RAṂ; focusing on that is connected to the visualization of it as the needle. "By that, one kills in an instant." Alternatively, "the very act of killing through compassion" means:

རྣམ་པར་རིག་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྲིད་པར་དེས་བྱེད་དེ་འགྲོ་བའི་དོན་བྱ་བ་ ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། སྙིང་གར་བྱིན་ཟའི་ས་བོན་ཉིད། ། དམིགས་ནས་ནི་ཞུ་ནས་སོ། ། སྐད་ཅིག་དེ་ལ་གསོད་པར་བྱེད་པ་ནི་སྐད་ཅིག་གི་ཡེ་ཤེས་ལས་སོ། ། འདིས་ནི། ལྟེ་བར་གཏུམ་མོ་སྦར་བ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་གདམས་ངག་བསྟན་ཏོ། ། རིམ་པ་འདིས་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་ནི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་སུ་མི་གནས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཡང་མི་གནས་དེ་རྣམ་པར་ལྡང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་ཁ་སྦྱོར་དེ་གཉི་གའི་ མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། རྒྱུད་འདི་ལ་ནི་སྲེག་བླུགས་མེད། ། ཕྱག་རྒྱ་བཅིང་དང་བྱ་བའང་མེད། ། སྔགས་ཆེན་བཀླགས་པས་འགྲུབ་པ་ཉིད། ། བསམ་གཏན་ཙམ་གྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་འདི་སྦྱིན་སྲེག་བྱ་བ་མེད་དོ། ། ཕྱག་རྒྱ་བཅིང་དང་བྱ་བ་ཡང་ མེད་དོ། ། བཀླགས་པས་འགྲུབ་པ་ཉིད་ནི་སྔགས་བཟླས་པས་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྔགས་ཆེན་ནི་ཡང་དག་པར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

The conventional truth itself, which is the abandonment of the conceptualization of representation, acts as the cause for entering into the utterly pure existence for the sake of benefiting beings. If one asks how this is so: it is the very wisdom that has completely abandoned the conceptualization of consciousness. "Focusing on the seed-syllable of fire at the heart, it melts." In that very instant, the act of "killing" arises from the wisdom of the instant. By this, the instruction in the verse beginning with "By igniting the inner heat at the navel" is shown. Through this sequence, the nature of the union—the non-dual nature characterized by the radiation and reabsorption of the two—is the Blessed One himself, who has completely abandoned all conceptualizations. He does not abide in the conditioned element, nor does he abide in the unconditioned element; he does not even arise. He is the union of the union of the perfect application of the awakening of all aspects, which is the characteristic of both. In this tantra, there is no burnt offering; there is no binding of mudrās or ritual activity. Success is achieved simply by reciting the great mantra; success comes through concentration alone. In this Hevajra Tantra, there is no performance of homa. There is no binding of mudrās or ritual activity. "Success through recitation" means success through the recitation of mantra. For that very reason, the "great mantra" is the wisdom that is perfectly and specifically explained.

བསམ་གཏན་ཙམ་གྱིས་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་འབའ་ཞིག་ཉིད་ལས་ལས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། རྟོག་མེད་ དངོས་གྲུབ་སྦྱིན་པ་པོ། ། སྲིད་པ་སྦྱོང་བ་ཉམས་དགའ་བ། ། གསང་བ་མཆོག་ནི་བཤད་བྱ་ཡིས། ། ཉོན་ཅིག་ལྷ་མོ་བཞིན་བཟང་མ། ། གང་གི་ལྷ་མོ་རིན་ཆེན་ཆེ། ། འབར་བའི་ཕྲེང་བས་འཁྲུགས་པའི་སྐུ། ། མ་ཕུགས་པས་ནི་ནོར་མི་རུང་། ། ཕུགས་པས་ དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད། ། དེ་ལྟར་འཁོར་བ་འདོད་པ་ཡི། ། ཡོན་ཏན་ལྔ་ལྡན་རིན་ཆེན་ཉིད། ། མ་དག་པས་ནི་དུག་ཏུ་འགྲོ། ། དག་པས་བདུད་རྩི་ལྟ་བུར་འགྱུར། ། འཁོར་བའི་རྣམ་པས་ཧེ་རུ་ཀ། འཁོར་བ་སྒྲོལ་བའི་གཙོ་བོ་ཉིད། ། གང་གི་གཟུགས་ཀྱིས་འགྱུར་བ་ཉིད། ། དེ་ནི་ང་ཡིས་སྨྲ་ཡི་ཉོན། ། འདིས་ཅི་བསྟན་ན་རེ་ཞིག་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་བསྒོམས་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། ། སླར་ཡང་དགྱེས་པ་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་འདི་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པས་ ཀྱང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསྒོམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པར་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱས་པ། ། གསང་བ་མཆོག་ནི་བཤད་བྱ་ཡིས། ། ཉོན་ཅིག་ལྷ་མོ་བཞིན་བཟང་མ། ། སྲིད་པ་ཞེས་པ་ནི་ འཁོར་བའོ། ། སྦྱོང་བ་ཉམས་དགའ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྟོག་མེད་དངོས་གྲུབ་སྦྱིན་པ་པོ། ། ཞེས་པ་ནི། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྷ་མོ་ནི་བདག་མེད་མའོ། །

Through concentration alone, the generation of the mind of awakening itself will bring about the accomplishment of the activity. The bestower of non-conceptual accomplishments, the purifier of existence, the delightful one—since I shall explain the supreme secret, listen, O goddess of beautiful countenance! O goddess, that great jewel whose body is agitated by a garland of blazing light: if it is not pierced, it is not suitable as wealth; but if it is pierced, it produces joy. In the same way, this very jewel of the five qualities, which is the desire of saṃsāra, becomes poison if it is impure, but becomes like nectar if it is pure. In the form of saṃsāra, Heruka is the very lord who liberates saṃsāra. Listen as I explain that very form by which he transforms. What is shown by this? First, if one meditates on the side of the antidotes, one realizes the awakening of the Hearers and so forth. Furthermore, this Hevajra Tantra, which is the nature of the great wisdom of perfectly complete awakening, is said to produce the wisdom of the awakening of omniscience in all its aspects by means of meditating on the discordant side itself, through the opening of the union. That very point is clarified: "Since I shall explain the supreme secret, listen, O goddess of beautiful countenance!" "Existence" refers to saṃsāra. "The delightful purifier" means being unimpeded in all respects. For that very reason, "the bestower of non-conceptual accomplishments" is the nature of the accomplishment of Mahāmudrā. For that very reason, the goddess is Nairātmyā.

གང་གི་རིན་ཆེན་ཆེ་ནི་ཡང་དག་ པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་ཡུལ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པའོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། འབར་བའི་ཕྲེང་བ་འཁྲུགས་པ་ནི་མི་ཀུན་གྱི་མིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་ཅི་འགྱུར་བ་ཞེ་ན། སྐུ་སྟེ་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། རིན་ཆེན་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ནོར་ མི་རུང་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་མི་རུང་བ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། ནོར་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པར་འགྱུར་རོ། ། མ་ཕུགས་པས་ནི་བདག་མེད་མས་མ་ཟིན་ནའོ། ། ཕུགས་ན་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དེ་དགའ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་དོན་ རྟོགས་པའོ། ། ཡང་ན་ནོར་མི་རུང་འགྱུར་ནི་དེ་ཉིད་རིན་ཆེན་ཆེན་པོ་མ་ནིང་ངོ་། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐབས་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་མ་ཕུགས་པས་ཏེ། བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོངས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕུལ་ དུ་བྱུང་བའི་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་དེ་ལ་མེད་པར་དགོངས་སོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཙམ་གྱི་དཔེ་སླར་ཡང་བཤད་པ་ནི། གང་གི་ལྷ་མོ་རིན་ཆེན་ཆེ། ། འབར་བའི་ཕྲེང་བ་འཁྲུགས་པའི་སྐུ། ། རིན་ཆེན་དེ་ནི་ནོར་མི་རུང་དུ་འགྱུར་རོ་ནི་དགོས་པ་མེད་པར་ འགྱུར་རོ། ། དེ། མ་ཕུགས་པས་ནི་སྦྱོར་བྲལ་འགྱུར། ། ཡང་ཕུགས་པས་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། ། དོན་གསུངས་པ། དེ་ལྟར་ནི་དེ་བཞིན་དུའོ། ། འཁོར་བ་ནི་འཁོར་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

That which is the great jewel is the authentic generation of the object of authentic wisdom and authentic view. If one asks by what it is distinguished: the "swirling garland of flames" is not within the sensory range of the eyes of ordinary people. What does it become? It is the "body," the nature of the three bodies. "That very great jewel becomes an unfit treasure" means that the "unfit" is Nairātmyā, and the "treasure" is Vajradhara. It becomes such as that. "Because it is not pierced" means if it is not grasped by Nairātmyā. If it is pierced, that Vajradhara generates joy; it is the realization of the conventional truth exactly as it is. Alternatively, "becoming an unfit treasure" means that very great jewel is the neuter. The "union" is the person, the method, who becomes saṃsāra. How so? Because it is "not pierced," for the wisdom of the inseparable two truths is internalized. "Generating joy" is intended to mean that even the conceptualization of the wisdom of supreme bliss does not exist therein. To explain the analogy of the mere conventional truth once more: "Whose goddess is the great jewel, whose body is a swirling garland of flames—that jewel becomes an unfit treasure" means it becomes useless. "Because it is not pierced, it becomes separated from union"; yet, if it is pierced, it generates joy, and sentient beings become joyful for the sake of being adorned. The meaning is stated: "In that way" means just so. "Saṃsāra" is the wisdom of saṃsāra.

རིན་ཆེན་ནི་དགའ་བ་རྒྱས་ པར་བྱེད་པས་ན་རིན་ཆེན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལྡན་པས་སོ། ། དེ་ཡང་འཁོར་བ་མ་དག་པས་དུག་ཏུ་འགྱུར་བར་འབྱུང་ངོ་། ། དག་ན་བདུད་རྩི་དང་འདྲ་བར་བདུད་རྩི་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་འཁོར་བ་ནི་འཁོར་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རིན་ཆེན་ནི་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་ལྡན་པའོ། ། འཁོར་བ་དེ་ཉིད་མ་དག་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་བརྟག་གོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་ན་བདུད་རྩི་ལྟ་བུར་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཁོར་བའི་རྣམ་པ་ནི་མ་ནིང་ངོ་། ། ཧེ་རུ་ཀ་འགྲོ་བ་སྒྲོལ་བ་ནི་སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཙོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་བྱེད་པར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་གཟུགས་ ཀྱིས་ནི་གང་གི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། གྱུར་པ་ཉིད་ནི་ཡིད་དག་པའི་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ནི་ང་ཡིས་ཏེ་ཡི་གེ་ཨ་དང་ཧཾ་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྨྲ་ཡིས་ནི་སྨྲ་བའོ། ། ཉོན་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྙིང་རྗེའི་སྤྱན་ནི་དམར་པོ་ལ། ། བྱམས་ པའི་ཐུགས་ལ་ཡན་ལག་གནག། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ཡིས་ནི། ། ཞབས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བརྗོད། ། ཞལ་བརྒྱད་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད། ། ཕྱག་ནི་སྟོང་པ་བཅུ་དྲུག་ཉིད། ། གུག་སྐྱེད་ཀྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་ལྔ། ། གདུག་པ་གདུལ་ཕྱིར་ཁྲོ་བོ་ཉིད། །

Because it causes joy to expand, it is "Ratna" (Jewel). How so? Because it possesses the five qualities of sensory desire. Furthermore, when saṃsāra is impure, it arises as poison; when pure, it becomes like nectar, just like nectar itself. Alternatively, saṃsāra is the wisdom of saṃsāra. Ratna is the coemergent nature. The five qualities of sensory desire are endowed with the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. If that very saṃsāra is impure, it is conceptualized as having the nature of non-suchness. If it is purified by the nature of suchness, it becomes endowed with the bodhicitta, like nectar. For that very reason, the aspect of saṃsāra is the neuter. Heruka, the liberator of beings, is the nature of the three bodies and the five wisdoms. "The Principal" refers to having mastery over the self-acting and so forth. "By whose form" means by whose nature. "The state of having become" is the suchness of the purified mind. That is "I," the nature of the syllables A and Haṃ. "I speak" means I speak. "Listen" is the nature of suchness, the identity of method and insight, which is the nature of opening the union. "His eyes are red with compassion; his limbs are black with a loving heart. His four feet are said to be the four means of gathering. His eight faces are the eight liberations; his sixteen arms are the sixteen emptinesses. The curved ornaments are the five Buddhas; he is wrathful in order to subdue the wicked."

སྙིང་རྗེའི་ ནི་འགྲོ་བ་གདོན་པར་འདོད་པས་སོ། ། སྤྱན་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཟིགས་པ་ཅན་ནོ། ། དམར་པོ་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པའོ། ། བྱམས་པའི་ཐུགས་ལ་ཡན་ལག་གནག་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱིས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྡུ་བའི་དངོས་ པོ་བཞི་ཡིས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི། སྦྱིན་པ་དང་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། དོན་སྤྱོད་པ་དང་དོན་མཐུན་པའོ། ། འདིས་ནི་ཞབས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཞལ་བརྒྱད་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད། ། ཅེས་པ་ནི། གཟུགས་ཅན་གྱི་གཟུགས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ངོ་། ། ནང་གི་གཟུགས་ རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་སྟོང་པར་མཐོང་བ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའོ། ། སྐྱེ་མཆེད་དང་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པ་རྣམས་སྟོང་པར་མཐོང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་སྟོང་པར་མཐོང་བ་ནི་དངོས་པོའོ། ། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་སྟོང་པར་མཐོང་བ་ནི་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་སྟོང་པར་མཐོང་བ་ནི་འགོག་པའོ། ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་སྟོང་པར་མཐོང་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་ པས་ཞལ་བརྒྱད་དོ། ། ཕྱག་ནི་སྟོང་པ་བཅུ་དྲུག་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། བཤད་ཟིན་པའི་སྟོང་པ་བཅུ་དྲུག་ཉིད་དོ། ། གུག་སྐྱེད་ཀྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་ལྔ། ། ཞེས་པ་ནི། འཁོར་ལོ་དང་། རྣ་ཆ་དང་། མགུལ་གདུབ་དང་། ཕྱག་གདུབ་དང་། སྐེ་རགས་རྣམས་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམས་སོ། །

Compassion is the desire to deliver migratory beings. The eyes are those that perceive the nature of the two truths. Red signifies passion. The limbs are black because the loving mind is of a nature that cannot be apprehended through the mind of equanimity. Regarding the phrase "by the four means of attraction," these are generosity, pleasant speech, purposeful conduct, and consistency in purpose. By these, the feet are said to be fourfold. "The eight faces are the eight liberations" means: seeing external forms as emptiness; seeing internal forms as emptiness, which is the signless; seeing external forms as empty, which is the wishless; seeing sense bases and non-sense bases as empty, which is the unborn; seeing the sphere of infinite space as empty, which is the entity; seeing the sphere of infinite consciousness as empty, which is the freedom from attachment; seeing the sphere of neither perception nor non-perception as empty, which is cessation; and seeing the sphere of nothingness as empty, which is nirvāṇa. Through the purification of these eight doors of liberation, there are eight faces. "The hands are the sixteen emptinesses" refers to the sixteen emptinesses already explained. "The ornaments are the five Buddhas" means that the wheel, earrings, necklace, bracelets, and belt are the five Tathāgatas, such as Akṣobhya and the others.

གདུག་པ་འདུལ་ཕྱིར་ཁྲོ་བོ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། གདུག་པའི་སེམས་ཅན་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྲོ་བོའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། སེམས་ཉིད་བདུད་ནི་ཆེན་པོ་སྟེ། ། སེམས་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། ། རང་གི་སེམས་ནི་ གདུལ་བའི་ཕྱིར། ། བདག་ཉིད་བདུད་དུ་ཉེ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་སྙིང་རྗེའི་སྤྱན་ནི་དམར་པོ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི། ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་བདེན་པ་གཉིས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པར་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་སྤྱན་གཉིས་ཀྱིས་གཟིགས་པ་ གཉིས་སོ། ། ཡན་ལག་གནག་ཅེས་པ་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་བསྒོམས་པ་ལས་འདས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བྱམས་པའི་ཐུགས་ལས་ཏེ་མཉམ་པ་ཉིད་གཅིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོའི་སྒྲ་ནི་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ནི་བསྡུ་བ་སྟེ་དེའི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། ། དངོས་པོ་ནི་དོན་དམ་པར་སྣང་བའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་ནི་བཞི་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེས་ན་ཞབས་བཞི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་བཞིའོ། ། ཞལ་བརྒྱད་ཅེས་པ་ནི་ཆོས་བརྒྱད་བྱེད་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གླེང་གཞིའོ། ། ཕྱག་ནི་བཅུ་དྲུག་སྟོང་པ་ ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། དབང་པོ་དྲུག་དང་ཡུལ་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་རྣམས་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་སོ། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་གྱིས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཉི་ཚེ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཁོངས་སུ་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། ། གུག་སྐྱེད་ཅེས་པ་ནི། ངེས་པར་གཟུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ལྔའོ། །

"Wrathful in order to subdue the malevolent" means that he has the nature of a wrathful deity for the sake of taming sentient beings who are malevolent. As it is said: "The mind itself is the great Māra; the mind itself is the Tathāgata. In order to tame one's own mind, one becomes Māra oneself." Alternatively, "the eyes are red with compassion" means that he gazes with two eyes whose nature is the inseparable union of method and insight—the two truths—which are the very nature of passion, characterized by emanation and reabsorption. "Limbs black" means that he has transcended the meditation on the six limbs. How so? Because of the wisdom of the single equality arising from a mind of loving-kindness. "The sounds of the means of attraction" refers to the correct apprehension, which is "attraction"; these are its natures. "The entities" are the appearances in the ultimate sense. The "four" of these are the fourth wisdom; therefore, the four feet are the four wisdoms, such as joy and so forth. "Eight faces" means that the performance of the eight worldly concerns is the introductory context for perfect awakening. "Sixteen arms are emptiness" means that the six faculties, the six objects, and the six consciousnesses are the eighteen elements. Since all are emptiness, this is not the limited emptiness of the Hearers and so forth; rather, by the very nature of the inseparability of method and insight, emptiness is subsumed within non-duality. "Curves and joints" means that by way of definitive apprehension, there are the five Buddhas.

འདིས་ཅི་བསྟན་ན་སངས་རྒྱས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ནོ། ། གདུག་པ་གདུལ་ཕྱིར་ཁྲོ་བོ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། ཁྲོ་བོའི་བདག་ཉིད་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་སྐུའོ། ། གདུག་པ་འདུལ་ཕྱིར་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་བསལ་བ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་ཡང་གསུངས་པ། ཤ་ནི་པུཀྐ་སཱི་རུ་བྱ། ། ཤའི་རང་བཞིན་གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་པུཀྐ་སཱི་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཤ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་ཁྲག་ནི་རི་ཁྲོད་མ། ། ཁུ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རི་ཁྲོད་མ་ཁྲག་ཡིན་ཏེ་ཁྲག་ཀྱང་རི་ཁྲོད་མའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། གདོལ་པ་མོ་ནི་ཁུ་བར་བརྗོད། ། གདོལ་པ་མོ་ནི་མེའི་རང་བཞིན་ཏེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་ཆགས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཆགས་པའོ། ། ཁུ་བ་ཞེས་བརྗོད་ཅེས་པ་ནི་ཁུ་བ་དང་གདོལ་པ་མོ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། གཡུང་མོ་རྐང་དང་ཚིལ་བུ་དག། རྐང་དང་ཚིལ་བུ་དག་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞིང་རྐང་དང་ཚིལ་བུ་དག་གཡུང་ མོར་བསྟན་ཏོ། ། འདིས་ནི་སའི་ཁམས་ཤ་ལ་ཆུའི་ཁམས་ཁྲག། མེའི་ཁམས་ཁུ་བ། རླུང་གི་ཁམས་རྐང་དང་ཚིལ་བུ་དག་གོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་འབྱུང་བ་བཞི་ཡིན་ནོ། ། པགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་བདུན། ། ཞེས་པ་ནི། དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཤིན་དུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ།

What is shown by this? It is the body of all the Tathāgatas, the nature of the five Buddhas. Regarding the phrase, "The wrathful one for the sake of subduing the wicked," the nature of the wrathful one is the body of Akṣobhya. "For the sake of subduing the wicked" means the elimination of the latencies of the afflictions. Furthermore, it is said: "Meat is to be made Pukkasī." Because the nature of meat is the delusion-vajra, meat is the very nature of Pukkasī. "Likewise, blood is Śavarī." Because it is the essence of fluid and because its nature is passion, Śavarī is blood; blood, too, is the very nature of Śavarī. "The Caṇḍālī is said to be the semen." The Caṇḍālī is the nature of fire, and for that very reason, she is passion and the object of passion. "Said to be the semen" means that semen and the Caṇḍālī are non-dual. "The Ḍombī is marrow and fat." Marrow and fat are the nature of the wind element, and marrow and fat are taught to be the Ḍombī. By this, the earth element is meat, the water element is blood, the fire element is semen, and the wind element is marrow and fat. These four elements are the nature of the five wisdoms. "Skin is the seven branches of awakening." This refers to the branch of awakening of correct mindfulness, the branch of awakening of correct discrimination of phenomena, the branch of awakening of correct joy, the branch of awakening of correct pliancy, the branch of awakening of correct absorption, and the branch of awakening of correct equanimity.

བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་རྣམ་པར་དག་པ་པགས་པ་ལ། པགས་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ནོ། ། རུས་པ་བདེན་པ་བཞི་པོ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་མོ། ། སྡུག་བསྔལ་ནི་ཤེས་པར་ བྱ། ། ཀུན་འབྱུང་ནི་སྤང་བར་བྱ། ལམ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ། འགོག་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བའོ། ། ཤ་དང་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་དང་། རྐང་མར་དང་ཚིལ་བུ་དང་པགས་པ་དང་རུས་པ་རྣམས་ཁམས་བདུན་གྱིས་མཁའ་འགྲོ་མ་བདུན་གྱི་སྐུ་འདི་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའོ། ། རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ་དང་མཁའ་སྤྱོད་མ་དང་ས་སྤྱོད་མ་གཉིས་དང་། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་པས་གླེང་གཞི་བརྒྱད་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་དོ། ། བརྒྱད་པོ་གཉིས་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་ དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཕྱག་རྣམས་ཡིན་པར་ལེགས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཉིད་དོ། ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ལས་གསུངས་པའི། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོངས་ཤེས་པས། ། དངོས་པོ་བསྒོམ་འགྱུར་ཤེས་རབ་ཅན། ། དེ་ལྟར་ཧེ་རུ་ཀ་བསྒོམ་བྱ། ། ཞེས་མདོར་ བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བསྟན་ཏོ། ། སྔགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བར་གསུངས་པའི་སྔགས་བཏུ་བ་ཞུས་པས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་དེ། སྔགས་བཏུ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ། གང་གི་ སྔགས་ཀྱིས་སྐྱེ་བོ་ཡི། ། ལས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་འགྱུར་བ་ཉིད། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་བཤད་དུ་གསོལ། །

Regarding the purity of the seven branches of awakening as the skin: the skin itself is the seven branches of awakening. "The bones are the four truths" refers to suffering, origin, cessation, and the path. Suffering is to be known, origin is to be abandoned, the path is to be cultivated, and cessation is to be realized. Flesh, blood, semen, marrow, fat, skin, and bone—these seven elements are the bodies of the seven ḍākinīs. This is Hevajra, the nature of method and insight. The five ḍākinīs beginning with Vajrī, together with Khecarī and Bhūcarī, and the inseparability of Vajradhara and Nairātmyā, constitute the eight external ḍākinīs of the eight introductory topics. From these two groups of eight, the hands are established as being the nature of the sixteen emptinesses. This establishes the detailed explanation of the brief teaching: "By thoroughly knowing the non-existence of things, the wise one meditates on things. In that way, one should meditate on Heruka." This demonstrates the Blessed One in the nirmāṇakāya. By requesting the extraction of mantras as taught in the section on the mantra stages, the saṃbhogakāya is made clearly manifest: "How is the extraction of mantras performed? By which mantra do beings attain the accomplishment of their actions? Please explain great bliss."

གང་གི་སྔགས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་རང་བཞིན་གྱི་ནཱ་དས་སོ། ། སྔགས་ནི་ཡིད་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པས་ནའོ། ། སྐྱེ་བོ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཅན་སྐྱེ་བོ་གཅིག་གིའོ། ། ལས་ ཀྱི་ནི་ལུས་རྣམས་སོ། ། སྐྱེ་བ་དང་ལས་ཀྱི་ལུས་ཉིད་མཚན་མ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཉིད་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། འགྱུར་བ་ཉིད་ནི་ཐོབ་པའོ། ། དེའི་བཏུ་བ་ནི་བརྟན་པར་རོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་བདག་ལ་བཤད་དུ་གསོལ་ལོ། ། བདེ་བ་ ཆེན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ་ཞེས་ཞུས་པ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོས་བཀའ་སྩལ་པ། སྔགས་ནི་ཁྱོད་ལ་ངས་བཤད་ཀྱིས། ། ལྷ་མོ་ཤེས་རབ་ཆེན་མོ་ཉོན། ། རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་སྙིང་པོའི་ལུས་ གང་ལ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་ནི། ཀུན་གྱིས་མཆོད་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་བཀའ་སྩལ་པ་ནི་གསུངས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཉིད་དུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བའི་མཆོག་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མཆོག་ཏུ་བྱས་པ་དང་བཟང་པོར་བྱས་པ་ དག་མ་རྟོགས་མ་མཐོང་བས་ཉོན་ཅིག། ལྷ་མོ་ཉོན་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཤེས་རབ་ཆེན་མོ་ཉོན་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། སྔགས་ནི་ཁྱོད་ལ་བཤད་བྱ་ཡི། ། སྔགས་དེ་ཡང་ཡི་གེ་ཨཾ་དང་ཡི་གེ་ཧཾ་གི་རང་ བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དང་པོར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྦྱིན། ། ཨུཥྨ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་པ་ལ། ། པུཀྐ་སཱིས་བརྒྱན་སྟོང་པས་མནན། ། མདོག་དཀར་མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱ་སྦྱར། །

Regarding the phrase "by which mantra," it refers to the nāda (vibration) whose nature is the vowels and consonants. It is called "mantra" because it protects the mind. "Of a person" refers to a single embodied being. "Of actions" refers to the bodies. Birth and the body of action are the signs; the accomplishment of these is the nature of the accomplishment of Mahāmudrā. "Becoming" means attaining it. "Its extraction" is stable. "Please explain to me how it is." In response to the request, "Great Bliss is the Vajra Holder," the Blessed One, the Vajragarbha of Great Splendor, declared: "I shall explain the mantra to you; Goddess of Great Insight, listen! 'Great Vajra' refers to the identity of the two truths. That which possesses the body of the heart-mantra of the Vajra itself is also called by that name. For that very reason, 'Great' means he is to be worshipped by all. His 'declaration' is what was spoken. Listen, for all sentient beings have failed to realize or see the supreme turning of the Wheel of Dharma in its entirety, and have failed to make it excellent. 'Goddess, listen' refers to the nature of conventional truth. 'Goddess of Great Insight, listen' refers to the identity of ultimate truth. 'I shall explain the mantra to you'—that mantra is the nature of the syllables AṂ and HAṂ. First, bestow Vairocana; on the fourth of the sibilants (ūṣman), adorned by Pukkasī and pressed by the void, with a white color, append SVĀHĀ at the end."

འདིས་ནི་བཟླས་པ་འབུམ་གྱིས་ནི། ། འགྲོ་བ་རྟག་ཏུ་རེངས་པར་བྱེད། ། དང་པོར་རྣམ་ པར་སྣང་མཛད་ཅེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨོཾ་མོ། ། དེའི་རྗེས་སུ། ཨུཥྨ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་པ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཧའོ། ། པུཀྐ་སཱིས་བརྒྱན་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨུ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྟོང་པས་མནན་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ནི་ཐིག་ལེ་སྟེ་དེས་མནན་པའོ། ། མདོག་དཀར་ཞེས་ པ་ནི་ཁ་དོག་དཀར་པོའོ། ། མཐར་སྭཱ་ཧཱ་སྦྱར་ཞེས་པ་ནི་གཡོ་བའི་དངོས་པོར་ངེས་པར་བལྟ་བར་བྱ་བའོ། ། སྔར་བསྙེན་པ་འབུམ་བཟླས་ན་དེས་འགྲོ་བ་རྟག་ཏུ་རེངས་པར་བྱེད་དེ་རྒྱུན་མ་ཆད་པས་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། ཨོཾ་ཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་སྔགས་སོ། ། སྔགས་ འདིས་རེངས་པ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པར་བྱེད་པའོ། ། དང་པོ་ཡི་གེའི་བདག་པོ་གཞག། དེ་རྗེས་མཁའ་སྤྱོད་པ་དེ་ནས། ། མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱ་སྦྱར་བྱས་ནས། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་དབང་དུ་བྱེད། ། ཡི་གེའི་བདག་པོ་ནི་ཡི་གེ་ཨོཾ་མོ། ། དེ་དང་པོར་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ མཁའ་སྤྱོད་མ་ནི་ཡི་གེ་ཨཾ་ངོ་། ། ཁ་དོག་དམར་པོའི་མེ་ཏོག་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱའོ། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དབང་དུ་བྱེད་ནི་དབང་དུ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཨོཾ་ཨཾ་ སྭཱ་ཧཱ། རིག་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་སྦྱིན། ། དང་པོ་ཡི་ནི་གཉིས་པ་ལ། ། སྟོང་བཅས་མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱ་སྦྱར། ། སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྐྲོད་ཤེས་རབ་ཅན། ། རིག་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨོཾ་དེ་བྱིན་ནས་སོ། ། ཕྱི་ནས་དང་པོའི་ནི་གཉིས་པའོ། །

By means of this, through one hundred thousand recitations, one will always paralyze living beings. First, "Vairocana" refers to the syllable OṂ. Following that, "the fourth of the Ūṣman letters" refers to the syllable HA. "Adorned by Pukkasī" means it is endowed with the vowel U. "Suppressed by the Void" means suppressed by the drop (bindu). "White in color" means the color is white. "Appended with SVĀHĀ at the end" means it should be viewed as a moving entity. If one first performs one hundred thousand recitations of the preliminary service, it is intended that by that, one will paralyze living beings continuously and without interruption. OṂ HŪṂ SVĀHĀ is the mantra. By this mantra, "paralyzing" means making [them] motionless. First, place the Lord of Letters; thereafter, the Sky-Goer; then, having appended SVĀHĀ at the end, even the Buddhas are brought under control. The "Lord of Letters" is the syllable OṂ. That should be given first. Then, the "Sky-Goer" is the syllable AṂ. It should be joined with a red-colored flower. If one asks what makes it superior: it is SVĀHĀ at the end. "Even the Buddhas" refers to the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. "Brings under control" means they will be brought under control. OṂ AṂ SVĀHĀ. Give the first of the Vedas; then the second of the first; joined with the Void, append SVĀHĀ at the end. Even the Buddhas are driven away by the wise one. "The first of the Vedas" refers to the syllable OṂ, which is given. After that, the "second of the first."

ཅིས་ཁྱད་ འཕགས་ཤེ་ན། སྟོང་བཅས་ཏེ་ཡི་གེ་ཁཾ་དུ་བའི་མདོར་ལྟ་བུའོ། ། གང་བསྐྲད་པར་བྱ་བ་དེ་ལའམ་དེའི་ཕྱོགས་སུའོ། ། མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱ་སྦྱར་བར་བྱ་བའོ། ། འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་སྐྲོད་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡང་སྐྲོད་པར་ འགྱུར་རོ། ། ཨོཾ་ཁཾ་སྭཱ་ཧཱ། ། བསྐྲད་པ་ནི་བསྐྲད་པའོ། ། དང་པོར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྦྱིན། ། གཉིས་པ་ཡི་ནི་གསུམ་པ་ལ། ། ར་དང་ལྡན་ཞིང་ཆུ་མས་བརྒྱན། ། སྟོང་བཅས་སྭཱ་ཧཱ་ཡང་དག་ལྡན། ། མི་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྡང་བར་བྱེད། ། དང་པོར་རྣམ་ པར་སྣང་མཛད་ཅེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨོཾ་མོ། ། གཉིས་པ་ཡི་ནི་གསུམ་པ་ནི་ཡི་གེ་ཛའོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། ར་དང་ལྡན་ཞིང་ངོ་། ། ཆུ་མས་བརྒྱན་ནི་ཡི་གེ་ཨཱི་དང་ལྡན་པའོ། ། སྟོང་བཅས་ཞེས་པ་ནི་ཐིག་ལེ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྭཱ་ཧཱ་ཡང་དག་ལྡན་ནོ། ། ཁ་དོག་ ནག་པོ་སྡང་བ་དེ་ལའམ་དེའི་ཕྱོགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་མི་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྡང་བར་བྱེད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེ་སྡང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མི་བསྐྱོད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པའོ། ། ཨོཾ་ཛྲཱྀཾ་སྭཱ་ཧཱ། དང་པོ་ཡི་གེའི་དབང་ཕྱུག་གཞག། ལྔ་པ་ཉིད་ཀྱི་གསུམ་པ་ལ། ། སྟོང་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་ལྡན། ། མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱ་མངོན་སྤྱོད་དོ། ། ཡི་གེའི་དབང་ཕྱུག་ནི་ཡི་གེ་ཨོཾ་མོ། ། དང་པོར་ནི་ཐོག་མར་བྱིན་ནས་སོ། ། ལྔ་པ་ཉིད་ཀྱི་གསུམ་པ་ལ་ནི་ཡི་གེ་བའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་དང་ལྡན་ནི་ཡི་གེ་ཨུ་དང་ བཅས་པའོ། ། ཐིག་ལེ་དང་བཅས་པ་མཐར་སྭཱ་ཧཱ་ནི་མངོན་སྤྱོད་ལའོ། །

How is it distinguished? It is like the syllable khaṃ together with the bindu (the dot). It is directed toward the one to be expelled or in their direction. At the end, svāhā should be appended. By this, even the Buddhas are expelled; the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth, are also expelled. Oṃ khaṃ svāhā. "Expelling" means to drive away. First, bestow Vairocana. For the second, on the third [letter], it is joined with ra and adorned with the "water-born" (ī). Together with the bindu and perfectly joined with svāhā, it causes all people to be hostile. "First, Vairocana" refers to the syllable oṃ. "The third of the second" is the syllable ja. How is it distinguished? It is joined with ra. "Adorned with the water-born" means joined with the syllable ī. "Together with the bindu" means joined with the bindu. It is perfectly joined with svāhā. The black color is to be applied toward the one who is hostile or in their direction. Then, "causing all people to be hostile" means that by being hostile toward all the Tathāgatas, one establishes them as Akṣobhya himself. Oṃ jriṃ svāhā. First, place the Lord of Letters. On the third of the fifth itself, it is joined with the ḍākinī and the bindu. At the end is svāhā for the rite of sorcery (abhicāra). "Lord of Letters" is the syllable oṃ. "First" means having bestowed it at the beginning. "On the third of the fifth itself" is the syllable va. "Joined with the ḍākinī" means together with the syllable u. Together with the bindu and at the end, svāhā is for the rite of sorcery.

ཨོཾ་བྷྲཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཡི་གེ་བྷྲཱུཾ་ནག་པོ་གང་དུ་མངོན་སྤྱོད་བྱེད་པ་དེ་ལའམ་དེའི་ཕྱོགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་མངོན་སྤྱོད་དོ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འགྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད་དུ་ སྔར་གྱི་བསྙེན་པ་འབུམ་བྱའོ། ། ཨོཾ་ཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པས་རེངས་པ་སྟེ་མི་བསྐྱོད་པའི་ས་བོན་གྱིས་སོ། ། ཨོཾ་ཨཱཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་ས་བོན་གྱིས་དབང་དུ་བྱ་བའོ། ། ཨོཾ་ཁཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་སྐྲོད་པ་ལ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ས་བོན་གྱིས་སོ། ། ཨོཾ་ཛྲཱྀཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་དབྱེ་བ་ལ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ས་བོན་གྱིས་སོ། ། ཨོཾ་བྷྲཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་སྤྱོད་ལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ས་བོན་གྱིས་སོ། ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ས་བོན་གྱིས་རེངས་པ་དང་དབང་དུ་བྱ་བ་དང་སྐྲོད་པ་དང་དབྱེ་ བ་དང་མངོན་སྤྱོད་རྣམས་སོ། ། རེངས་པ་ནི་དགའ་བའོ། ། དབང་དུ་བྱ་བ་ནི་མཆོག་དགའོ། ། བསྐྲད་པ་ནི་རྣམ་པར་དགའ་བའོ། ། དབྱེ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའོ། ། དེ་ལྟར་དགའ་བ་བཞི་མངོན་སྤྱོད་དེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མངོན་པར་བྱང་ ཆུབ་པའོ། ། ཀུན་ལ་ཨོཾ་དང་སྭཱ་ཧཱ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ཡི་གེ་ཨོཾ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། སྭཱ་ཧཱའི་ཡི་གེས་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡིན་པས་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་པ། སྔགས་ བཏུ་བས་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། སླར་ཡང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྔགས་བཏུ་བ་གསུངས་པ། ཡང་ནི་ཡི་གེའི་ཐུ་བོ་སྦྱིན།

Oṃ bhrūṃ svāhā. The black syllable BHRŪṂ should be applied to the place where the rite of sorcery is performed, or in its direction. By this, the rite of sorcery is accomplished. For the attainment of omniscience in all its aspects, one should first perform one hundred thousand recitations of the preliminary service. Oṃ hūṃ svāhā: this is for the rite of paralyzing, by means of the seed syllable of Akṣobhya. Oṃ āṃ svāhā: this is for the rite of subjugating, by means of the seed syllable of Ratnasambhava. Oṃ khaṃ svāhā: this is for the rite of expelling, by means of the seed syllable of Amoghasiddhi. Oṃ jriṃ svāhā: this is for the rite of separating, by means of the seed syllable of Amitābha. Oṃ bhrūṃ svāhā: this is for the rite of sorcery, by means of the seed syllable of Vairocana. Thus, by means of the seed syllables of the five Tathāgatas, there are the rites of paralyzing, subjugating, expelling, separating, and sorcery. Paralyzing is joy; subjugating is supreme joy; expelling is special joy; and separating is innate joy. Thus, the four joys are the rite of sorcery, which is the manifest awakening of omniscience. Oṃ and svāhā should be appended to all of them. The syllable Oṃ is the three vajras. Since the syllable svāhā consists of the five wisdoms, it is taught as the characteristic of opening the union, possessing the nature of the eight ḍākinīs, the three bodies, and the five wisdoms. Through the extraction of the mantra, it is the maṇḍala of the ninefold self. Furthermore, the extraction of the mantra of the indivisibility of the three vajras is taught: "Again, the foremost of letters is given."

ཧཱུཾ་ནི་ཁྲག་དང་འདྲ་བའོ། ། མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱ་ཐིག་ལེ་མཆོག། དགའ་བཟང་མ་སོགས་རྟག་ཏུ་དགུག། ཨོཾ་ཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ་ ཞེས་པ་ནི་འགུགས་པའོ། ། འདིར་ཡང་བཟླས་པ་འབུམ་བྱའོ། ། ཧཱུཾ་ཁ་དོག་དམར་པོ་བསྒོམས་པས་སོ། ། གཏི་མུག་རིགས་ནི་དང་པོར་སྦྱིན། ། གྷུ་ནི་ཡང་དག་རབ་ཏུ་སྦྱར། ། མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱ་ཡང་སྦྱར་ནས། ། ལྷ་དང་མི་རྣམས་གསོད་པར་བྱེད། ། གཏི་མུག་རིགས་ནི་ཨོཾ་ རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་པོར་སྦྱིན་ནས་སོ། ། ཕྱི་ནས་གྷུ་ཞེས་པ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་ལྡན་པ་ཚེག་དྲག་གི་མཐའ་ཅན་ནོ། ། ཡང་དག་པ་ནི་ཡང་དག་པའོ། ། སྦྱར་ན་ས་ནི་མཆོག་གི་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱ་བའོ། ། དེ་ཡང་མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་ བཞིན་ནོ། ། དེ་ནས་ལྷ་དང་མི་རྣམས་གསོད་པར་བྱེད་པ་ནི། ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གསད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་དོན་ནི་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། འདིར་ཡང་འབུམ་ཕྲག་བཟླས་སོ། ། ཡི་གེ་གྷུ་ཁ་དོག་ནག་པོ་བསྒོམས་པས་སོ། ། དང་པོར་རྣམ་ པར་སྣང་མཛད་གཞག་ནི་ཨོཾ་དང་པོར་རོ། ། དང་པོ་ཉིད་ཀྱི་དང་པོ་ལ་ནི་ཡི་གེ་ཀའོ། ། ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་ལྡན་ནི་ཡི་གེ་ཨུ་དང་བཅས་པའོ། ། མཐར་གནས་པ་ཡི་གཉིས་པ་ལ་ནི་ཡི་གེ་རའོ། ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་ལྡན་ནི་ཡི་གེ་ཨུ་དང་བཅས་ པའོ། ། ཡང་ནི་དང་པོའི་དང་པོ་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཀའོ། ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨུ་དང་ལྡན་པའོ། ། མཐར་གནས་པ་ཡི་གསུམ་པ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ལའོ། ། ཡང་ནི་དེ་ཉིད་ཡང་དག་ལྡན། །

HŪṂ is like blood. At the end is SVĀHĀ, the supreme drop. One should constantly summon the excellent Joyous One and the others. OṂ HŪṂ SVĀHĀ—this is the summoning. Here, too, one should perform one hundred thousand recitations. This is done by meditating on a red-colored HŪṂ. First, the family of delusion is bestowed. GHŪ is perfectly applied. Having also applied SVĀHĀ at the end, gods and humans are slain. The family of delusion is OṂ. Having first bestowed Vairocana, afterwards GHŪ is the syllable of Amitābha, joined with the Vajra-Ḍākinī and ending with the visarga. "Perfectly" means truly. "Applied" means it should be made into the supreme yoga. Furthermore, SVĀHĀ at the end is the nature of the five wisdoms. Then, "slaying gods and humans" means the mind and mental factors are to be slain. The meaning of "renowned" is clarity itself. Here, too, one recites one hundred thousand. This is done by meditating on a black-colored syllable GHŪ. First, Vairocana is placed, which is OṂ at the beginning. At the very first of the first is the letter KA. If one asks what makes it superior: "joined with the Vajra-Ḍākinī" means it is accompanied by the letter U. At the second of the semi-vowels is the letter RA. "Joined with the Vajra-Ḍākinī" means it is accompanied by the letter U. Alternatively, "at the first of the first" is the letter KA. "Joined with the Vajra-Ḍākinī" means it is joined with the letter U. "At the third of the semi-vowels" is the letter LA. "Furthermore, that very thing is perfectly joined."

ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ལ་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ། ། སྟེང་དུ་ཆོམ་ རྐུན་མ་ཡིས་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ནི། ཡི་གེ་ཨེ་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་རྗེས་ཧྲིཿཡི་རྣམ་པ་སྦྱར། ། ཞེས་པ་ནི་བསྒོམ་པ་གསུངས་པ། ཧྲིཿལས་བྱུང་བའི་ལྷ་མོ་ནི། ཁ་དོག་དམར་ཞིང་ཕྱག་བཞི་མ། ། མདའ་དང་གཞུ་ཡི་ལག་པ་མ། ། ཨུཏྤ་ལ་དང་ལྕགས་ཀྱུ་འཛིན། ། འདི་ནི་བསྒོམས་ པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་དབང་དུ་བྱེད། ། མཐར་ཡང་སྭཱ་ཧཱ་སྤྱོད་པ་ཉིད། ། ཅེས་པས་བཟླས་པ་གསུངས་པ། ཁྲི་ལ་སོགས་པའི་བཟླས་པའི་གྲངས་ཀྱིས་འདི་དག་དབང་དུ་འགྱུར་རོ། ། གང་ཞེ་ན་བསྟན་ཟིན་ཉིད་དོ། ། ཨོཾ་ཀུ་རུ་ཀུལླེ་ཧྲིཿསྭཱ་ཧཱ། ཀུ་རུ་ ཀུ་ལླེའི་སྔགས་སོ། ། འགུགས་པ་ནི་དགུག་པའོ། ། གསད་པ་ནི་བསྡུ་བའོ། ། དབང་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྟེ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་སྔགས་བཏུ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། སླར་ཡང་ཧེ་རུ་ཀ་བཞིའི་སྔགས་བཏུ་བ་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ བཞི་བཞིའོ། ། ཞེས་པའི་དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་གསུངས་པ། ཨོཾ་ནི་དང་པོ་བཞི་པའི་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་དའོ། ། ཆོམ་རྐུན་མ་ཡིས་བརྒྱན་ནི་ཡི་གེ་ཨེ་དང་ལྡན་པའོ། ། མཐར་གནས་པ་ཡི་བཞི་པ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་བའོ། ། པི་ཙུ་བཛྲ་སྦྱར་བ་དང་། ། ཞེས་ པ་ནི་སྦྱར་བར་བསྟན་ཏོ། ། ཨུཥྨ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་པ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཧའོ། ། པུཀྐ་སཱིས་ནི་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ནི། ཡི་གེ་ཨུ་དང་ལྷན་ཅིག་པའོ། ། སྟོང་པས་མནན་ཅིང་ནི་ཐིག་ལེ་དང་ལྡན་པའོ། ། སུམ་འགྱུར་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་སུམ་འགྱུར་ཉིད་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ གསུམ་མོ། །

This refers to being correctly endowed with the syllable. "Adorned above by the thief" means being endowed with the syllable E. "Then, apply the form of HRIH" refers to the instruction on meditation: the goddess arising from HRIH is red in color and has four arms; she holds a bow and arrow, and an utpala flower and a hook. By meditating on her alone, the three worlds are brought under control. "Finally, the practice of SVĀHĀ" refers to the instruction on recitation: by the number of recitations, such as ten thousand and so forth, these will be brought under control. What are they? They have already been shown. OṂ KURUKULLĒ HRIH SVĀHĀ. This is the mantra of Kurukullā. "Summoning" means to attract. "Killing" means to gather. "Bringing under control" refers to calm abiding and special insight; this is the teaching on the extraction of the mantra of the indivisibility of the three vajras. Furthermore, the extraction of the mantras of the four Herukas is taught: "Thus, all are four by four" refers to the nature of the four joys. "OṂ is the third of the fourth" refers to the syllable DA. "Adorned by the thief" means being endowed with the syllable E. "On the fourth of the semi-vowels" refers to the syllable VA. "Combined with PICUVAJRA" indicates that they should be joined. "On the fourth of the sibilants" refers to the syllable HA. "Adorned by PUKKASĪ" means together with the syllable U. "Suppressed by the void" means endowed with the bindu. "Threefold" refers to the three syllables HŪṂ HŪṂ HŪṂ.

ལྔ་པ་ཡི་ནི་གསུམ་པ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཕཊ་དོ། ། མཐར་སྭཱ་ཧཱའོ། ། ཨོཾ་དེ་བ་པི་ཙུ་བཛྲ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་དགྱེས་པ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་ནི་ཞལ་བརྒྱད་པའི་སྔགས་སོ། ། འདིས་ནི་འབྲས་བུའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྙིང་པོའོ། ། ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པའི་སྙིང་པོ་བཤད་ ནས། ཕྱག་བཞི་པའི་སྙིང་པོ་གསུངས་པ། བཞི་རྣམས་ཉིད་བཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དང་པོར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨོཾ་དང་པོར་རོ། ། ཛྭ་ལ་ཛྭ་ལ་གཉིས་སྦྱར་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་སྦྱར་བར་བསྟན་ཏོ། ། ལྔ་པའི་བཞི་པ་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་བྷའོ་མཐར་ གནས་རྣམས་ཀྱི་དང་པོས་བརྒྱན་ནི་ཡི་གེ་ཡ་སྦྱར་བའོ། ། གྷ་སྨ་རཱིས་ནི་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨོཾ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཨུཥྨ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་པ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཧའོ། ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མས་བརྒྱན་ནི་ཨུ་ཐུང་ངོ་། ། དེས་ལྡན་པའོ། ། སྟོང་པས་ མནན་ཅིང་སུམ་འགྱུར་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི། ཐིག་ལེ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་ཧཱུཾ་སུམ་འགྱུར་དུ་བྱ་བའོ། ། ལྔ་པ་ཡི་ནི་གཉིས་པ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཕའོ། ། གསུམ་པ་ཡི་ནི་དང་པོ་ནི་ཡི་གེ་ཊའོ། ། མཐར་སྭཱ་ཧཱའོ། ། ཕྱག་བཞི་པའི་སྔགས་སོ། ། ཛྭ་ལ་ཛྭ་ལ་བྷྱོ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་ སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་པོའོ། ། བཞི་པ་ཉིད་དྲུག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཕྱག་དྲུག་པའི་སྔགས་བཏུ་བ་གསུངས་པ། དང་པོར་རྣམ་སྣང་ཞེས་པ་ནི་དང་པོར་ཡི་གེ་ཨོཾ་མོ། ། དང་པོའི་དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཀའོ། ། ནང་གི་དཀར་མོས་བརྒྱན་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨི་དང་ལྡན་པའོ། ། གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་དང་པོ་ལ། །

"The third of the fifth" refers to the syllable phaṭ. At the end is svāhā. Thus, oṃ devapicu vajra hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā is the heart mantra of the Eight-Faced Hevajra; this is the heart mantra of the resultant Vajradhara. Having explained the heart mantra of the Sixteen-Armed [Hevajra], the heart mantra of the Four-Armed [Hevajra] is taught. Because the four [groups] are of the nature of the four, first is "Vairocana," which means the syllable oṃ is first. "Joining jvala jvala twice" indicates that they should be joined. "The fourth of the fifth" is the syllable bha. At the end, "adorned with the first of the abodes" means the syllable ya is joined. "Adorned by Ghasmarī" means it is endowed with the syllable oṃ. "The fourth of the ūṣmaṇas" is the syllable ha. "Adorned by Vajraḍākinī" is the short u. It is endowed with that. "Suppressed by emptiness and tripled" means that together with the bindu, the hūṃ should be made triple. "The second of the fifth" is the syllable pha. "The first of the third" is the syllable ṭa. At the end is svāhā. This is the mantra of the Four-Armed [Hevajra]. Jvala jvala bhyo hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā is the heart mantra. Since the fourth itself is of the nature of the sixth, the extraction of the mantra of the Six-Armed [Hevajra] is taught. "First Vairocana" means the syllable oṃ is first. "The first of the first" is the syllable ka. "Adorned by the Inner Gaurī" means it is endowed with the syllable i. "The first of the third itself," [is the syllable ga].

ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཊའོ། ། ནང་གི་དཀར་མོས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨི་དང་ལྡན་པའོ། ། ཉིས་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་ཀི་ཊི་ཀི་ཊིའོ། ། ལྔ་པའི་གསུམ་པ་དང་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་བའོ། ། གཉིས་པའི་གསུམ་པ་ནི་ཡི་གེ་ཛའོ། ། མེ་ཡིས་བརྒྱན་ཞེས་ པ་ནི་ར་དང་ལྡན་པའོ། ། ཧཱུཾ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྦྱར་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་སྦྱར་བར་བསྟན་ཏོ། ། ལྔ་པ་ཡི་ནི་གཉིས་པ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཕའོ། ། གསུམ་པའི་དང་པོ་ནི་ཡི་གེ་ཊའོ། ། མཐར་སྭཱ་ཧཱ་ཕྱག་དྲུག་པའི་སྔགས་བཏུ་བའོ། ། ཨོཾ་ཀི་ཊི་ཀི་ཊི་བཛྲ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་ པ་ནི་ཕྱག་དྲུག་པའི་སྔགས་སོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་པའི་སྔགས་བཏུ་བའི་སྒོ་ནས་བསྡུ་བ་གསུངས་པ། དང་པོར་རྣམ་སྣང་ནི་ཡི་གེ་ཨོཾ་དང་པོའོ། ། བཞི་པའི་དང་པོ་ནི་ ཡི་གེ་ཏའོ། ། བྱིན་ཟ་ཡང་དག་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་ར་དང་ལྡན་པའོ། ། རོ་ལོངས་མ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨེ་དང་ལྡན་པའོ། ། མཐར་གནས་པ་ཡི་གསུམ་པ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ལའོ། ། གྷ་སྨ་རཱི་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨོ་དང་ལྡན་པའོ། ། དང་པོ་ཡི་ ནི་དང་པོ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཀའོ། ། མཐར་གནས་པ་ཡི་དང་པོ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཡ་དང་ལྡན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་མ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཀྵ་ནི་ཆོམ་རྐུན་མ་ཡིས་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨི་དང་ལྡན་པའོ། ། ལྔ་པ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་དང་། ། ཞེས་ པ་ནི་ཡི་གེ་པའོ། ། ཨུཥྨ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་པ་ལ། །

This refers to the letter ṭa. "Adorned by the inner Gaurī" means it is endowed with the letter i. "Doubled" refers to kiṭi kiṭi. "The third of the fifth" refers to the letter ba. "The third of the second" is the letter ja. "Adorned by fire" means it is endowed with ra. "Having joined the three forms of hūṃ" indicates that they are to be joined. "The second of the fifth" is the letter pha. "The first of the third" is the letter ṭa. At the end, svāhā is the extraction of the mantra of the Six-Armed One. Oṃ kiṭi kiṭi vajra hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā is the mantra of the Six-Armed One. It is the nature of all means and insight. In order to demonstrate the characteristic of opening the union, the extraction of the second mantra is taught through the process of collection: "First, Vairocana" is the first letter, oṃ. "The first of the fourth" is the letter ta. "Perfectly endowed with the consumer of offerings" means it is endowed with ra. "Adorned by Rauravī" means it is endowed with the letter e. "The third of the semi-vowels" refers to the letter la. "Adorned by Ghasmarī" means it is endowed with the letter o. "The first of the first" is the letter ka. "The first of the semi-vowels" means it is endowed with the letter ya. "Adorned by Vajrā" means it is endowed with the letter a. "Kṣa adorned by Caurī" means it is endowed with the letter i. "The first of the two fifth groups" is the letter pa. "The fourth of the sibilants" refers to the letter ṣa.

ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཧའོ། ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཡིས་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨུ་ཐུང་ངུ་དེས་བརྒྱན་པའོ། ། སྟོང་པས་མནན་ཅིང་སུམ་འགྱུར་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནི་ཕཊ་དང་མཐར་སྭཱ་ཧཱ་ནི་ཕྱག་གཉིས་པའི་སྙིང་པོའོ། ། ཨོཾ་ཏྲཻ་ལོ་ཀྱ་ཀྵེ་པ་ཡ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ ཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། འདིས་ནི་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས་སྔགས་བཏུ་བ་མཐའ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བ་གསུངས་པ། གྲོང་ཁྱེར་བསྐྱོད་པའི་སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་འབུམ་གསུངས་པ། བདག་མེད་མ་ནི་ཡི་གེ་ཨའོ། ། དང་པོ་ཡི་ནི་དང་པོ་དང་། ། ཞེས་པ་ཡི་གེ་ཀའོ། ། གཉིས་པ་ཉིད་ཀྱི་ དང་པོ་དང་། ། ཞེས་པ་ཡི་གེ་ཙའོ། ། གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་དང་པོ་དང་ནི་ཡི་གེ་ཏའོ། ། མཐར་གནས་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་དང་། ། ཞེས་པ་ཡི་གེ་ཡའོ། ། ཨུཥྨ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཤའོ། ། དང་པོར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་མཐར་སྭཱ་ཧཱའོ། ། ཨོཾ་ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤ་སྭཱ་ཧཱ། བདག་མེད་མ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་དང་པོའི་དང་པོ་ནི་དགའ་བ་དང་པོའོ། ། གཉིས་པ་ཉིད་ཀྱི་དང་པོ་དང་ནི་མཆོག་དགའོ། ། གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་དང་པོ་དང་། ། ཞེས་པ་རྣམ་པར་དགའ་བའོ། ། བཞི་པ་ཡི་ནི་དང་པོ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའོ། ། འདིས་ནི། ལྔ་པ་ཡི་ནི་དང་པོ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། མཐར་གནས་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། ཨུཥྨ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ཉིད་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་དང་པོར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཨོཾ་མོ། །

This refers to the syllable ha. "Adorned by the Vajra-ḍākinī" means it is adorned by the short syllable u. "Suppressed by the void and tripled" refers to phaṭ and the svāhā at the end; this is the essence of the two-armed [form]. Oṃ trailokyakṣepaya hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā. Having thus taught the characteristics of opening the union, the conclusion of the entire extraction of mantras is stated: the recitation of the mantra for shaking the city is said to be one hundred thousand. "Nairātmyā" is the syllable a. "The first of the first" refers to the syllable ka. "The first of the second itself" refers to the syllable ca. "The first of the third itself" is the syllable ṭa. "The first of the semi-vowels" is the syllable ya. "The first of the sibilants" is the syllable śa. At the beginning is Vairocana and at the end is svāhā. Oṃ a ka ca ṭa ta pa ya śa svāhā. "Nairātmyā" refers to the source of phenomena (dharmodaya). The "first of the first" is the first joy (ānanda). "The first of the second itself" is the supreme joy (paramānanda). "The first of the third itself" is the special joy (viramānanda). "The first of the fourth" is the innate joy (sahajānanda). By this, "the first of the fifth" is the Mind Vajra (cittavajra). "The first of the semi-vowels" is the Speech Vajra (vāgvajra). "The first of the sibilants" is the Body Vajra (kāyavajra). Thus, the inseparability of the three vajras is first Vairocana, oṃ.

མཐར་སྭཱ་ཧཱ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་ཏེ་བརྒྱད་བྱེད་པ་ ཉིད་མཐའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་ཆོས་འབྱུང་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པའི་དང་པོར་སྔགས་བཏུ་བ་གསུངས་པ། མཐར་གནས་རྣམས་ཀྱི་གཉིས་པ་དང་། ། ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་རའོ། ། ཀྵའི་རྐང་པ་ཉིས་འགྱུར་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་ཀྵ་ཀྵའོ། ། ཧཱུཾ་གི་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ངོ་། ། དང་པོར་རྣམ་ སྣང་ཕཊ་ཉིད་ཀྱི་ཡི་གེ་ནང་བཅུག་མཐར་སྭཱ་ཧཱ་འོ། ། ས་སྦྱང་པའི་སྔགས་སོ་ནི་རིམ་པར་ཕྱེ་བར་བསྟན་པའི་མ་ནིང་སྟེ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དགུའི་བདག་ཉིད་དོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་དུ་རྟག་ཏུ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་གསུངས་པ། དང་ པོ་རྣམ་སྣང་ནི་དང་པོར་ཡི་གེ་ཨོཾ་མོ། ། དེ་རྗེས་རྡོ་རྗེ་མ་ནི་ཡི་གེ་ཨའོ། ། ཨ་དང་ཨ་སྦྱར་བས་ཨའོ། ། མཐའ་རུ་ཧཱུཾ་ངོ་། ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ཡི་གེའི་ཡི་གེའོ། ། བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ་ནི་བཟའ་བར་བྱ་བ་དང་བཏུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ལས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་བྱིན་གྱིས་ བརླབས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཏོར་མའི་སྔགས་བཏུ་བ་གསུངས་པ། དང་པོར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཉིད། ། དེ་རྗེས་ཨ་ཀཱ་རོ་མུ་ཁཾ། ཨུཥྨ་རྣམས་ཀྱི་གསུམ་པ་དང་ནི་ཡི་གེ་སའོ། ། མཐར་གནས་པ་ ཡི་བཞི་པ་ནི་ཡི་གེ་བའོ། ། སྟེང་དུ་མེ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན་ནི་སྟེང་དུ་རས་བརྒྱན་པའོ། ། དྷ་རྨཱ་ཎཱཾ་དེ་རྗེས་རྡོ་རྗེ་མ་བྱིན་ལ་ནི་ཡི་གེ་ཨ་སྦྱར་བའོ། ། དྱ་ནུདྤནྣ་ཏྭ་ཏ།

Finally, svāhā represents the five wisdoms, which are the nature of the eight [syllables]. Now, the extraction of the mantra for the purification of the dharmadhātu is taught: "The second of the semi-vowels" refers to the letter ra. "Twice the foot of kṣa" refers to kṣa kṣa. "The three forms of hūṃ" are hūṃ hūṃ hūṃ. First, [place] Vairocana and the letter phaṭ within, and finally svāhā. This is the mantra for purifying the earth. It is the neutral [syllable] taught in the sequential classification, the very nature of the utterly pure dharmadhātu, the essence of the nine. Regarding the constant blessing as the nature of the fifteen ḍākinīs, it is taught: First is Vairocana, which is the letter oṃ. After that is Vajrī, which is the letter a. By joining a and a, it becomes ā. At the end is hūṃ. Oṃ āḥ hūṃ. Thus are the letters of the three vajras. Regarding the blessing of food and drink: the food and drink themselves are blessed as the three vajras, the nature of the utterly pure dharmadhātu. For that very reason, the extraction of the mantra for the bali offering to all bhūtas is taught: First is Vairocana himself. After that is ākāro mukhaṃ. "The third of the sibilants" is the letter sa. "The fourth of the semi-vowels" is the letter va. "Adorned above with fire" means adorned above with the letter ra. Dharmāṇāṃ. After that, join the letter a to Vajrī. Dyanudpannatvāt.

ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཨ་ཀཱ་རོ་མུ་ཁཾ་སརྦ་དྷརྨཱ་ཎཱཾ་ཨཱ་དྱ་ནུདྤནྣ་ཏྭཱ་ཏ་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔགས་བཏུ་ བའོ། ། སྔགས་ཀྱི་དོན་ནི་སྔགས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་སླར་འདིར་མ་བསྟན་ཏོ། ། འདིས་ནི་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་སྔགས་བཏུ་བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་དགུ་པའོ། ། རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས། ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྔགས་བཏུ་ བའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ལེའུ་དགུ་པའོ། ། ། ། ད་ནི་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྔགས་བཏུ་བ་བསྟན་ནས། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པའི་ཡུལ་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཆོས་ཀུན་སྡོམ་གཅིག་པའི། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱས་གསུངས། ། འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་སྟོན་པས་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། ད་ནི་སྔར་ཡང་གསུང་རྡོ་རྗེའི་སྐབས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་རབ་ཏུ་གསལ་བས་རྣམ་པར་གནས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། གསུངས་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་དགོངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཀུན་སྡོམ་ གཅིག་པའི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་དབྱེར་མེད་པའི་སྐུའོ། ། བདག་མེད་མ་ལ་འོ་མཛད་ནས། ། ཞེས་པ་ནི་བདག་མེད་མ་ལ་འོ་མཛད་པས་སོ། ། གསུང་རྡོ་རྗེ་གསལ་བ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། བཟླས་པའི་ཡུལ་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པར་བསྟན་ཏོ། ། ཤེལ་གྱིས་རེངས་པའི་བཟླས་པ་ཉིད། ། ཤེལ་གྱི་བགྲང་ཕྲེང་གི་རེངས་པར་བྱེད་པའི་ཡུལ་ལ་བཟླས་པར་བྱ་སྟེ།

Oṃ āḥ hūṃ phaṭ svāhā. Oṃ akāro mukhaṃ sarvadharmāṇām ādyanutpannatvāt oṃ āḥ hūṃ phaṭ svāhā. This is the extraction of the mantra of all bhūtas. Since the meaning of the mantra has already been taught in the section on the stages of mantra, it is not explained again here. This is the ninth chapter, the section on the extraction of the mantra characterized by the opening of the union. From the Extensive Commentary on the Clearly Illuminated Union, this is the ninth chapter, the section on the extraction of the mantra characterized by the opening of the union. Now, having taught the extraction of the mantra characterized by the opening of the union, the object of mantra recitation is stated: "Then, he who is called Vajrasattva, the single summary of all dharmas, spoke." The meaning of this is as follows: "Vajrasattva" refers to the Vajra-holder, who abides by teaching the Dharma in all respects. Now, as previously mentioned in the context of the Vajra Speech, he abides with the saṃbhogakāya clearly manifest; thus, the intention is "Vajrasattva." For that very reason, "the single summary of all dharmas" refers to the body that is inseparable from all phenomena. "Having kissed Nairātmyā" means having kissed Nairātmyā. The Vajra Speech is taught as being clearly manifest. The object of recitation is distinguished by the teaching on the opening of the mantra-union. "Stilling through crystal" means that for the purpose of stilling, one should perform the recitation with a crystal rosary.

ཤེལ་གྱིས་རེངས་པའི་བཟླས་པ་ཉིད་ནི་འོད་གསལ་བ་ཉིད་མཆོག་ཏུ་མི་གཡོ་བའོ། ། དབང་ལ་ཙནྡན་དམར་པོ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་དབང་གིས་དབང་དུ་བྱེད་ན་ཙནྡན་དམར་པོའི་བགྲང་ཕྲེང་གིས་བཟླས་པར་བྱ་སྟེ། དབང་ནི་དབང་དུ་ འདུ་བ་དེ་ལའོ། ། དམར་པོ་ནི་ཆགས་པའོ། ། ཙནྡན་ནི་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའོ། ། ལུང་ཏང་གིས་ནི་མངོན་སྤྱོད་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ལུང་ཏང་གི་བགྲང་ཕྲེང་བཟླ་བར་བྱ་སྟེ། ལུང་ཏང་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མངོན་སྤྱོད་ཅེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པའོ། ། ངེས་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བ་ཉིད་དོ། ། ནི་རཾ་ཤུས་ནི་སྡང་བ་ལ་ནི་ནེ་རཾ་ཤུ་ནི་མིའི་རུས་པའི་བགྲང་ཕྲེང་སྡང་བའི་ཡུལ་བཟླས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་སྡང་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཉིད་དོ། ། ནི་རཾ་ཤུ་ནི་ནི་རཾ་ཤུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། རྟའི་རུས་པས་ སྐྲོད་པའི་ཡུལ་ལ་རྟའི་རུས་པའི་ཕྲེང་བས་བཟླས་པར་བྱའོ། ། སྐྲོད་པ་ཞེས་པ་ནི་གནས་ལས་འཕོ་བའོ། ། རྟ་ནི་དོན་ཡོད་རླུང་རྡོ་རྗེའོ། ། དེའི་རུས་པ་ནི་དེའི་ནི་རཾ་ཤུས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། བྲམ་ཟེའི་རུས་པས་དགུག་པ་ཉིད། ། བྲམ་ཟེའི་རུས་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རུས་པའི་བགྲང་ ཕྲེང་གིས་དགུག་པའི་ཡུལ་ལ་བཟླས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་དགུག་པ་ནི་བསྡུ་བ་ནི་བྲམ་ཟེའི་རུས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟོགས་པས་སོ། ། གླང་པོའི་རུས་པས་ཆར་དབབ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཆར་པ་དབབ་པའི་ཡུལ་ལ་གླང་པོ་ཆེའི་རུས་པའི་བགྲང་ཕྲེང་གིས་བཟླ་བར་བྱའོ། །

The recitation with crystal is the supreme immovability of luminosity itself. Regarding "for magnetizing, red sandalwood itself": if one is to magnetize through the power of magnetizing, one should perform the recitation with a rosary of red sandalwood. "Magnetizing" refers to bringing under one's control. "Red" signifies passion. "Sandalwood" signifies that which generates bliss. "With the rudrākṣa for wrathful rites": for the object of wrathful rites, one should recite with a rudrākṣa rosary. "Rudrākṣa" is so called because of its perfect realization. "Wrathful rites" refers to omniscience. "Certainty" means being without doubt. "With niraṃśu for the hateful": niraṃśu refers to a rosary of human bone; one should recite for the object of hatred. Alternatively, "the hateful" refers to the Vajra Holder himself. "Niraṃśu" means by means of niraṃśu wisdom, the meaning of which is the nature of the sixteen emptinesses. "With horse bone for the object of expulsion": one should recite with a rosary of horse bone for the object of expulsion. "Expulsion" means moving from one's place. "Horse" refers to the Amogha wind-vajra. "Its bone" means its niraṃśu. "With brahmin bone for summoning": "brahmin bone" refers to a rosary of the Tathāgata's bone; one should recite for the object of summoning. Alternatively, "summoning" is gathering, which is through the realization of parinirvāṇa by means of brahmin bone. "With elephant bone for bringing down rain": for the object of bringing down rain, one should recite with a rosary of elephant bone.

ཡང་ ན་ཆར་དབབ་པ་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། ། གླང་པོའི་རུས་པ་ནི་འོད་དཔག་མེད་དང་དབྱེར་མེད་པའི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། མ་ཧེའི་རུས་པས་གསད་པ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་གསད་པའི་ཡུལ་ལ་མ་ཧེའི་རུས་པའི་བགྲང་ཕྲེང་གིས་བཟླས་པར་ བྱའོ། ། ཡང་ན་གསད་པ་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མ་ཧེའི་རུས་པས་གསད་པ་ལ། ། ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། རེངས་པར་འོ་མའི་བཏུང་བ་ཉིད་ ནི་རེངས་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་འོ་མའི་བཏུང་བ་བྱའོ། ། དབང་གི་རང་གི་འདུན་པས་སྤྱད། ། ཅེས་པ་ནི་དབང་དུ་བྱ་བ་ལའོ། ། རང་གི་འདུན་པས་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པའོ། ། སྤྱོད་ཅེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ཡང་སྤྱད་པའོ། ། གསད་པ་ལ་ནི་སི་ཧླ་ཉིད་ནི་སི་ཧླ་ཉིད་ལ་བྱའོ། ། དགུག་པ་ལ་ནི་བཞི་མཉམ་ ཉིད། ། སྡང་ལ་སཱ་ལུ་སྐྱེས་པ་བརྗོད། ། བསྐྲད་ལ་དེ་བཞིན་གླ་རྩིའོ། ། ཡང་ན། ཐོག་མཐའི་ཤྭ་དང་པོའི་ན། ། དེ་བཞིན་ག་ཧ་དང་པོ་ཉིད། ། བསྟན་ཟིན་པའི་ན་དང་གོ་དང་། གླང་པོ་དང་སཱཾ་ལི་ཉིད་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་རེངས་པ་དང་། དབང་དུ་བྱ་བ་དང་། གསད་པ་དང་། དགུག་པ་དང་། དབྱེ་བ་དང་། བསྐྲད་པ་དང་ལས་དྲུག་པོའི་དེ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ས་བོན་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ས་བོན་ནི། ། དེ་ལ་འོ་མའི་བཏུང་བ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། རང་གི་འདུན་པ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཤར་བའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །

Furthermore, "causing rain to fall" refers to the generation of the awakening mind (bodhicitta). "With the bone of an elephant" means by means of the wisdom of Amoghasiddhi, who is inseparable from Amitābha. Regarding "killing with the bone of a buffalo," one should perform the recitation with a rosary made of buffalo bone for the object to be killed. Alternatively, "killing" is the nature of the complete purity of all the sense faculties, objects, and consciousnesses. "Killing with the bone of a buffalo" is the very nature of the wisdom that is the dharmadhātu. Regarding "paralyzing with the drinking of milk," one should consume milk at the time of paralyzing. "One should employ it according to one's own desire for the sake of magnetizing" refers to the rite of magnetizing. "According to one's own desire" means as one wishes. "Employ" means to engage in whatever one desires. For killing, one should use sila (gum resin). For summoning, one uses caturmāṃsa (the four meats). For hatred, one mentions śālija (rice-born). For expelling, likewise, one uses kastūrikā (musk). Alternatively: "The śva at the beginning and end, and the na at the first; likewise the ga and ha at the beginning; the na and go already taught, and the elephant and sāṃli itself." This is the meaning. Alternatively, for these six activities—paralyzing, magnetizing, killing, summoning, dividing, and expelling—one should meditate on the seed syllables of the five tathāgatas. "The seed syllable of Vajrasattva is the drinking of milk itself" refers to the bodhicitta. "One's own desire" is the nature of the coemergent joy (sahajānanda) that arises from that.

སི་ཧླ་དང་བཞི་མཉམ་དང་། ། སཱ་ ལུ་སྐྱེས་པ་དང་གླ་རྩི་རྣམས་ནི་བསྟན་ཟིན་པ་ཉིད་དེ། ནང་གི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཕྱི་རོལ་དུ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཐོག་མཐའ་སོགས་པ་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་རྣམ་པར་ དག་པ་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། བཟླས་པའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་བཅུ་པའོ། ། རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས་སྐུའི་བཟླས་པའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ལེའུ་བཅུ་པའོ། ། ། ། འདིས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་གཉིས་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཆོས་ ཀྱི་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ལ་དམ་འཁྱུད་ཅིང་། ཚེམས་ཀྱིས་མ་མཆུ་བཙིར་ནས་ནི། ། ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་གཟུགས། ། དེ་ལ་བདག་མེད་མས་ཞུས་པ། དམ་ འཁྱུད་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཉིད་དོ། ། ཚེམས་ཀྱིས་མ་མཆུ་བཙིར་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཉིད་དོ། ། དེའི་སྐབས་སུ་བདག་མེད་མས་ཞུས་པ་ཅི་ཡིན་པ་གསུངས་པ། ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་བསགས་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་ ཀྱིའོ། ། རིགས་ཀྱི་གཟུགས་ནི་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བྷ་གར་ལིངྒ་བཞག་ནས་ནི། ། འཁོར་ལོའི་གཙོ་བོས་འདི་སྐད་གསུངས། །

Sihla, the four equalities, sālu, and musk have already been explained; they are the purity of the internal eyes and so forth, and the purity of the external forms and so forth. The beginning, end, and so on, are taught as the characteristic of the union that opens the utterly pure nature of the dharmadhātu. This is the tenth chapter, the section on the stages of recitation. From the Extensive Commentary on the Clearly Illuminated Union, this is the tenth chapter, the section on the stages of recitation of the Body. Having thus taught the two bodies whose nature is the utterly pure dharmadhātu, it is now taught in order to be understood that the characteristic of embodied beings is the nature of the dharmakāya and its inseparability, the five wisdoms, and the three bodies. Thus it is said: "Embracing Hevajra with the pledge, and pressing the lower lip with the teeth, Nairātmyā asked about the form of the families of embodied beings." "Embracing with the pledge" refers to Hevajra himself. "Pressing the lower lip with the teeth" refers to Hevajra himself, the very cause of the inseparability of the three vajras. In that context, what was asked by Nairātmyā is stated: "Of embodied beings" refers to those of an accumulated nature. "The form of the families" is the wisdom that has become such. "Having placed the liṅga in the bhaga, the Lord of the Wheel spoke these words."

ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པར་ཡོད་པའི་འཁོར་ལོའི་གཙོ་བོས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་ཏེ་དེ་ཡིན་ པ་གསུངས་པ། ལུས་ཅན་རང་གི་རིགས་བཤད་ཀྱི། ། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མ་ཉོན། ། ཀྱེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མ་ཉོན་ཅིག་པའོ། ། ལུས་ཅན་ནི་བསགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ། ། གང་རིགས་ནི་གང་དང་གང་གི་གང་རིགས་ཡིན་པ་དེའོ། ། བཤད་པ་ནི་བཤད་ པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། བུད་མེད་དམ་ནི་སྐྱེས་པ་ཡི། ། གང་གི་སྲིན་ལག་རྩ་བ་ལ། ། རྡོ་རྗེ་རྩེ་དགུ་པར་གྱུར་པ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ཡི་རིགས་མཆོག་ཉིད། ། སྐྱེས་པའི་ལག་པ་གཡས་པའི་སྲིན་ལག་ལའོ། ། བུད་མེད་ཀྱི་ལག་པ་གཡོན་པའི་སྲིན་ལག་ལའོ། ། དེ་ལ་རྡོ་ རྗེ་རྩེ་དགུ་བས་གལ་ཏེ་མཚན་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་སྐྱེས་པ་དང་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་བུད་མེད་དོ། ། ཡང་ན་སྲིན་ལག་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། རྩ་བ་ལ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། གཉི་གའི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པ་གང་ནི་མ་ནིང་སྟེ། བུད་མེད་དམ་ བདག་མེད་མ། སྐྱེས་པའམ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། རྩེ་དགུ་པ་ནི་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གནས་དང་གནས་རྣམས་སུ་བསྟན་ཟིན་ པ་ཉིད་དོ། ། མི་བསྐྱོད་རིགས་མཆོག་ཉིད་ནི་འདི་ཉིད་གཙོ་བོའོ། ། རྣམ་སྣང་མཛད་ཀྱི་འཁོར་ལོར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ལོ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རིགས་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། ། འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་འདམ་སྐྱེས་ཉིད། །

Thus, the Lord of the Maṇḍala, who exists as the inseparable union of Vajradhara and Nairātmyā, spoke these words. Regarding that, it is said: "I shall explain the families of embodied beings; listen, O Prajñāpāramitā!" "O Prajñāpāramitā, listen!" is the address. "Embodied beings" refers to those of an accumulated nature. "Whichever family" refers to whichever is the specific family of a given individual. "I shall explain" means that it will be taught. That very point is stated: "Whether it be a woman or a man, if at the base of the ring finger there appears a nine-pointed vajra, they are of the supreme family of Akṣobhya." For a man, this refers to the right ring finger; for a woman, it refers to the left ring finger. If it is marked by a nine-pointed vajra, then the man is of the Akṣobhya family and the woman is of the Akṣobhya family. Alternatively, the ring finger is Nairātmyā, and the base is Vajradhara. That in which both wisdoms exist is the "neuter," which is the woman or Nairātmyā, and the man or Vajradhara. The "nine-pointed" refers to the ninefold nature of the indivisible wisdom of the Nairātmyā maṇḍala and the wisdom of Vajradhara. Furthermore, the fact that both are inseparable has already been shown in the various locations of the maṇḍala. "The supreme family of Akṣobhya" means that this very one is the principal deity. "He becomes the maṇḍala of Vairocana" means that the maṇḍala becomes of the Vairocana family. "The lotus of Amitābha..." [is stated].

འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རིགས་ཅན་ ཀྱི་མཚན་མ་པདྨར་འགྱུར་རོ། ། རིན་ཆེན་འབྱུང་གི་རིན་ཆེན་ཉིད། ། རིན་ཆེན་རིགས་ཅན་གྱི་མཚན་མ་རིན་པོ་ཆེར་འགྱུར་རོ། ། ལས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་རལ་གྲི་ཉིད། ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་མཚན་མ་རལ་གྲིར་འགྱུར་རོ། ། འཁོར་ལོ་ ནི་ཀུན་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། པདྨ་ནི་བརྗོད་པའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། རིན་ཆེན་ནི་རང་རིག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རལ་གྲི་ཡང་མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་འབྲས་བུར་གྱུར་ པ་རྡོ་རྗེ་རྩེ་དགུ་པའི་རང་བཞིན་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་མཆོག་གཉི་ག་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རིགས་མ་འཁྲུགས་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། ། རང་འདོད་ལྷའི་རིགས་ཀྱིས་ནི་སྤྱོད་པ་བྱེད་པ་ཞེས་པ་གང་མདོར་བསྟན་ པ་དེ་ཤིན་ཏུ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ནི་མཚན་མའི་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་ཁ་དོག་གི་མཚན་མ་གསུངས་པ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ནག་པོ་ཆེ། ། དེ་ཡི་ལྷ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ། ། འདི་ནི་ཉེ་བར་ མཚོན་པ་ཙམ་ཉིད་གཉི་གའི་ཡང་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་དཀར་པོ་ཉིད། ། དེ་ཡི་ལྷ་ནི་རྣམ་སྣང་ཆེ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་སྔོ་བསངས་ཆེ། ། དེ་ཡི་ལྷ་ནི་དོན་ཡོད་ཡིན། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་སེར་པོ་ཆེ། ། རིན་ཆེན་བདག་པོ་རིགས་ཀྱི་ལྷ། ། རྣལ་འབྱོར་ པ་གང་དཀར་དམར་ཉིད། ། འོད་དཔག་མེད་པ་རིགས་ཀྱི་ལྷ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་དཀར་དང་སེར། །

The family of Amitābha has the lotus as its sign. The family of Ratnasambhava has the jewel as its sign. The family of Karma has the sword as its sign; the family of Amoghasiddhi has the sword as its sign. The wheel is the purity of universal appearance. The lotus is the purity of expression. The jewel is the nature of self-awareness. The sword, too, is the nature of the inseparable three vajras—the coemergent nature that cuts through all ignorance—which has become the fruit. Because the supreme family of Akṣobhya, the nature of the nine-pronged vajra, is the undisturbed family of the equality of both, the siddhi of Mahāmudrā will be manifested as spontaneously accomplished. This thoroughly establishes what was briefly indicated as "practicing according to the family of one’s chosen deity." By this, the purity of the signs is shown to be the nature of the Tathāgatas. Furthermore, the signs of color are taught: "Whichever yogi is very black, his deity is Akṣobhya." This is merely an illustration; it is the sign for both. "Whichever yogi is very white, his deity is Mahāvairocana. Whichever yogi is very dark blue, his deity is Amoghasiddhi. Whichever yogi is very yellow, the deity of his family is the Lord of Jewels. Whichever yogi is very white-red, the deity of his family is Amitābha. Whichever yogi is white and yellow..."

དེ་ནི་སེམས་དཔའི་རིགས་སུ་འགྱུར། ། འདིས་ནི་ནག་པོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། དཀར་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། སྔོ་བསངས་ཆེ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་ པ་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། གང་སླར་ཡང་སེར་པོ་ཆེ་ནི་རིན་ཆེན་གཙོ་བོ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་དཀར་དམར་ཉིད། ། ཅེས་པ་ནི་དམར་པོ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། དཀར་པོ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་རྣལ་འབྱོར་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་འོད་ དཔག་མེད་པའི་རིགས་ཀྱི་ལྷའོ། ། དཀར་དང་སེར་ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བའོ། ། འོད་གསལ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཏེ་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་དང་སྐུ་རྡོ་རྗེ་དང་གསུང་རྡོ་རྗེ་མི་བསྐྱོད་པ་ ལ་སོགས་པའོ། ། གང་གསུམ་ནི་རིན་ཆེན་གཙོ་བོ་དང་། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་དེའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའོ། ། སླར་ཡང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་སྟེ། ཁ་དོག་དང་མཚན་མས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། སྐྱེ་བོ་རྣལ་འབྱོར་མཐར་ཕྱིན་པས། ། ང་རྒྱལ་མི་བཅག་མཐོ་མི་བཙམས། ། སྐྱེ་བོ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཅན་ནོ། ། ང་རྒྱལ་མི་བཅག་ནི་བརྙས་པར་མི་བྱ་བའོ། ། མཐོ་མི་བཙམས་ནི་རྣམ་པར་འཚེ་བར་མི་བྱ་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ནི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། མཐར་ཕྱིན་པས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ རང་བཞིན་རྟོགས་པས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསུངས་པ། དེ་རྣམས་བདེར་གཤེགས་རིགས་སུ་འགྱུར། ། དེ་རྣམས་ནི་ལུས་ཅན་ནོ། །

That becomes the family of the Sattva. By this, the black is Akṣobhya, the Mind-Vajra. The white is Vairocana, the Body-Vajra. The great blue is Amoghasiddhi, the Speech-Vajra. Furthermore, the great yellow is the Lord of Jewels, the Vajra-Holder in whom the three vajras are inseparable. "The yogi who is white and red" refers to the red Ratnasambhava and the white Amitābha; the yoga of those is the deity of the Amitābha family. "White and yellow" refers to the Clear Light. By the Clear Light itself, it is the family of Vajrasattva; this means that it is Vajrasattva himself. By this, the Mind-Vajra, Body-Vajra, and Speech-Vajra are Akṣobhya and the others. The three are the Lord of Jewels, the Vajra-Holder, and Amitābha, who have become the means. Furthermore, Vajrasattva is the manifest complete buddhahood of omniscience, which is indicated by color and signs. "By a person who has perfected yoga, one should not suppress pride nor treat others with contempt." "Person" refers to an embodied being. "Not suppressing pride" means not to despise them. "Not treating with contempt" means not to cause them harm. "Yoga" is the yoga itself. "By having perfected" means by realizing the non-dual nature. As it is said: "They become the family of the Sugatas." "They" refers to the embodied beings.

བདེ་གཤེགས་རིགས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ ཞེ་ན། ། ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་སུ་གནས་ནས་ནི། ། ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་ནི་རང་བཞིན་ནོ། ། གནས་པ་ནི་ཐོབ་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མའི་མཆོག་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་གཞན་ཡིན་པས། བུད་མེད་ཀྱི་ཡང་བལྟ་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་གང་ བསྟན་པ་དེ་ཡང་བདེ་བར་བྱ་སྟེ། བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི། ། ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པའི་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཐ་སྙད་ཚུལ་ལས་ནི། ། དེ་ཡི་རིགས་སུ་འང་དེ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེའི་རིགས་སུའང་ནི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་མ་གཡུང་ མོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སུ་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཐ་སྙད་ཚུལ་ལས་ནི། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྤྱོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ཞིང་བདེན་པ་ གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་གནས་པའི་ཟུང་འཇུག་འབྱུང་བའི་ལམ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། ། དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་མཉེས་ནས། ། བྷ་གར་ལིངྒ་འོ་མཛད་ནས། ། རྡོ་རྗེ་ཆེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པར་ཡོད་པའོ། ། དེ་ མཉེས་ནས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ། བྷ་གར་ལིངྒ་འོ་མཛད་ནས། ། ཏེ་ཕན་ཚུན་དུ་ཁ་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། བདག་མེད་མ་ཡིས་རྟོགས་མཛད་པ། ། ལྷ་མོ་རབ་ཏུ་མཆོད་པ་ཉོན། །

The Sugata family is the very nature of the Tathāgatas, having entered into the assembly of the Tathāgatas. If one asks how so, it is said: "Abiding in conventional form, conventional form is the nature." "Abiding" is intended to mean "attainment." Regarding the phrase "which yogi," the supreme characteristic of a male is merely an illustration; therefore, it should also be viewed as applying to women. As it is taught: "The characteristics of women are just like those of men. According to the manner of conventional terminology, they likewise belong to that family." That refers to the Tathāgatas. "In that family" means in the family of the Vajrayoginīs, such as Ḍombī and the others. If one asks how so, it is because "according to the manner of conventional terminology" means by way of the essential nature of conventional conduct. The inseparability of both is the ultimate truth, the identity of the conventional truth; it is the path of the arising of union, the sphere of activity of the Buddhas. Regarding that: "Having pleased Vajradhara, and having kissed the liṅga in the bhaga, the Great Vajra is the Vajra-holder." "Regarding that" means existing in such a state. "Having pleased him" means the nature of coemergent joy. If one asks how so, it is said: "Having kissed the liṅga in the bhaga," which is intended to mean the mutual union of the two. "Listen to the goddess who is worshipped and realized by Nairātmyā."

བདག་མེད་མ་གོ་བའི་རང་བཞིན་དུ་ཡང་མཛད་ པའོ། ། དེ་གསུངས་པ། ལྷ་མོ་རབ་ཏུ་མཆོད་པ་ཉོན། ། འདི་ལྟ་བུའི་མཚན་མ་བསྟན་པའི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་རིགས་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། མཉམ་པར་སྦྱར་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་མཆོད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་མཆོད་པའི་རིམ་པ་ཉིད་གསུངས་ པ། ། ཚལ་དང་སྐྱེ་བོ་མེད་གནས་དང་། ། བདག་གི་ཁྱིམ་གྱི་ནང་དུ་ཡང་། ། གཅེར་བུས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེར་བྱས་ནས། ། རྣལ་འབྱོར་རིག་པས་རྟག་ཏུ་མཆོད། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། སྐྱེད་མོས་ཚལ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའོ། ། སྐྱེ་བོ་མེད་ གནས་དང་ཞེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའོ། ། བདག་གི་ཁྱིམ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའོ། ། ནད་ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའོ། ། ཐམས་ཅད་ཉིད་དུ་གཅེར་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེར་བྱས་ནས་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་རིག་ པས་རྟག་ཏུ་མཆོད་ནི་བཤད་ཟིན་པའི་དོན་ཏོ། ། ཅི་བྱས་ནས་ཤེ་ན་གསུངས་པ། འོ་དང་འཁྱུད་པ་བྱས་ནས་ནི། ། དེ་བཞིན་བྷ་གར་རེག་པ་ཉིད། ། སྐྱེས་པའི་སྣ་ནི་གཞིབ་པ་ཉིད། ། མ་མཆུའི་སྦྲང་རྩི་བཏུང་བ་ཉིད། ། འོ་དང་འཁྱུད་པ་བྱས་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་ནི་གསུང་གི་རྣལ་ འབྱོར་དང་སྐུའི་རྣལ་འབྱོར་བྱས་ནས་སོ། ། བྷ་གར་རེག་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་ཏོ། ། སྐྱེས་པའི་སྣ་ནི་གཞིབ་པ་ཉིད། །

She is also made to be of the nature of the non-apprehension of self. Regarding that, it is said: "Goddess, listen to the supreme offering! Through the union of one's own family with the family that is not discordant with such signs, the offering becomes exceptionally sublime. The sequence of that exceptionally sublime offering is taught as follows: 'In groves, in uninhabited places, and even within one's own home, having performed the great mudrā while naked, the knower of yoga should always make offerings.' 'Always' means by way of being uninterrupted. 'Groves' refers to the wheel of great bliss. 'Uninhabited places' refers to the wheel of enjoyment. 'One's own home' refers to the wheel of dharma. 'Within' refers to the wheel of emanation. In all these, having performed the great mudrā while naked, is the establishment of the nature free from obscuration. 'The knower of yoga should always make offerings' is the meaning already explained. If one asks, 'Having done what?', it is said: 'Having performed kissing and embracing, Likewise, touching the bhaga, Sucking the nose of the man, And drinking the honey of the lips.' 'Having performed kissing and embracing' means having performed the yoga of speech and the yoga of body. 'Touching the bhaga' indicates the yoga of mind. 'Sucking the nose of the man'..."

ཅེས་པ་གཉི་གའི་རྡོ་རྗེ་བུ་གའི་ནང་ནས་གཉི་གའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བབ་པ་ལས་མ་མཆུའི་སྦྲང་རྩི་བཏུང་བ་ཉིད་དེ་རིམ་པ་འདིས་མ་ མཆུའི་བཏུང་བ་ཡིན་པ་ནི་མན་ངག་གོ། ། རྟག་ཏུ་མྱོས་པའི་མཚན་མ་ལས། ། མྱོས་པའི་མཚན་མ་ལག་པ་ཡིས། ། རྡོ་རྗེ་ལྡན་པ་ལས་རྟག་བྱ། ། མྱོས་པའི་མཚན་མ་ལག་པ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་སོར་མོ་ལྔ་བཅུག་པ་ལས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྡན་པས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་མ་རྣམས་མཆོད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་མྱོས་པའི་མཚན་མ་ལག་པ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་མྱོས་པའི་མཚན་མའི་མཚན་མ་དེ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་མྱོས་པའི་མཚན་མའི་ལག་པ་སྟེ། མྱོས་པའི་མཚན་མའི་ལག་པས་མཁུན་འབྱིན་ཅིང་གཅོད་ སྐད་སྒྲོགས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྡན་པས་ལས་བྱེད་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྦྱར་བ་བྱ་བའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། རིམ་པའི་ཁྱད་པར་གསུངས་པ། ཁྱོགས་དང་གྲུ་མོ་ཞེས་བྱ་དང་། ། དེ་བཞིན་ཤིན་ཏུ་བརྐྱང་པ་ཡིས། ། ཁྱོགས་དང་ཞེས་པ་ ནི་སྐྱེས་པའི་འདོད་པ་སྐྱེད་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་མདོམས་སུ་གནས། རྐེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མདུན་དང་རྒྱབ་ཏུ་ལྡིང་བར་བྱ་བའོ། ། ཁྱོགས་ཞེས་པའི་ཁྱོགས་དང་འདྲ་བས་ཁྱོགས་སོ། ། དེ་སྐད་དུ་བུད་མེད་མདོམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཞོན། ། མདུན་དང་རྒྱབ་ཏུ་རིམ་པས་ནི། ། རྐེད་ པར་ལྡིང་བར་འགྱུར་བ་ནི། ། དེ་ནི་ཁྱོགས་སུ་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། བླ་མའི་གདམས་ངག་ལས་ཀྱང་སེམས་དཔའི་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ། དེའི་སྟེང་དུ་བཞག་ལ་རྡོ་རྗེའི་ལྕགས་སྒྲོག་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས།

Thus, from the vajra-aperture of both, the bodhicitta of both descends, and one drinks the honey of the lips; this is the instruction that through this sequence, it is the drinking of the lips. "From the sign of intoxication, with the hand of the sign of intoxication, one should always act with the vajra-holder; with the hand of the sign of intoxication"—this refers to inserting the five fingers. With the vajra-holder, one should perform the action as it is; in that way, the wisdom consorts are honored. Alternatively, "with the hand of the sign of intoxication" means that because one performs the sign of the sign of intoxication, it is the hand of the sign of intoxication; with the hand of the sign of intoxication, one utters moans and sounds. Performing the action with the vajra-holder is the application of meditative union. "Always" means by way of being uninterrupted. The specific sequence is taught: "The swing, the elbow, and likewise the fully extended." "The swing" refers to the woman’s private parts, which generate the desire of the man; she should swing in front and behind the region of the waist. It is called a "swing" because it is similar to a swing. Thus it is said: "Mounted upon the woman’s private parts, swinging in sequence in front and behind the waist—that is renowned as the swing." Furthermore, from the oral instructions of the Guru: having assumed the sattvaparyaṅka posture, one places [the consort] upon it and enters into meditative union with the vajra-shackle.

རྡོ་རྗེ་པདྨ་སྙོམས་འཇུག་པའི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་ པ་ནི་ཁྱོགས་ཡིན་པས་ཁྱོགས་ཀྱི་རིམ་པའོ། ། ཁྱོགས་ཀྱི་རིམ་པས་གྲུ་མོ་ཞེས་པ་ནི། ལངས་ནས་སྐེད་པ་ལ་འཁྱུད་ནས་བུད་མེད་ཀྱི་པུས་མོ་གཡས་པའི་འོག་ཏུ་བདག་ཉིད་ཀྱི་གྲུ་མོ་གཡོན་པ་བཅུག་ལ་ལག་པ་གཡས་པས་དེའི་རྒྱབ་ནས་འཁྲུད་པ་ནི་གྲུ་མོ་ཞེས་ བྱ་བའི་སྦྱོར་ཐབས་སོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་ལངས་ནས་ཁྲ་སྤྲད་དུ་འཇུག་སྟེ། ། བུད་མེད་པུས་མོ་གཡས་པ་ནི། ། བཏེག་ནས་གྲུ་མོ་འོག་ཏུ་གཞུག། སྦྱོར་བ་ལངས་པའི་སྦྱར་ཐབས་སོ། ། ལངས་ཞེས་པ་ནི་ཁྱོགས་དང་བུད་མེད་དག་གལ་ཏེ་ཡང་ཁ་སྤྲད་པ་དེ་ཉིད་ ལངས་པའི་སྦྱོར་ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བའོ། ། ཡང་ན་རྐང་པ་གཡས་པ་མགོར་བཏེག་ནས། ། སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་མགྲིན་པ་ནས་འཁྱུད་ཅིང་མཆན་འོག་གཉིས་ཀྱི་འོག་ནས་ལག་པ་གཉིས་རྒྱབ་ཏུ་སྦྲེལ་ ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་ཤིན་ཏུ་བརྐྱང་པ་ཡིས། ། ཞེས་པ་ནི་བུད་མེད་གན་རྐྱལ་དུ་ཉལ་བའི་རྐང་པའི་མཐིལ་གཉིས་ཀྱི་སོར་མོ་ལག་པའི་སོར་མོས་སྦྲེལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་འཇུག་ཅིང་ལག་པ་གཉིས་བརྐྱང་ནས་ངང་པའི་གཤོག་པ་ ལྟ་བུར་བྱ་བའོ། ། འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྐྱང་པའོ། ། དེ་སྐད་དུ། ཤིན་ཏུ་བརྐྱང་པ་གཉིས་དག་ལ། ། རྐང་གཉིས་ཤིན་ཏུ་བརྐྱང་བ་ལ། ། ངང་པའི་གཤོག་པའི་རྣམ་པ་ལྟར། ། བརྐྱང་བ་རུ་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པས་ཡང་དང་ཡང་བརྟུལ་ ཞུགས་ཅན་གྱིས་འདོད་པ་བྱའོ། ། སྟེང་དང་འོག་ཏུ་བལྟ་བ་ཉིད། ། སྟེང་དང་འོག་ཏུ་བལྟ་ཞེས་པ་ནི་བཞིན་དང་པདྨ་ལ་འོ་བྱའོ། །

The yoga of the vajra and lotus in union is taught as the "swing" (khyog), and thus it is the sequence of the swing. Regarding the "elbow" (gru mo) sequence: having stood up and embraced the waist, one places one's own left elbow beneath the woman's right knee and embraces her from behind with the right hand; this is the union method known as the "elbow." As it is said: "Having stood up, one should join the faces; lifting the woman's right knee, one should place the elbow beneath it. This is the union method of standing." "Standing" refers to the union of the man and woman when they are facing each other while standing. Alternatively, having lifted the right leg to the head, the man and woman enter into union with the vajra and lotus, embracing by the neck and joining both hands behind the armpits to enter into union. Likewise, "with the legs fully extended" means that the woman lies on her back, and after first joining the toes of both soles with the fingers of the hands, she enters [the union] and extends both arms like the wings of a swan. This is the "fully extended." As it is said: "Regarding the two fully extended ones: when both legs are fully extended, it is renowned as the 'extended' position, like the form of a swan's wings." In such a sequence, the practitioner of the vow should repeatedly engage in desire. "Looking upward and downward" means kissing the face and the lotus [vagina].

ཡང་ན་ཡང་ཡང་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་སྐུའོ། ། འདོད་པ་བྱ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྔོན་དུ་བྱ་བའོ། ། ཡང་ ན་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་བལྟ་བ་ཉིད་ནི། སྟེང་དང་འོག་ཏུ་བལྟ་ཞིང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མངོན་དུ་བྱ་བའོ། ། དེ་ནས་འབྲས་བུ་ཅིར་འགྱུར་བ་གསུངས་པ། དངོས་གྲུབ་རྒྱས་པ་ཐོབ་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀུན་དང་མཉམ་པར་འགྱུར་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པའོ། ། དེ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀུན་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། མཉམ་པ་ཉིད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོག་པ་སྐྱེད་པའོ། ། སྐད་ཅིག་དེ་ལ་ཅི་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་གསུངས་པ། དེ་ལ་ག་པུར་བཏུང་བར་བྱ། དེ་ལ་ག་པུར་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར། ། ཤ་ནི་བཟའ་བ་ཉིད་ དུ་བྱ། ། ཁྱད་པར་དུ་ཡང་ཆང་ཉིད་དོ། ། ག་པུར་བཏུང་བར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ཨཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བའོ། ། ཁྱད་པར་དུ་ཡང་ཆང་ཉིད་དོ། ། ཞེས་པ་ནི་ཨཱ་ལིའི་ནཱ་དའི་བཏུང་བ་ཉིད་དང་ཀཱ་ལིའི་བཏུང་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆང་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་བཏུང་ བའོ། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་དེ་ལའོ། ། ཤ་ནི་བཟའ་བ་ཉིད་དུ་བྱ། ། ཞེས་པ་ནི་སྐུའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། འདི་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་རིམ་པ་གསུངས་པ། ག་པུར་རྒྱུའི་ཕྱིར་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་ཐམས་ ཅད་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྦྱོར་བའི་དོན་གྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བཅུ་གཅིག་པའོ། ། ། །

Alternatively, "again and again" means by way of being uninterrupted. "Vajra" is the indivisible body. "Desire to be performed" means to precede it with the coemergent. Alternatively, "looking upward and downward" means to manifest the experience while looking upward and downward. Then, as for what the result will be, it is said: "The extensive accomplishment is attained; one becomes equal to all Buddhas," which means attaining the accomplishment of Mahāmudrā. For that very reason, "all Buddhas" refers to the Mirror-like Wisdom and so forth. "Equality" is the generation of non-dual realization. Regarding what it becomes at that moment, it is said: "In that regard, camphor is to be drunk; for the sake of the cause of camphor, meat is to be eaten; and especially, wine itself." "Camphor is to be drunk" means the perfect vision of the garland of the Ali-nāda. "And especially, wine itself" means the drinking of the Ali-nāda and the drinking of the Kali. For that very reason, "wine" is the drinking of the Mind Vajra. "In that regard" means at that moment. "Meat is to be eaten" means that there is also no attachment to the Body. The sequence of how all of this is to be performed is stated: "For the sake of the cause of camphor," which is intended to mean for the sake of generating the bodhicitta. This is the eleventh chapter, the section on the meaning of the coemergent application.

ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྦྱོར་བའི་དོན་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏེ་དོན་དམ་པའོ། ། དེ་ཡང་སྦྱོར་བ་ནི་ཤེས་རབ་མཆོད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་གཙོ་བོ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་གང་དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་སྦྱོར་བའི་དོན་གྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ། ། བཅུ་གཅིག་ནི་གཅིག་ནི་ཟླ་མེད་པའོ། ། བཅུ་མ་ཡིན་པར་ཁ་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱི་དགུའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། ། རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས། བརྟག་པ་ གཉིས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྦྱོར་བའི་དོན་གྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའོ། ། ། ། ད་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྦྱོར་བའི་དོན་གྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་བཅུ་གཅིག་པ་གསལ་བར་བྱས་ནས། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་དབང་། ། བཞི་པའི་ཚིགས་བཅད་བཀའ་སྩལ་ པ། ། ཞེས་པ་ནི་དབང་བཞིའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ། སློབ་དཔོན་གསང་བ་ཤེས་རབ་དང་། ། བཞི་པ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བས་དབང་བཞི་གསང་བ་ལས་ཀྱང་ཆེས་གསང་བ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཀའ་སྩལ་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་རབ་གནས་རྡོ་རྗེ་ཉིད། ། ཆེ་དང་དྲིལ་བུ་ཆེན་པོ་ཟུང་། ། དེ་རིང་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱུར། ། སློབ་མ་བསྡུ་བ་ཉིད་དུ་གྱིས། ། རྡོ་རྗེ་ཉིད་ཆེ་དང་ཞེས་པ་ནི་ཁ་སྦྱོར་བའི་རང་བཞིན་ཟུང་དུ་འཇུག་པའོ། ། དྲིལ་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་འདི་ཡང་དོན་འདི་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་ ཟུང་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རབ་གནས་ཏེ་རེ་རེ་ཞིང་ཐམས་ཅད་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གནས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱུར།

The meaning of the "innate union" (sahaja-yoga) is the meaning of the innate itself, which is the ultimate (paramārtha). Furthermore, "union" is the characteristic of the offering of insight (prajñā). Because that is the primary [subject], the section [of the text] that analyzes it is the "Section on the Meaning of Innate Union." "Eleven" means "one without a second." It is not ten, but rather the meaning of being the nature of the nine through the union of the [two]. From the Extensive Commentary on the Clear Union, this is the eleventh chapter, the section on the meaning of innate union from the second [part of the] Hevajra Tantra. Now, having clarified the eleventh section on the meaning of innate union, [the text continues]: "Then the Vajra-Holder spoke the verses of the fourth empowerment." This refers to the speaking of the verses for the four empowerments: "The master, the secret, the insight, and the fourth is likewise." By this, the four empowerments are spoken of as verses that are even more secret than the secret. "The vajra is the great consecration, the vajra itself; hold the great bell and the great [vajra]. Today you have become a Vajra Master; gather disciples." "The vajra itself is great" refers to the union of the nature of the union (yuganaddha). "The great bell" has the same meaning. "The vajra pair" is the indivisible body (kāya). For that very reason, it is "the consecration," meaning it abides as each and every [aspect]. For that very reason, "you have become a master."

སློབ་མ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བསྡུ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྡུ་ བའི་ཚུལ་ལོ། ། གྱིས་ནི་རྫོགས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཟུང་ཞེས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་ངོ་། ། དྲིལ་བུ་ཆེ་ཞེས་པ་ནི་གསང་བའི་དབང་ངོ་། ། ཇི་ལྟར་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། ། བྱང་ཆུབ་སྲས་རྣམས་དབང་བསྐུར་བ། ། བདག་གིས་གསང་བའི་དབང་ གིས་ནི། ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་དབང་བསྐུར་རོ། ། འདིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་བསྟན་ཏོ། ། ལྷ་མོ་དགའ་སྟེར་གནས་སྟེར་མ། ། སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་ཡིད་འོང་མ། ། ཁྱེར་ཅིག་ཁྱེར་ཅིག་སེམས་དཔའ་ཆེ། ། ཁྱེར་ལ་མཆོད་པ་དག་ཏུ་གྱིས། ། དགའ་སྦྱིན་ཞེས་པ་ནི་ཕུལ་དུ་ བྱུང་བ་ལྷག་པ་མེད་པའི་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གནས་སྦྱིན་མ་ཞེས་པ་ནི་གནས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལེགས་པར་གནས་པའོ། ། ལྷ་མོ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིད་འོང་མ་ ཡང་ངོ་། ། ཁྱེར་ཅིག་ཁྱེར་ཅིག་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་གྱིས་ཤིག་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཀྱེ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཁྱོད་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་རོས་ཡོངས་སུ་གང་བའི་སྐུའོ། ། ཁྱེར་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་གྱིས་ཤིག་པའོ། ། མཆོད་པ་དག་ཏུ་གྱིས་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ ཟུང་དུ་འཇུག་པར་སྐྱེད་པའོ། ། ད་ནི་དབང་བསྐུར་བཞི་པ་ནི། ། ཡེ་ཤེས་འདི་ནི་ཆེས་ཕྲ་ཞིང་། ། རྡོ་རྗེ་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ལྟ་བུར། ། རྡུལ་བྲལ་ཐར་སྦྱིན་ཞི་བ་ཉིད། ། ཁྱོད་རང་ཡང་ནི་དེ་ཡི་ཕ། ། གང་འདི་ནི་བཞི་པའི་དབང་བསྐུར་བའི་སའོ། །

The disciple is the wisdom that is the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. "Gathering" refers to the manner of perfect gathering. "By means of" indicates completion. "Grasp the vajra" refers to the master initiation. "Great bell" refers to the secret initiation. "Just as the Buddhas of the past Initiated the sons of awakening, So by my secret initiation, I initiate you through the stream of mind." This teaches the wisdom initiation. "Goddess who bestows joy, who bestows the state, possessing various forms, and enchanting—take her, take her, O Great Being; take her and make offerings." "Bestower of joy" refers to the nature of supreme, unsurpassed bliss. "Bestower of the state" means abiding perfectly in the manner of non-abiding. "Goddess" refers to the nature of the five wisdoms and the three bodies. For that very reason, she possesses various forms. For that very reason, she is also enchanting. "Take her, take her" means make her extremely firm. Thus, O Great Being, you are a body completely filled with the flavor of great wisdom. "Take her" means make her extremely firm. "Make offerings" means to generate the union of the inseparable nature of both. Now, for the fourth initiation: "This wisdom is most subtle, Like the center of the vajra sky; Stainless, bestowing liberation, and peace itself. You yourself are also its father." This is the stage of the fourth initiation.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་དག་ པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། ། ཆེས་ཕྲ་ཞིང་ནི་དབང་པོ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྙིང་པོའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཁའ་ལྟ་བུར་ཏེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡུལ་བྲལ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐར་སྟེར་ནི་ ཐར་པ་ནི་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཞི་བ་ཉིད་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་སྤྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྣང་བར་མ་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཁྱོད་ཀྱི་ཕ་ནི་སྔར་ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ ཁྱོད་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་བདག་ཉིད་གཞན་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་བཞི་པ་ཡང་། ། ཞེས་པ་དོན་འདིས་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཆེས་ཕྲ་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་དགའ་བ་དང་པོའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཞེས་པ་ ནི་དགའ་བ་གཉིས་པའོ། ། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་ཞེས་པ་ནི་གསུམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། རྡུལ་བྲལ་ཞེས་པ་ནི་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཐར་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་ཐབས་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ཞི་བ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་དོན་ཏོ། ། ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ཉིད་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་མེད་ན་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མི་འགྱུར་བས་ནི། ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་སྔགས་དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ཨོཾ་པདྨ་སུ་ཁཱ་དྷཱ་ར་མ་ཧཱ་རཱ་ག་སུ་ཁཾ་ད་ད།

For that very reason, it is authentic wisdom (jñāna). If one asks what that is like: it is exceedingly subtle because it transcends the sensory faculties. For that very reason, the vajra-essence (vajra-garbha) is the essence of an indivisible nature. For that very reason, it is like space; for that very reason, it is free from dust. For that very reason, it is the "bestower of liberation," for liberation is the nature of having completely abandoned conceptualization (kalpa). "Peace itself" refers to the nature of the great parinirvāṇa, which is not perceived by any of the eyes. That very thing is your father, who previously brought you into being. Furthermore, that which brings you into being is you yourself. If one asks how that is so: it is because the self is not anything other [than that], being the nature of both the produced and the producer. Thus, the statement "the fourth is likewise" is clarified by this meaning. "Exceedingly subtle" refers to the first joy (ānanda). "Vajra-essence" refers to the second joy. "Like space" refers to the third, the pure [joy]. "Free from dust" refers to the fourth, the coemergent joy (sahajānanda). That very thing is the method because it completely abandons all conceptualization regarding liberation; the meaning is that this wisdom is shown to be peace. Since this very coemergent wisdom will not become uninterrupted without the blessing of the vajra and padma, the blessing of the vajra and padma is taught. The mantra for the blessing of the vajra and padma is taught as: oṃ padma sukha-dhāra mahā-rāga sukhaṃ dada.

ཙ་ཏུ་རཱ་ནནྡ་བྷཱ་ག་བི་ཤྭ་ ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཀཱ་རྱཾ་ཀུ་རུ་ཥྭ་མེ། ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨའོ། ། སུ་ཁཱ་དྷཱ་ར་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཕྱིར། མ་ཧཱ་རཱ་ག་སུ་ཁཾ་ད་ད་སྟེ། མ་ཧཱ་རཱ་ག་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ད་ད་ནི་བྱིན་པས་ཐོབ་ པའོ། ། མ་ཧཱ་རཱ་ག་སུ་ཁཾ་ད་ད་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཙ་ཏུ་རཱ་ནནྡ་བྷཱ་ག་ནི། དགའ་བ་བཞི་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བི་ཤྭ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ནི་འདི་ཉིད་དོ། ། ཀཱརྱཾ་ནི་རྫོགས་ པའོ། ། དེ་བདག་ལ་མེ་ཀུ་རུ་སྐྱེད་ཅིག་པའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དག་ལས་གང་བྱུང་བའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ། ཨོཾ་བཛྲ་མ་ཧཱ་དྭེ་ཥ་ཙ་ཏུ་རཱ་ནནྡ་དཱ་ཡཱ་ཀཿ། ཁ་ག་མུ་ཁཻ་ཀ་ར་སོ་ནཱ་ཐ་ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཀཱརྱཾ་ཀ་རུ་ཥ་མེ། ཨོཾ་ཞེས་པ་ནི་བཤད་ ཟིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཛྲ་མ་ཧཱ་དྭེ་ཥ་ཙ་ཏུ་རཱ་ནནྡ་ཡ་ཀཿཞེས་པ་ལ། ཙ་ཏུ་རཱ་ནནྡ་དཱ་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྤངས་པའོ། ། ཁ་ག་མུ་ཁཻ་ཀ་ར་སོ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བས་ན་ཁ་ག་སྟེ་ཐུགས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་མུ་ཁ་ནི་དང་པོའོ། ། དེ་ཉིད་ཨེ་ཀ་ར་སོ་ནི་ཟླ་མེད་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་ བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ནཱ་ཐ་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བའི་བླ་མའོ། ། དེ་ནི་བོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པས་ཀྱེ་ནཱ་ཐའོ། ། ཧཱུཾ་ཧཱུཾ་ཀཱ་རྱཾ་ཀུ་རུ་ཥྭ་མེ་ཞེས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་པའི་དོན་ཏོ། །

Catūrānandabhāga viśva hūṃ hūṃ kāryaṃ kuruṣva me. The syllable oṃ indicates the indivisibility of the three vajras. Padma refers to the lotus. Sukhādhāra means that which serves as the support for authentic wisdom (jñāna). For that very reason, mahārāgasukhaṃ dada—mahārāga is wisdom, and dada means "grant" or "bestow." Mahārāgasukhaṃ dada is intended to mean the complete abandonment of all conceptual constructions (vikalpa). For that very reason, catūrānandabhāga refers to the nature of the four joys as one. For that very reason, viśva refers to the Vajradhara. Hūṃ hūṃ refers to this very [state]. Kāryaṃ means "accomplishment." Kuruṣva me means "produce that for me." The meaning of the coemergent (sahaja) that arises from the coemergent is this, and it is indicated by the two syllables hūṃ. Oṃ vajra mahādeṣa catūrānandadāyaka khagamukhai karasona tha hūṃ hūṃ kāryaṃ kuruṣva me. The syllable oṃ has the meaning already explained. For that very reason, regarding vajra mahādeṣa catūrānandadāyaka: catūrānandada means the abandonment of conceptual constructions. Khagamukhai karasona means "sky-goer" (khaga), which is the Mind (citta); mukha is the first [of the faces]. That itself, ekarasona, is the characteristic of experiencing [it] without a second. Nātha means the "Protector of Beings." Since this is a vocative, it is "O Protector" (he nātha). Hūṃ hūṃ kāryaṃ kuruṣva me has the meaning already explained.

རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་སྔགས་དམིགས་པའི་ཚེ་མགོ་བོ་ནི་ཨོཾ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་རེ་སྨིན་མཚམས་སུ་ཟླ་བའི་གདན་ལ་ཡི་གེ་ཨོཾ་ཁ་དོག་དཀར་པོའོ། ། སྙིང་གར་ནི་ཧཱུཾ་ངོ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་ག་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་ཉི་མར་གནས་པའི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་སྔོན་པོའོ། ། ཟེའུ་འབྲུ་ལ་ནི་ཡི་གེ་ཨའོ། ། ཞེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བ་ལ་ཡི་གེ་ཨ་ དམར་པོའོ། ། རྐེད་པའི་མཚམས་སུ་ཡི་གེ་སྭཱའོ། ། བརླ་གཉིས་ལ་ཡི་གེ་ཧཱ་ཞེས་བྱ་བ་དགོད་པར་བྱའོ། ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུཾ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་མོ། ། སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གསང་སྔགས་ཏེ་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་སྔགས་བཏུ་བས་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་ བཞིན་ནོ། ། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དོན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ལུས་སོ། ། བཞི་པའི་དབང་བསྐུར་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བརྟག་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལས་ ཕྱུང་བ། བརྟག་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་རྫོགས་སོ། ། ། ། བརྟག་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལས་ཕྱུང་བའི་བརྟག་པ་གཉིས་པ་ནི་སྐུའོ། །

When visualizing the mantras for the blessing of the vajra and lotus: at the head, the syllable Oṃ is the white syllable Oṃ on a moon seat at the brow, representing the wheel of great bliss (mahāsukha-cakra). At the heart, the syllable Hūṃ is the blue syllable Hūṃ abiding on a sun disk at the heart, the wheel of phenomena (dharma-cakra). At the anthers, the syllable Āḥ is the red syllable Āḥ at the center of the emanation wheel (nirmāṇa-cakra). At the waist, the syllable Svā, and on the two thighs, the syllable Hā should be placed. Having blessed them with Oṃ Āḥ Hūṃ Svā Hā, the union of the vajra and lotus is perfected. Oṃ Āḥ Hūṃ represents the three bodies (kāya) of body, speech, and mind. Svā Hā represents the five wisdoms (jñāna). The nature of the five wisdoms and the three bodies is the essence of the three syllables. Hevajra is the secret mantra of the Mahāyāna; by the extraction of the mantra characterized by the union of the two, it is the nature of the emanation body (nirmāṇakāya). By the recitation of the mantra, it is the nature of the enjoyment body (saṃbhogakāya). By the yoga of the coemergent meaning, it is the body of the dharma body (dharmakāya). By the nature of the fourth empowerment, it is the nature of the essence body (svābhāvikakāya). Extracted from the thirty-two chapters, the great Hevajra Tantra, which consists of two sections, is complete. The second section extracted from the thirty-two chapters is the Body.

རྒྱུད་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ བྱང་ཆུབ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་རྫོགས་སོ་ནི་ཁ་སྦྱོར་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་མཐའ་དག་ཉིད་དུ་ཁྱབ་པའོ། ། རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལས། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་རྫོགས་སོ། ། ། །

The Great Tantra is the nature of the manifest, complete awakening into omniscience. The conclusion of the Hevajra is its pervasion of all things through the very nature of union. From the Extensive Commentary on the Clear Union, the Great Hevajra Tantra is complete.