An Explanatory Commentary on the King of Tantras, the Hevajra, called “The Utterly Stainless Union”

༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཤྲཱི་ཧེ་བཛྲ་ཏནྟྲ་རཱ་ཛ་ཊཱི་ཀཱ་སུ་བི་ཥ་ད་སཾ་པུ་ཊ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དཔལ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ། དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གང་གི་ ཞབས་ནི་དྲན་ཉིད་ལས། ། འཁོར་བ་ངེས་པར་གྲོལ་འགྱུར་བ། ། བླ་མ་དམ་པ་ཡུམ་དེ་ལ། ། བདག་ནི་རྟག་ཏུ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གཅིག་གཉིས་གསུམ་བཞི་ལྔ་དྲུག་གི། ། བདག་ཉིད་མཁའ་འགྲོ་མ་རང་བཞིན། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་དེ་ཡི་བརྡ། ། ངག་གི་མེ་ཏོག་གིས་བདག་མཆོད། ། མཁའ་དང་མཉམ་ པའི་རོ་མཉམ་དེ་ཉིད་འགའ་ཞིག་དག་ནི་བསྒོམ་པ་ན། ། འདོད་ཆགས་ལྡན་པའི་མྱོང་བ་དེ་ལྟར་བདེ་བར་ཡོངས་གྱུར་དེ་ཡི་ཕྱིར། ། མཆོག་གི་བླ་མའི་ཞབས་ཀྱི་མན་ངག་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ལས་གྲུབ་པ། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་ལ་བདག་གི་རྣམ་བཤད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག། འདི་ནི་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། ། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་ཀ་ཡང་རྣམ་པར་བྱང་བས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པའི་སྒོས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་གསལ་བར་བྱེད་པ། འགྲོ་བའི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཟེ་འབྲུ་ལ་ནི་ཨཿཡིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཧེ་རུ་ཀའི་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་སྟེ། སྒྲ་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།

In the language of India: Śrīhevajratantrarājaṭīkāsuviśadasampuṭanāma. In the language of Tibet: The Commentary on the King of Tantras, the Glorious Hevajra, titled the "Extremely Stainless Union" (Suviśadasampuṭa). Homage to the glorious Vajrasattva! To the feet of whom, through mere recollection, one is definitively liberated from saṃsāra—to that sublime Guru and Consort, I perpetually prostrate. The nature of the ḍākinīs, consisting of one, two, three, four, five, and six, is the symbolic code of Hevajra; with the flowers of my speech, I make this offering. When some meditate upon that very suchness, the equal taste equal to space, the experience of passion is thus completely transformed into bliss. Therefore, having accomplished this through the pith instructions of the feet of the supreme Guru, this extremely pure commentary of mine upon the Hevajra Tantra is the perfect awakening of Hevajra itself. That [awakening] is fourfold, and all four are the essence of complete purification. By way of teaching through the relationship of the expressive and the expressed, it clarifies the system of the Mantra Great Vehicle for the sake of the perfect welfare of beings. From the words "Thus have I heard" up to the end of "the syllable Aḥ is in the anthers," the pure form of Heruka with sixteen arms and so forth, the union, is to be shown. That very point shall be clarified: "Thus have I heard," and so forth.

སྒྲ་མ་ཡིན་པ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དགོངས་པ་དབྱངས་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་དང་། དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ་གཞོམ་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་པ་དེ་ངེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་གསལ་བར་བྱའོ། ། སྔགས་ཀྱི་སྒྲས་ཡི་གེ་གསུམ་སྟེ་དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐྱེས་ པ་དང་བུད་མེད་དང་མ་ནིང་གི་ངོ་བོ་ཨ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་དང་། ཀ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་རྣམས་སོ། ། འདི་གཉིས་ཁོ་ན་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཞེས་བརྗོད་དེ། འདི་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་དང་། ཐབས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་། འབྱུང་བ་བཞི་དང་། ཡེ་ཤེས་ ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། དང་པོ་ཁོ་ནར་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བའི་ངོ་བོ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཅན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དང་དབྱེར་མེད་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཐ་དད་པ་མེད་པ། ཨོཾ་ཡིག་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་བརྗོད་པར་ བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་ཨོཾ་ཡིག་དང་མཐར་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གསུང་ལས་སོ། ། དེ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཨོཾ་ཡིག་གི་དོན་ཉིད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཨ་ཡིག་བདག་མེད་མ་ཞེས་བརྗོད། ། ཨུ་ཡིག་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ། ། མ་ཡིག་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ། ཨོཾ་ ཡིག་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཞེས་དྲན། ། ཨ་ཡིག་གསུང་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ། ། ཨུ་ཡིག་སྐུ་རུ་བརྗོད་པར་བྱ། ། མ་ཡིག་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་གཅིག་ཨོཾ། ། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོའི་ཕྱིར། །

In order to ascertain that which is non-sound—namely Locanā and the others—and the intentional union with melody, as well as the non-intentional indestructible, the system of mantra shall be clarified. By the term "mantra," the three syllables are meant, which are by nature vowels and consonants, and which arise as the essence of male, female, and neuter: the sixteen vowels beginning with the letter A, and the thirty-four consonants beginning with the letter Ka. These two alone are called āli-kāli. Each of these is also of the nature of the three vajras, the four elements, and the five wisdoms, through the division of insight and method. First of all, the nature of appearance, the essence of the stable and moving world of beings, conditioned by ignorance, the identity of the conventional truth, is the Vajra Body, inseparable from the generation and completion stages. The three vajras are non-dual. The syllable Oṃ is to be uttered at the beginning of all mantras, because of the scriptural statement: "The syllable Oṃ is at the beginning of all mantra words, and Svāhā and so forth are at the end." What is that? Therefore, the meaning of the syllable Oṃ itself shall be explained: "The letter A is called Nairātmyā; The letter U is Vajraḍākinī; The letter Ma is Akṣobhyavajra; The syllable Oṃ is known as the three vajras. The letter A is called Speech; The letter U is said to be Body; The letter Ma is the Vajra Mind; The single mode of the three vajras is Oṃ. Because it is the first of the letters..."

ཡི་གེའི་ཐུ་བོ་ཞེས་པར་དྲན། ། དེ་ཕྱིར་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་གཉིས། ། ཤེས་རབ་དང་ནི་ ཐབས་ཞེས་བརྗོད། ། ཨ་ཡིག་ལ་སོགས་དབྱངས་བཅོ་ལྔ། ། ཤེས་རབ་ཏུ་ནི་རབ་ཏུ་བསྒྲགས། ། གང་ཕྱིར་དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་དང་། ། ཡུལ་དང་ཤེས་པ་ལྔ་རྣམས་ཀྱང་། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གཅིག་ཐ་དད་ཕྱིར། ། ཨོཾ་ཡིག་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཞེས་བརྗོད། ། ཀ་སྡེ་ལ་སོགས་ལྔ་པ་ལྔ། ། རྟག་པ་ ལ་སོགས་དེ་བཞིན་གཤེགས། ། ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་དབྱེ་བས་དེ། ། སོ་སོར་བརྟག་པ་ལ་སོགས་སོ། ། དབང་པོ་ལ་སོགས་དབྱེ་བ་ལས། ། དེ་ཡང་བཅོ་ལྔར་རབ་ཏུ་བརྗོད། ། ཡ་ར་ལ་ཝའི་མཐར་ཐུག་པ། ། གང་ཕྱིར་རླུང་མེ་ས་དང་ཆུ། ། སོ་སོར་བཞི་ཡི་བདག་ཉིད་ཕྱིར། ། དབྱངས་རྣམས་བཅུ་ དྲུག་སྟོང་པ་ཉིད། ། ཤ་ཥ་ས་རྣམས་སྐུ་གསུང་ཐུགས། ། ཧ་ཡིག་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་གནས། ། ཀཱ་ལི་བསྡུས་པ་ཀྵ་ཡིག་སྟེ། ། ཨཱ་ལི་བསྡུས་པ་ཨཿཡིག་གོ། ། གཉིས་ཀ་བསྡུས་པ་རབ་བརྗོད་པ། ། ཀྵ་ཡིག་དབྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས། ། བདག་མེད་དག་པ་མཁའ་ འགྲོ་མ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གནས། ། དེ་ཕྱིར་མཁའ་འགྲོ་རྡོ་རྗེ་སོགས། ། བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་གྱུར། ། བདག་མེད་མ་ནི་དག་པ་ཐབས། ། དེ་ཕྱིར་ཡང་དག་ཐབས་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་གཉི་ག་འདིར། ། དབྱེ་བ་མེད་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། དེ་ལྟར་རྣམ་ པར་སྣང་མཛད་སོགས། ། དེ་ཡང་མི་བསྐྱོད་རྣམ་པར་སྦྱོང་། ། དེ་ཕྱིར་མི་བསྐྱོད་དང་མཚུངས་པ། ། དེ་ཀུན་དཀྱིལ་འཁོར་གཙོ་བོའོ། ། མི་བསྐྱོད་པ་དག་མཁའ་འགྲོ་མ། ། དེ་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་བདག། གཉི་ག་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་ཕྱིར། །

Remember that the foremost of letters is [the syllable] ya. Therefore, the two—āli and kāli—are called wisdom and method. The fifteen vowels, beginning with the letter a, are proclaimed as wisdom. Because the five faculties, the five objects, and the five consciousnesses are the three vajras, both in unity and distinction, the syllable oṃ is called the three vajras. The five groups of five, beginning with the ka-class, are the Tathāgatas, such as Vairocana and the rest. Through the division into twenty-five, they are the [perfections] such as discernment. Through the division of the faculties and so forth, they are also said to be fifteen. Ending with ya, ra, la, and va, because wind, fire, earth, and water are each of a fourfold nature, the vowels are sixteen, [representing] emptiness. The letters śa, ṣa, and sa are body, speech, and mind. The letter ha is the abode of the three realms of existence. The condensed kāli is the letter kṣa, and the condensed āli is the letter aḥ. The expression of the condensation of both is the letter kṣa, realized as non-dual. The pure Nairātmyā is the ḍākinī; the ḍākinī resides in the maṇḍala. Therefore, the ḍākinī, Vajra, and so forth, are inseparable from Nairātmyā. Nairātmyā is the pure method; therefore, she is just like the authentic method. Thus, in this maṇḍala of both, there is no doubt of their non-duality. In that way, Vairocana and the others are purified into Akṣobhya. Therefore, being equal to Akṣobhya, they are all the lords of the maṇḍala. Akṣobhya is the pure ḍākinī; therefore, he too is the essence of wisdom. Because both are non-dual with both, [they are one].

དཀྱིལ་འཁོར་གཉི་ག་ཐ་དད་མེད། ། དེ་ཕྱིར་ཡི་ གེ་རེ་རེ་ཡིས། ། དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེར་འགྱུར་བ་ཡིན། ། དེ་ཕྱིར་མཐའ་དག་འདི་ཉིད་ནི། ། དཀྱིལ་འཁོར་ནཱ་དའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཞེས། ། ཐ་དད་མེད་ཕྱིར་ཁ་སྦྱོར་འགྱུར། ། གང་ཕྱིར་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཡི། ། རང་བཞིན་དཀྱིལ་འཁོར་རབ་ཏུ་བསྟན། ། ཡི་གེ་རེ་རེ་དག་གིས་ ཀྱང་། ། གང་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་བརྗོད་པ་ཡིན། ། དེ་ཕྱིར་ཡི་གེ་གཅིག་དང་ནི། ། དུ་མ་ཡིས་ཀྱང་ཐ་དད་མིན། ། དེ་ཕྱིར་ཡི་གེ་འདི་ཉིད་གང་། ། འགའ་ཞིག་དཀྱིལ་འཁོར་བརྡ་ཡིན་ཏེ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་ཀྱི་ཡི་གེ་ནི། ། སྲིད་གསུམ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་གྲུབ། ། སྲིད་གསུམ་ཐ་དད་མེད་རྟོགས་ པས། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཅེས་པར་དྲན། ། ཅེས་པ་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས། ། སྒྲ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་བརྗོད། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་འདི་ཉིད། ། སྐུ་ཞེས་ཀྱང་ནི་ཡང་དག་གནས། ། ཐུགས་གསུང་སྐུ་ཡི་རང་བཞིན་ཡང་། ། ཐུགས་ཞེས་ཀྱང་ནི་ངེས་པ་ཡིན། ། ཐབས་ནི་མཐའ་ཡས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ། ཤེས་རབ་རྣམས་ཀྱང་མཐའ་ཡས་སོ། ། སྲིད་གསུམ་རང་བཞིན་དེ་ཤེས་ན། ། སྐྱེ་འདི་ཉིད་ལ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། དེ་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་འགའ་ཞིག་གིས། ། སྒྲ་དོན་གང་ཞིག་རབ་བརྟགས་པ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ནི་དོན་གྱི་བརྡ། ། རྟོགས་པའི་ཕ་རོལ་ སོན་པས་བརྗོད། ། འགའ་ཞིག་ཏུ་ནི་དོན་གྱི་བརྡ། ། དངོས་པོ་ཡིས་ཀྱང་རྣམ་པར་བསྟན། ། དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་དོན་འདི་ཉིད། ། གང་དུ་ཡང་ནི་སྒྲ་ཡིས་ངེས། ། ཡང་ན་སྒྲ་དང་དོན་འདི་ཉིད། ། དངོས་པོ་ཡིས་ནི་ཡོངས་སུ་བརྟགས། །

The two maṇḍalas are not distinct; therefore, by means of each individual syllable, each becomes a maṇḍala. For this reason, this entirety is the nature of the maṇḍala-nāda. Because the maṇḍala is the vowels and consonants, and because they are not distinct, they become a union. Since the nature of the vowels and consonants is taught to be the maṇḍala, even by means of each individual syllable, it is called a maṇḍala. Therefore, it is not distinct whether by a single syllable or by many. For this reason, whatever syllable this may be, some are the symbols of the maṇḍala; the syllables of the maṇḍala itself are established as the three realms of existence. By realizing the non-distinctness of the three realms, it is remembered as the "reality of mantra." Thus, body, speech, and mind are expressed as a single sound. This very body, speech, and mind also truly abide as "body." Furthermore, the nature of mind, speech, and body is also definitively "mind." Because method is infinite, insight is also infinite. If one knows that nature of the three realms, one will achieve accomplishment in this very life. Therefore, whatever meaning of sound is thoroughly conceptualized by some in the world, that is the symbol of the meaning of reality, spoken by those who have reached the far shore of realization. In some cases, the symbol of the meaning is also demonstrated by means of an entity. Therefore, this very meaning of the entity is determined by sound in some instances; or else, this very sound and meaning is thoroughly conceptualized by means of an entity.

ཡང་ན་དངོས་པོ་ཡི་ནི་བརྡ། ། འགའ་ཞིག་དོན་གྱི་དབང་ གིས་བརྟགས། ། ཞེས་པ་དངོས་པོ་དང་ནི་སྒྲ། ། གཉི་ག་དོན་ལ་ཐ་དད་མེད། ། སྒྲ་དང་དངོས་པོ་གཉིས་དེ་བཞིན། ། གཉི་ག་དོན་ལས་ཐ་དད་མེད། ། དེ་ཕྱིར་དོན་དང་སྒྲ་གཉི་ག། དངོས་པོ་ཉིད་ལས་དབྱེ་བ་མེད། ། དེ་ཕྱིར་སྒྲ་དོན་གཉིས་ཀ་ཡང་། ། དངོས་པོ་ཉིད་ལས་ཐ་དད་མེད། ། དེ་བཞིན་དོན་དང་ དངོས་པོ་གཉིས། ། སྒྲ་ལས་ཐ་དད་ཉིད་མ་ཡིན། ། དེ་བཞིན་དངོས་དོན་གཉི་ག་ནི། ། སྒྲ་ལས་ཐ་དད་ཉིད་མི་འགྱུར། ། གང་ཕྱིར་ཐ་མི་དད་གསུམ་དེ། ། རིམ་པ་དང་ནི་རིམ་མིན་ལས། ། ཤེས་རབ་རྣོན་པོས་དད་པ་ཡིས། ། བླ་མ་དམ་པའི་ཞབས་དྲིན་ལས། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེས་དམན་རྒྱུད་ཀྱི། ། ཚོགས་པ་གང་གིས་རྟོགས་པར་འགྱུར། ། དེ་ཕྱིར་རང་གི་སྟོན་པའི་གསུང་། ། ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་གསུངས་ཏེ། ། རྒྱུད་རྣམས་ཀུན་གྱི་ཚུལ་ཤེས་ནས། ། ཕྱི་ནས་ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་བརྩམ། ། ཞེས་སོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་ཁོ་ནར་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་ཞུས་པ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པ། ཧེ་ཡིག་གིས་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། བཛྲའང་ཤེས་རབ་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བདག་ཉིད་རྒྱུད། ། དེ་ནི་ང་ཡིས་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལ། ཧེ་ཡིག་གིས་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། ཞེས་པ་ཧེའི་སྒྲ་ནི་རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པའི་བརྗོད་པ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་དོན་མཐོང་བ་མེད་དོ། ། དེའི་ ཕྱིར་དངོས་པོ་གཉིས་ཉིད་ཀྱིས་ཆ་དང་བཅས་པ་དང་ཆ་མེད་པའི་ངོ་བོ་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན། ཧ་ཡིག་དང་།

Alternatively, the convention of "thing" (vastu) is imputed by the power of the object. Thus, the thing and the word are not distinct in the object; likewise, the word and the thing are not distinct from the object. Therefore, both the object and the word are not differentiated from the thing itself. Therefore, both the word and the object are not distinct from the thing itself. Likewise, both the object and the thing are not distinct from the word. Likewise, both the thing and the object do not become distinct from the word. Because these three are inseparable, through the sequence and the non-sequence, those of sharp insight and faith, by the grace of the feet of the sublime guru, will realize the assembly of the Hevajra tantra. Therefore, the great masters have spoken these words of their own Teacher: "Having understood the system of all tantras, one should subsequently compose the Hevajra." In that regard, when Vajragarbha first requested [the teaching], the Blessed One gave this prophecy: "The syllable He is great compassion; Vajra is said to be insight. The tantra whose nature is method and insight—listen, I shall explain it." Regarding that: "The syllable He is great compassion"—the sound He is not seen to have the meaning of great compassion in worldly usage. Therefore, by the two things themselves, the nature of parts and partless, the male and female essences, the syllable Ha and...

ཨེ་ཡིག་གི་སྒྲ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ནཱ་དས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་དོན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཞེས་པ་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པའོ། ། དེའི་ཆེན་པོ་ ཉིད་ཀྱང་གང་གི་ཕྱིར་བདག་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའོ། ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ཉི་ཚེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་དམན་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནི་སྙིང་རྗེར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ བའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་དོན་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་དོན་ཏོ། ། བཛྲའང་ཤེས་རབ་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ། བཛྲའི་སྒྲ་ཡང་ཤེས་རབ་ཏུ་མངོན་པར་བརྗོད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཏུ་བརྗོད་ཅེ་ན་ངེས་པའི་དོན་ལས་སོ། ། གང་ གི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་ཅེས་བྱར་བརྗོད། ། ཅེས་པའི་གསུང་ལས་ཏེ་ཇི་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གང་གིས་ཀྱང་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་འདི་ཡང་སྟེ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པས་འདི་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རིམ་ པས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གསང་སྔགས་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་པའོ། ། ཨ་ཡིག་ཐུགས་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ། ། ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་གཅིག་སྡོམ་པ། ། ཨི་ཡིག་གསུང་ཞེས་རབ་ཏུ་བརྗོད། ། ཨུ་ཡིག་ཀྱང་ནི་སྐུ་ ཞེས་པ། ། རྡོ་རྗེ་སྦྱོར་སྐྱེས་རྡོ་རྗེ་གསུམ། །

The nāda (vibration), which is the nature of the two sounds of the syllable E, should be understood as the meaning of great compassion (mahākaruṇā). "Compassion" means to engage thoroughly for the sake of wandering beings. Its "greatness" is because of the thorough realization of selflessness. Otherwise, through a view that perceives [objects] as having [intrinsic] characteristics, one would remain in a limited state like that of the Hearers (śrāvaka). Generosity and so forth, when their nature is deficient in insight, become mere compassion. Therefore, generosity and so forth that are conjoined with insight are said to be the meaning of great compassion; this is the meaning of great compassion. "Vajra should also be expressed as insight" means that the word vajra is also explicitly expressed as insight. If one asks why that too is expressed as insight, it is because of the definitive meaning (nītārtha). As it is said: "Vajra is said to be indivisible." Just as a vajra cannot be split by anything, so too is this insight; because this supreme wisdom is the inseparability of the conventional and the ultimate, it is called "vajra" precisely because of that inseparability. This should be realized through the stages of the lineage of gurus (guru-paramparā). In order to clarify the Secret Mantra of the Great Vehicle (mahāyāna), one must engage solely in the stages of the lineage of gurus. "The syllable A is said to be the Mind; all syllables are unified in it. The syllable I is thoroughly expressed as Speech; the syllable U is also the Body." Thus, the three vajras born of the vajra-union.

དེ་ལྟར་ཡི་གེ་གསུམ་ཞེས་བྱ། ། ཨེ་ཡིག་ཐུགས་གསུང་རང་བཞིན་ཏེ། ། ཝཾ་ཡིག་སྐུ་དང་ཐུགས་ཡིན་ནོ། ། ཨེ་ནི་ཤེས་རབ་ཝཾ་ནི་ཐབས། ། གང་ཕྱིར་ཨེ་ཝཾ་རྡོ་རྗེ་གསུམ། ། ས་དང་མེ་དག་ཐ་དད་ཕྱིར། ། གཉི་ག་སྐྱེད་བྱེད་རྡོ་རྗེ་གསུམ། ། མཆོག་ གི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་འདི་དག། གཉི་ག་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱིས་བསྐྱེད། ། སྐུ་གསུང་མཆོག་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ཐུགས་དང་རླུང་དང་ཆུ་སྐྱེས་ཏེ། ། འདི་གཉིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དུ་འགྱུར། ། འབྱུང་བ་བཞི་དང་མཁའ་བསྲེས་པ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཞེས་རབ་ཏུ་བརྗོད། ། གཅིག་ནི་ལྔ་ལྔ་ཡང་དག་ ལྡན། ། དྲུག་ལྔ་གསུམ་གྱི་རིགས་ཞེས་བྱ། ། རིགས་གཅིག་ལ་ནི་གྲངས་མེད་པ། ། གྲངས་མེད་ལ་ནི་གཅིག་དང་གསུམ། ། ལྔ་དང་དྲུག་གི་རིགས་ཉིད་ཀྱང་། ། ཞེས་པ་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་འགྱུར། ། དྲུག་གི་གྲངས་ཏེ་དགུ་བདག་ཉིད། ། འདི་ཉིད་གཉིས་དང་གཉིས་མེད་པ། ། གཉིས་ སུ་སྣང་ཕྱིར་བརྟགས་པའོ། ། སྐྱེད་བྱེད་མེད་ཕྱིར་བསྐྱེད་བྱ་མེད། ། བསྐྱེད་བྱ་མེད་ཕྱིར་སྐྱེད་བྱེད་མེད། ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ། ། མཚན་མ་མེད་པའི་མིང་དང་བྲལ། ། སེམས་མེད་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱང་མེད། ། སྣང་བ་མེད་པ་བདག་མེད་པ། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་དང་མཚུངས་ ཤིང་། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་མཁའ་མཚུངས་པ། ། ཞེས་པ་ཐེག་ཆེན་སྔགས་ཀྱི་རིམ། ། འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། ། གལ་ཏེ་བླ་མའི་ཞབས་དྲིན་གྱིས། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་རྟོགས་པར་འགྱུར། ། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཡིས་ཀྱང་། ། གཞན་དུ་དེ་ཉིད་རྟོགས་མ་ཡིན། ། དེ་ཉིད་ཤེས་ ན་རྣམ་པར་གྲོལ། ། དངོས་གྲུབ་མཆོག་ཐོབ་གཞན་དུ་མིན། །

Thus, they are called the three syllables. The syllable E is the nature of mind and speech; the syllable Vaṃ is body and mind. E is insight and Vaṃ is method. Because E and Vaṃ are the three vajras, and because earth and fire are distinct, both are the three vajras that produce. Through the supreme yoga, these two are produced by the three vajras. Through the supreme yoga of body and speech, mind, wind, and the lotus—these two become the three vajras. The four elements mixed with space are called the five wisdoms. One is perfectly endowed with five-fifths; the six, five, and three are called the families. In one family there are countless [members]; in the countless, there is one and three. The families of five and six also become the nature of fifteen. The number six is the nature of nine; this itself is duality and non-duality. Because it appears as two, it is imputed. Because there is no producer, there is no produced; because there is no produced, there is no producer. All these are unborn, free from the name of signlessness. Those dharmas are without mind and without existence. Without appearance and without self, they are equal to the awakening of a Buddha. Inconceivable and equal to space—this is the stage of the Mahāyāna mantra. This is extremely difficult to find. If, through the grace of the Guru's feet, Hevajra is realized, then even in a hundred million eons, that reality will not be realized otherwise. If that reality is known, one is liberated; the supreme accomplishment is attained, and not otherwise.

ཞེས་པའོ། ། དེ་ཕྱིར་གང་འདིར་དྲན་པ་ཉམས་པས་འཇིགས་པ་ཡིས། ། བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་ལས་ནི་ཉུང་ངུའི་དོན། ། བདག་གི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་འབད་པས་ཐོས་པ་ཡིས། ། བསམ་པས་རྣམ་བསམས་འདི་ནི་སྐྱོབ་པ་ རྣམས་ལ་མཆོད། ། འདི་ནི་མ་ལུས་འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་གཏེར་གྱུར་པ། ། འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སྲིད་གསུམ་གནས། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་ཀྱི་གཟི་བརྗིད་སྣང་གྱུར་ན། ། གཏི་མུག་རབ་རིབ་གོ་སྐབས་འདིར་ནི་མཐོང་ངམ་ཅི། ། བསྒྲུབ་བྱ་དང་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པར་ བྱ་བ་དང་། རྗོད་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་འགྲོ་བ་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ་གསུངས་པ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་རྣམས་ ལ་བཞུགས་སོ་ཞེས་པ་འདི་ཉིད་མ་ལུས་པའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་གླེང་གཞི་དང་། བསྒྲུབ་བྱའོ་ཞེས་པ་བསྡུས་པའི་དོན་ཏེ། འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་ པའི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཡི་གེ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཨེ་ཝཾ་མ་ཡཱ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལ་དང་པོར་ཨེ་ཡིག་ལ་སོགས་པ། ། བཞི་ཡིས་ཞབས་བཞི་དག་ཏུ་འགྱུར། ། དེ་ཡི་འོག་ཏུ་ཤྲུ་ཡིག་སོགས། ། བརྒྱད་ཀྱིས་ཀྱང་ནི་ཞལ་བརྒྱད་དོ། ། བྷ་སོགས་བཅུ་དྲུག་དག་གིས་ཀྱང་། །

Thus it is said. Therefore, out of fear of losing mindfulness in this world, I have heard a small portion of the stages of the gurus through supreme effort. Having reflected upon it through contemplation, I offer this to the Protectors. This is the treasury for the benefit of all beings without exception; the nature of the elements, the Vajra Essence, abiding in the three realms. If the splendor of the Hevajra Tantra appears, will the cataracts of delusion find any opportunity here? To express the nature of the goal to be accomplished and the means of accomplishment, and to state the basis of all tantras—the characteristic of the engagement of beings, which consists of the expressive and the expressed—it is said: "Thus have I heard at one time, the Blessed One was dwelling in the bhagas of the consorts of the Vajra Body, Speech, and Mind of all the Tathāgatas." This is the introductory setting for the perfect awakening of omniscience, the nature of which is the generation of all without exception; and it is the summarized meaning of the goal to be accomplished. The result, which is the nature of the sixteen-armed [deity] and so forth, consists of the thirty-seven factors conducive to awakening, and is expressed by the thirty-seven syllables beginning with E-vaṃ-mā-yā. Regarding that, first, by the four syllables beginning with E, the four feet are formed. Below that, by the eight syllables beginning with Śru, the eight faces are formed. By the sixteen syllables beginning with Bha, [the sixteen arms are formed].

ཕྱག་ནི་བཅུ་དྲུག་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན། ། ཡོ་ཡིག་ལ་སོགས་བརྒྱད་ཀྱིས་ནི། ། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་སྤྱན་དང་ལྡན། ། ར་ཡིག་འགྱུར་མེད་ཀྱེ་རྡོ་རྗེ། ། སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་དང་ལྡན་གཙོ། ། སྡོམ་པ་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་དང་། ། འདུས་པར་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བཞིན། ། ཨེ་ཝཾ་གཉིས་མེད་རྣལ་འབྱོར་གྱི། ། ཁ་སྦྱོར་གྱིས་ནི་བཞུགས་པའི་གཙོ། ། བདག་མེད་མར་བཅས་དཔའ་བོ་ནི། ། འགྲོ་བའི་བླ་མར་བདག་ཕྱག་འཚལ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞིའི་ཚིག་གོ་ཞེས་པ་སྟེ། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་ གཞིའི་སྒྲས་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པའི་རང་བཞིན་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ། ། དེའི་གླེང་གཞི་ནི་དང་པོའི་རྒྱུ་སྟེ། འདི་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཨེ་ཝཾ་དུ་གྱུར་པའོ། ། བཞུགས་ པའི་ཚིག་གིས་བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཨེ་ཝཾ་མ་ཡཱ་ཡི་གེ་བཞི་པོ་སོ་སོར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་དཀྱིལ་འཁོར་གཉི་གའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སོ་སོར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ཡི་གེ་བཞི་ལ་འབྱུང་བ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་འགྲུབ་བོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་གང་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲས་རྒྱུད་བཞི་པོ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལ་བྱ་བ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ནི་དགོད་པར་བརྗོད་དེ།

Adorned with sixteen arms, With twenty-four eyes through the eight syllables beginning with Ya, The immutable Ra syllable is Hevajra, The Lord endowed with thirty-six. Just as in the Saṃvara with thirty-two heroes and heroines, The Lord abides in union through the E-vaṃ non-dual yoga. Together with Nairātmyā, I prostrate to the Hero, The Guru of all wandering beings. Therefore, this is the introductory phrase of all tantras. Regarding the term "introductory phrase of all tantras," "all" refers to the entire nature of the animate and inanimate world, including the stable and the moving. The "tantra" of these is the producer, which is omniscience itself. Its "introductory phrase" is the primordial cause; this is the reason it becomes E-vaṃ. Through the word "abides," it is the essence of the Action and Performance Tantras. The four syllables E-vaṃ-mā-yā are individually endowed with the three vajras; they are difficult to realize and are the nature of both maṇḍalas. For that very reason, by the nature of the three vajras individually, it is the nature of the twelve links of dependent origination. Furthermore, through the four syllables being the nature of the four elements, the nature of the sixteen emptinesses is established, which is the manifest complete awakening of omniscience. Alternatively, the term "all tantras" refers to the four classes of tantra. Among them, the Action and Performance Tantras are described as "laughter."

དེ་ཡང་ བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་གསལ་ལོ། ། སླར་ཡང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ནི་ལྟ་བར་མངོན་པར་བརྗོད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ནི་ལག་བཅངས་ཀྱི་མིང་ཅན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་ནི་གཉིས་གཉིས་ཀྱི་མིང་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་སྟེ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྣ་ཚོགས་པའི་བརྡའི་དོན་མངོན་པར་བརྗོད་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་གཅིག་གོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་དུ། གསང་ཆེན་མཆོག་ཏུ་དགྱེས་པ་ན། ། ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་རྟག་ཏུ་བཞུགས། ། སེམས་དཔའ་ སངས་རྒྱས་ཀུན་རང་བཞིན། ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་བདེ་བའི་མཆོག། ཅེས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པར་ནི། ། གཞན་གྱི་དོན་མེད་རྩྭ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པ་སྟེ་གཉིས་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་གླེང་གཞིའི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་གཉིས་ ཀྱི་རྒྱུད་ཟབ་མོ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གསང་ཆེན་ལ་སོགས་པ་ཡི་དོན། །

Furthermore, this is clearly indicated by the very words "He dwells." Moreover, the Yoga Tantra is expressed through the term "gazing"; the Yoginī Tantra is named "holding hands"; and the Unexcelled Yoga Tantra is named "the two-in-two." Regarding the phrase "Thus have I [heard]," one should understand that the various symbolic meanings expressed by such terms as these have the same meaning in these [classes of tantra], such as the Yoga Tantra and so forth. In the Yoginī Tantra, it says: "In the supreme joy of the Great Secret, The nature of all is eternally present. The nature of all Buddhas, the Sattva, Is the Vajraḍākinī, the supreme bliss." In the Unexcelled Yoga Tantra, it says: "The welfare of others is like grass, of no concern." Thus, the "two-in-two" tantras are exclusively of definitive meaning. In order to clarify the profound "two-in-two" tantra through the very words of the introduction to the Yoga Tantra, the meaning of the "Great Secret" and so forth is as follows:

གཞན་ནི་དོན་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པར་གྱུར་པ་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གླེང་གཞིའོ་ཞེས་པ་སྟེ་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་གཉིས་ཀྱི་མིང་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་འདུས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ངེས་ པ་གསུངས་པ། ཨེ་ཡིག་ས་རུ་བརྗོད་པ་ཉིད། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྤྱན་མ་སྟེ། ། མི་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་འདི། ། འགྲོ་བའི་དོན་ལ་རབ་འཇུག་ཅིང་། ། དེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེ་ཞེས་བརྗོད། ། ཐབས་ཆེན་པོ་ཡི་རང་བཞིན་མ། ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས། ། ཆུ་སྐྱེས་འདབ་མ་དྲུག་ ཅུ་བཞིར། ། ལྷ་མོ་སྤྲུལ་པར་ཡང་དག་གནས། ། ཀུན་རྫོབ་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཅན་མ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་གཅིག་པའི་སྐུ། ། སྒྱུ་མ་ཆེན་མོ་ཞེས་པར་བརྗོད། ། ཝཾ་ཡིག་ཆུ་རུ་རབ་ཏུ་བརྗོད། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་མཱ་མ་ཀཱི། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་རང་བཞིན་གྱིས། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ ཅན། ། ཟླ་བ་ཉི་མ་གཅིག་གཟུགས་ཀྱིས། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཅིག་སྡོམ་ཕྱིར། ། དེ་ནི་བྱམས་དང་སྨོན་ལམ་ཚུལ། ། ལྷ་མོ་རྡོ་རྗེའི་(རགས་,རིགས་)རྗེས་འགྲོ། ། སྙིང་གར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ། ། ཆུ་སྐྱེས་འདབ་མ་བརྒྱད་པར་གནས། ། མ་ཡིག་མེ་རུ་རབ་ཏུ་བསྟན། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་ གོས་དཀར་མོ། ། དགའ་དང་སྟོབས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མ། །

Regarding the phrase "others are meaningless" and so forth, this is included within the meaning of the words "Thus have I [heard]" and so on, which constitute the introduction to omniscience (sarvajñatā). Just as all the perfections (pāramitā) are subsumed within the perfection of insight (prajñāpāramitā) itself, so too are all tantras subsumed within that which is designated by the two [syllables]. Thus, the Hevajra, the nature of the three types of omniscience, is taught as the certainty for attaining perfectly complete awakening (samyaksambodhi). The syllable E is said to be the earth element; it is the action seal (karmamudrā), Locanā. Having the nature of humans and so forth, she engages extensively for the benefit of beings; she is called "Great Compassion." She is the nature of the great method (upāya), the family of the Tathāgatas. In the sixty-four-petaled lotus, the goddesses reside in emanation. She possesses the form of conventional aspects, the single body of the five aggregates; she is called "Great Illusion." The syllable Vaṃ is said to be the water element; it is the dharma seal (dharmamudrā), Māmakī. By the nature of the vowels and consonants, she has the nature of bodhicitta. In the form of the single moon and sun, for the sake of uniting method and insight, she is the manner of love and aspiration. She follows the family of the Vajra goddess. In the heart, at the dharma wheel, she resides on an eight-petaled lotus. The syllable Ma is taught to be the fire element; it is the great seal (mahāmudrā), Pāṇḍaravāsinī. She is the yoginī of joy and power.

ལྷ་མོ་པདྨའི་རིགས་བྱུང་མ། ། ཟླ་བ་ཉི་མ་མཉམ་སྦྱོར་བའི། ། བདེ་བ་རྗེས་མྱོང་གཟུགས་ཅན་མ། ། མགྲིན་པར་ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོ་ནི། ། ཆུས་སྐྱེས་བརྒྱད་གཉིས་འདབ་མར་གནས། ། ཡཱ་ཡིག་རླུང་གི་ཁམས་སུ་འགྱུར། ། དམ་ ཚིག་ཕྱག་རྒྱ་སྒྲོལ་མ་སྟེ། ། བཏང་སྙོམས་ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་ཅན། ། དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་རིགས་རྗེས་འགྲོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདུས་པ་ཡིས། ། ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་སྦྱོར་བ་བྲལ། ། བདེ་ཆེན་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་ལ། ། སྤྱི་བོ་རུ་ནི་རྟག་ཏུ་གནས། ། རྩ་ཡི་འཁོར་ལོ་རྣམ་དག་པ། ། འདམ་སྐྱེས་འདབ་མ་སུམ་ཅུ་གཉིས། ། དེ་ལྟར་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་ལུས། ཡི་གེ་བཞི་པོ་རྣམས་ལས་དང་ཆོས་དང་ཆེན་པོ་དང་། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་རང་བཞིན། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ཐབས་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ། ། བྱམས་པ་དང་ སྨོན་ལམ་གྱི་རང་བཞིན། དགའ་བ་དང་སྟོབས་(གྱི་,ཀྱི་)བདག་ཉིད། བཏང་སྙོམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན། ཚངས་པའི་གནས་བཞི་ཐ་དད་པ་མེད་པར་བསྒོམ་པ། ལྟེ་བ་དང་། སྙིང་ག་དང་། མགྲིན་པ་དང་། སྤྱི་བོའི་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པ་དང་། ཆོས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ རྫོགས་པ་དང་། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་རྣམས་སུ་རིམ་པ་བཞིན། འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། བརྒྱད་དང་བཅུ་དྲུག་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པའི་པདྨ་བཞིར་གནས་སོ་ཞེས་པའོ། ། འདིར་འཁོར་ལོ་གཉིས་གཉིས་ནི་ཨེ་ཡིག་དང་ཝཾ་ཡིག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེ་ གང་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས། ། སྟེང་དང་འོག་ནི་སྙོམས་འཇུག་སྟེ། ། ཨེ་ཡིག་ཤེས་རབ་ཉིད་འགྱུར་ཞིང་། ། ཝཾ་གྱི་ཡི་གེ་ཐབས་སུ་འགྱུར། །

The goddess born of the Lotus family, Who experiences the bliss of the union of moon and sun, Is the embodied form [of the deity] residing in the throat, The wheel of enjoyment (saṃbhogacakra), Situated upon the sixteen petals of the water-born lotus. The syllable Yā becomes the wind element. The commitment seal (samayamudrā) is Tārā, Whose nature is the wisdom of equanimity. She also follows the Action family. Through the assembly of the Tathāgatas, All attachments are free from union. In the great wheel of great bliss, She dwells eternally at the crown of the head. The pure wheel of channels consists of A lotus with thirty-two petals. Thus, the body of the elements of earth, water, fire, and wind, Arising from the four syllables, is the nature of the four seals: The action, dharma, great, and commitment seals. It is the essence of great compassion and great skillful means, The nature of loving-kindness and aspiration, The identity of joy and power, And the nature of equanimity and wisdom. One meditates on the four immeasurables (brahmavihāra) as inseparable, Residing respectively in the navel, heart, throat, and crown, As the wheels of emanation, dharma, enjoyment, And great bliss, consisting of lotuses with sixty-four, Eight, sixteen, and thirty-two petals. In this context, each pair of wheels is the nature of the syllables E and Vaṃ. If one asks what that is: From the nature of wisdom and method, The upper and lower are in union. The syllable E becomes wisdom itself, And the syllable Vaṃ becomes method.

དེ་ནི་བརྒྱན་པ་ཝཾ་ཡིག་སྟེ། ། ངེས་པར་མཛེས་པ་ཨེ་ཡིག་གོ། ། སྙིང་ག་མགྲིན་པར་ཝཾ་ཡིག་ནི། ། རྒྱན་ ནི་ཆེན་པོ་མཆོག་ཡིན་ཏེ། ། སྤྱི་བོ་ལྟེ་བར་ཨེ་ཡིག་ནི། ། བརྒྱན་པ་ཕན་ཚུན་ཁ་སྦྱོར་ཏེ། ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་སྐུ། ། ཨེ་ཡིག་པདྨར་བརྗོད་བྱ་སྟེ། ། ཝཾ་ཡིག་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པར་བརྗོད། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་སྦྱོར་བ། ། ཆོས་དང་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་དག། ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ ལོའི་སྦྱོར་བ་དང་། ། བདེ་ཆེན་ཡང་དག་རྟོགས་པ་ལས། ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་བཞིའོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། གཞན་ཡང་གསུངས་པ། ཨེ་ཡིག་ཆ་བྱད་བཟང་པོ་གང་། ། དབུས་སུ་ཝཾ་ཡིག་གིས་བརྒྱན་པ། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གནས། ། སངས་རྒྱས་ རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག། ཅེས་པ་དེ་ལྟར་རྒྱུད་དུ་གསུངས། ། ཁམས་གསུམ་པོ་ནི་མ་ལུས་ནས། ། ཁམས་གསུམ་པོ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། འབྱུང་བ་བཞི་ཡི་རང་བཞིན་ཅན། ། དབྱངས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ། ཟླ་བ་ཉི་མའི་རང་བཞིན་ལས། ། རྣམ་ཤེས་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཡིས། ། རང་བཞིན་ མི་བསྐྱོད་རིན་ཆེན་བདག། བདག་མེད་གཽ་རཱིའི་རྣལ་འབྱོར་ལས། ། གསུམ་དང་ལྔ་ཡི་ཤེས་རབ་གནས། ། བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ། ཨེ་ཡི་ཡི་གེ་ས་རུ་འདོད། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་གཞོམ་དུ་མེད། ། དབྱངས་དང་ལྡན་པར་རབ་ཏུ་གནས། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ནི་མཉམ་ལྡན་ པ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་བཞི་བདག་ཉིད། ། འབྱུང་བ་ལྔ་པོ་ཡེ་ཤེས་ཆ། ། ཁ་སྦྱོར་གྱིས་ནི་དགུ་བདག་ཉིད། ། ཅེས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་ཟུང་གི་བདག། ཡི་གེ་ཨེ་ནི་སྤྱན་མར་འདོད། ། དབྱངས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས། །

That is the ornament, the syllable vaṃ; it is the definitive beauty, the syllable e. The syllable vaṃ at the heart and throat is the supreme, great ornament. The syllable e at the crown and navel is the ornament of mutual union. It is the body, the nature of the five Buddhas. The syllable e is to be called the lotus; the syllable vaṃ is called the vajra. Through the union of the vajra and the lotus, the Dharma and Emanation wheels, and the union of the Enjoyment wheel, from the perfect realization of Great Bliss, the Blessed One himself said: "Thus, all are four." Furthermore, it is said: "The syllable e, which is the excellent form, adorned in the center by the syllable vaṃ, is the abode of all bliss, the jewel casket of the Buddhas." Thus it is taught in the Tantra. The three realms without exception are the three realms of great wisdom. Having the nature of the four elements, by relying on the union of the vowels, from the nature of the moon and sun, through the aggregates of consciousness and feeling, the nature is Akṣobhya and Ratnasambhava. From the yoga of Nairātmyā and Gaurī, the abode of the wisdom of three and five, the wisdom of the nature of the fifteen is the syllable e, which is asserted as the ground. The great wisdom is indestructible; it abides perfectly endowed with the vowels. Wisdom and method are in equal union, the nature of the three vajras and four. The five elements are the portion of wisdom; through union, they are the nature of nine. Thus, the nature of the pair of maṇḍalas: the syllable e is asserted as Locanā. By relying on the union of the vowels...

ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་རང་བཞིན་ལས། ། འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་ ཕུང་པོ་ཡི། ། རང་བཞིན་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེ་བདག། མཁའ་འགྲོ་མཁའ་སྤྱོད་མ་སྦྱོར་ལས། ། གསུམ་དང་ལྔ་ཡི་ཡེ་ཤེས་གནས། ། བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ནི། ། ཝཾ་ཡིག་ཆུ་རུ་བརྗོད་བྱ་སྟེ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་གཞོམ་དུ་མེད། ། དབྱངས་དང་ལྡན་པ་རབ་ཏུ་གནས། ། ཤེས་ རབ་ཐབས་ནི་མཉམ་ལྡན་པ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་བཞི་བདག་ཉིད། ། འབྱུང་བ་ལྔ་པོ་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། ཁ་སྦྱོར་གྱི་ནི་དགུ་བདག་ཉིད། ། ཅེས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་ཟུང་གི་བདག། ། ཝཾ་ཡིག་མཱ་མ་ཀཱི་རུ་འདོད། ། དབྱངས་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ། མཁའ་སྤྱོད་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་ལས། ། རྣམ་ཤེས་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ། ལྷ་མོའི་འཁོར་ལོ་རྣམ་བསྒོམ་ལས། ། བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ནི། ། མ་ཡིག་མེ་རུ་བརྗོད་བྱ་སྟེ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་གཞོམ་དུ་མེད། ། དབྱངས་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་ཡང་དག་གནས། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ནི་མཉམ་ལྡན་པ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་བཞི་བདག་ ཉིད། ། འབྱུང་བ་ལྔ་པོ་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། ཁ་སྦྱོར་གྱི་ནི་དགུ་བདག་ཉིད། ། ཅེས་པ་ལྷ་མོའི་འཁོར་ལོའི་ཚུལ། ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གྲོང་། ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་རྫོགས་སངས་རྒྱས། ། མ་ཡིག་གོས་དཀར་མོ་རུ་དྲན། ། དབྱངས་དང་འབྲེལ་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ རབ་སྦྱོར་ལས། ། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་བརྗོད། ། འདོད་ཆགས་གཏི་མུག་རང་བཞིན་དག། ཆུ་མ་རྡོ་རྗེ་མཉམ་སྦྱོར་ལས། ། གསུམ་དང་ལྔ་ཡི་ཡེ་ཤེས་གནས། ། བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ནི། ། ཡཱ་ཡིག་རླུང་དུ་བརྗོད་བྱ་སྟེ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་གཞོམ་དུ་མེད། །

From the nature of the vowels and consonants, The nature of the aggregates of formations and consciousness Is myself, Amoghasiddhi-vajra. From the union of the ḍākinī Khecarī, The wisdom of three and five abides. The wisdom of the nature of the fifteen Is to be expressed as the syllable VAṂ, the water element; The great, indestructible wisdom, Abiding perfectly endowed with the vowels. Insight and method in equal union, The nature of the three vajras and four, The five elements, the great wisdom, The nature of the nine of the union. Thus, the nature of the pair of maṇḍalas, The syllable VAṂ is asserted as Māmakī. Relying on being pervaded by the vowels, From the yoga of the sky-farer Vajrayoginī, Relying on the aggregate of consciousness, Through meditating on the wheel of goddesses, The wisdom of the nature of the fifteen Is to be expressed as the syllable MA, the fire element; The great, indestructible wisdom, Abiding perfectly pervaded by the vowels. Insight and method in equal union, The nature of the three vajras and four, The five elements, the great wisdom, The nature of the nine of the union. Such is the manner of the wheel of goddesses. Thus, the city of the Tathāgatas, The indivisibility of both, the perfect Buddha, The syllable MA is remembered as Pāṇḍaravāsinī. Relying on the connection with the vowels, From the excellent union of the vowels and consonants, It is expressed as the nature of name and form. The pure nature of desire and delusion, From the union of Vāruṇī and Vajrī, The wisdom of three and five abides. The wisdom of the nature of the fifteen Is to be expressed as the syllable YĀ, the wind element; The great, indestructible wisdom.

དབྱངས་ དང་ལྡན་པ་རབ་ཏུ་གནས། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ནི་མཉམ་ལྡན་པ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་བཞི་བདག་ཉིད། ། འབྱུང་བ་ལྔ་པོ་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། ཁ་སྦྱོར་གྱི་ནི་དགུ་བདག་ཉིད། ། ཅེས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་ཟུང་གི་བདག། ཡི་གེ་ཡཱ་སྟེ་སྒྲོལ་མར་འདོད། ། ཨེ་ཝཾ་མ་ཡཱ་ ཡི་གེ་བཞི། ། འབྱུང་བ་བཞི་རུ་རབ་ཏུ་གནས། ། སོ་སོར་བཞི་ཡི་བདག་ཉིད་ལས། ། ཕྱག་རྣམས་བཅུ་དྲུག་སྟོང་པ་ཉིད། ། ཨེ་ཝཾ་མ་ཡཱ་ཡི་གེ་བཞི། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས། ། ཞལ་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར། ། རྣམ་ཐར་བརྒྱད་ཀྱི་ཞལ་རྣམས་སོ། ། ཨེ་ ཝཾ་མ་ཡཱ་ཡི་གེ་བཞི། ། བདུད་བཞི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར། ། དགའ་ཆེན་ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་ཡི། ། ཞབས་ནི་བཞི་རྣམས་རབ་ཏུ་བརྗོད། ། ཨེ་ཝཾ་མ་ཡཱ་ཡི་གེ་བཞི། ། སོ་སོར་སུམ་འགྱུར་དུ་བྱས་པ། ། རེ་རེ་རྣམ་གཉིས་དེ་རྣམས་ཀྱང་། ། སྤྱན་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ། ། ཨེ་ཝཾ་མ་ཡཱ་ཡི་གེ་བཞི། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ལས། ། རེ་རེ་རྣམ་ལྔར་ཕྱེ་བ་རྣམས། ། རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་དུ་མར་འགྱུར། ། ཨེ་ཝཾ་མ་ཡཱ་ཡི་གེ་བཞི། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་བཞི་བདག་ཉིད། ། སོ་སོར་ཕྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ། བཅུ་གཉིས་བཞི་ཡི་སྒྲ་དང་ལྡན། ། ཨེ་ཝཾ་མ་ཡཱ་ཡི་གེ་བཞི། ། བཅོ་ལྔའི་ཆ་ཡི་ བདག་ཉིད་ཅན། ། དེ་ཡང་ཨ་ཡིག་ལ་སོགས་དབྱངས། ། གསལ་བྱེད་ལྔ་པ་ལྔ་རུ་འགྱུར། ། མཐར་གནས་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་བ་བཞི། ། སྲིད་གསུམ་བདག་ཉིད་ཤ་ཥ་ས། ། མི་ཕྱེད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་སྦྱོར་བ། ། སྲིད་གསུམ་ལས་བྱུང་ཧ་ཡིག་ནི། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་གཞོམ་དུ་མེད། ། རྡོ་ རྗེའི་བཟླས་པ་ཞེས་པར་དྲན། ། ཨེ་ཝཾ་མ་ཡཱ་ཡི་གེ་བཞི། །

Vowels Possessing [the sound of] e, it is well-established. Wisdom and method are in union. The nature of the three vajras and the fourth. The five elements are great wisdom. The nature of the nine of the kha-sbyor (union). Thus, the nature of the pair of maṇḍalas. The syllable yā is asserted to be Tārā. E-vaṃ-ma-yā are the four syllables. They are well-established as the four elements. From the nature of each of the four, the sixteen arms are emptiness. E-vaṃ-ma-yā are the four syllables. From the nature of wisdom and method, because the faces are completely pure, they are the faces of the eight liberations. E-vaṃ-ma-yā are the four syllables. Because the four Māras are completely pure, the four feet of the great bliss Hevajra are proclaimed. E-vaṃ-ma-yā are the four syllables. When each is tripled, and each of those is twofold, the eyes are twenty-four. E-vaṃ-ma-yā are the four syllables. From the nature of the five wisdoms, each is divided into five; they become eight and manifold forms. E-vaṃ-ma-yā are the four syllables. The nature of the three vajras and the fourth, based on their individual divisions, possess the sounds of twelve and four. E-vaṃ-ma-yā are the four syllables. Having the nature of the fifteen parts, those are the vowels beginning with a. The consonants become five groups of five. The semi-vowels are also the four elements. Śa-ṣa-sa are the nature of the three realms. The syllable ha, arising from the three realms, is the union of the three indivisible vajras, the great wisdom that is indestructible. It is remembered as the "vajra recitation." E-vaṃ-ma-yā are the four syllables.

སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་སྦྱོར་བ་ལས། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཕྱེ་ལ་བརྟེན་ནས། ། རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་སུ་འདོད། ། ཡེ་ཤེས་ཕུང་པོ་ལྔ་རང་བཞིན། ། འབྱུང་བ་བཞི་པོར་རབ་ཏུ་གནས། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ། ། རྡོ་རྗེ་ སེམས་དཔའ་ཞེས་པར་དྲན། ། ཞེས་པ་སྐུ་གསུམ་བདག་ཉིད་ནི། ། ཡི་གེ་བཞི་ལ་རབ་ཏུ་གནས། ། མཁའ་ལ་དབང་པོའི་གཞུ་ལྟ་བུར། ། ཤེས་ན་འགྲུབ་འགྱུར་རྣལ་འབྱོར་པ། ། ཡི་གེ་བཞི་ནི་གྲུབ་པ་སྟེ། ། འགྲུབ་པའི་ཐབས་གཞན་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཡང་ན། ཨེ་ནི་ཤེས་ རབ་ཝཾ་ནི་ཐབས་ཏེ། ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལི། ཟླ་བ་དང་། ཉི་མ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་གཉིས་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ། ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལི་དག་ལས་ཕྱག་བཞི་པ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དག་ལས་ཕྱག་དྲུག་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ ཨེ་ཝཾ་སྟེ། འདི་གཉི་ག་ཐ་དད་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ནི་བཞུགས་ཤིང་གནས་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདི་དག་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ་བདག་གིས་ ཞེས་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡི་རྒྱུ་ཡིས་སོ། ། ཐོས་པ་ཞེས་པ་ལྷག་པར་རྟོགས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། གཅིག་ནས་ཞེས་པ་རྒྱུ་མཚན་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དུས་ཞེས་པ་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་འབྲས་བུའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་རོ། །

From the application of the six sense bases, Based on the differentiation of the three vajras, They are asserted as the eighteen aspects. The nature of the five aggregates of wisdom Is perfectly established within the four elements. The indivisibility of the two—the three vajras— Is remembered as Vajrasattva. Thus, the identity of the three bodies Is perfectly established in the four syllables. If a yogi knows them to be like a rainbow in the sky, They will be accomplished. The four syllables are the accomplishment; There is no other means of accomplishment. Alternatively, E is insight and Vaṃ is method. Through the vowels (āli) and consonants (kāli), the moon and the sun, And through insight and method themselves, the two-armed emanation body (nirmāṇakāya) arises. From the vowels and consonants, the four-armed enjoyment body (saṃbhogakāya) arises. From the moon and the sun, the six-armed dharma body (dharmakāya) arises. The identity of the three bodies is Evaṃ. The non-duality and non-difference of these two is the Blessed One, the sixteen-armed one, the identity of the essence body (svabhāvikakāya). The meaning is that he dwells and abides, being the nature of the object of observation that pervades all. I shall clarify these very points: "By" refers to the cause of the emanation body. "Hearing" refers to the superior realization of the enjoyment body. "From one" refers to the reason, the dharma body. "Time" refers to the essence body, the identity of the three bodies indivisible, the resultant Vajradhara.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྒྲས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲས་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ལ་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ། འདིས་ནི་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཁོ་ན་རྡོ་རྗེ་སྟེ་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་བཙུན་མོ་བདག་མེད་མ་སྟེ་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ཉིད་བྷ་ག་རྣམས་ཏེ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་རྒྱུ་མཚན་དེ་རྣམས་ཁོ་ན་སྟེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པ་ནི་རྣམ་པར་བཀྲ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་འཕྲོག་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་བདག་གིས་ཞེས་པ་མེའི་ཁམས་དང་རླུང་གི་ཁམས་དག་ལས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས། ལྟེ་བར་གཏུམ་མོ་འབར་བ་ཡིས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་བསྲེག་ཅིང་། ། སྤྱན་ལ་ སོགས་པ་ཡང་བསྲེག་སྟེ། ། བསྲེགས་ནས་རི་བོང་ཅན་ཧཾ་འཛག། ཅེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། ཤྲུ་ཏཾ་ཞེས་པ་འཛག་པའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་གང་ཞེ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། དེ་གང་དུ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་ མེད་པར་རྟོགས་པའི་སྐད་ཅིག་ཏུའོ། ། དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །

Regarding the phrase "in the bhagas of the Vajra Consorts of the bodies, speech, and minds of all the Tathāgatas": the term "Tathāgata" refers to the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. The term "all" refers to all things without exception, namely the objects such as form and so forth. Because they are both "all" and "Tathāgatas," they are called "all the Tathāgatas." By this, it is shown that whatever does not exist is not of the nature of a Tathāgata. That very [nature] is the body, speech, and mind of the Tathāgatas. Those alone are the "Vajra," the indivisible wisdom. That itself is the "Consort," Nairātmyā, who is free from all attachment. That itself is the "bhagas," the entirety of qualities such as sovereignty and so forth. "In those" means for those very reasons; for that very reason, the Blessed One resides in a manner that captivates the minds of various beings to be trained. Alternatively, regarding the phrase "by me": through the non-dual nature of the fire element and the wind element, the inner heat (caṇḍālī) blazes at the navel. "It burns the five Tathāgatas and also burns Locanā and the others." Having burned them, the "hare-marked one" (the moon) drips the syllable Haṃ. That which is described as "it drips" (śrutaṃ) is endowed with the activity of dripping; who is that? It is the Blessed One. Where is that? It is in the moment of realizing the non-duality of all the Tathāgatas. That itself is the Blessed One.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་རྣམས་ལ་བཞུགས་སོ་ཞེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་གང་མ་ཡཱ་ཞེས་པ་དགའ་བའི་ རྒྱུ་ཡིས་སོ། ། ཤྲུ་ཏཾ་ཞེས་པ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའོ། ། དུས་གཅིག་ན་ཞེས་པ་དེ་ནས་ཁྱད་པར་གྱི་དགའ་བར་གྱུར་པ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་རྣམས་ ལ་བཞུགས་སོ་ཞེས་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་གང་མ་ཡཱ་ཞེས་བྱ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཤྲུ་ཏཾ་ཞེས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། དུས་གཅིག་ན་ཞེས་པ་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་ པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ལ་བཞུགས་པ་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་སྟེ་ཨེ་ཝཾ་གྱི་ཡི་གེའི་དོན་ཏོ། ། མདོར་བསྡུས་པས་ཡོངས་སུ་ བརྟག་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་སོ། ། དེ་ཡང་ཨེ་ཡིག་དང་ཝཾ་ཡིག་གིས་རྒྱས་བཏབ་སྟེ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཨེ་ཝཾ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སངས་རྒྱས་ཀུན་ གྱི་སྡོམ་པ་ནི། ། ཨེ་ཝཾ་ཡི་གེ་ལ་རབ་གནས། ། གཞན་ཡང་།

"Residing in the bhagas of the Vajra Consorts of the body, speech, and mind of all the Tathāgatas" means that he abides by way of the conventional truth itself. Alternatively, gamā refers to the cause of joy; śrutam refers to supreme joy; ekasmin samaye refers to when one has attained special joy; and bhagavān refers to the nature of innate joy. "Residing in the bhagas of the Vajra Consorts of the body, speech, and mind of all the Tathāgatas" means that, being endowed with the qualities of the six clairvoyances, he is the cause for accomplishing the welfare of migratory beings. Alternatively, gamā is the action seal (karmamudrā); śrutam is the dharma seal (dharmamudrā); ekasmin samaye is the commitment seal (samayamudrā); and bhagavān is the great seal (mahāmudrā). The very essence of these four seals is the bhagas of the Vajra Consorts of the body, speech, and mind of all the Tathāgatas. To reside in them means to accomplish the welfare of migratory beings; this is the meaning of the syllables E-Vaṃ. In brief, whatever is to be thoroughly examined is all dualistic—whether permanent or impermanent, virtuous or non-virtuous, and so forth. That which is sealed by the syllables E and Vaṃ, such that the two are inseparable, is what is called E-Vaṃ. For that very reason it is said: "The commitment of all Buddhas abides perfectly in the syllables E-Vaṃ." Furthermore:

ཨེ་ཡིག་ཆ་བྱད་བཟང་པོ་གང་། ། དབུས་སུ་ཝཾ་ཡིག་གིས་བརྒྱན་པ། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གནས། ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག། གཞན་ཡང་། གང་ཞིག་ཨེ་ཝཾ་ཡི་གེ་རྟོགས། ། མཐའ་དག་མ་ལུས་ རྟོགས་པར་འགྱུར། ཆོས་ཀྱི་ཟ་མ་ཏོག་ཕྱུང་སྟེ། ། འདི་ནི་ངེས་པར་བསྟན་བྱ་སྐྱེ། ། ཞེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་པ་ཨེ་ཝཾ་ཁོ་ན་སྟེ། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་ཡི་གེ་གཉིས་རྣམ་པར་བཤད་པའོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིའི་ཚིག་གི་དོན་ངེས་པའོ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དོན་ལ་རབ་ཏུ་རྟོན་པས་གནས་པར་བྱ་སྟེ། སྒྲ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་གང་། ཨེ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། ། ཝཾ་ནི་ཐབས་སོ། ། འདི་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཨ་ཧཾ་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནས་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་པ་སྒྲ་ལྷག་པར་རྟོགས་ པ་གསུང་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དུས་གཅིག་ན་ཞེས་པ་གཅིག་ནི་ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་པའོ། ། འདི་ལ་ལྷ་རྣམས་ཚོགས་ཤིང་འདུས་པ་ཞེས་པ་དུས་ཏེ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་འདི་ལའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་ དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སྟེ་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

The syllable E is a beautiful vessel, adorned in the center by the syllable Vaṃ. It is the abode of all bliss, the jewel casket of the Buddhas. Furthermore: "Whoever realizes the syllables E and Vaṃ will realize everything without exception. Having brought forth the casket of the Dharma, this is to be definitively taught." Thus it is said. Therefore, the three realms are only E and Vaṃ, and nothing else. This is the explanation of the two syllables; this is the definitive meaning of the foundational words of all tantras. For that very reason, a bodhisattva should abide by relying on the meaning, for the sound is just as it is. Alternatively, E is insight (prajñā) and Vaṃ is method (upāya). The meaning is that the identity of these two is the "I am" (ahaṃ) of the Vajra Body. Then, "Thus have I heard" is the meaning of the Vajra Speech, which is the superior realization of sound. "At one time" means not at different times; it is the time when the gods have gathered and assembled, which is the meaning of the Vajra Mind. This itself is the Dharmakāya, the very reason for the Body. "In the bhagas of the Vajra Consorts of the Body, Speech, and Mind of all the Tathāgatas" means all of those, and because they are also Tathāgatas, they are the "all Tathāgatas," namely the five aggregates of form and so forth. That itself is the Body, Speech, and Mind, and that itself is the Vajra—the wisdom of the inseparable three bodies of the Tathāgatas.

དེ་ཉིད་བཙུན་མོ་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་མ་དེའི་ཆ་ཤས་ཅན་ཞེས་པའི་གསུང་ལས་དེ་ཉིད་བྷ་ག་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཏེ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ལ་བཞུགས་ཤིང་གནས་ པར་གྱུར་པ་ཁྱབ་བྱ་དང་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་སྟོན་པ་པོ་དང་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཡང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། འཆད་པ་པོ་ང་ཆོས་ཀྱང་ང་། ། ཉན་པ་རང་དང་ཚོགས་ལྡན་ང་། ། ཞེས་པའོ། ། ཨེ་ཝཾ་མ་ཡཱ་ཞེས་པ་ཡི་གེ་བཞི་པོ་འདིས་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་བཞིའོ་ཞེས་པ་སྟེ། བཞི་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཨེ་ཝཾ་གྱི་ཡི་གེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ་ཞེས་པའོ། ། དེར་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་ཡུལ་དང་དུས་དང་འཁོར་དང་སྟོན་པ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་རབ་ཏུ་བསྟན་ པས་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་ཉིད་ཚད་མར་གྱུར་པ་ནའོ། ། དེ་གང་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་དེའོ། ། གསུངས་པ་ཞེས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའོ། ། ད་ལྟར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ དུས་གསུམ་པ་ཉིད་དང་། ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་ཉིད་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་སྡོམ་པ་ཉིད་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བྱུང་གྱུར་ཡང་། ། སྐལ་མེད་འབྲས་བུ་ཐོབ་མི་འགྱུར། ། སྤྲིན་གྱི་ཚོགས་ལས་ཆར་བྱུང་ཡང་། ། ས་བོན་མི་རུང་མི་འཁྲུངས་ལྟར། ། ཞེས་པ་ དང་།

That very [reality] is the consort, the yoginī; as it is said, "the possessor of parts," that reality consists of the bhaga and the wisdoms, which are the nature of all qualities without exception, such as sovereignty (īśvara) and so forth. Abiding and dwelling within those, it exists as the non-dual nature of Vajradhara, characterized by the relationship of the pervaded and the pervader. That very [reality] is also the teacher and the compiler. As the Blessed One said: "I am the speaker, and I am the Dharma; I am the listener, and I am the assembly." By these four syllables, E-vaṃ-mā-yā, it is shown that "everything is thus fourfold." This means that all four, and everything, are subsumed within the very syllables E-vaṃ. By thus demonstrating the distinctions of place, time, retinue, teacher, and the teaching itself, the Blessed One—who is the nature of emanation and reabsorption—becomes the valid authority (pramāṇa). Who is he? He is the Blessed One, the nature of the thoroughly established svābhāvikakāya. "Spoken" means spoken by the Blessed One. By being present in the present moment, he teaches the nature of the three times, his all-pervasiveness, and the unification of all aspects. Accordingly: "Even if Buddhas should appear, Those without fortune will not attain the fruit. Just as rain falls from a mass of clouds, Yet unsuitable seeds do not sprout." And:

གཞན་ཡང་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་གནས་སོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་སྙིང་པོ་རྗེ་བཙུན་ གསང་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་ཆེས་གསང་བ། ཨེ་མའོ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང་། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའི་སྙིང་པོ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ཉོན་ཅིག་ཅེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཞེས་པ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྐུའོ། ། དེ་ཡང་མཚན་མ་དང་བརྡའི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་གསུང་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། གསུང་དེ་ཡང་དག་པར་ རིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐུགས་ཀྱི་ལུས་སོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སོ། ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ལུས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གསུངས་པ་རྗེ་བཙུན་ཏེ་ཉན་ཐོས་ལ་ སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་ཁོ་ནས་མཆོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གསང་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་ཆེས་གསང་བ་ཞེས་པ་སྦས་པ་ལ་གུ་ཧྱ་སྟེ་གསང་བ་འཁོར་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། ཤིན་ཏུ་གསང་བ་ནི་དེ་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །

Furthermore, it is said: "Whether Tathāgatas arise or do not arise, this dharmatā of phenomena remains exactly as it is." If one asks what that is, it is said: "The heart mantra of the body, speech, and mind of all Tathāgatas, the Venerable One, the most secret of secrets—O Vajragarbha, excellent, excellent! Great Compassionate One, Great Bodhisattva, Vajrasattva, Mahāsattva, and Samayasattva, listen to the heart mantra called Hevajra." Regarding the phrase "the heart mantra of the body, speech, and mind of all Tathāgatas": the nature of the arising of the five aggregates, such as form and so forth, which are characterized by appearance, is the kāya (body). Furthermore, because it is established through signs and symbols and is expressed in all ways, it is the nature of vāc (speech). That speech, by its nature of perfect realization, is the body of citta (mind); thus, these are the body, speech, and mind of the indivisibility of the three vajras. That, moreover, is the heart mantra of all Tathāgatas, the wisdom (jñāna) of all Tathāgatas without exception. If one asks what that is like, it is said: it is the "Venerable One" (bhaṭṭāraka), because it is not the domain of hearers (śrāvaka) and so forth, but is to be honored only by those of the Great Vehicle (mahāyāna). Regarding "the most secret of secrets": guhya refers to the hidden, the secret of the relative truth of saṃsāra. "The most secret" is that which transcends that, the ultimate truth of nirvāṇa.

གཉི་ག་ལས་སྒྲོལ་ཞིང་འདས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གསང་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་ཆེས་གསང་བའོ། ། ཨེ་མའོ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཨེ་མའོ་ཞེས་པ་ངོ་མཚར་བར་བསྟན་པ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞུ་བ་དེ་གསན་པས་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་ངོ་མཚར་བ་དང་བཅས་པས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཞེས་པ་མི་ཕྱེད་པའི་སྐུ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་ པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འདི་གཉི་གའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང་། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའི་སྙིང་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ་ཞེས་པ་སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པ་གཉིས་དང་། རྣམ་པ་གསུམ་དང་། བཞིའི་བདག་ཉིད་དང་ལྔ་རུ་བརྗོད་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་ བདག་མེད་མ་དག་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཧེ་རུ་ཀའི་རང་བཞིན་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ཉོན་ཅིག་ཅེས་པ་མཉན་པའི་ཡུལ་དུ་བྱོས་ཤིག་ཅེས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་གི་དེ་མ་ཐག་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་བ། གང་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལགས། །

Because it liberates and transcends both, it is the most secret of secrets. "Ema! Vajragarbha, well done, well done!" This "Ema!" is an expression of wonder shown toward the Great Compassionate Bodhisattva Mahāsattva. Because it is the very sphere of activity of the Great Being, the Blessed One, having heard that request, expresses his appreciation with wonder, saying, "Well done, well done." "Vajragarbha" refers to the indivisible body. "Great Compassion" is the nature of the conventional truth. "Bodhisattva Mahāsattva" is the nature of the ultimate truth. By the very nature of these two, he is Vajragarbha himself. The essence of Vajrasattva, Mahāsattva, and Samayasattva is the indivisibility of the three vajras. Thus, Vajrasattva is the Dharmakāya; Mahāsattva is the Saṃbhogakāya; and Samayasattva is the Nirmāṇakāya. These three bodies, having become primordial wisdom, are called Hevajra—the non-dual, the identity of two, three, four, and five aspects, the Wisdom Body Vajradhara. Because there is no distinction between [Vajradhara and] Nairātmyā, listen to the Hevajra who is the nature of Heruka, the maṇḍala of nine aspects with sixteen arms and so forth. "Listen" means: make this an object of hearing. Immediately after the Blessed One’s speech, Vajragarbha asked: "For what reason is he Vajrasattva?"

ཇི་ལྟར་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལགས། ། གང་གིས་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་ལགས། ། བཅོམ་ལྡན་བདག་ལ་གསུང་དུ་གསོལ། ། ཞེས་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་བར་མ་ཆད་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་ཅེས་པར་ བརྗོད། ། སེམས་དཔའ་སྲིད་པ་གསུམ་གཅིག་པ། ། ཤེས་རབ་རིགས་པ་འདི་ཡིས་ནི། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པར་དྲན། ། ཞེས་པ་ཤེས་རབ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་ཉིད་དང་། རིགས་པའི་སྦྱོར་བས་སེམས་དཔའ་ཉིད་དེ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ སེམས་དཔའ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་རོས་གང་བ། ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོར་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེའི་རོ་ནི་སྣ་ཚོགས་པར་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡིས་གང་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མྱོང་བར་གྱུར་པའོ་ཞེས་པ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྟེ། སྐུ་གཉིས་པོ་འདི་ནི་མ་ནིང་ངོ་། ། རྟག་ཏུ་དམ་ཚིག་རབ་འཇུག་ཕྱིར། ། དམ་ཚིག་ སེམས་དཔར་བརྗོད་པར་བྱ། །

"How is one a mahāsattva? By what is one a samayasattva? Blessed One, please explain this to me." To this request, the Blessed One replied without interruption: "Vajra is said to be indivisible. Sattva is the unity of the three realms of existence. Through this reasoning of insight, One is known as Vajrasattva." Thus, by means of the wisdom of supreme insight, there is the vajra itself; and through the application of reasoning, there is the sattva itself. Because the three vajras are inseparable, Vajrasattva is the dharmakāya. "Filled with the flavor of great wisdom, One is called a mahāsattva." "Great wisdom" refers to the wisdom of perfectly complete awakening. Its "flavor" is characterized by manifold experience. Being "filled" with that means it is experienced through the wisdom of hearing and so forth by hearers, solitary buddhas, and the like, as well as by bodhisattva mahāsattvas. Thus, the mahāsattva is the saṃbhogakāya. These two bodies are the neuter [gender]. "Because one always enters into the samaya, One is called a samayasattva."

ཞེས་པ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དམ་ཚིག་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་བ་སྟེ་ཚོགས་ཤིང་འདུས་པར་གྱུར་པའི་ལྷ་རྣམས་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་རབ་ཏུ་འཇུག་ཅིང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ་ཞེས་པ་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཀྱེའི་ རྡོ་རྗེའོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་དོན་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་གྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་བ། གང་གིས་ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་ལགས། ། མིང་བསྡུས་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུ། ། ཧེ་ཡིག་གིས་ནི་ཅི་ཞིག་བཤད། ། བཛྲ་ཡིས་ནི་དེ་བཞིན་ཅི། ། ཞེས་པ་ལ་ གང་གིས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ལགས་ཞེས་པ། ཡི་གེ་གསུམ་པོ་འདི་ཇི་ལྟར་ལགས་ཞེས་པའོ། ། མིང་བསྡུས་པས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་མིང་གི་ཐ་སྙད་བསྡུས་ཤིང་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཧེ་ཡིག་གིས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་བརྗོད། ། དེ་བཞིན་དུ། བཛྲ་ཡིས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་བརྗོད། ། ཅེས་ པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ། ཧེ་ཡིག་གིས་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། བཛྲའང་ཤེས་རབ་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཧེའོ། ། དེ་ལ་ཀཱ་ར་ཞེས་པ་བྱ་བ་སྟེ་འགྲོ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའོ། ། འདི་ནི་མི་འཐད་དེ་གང་གི་ཕྱིར་བྱ་བ་མེད་པ་ལ་བྱ་བའོ་ཞེ་ན། འདི་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྟེ་གང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་གང་ཧ་ནི་ཐབས་སོ། ། ཨེ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། ། གཉི་ག་དག་ལས་ཀཱ་ར་བྱེད་པ་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དོ།

Thus, because all the deities of the samaya—the source of all—constantly and uninterruptedly arise, assemble, and gather, and because the deities enter into and are established by that very nature, the samaya-sattva Vajradhara is the nirmāṇakāya. Therefore, one should understand that Hevajra is the very nature of the three kāyas. Vajragarbha, having realized the actual meaning expressed by the term "Hevajra," asked through three conceptualizations: "What is Hevajra? How is the name thus condensed? What is explained by the syllable He? And likewise, what is Vajra?" Regarding "What is Hevajra?": "How are these three syllables?" Regarding "How is the name thus condensed?": "By what purpose is the syllable He expressed, which condenses and gathers the conventional designation in this manner? Likewise, what is expressed by Vajra?" The Blessed One replied: "The syllable He is great compassion; Vajra is said to be insight. Because it destroys the habitual tendencies of all afflictions, it is He. In that context, kāra means 'action,' which is to say, 'accomplishing the welfare of beings.' This is not tenable, for if one asks, 'How can there be action where there is no action?' this itself is great compassion, because the ultimate truth itself is the conventional truth. Alternatively, Ha is method and E is insight. From both of these, kāra is the activity; it is non-duality itself."

། དེ་ནི་སྙིང་ རྗེ་ཆེན་པོ་སྟེ་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་གཞིའོ། ། འདི་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ། བཛྲའང་ཤེས་རབ་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་བཛྲ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་ཤེས་རབ་བདག་མེད་མ་སྟེ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་དོན་ཏོ། ། འདིར། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བདག་ཉིད་རྒྱུད། ། དེ་ནི་ང་ཡིས་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། ཞེས་པ་ཞུ་བ་གསུམ་གྱི་དོན་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུའི་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅེ་ན། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ བདག་ཉིད་རྒྱུད། ། ཅེས་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཟབ་ཅིང་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཆ་མེད་པ་དང་ཆ་དང་བཅས་པ་དག་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་སྦྱོར་བས་ནི་འགྲུབ་པར་མི་ནུས་ཏེ། སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྦྱོར་བ་ དང་བྲལ་བས་ཀྱང་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་དོན་མེད་དོ། ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདེན་པ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པ་ཡང་མེད་དོ། ། འདིར་འདི་ནི་རྒྱུད་དེ་འདི་རྟོགས་པ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། ། རྒྱུད་དེ་ནི་ང་ཡིས་བཤད་ཀྱིས་དེ་བདག་ཁོ་ནའི་སྨྲ་བའི་ སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་གྱི་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉོན་ཞེས་པ་མཉན་པའི་ཡུལ་དུ་གྱིས་ཤིག་སྟེ།

That is great compassion, the basis for the manifest, perfect awakening to omniscience—the complete fulfillment of the welfare of both oneself and others. To clarify this very point: "Vajra should also be expressed as insight." Here, "Vajra" refers to the Vajra-holder, and "insight" refers to Nairātmyā (Selflessness). "Should be expressed" means "should be realized." This is the meaning of Hevajra. In this context: "Listen as I explain the tantra, the nature of which is method and insight." This is stated in order to express the meaning of the three requests. If one asks what the nature of that which brings about realization is: "The tantra, the nature of which is method and insight." This refers to the realization of the inseparability of method and insight, which is profound and beyond the ordinary sphere of experience. It cannot be accomplished through a practice that realizes the ultimate and the conventional as being either partless or with parts, because such a practice is devoid of union. Nor is there accomplishment through being devoid of union. Therefore, there is no object that is truly endowed with both. Because that is absent, the inseparability of the two truths is also absent. In this regard, this tantra is that which is to be realized, yet it is not within the sphere of ordinary experience. "I shall explain that tantra"—it is the sphere of my own speech alone and not the sphere of others. "Listen" means: make it the object of your hearing.

ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པ་སྐུ་གསུམ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྔགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ནི་ཁོ་ན་ཉིད་མཆོག་གོ་ཞེས་པའོ། ། བཤད་པ་ཡང་། རྒྱུད་ཀུན་གྱི་ནི་ཚུལ་ཤེས་ནས། ཕྱི་ནས་ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་བརྩམ། ། ཞེས་པའོ། ། སྐུ་གསུམ་པོ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་བདེན་པ་གཉི་གའི་རིམ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མདོར་བསྡུས་པ་གསུང་པ། ལྟ་སྟངས་དགུག་དང་བརྡ་ཆེན་དང་། ། དོན་མཉམ་རྣམ་པ་མང་པོ་ རིག། ལྟ་སྟངས་དགུག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བ་ནི་ལེའུ་གཞན་དུ་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཁོ་ནའོ། ། གཞན་ཡང་ལྟ་སྟངས་ནི་ལྟ་བ་སྟེ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། དགུག་པ་ནི་འགུགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་བསྡུ་བས་ཉེ་བར་བསྐྱེད་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུའི་རྣམ་པའོ། ། བརྡ་ཆེན་ཞེས་པ་ཆེན་པོའི་བརྡ་སྟེ་མཚན་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་མཚན་མས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་གསུང་གི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ནི་དོན་མཉམ་སྟེ། དོན་ནི་དོན་དམ་པའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་(ཏ་,ཏེ་)ཐ་དད་ མེད་པས་གང་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྣམས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་དོན་མཉམ་མོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་མང་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་རིག་པ་ནི་ཤེས་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རེངས་པར་བྱེད་དང་སྐྲོད་པ་ཉིད། ། སྡེ་རེངས་བྱེད་དང་མངོན་སྤྱོད་དང་། ། ཞེས་པ་རབ་ཏུ་གྲགས་ཤིང་གསལ་བ་ཁོ་ནའོ། །

The Great Vehicle of Mantra, which realizes the three bodies as inseparable from the saṃbhogakāya, is the supreme reality. As it is said: "Having understood the systems of all tantras, one should subsequently compose the Hevajra [Tantra]." In order to demonstrate the realization of the three bodies as inseparable through the stages of the two truths, the summary is spoken: "The gazes, summoning, the great signs, and the many aspects of knowing the equal meaning." The explanation of the gazes, summoning, and so forth is well known in other chapters. Furthermore, "gaze" refers to the view, which is the aspect of the mind. "Summoning" means to draw in; because it generates the essential nature by correctly gathering the senses, objects, and so forth, it is the aspect of the body. "Great signs" refers to the signs of the great; because it indicates the signless nature of phenomena, it is the aspect of speech. That which has become thus is the "equal meaning." "Meaning" refers to the ultimate meaning. How so? Because they are without distinction through equality, that which has become the body, speech, and mind is the equal meaning. Moreover, the "many aspects" are the various aspects of the nature of conventional truth. "Knowing" that is the cognition; the meaning is that it is definitively established as the ultimate truth itself through the aspect of wisdom. "Paralyzing, expelling, and the paralyzing of the classes, and the ritual of wrath"—this is indeed well known and clear.

དོན་གཞན་ཡང་རེངས་པའི་སྒྲས་གཡོ་བ་མེད་པར་སྡུད་པའོ། ། སྐྲོད་པའི་སྒྲས་སྤྲོ་བའོ། ། སྡེ་རེངས་ཀྱི་སྒྲས་སྡེ་ནི་སྟོབས་ཏེ་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ནི་ སྡེ་ཡིན་ཞིང་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཡོ་བ་མེད་པ་ནི་རེངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་མངོན་པར་རྒྱུ་བ་དང་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཀྱང་གནས་པའི་ཕྱིར། སྡེ་རེངས་བྱེད་དང་མངོན་སྤྱོད་དོ། ། ངེས་པར་གསུངས་པའི་ལྟ་སྟངས་དགུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། རེངས་པར་བྱེད་དང་སྐྲོད་པ་ལ་སོགས་པས་ཡེ་ཤེས་ ལྔའི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་སྐུ་གསུམ་དང་སྐུ་གསུམ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡེ་ཤེས་ལྔའོ་ཞེས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་རིགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མའི། ། བསྐྱེད་པ་དང་ནི་གནས་པའི་རྒྱུ། ། ཞེས་པ་འདི་རྣམས་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཏེ། བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་བཅོ་ལྔའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་ གི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། དེའི་ཆ་ཤས་ཡུལ་ལྔ་དང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་འབྲེལ་བ་ལས་སྐྱེས་པ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོ་ལྔ་སྟེ། འདི་རྣམས་དབྱེ་བ་མེད་པ་ལས་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཇི་ ལྟར་རིགས་པ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བའོ། ། བསྐྱེད་པ་དང་ནི་གནས་པའི་རྒྱུ། ། ཆ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསྐྱེད་པ་དང་གནས་པ་མི་དམིགས་པ་ལས་གཉི་གའི་རྒྱུ་ཉེ་བར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་གཉིས་ཀ་ཡང་རྒྱུ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་ དེ་གནས་པའི་ཡང་ངོ་། །

Furthermore, the term stambhana (paralysis) signifies gathering without movement. The term utthāpana (ejection) signifies emanation. Regarding the term senāstambhana (paralyzing the army): senā means strength, and the collection of those [factors] such as the indriyas (faculties) is the senā. Their being unmoving by their very nature is stambhana. Because that very [nature] abides in the manner of manifest movement and emanation from all [directions], it is senāstambhana and abhicāra (wrathful activity). Through the gazes definitively taught for summoning and so forth, and for paralyzing and ejecting and so forth, the five wisdoms (jñāna) are the very essence of the three bodies (kāya), and the three bodies are inseparable from the five wisdoms alone. Therefore, it is said: "The cause of the generation and abiding of the Yoginīs according to their respective families." Because they possess yoga, they are the Yoginīs, namely the fifteen [deities] such as Nairātmyā. How so? Because of the five appropriated aggregates (upādānaskandha) such as form, their five objects, and the five wisdoms whose nature is bliss and so forth arising from the connection between the apprehended and the apprehender—there are fifteen. These are the Yoginīs because they are inseparable. Their "respective families" refers to the sequence. "The cause of the generation and abiding" means that because they are by nature devoid of parts and thus free from the essence of decay, their generation and abiding are non-apprehensible; therefore, the cause of both should be established. By this, since both share a single cause, whatever is the cause of generation is also the cause of abiding.

གཉི་ག་ལས་གཞན་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་གཅིག་ཁོ་ནའོ། ། གསུམ་ཆར་ཡང་རྒྱུ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་རྒྱུའི་རང་བཞིན་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་འབྲེལ་བ་དང་ཚོགས་པ་མེད་པའོ། ། འདི་ཉིད་ རྣལ་འབྱོར་གྱི་རིམ་པའོ་ཞེས་སོ། ། གཞན་ཡང་། དོན་མཉམ་ཤེས་པ་རྣམ་ཤེས་དང་། ། ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའོ། ། ཤེས་པ་ནི་རྟོགས་པ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། རྣམ་ཤེས་ནི་དེ་ལས་འདས་པ་སྟེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་ཤེས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་དོན་ དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ལྷ་རྣམས་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའོ། ། དེ་ཉིད་དོན་མཉམ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་བསྟན་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཧེ་རུ་ཀ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ། ། དང་པོར་རེ་ཞིག་གཅིག་ཏུ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ ཧེ་རུ་ཀའི་བསྐྱེད་པ་ནི་ཧེ་རུ་ཀ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བའོ། ། དེའི་རྒྱུ་ནི་བྱེད་པ་སྟེ་གཅིག་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ་དང་པོར་རེ་ཞིག་གང་ལས་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་དང་པོར་རེ་ཞིག་སྟེ། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་བསྟན་ པའི་རིམ་པའོ། ། གཅིག་ཅེས་པ་མ་ནིང་ཉིད་ལས་གཅིག་ནི་ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཡིས། ། གཅིག་ཉིད་ཀྱང་ནི་འགུགས་པར་བྱེད། ། ཅེས་པ་འདིས་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ། །

Since there is no destruction other than both [birth and abiding], birth, abiding, and destruction have only a single cause. Because all three share a single cause, the effect also lacks the nature of a cause. For that very reason, there is no connection or collection of effect and cause. This itself is the stage of yoga. Furthermore: "Knowledge of the equality of objects, consciousness, and how the deities arise." Knowledge is realization, which is the conventional truth (saṃvṛti-satya). Consciousness is that which transcends it, the ultimate truth (paramārtha-satya). Knowledge itself is consciousness; the conventional truth itself is the ultimate truth. That itself is the deities, the manner in which form and so forth arise. That itself is the non-duality of the equality of objects; the indivisibility of both is taught as Hevajra. For that very reason: "Hevajra is the cause of generation; first, for a time, he becomes one." The generation of Hevajra is the arising of Hevajra, which is the emergence of emptiness, the absence of marks, and the absence of wishes. Its cause is the agent, which becomes exclusively the non-dual one. "First, for a time" means from whatever it first arose; because it is independent of anything else, it is "first, for a time." This is the stage of the teaching. Regarding "one," because it is a neuter [term], "one" is said to be non-simultaneous: "By abandoning simultaneity, even oneness is summoned." By this, all views of objective reference are brought to an end.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ རྣམ་གྲོལ་འགྱུར། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། དངོས་པོ་ཉིད་འཁོར་བ་ཡིན་ཞིང་གྲོལ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འཁོར་བ་ལས་འདས་པའི་གྲོལ་བ་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། ཞེས་པ། ཁྱད་པར་དང་བཅས་པས་བོད་པ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་ ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་ཞེས་པ་སྟེ། གང་གསུངས་པ། འཁོར་བའི་རྣམ་པ་ཧེ་རུ་ཀ། འགྲོ་བ་རབ་ཏུ་སྒྲོལ་བའི་གཙོ། ། ཞེས་པའོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་འཆིང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། དངོས་པོའི་འཆིང་བས་འཆིང་བར་ འགྱུར། ། དེ་ཡོངས་ཤེས་པས་གྲོལ་བ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ལ། དངོས་པོའི་འཆིང་བས་འཆིང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་དངོས་པོ་ཉིད་གྲོལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བརྟགས་ཏེ། གྲོལ་བའི་རྟོག་པའི་འཆིང་བས་འཆིང་བར་འགྱུར་ཞིང་ཡང་སྲིད་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡོངས་ཤེས་པས་གྲོལ་བ་ཡིན། ། ཞེས་པ་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། འདིས་ནི་གྲོལ་བའི་རྟོག་པ་ཡང་འཆིང་བའོ། ། འཆིང་བའི་རྟོག་པ་ཡང་གྲོལ་བའི་ཆེད་དུའོ། ། དེའི་ཕྱིར་འཆིང་བ་དང་གྲོལ་བ་གཉིས་ཀ་ཡང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ་ ལྟོས་པ་མེད་པའི་དོན་ལ་ཡང་འཆིང་བ་མེད་ཅིང་གྲོལ་བ་ཡང་མེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་བསྒོམ་བྱ་ཤེས་རབ་ཅན། ། དངོས་པོ་མེད་པའང་ཡོངས་ཤེས་པས། ། ཞེས་དངོས་པོ་ཀུན་རྫོབ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དོན་དམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་བསྒོམ་པར་བྱ། །

For that very reason: "By the nature of things itself, one becomes liberated. O Vajragarbha of great compassion!" This means that the nature of things itself is saṃsāra, and it is that which brings about liberation; there is no liberation whatsoever that transcends saṃsāra. For that very reason, the address "O Vajragarbha of great compassion" is made with specific attributes. Through great compassion itself is the ultimate truth; through great compassion itself is also the conventional truth. As it is said: "Heruka in the form of saṃsāra, the chief who thoroughly liberates beings." If one asks, "How does one become bound?" it is said: "One is bound by the fetters of things; by fully knowing them, one is liberated." Regarding this: "One is bound by the fetters of things" means that by conceptualizing the very nature of things as liberation, one is bound by the fetters of the conceptualization of liberation and will attain further becoming. "By fully knowing them, one is liberated" means that one becomes liberated through the very thorough knowledge of liberation. By this, even the conceptualization of liberation is a fetter, and the conceptualization of a fetter is for the sake of liberation. Therefore, both fettering and liberation are relative; in the sense of the non-relative, there is neither fettering nor liberation. For that reason: "The wise should meditate on things, and by thoroughly knowing the absence of things..." Thus, one should meditate on both things—the conventional—and the absence of things—the ultimate.

(ཟུག་,ཟུང་)དུ་འཇུག་པར་རྟོགས་ པར་བྱའོ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡོངས་ཤེས་པས་ཀུན་ནས་ཤེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་སོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཅན་ཞེས་པ་བོད་པའོ། ། ཡང་ན་གང་དངོས་པོར་འགྱུར་རོ། ། ཅི་ཞེ་ན། དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ་མ་ སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡོངས་ཤེས་པས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་དབང་གིས་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་བསྒོམ་བྱ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན། དངོས་པོ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་དངོས་པོར་འགྱུར་ཏེ། དངོས་ པོ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་མ་ནིང་ཧེ་རུ་ཀའོ། ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་མ་ནིང་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། དེ་གཉིས་ཀ་ལ་གཉིས་ཀ་བསྒོམ་བྱ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་ གསུངས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ལྡན་ཧེ་རུ་ཀ་བསྒོམ་བྱ། ། དངོས་པོ་མེད་པའང་ཡོངས་ཤེས་པས། ། ཞེས་པ་གང་བསྒོམ་བྱ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྡན་ནོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། ཧེ་རུ་ཀ་དང་བདག་ མེད་མ་དབྱེར་མེད་པ་བདག་མེད་མའི་གནས་སོ། ། དེ་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་། ། ཞེས་པ་མེད་པ་བདག་མེད་མ་དང་། དངོས་པོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཞེས་པ་སྟེ། ། འདིའི་དོན་ནི་བརྗོད་པ་ཉིད་དོ། །

One should realize the union. How so? "Thorough knowledge" (parijñā) means knowing everything; it abides by way of a nature that is unimpeded regarding all things. For that very reason, the term "possessor of insight" (prajñāvat) is used as an address. Alternatively, that which becomes an entity (bhāva)—what is it?—is the non-entity (abhāva), the nature of the unarisen. How so? By the power of spontaneous presence through thorough knowledge; for that reason, it is to be accomplished by way of the nature of the meditative equipoise of the object of meditation. Alternatively, an entity becomes a non-entity, and a non-entity becomes an entity. "Entity" refers to the indivisibility of both, the neuter Heruka. "Non-entity" also refers to the indivisibility of both, the neuter Vajraḍākinī. Both of these are to be accomplished by way of the very nature of the meditative equipoise of the object of meditation. This is the meaning of what was said: "by thorough knowledge, through omniscience." To clarify this very point, it is said: "One should meditate on the Heruka endowed with that; even the non-entity, by thorough knowledge." Because that which is to be accomplished by way of the very nature of the meditative equipoise of the object of meditation exists, it is "endowed with that." What is that? It is the state of Nairātmyā, the indivisibility of Heruka and Nairātmyā. That itself is the "non-entity" (abhāva). "Non-entity" is Nairātmyā, and "entity" is Vajradhara; the indivisibility of both is wisdom (jñāna). How so? "By thorough knowledge"—this is the very meaning of what was expressed.

འདིར་དངོས་པོ་དང་དངོས་ པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉེ་བར་བསྟན་ཅིང་། བདེན་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པ་ཁོ་ན་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ལུས་གནས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི། ། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། ། དངོས་པོ་ཐམས་ ཅད་ཁྱབ་པ་པོ། ། ལུས་ལ་གནས་ཀྱང་ལུས་སྐྱེས་མིན། ། ཞེས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་དེ་ཧ་ཞེས་པ་ལུས་བྱེད་པ་ནི་ལུས་དང་སྐྱེ་བ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། དེ་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གཡོ་བ་མེད་པར་གནས་སོ་ཞེས་པའོ། ། ལུས་གནས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡོམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། ། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྟེ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སོགས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ནི་ལྷག་མ་མེད་པ་སྟེ་འདི་དག་གི་བག་ ཆགས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། དེ་ཡིས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དོར་བ་སྟེ། དངོས་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། མིང་ལ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་དང་། དོན་ལ་མིང་ཇི་ལྟ་བ་དང་། གཅིག་ཉིད་དང་། དུ་མ་ཉིད་དང་། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཅུའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་པོ། ། འདི་ལ་དོན་གནས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོའོ། །

Here, the wisdom of the complete and perfect awakening to all aspects, which is the nature of both entities and non-entities, is presented. In order to clarify that the two truths are indeed indivisible, it is said: "The great wisdom abiding in the body, Abandoning all conceptualization, Pervading all entities, Abides in the body but is not born of the body." Regarding "birth" (janman), the term deha refers to the body and birth; it consists of the five appropriated aggregates, such as form and so forth. It is said that the great wisdom abides in the body without moving, by way of being their very nature. This "great wisdom abiding in the body" is the wisdom of the clear realization of the samvara (vow/union) of all Tathāgatas and ḍākinīs. For that very reason, it is said: "Abandoning all conceptualization." "Conceptualization" (kalpa) refers to correct conceptualization, such as the four noble truths and so forth. "All" (sarva) means without remainder, reaching the limit of the connection with the habitual tendencies of these [concepts]. "Abandoning" (prahāṇa) means completely casting off. This refers to the ten types of conceptual distraction: conceptualization of entities, superimposition, denial, taking the name as the object, taking the object as the name, oneness, multiplicity, and the conceptualization of the general and the particular. Because it has become the nature of the utterly pure dharmadhātu through the abandonment of these ten types of conceptual distraction, it is said: "Pervading all entities." Here, it is called an "entity" (bhāva) because the meaning resides within it.

དངོས་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དེ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱབ་པ་པོ་ཕན་ཚུན་གཟུགས་བརྙན་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཉམ་པའོ། ། ལུས་ལ་གནས་ཀྱང་ལུས་སྐྱེས་མིན། ། ལུས་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་ལས་ རྒྱུ་གཞན་ཚད་མས་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་པའོ། ། འདིར་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ལུས་ལ་གནས་ཤིང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་པ། ཀྱེ་བཅོམ་ ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེའི་ལུས་ལ་རྩ་དུ་ལགས་ཞེས་པ་ལུས་དང་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དག་ལ་ཐ་དད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་ལུས་ལ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པ་གཅིག་པུའི་གཞིར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཀྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའི་སྒྲིབ་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་དབང་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཁྱོད་ཅེས་བོད་པ་སྟེ་འདི་ནི་སྐབས་སུ་བབ་བོ་ཞེས་པའོ། ། རྩ་དུ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པར་གྱུར་ཏེ། རྩའི་སྒྲས་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་བརྗོད་དེ། གང་གི་ ཕྱིར་སྒྲ་གཉིས་ཀྱི་རྩའོ། ། དུ་ཞེས་པ་ཇི་སྙེད་དེ་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་ཐ་དད་མེད་པ་ཉིད་ཞུ་བ་ལས་གསུངས་པ་ནཱ་ཌྱ་བུད་མེད་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་སོ། ། ཀ་ད་མེ་སྐྱེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཞུས་པ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རྩ་རྣམས་ནི་ སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ།

Because all those things are also entities, all entities are the aggregates, the elements, the sense bases, the desire realm, and so forth. Their pervader is equal through the equality of mutual reflections. "Though abiding in the body, it is not born of the body." Because no other cause for being born of the body is perceived by valid cognition, entities are primordially unborn. Here, that great wisdom abides in the body and is indivisible because it pervades all entities. Vajragarbha addressed the Blessed One: "O Blessed One, how many channels are there in the vajra body?" Because the body and great wisdom are non-dual, [it is asked] regarding the vajra body. "O Blessed One" refers to the one who is the sole basis for all qualities such as sovereignty and so forth; it is the variegated wisdom that, by overwhelming obscurations, has realized the empowerment of manifest, complete awakening into omniscience—this is the address. "How many channels?" was the question asked. By the word "channels," the two maṇḍalas are expressed, for the word "channel" (nāḍī) is used in two senses. "How many" (kati) refers to the number; from the request regarding the non-duality of woman and man, it is said that the nāḍyas are the female ḍākinīs, and kadam are the male Tathāgatas. When this was asked, the Blessed One replied: "The channels are thirty-two."

བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་འབབ་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གནས་སུ་འཛག་པའོ་ཞེས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་སུ་འཛག་པ་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་གྱུར་པ་སྤྲུལ་པར་སོན་པ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ། སྤྲུལ་ པའི་སྐུ་ཐོབ་པར་གྱུར་པའོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་འབབ་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། ཐིག་ལེ་དང་ནཱ་ད་དག་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཨ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་པོ་ཉིད་ཐིག་ལེ་བཅུ་དྲུག་པོ་ རྣམས་སོ། ། ཞེས་པ་སྐུ་གཉིས་དབྱེ་བ་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་འབབ་པ་རྣམས་སོ། ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་པ་དེ་རྣམས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྣམས་ཏེ་སྐུ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་རྣམས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་དབྱེ་བས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལ་ཨ་ཝ་ དྷཱུ་ཏཱི་འཛག་པ་མེད་པ་ནི་བདག་མེད་མ་དབུ་མར་གནས་པའོ། ། ལ་ལ་ནཱ་དང་ར་ས་ནཱ་འཛག་པ་མེད་པར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའོ་ཞེས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དྲུག་ཅུ་རྣམས་རྩ་གསུམ་དུ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉིན་མཚན་སུམ་ཅུ་ལ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་དྲུག་ཅུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ ཚེས་གཅིག་ལ་སོགས་པ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་དཀར་པོ་དང་ནག་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་དུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཁྱིམ་བཅུ་གཉིས་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་ བྱེད་རྣམས་སོ། །

The statement that the thirty-two bodhicittas flow and descend into the abode of great bliss means that they descend into the abode of authentic wisdom and abide in the manner of emanation. This is the attainment of the nirmāṇakāya through the complete transformation of the saṃbhogakāya. How so? The thirty-two bodhicittas flow; "bodhicitta" refers to the inseparability of emptiness and compassion, because the bindu and nāda are indivisible. The sixteen vowels, beginning with the letter A, are themselves the sixteen bindus. Thus, through the inseparability of the two kāyas, there are the thirty-two flowing bodhicittas. These thirty-two are the thirty-two bodhicittas themselves; through the division of the nirmāṇakāya, these inseparable two kāyas become sixty-four. In that regard, the non-leaking avadhūtī is Nairātmyā abiding in the central channel. The non-leaking emergence of the lalanā and rasanā are the four great elements. Because the sixty bodhicittas are unified within the three channels, they become sixty through the nature of wisdom and method during the thirty days and nights. Thus, the nature of the lunar phases, such as the first day of the month and so forth, consisting of the fifteen white and fifteen black portions, and the sequence of the moon and so on, are the nature of time itself—the essence of the twelve links of dependent origination, the twelve zodiac signs, and ignorance and so forth. With ignorance as a condition, the formative factors arise.

འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་སོ། ། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པའོ། ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བའོ། ། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པའོ། ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པའོ། ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བའོ། ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤིའོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལ་མ་རིག་པ་ཞེས་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མི་གཙང་བ་རྣམས་ལ་བདེ་བ་དང་། རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། གཙང་བར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ། ། བདེ་བ་དང་། རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། གཙང་བར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་འདུ་བྱེད་དོ། ། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེའི་རྟེན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་རྟེན་ནི་མིང་དང་གཟུགས་སོ། ། མིང་གཟུགས་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་སེམས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་དབང་པོ་དང་། ཡུལ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པ་ནི་ རེག་པའོ། ། རེག་པ་དང་ཕྲད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཚོར་བའོ། ། ཚོར་བ་ལ་ཀུན་དུ་ཞེན་པ་ནི་སྲེད་པའོ། ། སྲེད་པ་འཕེལ་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། ། དེ་ལ་གུས་པ་ནི་སྲིད་པའོ། ། དེ་གྲུབ་པ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །

With formations as condition, consciousness arises. With consciousness as condition, name-and-form arises. With name-and-form as condition, the six sense bases arise. With the six sense bases as condition, contact arises. With contact as condition, feeling arises. With feeling as condition, craving arises. With craving as condition, grasping arises. With grasping as condition, becoming arises. With becoming as condition, birth arises. With birth as condition, aging and death arise. In this context, ignorance is the distorted superimposition of pleasure, permanence, self, and purity upon that which is suffering, impermanent, selfless, and impure. The ripening of karma produced by the distorted superimposition of pleasure, permanence, self, and purity is formations. The support for that ripening of karma is consciousness. The support for consciousness is name-and-form. From name-and-form come the five aggregates of grasping; the mind together with the five aggregates of grasping is the six sense bases. From the six sense bases, that which arises in dependence upon the triad of sense faculty, object, and consciousness is contact. That which arises from the meeting with contact is feeling. Attachment to feeling is craving. The five aggregates, such as form, which increase craving, are grasping. Devotion to those is becoming. The actualization of that is birth.

དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་རྒ་བ་སྟེ་རྒས་པའི་ཕུང་པོ་འགྱེས་པ་ནི་ འཆི་བའོ་ཞེས་པ་འདི་རྣམས་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཚེས་གཅིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་གསུམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་བཅུ་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་བཅུ་བཞི་པ་དང་། ལྔ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་བཅོ་ལྔ་པ་ཞེས་པ་སྟེ། ཚེས་གསུམ་ནི་ནང་དུ་རྟོགས་ཤིང་ཚེས་ བཅུ་གཉིས་རྣམས་སོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་ཞེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཉིས་པ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དག་གོ། ། གསུམ་པ་ཞེས་པ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སོ། ། བཞི་པ་ཞེས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་སོ། ། ལྔ་པ་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དྲུག་པ་ཞེས་པ་ཡེ་ ཤེས་ལྔ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། བདུན་པ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་སོ། ། བརྒྱད་པ་ཞེས་པ་དེ་རྣམས་ཉིད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དང་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དགུ་པ་ཞེས་པ་འབྱུང་བ་བཞི་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དབྱེར་མེད་པ་རྣམས་སོ། ། བཅུ་པ་ཞེས་ པ་གཉིས་ཀའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དབྱེ་བ་མེད་པས་སོ། ། བཅུ་གཅིག་པ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། བཅུ་གཉིས་པ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། བཅུ་གསུམ་པ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་བདག་ ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། བཅུ་བཞི་པ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་འབྱུང་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། བཅོ་ལྔ་པ་ཞེས་པ་གསུམ་དང་ལྔ་དབྱེ་བ་མེད་པས་རྣལ་འབྱོར་མ་བཅོ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཉིད་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཚེས་སུམ་ཅུ་རྣམས་སོ། །

The complete ripening of that is aging; the disintegration of the aggregates of the aged is death. These are ignorance and so forth. The first day and so on are as follows: just as the third, so the thirteenth; just as the fourth, so the fourteenth; and just as the fifth, so the fifteenth. The third day is the internal realization of the twelve days. In that regard, "the first" is non-dual wisdom. "The second" is insight and method. "The third" is body, speech, and mind. "The fourth" is the four great elements. "The fifth" is the five wisdoms. "The sixth" is Vajradhara, inseparable from the five wisdoms. "The seventh" is the five wisdoms of the inseparability of insight and method. "The eighth" is those very same [wisdoms] inseparable from body, speech, and mind. "The ninth" is the inseparability of the four elements and the five wisdoms. "The tenth" is because the five wisdoms of both are without distinction. "The eleventh" is because of the nature of the non-duality of the five wisdoms of both. "The twelfth" is because of the nature of that very [non-duality] as insight and method. "The thirteenth" is because of the identity of that very [nature] as body, speech, and mind. "The fourteenth" is because of the nature of that very [identity] as the four elements. "The fifteenth" is because the three and the five are without distinction; these are the fifteen yoginīs. Because of the nature of their very increase and decrease, they are the thirty lunar days.

ཚེས་སུམ་ཅུ་རྣམས་ལ་ཡང་ཚེས་ གཅིག་ལས་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་གནས་ཀྱི་བཞིའི་རང་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་མ་དྲུག་ཅུ་རྣམས་ཉིན་མཚན་གྱིས་དབྱུ་གུའི་གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཀ་ལ་སོགས་པ་སྡེ་པ་ལྔ་དང་རིམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་སྡེ་པ་ལྔ་དང་། ས་ྉྤ་ཥ་ ཤ་ྈྐ་ྈྐ་ཤ་ཥ་ྉྤ་ས་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་རྣམས་ལ་མཐེ་བོང་ལ་སོགས་པ་སོར་མོ་ལྔ་ལྔ་འབྱུང་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་རྣམས་ལ་ལག་པ་གཡས་པ་ལ་སོགས་པ་རྐང་པ་གཡས་པའི་མཐར་སོ་སོར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཚིགས་ཀྱི་མཚམས་རྣམས་སུ་མཐའ་ ཡས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྐང་པ་གཡོན་པ་ལ་སོགས་པ་ལག་པ་གཡོན་པའི་མཐར་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་མཐའ་ཡས་པའོ། ། ལྟག་པ་དང་། རྒྱབ་དང་། ལོགས་གཉིས་པོ་རྣམས་ལ་འབྱུང་བ་བཞི་པོ་རྣམས་སོ། ། དབུས་སུ་བདག་མེད་མ་སྟེ་ཉིན་མཚན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཉིན་མོ་བཅོམ་ལྡན་ འདས་དང་། མཚན་མོ་ཤེས་རབ་བོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཉིན་མོ་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། མཚན་མོ་ཤེས་རབ་བརྗོད་པའོ། ། ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉིན་མཚན་བཅོ་ལྔས་ཕྱོགས་ཏེ། འཆར་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་། ནུབ་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་གཞན་བདག་མེད་ མའོ། ། ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཟླ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ལོ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཟླ་བ་གཉིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དུས་དྲུག་གི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམས་སོ།

Because the thirty lunar days are not distinct from the first day, they abide in their own nature. Thus, the sixty yoginīs, who are the nature of the four abodes of enjoyment, are established as the number of danda (staves) by day and night. The five classes beginning with ka and the five classes in reverse order beginning with ma, as well as ṣa, śa, ṣa, śa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, ṣa, and sa—these are the natures of the five tathāgatas. Upon the five fingers beginning with the thumb, which are the natures of the four elements, there are five sets of five. On the right hand and so forth, up to the end of the right foot, at the joints, there is the infinite nature of the three vajras. Likewise, from the left foot and so forth, up to the end of the left hand, it is similarly infinite. The nape of the neck, the back, and the two sides are the four elements. In the center is Nairātmyā; by the nature of day and night, the Blessed One is the day and insight is the night. For that very reason it is said: "The Blessed One, the Vajrin, is the day; insight is said to be the night." For that reason, the fifteen days and nights constitute a pakṣa (fortnight). The pakṣa of the nature of arising is Vajradhara, and the pakṣa of the nature of setting is the other, Nairātmyā. The month is the nature of the two pakṣas. That very month, which is the nature of the twelve links of dependent origination beginning with ignorance, is the year. That very year, divided into two months each, is the nature of the six seasons, which are the five tathāgatas together with Vajrasattva.

། ཟླ་བ་དྲུག་དྲུག་རྣམས་ཀྱིས་བགྲོད་པ་གཉིས་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་དབུགས་གཅིག་སྟེ། དེ་ཉིད་དྲུག་ཅུས་ལྷག་པའི་སུམ་བརྒྱའི་བདག་ཉིད་ནི་དབྱུ་གུའོ། ། གསུངས་པའི་བཀའ་ལ་ སོགས་པ་སུམ་ཅུ་དང་རིམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ྈྐ་ལ་སོགས་པ་སུམ་ཅུ་ཡང་སྟེ། དེ་ལྟར་དབྱུ་གུ་དྲུག་ཅུ་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱ་ཕྲག་དྲུག་ལྷག་པའི་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་གི་དབུགས་རྣམས་སུ་འགྱུར་ཞིང་ལོ་ཡིས་ཀྱང་འདི་སྙེད་ཀྱི་དབྱུ་གུ་རྣམས་སོ། ། འདིས་ནི་ལོ་ལ་དབྱུ་གུ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་ དབུགས་ཉིན་མཚན་གྱིས་འགྱུར་ཞིང་། ལོ་ལ་ཉིན་ཞག་ཇི་སྙེད་པ་དབྱུ་གུ་གཅིག་ལ་དེ་སྙེད་ཀྱི་དབུགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། འཁོར་ལོ་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་གི་དབུགས་གཅིག་གོ་ཞེས་པ་འཕོ་བའི་དབུགས་སོ། ། དེ་ལྟར་འཆར་བ་དང་ནུབ་པ་དང་གནས་པའི་རང་ བཞིན་གྱིས་སྲིད་པ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཆ་དང་བྲལ་བ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་སྟེ། རྒྱུ་སྐར་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྒྱུ་སྐར་བདུན་བདུན་རྣམས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་བཞིར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་རྣལ་འབྱོར་བཞིའི་རང་བཞིན་ཐ་སྐར་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་གནས་བཞི་རྣམས་སུ་སྐོར་བ་བདུན་གྱིས་ ཤེས་པར་བྱའོ། ། ལ་ལ་ནཱ་དང་ར་ས་ནཱ་དང་། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་དང་། ད་རི་ཀ་སྟེ་རྩ་བཞི་པོ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་བཞིར་བྱས་ནས་རྣལ་འབྱོར་བཞི་པོ་དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་བཞི་དང་དབྱེར་མེད་པ་ནི་བརྒྱད་ཀྱི་གཞིའོ། ། བརྒྱད་ནི་གཟའ་རྣམས་ཏེ་ཉི་མ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། ། ཟླ་བ་ནི་ཐབས་སོ། །

There are two courses, each consisting of six months, because both are suchness (tathatā). In that regard, a single breath is the essence of the thirty-two suchnesses. That very [breath], having the nature of three hundred and sixty, is a danda (hour). Regarding the spoken word and so forth, there are thirty [vowels] and thirty [consonants] such as ḥ and kṣa; thus, by means of the sixty dandas, there are twenty-one thousand six hundred breaths, and in a year there are this many dandas. By this, as many breaths as there are dandas in a year occur during the day and night; as many days as there are in a year, that many breaths occur in a single danda. In the four wheels, a single breath of the sixteen transitions is the breath of transition. Thus, by the nature of arising, setting, and abiding, the three realms are inseparable and free from parts, which is Samantabhadra. One should understand that the twenty-eight constellations, consisting of seven constellations each, become the four elements; through the sequence of Aśvinī and so forth, which are the nature of the four yogas, they revolve seven times in the four locations. The four channels—lalanā, rasanā, avadhūtī, and darīkā—are themselves made into the four yogas; that very fourfold yoga, being inseparable from the four yogas, is the basis of the eight. The eight are the planets: the sun is insight (prajñā), and the moon is method (upāya).

མིག་དམར་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའོ། ། སྒྲ་གཅན་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། དུས་མཐའ་དག་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་རྣམས་བླ་མ་དམ་པའི་ཞབས་ཀྱི་དྲིན་ལས་འབད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ གི་སྐུས་ཟོས་སོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་པདྨ་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་དབྱེ་བ་མེད་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་པདྨ་འདབ་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་ཞེས་བརྗོད་ དོ། ། དེ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོ་པདྨ་འདབ་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཡང་ན་དབྱུ་གུ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་ཉིན་མོ་དང་མཚན་ མོའོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་པདྨ་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པར་གྱུར་པ་དབྱུ་གུ་གཉིས་གཉིས་ཀྱི་ཆུ་ཚོད་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་པདྨ་འདབ་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པའོ། ། དེ་ཉིད་དབྱུ་གུ་བཞི་བཞི་ རྣམས་ཀྱིས་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པའི་འཕོ་བ་སྟེ། པདྨ་འདབ་མ་བཅུ་དྲུག་པའོ། ། དེ་ཉིད་དབྱུ་གུ་བརྒྱད་བརྒྱད་རྣམས་ཀྱིས་ཐུན་གྱི་ཚད་དོ། ། པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པའོ། །

Mars and the others are the five Tathāgatas. Rāhu is Vajradhara, because he is pervaded by Samantabhadra at all times. Birth, aging, death, sorrow, and all such conceptualizations are consumed by the body of Vajradhara without effort, through the grace of the feet of the sublime guru. That very [reality] is the thirty-two channels. By way of the nature of wisdom and method, it is said to be the sixty-four-fold nature of the emanation wheel (nirmāṇacakra), the sixty-four-petaled lotus. That same [reality] in its indivisibility is said to be the great bliss wheel (mahāsukhacakra), the thirty-two-petaled lotus. That same [reality], having the nature of the sixteen emptinesses, is said to be the enjoyment wheel (saṃbhogacakra), the sixteen-petaled lotus. That same [reality], having the nature of the five wisdoms and the three bodies (kāya), is said to be the dharma wheel (dharmacakra), the eight-petaled lotus. Alternatively, the Blessed One taught that day and night consist of sixty-four dhuḍuka (units of time); by that very nature, it is the sixty-four-petaled lotus. That same [reality], in which wisdom and method have become inseparable, consists of thirty-two ghaṭikā (hours) through two dhuḍuka each, and is the thirty-two-petaled lotus. That same [reality], through four dhuḍuka each, is the transition purified by the sixteen vowels, and is the sixteen-petaled lotus. That same [reality], through eight dhuḍuka each, is the measure of the watches (yāma), and is the eight-petaled lotus.

དེ་ལ་ཡང་ཐུན་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་ཐུན་མཚམས་བཞིའི་རིམ་པས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་དེ་ཟེ་འབྲུ་ལ་པདྨ་འདབ་མ་ བཞི་པའོ་ཞེས་པ་འདི་ཉིད་བླ་མ་བརྒྱུད་པ་ལས་འོངས་པའོ། ། དེ་ལ་ཡང་། ཐུན་བཞི་བཞིས་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་སྦྱོར་རོ། ། དེ་ཉིད་གཉིས་ཀ་དབྱེ་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་སྣ་ཚོགས་པདྨ་དང་། ། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེས་མཚན་པའི་ཆོས་འབྱུང་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་ན་རྩ་གསུམ་ནི་གཙོ་མོ་སྟེ། ལ་ལ་ནཱ་དང་། ར་ས་ནཱ་དང་། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ་ཞེས་པ། རྐྱང་མ་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་གྱིས། ། ཐབས་ཀྱི་རོ་མར་ཡང་དག་གནས། ། ཨ་ ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་དབུས་གནས་སུ། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་སྤངས་པ་ཉིད། ། རྐྱང་མ་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་གྱིས། ། ཞེས་པ། ཆ་ཤས་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཐབས་ཀྱི་རོ་མ་ཞེས་པ་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་དབུས་གནས་སུ། ། ཞེས་པ་དབུས་ཉིད་ཀྱིས་ གནས་པ་ནི་དབུས་གནས་སུ་བརྗོད་དེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་དེར་གཟུང་དང་འཛིན་པ་སྤངས་པ་ཉིད། གཟུང་བ་ཤེས་བྱ་དང་འཛིན་པ་ཤེས་པའོ། ། དེ་དག་སྤངས་པ་ནི་གཉི་ག་དབྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དག་བསྐྱེད་བྱ་དང་། སྐྱེད་བྱེད་ཉིད་དུ་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་དངོས་པོས་ ཐོབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྐྱང་མ་མི་སྤྱོད་འབབ་པ་སྟེ། ། རོ་མ་དེ་བཞིན་ཁྲག་འབབ་ཅིང་། །

In that regard, through two sessions each, in the sequence of the four sessions, that very great bliss is the four-petaled lotus at the tip. This is what has come down from the lineage of gurus. Furthermore, through four sessions each, day and night are joined as two. When those two become inseparable, it is called the inseparability of day and night, the non-duality of the vajra and the lotus. That itself is called the multi-storied mansion of the source of phenomena (dharmodaya), marked by a variegated lotus and a variegated vajra. For that very reason it is said: "In the center of those, the three channels are the principal ones: lalanā, rasanā, and avadhūtī." "The lalanā, by its nature of insight (prajñā), Abides perfectly as the rasanā, the method (upāya). Avadhūtī abides in the center, Having abandoned subject and object." Regarding "the lalanā, by its nature of insight," it is by way of an essence free from parts. "The rasanā, the method," is by way of a nature possessing parts. "Avadhūtī abides in the center" means that abiding in the very center is called "abiding in the center." In that inseparability of the two, subject and object are abandoned. The "object" is the knowable, and the "subject" is the knower. Their abandonment means that both have become inseparable; this is because there is no attainment of the relationship of producer and produced between the knower and the knowable in terms of prior and subsequent entities. For that very reason: "The lalanā flows with the non-conceptual, And the rasanā likewise flows with blood."

ཤེས་རབ་ཟླ་བ་འབབ་བཤད་པ། ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་དེ་རབ་གྲགས། ། ཞེས་པ་བསྐྱོད་པ་མེད་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་བསྐྱོད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། དེ་འབབ་པ་ནི་ རྒྱུན་དུ་དེ་ལྷག་པར་གནས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་གཟུགས་ཅན་མ་ལ་ལ་ནཱའོ། ། ཁྲག་འབབ་ཅེས་པ་ཁྲག་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། དེ་འབབ་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་དེ་ལྷག་པར་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ར་ས་ནཱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ ཤེས་རབ་ཟླ་བ་འབབ་པ་ཤེས་རབ་བདག་མེད་མ་དང་། ཟླ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། གཉིས་ཀ་འབབ་པ་རྒྱུན་དུ་གཉིས་ཀ་ལྷག་པར་གནས་པ་བདེན་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་གཟུགས་ཅན་མའོ། ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་དེ་རབ་གྲགས། ། ཞེས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ རབ་ལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་ལོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ལ་འབད་པ་དང་རྩོལ་བ་མེད་པས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པ་འདོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། ཡང་ན་ཨ་བདག་མེད་མ། ཝ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གཉིས་ཀ་དྷཱུ་ཏཱི་སྟེ། ཉེད་ཅིང་བཤིགས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། འདིས་ནི་ལ་ལ་ནཱ་དང་། ར་ས་ནཱ་དང་། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་རྣམས་ཀྱིས་སྲིད་པ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། སྲིད་གསུམ་ཡོངས་གྱུར་ཐམས་ཅད་ནི། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་སྤངས་པ་ཉིད། ། ཅེས་བཤད་དོ། ། འདིས་ནི་མི་ཕྱེད་མ་ལ་ སོགས་པའི་རྩ་རྣམས་ཀྱང་སྟེ། འདི་དག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་འཁོར་ལོ་བཞིར་གནས་པའི་མིང་ཅི་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་།

"The flowing of the moon of insight is renowned as the avadhūtī." Because he is unmoving and unwavering, he is Akṣobhya, the Vajradhara. His "flowing" is the lalanā, which is the form of the ultimate truth, abiding continuously and preeminently therein. "Flowing of blood" means that blood is characterized by desire, which is Amitābha; its "flowing" is the rasanā, whose nature is the conventional truth, abiding continuously and preeminently therein. For that very reason, "the flowing of the moon of insight" refers to the insight of Nairātmyā and the moon of bodhicitta; the flowing of both is the form of the inseparability of the two truths, abiding continuously and preeminently in both. "Renowned as the avadhūtī" means that this is very clearly explained in the scriptures of the perfectly awakened Buddha. Because it discards ignorance, such as the afflictions, without effort or exertion, it is the avadhūtī. Alternatively, a is Nairātmyā and va is Vajradhara; because both are dhūtī—shaken, destroyed, and rendered without intrinsic nature—it is the avadhūtī. By means of this, since the three realms are established as the ḍākinīs through the inseparability of the lalanā, rasanā, and avadhūtī, it is said: "The complete transformation of the three realms is the very abandonment of subject and object." By this, the channels such as the "Indivisible One" (abhedyā) are also included; their very nature is the names of those abiding in the four cakras, their specific locations, and—

དངོས་པོའི་ཁྱད་པར་དང་། བྱ་བའི་ཁྱད་པར་གསུམ་ཡང་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གདམས་ངག་ལས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མི་ཕྱེད་མ་ ནི་སྤྱི་བོར་གནས། ། སོ་དང་སེན་མོ་འབབ་པར་འདོད། ། ཕྲ་གཟུགས་མ་ནི་སྤྱི་གཙུག་གནས། ། སྐྲ་དང་བ་སྤུ་འབབ་པར་འགྱུར། ། རྣ་བ་གཡས་གནས་རྩེ་བ་མ། ། པགས་པ་དྲི་མ་འབབ་པར་བརྗོད། ། གཡོན་པ་མ་ནི་མགོ་རྒྱབ་ནས། ། རྟག་ཏུ་ཤ་ནི་འབབ་པ་མོ། ། རྣ་བ་གཡོན་གནས་ ཐུང་ངུ་མ། ། ཆུ་རྒྱུས་དག་ནི་འབབ་པར་འགྱུར། ། སྨིན་མའི་དབུས་གནས་རུས་སྦལ་སྐྱེས། ། ངེས་པར་རུས་པ་འབབ་པར་བྱེད། ། མིག་ཏུ་གནས་པ་བསྒོམ་པ་མོ། ། རྟག་ཏུ་མཆིན་པ་འབབ་པར་འགྱུར། ། དབང་མ་དཔུང་པའི་རྩ་བར་གནས། ། སྙིང་ནི་འབབ་པར་བྱེད་པར་འདོད། ། སྐྱོན་ མ་མཆན་ཁུང་གནས་གྱུར་པ། ། རྩ་ནི་མིག་འབབ་པ་རུ་བྱེད། ། འཇུག་མ་ནུ་མར་གནས་པ་ནི། ། ངེས་པར་མཁྲིས་པ་འབབ་པ་ཡིན། ། ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་གནས་མ་མོ་ནི། ། གློ་བ་འབབ་པ་དག་ཏུ་འགྱུར། ། མཚན་མོ་སྣ་རྩའི་ཕྱོགས་གནས་པ། ། རྒྱུ་མའི་ཕྲེང་བ་ངེས་པར་འབབ། ། ཁ་ཡི་ཕྱོགས་ གནས་བསིལ་སྦྱིན་མ། ། རྩིབ་ལོགས་ཆུ་རྒྱུས་འབབ་པ་མོ། ། མགྲིན་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཚ་བ་མོ། ། ནང་གྲོལ་དག་ནི་འབབ་པར་བྱེད། ། སྙིང་གར་གནས་པའི་གཞོལ་མ་ནི། ། རྟག་ཏུ་བཤད་པ་འབབ་པར་བྱེད། ། མདོམས་པར་གནས་པའི་རངས་མ་ནི། ། མཚོག་མ་དག་ནི་འབབ་པར་འདོད། ། ལྟག་ གནས་ཤིན་ཏུ་གཟུགས་ཅན་མ། ། བད་ཀན་འབབ་པའི་རྩ་ཡིན་ནོ། ། གསང་བའི་ཕྱོགས་གནས་སྤྱི་མ་ནི། ། ཐམས་ཅད་ཚེ་ན་རྣག་འབབ་པོ། ། བརླ་ཡི་ཕྱོགས་ན་གནས་པའི་རྩ། ། ཁྲག་འབབ་དེ་ནི་རྒྱུ་སྦྱིན་མ། །

In order to realize the three distinctions of entity and the three distinctions of activity, they shall be explained according to the oral instructions: Abhedā resides at the crown of the head; it is held to flow to the teeth and nails. Sūkṣmarūpā resides at the top of the head; it causes the hair and body hair to flow. Lalanā resides in the right ear; it is said to flow to the skin and impurities. Vāmanā is behind the head; she is the one who constantly flows to the flesh. Nāḍī resides in the left ear; it causes the tendons to flow. Kūrmanā resides in the middle of the eyebrows; it certainly causes the bones to flow. Dhyānā resides in the eyes; it constantly flows to the liver. Indrā resides at the base of the shoulders; it is held to cause the heart to flow. Doṣā resides in the armpits; it causes the channels of the eyes to flow. Vyāpāra resides in the breasts; it certainly flows to the bile. Mātṛ resides in the region of the navel; it flows to the lungs. Rātri resides in the region of the nasal tip; it certainly flows to the series of intestines. Śītadā resides in the region of the mouth; it flows to the ribs and tendons. Uṣṇā resides in the region of the throat; it causes the internal organs to flow. Nimnā resides in the heart; it constantly flows to the excrement. Rākṣasī resides in the private parts; it is held to flow to the crown of the head. Ati-rūpā resides at the nape of the neck; it is the channel that flows to phlegm. Sāmānyā resides in the secret region; it flows to pus at all times. The channel residing in the region of the thighs is the one that flows to blood; it is the "Giver of Causes" (Hetudā).

བྱིན་པར་གནས་པའི་སྦྱོར་བྲལ་མ། ། རྡུལ་ནི་འབབ་པ་དག་ཏུ་འགྱུར། ། སོར་ མོའི་ཕྱོགས་ནས་སྡུ་གུ་མ། ། ཚིལ་འབབ་པ་ཡི་རང་བཞིན་འགྱུར། ། གྲུབ་མ་རྐང་པའི་རྒྱབ་གནས་པ། ། མཆི་མ་འབབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། ། འཚེད་མ་མཐེ་བོང་ཕྱོགས་གནས་པ། ། ཐམས་ཅད་ཚེ་ན་མཆིལ་མ་འབབ། ། པུས་མོའི་ཕྱོགས་ནས་ཡིད་བཟང་མ། ། བྱིས་པའི་སྣ་ཆུ་འབབ་པ་ མོ། ། རྩ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ། ། འདི་རྣམས་གནས་སོགས་དབྱེ་བས་སོ། ། འདོད་མ་དང་ནི་ཁྱིམ་མ་དང་། ། གཏུམ་མོ་དང་ནི་བདུད་འདྲལ་མ། ། སྙིང་གའི་ཆུ་སྐྱེས་གནས་པའི་ཚེ། ། ལྔ་ནི་བདུད་རྩི་ལྔ་འབབ་པོ། ། འདི་ནི་སཾ་པུ་ཊའི་རྒྱུད་ལས། དོན་བླངས་ཏེ་རྩའི་གནས་དང་བྱ་བ་བསྟན་ པའོ་ཞེས་པའོ། ། རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་འདི་རྣམས་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཤེ་ན། གསུངས་པ། སྲིད་གསུམ་ཡོངས་གྱུར་ཐམས་ཅད་ནི། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་སྤངས་པ་ཉིད། ། ཡང་ན་ཐབས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ། དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་ནི་བརྟགས། ། ཞེས་པ་གསུམ་གྱི་སྒྲས་སྐུ་དང་ གསུང་དང་ཐུགས་འདི་གསུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་གསུམ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི་གང་ལ་འཛག་པ་མེད་པ་དེ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས། ། སྲིད་གསུམ་ཡོངས་གྱུར་སྲིད་པ་གསུམ་ཟག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་མ་ལུས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྤངས་པ་ཉིད། གཟུང་བ་ནི་འཛིན་པ་ལ་ལྟོས་ཤིང་འཛིན་པ་ཡང་གཟུང་བ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་ཉེ་བར་དམིགས་པ་མེད་པའོ། ། དེ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྤངས་པའོ། །

The Viyoginī resides in the calves; she becomes the flow of rajas. The Sukumārī resides in the fingers; she becomes the nature of the flow of fat. The Siddhā resides in the backs of the feet; she becomes the flow of tears. The Pācikā resides in the big toes; at all times, she flows as saliva. The Manoharā resides in the knees; she is the flow of the child’s nasal mucus. These twenty-four channels are distinguished by their locations and so forth. When the Kāminī, Gṛhiṇī, Caṇḍālī, and Māradāriṇī reside in the heart lotus, these five flow as the five amṛtas. This is the explanation of the locations and functions of the channels, having extracted the meaning from the Saṃpuṭa Tantra. If one asks, "What are these thirty-two channels like?" it is said: "The entirety of the three realms of existence, Is the very abandonment of subject and object. Alternatively, by all means, It is imputed as the characteristic of reality." By the word "three," these are the three: body, speech, and mind. Therefore, the "three realms of existence" refers to the form and formless realms and so forth. Their "complete transformation" is that which is without leakage; by its very nature, the three realms of existence are of an undefiled nature. "Entirety" means without exception. For that very reason, it is the "abandonment of subject and object." Since the apprehended depends on the apprehender and the apprehender depends on the apprehended, there is no apprehension of subject and object. Because there is no apprehension, they are abandoned.

ཡང་ན་ཞེས་པ་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐབས་ནི་ ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཅེས་པ་ཐབས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་དང་ཞལ་དང་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དེ་ཉིད་བརྟགས་པ་རྩའི་ངོ་བོས་ཐ་སྙད་འདོགས་པའོ། ། ཡང་ན་ཐབས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ངོ་བོས་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་བརྟགས་ཤིང་ བཤིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་བརྟགས་པ་དེ་སྲིད་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པ་འདི་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྡོམ་པའི་དབྱེ་བ་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྡོམ་པ་སྡུད་པ་དང་། དབྱེ་བ་སྤྲོ་བ་སྟེ་སྤྲོ་བ་དང་། སྡུད་ པ་དབྱེར་མེད་པ་མ་ནིང་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བཤད་པར་བྱ་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་གང་། སཾ་ཡང་དག་པ་དང་། བ་ར་མཆོག་དང་། དབྱེ་བ་ཁྱད་པར་ཏེ་གོང་ནས་གོང་གི་ཁྱད་པར་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་སཾ་བྲི་ཡ་ཏ་ཅེས་པ་སཾ་བ་ར་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། དེའི་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་ཏེ་མིང་དང་བྲལ་བ་ཉིད་བཤད་ཅིང་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཨཱ་ལི་ཞེས་པ་ཨ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་རྣམས་དང་། ཀཱ་ལི་ཞེས་པ་ཀ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་གསལ་བྱེད་རྣམས་ཏེ། གཉིས་ ཀ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་སོ། ། ཤེས་རབ་ཅེས་པ་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ཐབས་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་ནི། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སོ། །

Alternatively, the term "or" (yad vā) expresses a summary. Regarding "by all means" (sarvopāyaiḥ): "means" (upāya) refers to the nature of the dharmadhātu by way of the characteristics of entities such as hands, faces, colors, and shapes; that very [nature] is conventionally designated by way of the essence of the conceptualized channels. Alternatively, "means" refers to the conceptualization and subsequent destruction of the characteristics of entities by way of the essence of Vajradhara. That which is the conceptualization of the characteristics of entities is, because it is the total transformation of the three realms of existence, the stage of realizing the union (yuganaddha); this is what is being presented. For that very reason, the classification of the saṃvara (vow/union) shall also be explained. The saṃvara is the gathering (saṃgraha), and the classification is the emanation (spharaṇa); that which is the indivisibility of emanation and gathering, having become the "neuter" (napuṃsaka), is what shall be explained and thoroughly demonstrated. Alternatively, saṃ means "perfectly" (samyak), vara means "supreme" (parama), and bheda means "classification" or "distinction"—thus, the progressively higher distinctions shall be explained. Alternatively, saṃvriyate means saṃvara, which is the conventional truth (saṃvṛtisatya). Its classification is another aspect, which is explained as being free from names and is to be expressed conventionally. Regarding that very point, it is said: "The āli and kāli." Āli refers to the sixteen vowels beginning with the letter A, and kāli refers to the consonants beginning with the letter Ka. Both are insight (prajñā) and means (upāya). "Insight" refers to the maṇḍala of Nairātmyā, and "means" refers to the maṇḍala of Vajradhara. The dharmakāya, saṃbhogakāya, and nirmāṇakāya are the body, speech, and mind.

སྤྲུལ་པས་སྐུ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པས་གསུང་དང་ཆོས་ ཀྱི་ཐུགས་ཏེ་རིམ་པ་མ་ཡིན་པས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཨེ་ཝཾ་མ་ཡཱ་ནི། ཨེ་ཡིག་ལ་ནི་ལྷ་མོ་སྤྱན། ། ཝཾ་ཡིག་མཱ་མ་ཀཱི་རུ་བརྗོད། ། མ་ཡིག་ལྷ་མོ་གོས་དཀར་མོ། ། ཡཱ་ཡིག་ལ་ནི་སྒྲོལ་མར་བརྗོད། ། ས་ནི་སྤྱན་མར་བརྗོད་པ་ཉིད། ། ཆུ་ཁམས་མཱ་མ་ཀཱི་རུ་འདོད། ། མེ་ནི་ལྷ་མོ་གོས་ དཀར་མོ། ། རླུང་ནི་སྒྲོལ་མར་རབ་ཏུ་བསྒྲགས། ། ཞེས་པ་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་འདི་ལ། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་གཉིས་རིམ་ལས། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས། ། སྐུ་གསུམ་པོ་ཡི་ངོ་བོར་འགྱུར། ། དེ་ཉིད་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས། ། འབྱུང་བ་བཞི་ལ་སོ་སོར་གནས། ། དེ་ཉིད་ སྤྱན་མ་ལ་སོགས་ཏེ། ། ལྷ་མོ་འཁོར་ལོའི་རིམ་པས་གནས། ། འཁོར་ལོ་བཞི་རྣམས་ཉིད་དུ་འདོད། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་བརྒྱད་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་བཅུ་དྲུག་དང་། བདེ་བ་ ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ལ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། ། འཁོར་ལོའི་གྲངས་ཀྱི་རིམ་པས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་པ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ཞེས་པ་སྤྲུལ་པའི་སྣང་བའོ། ། འཁོར་ལོ་ནི་སེམས་སོ། ། འདབ་མ་ནི་ནཱ་དའོ། ། དེར་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ལ། བཞི་ནི་འབྱུང་བ་ ཆེན་པོ་བཞིའོ། ། དྲུག་ཅུ་ཞེས་དང་དཀྱིལ་འཁོར་དྲུག་ཅུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འདི་སཾ་ནི་ཟེ་འབྲུ་ལ་ཧཾ་དང་། འདབ་མ་བཞི་ལ་ཡ་ར་ལ་ཝ་དང་། ཀ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རིམ་པ་དང་། རིམ་པ་མ་ཡིན་པས་ལྔ་བཅུ་དང་། ས་ྉྤ་ཥ་ཤ་ྈྐ་ྈྐ་ཤ་ཥ་ྉྤ་ས་རིམ་པ་དང་།

The emanation body is the body, the enjoyment body is the speech, and the dharma body is the mind; these should be understood as being non-sequential. Regarding e-vaṃ-mā-yā: the syllable e is the goddess Locanā; the syllable vaṃ is said to be Māmakī; the syllable ma is the goddess Pāṇḍaravāsinī; and the syllable yā is said to be Tārā. Earth is said to be Locanā herself; the water element is asserted to be Māmakī; fire is the goddess Pāṇḍaravāsinī; and wind is proclaimed to be Tārā. In this system of mantra, from the sequence of the two, āli and kāli, through the nature of wisdom and method, they become the essence of the three bodies. That very [essence] abides individually within the four elements as body, speech, and mind. That very [essence] abides in the sequence of the goddesses, Locanā and the others, within the maṇḍala. It is asserted that there are four wheels. As it is said: the emanation wheel has sixty-four petals, the dharma wheel has eight, the enjoyment wheel has sixteen, and the wheel of great bliss has thirty-two. The establishment according to the sequence of the number of wheels means that the sixty-four petals of the emanation wheel are the appearance of emanation. The wheel is the mind; the petals are the nāda. Within those, regarding body, speech, and mind, the four are the four great elements. "Sixty" refers to the nature of the sixty maṇḍalas. Here, saṃ is the haṃ at the anthers, and on the four petals are ya, ra, la, and va. The ka and so forth are in sequence and non-sequence, making fifty; and sa, ṣa, śa, ṣa, ka, kha, śa, ṣa, ṣa, sa are in sequence and [non-sequence].

རིམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལྷན་ ཅིག་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། ཡང་ན་གང་། གཞན་བརྒྱད་ཀྱིས་ཏེ། ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤ་རྣམས་ཨ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་རྣམས་དང་། ཀ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་རྣམས་དང་། ཅུང་ཟད་གསལ་བ་ཌ་ཌྷ་ད་དྷ་ཡ་རྣམས་སོ། ། ཆོས་ ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་བརྒྱད་ཅེས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་རྣམས་བརྒྱད་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་བཅུ་དྲུག་ཅེས་པ་དེ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བརྒྱད་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་སོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ལ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་པ་དེ་ནི་བཅུ་དྲུག་ཉིས་འགྱུར་ གྱིས་ཞེས་པ་སྟེ། སྐུ་བཞིའི་སྤྲུལ་པ་དང་། ཆོས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། རང་བཞིན་མེད་པའི་སྐུའོ་ཞེས་སྐུ་བཞིར་གསུངས་སོ། ། སྐད་ཅིག་མ་བཞི་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཉེད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་པ། འཁྱུད་ དང་ཙུམྤ་ལ་སོགས་པ། ། སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བཤད། ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ལས་བཟློག། འཁྱུད་པ་ལ་སོགས་དགའ་བའོ། ། དགའ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་ངོ་བོ། ། བདག་གིས་བདེ་བ་ཟོས་པ་ཡིས། ། གྲོས་ནི་རྣམ་པར་ཉེད་པར་བརྗོད། ། ཅེས་པ་གང་ཡིན་པ་འདིས་ནི་ ཁྱད་པར་གྱི་དགའ་བའི་དོན་ཏེ། བདེ་བ་དང་ཆགས་པ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའོ། ། མཚན་ཉིད་བྲལ་བ་གསུམ་ལས་གཞན། ། ཆགས་དང་ཆགས་བྲལ་རྣམ་པར་འདྲེས། ། འདོད་ཆགས་མེད་ཅིང་ཆགས་བྲལ་མེད། ། དབུ་མ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། གསུམ་པོ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བྱང་ཆུབ་བརྗོད། །

They are established as sixty-four, including the non-sequential and the simultaneous. Alternatively, there are another eight: the syllables a, ka, ca, ṭa, ta, pa, ya, and śa, which consist of the sixteen vowels beginning with a, the thirty-four consonants beginning with ka, and the semi-vowels ḍa, ḍha, da, dha, and ya. Regarding the dharmacakra, it is said to have eight because the sixty-four maṇḍalas are subsumed in groups of eight. Regarding the saṃbhogacakra, it is said to have sixteen because it is double the eight maṇḍalas. Regarding the mahāsukhacakra, it is said to have thirty-two because it is double the sixteen. Thus, the four bodies are taught as the nirmāṇakāya, dharmakāya, saṃbhogakāya, and the svābhāvikakāya. The four moments are the vicitra (variegated), vipāka (ripened), vimarda (crushed), and vilakṣaṇa (devoid of characteristics). As it is said: "The vicitra is explained as embracing, kissing, and so forth. The vipāka is the reverse of that. The vimarda is described as the joy of embracing and so forth. By consuming my own bliss, The vimarda is expressed as the nature of joy and supreme joy." This refers to the meaning of viramānanda (special joy), where bliss and passion have a single characteristic. "The vilakṣaṇa is other than the three; it is the mingling of passion and the absence of passion. It is neither passion nor the absence of passion; a middle is not perceived." Because it is the very abandonment of the three, it is called the sahaja (innate) awakening.

ཅེས་པའི་དོན་ཇི་སྲིད་པར་བཤད་དོ། ། སྐད་ཅིག་མ་བཞི་པོ་འདི་ཡང་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་མོ་ཞེས་པ་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པར་བྱ། ཀུན་འབྱུང་སྤང་བར་བྱ། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱ། ལམ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་འབྱུང་ སྤོང་ཞིང་དེ་ལས་འགོག་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཅུའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ལམ་བསྒོམ་མོ་ཞེས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་དང་བསྐྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ལྟར་འཁོར་ལོ་བཞི་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེ་ཁོ་ན་བཞི་ ནི་བདག་གི་དེ་ཁོ་ན་དང་། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་དང་། ལྷའི་དེ་ཁོ་ན་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་རིམ་པ་བཞིན་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དགའ་བ་བཞི་ནི་དགའ་བ་དང་། མཆོག་དགའ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་དགའ་བ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའོ་ཞེས་པ་ཡང་དགའ་བའི་བདེ་བ་ ཅུང་ཟད་དེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དེ་བས་ལྷག། ཁྱད་པར་དགའ་བས་ཆགས་བྲལ་འགྱུར། ། ལྷག་མ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་ཉིད། ། ཅེས་བཤད་དོ། ། སྡེ་པ་བཞི་ནི། གནས་བརྟན་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཀུན་གྱིས་བཀུར་བ་དང་། དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་ པའོ་ཞེས་པ། གང་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་གནས་བརྟན་ནོ། ། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་གནས་བརྟན་པ། ། ཆོས་ནི་སྨྲ་བ་ཡང་དག་བྱུང་། ། ཐམས་ཅད་ཡོད་སྨྲ་ཆོས་འཁོར་ལོར། །

The meaning of this is explained as follows. These four moments should also be applied in the sequence of the emanation wheel (nirmāṇacakra) and so forth; this is the formal presentation. The four truths of the noble ones (āryasatya) are suffering, origin, cessation, and the path. Thus, one should know suffering, abandon the origin, realize cessation, and cultivate the path. Through the thorough knowledge of the suffering of the three types of suffering, the origin of pleasure and so forth is abandoned, and from that, cessation occurs; one becomes free from the distractions of the ten types of conceptualization (kalpa). Therefore, "cultivating the path" refers to the thorough familiarization with and the generation of the path to perfectly complete awakening (samyaksaṃbodhi). In that very way, they should be applied to the four wheels. The four realities (tattva) are the reality of the self, the reality of the mantra, the reality of the deity, and the reality of wisdom; these should be applied in that same sequence. The four joys (ānanda) are the joy (ānanda), the supreme joy (paramānanda), the special joy (viramānanda), and the innate joy (sahajānanda). Regarding the bliss of joy, it is said: "Joy is a slight [bliss]; supreme joy is greater than that; through special joy, one becomes free from attachment; the remainder is the innate joy itself." The four schools (nikāya) are the Sthaviras, the Sarvāstivādins, the Saṃmatīyas, and the Mahāsāṅghikas. As it is said: "Because the emanation is the Elder (sthavira), the Sthaviras reside in the emanation wheel (nirmāṇacakra). The Dharma arose from the speakers; the Sarvāstivādins are in the Dharma wheel (dharmacakra)."

གང་ཕྱིར་མགྲིན་པར་ཀུན་རིག་བྱེད། ། ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོར་ཀུན་བཀུར་ཏེ། ། གང་ཕྱིར་བདེ་ཆེན་མགོར་གནས་ ཏེ། ། བདེ་བའི་འཁོར་ལོར་དགེ་འདུན་ཆེ། ། ཞེས་བཤད་དོ། ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ། ཟླ་བ་ཞེས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། ཉི་མ་ཞེས་པ་སི་ཧཱ་སྟེ་འདི་གཉིས་ཁོ་ན་ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལི་ནི་ཨ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་དང་། ཀ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་ གསལ་བྱེད་རྣམས་སོ། ། འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་ཅེས་པ་ཉིན་མཚན་གྱིས་ཐུན་བརྒྱད་དེ། ཐུན་ཕྱེད་ཕྱེད་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དབྱུ་གུ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ཞེས་པ་འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་གི་རེ་རེ་ལ་སྐད་ཅིག་བཞི་བཞིར་ཕྱེ་བས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཆུ་ཚོད་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་པ་འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་ལ་ ཐབས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབྱེ་བས་དབྱུ་གུ་གཉིས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཐུན་བཞི་ཞེས་པ་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་ལ་ཡང་བཞིར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ནི་ཐུན་བརྒྱད་རྣམས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རེ་རེ་བརྒྱད་བརྒྱད་དུ་ཕྱེ་བས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིན་ པའི་ཕྱིར། དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཡང་ཐུན་བཞི་ཞེས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་གི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ནང་དུ་ཐིམ་པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་བཞིས་ཐུན་བཞི་རྣམས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་ ཐམས་ཅད་སྡུད་པའི་ཕྱིར་སྡུད་པ་ཞེས་པའོ། ། འདིས་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐུན་བཞི་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་མཐའ་དག་གིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་གསུངས་པ་བཤད་དོ། །

Because the All-Knowing is in the throat, and the All-Honored is in the enjoyment wheel; because Great Bliss resides in the head, the Great Saṅgha is in the wheel of bliss. Thus it is said. All of these are the moon and the sun. "Moon" refers to bodhicitta, and "sun" refers to siṃha; these two alone are the vowels and consonants—the sixteen vowels beginning with the letter A and the consonants beginning with the letter Ka. The "sixteen transits" are the eight sessions of day and night, because they flow in half-session intervals. The "sixty-four danda" should be understood as each of the sixteen transits being divided into four moments. The "thirty-two ghaṭikā" should be understood as each of the sixteen transits being divided into two danda by way of the distinction between method and insight. The "four sessions" also become four for the day and four for the night; these are the eight sessions. Because each of the yoginīs is divided into eight, and because they are inseparable from Vajradhara and Nairātmyā, they constitute the maṇḍala of the ninefold nature. Furthermore, the "four sessions" are the four moments of joy and so forth, because the sixteen moments of the sixteen purities of emptiness are internally absorbed into each of the sixteen transits. Because it is the supreme essence of all and thus gathers everything, it is called "the gathering." By this, from the words "vowels and consonants" up to "four sessions," the entire system of mantra is explained as being taught in the Jñānahevajra.

དེ་ལྟར་ན་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་དག་གིས་འཕོ་བ་བཅུ་དྲུག་ཞེས་པ་སྟེ། ཨ་ཨི་ཨུ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ ར་ལ་ཝ་ཤ་ཥ་ས་གཞོམ་དུ་མེད་པས་ཧ་ཡིག་གོ། ། དེ་ལྟར་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འཕོ་བ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་དབྱུ་གུ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་སྟེ་ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤ། ཨ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་དང་། ཀ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་རྣམས་དང་། ཅུང་ཟད་གསལ་བ་ ཌ་ཌྷ་ད་ངྷ་ཡ་ལ། དེ་ལྟར་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའོ། ། ཆུ་ཚོད་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་པ་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་ཀ་ལ་སོགས་པ་ཡི་གེ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་དང་། ཡ་ར་ལ་ཝ་དང་ཤ་ཥ་ས་རྣམས་གཞོམ་དུ་མེད་པ་ལ་འཕོ་བའོ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀའི་དབྱེ་བས་སོ། ། ཐུན་བཞི་ཞེས་པ་ཉིན་མོ་དང་མཚན་ མོས་བརྒྱད་དེ། ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤ་རྣམས་སོ། ། བཞི་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་ཡ་ར་ལ་ཝ་ཁོ་ནའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཨེ་ཝཾ་གྱི་ཡི་གེས་རྒྱས་བཏབ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འབྱུང་བ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བཞི་ཞེས་པ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི། ལུས་གནས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི། ། ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་པོ། ། ལུས་ལ་གནས་ཀྱང་ལུས་སྐྱེས་མིན། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་དམིགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ལྟེ་བར་གཏུམ་མོ་འབར་བ་ཡིས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་བསྲེག་ཅིང་། ། སྤྱན་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྲེག་སྟེ། ། བསྲེགས་ནས་རི་བོང་ཅན་ཧཾ་འཛག།

In that way, the āli and kāli constitute the sixteen transits (saṃkrānti): a, i, u, ka, ca, ṭa, ta, pa, ya, ra, la, va, śa, ṣa, sa, and the indestructible ha syllable. The establishment of these sixteen is what is called "transit." These are the sixty-four dhyu-gu (strokes): a, ka, ca, ṭa, ta, pa, ya, śa; the sixteen vowels beginning with a; the thirty consonants beginning with ka; and the slightly distinct ḍa, ḍha, ḍha, dha, dha, ya, la. Thus, there are sixty-four. The thirty-two chu-tshod (hours) are the twenty-five letters beginning with ka doubled by the sixteen vowels, together with ya, ra, la, va, śa, ṣa, sa, and the indestructible; these are the transits according to the division of both. The four sessions are the eight [periods] of day and night: a, ka, ca, ṭa, ta, pa, ya, śa. The "four" refers exclusively to ya, ra, la, va. For that very reason, everything sealed by the syllables E-Vaṃ is the nature of the four elements—the aggregates, elements, sense bases, and so forth. The "four" refers to the meaning of the stages from joy (ānanda) up to the coemergent (sahaja). Now, regarding the statement: "The great wisdom abiding in the body has abandoned all conceptualization; it pervades all things, and though it abides in the body, it is not born of the body"—how is that very great wisdom to be perceived? It is said: "By the blazing of the inner heat (caṇḍālī) at the navel, the five Tathāgatas are burned, and Locanā and the others are also burned. Having been burned, the haṃ of the moon drips."

ཅེས་པ་གཏུམ་མོ་འབར་བས་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་བསྲུབ་པ་དང་སྲུབ་པའི་སྦྱོར་བས་འབར་ཞིང་ གསལ་བར་གྱུར་པའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། ། ལྟེ་བ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་རོ། ། ཅི་བྱེད་ཅེ་ན་བསྲེག་གོ། ། གང་ཞེ་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་སོན་པ་རྣམས་ལ་ཡུལ་རྣམས་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ། ། སྤྱན་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྲེག་སྟེ་སྤྱན་ལ་སོགས་པའི་ སྒྲས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གཟུང་བྱར་མངོན་པར་འདོད་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ལ་ཡང་དབང་པོ་རྣམས་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ། ། བསྲེག་ན་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དག་གི་ཡུལ་ལ་དབང་པོ་ལྡོག་པ་དང་། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དག་གི་དབང་པོ་ལ་ཡུལ་ལྡོག་པ་ན་ཧཾ་ཡིག་འཛག་སྟེ་ཞུ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རི་བོང་ཅན་ཟླ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེ་བ་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་མངོན་པར་གསལ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྒྲའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། ཙཎྜ་ལཱིའི་སྒྲས་ཙཎྜ་ནི་ཉི་མ་དང་ཤེས་རབ་བོ། ། ཨཱ་ལི་ཞེས་པ་ཟླ་བ་དང་ཐབས་སོ། ། ཨ་ཡིག་དང་ ཧཾ་ཡིག་གཉིས་སོ་སོར་བསྡུས་པའི་རིམ་པ་དང་རིམ་པ་མ་ཡིན་པ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཕན་ཚུན་དབྱེར་མེད་པ་སྔགས་དང་ལྷའི་སྐུ་རང་བཞིན་ཙཎྜ་ལཱིའོ། ། དེ་འབར་བ་ནི་ཆ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་འོད་གསལ་བར་གྱུར་པའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། ལྟེ་བ་སྤྲུལ་ པའི་འཁོར་ལོར་སྔར་གསུངས་པའི་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་རང་བཞིན་ནཱ་ད་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་གོང་བུར་གྱུར་པ་ཞུ་བའི་རྣམ་པ།

Regarding the phrase "by the blazing of caṇḍālī": through the union of churning and being churned, the fire of jñāna (wisdom) blazes and becomes luminous. Where? In the nirmāṇacakra (emanation wheel) at the navel. What does it do? It burns. What is burned? The five tathāgatas, such as the aggregate of form and so forth, which have arrived at the dharmacakra (dharma wheel); it causes the objects to be withdrawn from them. It also burns Locanā and the others; by the term "Locanā and others," the objects such as form, which are intended as the objects of apprehension, are included. From these as well, the sense faculties are withdrawn. When the sense faculties are withdrawn from the objects of the faculties and the objects are withdrawn from the faculties, the syllable haṃ drips and attains a state of melting. What is its nature? It is said: the "hare-marked one," the moon, the bodhicitta, is inseparable from Nairātmyā; the manifestation of Vajradhara arises—this is the literal meaning of the words. Alternatively, by the term caṇḍālī: caṇḍa is the sun and prajñā (insight); ali is the moon and upāya (method). The two syllables a and haṃ, through the sequence of their individual synthesis and non-sequence, are the nature of the two nāda garlands of the body. This inseparability is the caṇḍālī that is the nature of the mantra and the deity’s body. Its blazing is its becoming luminous (ābhāsvara) through the very absence of parts. Where? In the nirmāṇacakra at the navel, in the form of the melted mass of the sixty-four nādas that constitute the sixty-four petals previously described.

ཨྃ་ཧཾ་ཧཾ་ཨཾ་གྱི་སྐུ་ཞུ་བའི་རྣམ་པ་ཟླ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་གྱུར་པ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་བསྲེག་ཅིང་ཀ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་སྡེ་པ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། སྤྱན་ ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡང་བསྲེག་ཅིང་ཡ་ར་ལ་ཝ་རྣམས་ལ་སོགས་པར་མང་པོའི་ཚིག་གིས་ཀྱང་སྐུ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཤ་ཥ་ས་རྣམས་སོ། ། ཨཾ་ཞེས་པ་ཨ་ཡིག་ལ་སོགས་ཨཾ་ཡིག་གི་མཐར་ཐུག་པས། མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ནཱ་ད་བཅོ་ལྔས་བསྡུས་པ་དབྱངས་བཅོ་ལྔ་རྣམས་དང་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཌ་ཌྷ་ད་དྷ་ཡ་ལ། གསལ་བྱེད་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཅན། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཡི་གེ་དྲུག་རྣམས་ཏེ་ནཱ་ད་གཉིས་ཀའི་གོང་བུར་གྱུར་པ་ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤ་བརྒྱད་དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ནཱ་ད་རྣམས་དང་ྉྤ་ྈྐ་ྈྐ་ྉྤའི་གོང་བུ་ནཱ་ ད་གཉིས་བསྡུས་པ་ཀྵ་ཡིག་དང་ཧ་ཡིག་དང་ཨ་ཡིག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་ལ་བསྲེགས་ན་སྟེ། ཤིང་དང་བྲལ་བའི་མེའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ནི་རི་བོང་ཅན་ཧཾ་འཛག་ཅེས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཟླ་བ་སྡུད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འཛག་ཅེས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོང་ ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་དང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་རིམ་པ་འདི་ནི་མཚོན་པར་དཀའ་བ་བླ་མ་དམ་པས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་མཆོག་ལས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རིམ་པ་སྒྲ་ མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཆ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་གང་།

When the forms of AṂ, HAṂ, HAṂ, and AṂ melt into the moon of bodhicitta, the five Tathāgatas are incinerated, as are the five classes beginning with the ka-class. Locanā and the others are also incinerated, as are the many syllables beginning with YA, RA, LA, and VA, which are the essence of the three bodies: ŚA, ṢA, and SA. By the sequence from the letter A to the letter AṂ, the fifteen vowels, which are the essence of the fifteen ḍākinīs and are subsumed by the fifteen nādas, are incinerated. The nature of the six consonants belonging to the five Tathāgatas—ḌA, ḌHA, DA, DHĀ, YA, and LA—is the six letters of bodhicitta. These become a single mass of nāda for both [vowels and consonants]: the eight consisting of A, KA, CA, ṬA, TA, PA, YA, and ŚA, which are the essence of vowels and consonants, and the mass of nāda formed by the letters ṆA, Ṃ, Ḷ, and Ḷ. When that which is the complete transformation of the letters KṢA, HA, and A is incinerated, it becomes the nature of a fire devoid of fuel. This is the "dripping of the rabbit-bearer" (HAṂ), the bodhicitta moon, which arises as the essence of gathering. "Dripping" means that the entire body and all signs, which are the essence of the eighty-four thousand aggregates of Dharma, are perfectly realized. This sequence is difficult to illustrate and is to be understood from the supreme instructions of the sublime guru. This is the sequence of nirvāṇa, which is non-verbal because it is devoid of parts. Alternatively, what is it?

ལྟེ་བར་གཏུམ་མོ་འབར་བ་ཞེས་པ་ཙཎྜ་དེ་ཉིད་ཀཱ་ལིའི་ངོ་བོ་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་ཅུང་ཟད་གསལ་བའི་ཌ་ཌྷ་ད་དྷ་ཡ་ལ་དང་ལྷན་ཅིག ནཱ་ད་བཞི་བཅུ་རྣམས་སོ། ། ཨཱ་ལི་ཞེས་པ་ཨ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་རྣམས་སོ། ། འདི་གཉིས་དབྱངས་གསལ་བྱེད་དང་། གསལ་བྱེད་དབྱངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ ཆུབ་པའི་སྐུ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་ལྟར་དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་དག་གིས་ནཱ་ད་བཅུ་གཉིས་ལྷག་པའི་བརྒྱ་རྣམས། བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པས་ཉེ་བར་འདུག་སྟེ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་དབུས་སུ་ཕྲེང་བའི་རིམ་པས་རྣམ་པར་བཀོད་པ་ནས་ཁ་སྦྱོར་གྱི་དབུས་སུ་གཉིས་ཀའི་བུ་གས་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷག་པར་གནས་པ་ལས། ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་བསྐུལ་ཏེ། གཏུམ་མོ་འབར་བར་འགྱུར་རོ། ། འབར་བ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་སོང་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམས་བསྲེག་ཅིང་རང་བཞིན་མེད་པར་བྱེད་དོ། ། བྱས་ནས་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོར་སོང་བས་ ཡུལ་དྲུག་ཟོས་པས་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྲེག་གོ། ། དེ་ནས་བདེ་བ་ཆེན་(པའི་,པོའི་)འཁོར་ལོར་སོང་བས་ཧཾ་བསྲེག་གོ། ། བསྲེགས་ནས་རང་བཞིན་མེད་པར་བྱས་ན་རི་བོང་ཅན་འཛག་གོ་ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རིམ་པ་འདིས་གཏུམ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཡང་ ན་གཏུམ་མོ་བདག་མེད་མའོ། ། འབར་བ་ནི་འོད་གསལ་བར་གྱུར་པའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན།

Regarding the phrase "the blazing of inner heat at the navel": caṇḍālī itself is the nature of the kāli (consonants), a garland of nāda (vibrations) slightly manifest, together with ḍa ḍha da dha ya la and the forty nādas. The āli (vowels) are the sixteen vowels beginning with the letter a. Because these two—the vowels and consonants—are of the nature of insight and method, respectively, they are the purity of the thirty-two marks of a great being and the nature of the eighty minor marks. They are the purity of the body of manifest, perfect enlightenment, the omniscience of all aspects. Thus, the one hundred and twelve nādas of the vowels and consonants, having been brought near through the stages of the lineage of gurus, are arranged in the order of a garland in the center of the moon and sun within the emanation wheel (nirmāṇacakra). From the consciousness abiding intensely within the opening of both [wheels] in the center of the union, it is stirred by the karmic winds, and the inner heat blazes. Having blazed, it goes to the dharma wheel (dharmacakra) and burns the five Tathāgatas, rendering them without intrinsic nature. Having done so, it goes to the enjoyment wheel (saṃbhogacakra) and, by consuming the six objects, burns Locanā and the others. Then, having gone to the wheel of great bliss (mahāsukhacakra), it burns the syllable Haṃ. Once burned and rendered without intrinsic nature, the "hare-marked one" (the moon) drips. Through this sequence of yoga, it is called the "yoga of inner heat." Alternatively, inner heat is Nairātmyā (Selfless Lady). Blazing is becoming the clear light (prabhāsvara). Where? In the wheel of great bliss. Where does it go? To the crown of the head. What is it? The syllable Haṃ. What is it like? It is like a drop of nectar. What is its nature? It is the nature of the syllable A. What is its function? It is the nature of the syllable Aḥ. What is its result? It is the nature of the syllable Aḥ. What is its essence? It is the nature of the syllable Aḥ. What is its manifestation? It is the nature of the syllable Aḥ. What is its purity? It is the nature of the syllable Aḥ. What is its ultimate state? It is the nature of the syllable Aḥ. What is its finality? It is the nature of the syllable Aḥ. What is its completion? It is the nature of the syllable Aḥ. What is its perfection? It is the nature of the syllable Aḥ. What is its culmination? It is the nature of the syllable Aḥ. What is its consummation? It is the nature of the syllable Aḥ. What is its totality? It is the nature of the syllable Aḥ. What is its integration? It is the nature of the syllable Aḥ. What is its synthesis? It is the nature of the syllable Aḥ. What is its unification? It is the nature of the syllable Aḥ. What is its convergence? It is the nature of the syllable Aḥ. What is its resolution? It is the nature of the syllable Aḥ. What is its dissolution? It is the nature of the syllable Aḥ. What is its absorption? It is the nature of the syllable Aḥ. What is its merging? It is the nature of the syllable Aḥ. What is its becoming one? It is the nature of the syllable *

ལྟེ་བར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་འབར་བ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་བསྲེག་ཅིང་དབང་པོ་དྲུག་གི་ངོ་བོ་རྣམས་སོ། ། སྤྱན་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྲེག་སྟེ། ཡུལ་དྲུག་གི་ངོ་བོ་རྣམས་སོ། ། ཨཾ་ བསྲེགས་ན་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་བསྐྱོད་པས་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣལ་འབྱོར་མ་བཅོ་ལྔ་བསྡུས་པ་རྣམས་ལ་ཧཾ་གི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དེ་ཡང་འཛག་སྟེ་རང་བཞིན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། རི་བོང་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་ཉིད་སྤྲོ་བ་དང་ བསྡུ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། འདིར་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བླ་མའི་གདམས་ངག་གི་རིམ་པས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མདོར་བསྡུས་པ་ཙམ་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་མི་ཕྱེད་ པའོ། ། རིགས་ནི་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་སོ། ། གཉིས་ཀ་གོས་དང་མཚུངས་པ་ནི་ཕཊ་སྟེ་ཕན་ཚུན་གཞུང་གི་ཚོགས་འདི་ཕན་ཚུན་བཀབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལེན་པ་དང་འཛིན་པ་དང་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལེའུའོ། ། དེ་ཡང་དང་པོ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། དེ་རྫོགས་པ་ནི་ རྣམ་པ་གཉིས་མ་ཡིན་པར་མཉམ་པས་ཐོབ་སྟེ་ཁྱབ་པའོ། ། ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་ལེའུ་དང་པོའོ། ། ། ། དེ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ཉེ་བར་བསྟན་ནས། གསུང་རྡོ་རྗེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་མངོན་པར་ གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ།

When the essence of bodhicitta blazes at the navel, the five Tathāgatas are incinerated, as are the essences of the six faculties. Locanā and the others are also incinerated, as are the essences of the six objects. When the syllable Aṃ is incinerated, the sixth, Vajradhara, is stirred; he, who is the essence of the fifteen Yoginīs possessing the nature of the five faculties and five wisdoms, also drips and becomes devoid of intrinsic nature. The "hare-marked one," the essence of bodhicitta, which is the indivisible nature of emptiness and compassion, emanates and withdraws. Vajradhara, the essence of all emanation and withdrawal, arises. Here, too, one should understand how wisdom is born through the stages of the guru’s oral instructions; thus, only a brief summary has been presented. This is the first chapter of the Vajra Family. "Vajra" means indivisible. "Family" refers to the various forms. Both are like a garment, for Phaṭ covers these collections of source texts from both sides. It is a "chapter" (pariccheda) because it takes up, holds, and makes known that [reality]. Furthermore, "first" means non-dual. Its "completion" is attained through the equality of non-duality and is all-pervasive. This concludes the first chapter from the Hevajra Commentary: The Stainless Union. Having thus demonstrated the indivisibility of the three vajras of the Body, the Blessed One spoke in order to clearly manifest that the Speech Vajra also possesses the nature of the three vajras:

སྔགས་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་སྔགས་ཀྱི་སྒྲས་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ནི་སྐྱོབ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ། སྔགས་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ཡིད་ནི་སེམས་སོ། ། དེ་སྐྱོབ་པ་ནི་ སྐྱོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ་སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ནཱ་དས་འཁྱུད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་རྗེས་ཆགས་ལས། ། གཡུང་མོས་སྐུ་ལ་འཁྱུད་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་གཡུང་མོའི་སྒྲས་རླུང་བརྗོད་དོ། དེ་ཡང་ནཱ་ད་ཉིད་དོ། ། ནཱ་ད་དེ་ཡིས་ཀྱང་ལུས་ མཐའ་དག་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྔགས་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་སྐུལ་བར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ནི་སྔགས་ཏེ། ། དེ་ཡང་སྒྲིབ་ཅིང་སྦེད་པ་ནི་ཕཊའོ། ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྔགས་ཀྱི་ལེའུའོ། ། དེ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་ པ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྲ་ཡིན་ཞིང་། སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། སྒྲ་ནི་སྒྲ་ཡིས་སོ་སོར་རྟོགས་པས་ནང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་སྒྲའོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་ཆ་དང་བྲལ་བ་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལ་སྔགས་པས་བགེགས་ ཐམས་ཅད་བསྐྲད་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། དང་པོ་ཁོ་ནར་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་པའི་གཏོར་མའི་སྔགས་གསུངས་ཏེ། ཨོཾ་ཨ་ཀཱ་རོ་མུ་ཁཾ་སརྦ་དྷརྨཱ་ཎཱཾ་ཨཱ་དྱ་ནུ་ཏྤནྣ་ཏྭཱ་ཏ་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་པ་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་པའི་གཏོར་མའི་ སྔགས་སོ། ། འབྱུང་པོ་ནི་སྲོག་དང་ལྡན་པའོ། །

"I shall explain the chapter on mantra" means that the word mantra refers to the Vajra Speech. Its meaning is as follows: "Because it protects the mind, it is explicitly called 'mantra' (mantra)." Here, "mind" refers to the citta. Its "protection" is the act of sustaining it, because it is embraced by the nāda of the Vajra Mind. Thus, the Blessed One said: "From the passion of great desire, the Ḍombī embraces the body." Here, the word "Ḍombī" expresses the vāyu (wind); that, moreover, is the nāda itself. Because that nāda pervades the entire body, the mantra is the inseparability of the three vajras. For that very reason, the sound that invokes the meaning of reality (tattva) is the mantra. Furthermore, that which obscures and conceals is phaṭ. Because it takes up and holds that, it is the "mantra chapter." Regarding the phrase "I shall explain it," it is a sound for the sake of the dharma to be expressed; it is to be demonstrated by sound itself. Since sound is individually realized through sound, it is the sound that has become the inner self. Thus, it is demonstrated that Vajradhara himself is the partless nāda-nature. In that regard, the practitioner, having expelled all obstructors (vighna), should manifest the maṇḍala-cakra and so forth. First, the mantra for the bali offering to all bhūtas is taught: oṃ akāro mukhaṃ sarvadharmāṇām ādyanutpannatvāt oṃ āḥ hūṃ phaṭ svāhā. This is the mantra for the bali offering to all bhūtas. "Bhūta" refers to those possessing life-force (prāṇa).

ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པ་སྟེ། ལྷ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་དྲུག་(དུ་,ཏུ་)གཏོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གཏོར་མ་ནི་མཆོད་པས་ཚིམ་པར་བྱེད་པའོ། ། སྔགས་ཞེས་པ་ནི་དེའི་དོན་དུ་སྟེ་ཨ་ཡིག་གོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་སྒོ་སྟེ། དང་པོའི་རྒྱུའོ། ། ཨོཾ་ཞེས་པ་ཁས་ལེན་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་སྟེ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སོ། ། ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ཤེས་ རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕཊ་ཤེས་རབ་དང་སྭཱ་ཧཱ་ཐབས་སོ། ། འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཨོཾ་ཞེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། ཨ་ཡིག་ཅེས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། གཉིས་ཀ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་སྟེ་གང་གི་ ཕྱིར་དང་པོ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དང་པོ་ནི་ཐོག་མ་ཡིན་ལ་ཨོཾ་ཡིག་གི་ངོ་བོ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། དང་པོ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་སོ། ། དེ་ལ་གཉི་ཀ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ཡང་མེད་དེ་བརྟགས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ ཕཊ་གསུམ་ཡང་ཐ་དད་མེད་དེ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་སྭཱ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གཅིག་པའི་སྐུ་སེམས་ཙམ་མོ་དེ་ཡང་ཧཱ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པའོ། །

"Everything" (sarva) means without exception; it refers to those included within the six classes of beings, such as the gods and so forth. Their "torma" (bali) is that which satisfies them through offerings. "Mantra" (mantra) refers to the syllable A for that purpose. If one asks what it is like, it is the "gateway to all phenomena" (sarvadharma-mukha), the primordial cause. "Oṃ" signifies acceptance. If one asks how, it is said: because they are primordially unborn, for the nature of phenomena is non-arising itself. Those phenomena are also the essence of the three vajras, arising from the very nature of Oṃ Āḥ Hūṃ. "Phaṭ Svāhā" is the essence of wisdom and method; "Phaṭ" is wisdom and "Svāhā" is method. This demonstrates that all phenomena are the essence of the five wisdoms and the three bodies (kāya). Alternatively, "Oṃ" is the conventional truth (saṃvṛti-satya), and the syllable "A" is the ultimate truth (paramārtha-satya). Both are the gateway to all phenomena because they are primordially unborn. "Primordial" (ādi) means the beginning; the essence of the syllable Oṃ is the conventional truth. Because they are primordially unborn, they are of the very nature of the ultimate truth. In that regard, there is no non-distinction between the two either, as that is a conceptual imputation. Therefore, the three syllables Oṃ Āḥ Hūṃ and Phaṭ are also not distinct, because they are inseparable. If one asks how, it is because Svā is the single body of the three vajras, which is mind-only, and Hā is the inseparability of Vajradhara and Nairātmyā.

འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་པའི་གཏོར་མའི་སྔགས་སོ་ཞེས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མ་ལུས་པ་ཚིམ་ པར་བྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེའི་མཆོད་པའི་བདག་ཉིད་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་སྐུལ་བར་བྱེད་པའི་བརྡའོ། ། ཡང་ན་ཀཱ་རཿབྱེད་པ་དང་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་བྱེད་པ་ནི་ཨ་ཀཱ་རཿའོ། ། གང་ཞེ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དང་པོ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ ཕྱིར་སྒོ་སྟེ་ཨོཾ་ཡིག་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཕཊ་ཤེས་རབ་བོ། ། སྭཱ་ཧཱ་ཐབས་སོ། ། འདི་གཉིས་ཀ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ཨོཾ་ཡིག་གིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཨཱཿཡིག་གིས་དང་ཧཱུྃ་ཡིག་གིས་ཀྱང་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ལས། གསུམ་ནི་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གྲུབ་བོ། ། ད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྔགས་བཤད་ནས་སྤྲོ་བའི་ངོ་བོ་གསུངས་པ། བྷྲཱུཾ་ཨཱཾ་ཛྲཱྀཾ་ཁཾ་ཧཱུྃ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ནོ། ། བྷྲཱུཾ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། ཨྃ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ ལྡན་ནོ། ། ཛྲཱྀཾ་འོད་དཔག་མེད་དོ། ། ཁཾ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། ཧཱུྃ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། འདི་གཉིས་ནི་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་འབྲས་བུའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་བརྗོད་པ་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པ་སྟེ། ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་སྔགས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ། ཨོཾ་དེ་ཝ་པི་ཙུ་ བཛྲ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པའོ། ། ཨོཾ་ཞེས་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྟེ་དེ་ཡང་ལྷར་གྱུར་པ་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཝའོ། །

Regarding the phrase "the mantra of the bali offering for all bhūtas," this is a symbolic invocation of the reality of the vajra offering, which is the nature of bodhicitta that satisfies the entire realm of sentient beings without exception. Alternatively, kāraḥ means "agent" and "action"; the agent of such [an action] is akāraḥ. What is that? It is all phenomena (dharma). Why? Because they are unarisen from the very beginning. Therefore, it is the "gate," the syllable Oṃ, which is the inseparability of the three vajras. Furthermore, Oṃ Āḥ Hūṃ Phaṭ Svāhā: Phaṭ is insight (prajñā), and Svāhā is method (upāya). The inseparability of these two is indicated by the syllable Oṃ as the three vajras, and likewise by the syllable Āḥ and the syllable Hūṃ. From the nature of these three realities, the three [realities] are established as the maṇḍala of the ninefold nature. Now, having explained the mantra that is the nature of the gathering of all Tathāgatas, the essence of their emanation is taught: Bhrūṃ Āṃ Jrīṃ Khaṃ Hūṃ. These are the seed syllables of the Tathāgatas. Bhrūṃ is Vairocana; Āṃ is Ratnasambhava; Jrīṃ is Amitābha; Khaṃ is Amoghasiddhi; and Hūṃ is Akṣobhya. These two [aspects of] emanation and gathering are the resultant Vajradhara, known as Hevajra, the sixteen-armed one, because they are non-dual. His mantra is to be recited: Oṃ Devapicu Vajra Hūṃ Hūṃ Hūṃ Phaṭ Svāhā. Oṃ is the Vajra Body; and because it abides in the manner of emanating as the deity, it is deva.

དེ་ཡང་པི་ཙུ་ནི་ཕྲ་མོ་སྟེ་བསྡུ་བའི་ངོ་བོའོ། ། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་དབྱེར་མེད་པས་བཛྲའོ། ། དེ་ཡང་ཧཱུྃ་ཡིག་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ་ཧཱུཾ་ཡིག་རེ་རེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ གསུམ་ཉིད་དང་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཡང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོའི་ཞེས་པའི་དོན་ནི། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདི་ཡང་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྔགས་ཀྱི་ཚིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་ཨོཾ་ཡིག་དང་། མཐར་སྭཱ་ཧཱ་དང་། ཧཱུྃ་དང་ཕཊ་ཡིག་ནི་ནང་དུ་གཞུག་གོ་ཞེས་པ། ཐམས་ཅད་ནི་སྒྲ་སྟེ་ཧཱུྃ་ཕཊ་ཡི་གེ་ནི་ནང་དུ་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་གོ་ ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་མ་ལུས་པའི་སྒྲ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་པོར་ཨོཾ་ཡིག་དང་མཐར་སྭཱ་ཧཱ་སྟེ། ཨོཾ་ཡིག་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེ་བ་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་དང་པོ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སོ། ། མཐར་སྭཱ་ཧཱ་ ཨཱཿསྭཱ་སྐུ་གསུམ་མོ། ། ཧཱ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་སོ། ། འདི་དག་མཐར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མཐར་སྭཱ་ཧཱའོ། ། དེ་ཡང་ཨཱཿཞེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཧེ་རུ་ཀའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཧཱུྃ་ཕཊ་ཡིག་ནི་ནང་དུ་གཞུག། ཅེས་པ། ཧཱུྃ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་། ཕཊ་བདག་མེད་མ་སྟེ། དེ་དག་གི་བྱེད་པས་ སྤེལ་ཞིང་ནང་དུ་གཞུག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།

Furthermore, picu means "subtle," which is the essence of gathering. Because emanation and gathering are inseparable, it is vajra. Moreover, it possesses the nature of the three hūṃ syllables, and each hūṃ syllable is itself the three vajras. The sounds phaṭ and svāhā are also of the nature of insight and method; thus, it is the maṇḍala of the nine-fold nature of Hevajra. For that very reason, the meaning of "the essence of Hevajra" is the wisdom of the inseparability of insight and method, which is expressed as Hevajra. For that very reason, because there is no distinction between the conventional and the ultimate, and because it is the nature of the āli and kāli vowels and consonants, the syllable oṃ is placed at the beginning of all mantra words, and svāhā, hūṃ, and phaṭ are inserted at the end. This means that all sounds—the syllables hūṃ and phaṭ—are inserted within the mantra words. Alternatively, "all mantra words" refers to the Vajradhara, because all sounds without exception are of the nature of wisdom. For that very reason, there is oṃ at the beginning and svāhā at the end. The syllable oṃ is the inseparability of the three vajras. Its being "at the beginning" is because it is their very essence. At the end, svāhā consists of āḥ, svā, and hā. Āḥ is the three kāyas; svā is the three kāyas; and hā is insight and method. Because these are at the end, it is svāhā at the end. Furthermore, āḥ is the non-dual Heruka. For that very reason, it says "the syllables hūṃ and phaṭ are inserted within." Hūṃ is Vajradhara and phaṭ is Nairātmyā; through their activity, they are multiplied and inserted within. For that very reason:

འགྱུར་མེད་ལས་བྱུང་གོང་བུ་ལ། ། ཧཱུྃ་ཕཊ་ཡི་གེ་འདོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་བཤད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྲ་རྣམས་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཨོཾ་ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤ་སྭཱ་ཧཱ་གྲོང་ཁྱེར་དཀྲུགས་པའི་སྔགས་ སོ། ། ཞེས་པ་གྲོང་ཁྱེར་ནི་ལུས་སོ། ། དེ་དཀྲུགས་པར་བྱེད་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གྲོང་ཁྱེར་དཀྲུགས་པའི་སྔགས་ཏེ། དེ་ཡང་ཨོཾ་ཡིག་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། དེ་ཡང་ཨ་ཞེས་པ་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་བཅོ་ལྔའི་ངོ་བོ་དབྱངས་བཅོ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་སོ་སོར་ ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་སྟེ། ཡི་གེ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། ཡ་ཞེས་པ་ཡ་ར་ལ་ཝ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལྷ་མོ་བཞིའོ། ། ཤ་ཞེས་པ་ཤ་ཥ་ས་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྣམས་ཏེ། སྐུ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡི་གེ་གསུམ་མོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། ཧཱ་ ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་ཞེས་པ་གྲོང་ཁྱེར་དཀྲུགས་པའི་སྔགས་སོ། ། དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་བསྡུས་པས་ཨ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ། ཨ་ཨཱ། ཨི་ཨཱི། ཨུ་ཨཱུ། རྀ་རཱྀ། ལྀ་ལཱྀ། ཨེ་ཨཻ། ཨོ་ཨཽ། ཨཾ་ཨཿཨི་ ཨུ་རྀ་ལྀ་ཞེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལྔའོ། ། ཨཱ་ཨཱི་ཨཱུ་རཱྀ་ལཱྀ་ཞེས་པ་ལྔའོ། ། ཨེ་ཨོ་ཨཾ་དབྱངས་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། ཨཻ་ཨཽ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་བཞི་པ་ཞེས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་འདི་རྣམས་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་མའོ། །

"In the mass arising from the unchanging, the syllables HŪṂ and PHAṬ are not desired." Thus it is said. For that very reason, because sounds are by nature inseparable from Vajradhara as the essence of the vowels and consonants, "OṂ A KA CA ṬA TA PA YA ŚA SVĀHĀ" is the mantra for agitating the city. Here, "city" refers to the body. Because it agitates that city—rendering it without inherent existence—it is the "mantra for agitating the city." Furthermore, the syllable OṂ represents the three vajras. The syllable A represents the fifteen vowels, which are the essence of the fifteen yoginīs, such as Nairātmyā and the others. KA, CA, ṬA, TA, and PA individually represent the five Tathāgatas, who are the nature of the five wisdoms; these are the twenty-five syllables. YA represents the four goddesses, who are the nature of the four great elements: YA, RA, LA, and VA. ŚA represents the body, speech, and mind—these three syllables are the essence of the three bodies, which are the three vajras. HĀ represents Vajradhara, the non-duality of insight and method; this is the mantra for agitating the city. In that regard, the seed syllables of the yoginīs are condensed, and the syllable A itself is made clearly manifest: A Ā, I Ī, U Ū, Ṛ Ṝ, Ḷ Ḹ, E AI, O AU, AṂ AḤ. The syllables I, U, Ṛ, and Ḷ are the five non-duals. Ā, Ī, Ū, Ṝ, and Ḹ are the five. E, O, and AṂ are the three vajras, being the nature of the two vowels. AI and AU are the fourth, the inseparability of the three vajras. These are the seed syllables of the yoginīs; because they possess yoga, they are called "yoginīs."

དེ་རྣམས་ ཀྱི་ས་བོན་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ་མཚན་མ་ཉིད་མཚན་མ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཀ་ཙ་ཊ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཀཱ་ལིའི་ངོ་བོས་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ལས་ཕྱག་གཉིས་པའི་སྔགས་ནི། ཨོཾ་ཏྲཻ་ལོ་ཀྱཱ་ཀྵེ་པ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་པ་གཉིས་ཀྱི་ སྒྲས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དག་གོ། ། དེ་དག་དེའི་ངོ་བོས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་གཉིས་པའོ། ། དེའི་ཨོཾ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། གསུམ་གྱི་སྒྲས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྒྲས་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། གསུམ་དང་འཇིག་རྟེན་ནི་ཏྲཻ་ལོ་ཀྱཱ་སྟེ་གསུམ་དང་ལྔ་ལ་ གསུམ་གྱིས་བསྒྱུར་བས་དགུའི་བདག་ཉིད་དང་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་སོ། ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་ཏྲཻ་ལོ་ཀྱཱའོ། ། དེ་འགུགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏྲཻ་ལོ་ཀྱཱ་ཀྵེ་པའོ། ། དེ་ཡང་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཞེས་པ་སུམ་འགྱུར་གྱིས་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ཕཊ་ ཤེས་རབ་བོ། ། སྭཱ་ཧཱ་ཐབས་སོ་ཞེས་པའོ། ། ད་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པས་བོ་ལ་ཀཀྐོ་ལའི་སྦྱོར་བ་ལས་དགའ་བ་བཞི་རྣམ་པར་དག་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱག་བཞི་པའོ། ། དེའི་ཨོཾ་ཛྭ་ལ་ཛྭ་ལ་བྷྱོ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པའོ། ། ཨོཾ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེ་བ་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ ངོ་། ། དེ་ཡང་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་རིམ་པས་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཛྭ་ལ་ཛྭ་ལའོ། ། དེ་ཡང་བྷྱོ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཞེས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཏེ།

Their seed syllables are the causes for generating that which has the nature of non-arising; because the very sign becomes signless, the letters ka, ca, ṭa, and so forth, being the essence of the kāli (vowels), are the nature of method. Thus, the mantra of the two-armed [deity] from among the three vajras is: oṃ trailokyākṣepa hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā. By the sound of these two [syllables], insight and method are indicated. Because they enjoy [the world] through that essence, he is two-armed. The oṃ therein is the inseparability of the three vajras. The word "three" refers to body, speech, and mind. The word "world" refers to the five aggregates. "Three" and "world" form trailokyā; when the three and the five are multiplied by three, they constitute the two maṇḍalas of ninefold and fifteenfold nature. The entity of that is trailokyā. Because he summons that, it is trailokyākṣepa. Furthermore, the triple hūṃ represents the ninefold maṇḍala. Phaṭ is insight, and svāhā is method. Now, through the inseparability of insight and method, from the union of the bola and kaṅkola, the four joys are purified as the four-armed Blessed One. His mantra is: oṃ jvala jvala bhyo hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā. Oṃ is Vajradhara, the inseparability of the three vajras. Because he is clearly manifest through the sequence of the four joys and so forth, it is jvala jvala. Furthermore, bhyo is Akṣobhya. Hūṃ hūṃ hūṃ is exactly as before.

ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ད་ནི་ཕྱག་གཉིས་པ་དང་ཕྱག་བཞི་པ་དག་ལས་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཕྱག་ དྲུག་པའི་གསུངས་པ། ཨོཾ་ཀི་ཊི་ཀི་ཊི་བཛྲ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་སྔར་བཞིན་ནོ། ། ཀི་ཊི་ཀི་ཊི་ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་པ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་མ་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། འདི་ དག་ཀྱང་ཕྱག་གཉིས་པ་དང་ཕྱག་བཞི་པ་དང་། ཕྱག་དྲུག་པ་གསུམ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་དང་། དགའ་བ་བཞི་དང་། དྲུག་གི་རང་བཞིན་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྣལ་འབྱོར་མ་བཅོ་ལྔའི་ངོ་བོ་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཧེ་རུ་ཀ་གསུམ་མོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་དག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ པའི་སྔགས་ནི། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ཞེས་པ་ཡི་གེ་གསུམ་ནི་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་སྔགས་ཏེ། ལྷག་པར་བསྐྱེད་པས་ཕན་ཚུན་མཉམ་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བརྟན་པར་གནས་པ་ནི་ལྷག་པར་གནས་པའོ། ། དེ་ཡང་སྔགས་ནི་ཧེ་རུ་ཀའི་ངོ་བོ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་སྐུལ་བར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར། ། བཞི་པ་འབྲས་བུའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ད་ནི་ཧེ་རུ་ཀ་བཞི་པོ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་བཅས་པའི་ངེས་པར་རྟོགས་ནས་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ས་སྦྱང་བའི་སྔགས་ནི། ཨོཾ་རཀྵ་རཀྵ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ ཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་སའི་སྒྲས་ཆོས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་སྦྱོང་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའོ། །

The mantra phaṭ svāhā is also like that. Now, because the two-armed and four-armed forms possess the nature of the six, the six-armed form is taught: oṃ kiṭi kiṭi vajra hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā. All is as before. Kiṭi kiṭi is the intention of the yoginīs; it means that the yoginī, whose essence is luminosity (ābhāsvara), is Vajradhara. This means he is the nature of the emanation and reabsorption of Hevajra. These three—the two-armed, four-armed, and six-armed forms—are the three Herukas of wisdom, the nature of the two, method and wisdom, the four joys, and the six. They are the essence of the fifteen yoginīs, the nature of the fifteen, the wisdom of the three bodies: body, speech, and mind. The mantra for their consecration is oṃ āḥ hūṃ. These three syllables are the consecration mantra. Because they are generated as mutually equal, their stable abiding is "supreme abiding." Furthermore, the mantra is the essence of Heruka, because it is the sound that invokes the meaning of suchness. The fourth is the resultant Vajradhara, the meaning of which is the purity of the sixteen emptinesses and so forth. Now, having ascertained the four Herukas along with their consecrations, in order to abide in their nature, the mantra for purifying the ground is oṃ rakṣa rakṣa hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā. The word "ground" (sa) refers to the source of phenomena (dharmodaya); purifying it is the purity of all phenomena.

དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་སྔགས་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་སྐུལ་བར་བྱེད་པའི་སྒྲའོ། ། དེ་ཡང་། ཨོཾ་ཡིག་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ཐབས་སོ། ། ར་ཡིག་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་ པ་ཀྵ་ཡིག་གོ། ། དེ་ནི་ཉམས་པ་ཡིན་ཡང་ཀྵ་ཞེས་པ་མི་ཟད་པ་སྟེ། འགའ་ཞིག་ཉམས་ཕྱིར་ཐིམ་འགྱུར་ཏེ། ། ཉམས་པ་མེད་ཕྱིར་ཟད་པ་མེད། ། ཅེས་པའི་ཚིག་ལས་སོ། ། ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་སྔར་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རེངས་པ་སྟེ། ཨོཾ་ཧཱུྃ་སྭཱ་ཧཱ་ ཞེས་པ་རེངས་པར་བྱེད་པ་གོམས་པ་ནི་རྩ་གཡོ་བ་དང་བཅས་པ་ལའོ། ། ཡང་ན་ཨོཾ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཧཱུྃ་དང་། དེ་བཞིན་སྭཱ་སྟེ། གསུམ་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་གསུམ་དང་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཧཱ་ཞེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཡོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ། གནས་པའི་སེམས་ནི་འཕྲོ་བར་འགྱུར། ། གནས་པ་མེད་པ་འཕྲོ་མ་ཡིན། ། ཞེས་པའི་ཚིག་ལས་སོ། ། ཨོཾ་ཨཾ་སྭཱ་ཧཱ། དབང་དུ་བྱེད་པའོ། ། ཨོཾ་ཐབས། ཨཾ་ཤེས་རབ། སྭཱ་རྡོ་རྗེ་གསུམ། ཧཱ་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་དབང་ དུ་བྱེད་པའི་སྔགས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། ། ཨོཾ་ཁཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་སྐྲོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སྔགས་འདིས་གནས་ནས་བསྐྱོད་པར་བྱེད་དོ། ། ཡང་ན་སྐྲོད་པ་ནི་སྤྲོ་བ་སྟེ་ཨོཾ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁཾ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་སོ། ། སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་རྟ་མཆོག་རྡོ་རྗེ་སྤྲོ་བར་བྱེད་པའོ། །

A mantra that has become such is the sound that invokes the meaning of reality (tattva). Furthermore, the syllable Oṃ is the method of the Vajra Body; the syllable Ra is insight; and the syllable Kṣa is the inseparability of insight and method. Although it is "diminished" (kṣaya), it is called "inexhaustible" (akṣaya), as from the verse: "Some are diminished and thus dissolve, but because it is not diminished, it is inexhaustible." Hūṃ Hūṃ Hūṃ Phaṭ Svāhā are all as previously explained. For that very reason, it is "paralyzing." Oṃ Hūṃ Svāhā is the practice of paralyzing, which pertains to the channels together with their movement. Alternatively, Oṃ is the inseparability of the three vajras. Likewise, Hūṃ and Svā are the inseparability of those three and the three realities. Because Hā is the inseparability of insight and method, it is immobility itself—Vajrasattva. As from the verse: "The mind that abides will radiate; that which does not abide does not radiate." Oṃ Aṃ Svāhā is the mantra for magnetizing. Oṃ is method, Aṃ is insight, Svā is the three vajras, and Hā is because of the inseparability of all; thus, it is the mantra for magnetizing by means of the wisdom of equality. Oṃ Khaṃ Svāhā is the mantra for expelling; by this mantra, one is moved from one's place. Alternatively, "expelling" is "emanating." Oṃ is the inseparability of the three vajras, and Khaṃ is the five wisdoms. Svāhā is the emanation of Hayagrīva, who is the nature of the three vajras and the identity of insight and method.

ཨོཾ་ཛྲཱྀཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་སྡང་བ་སྟེ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྔགས་སོ། ། ཡང་ན་དྭེ་ཥ་ཞེས་པ་དྭེའི་སྒྲས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དག་གོ། ། དེ་དག་འདོད་པའི་ཕྱིར་དྭེ་ཥ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའོ། ། དེ་ཡང་ཨོཾ་ཛྲཱྀཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་དེ་ཁོ་ན་གསུམ་དབྱེར་ མེད་པ་འོད་དཔག་མེད་ཀྱིས་སོ། ། ཨོཾ་བྷྲཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་སྒྲས་རིམས་ལ་སོགས་པས་བྱེད་པའོ། ། ཡང་ན་མངོན་སྤྱོད་ཅེས་པ་དེ་ཉིད་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་མངོན་སྤྱོད་མ་ནིང་ངོ་། ། དེ་ཡང་བྷྲཱུཾ་གྱི་སྒྲས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁུ་བར་བརྗོད་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་སྟེ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱིས་སོ། ། ཨོཾ་དང་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ཨོཾ་ཧཱུཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་འགུགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རཾ་བྷ་ལ་སོགས་པ་འགུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་ཐམས་ཅད་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་པའི་དོན་གྱིས་སྡུད་པ་ནི་འགུགས་པར་ བྱེད་པ་སྟེ། མི་བསྐྱོད་པ་ཡིས་སོ། ། ཨོཾ་གྷུ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་གསོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ་འཚེ་བའོ། ། ཡང་ན་ཡུལ་དང་། དབང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འཇོམས་པ་ནི་གསོད་པའོ། ། དེ་ཡང་གྷུཿཡིག་ནི་ཐོག་མར་དང་པོའི་བཞི་པ། མཁའ་འགྲོ་མས་བརྒྱན་པ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་ མཐའ་ཅན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་ཚིག་ལས་སོ། ། ཨོཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་གོ་སླའོ། ། གསད་པས་བསྡུ་བ་ཉེ་བར་བསྟན་ནས་འགྲོ་བ་དྲུག་མཉམ་པ་ཉིད་གསུངས་པ། ཨོཾ་ཀུ་རུ་ཀུལླེ་ཧྲཱིཿསྭཱ་ཧཱ། ཀུ་རུ་ཀུ་ལླེའི་སྔགས་སོ། །

Oṃ jṛṃ svāhā is the mantra of aversion, which causes separation. Alternatively, the term dveṣa refers to wisdom and method; because one desires these, dveṣa is their union. Furthermore, Oṃ jṛṃ svāhā is by Amitābha, the inseparability of the three suchnesses. Oṃ bhrūṃ svāhā is the term for wrathful activity, which acts through fever and so forth. Alternatively, "wrathful activity" is the Vajra of Hatred itself; because it pervades all, wrathful activity is the neuter. Furthermore, by the sound bhrūṃ, the bodhicitta is expressed as the seminal fluid, which is pervaded by those very three vajras, namely Vairocana. The meaning of Oṃ and svāhā has already been explained. Oṃ hūṃ svāhā is the summoning mantra, because it summons Rambhā and others. Alternatively, because all are inseparable, the gathering of the previously explained meanings is "summoning," which is by Akṣobhya. Oṃ ghuḥ svāhā is the killing mantra, which is violence. Alternatively, the destruction of the objects, the sense faculties, and the consciousnesses is "killing." Furthermore, the syllable ghuḥ is the fourth of the first [vowels], adorned by a ḍākinī, and ending in a visarga; this is from the phrase "because of completely abandoning everything." Oṃ svāhā is easy to understand. Having thus shown the gathering through killing, the equality of the six classes of beings is taught: Oṃ kurukulle hrīḥ svāhā. This is the mantra of Kurukullā.

ཨོཾ་ཀུ་རུ་ཀུལླེ་ཧྲཱིཿསྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་སེམས་ཅན་ སྣ་ཚོགས་དབང་དུ་བྱེད་པའི་སྔགས་སོ། ། ཡང་ན་ཀུ་རུ་ཀུ་ལླེ་ཧྲཱིཿཀུ་རུ་ཀུ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་དགའ་བ་གསུམ་མོ། ། དེ་ཡང་ལླེ་ཞེས་པ་ཁ་སྦྱོར་རོ། ། དེ་ཡང་ཧྲཱིཿཚེག་དྲག་གི་མཐའ་ཅན་ནི་བཞི་པའོ། ། ཨོཾ་དང་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་གོ་སླའོ། ། འགྲོ་བ་དྲུག་མཉམ་པ་ཉིད་ ཀྱིས་ཀུ་རུ་ཀུལླེའི་སྔགས་ཉེ་བར་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེའི་ནུས་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཆར་དབབ་པའི་ཆོ་ག་གསུངས་པ། ཨཿཕུའི་རྣམ་པས་མཐའ་ཡས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་བྱས་ལ། བདུད་རྩི་ལྔ་ཡིས་བཀྲུ་ཞིང་། མེ་ཏོག་ནག་པོས་མཆོད་དེ། ཀླུ་འདུལ་བར་བྱེད་པའི་ཁུ་བས་ བྱུག་ཅིང་། གླང་པོ་ཆེའི་ཆང་གིས་མགོ་བོ་བྱུགས་ལ་ཁམ་ཕོར་གཉིས་ཁ་སྦྱར་དུ་བཞག་སྟེ། བ་ནག་མོའི་འོ་མས་དགང་ཞིང་། གཞོན་ནུ་མ་ནག་མོས་བཀལ་པའི་སྐུད་པས་དཀྲིས་ལ། རླུང་གི་ཕྱོགས་སུ་རྫིང་བུ་བྱས་ཏེ། མཐའ་ཡས་དེར་བཞག་གོ། ། དེའི་འགྲམ་དུ་དཀྱིལ་ འཁོར་བྲི་བར་བྱ་སྟེ། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སོལ་བས་རྡུལ་ཚོན་ནག་པོ་དང་། མིའི་རུས་པའི་ཕྱེ་མས་རྡུལ་ཚོན་དཀར་པོ་དང་། བ་བླས་རྡུལ་ཚོན་སེར་པོ་དང་། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སོ་ཕག་གིས་རྡུལ་ཚོན་དམར་པོ་དང་། མིའི་རུས་པ་དང་རྐུན་མའི་ལོ་མ་དག་གིས་རྡུལ་ཚོན་ལྗང་གུ་དང་། མིའི་ རུས་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སོལ་བ་དག་གིས་རྡུལ་ཚོན་སྔོན་པོ་སྟེ། རྡུལ་ཚོན་འདི་རྣམས་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་བཞེངས་པར་བྱ་སྟེ། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སྲད་བུས་ཐིག་གདབ་ཅིང་དཀྱིལ་འཁོར་གྲུ་གསུམ་པ་བྱའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་མཐའ་ཡས་མནན་པའི་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་བྲི་བར་བྱ་སྟེ།

Oṃ kurukulle hrīḥ svāhā. This is the mantra for bringing various sentient beings under one's power. Alternatively, kurukulle hrīḥ—where kuru kula refers to the three joys of the inseparable union of insight and method—and lle refers to the union of the two. Furthermore, the hrīḥ ending in the visarga represents the fourth joy. Oṃ and svāhā are easy to understand. Having thus taught the mantra of Kurukullā through the equality of the six classes of beings, the ritual for bringing down rain is now taught to demonstrate its power: "Form an image of Ananta in the shape of the syllable Aḥ and phu. Wash it with the five nectars and worship it with black flowers. Anoint it with the fluid that subdues nāgas, and smear the head with elephant ichor. Place it inside two earthenware bowls joined together, fill them with the milk of a black cow, and wrap them with a thread spun by a black maiden. Construct a pond in the direction of the wind and place Ananta there. Beside it, one should draw a maṇḍala. Use charcoal from a charnel ground for black powder, powdered human bone for white powder, orpiment for yellow powder, charnel ground bricks for red powder, human bone and the leaves of a thief for green powder, and human bone and charcoal from a charnel ground for blue powder. With these powders, construct the maṇḍala. Mark the lines with a cord from a charnel ground and make the maṇḍala triangular. In its center, draw Hevajra treading upon Ananta."

ཞལ་བརྒྱད་པ། ཞབས་བཞི་པ། ཕྱག་བཅུ་དྲུག་གིས་བརྒྱན་པ། སྤྱན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་ནས་སློབ་དཔོན་ནང་གི་ཁྲོ་བོའི་སེམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བོས་དབེན་པའི་གནས་སུ་སྔགས་བཟླས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ཀླུའི་གནས་ནས་ཆུ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་དང་། ས་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་ལ། ཨ་ཕུཿཞེས་པའི་ སྔགས་འདིས་ལན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་མངོན་པར་བསྔགས་ཏེ་བླངས་ནས་སླར་ཡང་མངོན་པར་བསྔགས་ལ། མཐའ་ཡས་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཀླུ་དེའི་གཟུགས་བརྙན་ཏེ། དེའི་རྣམ་པ་བྱས་ནས་བདུད་རྩི་ལྔ་དང་འོ་མ་ལ་སོགས་པས་བཀྲུ་བར་བྱའོ། ། མེ་ཏོག་ནག་པོ་ཞེས་པ་ཟར་མེའི་མེ་ཏོག་ གིས་མཆོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་མེད་ན་མེ་ཏོག་སྔོན་པོ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མཆོད་པར་བྱའོ། ། ཀླུ་འདུལ་བར་བྱེད་པའི་ཁུ་བས་བྱུག་ཅིང་། གླང་པོ་ཆེའི་ཆང་གིས་མགོ་བོ་བྱུགས་ལ། ཁམ་ཕོར་གཉིས་ཁ་སྦྱར་དུ་བཞག་པ་ནི། དེ་ཉིད་ཀྱི་འཇིམ་པའི་ཁམ་ཕོར་སོ་མ་ བཏང་བ་གཉིས་སོ། ། དེར་བ་ནག་མོའི་འོ་མས་དགང་ཞིང་། གཞོན་ནུ་མ་ནག་མོས་བཀལ་བའི་སྐུད་པས་དཀྲི་བར་བྱའོ། ། རླུང་གི་ཕྱོགས་སུ་རྫིང་བུ་བྱས་ཏེ། མཐའ་ཡས་དེར་གཞག་གོ། ། དེའི་འགྲམ་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་བྱ་སྟེ། བདུད་རྩི་ལྔས་བཀྲུ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ བཅུ་པོ་རྣམས་ལ་སོ་སོར། ། ཨཿཕུཿ ཞེས་པའི་སྔགས་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་བཟླས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བ་ལ་ཡང་། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སོལ་བས་རྡུལ་ཚོན་ནག་པོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། མིའི་རུས་པའི་ཕྱེ་མས་རྡུལ་ཚོན་དཀར་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་རྣམ་པར་དག་ པའོ། ། བ་བླའི་རྡུལ་ཚོན་སེར་པོ་ནི་རིན་ཆེན་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །

He has eight faces, four legs, is adorned with sixteen arms, and possesses twenty-four eyes. Then, the master, with a mind of inner wrath, should recite the mantra in a place secluded from people. From the abode of the nāgas, he should take blue-colored water and blue-colored earth, consecrating it one hundred and eight times with this mantra: A-Phuḥ. Having taken it and consecrated it once more, he should fashion an image of that nāga called Ananta, and wash it with the five nectars (amṛta), milk, and so forth. He should offer worship with black flowers, such as the flax flower (umbara); if those are unavailable, he should worship with other blue flowers. He should anoint it with the fluid that subdues nāgas and smear the head with elephant ichor. As for the two earthen bowls joined together, these are two unbaked earthen bowls made of that very same clay. He should fill them with the milk of a black cow and wrap them with a thread spun by a black maiden. Having constructed a pond in the direction of the wind, he should place Ananta there. Beside it, he should draw a maṇḍala. For each of the ten actions, such as washing with the five nectars, he should fully recite the mantra Aḥ-Phuḥ one hundred and eight times. Furthermore, for the drawing of the maṇḍala, the black colored powder is made from char from a charnel ground and is the purity of Akṣobhya. The white colored powder is made from powdered human bone and is the purity of Vairocana. The yellow colored powder is made from orpiment and is the purity of Ratneśvara.

དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སོ་ཕག་གིས་རྡུལ་ཚོན་དམར་པོ་ནི་འོད་དཔག་མེད་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། མིའི་རུས་པ་དང་རྐུན་མའི་ལོ་མ་དག་གིས་རྡུལ་ཚོན་ལྗང་གུ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། མིའི་རུས་པ་དང་དུར་ ཁྲོད་ཀྱི་སོལ་བ་དག་གིས་རྡུལ་ཚོན་སྔོན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། རྡུལ་ཚོན་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སྲད་བུས་ཞེས་པ་བཅུ་བཞི་པའམ་བརྒྱད་པ་ལ། ལེགས་པར་འདུས་བྱས་པའི་ས་གཞིར་ཐིག་སྐུད་ལྷག་པར་གནས་པར་བྱ་ཞིང་ཇི་སྲིད་འདུས་བྱ་བ་གྲུབ་པ་དང་སྲད་ བུ་དེས་ཐིག་གདབ་སྟེ། དཀྱིལ་འཁོར་གྲུ་གསུམ་པ་མི་བསྐྱོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བཞེངས་ནས་དེའི་དབུས་སུ། མཐའ་ཡས་མནན་པའི་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་བྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཞལ་བརྒྱད་པ། ཞབས་བཞི་པ། ཕྱག་བཅུ་དྲུག་གིས་བརྒྱན་པ། སྤྱན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་དང་ལྡན་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དེའི་དབུས་ སུ་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་གི་མཚན་མ་བྲི་བར་བྱ་ཞིང་། དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་ཀྱི་འདབ་མ་རྣམས་ལ་རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྱས་ནས་སློབ་དཔོན་གྱི་སྔགས་བཟླས་པར་བྱ་སྟེ། ནང་གི་ཁྲོ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ནི་ནང་གི་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཁྲོ་ བའི་སེམས་ནི་སེམས་ཁྲོ་བའོ། ། བྱེད་པ་འདིས་དབེན་པའི་གནས་སུ་ཆར་དབབ་པའི་ཕྱིར་སྔགས་བཟླས་ན་འབབ་པར་འགྱུར་རོ། ། ཨོཾ་གྷུ་ཊུ་གྷུ་ཊུ། གྷུ་ཊུ་གྷུ་ཊུ། མ་ཤ་མ་ཤ། གྷ་ཊ་གྷ་ཊ། གྷོ་ཊ་ཡ་གྷོ་ཊ་ཡ། ཨ་ནནྟ་ཀྵོ་བྷ་ཀ་རཱ་ཡ། ནཱ་གཱ་དྷི་པ་ཏ་ཡེ་ཧེ་ཧེ་རུ་རུ་ཀ། སཔྟ་པཱ་ཏཱ་ལ་ག་ཏཱན། ནཱ་ གཱན་ཨཱ་ཀ་ཪྵ་ཡ། པཪྵ་ཡ། གརྫ་ཡ། ཏརྫ་ཡ།

The red colored powder made from the bricks of a charnel ground is the purity of Amitābha. The green colored powder made from human bone and the leaves of a thief is the purity of Amoghasiddhi. The blue colored powder made from human bone and charcoal from a charnel ground is the purity of Vajrasattva; it is with these colored powders. Regarding the phrase "with a cord from a charnel ground," on the fourteenth or eighth day, one should perform the ritual placement of the marking cord on a well-prepared ground. Once the preparations are complete, one should lay out the lines with that cord and construct a triangular maṇḍala, the purity of Akṣobhya. In its center, one should draw Hevajra treading upon Ananta, with eight faces, four legs, adorned with sixteen arms, and possessing twenty-four eyes. In the center of that maṇḍala, one should draw the symbols of the sixteen arms, and on the petals of the maṇḍala itself, the eight yoginīs. Then, having performed all of those, the ācārya should recite the mantra with an inner wrathful mind, which is endowed with great inner diligence. "Wrathful mind" means a mind that is wrathful. By performing this recitation of the mantra in a secluded place for the purpose of bringing down rain, it will indeed fall. OṂ GHUṬU GHUṬU GHUṬU GHUṬU | MAŚA MAŚA | GHATA GHATA | GHOTAYA GHOTAYA | ANANTAKṢOBHAKARĀYA | NĀGĀDHIPATAYE HE HERUKA | SAPTAPĀTĀLAGATĀN | NĀGĀN ĀKARṢAYA | PARṢAYA | GARJAYA | TARJAYA |

ཕུཿཕུཿཕུཿཕུཿཕུཿཕུཿཕུཿཕུཿཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པའོ། ། གལ་ཏེ་ཆར་མི་འབབ་ན་དེའི་ཚེ་སྔགས་འདི་བཟློག་ལ་བཟླས་པར་བྱའོ། ། བཟློག་སྟེ་བཟླས་པ་ཡང་སྭཱ་ཧཱ་ཕཊ། ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ། ཕུཿཕུཿཕུཿཕུཿཕུཿཕུཿཕུཿཕུཿཏ་རྫ་ཡ། གརྫ་ཡ། བཪྵ་ཡ། ཨཱ་ཀཪྵ་ཡ། ནཱ་གཱ་ན། སཔྟ་པཱ་ཏཱ་ལ་ག་ཏཱ་ན། ཀ་རུ་རུ་ཧེ་ཧེ། ནཱ་གཱ་དྷི་པ་ཏ་ཡེ། ཨ་ནནྟ་ཀྵོ་བྷ་ཀ་རཱ་ཡ། གྷོ་ཊ་ཡ་གྷོ་ཊ་ཡ། གྷ་ཊ་གྷ་ཊ། མ་ཤ་མ་ཤ། གྷུ་ཌུ་གྷ་ཌུ། གྷ་ཊུ་གྷ་ཊུ་ཨོཾ་ཞེས་པ་སྟེ་ཆར་འབབ་བོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་གལ་ཏེ་ཆར་མི་འབབ་ན། དེའི་ཚེ་ཀླུ་རྣམས་ཀྱི་མགོ་འགས་ ཏེ། ཨརྫ་ཀའི་དོག་པ་ལྟར་ཞེས་པ་པཱ་ལ་ཤའི་ལྟར་རོ། ། (འདས་,འདིས་)ཅི་གསུངས་ཤེ་ན། ངེས་པ་ཁོ་ནར་ཆར་འབབ་བོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། འདི་ནི་ཆར་དབབ་པའི་ཆོ་གའོ། ། སྤྲིན་དྲལ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་བར་ཆད་མེད་པར་ཆར་བབ་ན། དེའི་ཚེ་རྒྱ་མཚོ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སྤྲིན་དྲལ་བའི་ཆོ་ག་ནི་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་རས་ལ་ཉེ་བར་འདུག་ནས་ཞེས་པ་བཅུ་བཞི་ལ་སོགས་པ་ལ་རོའི་གདོང་གཡོགས་པའི་གོས་བླངས་ཏེ། གོས་དེ་ལ་ཉེ་བར་འདུག་ནས་སྔགས་བཟླས་ཤིང་བྲལ་བར་བྱ་སྟེ། ཨོཾ་ཨཱརྱཱ་ཤྨ་ཤཱ་ན་བྲི་ཡཱ་ཡ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་པ་ཇི་སྲིད་སྤྲིན་རྣམས་འཐོར་བར་ གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྔགས་བཟླས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་སྤྲིན་འཐོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྲིན་དྲལ་བའི་ཆོ་གའོ་ཞེས་པ་སྟེ་ཆར་དབབ་པའི་དོན་ལ་ནི་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་ཨཿཞེས་པ་གཉིས་མེད་པ་ཚེག་དྲག་གི་མཐའ་ཅན་ནོ། ། ཕུཿཞེས་པ་གཉིས་ལ་ཚེག་དྲག་གི་མཐའ་ཅན་ནོ། །

PHUḤ PHUḤ PHUḤ PHUḤ PHUḤ PHUḤ PHUḤ PHUḤ HŪṂ HŪṂ HŪṂ PHAṬ SVĀHĀ. If rain does not fall, then at that time this mantra should be recited in reverse. Reciting it in reverse is: SVĀHĀ PHAṬ, HŪṂ HŪṂ HŪṂ, PHUḤ PHUḤ PHUḤ PHUḤ PHUḤ PHUḤ PHUḤ, TARJAYA, GARJAYA, VARṢAYA, ĀKARṢAYA, NĀGĀN, SAPTAPĀTĀLAGATĀN, KARURU HE HE, NĀGĀDHIPATAYE, ANANTAKṢOBHAKARĀYA, GHOṬAYA GHOṬAYA, GHAṬA GHAṬA, MAŚA MAŚA, GHUḌU GHAḌU, GHAṬU GHAṬU OṂ. Thus rain will fall. Even so, if rain still does not fall, then at that time the heads of the nāgas will split like the clusters of arjaka flowers, or like pālaśa flowers. What is the meaning of this? It means that rain will certainly fall; this is the ritual for bringing down rain. The ritual for dispersing the clouds will now be explained. If rain falls without interruption, then because it would become like the ocean, the ritual for dispersing the clouds is as follows: sitting upon a cloth from a charnel ground—meaning taking the cloth that covered a corpse on the fourteenth day or similar—and sitting upon that cloth, one should recite the mantra and disperse them: OṂ ĀRYĀŚMAŚĀNAVRIYĀYA HŪṂ HŪṂ HŪṂ PHAṬ SVĀHĀ. One should recite the mantra until the clouds are scattered; by that, the clouds will be dispersed. This is the ritual for dispersing the clouds. Regarding the purpose of bringing down rain, it is easy to understand. Alternatively, the two "AḤ" are those ending in the visarga (the double dot). The two "PHUḤ" are also those ending in the visarga.

ཚེག་དྲག་གི་ མཐའ་ཅན་གཉིས་པོ་འདིའི་བྱེད་པ་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་སྲེག་པར་བྱེད་པའོ། ། མཐའ་ཡས་ཀྱི་སྒྲས་འདི་ལ་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མཐའ་མེད་དེ་དང་པོ་དང་བར་དང་མཐའ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། ། དེའི་གཟུགས་བརྙན་ནི་སོ་སོའི་བྱ་བའོ། ། བྱས་ལ་སྟེ་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། ཡེ་ ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོའི་བདུད་རྩི་ལྔས་བཀྲུ་བར་བྱ་ཞིང་དབང་བསྐུར་བར་བྱའོ། ། མེ་ཏོག་ནག་པོས་མཆོད་དེ་ནག་པོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། མེ་ཏོག་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། གཉིས་ཀ་དབྱེ་བ་མེད་པས་དེ་རྣམས་མཆོད་པར་བྱའོ། ། ཀླུ་འདུལ་བར་བྱེད་པའི་ཁུ་བས་བྱུག་པ་ ནི་འོང་བ་མེད་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ནཱ་ག་སྟེ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། ། དེ་ཡང་འདུལ་བ་ནི་དུལ་བ་དང་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སོ། ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ། དེའི་ར་ས་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེས་བྱུག་པ་ནི་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྣམས་དེའི་རང་བཞིན་དུ་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གླང་པོ་ཆེའི་ཆང་གིས་མགོ་བྱུག་པ་ནི་གླང་པོ་ཆེའི་སྒྲས་འདི་ལ་ལག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལག་ལྡན་ཏེ། ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མཁའ་འགྲོ་ མ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆང་ནི་དགའ་བའོ། ། དེས་མགོ་བོ་བྱུག་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་དུ་བྱ་བ་སྟེ། དགའ་བ་བདེ་བ་ཡིས་ཀྱང་འགྲུབ། ། ཅེས་པའི་ཚིག་ལས་སོ། ། ཁམ་ཕོར་གཉིས་ཁ་སྦྱར་དུ་གཞག་པ་ནི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟོགས་པས་གནས་པར་བྱའོ། །

The function of these two, which end with the visarga, is to burn the āli and kāli. Because there is no end to this, by the word "Ananta" (Infinite), it is without end; it is liberated from the beginning, the middle, and the end. Its reflection is the individual activity. "Having performed" means by way of the mode of activity. Wisdom... One should wash and empower with the five nectars (amṛta), which are the essence of the five wisdoms. One should worship with black flowers; "black" is Akṣobhya, and the "flower" is Nairātmyā. Since the two are inseparable, they should be worshipped. The anointing with the fluid that subdues the nāgas is because there is no coming and no going; nāga is thus liberated from birth and destruction. Furthermore, "subduing" is by way of the nature of being tamed and pacified. What is that? It is the essence of authentic wisdom (jñāna); its "rasa" is the characteristic of experience. Anointing with that means the meaning is that those Tathāgatas should be made of that nature. Anointing the head with "elephant-liquor" is because the word "elephant" (hastin) implies having a hand (hasta); thus it is "Hand-Possessor." The fivefold nature consists of the five aggregates, which are the Tathāgatas and the ḍākinīs, through the two—objects and sense faculties. Their "liquor" is joy. Anointing the head with that means making it of that nature, for it is said: "It is also accomplished by the bliss of joy." Placing two earthen bowls joined together means one should abide in the realization of the non-duality of the yuganaddha (union) yoga.

བ་ནག་ མོའི་འོ་མས་དགང་བ་ནི། བ་ནག་མོ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའོ། ། འོ་མ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། དེས་དགང་ཞིང་བརླན་པར་བྱའོ། ། གཞོན་ནུ་མ་ནག་མོས་བཀལ་བའི་སྐུད་པས་དཀྲིས་ལ་ཞེས་གཞོན་ནུ་མ་ནག་མོའི་སྒྲས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེས་བཀལ་བའི་སྐུད་པ་ནི། རྒྱུན་བཅད་པ་ཡིན་ཞིང་། དེས་དཀྲིས་ཏེ་ཁྱབ་པར་བྱའོ། ། རླུང་གི་ཕྱོགས་སུ་རྫིང་བུ་བྱས་ཏེ་མཐའ་ཡས་དེར་གཞག་གོ་ཞེས་པ་ལ་རླུང་གི་ཕྱོགས་སུ་ཞེས་པ་རླུང་གི་ངོ་བོའི་ནཱ་ད་ལ་སྟེ། དེ་ནི་མཐའ་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། རྫིང་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་ པོར་བྱས་ཏེ་གཞག་པ་ནི་ཆ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་བྱའོ། ། རྫིང་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེའི་འགྲམ་དུ་དེ་དང་ཉེ་བར་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་བྱ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་ནག་པོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། དཀར་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། སེར་ པོ་ནི་རིན་ཆེན་དབང་པོའོ། ། དམར་པོ་ནི་འོད་དཔག་མེད་དོ། ། ལྗང་གུ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། སྔོན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ་དྲུག་གོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱང་རྡུལ་ཚོན་གྱི་ངོ་བོ་སྟེ། རྡུལ་ཚོན་ནི་བསྒྱུར་བ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་སོ། ། རྡུལ་ཚོན་འདི་རྣམས་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་བཞེངས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་བསྒྲུབས་ནས། བྱ་བ་གཞན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སོལ་བས་ཞེས་པ། དབུགས་སོང་ཞེས་པའི་རིགས་པ་འདིས། ། དུར་ཁྲོད་ཅེས་ནི་མངོན་པར་བརྗོད། ། ཅེས་པ་གཉིས་ཀའི་ནཱ་དའོ། །

The Black Cow Filling [the vessel] with the milk of a black cow: "black cow" refers to the inseparability of insight and method. "Milk" is the bodhicitta; with that, one should fill and moisten [the vessel]. "Wound with thread spun by a black maiden": the term "black maiden" refers to the wisdom that is the nature of insight and method. The thread spun by her is the severed continuity; with that, one should wind and pervade [it]. "Having made a pond in the direction of the wind, place Ananta there": "in the direction of the wind" refers to the nāda of the nature of wind; that is the limitless Vajrasattva. Having made the pond into the mahāmudrā, "placing" it means one should abide in the state of being free from parts. On the bank of that mahāmudrā pond, one should draw a maṇḍala nearby and accomplish Vajradhara. Furthermore, because they are of the nature of emanation, black is Akṣobhya; white is Vairocana; yellow is Ratneśvara; red is Amitābha; green is Amoghasiddhi; and blue is Vajradhara—these are the six. These are also the nature of the colored powders; the colored powders are the transformed ḍākinīs. One should construct the maṇḍala with these colored powders. Having accomplished Vajradhara, the nature of all the Tathāgatas, other activities are to be described: "with charcoal from the charnel ground." By the logic of "the breath has departed," it is explicitly called "charnel ground"; this is the nāda of both.

ཨོཾ་མཁའ་སྤྱོད་མའོ། ། འདིའི་ངོ་བོས་རྗོད་ པར་བྱེད་པ་ནཱ་དའོ། ། དེ་ཡིས་ནག་པོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། མིའི་རུས་པའི་ཕྱེ་མས་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཡང་ཨསྠི་ཆ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཕྱེ་མས་ཞེས་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་དཀར་པོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། བ་བླ་ཡིས་ཞེས་པ་ཁ་སྦྱོར་གྱིས་འོད་ དཔག་མེད་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་སེར་པོ་རིན་ཆེན་དབང་པོའོ། ། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སོ་ཕག་གིས་ཞེས་པ་དུར་ཁྲོད་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ནཱ་ད་ཁྱབ་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གིས་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེ་བས་ཞེས་པ་དམར་པོ་འོད་དཔག་མེད་དོ། ། མིའི་རུས་པ་དང་རྐུན་ མའི་ལོ་མ་དག་གིས་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེས་པ་ཐབས་སོ། ། ཨསྠི་ཤེས་རབ་སྟེ། རྐུན་མ་ནི་གཉིས་ཀའི་གནོད་པ་འཕྲོག་པའོ། ། དེ་ཡང་ལོ་མ་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སྐུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ལྗང་གུ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་ཚིག་གོ། ། མིའི་རུས་པས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། དུར་ཁྲོད་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། སོལ་བ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་སྟེ་སོ་སོར་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་གོ། ། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སྲད་བུས་ཐིག་གདབ་ཅིང་། ཞེས་པ་སྲད་བུ་ནི་ ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་དག་གི་དབུས་སུ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་སྟེ། དེ་ཡིས་ཐིག་གདབ་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་འབབ་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཁྲུ་གསུམ་པ་ནི་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ།

Oṃ Khachöma. Its essence is expressed as nāda. By that, "black" is Akṣobhya. "With human bone powder" refers to the person, the Vajra Body. Furthermore, its nature is devoid of the parts of the asthi. How so? "With powder" means in the manner of subtle particles, "white" is Vairocana. "With orpiment" means through union, because Amitābha has thoroughly entered, it is "yellow," Ratnasambhava. "With cemetery bricks" means because one desires the nāda that is the identity of both cemeteries to pervade; because of the bliss characterized by universal passion, it is "red," Amitābha. "With human bone and thief leaves" refers to the male as method. Asthi is insight; "thief" is that which steals away the harm of both. Furthermore, "leaf" is wisdom; because it has thoroughly entered Vairocana, who is the identity of the wisdom body, it is "green," Amoghasiddhi—this is the dual expression. With human bone, the inseparability of insight and method is the Vajra Body. The cemetery is the āli-kāli, the Vajra Speech. Charcoal is the Vajra Mind; because it has thoroughly entered the five individual wisdoms, it is "blue," Vajradhara—this is the dual expression. "Lay out the lines with cemetery thread" means the thread is the avadhūtī in the center of the āli-kāli; laying out the lines with that is the continuous flow. The three-cubit maṇḍala is that which possesses the nature of the fifteen.

དེའི་དབུས་སུ་དེའི་ཕྱོགས་ལ་མཐའ་ཡས་མནན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་ངོ་བོ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་བྲི་ཞིང་དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། ཞལ་བརྒྱད་པ། ཞབས་བཞི་པ། ཕྱག་བཅུ་དྲུག་གིས་བརྒྱན་པ། སྤྱན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་པ་ཞལ་བརྒྱད་དོ། ། དགའ་བ་བཞི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞབས་བཞིའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྡོ་རྗེ་ སེམས་དཔའ་དང་ལྷན་ཅིག་གྱུར་པ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་སྟེ་བཅུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་གིས་བརྒྱན་པའོ། ། སྤྱན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུ་རྣམས་ཏེ། གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་དག་གིས་ བརྒྱད་དང་། ཞིང་དང་ཉེ་བའི་ཞིང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཅུ་དྲུག་སྟེ། འདི་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ནས་སློབ་དཔོན་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་པར་གྱུར་པའོ། ། སྔགས་བཟླས་པར་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། རྒྱུ་གང་གིས་ཤེ་ན། ནང་གི་ཁྲོ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ངོ་བོས་ནད་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་ཁྲོ་བའི་སེམས་ཏེ། གཉིས་ཀ་དབྱེ་བ་མེད་པས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སྐྱེ་བོས་དབེན་པའི་གནས་སུ་ཞེས་པ་སྐྱེ་བོ་དང་བྲལ་བའི་གནས་སུའོ། ། ཨོཾ་གྷ་ཊ་གྷ་ཊ། གྷུ་ཊུ་གྷུ་ཊུ། མ་ཤ་མ་ཤ། གྷ་ཊ་གྷ་ཊ། གྷོ་ཊ་ཡ་གྷོ་ཊ་ཡ། ཨ་ནནྟ་ཀྵོ་བྷ་ཀ་རཱ་ཡ། ནཱ་གཱ་དྷི་པ་ཏ་ཡེ། ཧེ་ཧེ་རུ་རུ་ཀ། སཔྟ་པཱ་ཏཱ་ལ་ག་ཏཱ་ན། ནཱ་གཱན། ཨཱ་ཀཪྵ་ཡ། བཪྵ་ཡ། གརྫ་ཡ། ཏརྫ་ཡ།

In the center of that, in that direction, one should draw and place Hevajra, the essence of all aspects, treading upon Ananta; this is the meaning. What are the specific characteristics? He has eight faces, four legs, is adorned with sixteen arms, and possesses twenty-four eyes. The eight faces are the purity of the eight yoginīs. The four legs are the purity of the four joys. The sixteen arms are adorned with the purity of the six—the five Tathāgatas together with Vajrasattva—and the ten, which are the purity of the five faculties and the five objects. "Possessing twenty-four eyes" refers to the ten stages, such as the places (pīṭha) and near-places (upapīṭha). These consist of eight from the places and near-places, and sixteen from the fields (kṣetra) and near-fields (upakṣetra) and so forth; Hevajra is thus the purity of these. Then, he is worshipped by the ācāryas of the three realms. As for the recitation of the mantra, it is for the purpose of manifesting primordial wisdom (jñāna). By what cause? By means of the inner wrathful mind. This means that by way of the conventional truth, there is the mind of illness, and by way of the ultimate truth, there is the wrathful mind; the meaning is that these two are inseparable. "In a place secluded from people" means in a place free from persons. Oṃ ghaṭa ghaṭa, ghuṭu ghuṭu, maśa maśa, ghaṭa ghaṭa, ghoṭaya ghoṭaya, anantakṣobhakārāya, nāgādhipataye, he heruka, saptapātālagatān nāgān ākarṣaya varṣaya garjaya tarjaya.

ཕུཿཕུཿཕུཿཕུཿཕུཿཕུཿཕུཿཕུཿཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་པ་སྟེ། ཨོཾ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་ མེད་པའོ། ། གྷ་ཊ་གྷ་ཊ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་ཏེ། བཞི་འགྱུར་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གོ། ། གྷོ་ཊ་ཡ་གྷོ་ཊ་ཡ། ཞེས་པ་དྲུག་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཨ་ནནྟ་ཀྵོ་བྷ་ཀ་རཱ་ཡ། ཁམས་གསུམ་པ་སྡུད་པའི་བདག་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཨ་ནནྟ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཡང་ཀྵོ་བྷ་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཀ་རཱ་ཡ། ཀ་ཐབས་སོ། ། རཱ་བདག་མེད་མ་སྟེ། ཨ་ཡ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་། ནཱ་གཱ་དྷི་པ་ཏི། ཞེས་པ་ནཱ་ག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་བདག་པོ་དང་། གཙོ་ བོ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷག་པར་གནས་པའི་ཕྱིར། ནཱ་གཱ་དྷི་པ་ཏིའོ། ། དེ་ཡང་། ཨེ་སྡེ་བདག་མེད་མ་དང་། གཽ་རཱི་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ལས་སོ། ། ཧེ་ཧེ་ཞེས་པ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་དང་། རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཧེ་ཧེ་གཉིས་སོ། ། རུ་རུ་ཞེས་པ་རུ་ཡིག་བཀོད་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། རྣམ་ པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀ་ཞེས་པ་གང་དུ་ཡང་གནས་པ་མེད་པའོ། ། དེ་ལྷག་པར་གནས་པ་ལས། སཔྟ་པཱ་ཏཱ་ལ་ག་ཏཱ་ན། ཞེས་པ། སཔྟ་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ལས་སོ། ། པཱ་ཏཱ་ལ་ག་ཏཱ་ན་དེ་ཡིས་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་འབྱུང་ བ་ཆེན་པོ་བཞིར་སོང་བ་སྟེ། པའི་སྒྲས་གོས་དཀར་མོ་མེའི་ཁམས་སོ། ། ཨའི་སྒྲས་ཆུའི་ཁམས་མཱ་མ་ཀཱི་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

PHUḤ PHUḤ PHUḤ PHUḤ PHUḤ PHUḤ PHUḤ HŪṂ HŪṂ HŪṂ PHAṬ SVĀHĀ. Thus it is said: OṂ signifies the inseparability of the three vajras. The four terms beginning with GHATA GHATA represent the sixteen emptinesses through the doubling of both insight and method. The six terms GHOTAYA GHOTAYA represent Vajradhara through the doubling of the three vajras. ANANTAKṢOBHAKARĀYA: because he is the nature that gathers the three realms, he is Ananta Vajradhara. Furthermore, KṢOBHA is Akṣobhya; KĀRA is method; RĀ is Nairātmyā; and ĀYA is the wisdom of the inseparability of both. Furthermore, NĀGĀDHIPATI: NĀGA refers to the Tathāgatas; because he abides as their sovereign and lord, he is Nāgādhipati. Furthermore, this arises from the inseparability of the class of E (E-ṢADE), which is Nairātmyā, and Gaurī. HE HE signifies the abandonment of causes and so forth, and the abandonment of causes and so forth; thus there are two HEs. RU RU signifies being free from the arrangement of the letter RU, for the sake of conceptualization and that which is to be conceptualized. KA signifies not abiding anywhere. Because he abides therein, SAPTAPĀTĀLAGATĀN: SAPTA refers to the sixth, Vajradhara, because he has entered the five wisdoms. PĀTĀLAGATĀN means that by him the five aggregates have gone into the four great elements. By the sound PA, Pāṇḍaravāsinī is the fire element. By the sound Ā, the water element is the meaning of Māmakī.

ཏཱའི་སྒྲས་སྒྲོལ་མ་རླུང་གི་ཁམས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ལའི་སྒྲས་སྤྱན་མ་སའི་ཁམས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེར་སོན་པ་ནི་དེའི་ནང་དུ་ཐིམ་པའོ། ། ནཱ་གཱ་ན་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་རྣམས་ཏེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ནང་དུ་གནས་པ་རྣམས་སོ། ། ཨཱ་ཀཪྵ་ཡ། བསྡུ་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱིས་ཞེས་པའོ། ། བཪྵ་ཡ། གརྫ་ཡ། ཏརྫ་ཡ། ཞེས་པ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་ངོ་བོས་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་པའི་ དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་ཕུཿརྣམ་པ་བརྒྱད་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ནི་ཧཱུཾ་ཞེས་པ་སྐད་ཅིག་བཞི་དབྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། ཕཊ་ཅེས་པའི་ང་སྐད་ཅིག་བཞི་དབྱེར་མེད་པའོ། ། སྭཱ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། ཧཱ་ཤེས་ རབ་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཆར་དབབ་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གལ་ཏེ་ཆར་མི་འབབ་ནི་དེའི་ཚེ། སྔགས་འདི་བཟློག་ལ་བཟླས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་སྔགས་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་བཟློག་སྟེ་བཟླས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡེ་ཤེས་འདི་མེད་ན་ཡང་འབབ་སྟེ་བྱ་བ་མེད་པའི་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་པས་སྔགས་བཟློག་སྟེ་བཟླས་པའོ། ། བྱ་བ་ཡང་སྔར་གསུངས་པ་ཁོ་ནའོ། ། གལ་ཏེ་ཆར་མི་འབབ་ན། དེའི་ཚེ་མགོ་འགགས་སོ་ཞེས་པ་འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཆར་མི་འབབ་ན་སྟེ། གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་མགོ་འགས་ཏེ།

The syllable tā signifies Tārā, the wind element. The syllable la signifies Locanā, the earth element. "Entering there" means dissolving into that. Nāgān refers to the Tathāgatas, those who abide within the four great elements. Ākarṣaya means "gather them into the nature of bodhicitta." Varṣaya and Garjaya and Tarjaya signify the nature of Vajradhara, who realizes non-duality through the essence of emanation and gathering. Furthermore, the eight phuḥ syllables signify the purity of wisdom and method, and the purity of the sixteen emptinesses. Hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā: Hūṃ signifies the indivisibility of the four moments; phaṭ signifies the indivisibility of the four moments of "I." Svā refers to the three vajras. Hā signifies the indivisibility of wisdom and method; the meaning is to cause the rain to fall in the aspect of the essence of emptiness endowed with the supreme of all aspects. If the rain does not fall, then at that time, this mantra should be recited in reverse. "Mantra" refers to wisdom. Reciting it in reverse means that wisdom itself becomes non-existent; yet, even without this wisdom, it rains, abiding in the manner of an action without an agent—thus it is the recitation of the mantra in reverse. The action is exactly as previously described. If the rain does not fall, then at that time, "the head shall split"—the meaning of this is as follows: if the rain does not fall, that is, if bodhicitta does not arise, then at that time the head shall split.

རྡོ་རྗེ་འཆང་མངོན་པར་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཨརྫ་ཀའི་དོག་པ་ལྟར་ཞེས་པ་ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། ཛའི་སྒྲས་སྡེ་པ་གཉིས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་གསུམ་པ་སྟེ་ཁྱད་ པར་གྱི་དགའ་བའོ། ། དེ་ཡང་ར་ཡིས་བརྒྱན་པ་ནི་བདག་མེད་མས་ཟོས་ཞེས་པའོ། ། ཀ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ་དེའི་དགོས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་སྤྲོ་བའི་ངོ་བོས་ཏེ། སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཆར་དབབ་པའི་ཆོ་གའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྤྲིན་རྣམས་ཀྱི་དྲལ་བ་བཤད་པར་ བྱ་སྟེ་ཞེས་ལྡུགས་པ་ལ་མི་ཧ་སྟེ། སྤྲིན་ནི་ལྡུགས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེས་ལྡུགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བས་ཏེ་དྲི་མ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་། སྐུ་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དྲལ་བ་དང་སྤྲོ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བསྟན་པར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་འདི་ལྟར་གསུངས་པར་འགྱུར་ ཏེ། བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་བདེན་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་པའོ། ། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་རས་ལ་ཉེ་བར་འདུག་ནས་ཞེས་པ་དུར་ཁྲོད་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའོ། ། དེ་ཡང་ཕན་ཚུན་གཡོགས་པ་ཉིད་ལ་རས་ཏེ། ། དེ་ལ་ཉེ་བར་འདུག་ནས་ཞེས་པ་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ཏེ། སྔགས་ བཟླས་ཤིང་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ནི་ཨོཾ་ཨཱརྱཱ་ཤྨ་ཤཱ་ན་པྲི་ཡཱ་ཡ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་སྟེ། ཨོཾ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཨཱཿརྡོ་རྗེ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། ར་བདག་མེད་མ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། ཡ་གཡུང་མོ་རླུང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུང་རྡོ་རྗེའོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ མོ། །

Vajradhara will become manifest. Regarding the phrase "like the cluster of an arjaka flower": A is Nairātmyā. The sound Ja refers to the third [joy], the nature of which is the second class [of consonants], wisdom and method; it is the special joy (viśeṣānanda). Furthermore, being adorned with Ra means "eaten by Nairātmyā." Ka is the essence of the coemergent (sahaja); its purpose is the nature of emanating various forms, which is the ritual of raining down the essence of emanation and withdrawal. For that very reason, it is said, "the tearing of the clouds shall be explained." Miha means to pour; "clouds" are those that pour. By pouring, the bodhicitta arises, and thus the tearing and emanation of the five stainless-natured wisdoms and the three bodies shall be explained—that is, they shall be shown. By this, it is thus stated: the two truths are indeed the inseparability of the two truths. Regarding "sitting upon a cloth from a charnel ground": the "charnel ground" is the āli and kāli. Furthermore, that which is mutually covered is the "cloth." "Sitting upon it" means abiding in the manner of the pervaded and the pervader; one should recite the mantra and manifest wisdom. In that regard, the wisdom mantra is: Oṃ āryāśmaśānapriyāya hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā. Oṃ is the inseparability of the three vajras. Āḥ is the aggregate of form, Vairocana, the Body Vajra. Ra is Nairātmyā, the Mind Vajra. Ya is Caṇḍālī, who is the Speech Vajra because her nature is wind. These are the three vajras.

དེ་ནི་ཤྨ་ཤཱ་ན་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཏེ། དེ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ལས་པྲི་ཡ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཡང་ཨ་ཡ་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། སྭཱ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། ཧཱ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་སོང་ཟིན་ནོ། ། སྤྲིན་དྲལ་བའི་ཆོ་གའོ། ། སྤྲོ་བ་ དང་བསྡུ་བ་གསུངས་ནས། ཕ་རོལ་གྱི་སྡེ་རྣམ་པར་གཞིག་པའི་ཕྱིར་ཁ་ཊི་ཀཱའི་སྒྲུབ་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ། ཕ་རོལ་ནི་སྒྲ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྡེ་ནི་སྟོབས་ཏེ། དེ་རྣམ་པར་གཞིག་པར་འདོད་པས་ཁ་ཊི་ཀཱ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ་ནི་དེ་བཤད་དེ་གསལ་བར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། ཁ་ཊི་ ཀཱའི་སྒྲུབ་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཁ་ཊི་ཀཱ་དང་། བདུད་རྩི་ལྔ་དང་། ཀུ་ཋཱ་ར་ཙྪིནྣ་དང་ལྷན་ཅིག་བཏགས་ཏེ་རིལ་བུར་བྱའོ། ། རིལ་བུར་བྱེད་པ་ལ་ཡང་སྔགས་ནི། ཨོཾ་བཛྲ་ཀརྟ་རི་ཧེ་བཛྲཱ་ཡ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་སཱ་ཧཱ་ཞེས་པའོ། ། རིལ་བུ་བསྒྲུབས་ཏེ་དེ་བཟུང་ནས་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དོན་དུ་སྔགས་བྱེ་ བ་བཟླས་ཤིང་སྔོན་དུ་བསྙེན་པ་འབུམ་བྱ་སྟེ། སྔོན་དུ་ཁ་ཊི་ཀཱ་བཟུང་ནས་སྔགས་འབུམ་བཟླས་པར་བྱའོ། ། བར་མ་ཆད་པར་སྔགས་བྱེ་བ་བཟླས་ཏེ། ཁ་ཊི་ཀཱ་དེ་བཟུང་ནས་བསྒྲུབ་བྱ་ཕ་རོལ་གྱི་སྡེའི་གཟུགས་བསམས་ཏེ། ཁམ་ཕོར་སྤྱི་བླུགས་ཀྱི་མགྲིན་པར་བསྐོར་ཞིང་བསྐོར་ནས་གཅག་པར་བྱ་ སྟེ། དེ་ལས་དགྲ་བོ་ཐམས་ཅད་མགོ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གྲི་གུག་གི་ཆོ་གའོ། ། ཡང་ན། ཕ་རོལ་གྱི་སྡེ་རྣམ་པར་གཞིག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ། ཕ་རོལ་ཡུལ་རྣམས་དང་སྡེ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ།

That is the two garlands of śmaśānanāda; from their inseparability comes priya-vajradhara. Furthermore, aya is wisdom (jñāna); that wisdom is the inseparability of hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ. Svā is the three vajras. The meaning of hā as the inseparability of insight (prajñā) and method (upāya) has already been explained. This is the ritual for rending the clouds. Having taught the emanation and reabsorption, it is said: "In order to utterly destroy the opposing forces, the practice of the khaṭikā shall be explained." Here, "the opposing" refers to sounds. Their "force" is their power; desiring to utterly destroy that, one should practice the khaṭikā, which means it shall be explained and clarified. If one asks what that practice of the khaṭikā is like, it is said: "The khaṭikā, the five nectars (amṛta), and kuṭhāracchinna should be ground together and made into pills. For the preparation of the pills, the mantra is: oṃ vajrakartari hevajrāya hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā." Having prepared the pills and holding them, one should recite the mantra ten million times for the sake of accomplishment, having first performed one hundred thousand preliminary recitations (pūrva-sevā). Having first held the khaṭikā, one should recite the mantra one hundred thousand times. Reciting the mantra ten million times without interruption, one should hold that khaṭikā and, visualizing the form of the opposing force to be accomplished, circle it around the neck of a clay bowl or a water-pot and then break it. From that, all enemies will become headless. This is the ritual of the vajra-cleaver (vajrakartari). Alternatively, regarding the phrase "in order to utterly destroy the opposing forces": "the opposing" refers to the objects and "the forces" refers to the sense faculties (indriya).

འདི་དག་རྣམ་པར་གཞིག་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མངོན་པར་ལྡོག་པའོ། ། རྒྱུ་མཚན་ དེའི་ཆེད་དུ་ཁ་ཊི་ཀཱ་བསྒྲུབ་སྟེ། ། མཁའ་ལ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཁ་ཊི་ཀཱ་མཁའ་སྤྱོད་མའོ། ། དེའི་སྒྲུབ་པ་བཤད་དེ་བསྟན་པར་བྱའོ། ། ཁ་ཊི་ཀཱ་བཏགས་ནས་ཞེས་པ་མཁའ་སྤྱོད་མ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་བདེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཆགས་པ་མེད་པར་བྱ་སྟེ། གང་གིས་ ཤེ་ན། བདུད་རྩི་ལྔ་ཡིས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་ཀུ་ཋཱ་ར་ཙྪིནྣ་དང་ལྷན་ཅིག་ཅེས་པ། ཀུ་ཋཱ་ར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཙྪིནྣ་བདག་མེད་མ་སྟེ། དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་རིལ་བུ་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པར་བྱའོ། ། འདིའི་སྔགས་ནི་ཨོཾ་བཛྲ་ཀརྟ་རི་ཧེ་བཛྲཱ་ཡ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ཨོཾ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ མོ། ། བཛྲ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཀརྟ་རི་བདག་མེད་མའོ། ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཧེ་བཛྲ་སྟེ། དེ་ཡང་ཨ་ཡ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཧཱུྃ་སྟེ་དེ་ཡང་སུམ་འགྱུར་ནི་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་སྟེ་བཤད་ཟིན་ཏེ། ། འདི་ནི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དོན་ཏེ་དངོས་གྲུབ་ནི་ དགོས་པའོ། ། བྱེ་བ་བཟླས་ཞེས་པ། ཀོ་ཊི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའོ། ། བཟླས་པ་ནི་དེས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོས་གནས་པར་བྱའོ། ། སྔོན་དུ་བསྙེན་པ་འབུམ་བཟླས་ཞེས་པ་སྔོན་ནི་དང་པོའོ། ། དེའི་བསྙེན་པ་ནི་ཁས་ལེན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ལཀྵཾ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཟློས་པ་ནི་འགོག་པ་སྟེ། དང་པོ་ ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཞེས་པ་ཁ་ཊི་ཀཱ་མཁའ་སྤྱོད་མ་སྟེ། བསྒྲུབ་བྱ་བསྒྲུབས་ནས། ཀ་མཎྜ་ལ་གྲཱྀ་ཝཾ།

The thorough analysis of these is the reversal of the apprehended and the apprehender. For that purpose, the kaṭhikā is accomplished. Because she travels through space, the kaṭhikā is Khecarī. Her accomplishment is explained and shall be taught. Regarding the phrase "having applied the kaṭhikā," Khecarī, who is the nature of the dharmadhātu, should be rendered free from attachment, which is the characteristic of attachment itself. By what means? By the five amṛtas. Together with the five jñānas and kuṭhāracchinna. Kuṭhāra is Vajradhara; cchinna is Nairātmyā. Because they are inseparable, all the pills should be pervaded by them. The mantra for this is: oṃ vajrakartari hevajrāya hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā. Oṃ is the three vajras. Vajra is Vajradhara. Kartari is Nairātmyā. The inseparability of both is Hevajra. Furthermore, aya is jñāna. That is hūṃ, and its triple repetition is the maṇḍala of the ninefold nature. Thus, phaṭ svāhā has already been explained. This is for the sake of siddhi; siddhi is the purpose. Regarding "recite ten million times," koṭi means "excellent." "Recitation" means one should abide in the essence of non-duality. Regarding "previously recite one hundred thousand for the sevā," "previously" means first. Its sevā is the commitment. Furthermore, lakṣaṃ is Vajradhara. Reciting that is "cessation," because it is unarisen from the very beginning. "That" refers to the kaṭhikā Khecarī. Having accomplished the object of accomplishment, kamaṇḍalagrīvaṃ.

ཀཾ་བདེ་བ་སྟེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཀ་མཎྜ་ལའོ། ། དེའི་མགྲིན་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཀཾ་ངོ་། ། དེ་རྣམས་ལ་བསྐོར་བ་ནི་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་ སྟེ། ཁྱད་པར་གྱི་དགའ་བའི་མཐར་ཐུག་པས་མཁའ་སྤྱོད་མ་ལ་རྒྱས་བཏབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྐོར་ན་སྟེ་ཁྱབ་ནས་གཅག་པར་བྱ་ཞེས་པ་ལྷ་མོའི་པདྨའི་ནང་དུ་སྤྲོ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་འཁྲུངས་པ་ན། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ བག་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དགྲ་བོ་ཐམས་ཅད་མགོ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་གྲི་གུག་གི་ཆོ་གའོ་ཞེས་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆོ་གའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ལྷ་རྣམས་ དགས་པར་འདོད་པས་ཐིག་ལེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་ནུས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་མུ་སྟེགས་པའི་ལྷ་དགས་པར་འདོད་པས་ཚངས་པའི་ས་བོན་རྒྱལ་ལ་བསྒྲུབས་ཏེ། ཀུ་ཋཱ་ར་ཙྪིནྣ་དང་བསྲེས་པ་ཉི་མ་གཟས་ཟིན་པ་ན། མི་བསྐྱོད་པས་བཏགས་པར་བྱའོ། ། བཏགས་ནས་ དགྲ་སྟ་བྱ་སྟེ། དེ་རྐང་པས་མནན་ལ་སྔགས་བཟླས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ། ཚངས་པའི་ས་བོན་ནི་པཱ་ལ་ཤའི་འབྲས་བུའོ། ། རྒྱལ་ལ་བསྒྲུབས་ཏེ་ཞེས་པ་སྐར་མ་རྒྱལ་ལ། ཀུ་ཋཱ་ར་ཙྪིནྣ་དང་བསྲེས་པ་བྱས་ནས་ཉི་མ་གཟས་ཟིན་པ་ན་མི་བསྐྱོད་པ་རྡོ་རྗེ་ཆུ་ཡིས་བཏགས་པར་བྱའོ། ། བཏགས་ནས་དགྲ་སྟ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་རྐང་པས་མནན་ལ་སྔགས་བཟླས་པར་བྱའོ། ། ཨོཾ་བཛྲ་ཀུ་ཋཱ་ར་པཱ་ཊ་ཡ་པཱ་ཊ་ཡ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ།

Kaṃ is bliss; the maṇḍala that is its very nature is ka-maṇḍala. Its throat is Kaṃ, Vajradhara. To "surround" them means to pervade them, because they are sealed by Khecarī at the culmination of special joy. "Having surrounded" means having pervaded, one should "break" [them], which means one should emanate [the deity] into the lotus of the goddess. When the coemergent [wisdom] is born from that, all enemies—the latencies of the afflictions such as desire, hatred, and delusion—become headless; the meaning is that the afflictions and so forth become the nature of the dharmadhātu. "The ritual of the vajra flaying knife" means the ritual of the wisdom in which the conventional and the ultimate are inseparable. Regarding the statement, "One who wishes to drive away the gods should accomplish the bindu": a yogin possessing great power who wishes to drive away the gods of the non-Buddhists should accomplish the seed of Brahmā during the Pūrvaphalgunī constellation. Having mixed it with kuṭhāracchinna, when the sun is eclipsed, one should grind it with Akṣobhya. Having ground it, one should fashion a battle-axe (paraśu). Pressing it with the foot, one should recite the mantra. The seed of Brahmā is the fruit of the pālaśa tree. "Having accomplished it during Pūrvaphalgunī" means during the Pūrvaphalgunī lunar mansion. Having mixed it with kuṭhāracchinna, when the sun is eclipsed, one should grind it with the vajra-water of Akṣobhya. Having ground it, one should accomplish the battle-axe. Pressing it with the foot, one should recite the mantra: Oṃ vajra-kuṭhāra pāṭaya pāṭaya hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ phaṭ svāhā.

ཞེས་པའི་སྔགས་འདི་བྱེ་བ་བཟླས་ནས་ཐིག་ལེ་བྱ་ཞིང་། བྱས་ནས་གང་ན་རེག་པར་གྱུར་པ་ན་དེ་དགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ལྷ་དགས་པའི་ཆོ་ གའོ། ། ཡང་ན་ལྷ་རྣམས་ཞེས་པ་བརྩེ་བ་དང་རོལ་པའི་ཕྱིར་ལྷ་སྟེ་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་དག་པར་འདོད་པས་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་འདོད་པའོ། ། ཏིལ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཏིལ་ཏེ་རིགས་གཅིག་དང་འབྲེལ་ཡང་ཁྱད་པར་ཐ་ དད་པ་དུ་མའོ། ། དེ་ཡང་ཀཾ་ཞེས་པ་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པས་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གོ་འཕང་གྲུབ་ན་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་གང་ལས་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ རྡོ་རྗེ་འཆང་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་ཚངས་པའི་ས་བོན་ཞེས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་ཏེ། ཚངས་པ་སྒྲིབ་བྲལ་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། ཅེས་པའོ། ། དེའི་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱལ་ལ་བསྒྲུབ་ཞེས་པ་རྒྱལ་གྱི་སྒྲས་རྒྱས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། དེའི་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་མཚན་ ཉིད་དང་བྲལ་བ་དོན་དམ་པ་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུ་ཋཱ་ར་ཙྪིནྣ་ས་བསྲེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཉི་མ་གཟས་ཟིན་པ་ན་ཞེས་པ། བདག་མེད་མས་ཟོས་ཟིན་པ་ན་མི་བསྐྱོད་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་བཏགས་པར་བྱ་གཅིག་ཏུ་ བྱའོ། ། དེ་ལྟར་བྱས་ནས་དགྲ་སྟ་བྱ་སྟེ། མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པའི་ཕྱིར་དགྲ་སྟ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཡིན་ལ་དེ་བྱ་སྟེ། །

Having recited this mantra ten million times, one should apply the tilaka mark. Once applied, wherever it touches, those [beings] will be enchanted; this is the ritual for enchanting the gods. Alternatively, "gods" refers to the Tathāgatas, who possess the nature of the five aggregates and are called "gods" because they are compassionate and playful. Desiring to purify them, one wishes to establish them through the manner of emanation. Because they are like sesame seeds, they are "sesame" (tila); though connected to a single family, there are many distinct differences. Furthermore, kaṃ is the ultimate essence; because the two are inseparable, one should accomplish that very Vajradhara, who generates all. This is because once the state of Vajradhara is attained, one is able to perform emanation and reabsorption; thus, the nature that performs emanation and reabsorption is Vajradhara alone. Alternatively, the "seed of Brahmā" is the state of nirvāṇa, as it is said: "Brahmā is the Buddha, free from obscuration." Its fruit is "accomplished in the Victor" (jaya); by the word "Victor" is meant the conventional truth of expansion. Its accomplishment is the ultimate truth, which is free from conventional characteristics because it is without substantiality. For that very reason, kuṭhāracchinna (the axe-cut) is the inseparability of Vajradhara and Nairātmyā. If one asks how this is so: "When the sun is eclipsed" means that when it has been swallowed by Nairātmyā, it should be designated as Akṣobhya-Vajradhara and made into one. Having done so, one should fashion the axe; because it cuts through all ignorance, the axe is Vajradhara, and that is what should be fashioned.

ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། དེ་རྐང་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མནན་ལ། སྔགས་ཡེ་ཤེས་བཟླས་ཤིང་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། ཨོཾ་སྐུ། བཛྲ་ཐུགས། ཀུ་ཋཱ་ར་གསུང་ སྟེ། མཚན་མ་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་མ་མེད་པ་རྟོགས་པས་མི་ཤེས་པ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། པཱ་ཊ་ཡ་པཱ་ཊ་ཡཱ་ཞེས་པ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དབྱེ་བ་མེད་པས་སྤྲོ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཕཊ་ཕཊ་ཅེས་པ་རྣམ་པ་ གཉིས་དབྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། བྱེ་བ་བཟླས་ན་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་བསྒྲུབས་ཏེ། ཐིག་ལེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་བྱ་ཞིང་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཨ་བ་ལ་ག་ཏི། ཨ་བདག་མེད། བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ལེན་ཅིང་འཛིན་ པའི་ཕྱིར་ཨ་བ་ལ། དེ་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཨ་བ་ལ་ག་ཏ། དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ན། ཡ་མ་བ་ལ་ག་ཏིའོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། འགས་པ་སྤྲོ་བའི་ངོ་བོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལྷ་སྤྲོ་བའི་ཆོ་གའོ། ། ཚ་བའི་རིམས་བྱེད་པར་འདོད་པས་ཨརྐའི་འདབ་མ་ལ། དུག་དང་སྐེ་ཚེ་དང་ཙི་ཏྲ་ཀའི་ཁུ་ བས་དགྲ་བོའི་མིང་བྲིས་ཏེ། ཕུབ་མའི་མེ་ལ་བསྐྱུར་ཅིང་སྔགས་ཁྲི་ཕྲག་བཟླས་པར་བྱ་སྟེ། ཨོཾ་ཧེ་བཛྲ་ཛྭཱ་ར་ཛྭཱ་ར་ཤ་ཏྲཱུཾ་བྷྲཱུཾ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཕུབ་མའི་མེ་ལ་གཞུག་ཅིང་སྔགས་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་བཟླས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་ཚ་བའི་རིམས་སུ་འགྱུར་རོ། ། ཞི་བའི་དོན་དུ་དེ་བཀུག་ སྟེ། འོ་མས་བཀྲུ་བར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །

One should practice correctly. Pressing the feet with wisdom, one should practice while reciting the mantra of wisdom: OṂ KĀYA (Body), VAJRA (Mind), KUTĀRA (Speech). Because the realization of the signless through the sign itself cuts through ignorance, this is the indivisibility of the three vajras. PĀṬAYA PĀṬAYĀ refers to the two aspects for the sake of emanation through the indivisibility of the sense faculties and their objects. HŪṂ HŪṂ HŪṂ is the maṇḍala of the nature of the nine. PHAṬ PHAṬ refers to the two aspects being indivisible. SVĀHĀ refers to the five wisdoms. If one recites ten million times, the supreme accomplishment is achieved; one should make the drop Vajradhara and manifest him. Therefore, he is also Vajradhara. AVALAGATI: A is selflessness; VA is Vajradhara. Because one takes up and holds the indivisibility of both, it is AVALA. Realizing and internalizing that is AVALAGATA. When one has become thus, it is YAM AVALAGATI. That itself is Vajradhara, who becomes the nature of the emanation of the "cracking" [of the seed syllable]; this is the ritual for emanating the deity. If one wishes to cause a fever, one should write the name of the enemy on an Arka leaf with a mixture of poison, mustard seed, and the juice of Citraka. Casting it into a fire of chaff, one should recite the mantra ten thousand times: OṂ HEVAJRA JVARA JVARA ŚATRŪṂ BHRŪṂ HŪṂ HŪṂ HŪṂ PHAṬ SVĀHĀ. By casting it into a fire of chaff and reciting the mantra ten thousand times, it will become a fever. For the purpose of pacification, one should summon it and wash it with milk. Thus it is said.

ཡང་ན་ཚ་བའི་རིམས་བྱེད་པར་འདོད་པས་ཞེས་པ་གཏུམ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གོམས་པར་བྱ་བར་འདོད་པས། ཨརྐའི་འདབ་མ་ལ་ཞེས་པ་ཨརྐ་ཉི་མའོ། ། དེའི་འདབ་མ་ནི་དུམ་བུ་སྟེ་ཀཱ་ལིའོ། ། དེ་ལ་དུག་དང་སྐེ་ཚེ་ནི། དུག་ཆུ་དང་ཟླ་བའོ། ། དེའི་ སྐེ་ཚེ་ནི་ཨཱ་ལིའི་ཕྲེང་བའོ། ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པས་ཙི་ཏྲའོ། ། དེ་ཡང་ཀཾ། བདེ་བ་སྟེ་དེ་རོ་ནི་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡིས་དགྲ་བོའི་མིང་། དགྲ་བོའི་སྒྲས་དགྲ་བོ་དང་འདྲ་བ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དགྲ་བོ་སྟེ། ཡུལ་དང་ དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་གཅིག་གི་ཚིག་གོ། ། དེའི་མིང་ཐ་སྙད་བྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་བྱའོ། ། ཕུབ་མའི་མེ་ལ་ཞེས་པ་ནི། ཕུབ་མ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པ་གསོག་སྟེ། དེ་ཡང་མེ་ལྟ་བུར་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ མེའོ། ། དེ་ཡང་མྱོང་བ་སྟེ། དེ་ལ་གཞུག་ཅིང་དེའི་བདག་ཉིད་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ། རིམ་པ་འདིས། སྔགས་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཁྲི་ཕྲག་གཉིས་སུ་མེད་པ་བཟླས་ཏེ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ལས་ཨོཾ། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ལས་ཧེ་བཛྲ་དེ་ལྟར་ཡེ་ ཤེས་ལྔ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ལས་ཛྭཱ་ར་ཛྭཱ་རའོ། ། ཛྭཱ་ར་ཛྭཱ་ར་ཞེས་པ་ད་ཧ་ད་ཧའོ། ། ད་ཧ་ད་ཧ་ཞེས་པ་ཇི་སྙེད་རང་བཞིན་མེད་པར་གྱིས་གྱིས་ཞེས་པ་སྟེ། ། ཕྱི་དང་ནང་གི་དབྱེ་བ་ལས་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་གོ། ། ཤ་ཏྲཱུཾ་ཞེས་པ་བརྗོད་པ་ཁོ་ནའོ། ། བྷྲཱུཾ་གྱི་སྒྲས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྟེ།

Alternatively, regarding the phrase "desiring to produce a fever": this refers to the desire to practice the yoga of caṇḍālī. "On the leaf of the arka" means the arka is the sun. Its "leaf" is a segment, which is the kāli (consonants). In that context, "poison and kaṭutumba" refers to the water of poison and the moon. Its "kaṭutumba" is the garland of āli (vowels). Because these two are inseparable, it is citra. Furthermore, kaṃ is bliss, and its "taste" is the characteristic of experience. By means of that, one writes the "name of the enemy." By the word "enemy," enemies and those similar to them—the afflictions (kleśa), the secondary afflictions (upakleśa), and the defilements (saṃkleśa)—are the enemies; because the objects, faculties, and consciousnesses are subsumed, the singular number is used. One should write their names and conventional designations, and abide in the nature of that experience. Regarding "in the fire of chaff": "chaff" is that which is essence-less and hollow; because it has the nature of burning like fire, it is "fire." That too is experience; one should enter into that and make it one's own nature. By this sequence, the "mantra" is primordial wisdom (jñāna). One should generate it by reciting it twenty thousand times in non-duality. From the inseparability of the three vajras comes oṃ. From the inseparability of insight and method comes hevajra. Likewise, from the inseparability of the five primordial wisdoms comes jvāra jvāra. Jvāra jvāra means daha daha. Daha daha means "make [them] devoid of intrinsic nature, make [them] devoid of intrinsic nature." Because of the distinction between outer and inner, the dual number is used. Śatrūṃ is merely an utterance. By the sound bhṛūṃ, the Vajra Body is indicated.

དེ་ཡང་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ དབྱེར་མེད་པ་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེ་ཡང་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁྲི་བཟླས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཆང་སྐྱུག་པར་བྱ་བར་འདོད་པས། བསྒྲུབ་བྱའི་ལྟེ་བར་མཾ་ཡིག་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞིང་། མཾ་ཡིག་ ཡོངས་སུ་གྱུར་པར་བལྟས་ནས་ལྟོ་བར་ཆང་བསྒོམས་ཏེ། སྐྱུག་པར་བྱེད་པར་བལྟས་ན་ཆང་སྐྱུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཁོ་ནའོ། ། ཡང་ན་ཆང་སྐྱུག་པར་བྱ་བར་འདོད་པས་ཞེས་པས། མྱོས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མརྱ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་སྐྱུག་པར་བྱ་བར་འདོད་པས་ སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱ་བར་འདོད་པའོ། ། བསྒྲུབ་བྱ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ལྟེ་བར་སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་མཾ་ཡིག་ལྔ་པའི་ལྔ་པ། མཱ་མ་ཀཱི་ཆུའི་ཁམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁུ་བའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་གནས་པར་ བྱའོ། ། མཾ་ཡིག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནང་དུ་ཐིམ་པའོ། ། ཆང་གི་ལྟོ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཞི་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་བལྟས་ནས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ། བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་བྱའོ། ། སྐྱུག་པར་བྱེད་པར་བལྟས་ན། བཱནྟཱཾ་ཞེས་པ་བ་ཡིག་ལྔ་ པའི་གསུམ་པའོ། ། ཨ་བདག་མེད་མ་སྟེ། དེས་རྣམ་པར་བརྒྱན་པ། བཱ་ཁྱད་པར་དགའ་བའོ། ། དེ་ཡང་། ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །

Furthermore, hūṃ hūṃ hūṃ refers to the maṇḍala that is the nature of the nine inseparable vajras. Likewise, phaṭ svāhā signifies the non-dual wisdom of the inseparability of insight and method; this is the meaning of the ten-thousand-fold recitation. Regarding the desire to make [the subject] vomit wine: one should meditate on the syllable maṃ at the navel of the object of accomplishment. Having visualized the syllable maṃ as completely transformed, one meditates on the wine in the stomach; if one visualizes it being vomited, the wine will indeed be vomited—this meaning is perfectly clear. Alternatively, regarding the phrase "desiring to make [the subject] vomit wine": because it intoxicates, it is the coemergent madya. Desiring to make that vomit, one intends to abide in the nature of gathering through the manner of emanation. At the navel, the place of birth of the object of accomplishment Vajradhara, one should meditate on the fifth of the fifth [vowels], the syllable maṃ, as Māmakī—the water element, the bodhicitta in the form of semen—and abide in the yoga of meditative union. The complete transformation of the syllable maṃ is the absorption of the bodhicitta within. Having visualized and directly realized the stomach of the wine as being of the nature of the ground of wisdom, one should enter into meditative union through various modes of meditation. If one visualizes the vomiting, vāntāṃ is the third of the fifth [consonants], the letter va. A is Nairātmyā; it is adorned by her. Vā is the special joy (viramānanda). Furthermore, because its characteristic is universal passion, it is of the nature of conceptualization.

དེའི་མཐར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བཱ་མཐའ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ནི་དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། ལྟ་བ་ནི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིག་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། ཆང་སྐྱུག་པ་ནི་ཆང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྡུད་པའི་ངོ་བོ་སྐྱུག་པ་སྤྲོ་བའི་ངོ་བོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་འགྲུབ་བོ། ། རབ་ཏུ་མྱོས་མ་དབང་དུ་བྱ་བར་འདོད་པས་མྱ་ངན་མེད་པའི་བརྒྱད་པ་ལ། མྱ་ངན་མེད་པའི་འོག་ཏུ་སོང་སྟེ། གོས་དམར་པོ་གྱོན་ནས་མྱོས་ བྱེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཟ་ཞིང་། ཀཱ་ཀཱ་མ་ཙི་ཀཱའི་ཁུ་བས་ཐིག་ལེ་བྱས་ལ་སྔགས་བཟླས་པར་བྱ་སྟེ། ཨོཾ་ཨཱ་མུ་ཀཱི་མེ་ཧྲཱིཿབ་ཤཱི་བྷ་བ་ཏུ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་པ་སྔགས་འདི་ཁྲི་བཟླས་ན། དེ་ནས་འོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཁྲི་བཟླས་པས་འོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ་དོན་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། རབ་ཏུ་མྱོས་པ་བདག་ མེད་མ། ། དབང་དུ་བྱ་བར་འདོད་པ་འོང་བར་བྱེད་འདོད་པས། མྱ་ངན་མེད་པའི་བརྒྱད་པ་ལ་ཞེས་པ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཤ་སྟེ། ཨ་ཤཿརྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཡང་ཨ་བདག་མེད་མ། ཀ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། བདག་མེད་མས་འཁྱུད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། བརྒྱད་པ་ ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་དེ་མྱ་ངན་མེད་པ་དང་། བརྒྱད་པ་ནི་མྱ་ངན་མེད་པ་དང་བརྒྱད་པའོ། ། དེའི་ལ་ཞེས་པ་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལའོ། ། མྱ་ངན་མེད་པའི་འོག་ཏུ་སོང་སྟེ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་འཁྱུད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་རྟོགས་ནས། གོས་དམར་པོ་གྱོན་པ་ནི་དམར་པོ་རཱ་ག་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ནི་གོས་ཏེ་སྒྲིབ་པའི་ངོ་བོའོ། །

Because it is the culmination of that, the ba ending is the essence of the coemergent (sahaja). To act in that way is to accomplish it in that way; as for the view, it is said that the eye of wisdom (jñāna-cakṣus) will become manifest. Regarding "vomiting wine": because one attains the essence of vomiting, which is the essence of emitting the coemergent wine, Vajradhara is accomplished. One who desires to bring a "drunken woman" under control should, on the eighth day of the aśoka [flower], go beneath an aśoka tree, put on red garments, and eat the fruit of the intoxicant. Having made a tilaka with the fluid of the kākamācī plant, one should recite the mantra: Oṃ ā mukī me hrīḥ vaśībhavatu svāhā. If this mantra is recited ten thousand times, she will then come; thus, it is said that by reciting ten thousand times she will come. The meaning is easy to understand. Regarding "the drunken one, Nairātmyā": one who desires to bring her under control and wishes to make her come, [should go] on the eighth day of the aśoka. A is Nairātmyā. To expand upon that, śa is Vajradhara (aśaḥ). Furthermore, a is Nairātmyā and ka is Vajradhara; thus, it is Vajradhara embraced by Nairātmyā. The "eighth" refers to the eight yoginīs; the aśoka and the eighth are the aśoka and the eighth. The word "on" (la) refers to the maṇḍala consisting of nine [deities]. "Having gone beneath the aśoka" means that having realized the nature of Vajradhara embraced by Nairātmyā, "putting on red garments" refers to the characteristic of red passion (rakta). That is the garment, the essence of obscuration.

དེ་གྱོན་ཏེ་དེས་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་མྱོས་བྱེད་གྱི་འབྲས་བུ་ཞེས་པ་མྱོས་བྱེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁུ་བའོ། ། དེའི་འབྲས་བུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེས་ཟ་ཞིང་ཁམས་གསུམ་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ ཀྱིས་བཟའ་བར་བྱའོ། ། ཀ་ཨ་ཀཱ་ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་སོ། ། དེ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ལས་མཱ་མ་ཀཱི་ཆུའི་ཁམས་ཁུ་བ་ཞེས་པ་ཇི་སྲིད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཨ་བདག་མེད་མ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེའི་ངོ་བོས་བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་ཀཱ་མཱ་དེ་སོགས་པ་དང་འཕེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ བདེན་པས་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའོ། ། དེའི་རོ་ནི་རྗེས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེས་ཐིག་ལེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་བྱ་ཞིང་ཀུན་དུ་སྤྲོ་བར་བྱས་ལ། སྔགས་ཡེ་ཤེས་བཟླས་ཤིང་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། ཨོཾ་ཨ་མུ་ཀཱི་མེ་ཧྲཱིཿབ་ཤཱི་བྷ་བ་ཏུ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ ངོ་། ། ཨ་མུ་ཀཱི་ཞེས་པ་ཨའི་མིང་ཅན་བདག་མེད་མའོ། ། མ་ཞེས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཨེ་ཨེ་ཡིག་གི་རྣམ་པའི་ཕྱག་རྒྱ་བདག་མེད་མ་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་སྟེ། དེས་བརྒྱན་པའོ། ། དེ་ཡང་ཧྲཱིཿབཞི་པའི་ངོ་བོ་བ་ཤཱི་བྷ་བ་ཏུ། ཞེས་པ་འདི་འོང་བའི་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་། སྭཱ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ མོ། ། ཧཱ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཤེས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདི་ཡང་ཁྲི་ཡིས་འོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡུ་ཏཾ་ལྡན་པ་སྟེ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེ་བ་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཨའི་གཟུགས་བདག་མེད་མའི་ངོ་བོ་དེས་འོང་ཞིང་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ།

Having donned that and pervaded with it, the "intoxicating fruit" refers to the intoxicating bodhicitta, which is the seminal fluid. Its fruit is the essence of the coemergent (sahaja); one should consume that, and the three realms should be consumed as its very nature. The two garlands of vowels (āli) and consonants (kāli) are ka and a. From their inseparability, Māmakī is the water element, the seminal fluid, for as long as it lasts. Furthermore, A is Nairātmyā, the coemergent; because she is adorned with that essence, and because she abides by way of the conventional truth characterized by the increase of kāma and so forth, she is Hevajra. Its "flavor" is the characteristic of subsequent experience; by that, one should make the drop (bindu) Vajradhara and radiate it everywhere, and one should recite and accomplish the mantra of wisdom. Oṃ amukī me hrīḥ vaśībhavatu svāhā. Oṃ refers to Vajradhara, the inseparability of the three vajras. Amukī refers to Nairātmyā, who is named with the letter A. Ma refers to the bodhicitta. E is the mudrā in the form of the letter E, Nairātmyā and the Yoginī; she is adorned by that. Furthermore, hrīḥ is the essence of the fourth [state], vaśībhavatu, which is the act of bringing [them] under control. Moreover, svā is the three vajras. Hā is the wisdom that knows method and insight, the essence of the five wisdoms. This also comes by way of tri, meaning "endowed with" (yutam), the inseparability of both the conventional and the ultimate, without distinction. Furthermore, by that essence of Nairātmyā, who is the form of A, one comes and realizes.

ཡང་དག་པར་ རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དབང་དུ་བྱ་བར་འདོད་པས། ཤཱ་ལི་བཏགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་བྱས་ཏེ། རྡོ་རྗེའི་ཆུ་ལ་གཞུག་ཅིང་སྔགས་བཟླས་ཏེ། ཨོཾ་བཛྲཱ་ཨརྐྐ་མཱ་ཙ་ལ་མཱ་ཙ་ལ་ཏིཥྛ་ཏིཥྛ་ཧེ་བཛྲཱ་ཡ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། བྱེ་བ་ཕྲག་བདུན་ བཟླས་ན། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་གནས་ཏེ་ཉིན་མཚན་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་རྣམ་པར་འཛིན་པའི་ཆོ་གའོ་ཞེས་པ་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དབང་དུ་བྱ་བར་འདོད་པས་ཞེས་པ། ཟླ་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་ཉི་མ་བདག་མེད་མ་གཉིས་ཀ་ དབང་དུ་བྱ་བར་འདོད་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པར་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པས། ཤཱ་ལི་བཏགས་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ཤཱ་ལིའི་སྒྲས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་རླུང་སྟེ། དེ་ཡང་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་སོ། ། དེ་བཏགས་ཤིང་མནན་ཏེ་མཉེས་པས་ཕན་ཚུན་དབྱེ་བ་མེད་པར་གནས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཀཾ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། དེའི་རང་ བཞིན་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་བྱས་ཤིང་བསྒྲུབས་ལ་རྡོ་རྗེའི་ཆུ་མི་ཕྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་གཞུག་ཅིང་། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་བྱའོ། ། སྔགས་བཟླས་ཞེས་པ་འགོག་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་ཨོཾ་རྡོ་རྗེ་གསུམ། བཛྲ་ཨརྐྐ། བཛྲ་རྡོ་རྗེ་འཆང་། ཨརྐྐ་བདག་མེད་མ། གཉིས་ ཀ་དབྱེར་མེད་པ། མཱ་ཙ་ལ་མཱ་ཙ་ལ་ཞེས་པ་སྤྲོ་བའི་ངོ་བོས་སོ། ། ཏིཥྛ་ཏིཥྛ་ཞེས་པ་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་། ཧེ་བཛྲཱ་ཡ་ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། །

The meaning is that one will become the very nature of perfect realization. Regarding the desire to bring the moon and sun under one's power: having fashioned the moon and sun from the nature of ground śālī rice, one should immerse them in vajra-water and recite the mantra: Oṃ vajrārka mācala mācala tiṣṭha tiṣṭha hevajrāya hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā. If one recites this seven times ten million times, the moon and sun will remain fixed, and day and night will become indistinguishable. This is the ritual for seizing the moon and sun, which is easy to understand. Alternatively, regarding the phrase "desiring to bring the sun and moon under one's power": this refers to the desire to bring both the moon, Vajradhara, and the sun, Nairātmyā, under one's power—that is, the desire to accomplish the inseparability of both. The phrase "the nature of ground śālī" means that by the word śālī, Amoghasiddhi is the wind, which is the two garlands of vowels and consonants (āli-kāli). Having ground and pressed them, they abide without mutual distinction. Furthermore, kaṃ is Vajradhara; having made the moon and sun of that nature and accomplished them, one should immerse them in vajra-water—the indivisible bodhicitta—and abide in that very identity. "Reciting the mantra" means to cause them to cease [their movement]. Furthermore, Oṃ represents the three vajras; vajrārka is Vajradhara and Nairātmyā; the two are inseparable. Mācala mācala is by way of the essence of emanation. Tiṣṭha tiṣṭha is the nature of withdrawal. Furthermore, hevajrāya is the wisdom of Hevajra; hūṃ hūṃ hūṃ is the maṇḍala of the ninefold nature.

ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བྱེ་བ་ཕྲག་ བདུན་བཟླས་ཞེས་པ་དྲུག་ནི་སེམས་ཏེ། དེ་ལས་འདས་པ་ནི་བདུན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀོ་ཊི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ལས་སྟེང་དུ་གཉིས་ཀའི་སྔགས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། གནས་ཞེས་པ་གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཟླ་བ་དང་ཉི་ མ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དག་གོ། ། ཉིན་མཚན་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ། རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དག་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ཅད་(གྱི་,ཀྱི་)ཚེ་དུས་གསུམ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་རྣམ་པར་འཛིན་པའི་ཆོ་གའོ། ། ཨ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་ཨི་ཏ་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེ་ལའོ། ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་རྣམ་པར་འཛིན་པ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཆོ་གའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཨོཾ་ན་གྲཱ་ན་གྲཱ་ཞེས་པའི་སྔགས་འདིས་དུས་མ་ཡིན་པའི་དུས་ན། གཞོན་ནུ་མའི་མིག་ལ་དོན་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་བརྒྱད་ལྷག་པའི་བརྒྱ་ཡིས་མངོན་པར་བསྔགས་ཏེ། མེ་ཏོག་དང་། བདུག་པ་ལ་སོགས་པས་ཡང་དག་པར་མཆོད་ནས། བསྙན་གསན་དབབ་བོ། ། བཅུ་བཞི་པའམ་བརྒྱད་པ་ལ་སྔ་དྲོའི་དུས་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གཞག་སྟེ། འབྲུ་མར་དང་། ཨ་ལ་ཀྟའི་ཁུ་བ་ལ་སྔགས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ལན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་མངོན་པར་བསྔགས་ཏེ། དེ་ ནས་མངོན་པར་བསྔགས་པའི་ཨ་ལཀྟའི་ཁུ་བས་བསྔགས་པའི་མཐེ་བོང་རྒན་པོ་ལ་བསྐུ་ཞིང་འབྲུ་མར་གྱིས་ཀྱང་བཀྲུས་ནས་གཞོན་ནུ་མ་ལ་བསྟན་ཏེ། ངའི་རྫས་སུས་ཁྱེར་སྨྲོས།

Phaṭ svāhā is the primordial wisdom (jñāna) of the inseparability of insight (prajñā) and method (upāya). Regarding the phrase "recite seven million," the six are the mind, and that which transcends them is the seventh. For that very reason, the meaning is that one should generate the supreme koṭi. From this, one will realize the two mantras of both [deities] as non-dual. "Abiding" refers to the nature of immovability. "Moon and sun" refers to insight and method. "Day and night will become without distinction" means that Vajradhara and Nairātmyā will become without difference, because they pervade all times throughout the three periods. This is the ritual for grasping the moon and sun. Because it makes one understand, a is wisdom; it is for that. Grasping the moon and sun is making them immovable; the meaning is that the ritual is the accomplishment of that. With this mantra, oṃ nagrā nagrā, at an inopportune time, for the sake of accomplishing the purpose regarding the eyes of a young girl, one should consecrate [the eyes] one hundred and eight times. Having properly worshipped with flowers, incense, and so forth, one should make the formal request. On the fourteenth or the eighth day, in the morning, having placed the vase and so forth, one should consecrate sesame oil and the juice of alaktaka one hundred and eight times with this very mantra. Then, having anointed the thumb with the consecrated alaktaka juice and washed it with sesame oil, one shows it to the young girl and says: "Tell me, who has taken my substance?"

དེར་དེ་སྨྲ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཆེ་གེ་མོས་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་སྐར་རྩིས་སོ། ། འདི་ནི་སྔགས་རྡོ་རྗེའི་མོ་ཞེས་པ་སྟེ། དོན་གསལ་ བ་ཁོ་ནའོ། ། ཡང་ན། ཨོཾ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་། ན་གྲཱ་ན་གྲཱ་ཞེས་པ་ཡི་གེ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་བཞི་དང་། གཞན་དགའ་བ་བཞི་རྣམས་སོ་ཞེས་པའི་སྔགས་འདི་དང་ཡེ་ཤེས་འདིས་དུས་མ་ཡིན་པའི་དུས་ན་ཞེས་པ་དུས་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་དུས་ནི་དུས་མ་ཡིན་པ་སྟེ། བདེ་བའི་དུས་དང་སྡུག་བསྔལ་དུས། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་དུས་ཉིད་དོ། ། གསུམ་པོ་འདི་གང་ལ་བྲལ་བ་དེ་དུས་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུའི་སྐད་ཅིག་ལའོ། ། བརྒྱད་ལྷག་པའི་བརྒྱ་ཡིས་ཞེས་པ། བརྒྱད་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་སོ། ། འདི་རྣམས་ལས་ལྷག་པ་ནི་གཞན་བདག་མེད་མ་ དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། དེ་ཡང་རིགས་བརྒྱའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་བརྒྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔགས་བརྒྱའོ། ། རྒྱུ་དེ་ཡིས་གཞོན་ནུ་མ་བདག་མེད་མའི་མིག་བདེན་པ་གཉིས་ལ་མངོན་པར་བསྔགས་ཏེ་ཕན་ཚུན་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་བྱས་ནས། བཅུ་བཞི་ པ་ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་བཅུ་བཞི་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། བརྒྱད་པ་ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ། སྔ་དྲོ་ཞེས་པ་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ལའོ། ། དེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བུམ་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་། ཨ་བདག་མེད་མ་སྟེ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་དང་པོ་ཐོག་མའོ། ། དེ་ཡང་ཀཾ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་གཞག་ཅིང་བསྟན་པར་བྱས་ནས་གཞོན་ནུ་མ་བདག་མེད་མ་དེ་ལ།

There, he will say: "By such-and-such" refers to the Vajra Astrology. This is the "Vajra Divination" mantra, the meaning of which is perfectly clear. Alternatively, "Oṃ" is the inseparability of the three vajras. Furthermore, the four syllables "nagrā nagrā" represent the four moments and the other four joys. By means of this mantra and this wisdom, "at the improper time" refers to the time free from the three times; "improper time" is the time of bliss, the time of suffering, and the inconceivable time itself. That which is free from these three is the improper time—at such a moment. "By one hundred and eight" means: the eight are the yoginīs. Beyond these is the other, Vajradhara, who is inseparable from Nairātmyā. Furthermore, because of the distinct divisions of the hundred families, there are one hundred aspects, and thus it is the "hundred mantras." For that reason, the eyes of the maiden Nairātmyā are consecrated with the two truths, having been made into the nature of the pervaded and the pervader. "The fourteenth" refers to the maṇḍala of the fourteen yoginīs of Nairātmyā. "The eighth" refers to the maṇḍala of the eight yoginīs of Vajradhara. In the maṇḍala that is the identity of both, "at dawn" refers to the state of clear light itself. That "vase" and so forth refers to the vase Vajradhara and "A" Nairātmyā; the two are inseparable and are the first. Furthermore, "Kaṃ" is the aspect of wisdom; having placed and demonstrated that, to that maiden Nairātmyā—

དྲི་དང་མེ་ཏོག་དང་བདུག་པ་རྣམས་ཀྱང་ཕུལ་ཏེ་ཞེས་པ་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་དབྱེ་བ་མེད་པ་རྣམ་པར་གནས་ པར་བྱ་ཞིང་། འབྲུ་མར་ལ་བརྒྱད་ལྷག་པའི་བརྒྱ་ཡིས་མངོན་པར་བསྔགས་ཏེ་ཞེས་པ་ཏིལ་མར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། དེ་ཡང་བརྒྱད་ལྷག་པའི་བརྒྱ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཡིས་ཀུན་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་ཏེ། དེ་ནས་ཨ་ལཀྟ་ཡང་། ཨ་བདག་མེད་མ། ལཀྟ་ཆགས་པ་ འོད་དཔག་མེད། ཀཾ་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདི་ཡང་མངོན་པར་བསྔགས་ཏེ་གཞོན་ནུ་མ་བདག་མེད་མ་དེའི་མིག་ལ་སླར་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྔགས་ནས། སྔགས་པའི་མཐེ་བོང་རྒན་པོ་ཞེས་པ་སྔགས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་མཐེ་བོང་རྒན་པོ་ཞེས་ པ་སོར་མོ་ལྔའི་ཐུ་བོ་ཉིད་ལས་དེ་ཉིད་ཐུན་མོང་བའི་བདག་པོའོ། ། དེ་ཡིས་ཨ་ལཀྟའི་རོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འབྲུ་མར་གྱིས་ཀྱང་བཀྲུས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་ཏེ། གཞོན་ནུ་མ་བདག་མེད་མ་དེ་ལ་བསྟན་པར་བྱ་ཞིང་། རབ་ཏུ་ གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པར་བྱའོ། ། ངའི་རྫས་སུས་ཁྱེར་སྨྲོས་ཞེས་པ། སུས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ངའི་རྫས་ང་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་སྟེ། ། ཁྱེར་ཞེས་པ་ངེས་པར་ཕྲོགས་པའོ། ། སྨྲོས་ཞེས་པ་ལྔ་པའི་གསུམ་པ་བ་ཡིག་འོད་དཔག་མེད་དང་བཞི་པའི་གསུམ་པ་ད་ཡིག་རིན་ ཆེན་དབང་པོ་དང་། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པས་འཕྲོག་པར་བྱེད་ཅིང་བསྡུས་ཞེས་པའོ། །

Having also offered perfumes, flowers, and incense, one should abide in the indivisibility of body, speech, and mind. Regarding the phrase "consecrated one hundred and eight times with sesame oil," sesame oil is the bodhicitta. Furthermore, the one hundred and eight is Vajradhara. Through him, the nature of all-encompassing wisdom is realized. Then, regarding alakta: a is Nairātmyā, lakta is passion, and a is Amitābha; kaṃ is the coemergent wisdom (sahaja-jñāna) that is the identity of both. This too is consecrated. Having consecrated the eyes of the maiden Nairātmyā one hundred and eight times, the phrase "the mantra practitioner’s thumb" refers to the thumb of the mantra practitioner Vajradhara; it is the foremost of the five fingers and is the common lord of those very [fingers]. Through that, the taste of the alakta is by means of the wisdom of the indivisibility of Vajradhara and Nairātmyā. For that very reason, having washed with the sesame oil and empowered with the bodhicitta, one should show it to the maiden Nairātmyā and cause the characteristic of extreme clarity to become manifest. Regarding the phrase "Tell me, who has taken my substance?": "Who" refers to the one who, by means of wisdom, has taken my substance—the entity that is my very own nature. "Taken" means definitely seized. "Tell me" consists of the third letter of the fifth [vowel], the letter va, which is Amitābha, and the third letter of the fourth [vowel], the letter da, which is Ratneśvara; through the indivisibility of both, it is said that they "seize" and "collect."

མཚན་མ་མེད་པའི་རང་བཞིན་བདག་མེད་(མདོན་,མ་དོན་)དམ་པའི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་དེ་སྨྲ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཐ་སྙད་བྱེད་ཅིང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་དོ། ། ཆེ་གེ་མོས་ཁྱེར་རོ་ཞེས་པ་ཨའི་མིང་ཅན་གྱིས་བསྡུས་ཞེས་ པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྐར་མ་ཞེས་པ་བཛྲ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཛྱོ་ཡ་ཏིཿཞེས་པ་དེ་འོད་གསལ་བ་ཨཱཿཡིག་གི་རྒྱས་བཏབ་པའོ། ། འོད་གསལ་བ་ཉེ་བར་བསྟན་ནས་སྒྲིབ་པ་ལྔ་རབ་ཏུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྔགས་ལྔ་གསུངས་པ། བེ་ཌུ་ཡཱ་བེ་ཌུ་ཡཱ་ཞེས་བརྗོད་ན་ལག་ལྡན་འབྲོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་རབ་ ཏུ་གསལ་བ་ཁོ་ནའོ། ། ཡང་ན་བེ་ཌུ་ཡཱ་བའི་སྒྲས་ལྔ་པའི་གསུམ་པ་འོད་དཔག་མེད་དེ། དེ་ཡང་ཨེ་ཡིག་གིས་བརྒྱན་པ་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཌ་ཡི་སྒྲས་གསུམ་པའི་གསུམ་པ་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མས་བརྒྱན་པའོ། ། ཡའི་སྒྲས་གཡུང་མོ་སྟེ་དེ་ ཡང་རྡོ་རྗེ་མས་བརྒྱན་པའོ། ། དེ་ལྟར་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་བདེན་པ་གཉིས་ཏེ་དྲུག་ནི་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། འདི་ལྟ་བུའི་ངོ་བོའི་ལག་ལྡན་འབྲོས་པར་འགྱུར་ཏེ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་གཏི་མུག་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། མ་མྨཱ་ མ་མྨཱ་ཞེས་བརྗོད་ན་སྟག་འབྲོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཁོ་ནའོ། ། ཡང་ན། མའི་སྒྲས་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། མ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་རླུང་གི་ཁམས་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། མ་མི་བསྐྱོད་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། །

The nature of signlessness, the selflessness that is the essence of the ultimate truth, will be explained; it is that which employs conventions and makes the conventional truth manifest. "Carried by such-and-such" means "collected by the one named Ā." "Vajra Star" (vajrajyotiḥ) means the indivisibility of the three vajras. "Sealed by the letter Āḥ" means that luminosity is marked by the syllable Āḥ. Having demonstrated luminosity, five mantras are taught in order to thoroughly abandon the five obscurations. It is perfectly clear that if one recites beḍuyā beḍuyā, the elephant will flee. Alternatively, by the sound beḍuyā, the third of the fifth [vowels] is Amitābha; he is adorned by the letter E and is inseparable from Nairātmyā. By the sound ḍa, the third of the third [vowels] is Akṣobhya; he is adorned by Vajraḍākinī. By the sound ya, it is Ḍombī, and she too is adorned by Vajrā. Thus, the indivisibility of these two is the two truths; these six are the sixth, Vajradhara. An elephant of such an essence will flee, meaning the afflictions of the divisions of sense faculties and objects will be reversed; this is the purification of delusion. If one recites mamā mamā, the tiger will flee; this is perfectly clear. Alternatively, by the sound ma, it is Akṣobhya, who is the indivisibility of the three vajras. Ma is Amoghasiddhi, the element of wind, the Vajra Speech. Ma is Akṣobhya, the Vajra Mind.

ཨ་རྡོ་རྗེ་མ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ རྡོ་རྗེ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་མ་མྨཱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གསལ་བའོ། ། དེ་ཡང་ལན་གཉིས་བཟླས་པ་ནི་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། འདིས་སྟག་འབྲོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྟག་ལྟ་བུར་འཚེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་པའི་ཕྱིར་ང་རྒྱལ་ རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཏི་ལླི་ཡཱ་ཏེ་ལླི་ཡཱ་ཞེས་བརྗོད་ན་བསེ་འབྲོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་གསལ་བ་ཁོ་ནའོ། ། ཡང་ན་ཏའི་སྒྲས་བཞི་བའི་དང་པོ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་མཐའ་དག་གཅིག་ཏུ་སྡོམ་པའི་ནཱ་ད་སྟེ། དེ་ཡང་། ཨེ་ཡིག་གིས་བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ལླི་ཞེས་པ་ས་དང་ རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ་ཡིག་གཉིས་རབ་ཏུ་སྦྱར་བ་སྟེ། དེ་ཡང་། ཨི་ཡིག་དང་བཅས་པ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གཽ་རཱིས་བརྒྱན་པ་སྐུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། གཏི་མུག་ལ་གཏི་མུག་ནང་དུ་ཐིམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡའི་སྒྲས། ཡང་། རླུང་དང་གཡུང་མོ་དང་གསུང་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ཨ་བདག་མེད་མས་ བརྒྱན་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། ། ཨ་རྡོ་རྗེ་མ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་དེ། འདི་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གསུང་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོའི་ཡེ་ཤེས་དང་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས། ཏེ་ལླི་ཡཱ་ཏེ་ལླི་ ཡཱ་ཞེས་ལན་གཉིས་བརྗོད་པ་ལས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པས་བསེ་འབྲོས་པར་འགྱུར་ཏེ།

A is Vajrā, the aggregate of form, Vairocana, the vajra; the meaning of the inseparability of the three vajras is clarified as Vajradhara. Furthermore, the repetition twice refers to the sixth, Vajradhara. The statement "by this, the tiger will flee" means that because the tiger-like afflictions themselves produce suffering, delusion and so forth are dissolved into that very state; thus, pride is purified. If one says tilliyā tilliyā, the meaning is clearly that the rhinoceros will flee. Alternatively, the sound ta is the nāda that unifies all the first of the fourth [families], Amoghasiddhi. Moreover, because it is adorned with the syllable e, the mind is purified. Lli refers to the earth and Vairocana; because they are inseparable, the two la syllables are joined. Furthermore, together with the syllable i, the aggregate of feeling is adorned by Gaurī, the purity of the body, because delusion is dissolved within delusion. By the sound ya, there is also wind, Ḍombī, and Vajravāc; adorned by Nairātmyā, it is blessed by Vajracitta. A is Vajrā, the nature of the aggregate of form, the essence of Vajrakāya. This is the purity of speech, the nature of the three vajras; thus, it is the purity of the three vajras. Through the wisdom that is the essence of those very three vajras and their nature, by repeating tilliyā tilliyā twice, the three vajras are inseparable, and thus the rhinoceros will flee.

འདི་ཡང་འཚེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པས་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཨི་ལི་མི་ལི་ཕུཿཕུཿཞེས་བརྗོད་ན་སྦྲུལ་འབྲོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་ དོན་གསལ་བ་ཁོ་ནའོ། ། ཡང་ན། ཨི་ལི་མི་ལི་ཞེས་པ། ཨིའི་སྒྲས་གཽ་རཱི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེའི་ཁམས་སོ། ། ལིའི་སྒྲས་མེའི་ཁམས་དང་ལྡན་པའི་སའི་ཁམས་སོ། ། མི་ཞེས་པ་མེའི་ཁམས་དང་བཅས་པའི་རླུང་གི་ཁམས་སོ། ། ལི་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ མེའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཁམས་གསུམ་པོ་སོ་སོར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་དབྱེར་མེད་པ་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེའི་སྔགས་ནི། ཕུཿཕུཿཞེས་པ་ལྔ་པའི་གཉིས་པ་རིན་ཆེན་དབང་པོ་སྟེ། དེ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མས་བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། སླར་ཡང་(ལེན་,ལན་)གཉིས་བཟླས་པ་ནི་བཞི་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དགའ་བ་བཞིའོ། ། དེས་སྦྲུལ་འབྲོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྦྲུལ་ལྟ་བུར་དུག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྦྲུལ་ཏེ། ཡུལ་རྣམས་རྣམ་པར་མ་དག་པ་དང་དུག་ལྟ་བུའོ། ། དེ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་ པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། སྦྲུལ་འབྲོས་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ཕྲག་དོག་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ནོར་སྐྱོང་འདུལ་བའི་ཕྱག་གིས་ལག་པ་བསྟན་ན། ཁྱི་འབྲོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་གསལ་བ་ཁོ་ནའོ། ། ཡང་ན་དྷའི་སྒྲས་བཞི་པའི་ བཞི་པ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། །

Furthermore, because this very violence produces suffering, the purification of desire occurs through the purification of pride and the other afflictions. Regarding the statement, "If one recites ili mili phuḥ phuḥ, the snake will flee," the meaning is quite clear. Alternatively, regarding ili mili: the sound i is the fire element, which is the essential nature of Gaurī, the aggregate of feeling. The sound li is the earth element, which possesses the fire element. Mi is the wind element together with the fire element. Li is the inseparability of wisdom and method. These three elements, such as fire and so forth, are the maṇḍala of the nature of the three vajras, which are the ninefold identity inseparable from the three vajras. Its mantra is phuḥ phuḥ, which is the second of the fifth [vowels], Ratneśvara. Because he is adorned by Vajraḍākinī, he possesses the nature of wisdom and method. Reciting it twice again represents the four joys through the nature of the fourth [empowerment]. "The snake will flee" means that because they are like snakes in their poisonous nature, the objects of the senses are like poison when they are not purified. When they are utterly purified through the nature of the dharmadhātu, they become the essence of wisdom; thus, "the snake will flee" means that through the purification of desire and so forth, envy is purified. Regarding the statement, "If one shows the hand with the gesture of subduing the wealth-protector, the dog will flee," the meaning is quite clear. Alternatively, the sound dha is Amoghasiddhi, the fourth of the fourth [vowels].

ནའི་སྒྲས་བཞི་པའི་ལྔ་པ་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་སྐྱོང་བ་ནི་དབྱེ་བ་མེད་པས་གནས་པའི་ཕྱིར་ནོར་སྐྱོང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་འདུལ་བའི་ཕྱག་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོས་ལྷག་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་ཅིང་འོད་གསལ་བར་གྱུར་པར་བྱའོ། ། དེས་ ཁྱི་འབྲོས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཁྱི་དང་འདྲ་བ་བེམས་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་མངོན་པར་འདོད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ནི་ཁྱིའོ། ། འབྲོས་པ་ནི་བེམས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ཕྲག་དོག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་ པར་དག་པས་ཞེ་སྡང་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། མ་རིག་པ་ཟོས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལག་ལྡན་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་མ་དང་། དཀར་མོ་དང་། ཆུ་མ་དང་། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་། བདག་མེད་མ་རྣམས། ས་སྤྱོད་མ་དང་། མཁའ་སྤྱོད་མའི་རྣལ་འབྱོར་ལས་རེངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བྱའོ། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ཞེས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱང་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ས་སྤྱོད་མ་དང་། མཁའ་སྤྱོད་མའི་རྣལ་འབྱོར་ལས་ཞེས་པ། ས་སྤྱོད་མ་སྲིད་པའི་རང་བཞིན་དང་། མཁའ་སྤྱོད་མ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་གཉིས་དབྱེར་མེད་པས་རྣལ་ འབྱོར་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ།

By the sound na, the fifth of the fourth [vowels] is Akṣobhya. Because those two are maintained without distinction, he is the "Protector of Wealth," Vajradhara. His hand that subdues [them] is taught as wisdom, having the nature of the five supreme wisdoms, and should be made to become luminosity (ābhāsvara). By that, the dog will flee. The "dog" is the aspect of consciousness that desires the grasped and the grasper—the nature of inanimate matter and consciousness. "Fleeing" means that by the aspect of realizing the absence of inanimate matter, one will attain luminosity itself. Thus, through the purification of envy and so forth, there is the purification of hatred. The five aggregates that have consumed ignorance, along with the afflictions (kleśa) and secondary afflictions (upakleśa) which constitute the nature of total affliction—these five, such as the "elephant" and so forth—are the utterly pure nature of the dharmadhātu. How so? It is said: Vajrī, Gaurī, Vāri, Vajraḍākinī, and Nairātmyā; through the yoga of Bhūcarī and Khecarī, the rites of "paralysis" and so forth are to be performed. These "vow-holders" are also the purification of form, feeling, perception, formations, and consciousness. How so? It is said: "Through the yoga of Bhūcarī and Khecarī." This is because Bhūcarī is the nature of cyclic existence (saṃsāra) and Khecarī is the nature of nirvāṇa, and these two are inseparable in yoga. Thus it is also said:

སྲིད་དང་ཞི་བའི་རང་བཞིན་གྱིས། ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་འདི་དག་གནས། ། ཞེས་པའོ། ། རྒྱུ་འདིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལས་རེངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་དུ་གྲགས་པ་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གཡོ་བ་མེད་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་བྱ་ཞིང་བསྒྲུབས་ཏེ་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ངོ་བོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མི་ཕྱེད་པ། བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་ཐ་དད་མེད་པ། བཞི་པའི་རང་བཞིན། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གསུངས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་འདི་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་གསུངས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་གཉིས་ཀྱི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་སོ་སོར་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་འདི་ལས་བཟློག་པ་རྟོག་པ་ལས་གསུངས་པའི་སྔགས་རྣམས་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཨོཾ་ཞེས་པ་རང་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་གཉིས་ ཀྱིས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། གཉིས་ཀའི་དབྱེ་བས་ཀྱང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། དེ་ལ་ཡང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་པ་བཞིའོ། ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ལྔའོ། ། འདི་རྣམས་ནི་བཅོ་ལྔའོ། །

"By the nature of existence and peace, these great compassions abide." Thus it is said. By this cause, from the nature of the utterly pure dharmadhātu, one should perform and accomplish the external renowned [acts] such as the "stiffening" and so forth, and the internal nature such as the "unmoving" and so forth; this is the meaning of "the essence of the ascetic Vajradhara." What is taught by this? It is taught as the nature of the five wisdoms, the inseparability of insight and method, the purity of objects and faculties, the indivisibility of the three vajras, the maṇḍala of Nairātmyā, the nature of the utterly pure dharmadhātu, the sixth Vajradhara who is without distinction, the nature of the fourth [empowerment], and the nature of self-arisen wisdom. The maṇḍala of Vajradhara is also taught as being exactly like this, because the two maṇḍalas are indivisible. From the garland of nāda of the two, āli and kāli, the reality of the mantra arises; otherwise, the mantras taught in the conceptual [tantras] would not be accomplished if they were contrary to this. "Oṃ" is the self-arisen; that itself is twofold through the division of insight and method, namely the āli and kāli. Through the division of both, it is threefold by the essence of body, speech, and mind. Furthermore, through the conceptualizations of bliss and so forth, it is fourfold. Through the nature of the five [wisdoms] such as the mirror-like wisdom, it is the five wisdoms. These are the fifteen.

དེ་ རྣམས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དྲུག་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། དེ་ཡང་། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་དང་བདུན་པའོ། ། གསུམ་པོ་སོ་སོར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་དགུའི་བདག་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའོ་ ཞེས་པ་སྟེ་ཀ་སྡེ་ནི་དང་པོ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། ཙ་སྡེ་ནི་གཉིས་པ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། ཊ་སྡེ་ནི་གསུམ་པ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། ཏ་སྡེ་ནི་བཞི་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། པ་སྡེ་ནི་ལྔ་པ་འོད་དཔག་མེད་དོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོར་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་འབྱུང་བ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་ པའི་རིམ་པས། ཀ་ཁ་ག་གྷ་ང་། ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། ། དེ་རྣམས་རེ་རེ་ལ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱང་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མཐའ་ཡས་པའི་རིགས་རྣམས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ལྔའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་པ་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྔགས་བཏུ་བའི་ཞར་ལ་ཡང་བཤད་དེ། དང་པོའི་དང་པོ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། གཉིས་པའི་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། གཉིས་པའི་དང་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། གསུམ་པའི་གཉིས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། བཞི་པའི་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལྔ་པའི་བཞི་པ་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། བདག་མེད་མ་ཡིས་བརྒྱན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། སྭཱ་ཞེས་པས་ཁུ་བ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། བ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། །

Since these are also the body of wisdom, they are the sixth, consciousness. Furthermore, because their essential nature transcends that, they are the fifth, sixth, and seventh. Because these three are individually the nature of the three vajras, they are the identity of the nine. Therefore, the inseparability of the two maṇḍalas alone is the reality of mantra. Thus, the ka-class is the first, Akṣobhya. The ca-class is the second, Amoghasiddhi. The ṭa-class is the third, Ratnasambhava. The ta-class is the fourth, Vairocana. The pa-class is the fifth, Amitābha. Each of these is also the identity of the five wisdoms and the five elements. In the sequence of Akṣobhya and so forth, there is the division of twenty-five: ka, kha, ga, gha, ṅa. Since each of these has the identity of five, and those five identities further become infinite families, it is taught that all syllables are the aspects of the five [wisdoms], such as the mirror-like wisdom; this is the reality of mantra. Likewise, this is also explained in the context of extracting mantras: "the first of the first," and so forth; "the third of the second," and so forth; "the first of the second," and so forth; "the second of the third," and so forth; "the third of the fourth," and so forth; "the fourth of the fifth," and so forth; and "adorned by Nairātmyā," and so forth. By the syllable svā, the semen is Amitābha, the Speech Vajra. By va, Vairocana, the Body Vajra.

ཨ་བདག་མེད་མ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ནི་སྔགས་ཏེ། དེ་ཡང་། ཧཱ་ཞེས་པ། ཧ་ ཐབས། ཨ་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་སྔགས་སོ། ། ཕཊ་ཡིག་ནང་དུ་གཞུག་པ་ནི་དབྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་གང་སྔགས་མེད་པ་དང་། གང་ཕྱག་རྒྱ་མེད་པ་དང་། གང་དཀྱིལ་འཁོར་མེད་པ་དང་། གང་ལྷའི་རྣམ་པ་མེད་པ་དང་། གང་བདག་མེད་མའི་རྣམ་པ་ མེད་པ་དང་། གང་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པའི་རྣམ་པ་མེད་པ་ནི་འདིར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བརྡ་གཉིས་ཀྱི་སྒྲས་བྱ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་སྔགས་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། མདོར་བསྟན་པ་ཙམ་བྲིས་པ་འདི་ནི་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པ་ལས་འོངས་པ་སྟེ། བདག་ ཉིད་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་དོན་དང་བདག་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཡང་། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་དྲ་བ་སྡོམ་པར་སྔགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་མཁའ་འགྲོ་མའི་དྲ་བ་རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོའོ། ། མཆོག་དང་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས། དེའི་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། མཁའ་འགྲོ་མ་དྲ་བ་སྡོམ་པའོ། ། དེར་སྔགས་ཀྱི་ལེའུ། སྔགས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། པ་ཊ་ནི་དེ་སྦས་པའོ། ། ལ་ནི་དེ་འཛིན་ཅིང་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་གཉིས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དང་པོར་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་པའི་གཏོར་མའི་སྔགས་སོ། །

"A is Nairātmyā, the Vajra Mind"—thus, the indivisibility of the three vajras is the mantra. Furthermore, "Hā" consists of "Ha," which is method, and "A," which is insight; the indivisibility of these two is the mantra. The insertion of the syllable "Phaṭ" is for the purpose of [indicating] differentiation. Therefore, that which lacks mantra, that which lacks mudrā, that which lacks maṇḍala, that which lacks the form of the deity, that which lacks the form of Nairātmyā, and that which lacks the form of the indivisibility of Vajradhara and Nairātmyā will not occur here. Consequently, everything that is expressed by the two symbols of the outer and inner nature is the mantra itself. This brief summary has been written as it has come down through the lineage of gurus. For the purpose of recollecting oneself and for the sake of sentient beings who are equal to oneself, this is the second chapter on mantra in the Hevajra-ḍākinījālasaṃvara. "Hevajra" refers to the indivisibility of both. Because the "ḍākinījāla" is the wheel of yoginīs, and because it is the supreme and the synthesizer, it is the "ḍākinījālasaṃvara" by virtue of its identity with that. In that context, the "mantra chapter" is as follows: "mantra" is wisdom, "paṭa" is its concealment, and "la" is for the purpose of holding and grasping that. Furthermore, the second [chapter] is the meaning of becoming indivisible from the dharmakāya by virtue of being indivisible from the nirmāṇakāya. First is the mantra for the bali offering to all bhūtas.

དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ནོ། ། དེ་ནས་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པའིའོ། ། དེ་ནས་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་གི་དང་པོར་ཨོཾ་ཡིག་དང་མཐར་སྭཱ་ཧཱ་དང་ཧཱུྃ་དང་ ཕཊ་ཡིག་ནང་དུ་གཞུག་པའོ། ། དེ་ནས་གྲོང་ཁྱེར་དཀྲུགས་པའོ། ། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ནོ། ། དེ་ནས་ཕྱག་གཉིས་པའིའོ། ། དེ་ནས་ཕྱག་བཞི་པའིའོ། ། དེ་ནས་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པའིའོ། ། དེ་ནས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའོ། ། དེ་ནས་སྦྱོང་བའོ། ། དེ་ནས་རེངས་པ་དང་། དབང་དུ་བྱ་བ་དང་། སྐྲོད་པ་དང་། དབྱེ་བ་དང་། མངོན་སྤྱོད་དང་། འགུགས་པ་དང་། གསད་པ་དང་། ཀུ་རུ་ཀུ་ལླེའི་སྔགས་དང་། ཆར་དབབ་པ་དང་། སྤྲིན་དྲལ་བ་དང་། ཁ་ཊི་ཀཱ་བསྒྲུབ་པ་དང་། ལྷ་དགས་པ་དང་། ཚ་བའི་རིམས་བྱེད་པ་དང་། ཆང་སྐྱུག་པའི་ཆོ་ག་དང་། མྱོས་མ་ དབང་དུ་བྱ་བ་དང་། ཟླ་བ་དང་། ཉི་མ་གཟུང་བ་དང་། རྡོ་རྗེ་སྐར་རྩིས་དང་། གླང་པོ་ཆེ་འབྲོས་པ་དང་། སྟག་འབྲོས་པ་དང་། བསེ་འབྲོས་པ་དང་། སྦྲུལ་འབྲོས་པ་དང་། ཁྱི་འབྲོས་པའི་སྔགས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་ལེའུར་གསུངས་པའི་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྤྲོ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་ སྐུའི་བདག་ཉིད་ཅན། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་སྔགས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་སྔགས་ཀྱི་ལེའུའོ། ། ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་ལེའུ་གཉིས་པའོ། ། ། ། ད་ནི་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་ལེའུར་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཉེ་བར་བསྟན་ནས། སྔགས་ཀྱི་ལེའུར་ཡང་གསུང་རྡོ་རྗེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མངོན་པར་བརྗོད་དེ།

Then, the seed syllables of the Tathāgatas. Then, those of the sixteen-armed [Heruka]. Then, at the beginning of all mantras, the syllable Oṃ is to be inserted, and at the end, Svāhā, Hūṃ, and Phaṭ. Then, the agitating of the city. Then, the seed syllables of the Yoginīs. Then, those of the two-armed [Heruka]. Then, those of the four-armed [Heruka]. Then, those of the sixteen-armed [Heruka]. Then, the consecration. Then, the purification. Then, the rites of paralyzing, subjugating, expelling, separating, wrathful activity, summoning, slaying, the mantra of Kurukullā, causing rain to fall, dispersing clouds, accomplishing the khaṭvāṅga, driving away gods, causing fever, the ritual for making one vomit wine, and subjugating an intoxicated woman. Then, the mantras for seizing the moon and the sun, the vajra astrology, making elephants flee, making tigers flee, making rhinoceroses flee, making snakes flee, and making dogs flee. The emanation of the thirty-two channel wheels, as taught in the Vajra Family Chapter, is the nature of the Nirmāṇakāya; the thirty-two mantras are the nature of the Saṃbhogakāya. This concludes the second chapter of the Commentary on the Hevajra Tantra, the Extremely Stainless Union. Now, having presented the Vajra Body as the Nirmāṇakāya in the Vajra Family Chapter, the Vajra Speech as the Saṃbhogakāya is explicitly described in the Mantra Chapter.

ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ལྷའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ལུས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྔགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཉིས་ཀ་ཡང་བཤད་མ་ཐག་ པའི་ལེའུ་གཉིས་པོར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། ད་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ལྷ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ལྷའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལ། དང་པོར་བྱམས་པ་བསྒོམ་པར་བྱ། ། གཉིས་པར་སྙིང་རྗེ་རྣམ་བསྒོམ་ཞིང་། ། གསུམ་པར་དགའ་བ་བསྒོམ་ བྱ་སྟེ། ། ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་བཏང་སྙོམས་སོ། ། ཞེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར། སླར་ཡང་སྟོང་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། ། གཉིས་པ་ལ་ནི་ས་བོན་བསྡུ། ། གསུམ་པ་ལ་ནི་གཟུགས་བརྙན་རྫོགས། ། བཞི་པ་ལ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དགོད། ། ཅེས་པ་སྟེ། དང་པོར་ཞེས་པ་སྔོན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སྟོང་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། གཉིས་པ་ལ་ནི་ས་བོན་བསྡུ། ། ཞེས་པ་དེའི་རྗེས་ལ་གང་ལྷ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དེའི་བསྐྱེད་པའི་སྔགས་བསྡུ་བ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་ངོ་བོ་ནི་གཉིས་པའོ། ། གསུམ་པ་ལ་ནི་གཟུགས་བརྙན་རྫོགས། ། ཞེས་པ་ཕྱག་དང་། ཞལ་དང་སྐུ་མདོག་དང་། མཚན་མ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་གསུམ་པའོ། ། བཞི་པ་ལ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དགོད། ། ཅེས་པ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགྱུར་མེད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཡང་དགོད་ཅིང་བསྐྱེད་པ་གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ།

In order to realize the mind-vajra, the dharmakāya, it is said: "The chapter on the deities shall be explained." This is twofold: that which possesses a body and the nature of mantra. Both of these should be illustrated in the two chapters just explained. Now, in order to clarify the deity through the nature of wisdom, which is the indivisibility of those two, it is said: "The chapter on the deities shall be explained." Regarding that: "First, one should meditate on loving-kindness; Second, one should thoroughly meditate on compassion; Third, one should meditate on joy; The remainder is all equanimity." Therefore: "Again, the awakening of emptiness; Second, the gathering of the seed-syllable; Third, the completion of the image; Fourth, the placement of the syllables." Regarding this: "First" means that one should first meditate on the three doors of liberation: the awakening of emptiness, the absence of marks, and the absence of wishes. "Second, the gathering of the seed-syllable" means that following that, the second stage is the essential gathering of the mantra that generates whichever deity is to be meditated upon. "Third, the completion of the image" means the third stage is the completion [of the deity] through aspects such as the hands, faces, body color, and marks. "Fourth, the placement of the syllables" refers to the unchanging Vajradhara. Furthermore, that placement and generation is of an immovable nature.

སྤྱི་བོར་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དབང་པོར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་པའི་གསུང་ལས་རིམ་པ་དེ་ལྟ་བུས་ལྷ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་བཞི་པའོ། ། ཡང་ན། དང་པོར་སྟོང་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སྟེ། ། ཞེས་པ་དང་པོ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་། སྟོང་ཉིད་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཉིས་པ་ལ་ནི་ས་བོན་བསྡུ། ། ཞེས་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ནཱ་ད་ལ་ཞོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་གཉིས་པས་ས་བོན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ཡང་དག་པར་སྡུད་ཅིང་བསྡུ་བའོ། ། གསུམ་པ་ལ་ནི་གཟུགས་བརྙན་རྫོགས། ། ཞེས་པ་སྐུ་ནི་ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལི་ན་དའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཞི་པ་ལ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དགོད། ། ཅེས་པ་འགོད་པར་བྱེད་པ་ནི་དགོད་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་མི་ཕྱེད་པའོ། ། དེ་ ཡང་ཡིག་འབྲུ་སྟེ། དེ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པའོ། ། དེ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བས་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་རིམ་པའོ། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་ནི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་འདིའི་རིམ་པའོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞིའི་རིམ་པས་གཏུམ་ མོའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རིམ་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་གསུམ་དབྱེ་བ་མེད་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་རིམ་པ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་སླར་ཡང་བྱམས་པ་བསྒོམ་པར་བྱ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་ལྟ་བུར་དགའ་བར་འདོད་པའོ། ། གཉིས་པར་སྙིང་རྗེ་ནི་འབྲས་དང་། ཕོལ་མིག་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་མི་དགེ་བའི་རང་བཞིན་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་གདོན་པར་འདོད་པ་དང་།

"At the crown, one becomes the lord of one’s own family"—from these words, one should meditate on the deity through such a sequence; this is the fourth [step]. Alternatively: "First, awakening as emptiness"—the first is non-duality. Furthermore, "awakening as emptiness" is the non-conceptual wisdom (jñāna). "Second, gathering the seed"—this is because the Mind-Vajra (cittavajra) is mounted upon the nāda. Furthermore, by the second, one perfectly gathers and collects in the manner of a seed. "Third, the completion of the image"—this is because the Body is generated through the nature of the āli, kāli, and nāda. "Fourth, the placement of the syllables"—"placement" means to arrange; it is the indivisibility of the three vajras. Furthermore, it is the syllable, which is immovable. One should meditate on that and bring it to completion through the application of meditative equipoise (samāpatti); this is the sequence. Regarding the Action Seal (karmamudrā), the sequence is that of joy (ānanda) and so forth. Regarding the Dharma Seal (dharmamudrā), the sequence is that of the yoga of inner heat (caṇḍālī) through the sequence of the four wheels (cakra). Regarding the Great Seal (mahāmudrā), because the three seals are without distinction, it is the sequence for the manifest, complete awakening to omniscience (sarvākārajñatā). Therefore, once again, one should meditate on loving-kindness (maitrī), which is the desire for all sentient beings to be happy like an only child. Second, compassion (karuṇā) is the desire to truly deliver [beings] from the aspects of suffering, such as tumors and boils, and from the nature of non-virtue, which is the cause of suffering.

ཡང་དག་པར་བསྒྲལ་བར་འདོད་པའོ། ། དགའ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ རྒྱུ་ལས་གྲོལ་བར་གྱུར་ཅིང་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་གང་ཞིག་སེམས་རངས་པ་དེ་ནི་དགའ་བའོ། ། བཏང་སྙོམས་ཞེས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་རོ། ། ཡང་ན་གང་། བྱམས་པ་ཞེས་པ་བུ་གཅིག་པ་ལྟ་བུར་དགའ་བ་ཉིད་དེ། ང་ལས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱུང་། ། ང་ལས་ས་གསུམ་པོ་ཡང་བྱུང་། ། ང་ཡིས་འདི་ཀུན་ཁྱབ་པ་སྟེ། ། འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་གཞན་མ་མཐོང་། ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས་སོ། ། གཉིས་པར་སྙིང་རྗེ་ཞེས་པ་གསུངས་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཞེས་ པའོ། ། གསུམ་པར་དགའ་བ་ཞེས་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་བཏང་སྙོམས་སོ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་རྟོག་པ་ལས་འདས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། དབང་པོ་དང་ཡུལ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ནི་བྱམས་པ་སྟེ། དགའ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྙིང་ རྗེ་ཞེས་པ་ཀཾ་བདེ་བ་སྟེ། རུ་ཎ་འཐུང་ཞིང་བདག་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་མཆོག་དགའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དགའ་བ་ཞེས་པ་བདེ་བ་དང་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཁྱད་པར་གྱི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བཏང་སྙོམས་ཞེས་པ་ཆགས་པ་དང་ཆགས་བྲལ་རྣམ་པར་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་བྱམས་པའི་སྒྲས་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཤེས་རབ་བོ། ། སྙིང་རྗེ་ཞེས་པ་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཐབས་སོ། །

It is the desire to truly deliver [beings]. Joy is the mental delight felt toward all sentient beings who have been liberated from suffering and the causes of suffering and have come to possess happiness. Equanimity is the characteristic of being completely liberated from the eight worldly concerns. "The remainder" refers to the culmination of perfectly complete awakening. Alternatively, "loving-kindness" is the very joy of regarding [beings] as if they were an only child, as it is said: "From me all beings have arisen; from me the three worlds have also arisen. I pervade all this; I see no other nature of beings." In the second [verse], "compassion" refers to the nature of the [elements] as they are taught. In the third, "joy" is the indivisibility of both through that very essence. "The remainder is equanimity" means the state beyond conceptualization in which both are indivisible. Alternatively, the non-distinction between the sense faculties and their objects is loving-kindness, which is the nature of joy. "Compassion" (karuṇā) is derived from kaṃ (happiness) and ruṇa (to drink or to enter); because it enters into the self, it is the nature of supreme joy. "Joy" is the nature of the special joy (viramānanda) which is the nature of bliss and passion. "Equanimity" is the nature of the coemergent (sahaja), in which passion and the absence of passion have become blended. Alternatively, by the term "loving-kindness," one means the wisdom that realizes non-duality. "Compassion" is the method, which is the nature of emanation.

དགའ་བའི་ཞེས་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བཏང་སྙོམས་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ དེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བཞི་པོ་འདི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ལྷའི་བདག་ཉིད་མ་ལུས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རིམ་པས། རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་དང་ཟུང་དུ་ འཇུག་པ་དག་ལས་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རེ་ཕས་ཉི་མ་སྔོན་དུ་རྣམ་བསྒོམ་ཞིང་། ། ཉི་དེར་ཧཱུཾ་བྱུང་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ། རྡོ་རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ར་བ་དང་། ། གུར་བཅིང་བ་ཡང་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ཉི་མ་ནི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། སྔོན་དུ་དང་པོར་རྣམ་བསྒོམ་ཞིང་བསམས་ ནས། དེའི་རྗེས་ལ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་གཞིར་གྱུར་པ་ལ། ཧཱུྃ་བྱུང་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ། ཧཱུྃ་ཡིག་དང་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་སྒོ་ཐམས་ཅད་ནས་རྡོ་རྗེའོ། ། རྡོ་རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རབ་བསམ་ཞིང་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། དང་ཡིག་གིས་ཕྲེང་བ་ལ་སོན་པའི་འོད་ཟེར་གྱིས་བསྒོམ་ པར་བྱ་ཞེས་པའོ། ། གུར་བཅིང་པ་ཡང་ཞེས་པ་གུར་ལྟ་བུ་ནི་གུར་དེ་དེའི་བཅིང་བ་ནི་དབྱིབས་སོ། ། ཡཾ་ཡིག་གི་འོག་ཏུ་སོན་པའི་འོད་ཟེར་གྱིས་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་གྱི་ས་གཞི་དང་། སྟེང་དུ་སོན་པས་བླ་རེ་སྟེ། འདིས་ནི་ཁང་པ་བརྩེགས་པའོ། །

Because both "joy" and [the other qualities] are indivisible, they are the characteristics of the three vajras. "Equanimity" is the characteristic of the indivisibility of the three vajras; the meaning is that it is the nature of emptiness endowed with the supreme of all aspects. These four, as the indivisibility of insight and method, are the nature of the eight liberations. In order to discern the entire divine nature through the sequence of the maṇḍala circle, from both self-consecration and union, it is said: "First, one should meditate on the sun from the syllable RA; upon that sun, a crossed vajra arises from HŪṂ. With that very vajra, one should also meditate on the enclosure and the canopy." Here, "sun" refers to the solar maṇḍala. "First" means initially, having meditated and visualized it. Following that, upon that solar maṇḍala as the basis, "a crossed vajra arises from HŪṂ"; from the syllable HŪṂ and its total transformation, a crossed vajra with vajras on all sides [appears]. "With that very vajra, one should meditate on the enclosure" means one should visualize and meditate upon it. By the word "and" (ca), it means one should meditate using the light rays that have reached the garland. "Also the canopy" means that which is like a canopy is the canopy, and its "binding" is its shape. By the light rays reaching below the syllable YAṂ, there is the vajra-natured ground, and by those reaching above, the canopy; by this, the multi-storied palace is formed.

ཡང་ན་རེ་ཕས་ཞེས་པ་རིན་ཆེན་དབང་པོས་ཉི་ མ་བདག་མེད་མ་དེ་ལ་ཧཱུྃ་འོད་དཔག་མེད་ཟླ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་གཉིས་ཀ་ལས་བྱུང་བ་སྣ་ཚོགས་ཁམས་གསུམ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ར་བ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་རྣམ་པ་སྐུ་མདོག་དང་ཕྱག་དང་ཞལ་དང་དབྱིབས་ལ་ སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ནི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ཡང་ཀཾ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པས་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ནི་གུར་བཅིང་བའོ། ། དང་པོར་རོ་ནི་བསྒོམ་བྱ་བ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རིག། ཅེས་པ་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་དེ་དང་པོ་ཐོག་མར་རོ་བསྒོམ་ པར་བྱའོ། ། ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རིག། ཆོས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་རང་བཞིན་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པའི་ངོ་བོའོ། ། རིག་པ་ནི་ཤེས་པ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པས་དེ་རྟོག་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་དེ་ཉིད་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་བརྗོད་དེ། དང་པོ་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། རོ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་། ། དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། ། སྒྲོགས་པ་དང་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། རིག་ པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་སྟེང་རྣལ་འབྱོར་པ་གནས་ནས། ། ཧེ་རུ་ཀ་ཉིད་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། ཞེས་པ།

Alternatively, regarding the term re pha: re is the Lord of Jewels (Ratneśvara), and pha is the sun, the selfless lady (Nairātmyā). Hūṃ is Amitābha, and the moon is bodhicitta. From both of these arises the manifold threefold realm, which is the wisdom (jñāna) of the indivisible vajra. By that very vajra and by that very wisdom, the nature of the conventional truth—consisting of the supreme forms such as the body color, hands, faces, and shape—is the "aspect" (ākāra). Furthermore, kaṃ is the nature of the ultimate truth. The union of these two as indivisible is the "enclosure" (guḍa-bandha). "First, one should meditate on the corpse, knowing the nature of the dharmadhātu." This means that first, at the very beginning, one should meditate on the corpse within that multi-storied palace. If one asks what its specific characteristics are: "knowing the nature of the dharmadhātu" refers to all conditioned phenomena (saṃskāra). Their "expanse" (dhātu) is their nature; its "nature" is the essence of being without intrinsic nature. "Knowing" (vid) means cognition; the meaning is that it is realized through the aspect of wisdom. Alternatively, that very thing is called Hevajra, the first of the non-dual. The "corpse" (ro) is the lack of intrinsic nature, the nature of the dharmadhātu, and its essence is the expanse of all phenomena. Because it proclaims and expresses this, it possesses the nature of the dharmadhātu—the indivisibility of the conventional and the ultimate. The meaning is that it should be established through the aspect of knowing-wisdom. "Abiding upon that, the yogi should meditate on Heruka himself." This means:

རོའི་སྟེང་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་གནས་ནས་ཧེ་རུ་ཀ་ཉིད་ཧེ་རུ་ཀའི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན། རྣལ་འབྱོར་པ་འདི་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཡོད་(པའི་,) པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་ཟུང་འཇུག་གི་རིམ་པ་ལ་གནས་པའོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རོ་བཤད་ཟིན་པའི་དོན་གྱི་རང་བཞིན། དེའི་སྟེང་དུ་གཡོ་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ནས། ཧེ་རུ་ཀ་ཉིད་ཅེས་པ། ཧེ་ནི་རྒྱུ་སོགས་སྤངས་པ་སྟེ། ། རུ་ ནི་བཀོད་པ་དང་བྲལ་བ། ། ཀ་ནི་གང་དུའང་མི་གནས་པའོ། ། ཞེས་པ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཧེ་རུ་ཀ་དེའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་བསྒོམ་ཞིང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རེ་བས་ཉི་མ་སྔོན་དུ་རྣམ་བསྒོམ་ཞིང་། ། ཞེས་མདོར་ བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གསུངས་པ། རང་གི་སྙིང་གར་རེ་ཕ་བསྒོམ། ། ཞེས་པ། དེ་གང་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་དོགས་པ་ལ་གསུངས་པ། རང་གི་སྙིང་གར་རང་གི་སེམས་ལ་རེ་ཕ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར། ། དེར་ནི་ཧཱུྃ་གི་རྣམ་པ་ཉིད། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རང་ བཞིན་ཅན། ། ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་བཤད་ཟིན་ཏེ་རང་གི་སྙིང་གར་ཞེས་པ་ཆོས་འབྱུང་ལ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་པ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་དང་། ཤེས་རབ་སྣ་ཚོགས་པདྨ་དང་། ། འདི་དག་གི་རང་བཞིན་ནི་ཀཾ་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཆོས་འབྱུང་དང་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་དང་། སྣ་ཚོགས་པདྨ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

The yogi, abiding upon the corpse, should meditate on himself as Heruka in the form of Heruka. Alternatively, because this yogi possesses yoga, he is a yogi abiding in the stage of union. Upon that corpse, which is the nature of the meaning already explained as the essence of the dharmadhātu, he should abide immovably in the manner of the pervaded and the pervader. Regarding the phrase "Himself as Heruka": He is the abandonment of causes and so forth; Ru is being free from arrangement; Ka is not abiding anywhere. The meaning is that one should meditate on the very reality of such a Heruka and abide through the yoga of entering into various aspects. Regarding the detailed explanation of the brief statement, "First, meditate on the sun upon the re," it is said: "Meditate on the repha in one's own heart." To address the doubt as to where it should be meditated, it is said: "In one's own heart, one should meditate on the repha within one's own mind." From that arises the sun maṇḍala. "Therein is the very form of Hūṃ, having the nature of method and insight." This explains all the wisdoms that have the nature of insight and method. "In one's own heart" refers to the dharmodaya. "Having the nature of method and insight" means that method is the viśvavajra and insight is the viśvapadma; the nature of these is the kaṃ wisdom. The meaning is that the dharmodaya, the viśvavajra, and the viśvapadma are the inseparability of the three vajras.

རྡོ་རྗེ་དེ་ལ་ཧཱུྃ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཁ་དོག་ནག་པོ་ཏེ། ཧཱུྃ་ལས་བྱུང་བའི་རྡོ་རྗེ་ནི། ། ཁ་དོག་ནག་པོར་འཇིགས་ཆེན་པོ། ། རྡོ་རྗེ་ལྟེ་བའི་དབུས་གནས་པ། ། ཡང་ནི་ཧཱུྃ་གི་དེ་ཉིད་བསྒོམ། ། ཞེས་པ་ཧཱུྃ་གི་ དེ་ཉིད་ཡང་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་ལྟེ་བའི་དབུས་གནས་པ། རྡོ་རྗེའི་དབུས་སུ་གནས་པ་ཁ་དོག་ནག་པོ་འཇིགས་ཆེན་པོ། ། བལྟ་བར་མི་བཟོད་པའི་ཧཱུྃ་ཡིག་ལས་བྱུང་བའི་རྡོ་རྗེ་དེའི་དབུས་སུ་གནས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཧཱུྃ་ཡིག་ཡོངས་སུ་གྱུར་བལྟས་ནས། ། ཞེ་སྡང་ བདག་ཉིད་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། ཧཱུྃ་ཡིག་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པར་བལྟས་ཏེ། ཞེ་སྡང་བདག་ཉིད་མི་བསྐྱོད་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་བ་ནག་པོ་ཆེ། ། འདམ་སྐྱེས་སྔོན་པོ་འདྲ་བའི་མདོག། ཡང་ན་སྔོ་དང་དམར་བའི་མདོག། དད་པས་ངེས་པར་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་རྡོ་ རྗེ་སྐྱེ་བ་ནི་གང་ཞིག་རྡོ་རྗེའི་ངོ་བོར་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བ་དེ་རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནག་པོ་ཆེ་ཤིན་ཏུ་སྔོན་པོ་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། འདམ་སྐྱེས་སྔོན་པོ་འདྲ་བ་ནི་དཀར་པོ་དང་ནག་པོ་འདྲེས་པའི་ཁ་དོག་གི་ངོ་བོ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། ཡང་ན། སྔོ་དང་དམར་པོའི་མདོག་ཅེས་པ་དཀར་པོ་དང་ནག་པོ་དང་ དམར་པོ་བསྲེས་པའི་ཁ་དོག་གི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་གསུམ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། འདི་ལས་ཁ་དོག་གཅིག་ལ་ཐ་དད་པའི་རང་གི་བསམ་པས་ངེས་པར་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། ། ཧེ་རུ་ཀ་ཕྱག་གཉིས་པ་དང་། ཕྱག་བཞི་པ་དང་། ཕྱག་དྲུག་པ་གསུམ་ནི་གཅིག་གོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཡང་ན།

Regarding how one should meditate on the hūṃ within that vajra, it is said: "The vajra arisen from hūṃ is black in color, Terrible and of great majesty. Abiding in the center of the vajra's hub, One should again meditate on the reality of hūṃ." Thus, one should meditate once more on the reality of hūṃ. What is its specific characteristic? "Abiding in the center of the vajra's hub" means it resides in the middle of the vajra, black in color and of great majesty. The meaning is that it resides in the center of that vajra which arose from the hūṃ syllable, which is unbearable to behold. "Having visualized the hūṃ syllable as having completely transformed, One should meditate on the nature of anger." Having visualized that hūṃ syllable as having completely transformed, one should meditate on the nature of Akṣobhya, the essence of anger. "The great black vajra-born, With a color like a blue lotus, Or else blue and red in color— One should meditate with certainty through faith." Regarding "the vajra-born": that which is born and arises as the essence of the vajra is the vajra-born. For that very reason, "great black" refers to the non-dual, deep blue. "Like a blue lotus" refers to the two aspects of a color that is a mixture of white and black. Alternatively, "blue and red in color" refers to the three aspects of a nature that is a mixture of white, black, and red. From among these, one should meditate with certainty according to one's own inclination regarding the single color. The intention is that the two-armed, four-armed, and six-armed Herukas are one and the same. Or else:

ཁ་དོག་ནག་ པོ་ཞེས་པ་ནག་པོའི་ལུས་སུ་གྱུར་པའི་ཡི་གེ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁ་དོག་ནག་པོ་སྟེ་ཆ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཤིན་ཏུ་དམིགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བྱུང་བའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་མི་ཕྱེད་པའི་ངོ་བོས་ཡང་དག་པར་གནས་པའོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། ཧཱུྃ་ཡིག་ལ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ལས་སོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་རྡོ་རྗེའི་ལྟེ་བའི་དབུས་གནས་པ། བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐབས་དང་། ར་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ལྟེ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ཀཾ་ངོ་། ། དེའི་དབུས་གནས་ཞེས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་ པའི་ཧཱུྃ་གི་དེ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ་བྱ་སྟེ། ཡང་ཞེས་པ་འདི་ཡང་ནས་ཡང་བར་ཆད་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཧཱུྃ་ཡིག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཧཱུྃ་ཡིག་གི་རང་བཞིན་ཁོ་ནས་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་བལྟས་ནས་ཞེས་པ། རྟོགས་ནས་ཞེ་སྡང་ གི་བདག་ཉིད་འཁོར་བ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་འདོད་པ། ། གང་ཡང་མི་འདོར་བ་ནི་ཞེ་སྡང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་གང་གི་ལུས་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་དེ་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ སྟེ། སྐྱེ་བ་ནི་འབྱུང་བའོ། ། ནག་པོ་ཆེ་ནི་འཇིག་པ་སྟེ། གཉི་ག་ཡང་དབྱེར་མེད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་བ་ནག་པོ་ཆེ། ། འདམ་སྐྱེས་སྔོན་པོ་འདྲ་བའི་མདོག།

"Black in color" means that the essence of the vowels and consonants, which has become a black body, is black in color; this is the meaning of being "devoid of parts." For that very reason, "great terror" is a nature that is utterly without apprehension. "Arisen vajra" means abiding perfectly in an indivisible essence. From what? From the syllable HŪṂ, that is, from the inseparability of insight and method. Abiding in the center of the hub of such a vajra: because both ba (method) and ra (insight) realize the bodhicitta, it is the "hub," which is kaṃ. Abiding in its center means the inseparability of insight and method. The reality of such a HŪṂ is the authentic primordial wisdom (jñāna) to be meditated upon. The word "again" means that this is to be done repeatedly and without interruption. For that very reason, having looked at the syllable HŪṂ as it has completely transformed, with the nature of the syllable HŪṂ itself, because cause and result are inseparable, one realizes that the nature of anger is saṃsāra and purification are without distinction; thus, one desires the two. Not discarding anything at all is "anger." That which is the body of that very thing is the "self"; the meaning of the statement is that one should meditate upon that. Furthermore, if one asks what its specific characteristics are, it is said: "Vajra birth," and so forth. "Birth" is arising. "Great Black" is destruction. Because both are inseparable, they are the "vajra." Thus: "Vajra birth, Great Black, the color like a blue lotus."

སྔོན་པོ་ནི་དཀར་པོ་དང་ནག་པོ་ཉིད་ལས་སོ། ། སྔོན་པོ་དེ་ཡང་འདམ་སྐྱེས་ཏེ། ། པདྨ་དང་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལ་ཡང་དག་པར་ལྷག་ པ་མེད་པས་གསལ་ཞིང་སོ་སོར་གསལ་བའི་ཕྱིར་འདམ་སྐྱེས་སྔོན་པོ་འདྲ་བའི་མདོག་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དབྱེར་མེད་པ་ནི། ཆོས་འབྱུང་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན། སྔོ་དང་དམར་བའི་མདོག་ཅེས་པ། ཁ་དོག་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཅན་སྔོན་པོ་དང་དཀར་པོ་དང་དམར་པོའི་ཚུལ་ གྱིས་འཇིག་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པའི་ངོ་བོས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་དང་། དམར་པོའི་མདོག་གོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དད་པའི་དབང་པོ་སྟེ། དབང་པོ་གཞན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དད་པས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞིང་ངེས་པས་མཉམ་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་བ་ནག་པོ་ཆེ། ། ཞེས་པ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད། འདམ་སྐྱེས་སྔོན་པོ་འདྲ་བའི་མདོག། ཅེས་པ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ཡང་ངོ་། ། ཡང་ན། སྔོ་དང་དམར་བའི་མདོག་ཅེས་པ། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ དབྱེར་མེད་པ་ཡང་ངོ་ཞེས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞིང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གནས་པར་བྱ་སྟེ། དད་པས་ངེས་པར་ཞེས་པའི་དོན་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ཡང་ན་གང་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་དང་། ནག་པོ་ཆེ་འཇིག་པ་སྟེ་དེ་ཡང་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། གཉིས་པོ་དབྱེར་མེད་པ་ཡང་ གནས་པ་ཐིམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་སྔོ་དང་དམར་བ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་གནས་པ་རྣམས་སོ། །

Blue arises from white and black itself. That blue is also the "mud-born," which is the lotus and the source of phenomena (dharmodaya). Because it is without any superimposition and is luminous and individually clear, it has a color like a blue lotus; for the inseparability of birth and destruction is nothing other than the source of phenomena. Alternatively, regarding the phrase "the color blue and red," because it possesses the nature of both colors and is equal in the essence of destruction, birth, and abiding in the manner of blue, white, and red, it is the color blue and red. Such a state is the faculty of faith, for it is not the domain of other faculties; thus, it should be meditated upon with faith and realized with certainty. Alternatively, "the great black vajra of birth" refers to the primordial wisdom (jñāna) that is completely pure by its non-dual nature. That very thing is "the color like a blue lotus," which is also the inseparability of insight (prajñā) and method (upāya). Alternatively, regarding the phrase "the color blue and red," one should meditate that whatever primordial wisdom is the inseparability of insight and method is also the inseparability of the three vajras, and one should abide in meditative equipoise; the explanation of the meaning of "with certainty through faith" is thus complete. Alternatively, that which arises is birth and that which is "great black" is destruction, and that too is the vajra. For that very reason, blue is the inseparability of both; the inseparability of the two is also the very abiding and dissolution. Thus, from the blue and red themselves, there are birth, destruction, and abiding.

འདི་གསུམ་ཡང་ཨའི་གཟུགས་བདག་མེད་མ་དབྱེ་བ་མེད་པས་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྔོ་བ་དང་དམར་པོའི་མདོག་གོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་རྗེ་བཙུན་གང་ དུ་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ནམ་མཁར་རྗེ་བཙུན་ཞེས་པ་ནམ་མཁར་ཆོས་འབྱུང་ཁང་པ་བརྩེགས་པའི་ནང་དུ། རྗེ་བཙུན་ཞེས་པ་འགྲོ་བའི་མངའ་བདག་གོ། ། བལྟས་ནས་རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། རྒྱན་རྣམས་ཐམས་ཅད་འཛིན་པ་ཡི། ། ལྷ་མོ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད། ། བལྟས་ ནས་ཞེས་པ་ཡང་དག་པར་དམིགས་ནས་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་བ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། སྙིང་རྗེ་ཆེ་ཞེས་པ་སྟོན་པ་བླ་མ་རྗེ་བཙུན་ནོ། ། སྙིང་ག་ནས་དམིགས་པའི་མཆོད་པས་མཆོད་པར་བྱ་སྟེ། ལྷ་མོ་བརྒྱད་ཅེས་པ། གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཁྱད་པར་ཇི་ ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེ་ན། རྒྱན་རྣམས་ཐམས་ཅད་འཛིན་པའི་ཞེས་པ་རྒྱན་འཁོར་ལོ་དང་རྣ་རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་དེ་རྣམས་འཛིན་པ་ཡིས་སོ། ། དཀར་མོ་རི་དྭགས་མཚན་མ་འཛིན། ། ཞེས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཟླ་བའོ། ། ཆོམ་རྐུན་བདུད་ལས་རྒྱལ་བའི་སྣོད། ། ཅེས་པ་ཐོད་པར་གནས་ པའི་རིན་ཆེན་དབང་པོ་ཉི་མའོ། ། རོ་ལངས་མ་ནི་ཆུ་ལག་མ། ། ཞེས་པ་མི་བསྐྱོད་པས་གང་བའི་ཐོད་པ་འཛིན་པའོ། ། གྷསྨ་རཱི་ནི་སྨན་འཛིན་ཅིང་། ། ཞེས་པ་སྨན་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ། དེས་གང་བའི་ཐོད་པ་འཛིན་པའོ། ། པུཀྐ་སཱི་ནི་རྡོ་རྗེའི་ལག། ཅེས་པ་རྡོ་རྗེ་ནི་ཤ་སྟེ།

These three also appear as inseparable from the form of the letter A, Nairātmyā; they abide as its very nature, which is the color blue and red. If one asks, "Where and how should the Venerable One be generated in that state?" it is said: "In the sky, the Venerable One..." This means in the sky, within the palace of the source of phenomena (dharmodaya), the Venerable One is the sovereign of beings. "Beholding the Vajra-born, the Great Compassionate One, the eight goddesses, bearing all ornaments, make offerings." Regarding "beholding," it means perceiving him correctly. What is the distinction? "Vajra-born" refers to Vajradhara. "Great Compassionate One" refers to the Teacher, the Venerable Guru. One should make offerings by perceiving him from the heart. As for "the eight goddesses," they are the eight yoginīs, Gaurī and the rest. By what characteristics? "Bearing all ornaments" means they hold the mudrās, such as the wheel, earrings, and so forth. "Gaurī holds the deer-mark" refers to the moon of bodhicitta. "Caurī, the vessel that conquers Māra" refers to the sun, the Lord of Jewels, residing in the skull-cup. "Vetālī holds water in her hand" means she holds a skull-cup filled with Akṣobhya. "Ghasmarī holds medicine" means she holds a skull-cup filled with Vairocana, who is the medicine. "Pukkasī holds a vajra in her hand" means the vajra is flesh.

དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྐུ་རྡོ་ རྗེ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེའི་ལག་པའོ། ། དེ་བཞིན་རི་ཁྲོད་མ་རོ་འཛིན། ། ཞེས་པ་རོ་ནི་སྦྲང་རྩི་ལ་སོགས་པའི་བཅུད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་དེ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་འཛིན་པའོ། ། གདོལ་པ་མོ་ནི་ཅང་ཏེའུ་བརྡུང་། ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གཙོ་བོ་མཆོད། ། གཡུང་མོས་སྐུ་ལ་འཁྱུད་པ་ ཉིད། ། ཇི་ལྟར་གཡུང་མོས་སྐུ་ལ་འཁྱུད་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་གཡུང་མོ་དེས་མཆོད་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་རྗེས་ཆགས་ལས། ། ཞེས་པ་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེའི་རྗེས་ཆགས་ལས་ཞེས་པ་འདིས་ཧེ་རུ་ཀ་བཞི་པོའི་ཡང་སྟེ། འདི་ནི་མཁའ་ འགྲོ་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཡང་ངོ་། ། ཡང་ན་ནམ་མཁར་རྗེ་བཙུན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནམ་མཁར་ཞེས་པ་ཆོས་འབྱུང་ཨེ་ཡིག་གི་དབྱིབས་ལ། རྗེ་བཙུན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བཾ་ཡིག་གི་དབྱིབས་སོ། ། བལྟས་ནས་ཞེས་པ་ལྟ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་དུ་ བྱས་ནས། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་བ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ངོ་བོས་སྐྱེས་པའོ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེ་ཞེས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ལྷ་མོ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད། ། ཅེས་པ་ལྷ་མོ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞེས་པའོ། ། རྒྱན་རྣམས་ཐམས་ཅད་འཛིན་པ་ཞེས་པ་འཁོར་ལོ་དང་རྣ་རྒྱན་ལ་ སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱན་འཛིན་པའི་ཕྱིར། དེ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། གཉིས་ཀ་མཉམ་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནའོ། ། དཀར་མོ་རི་དྭགས་མཚན་མ་འཛིན། ། ཞེས་པ།

Because Amoghasiddhi has thoroughly entered the vajra body, he is the one with the vajra in his hand. Likewise, "Śavarī holds the taste." "Taste" is the characteristic of essences such as honey and the like; she is so called because she holds that. "Caṇḍālī beats the hand-drum." These [goddesses] worship the Principal. "Dombī embraces the body"—just as Dombī comes to embrace the body, so too is she the worship. How so? "From the passion of great desire." "Great desire" is Vajradhara. "From his passion" refers to the four Herukas as well; this also applies to the maṇḍala of the ḍākinīs. Alternatively, regarding the phrase "the Venerable in the sky" and so forth: "in the sky" refers to the source of phenomena (dharmodaya) in the shape of the syllable E; "the Venerable" is the bodhicitta in the shape of the syllable Vaṃ. "Having looked" means that looking is wisdom; having made it into that nature, he is born as the essence of the indivisibility of both vajra and birth. "Great compassion" is the nature of all aspects. "The eight goddesses worship" means that he should be generated as the nature of the eight goddesses. "Wearing all ornaments" means that because he wears the ornaments of the purified Tathāgatas—such as the wheel, earrings, and so forth—those are the purified Tathāgatas, for both are equal; the Blessed One is also exactly like that. "Gaurī holds the deer-mark" means:

གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་གཽ་རཱི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་རང་བཞིན་སྐུ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། ། ཆོམ་རྐུན་བདུད་ལས་རྒྱལ་བའི་སྣོད། ། ཅེས་པ་སྒྲ་རྡོ་རྗེ་མ་ཆོམ་རྐུན་མ་ནཱ་ད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། རོ་ལངས་མ་ནི་ཆུ་ལག་མ། ། ཞེས་པ་དྲི་རྡོ་རྗེ་མ་རོ་ལངས་མ་སེམས་ནཱ་ད་ལ་འཁྱུད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ས་བོན་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། གྷསྨ་རཱི་ནི་སྨན་འཛིན་ཅིང་། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་བདུད་རྩི་ལྔ་ནི་སྨན་ཏེ་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། པུཀྐ་སཱི་ནི་རྡོ་རྗེའི་ལག། ཅེས་པ་ས་ནི་པུཀྐ་སཱི་རུ་བཤད་དེ་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མི་ཕྱེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་ལག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་བཞིན་རི་ཁྲོད་མ་རོ་འཛིན། ། ཞེས་པ། ཆུའི་ཁམས་རི་ཁྲོད་མ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། རོ་འཛིན་ཞེས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གདོལ་བ་མོ་ ནི་ཅང་ཏེའུ་བརྡུང་། ། ཞེས་པ། མེའི་ཁམས་ནི་གདོལ་བ་མོ་སྟེ་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ཡང་ཅང་ཏེའུ་གཞོམ་དུ་མེད་པའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པ་ནཱ་ད་དང་ཐ་དད་མེད་པ་ཆ་དང་བྲལ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གཙོ་བོ་མཆོད། ། ཅེས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་རྗེས་ཆགས་ལས། །

Rūpavajrā Gaurī is the nature of the mirror-like wisdom, the Vajra Body Holder. "The vessel that conquers the thief, Māra" refers to Śabdavajrā Caurī; from the nature of the equality wisdom of the nāda, she is the Vajra Speech. Vetālī is the water-hand; this refers to Gandhavajrā Vetālī, who embraces the nāda of the mind, and thus she is the discerning wisdom of the seed-syllable, the Vajra Mind. Ghasmarī holds medicine; because the three vajras are indivisible, the five nectars are the medicine, which is the all-accomplishing wisdom. Pukkasī has a vajra in her hand; earth is explained as Pukkasī, the Vajra Body. Furthermore, the three vajras are indivisible; therefore, the vajra hand is the wisdom of the utterly pure dharmadhātu. Likewise, "Śavarī holds the corpse" means that the water element Śavarī is inseparable from the mirror-like wisdom of bodhicitta, and so forth. "Holding the corpse" means being inseparable from the coemergent wisdom of bodhicitta. Caṇḍālī beats the hand-drum; the fire element is Caṇḍālī, who is Nairātmyā. Furthermore, the hand-drum proclaims the indestructible sound, the nāda, which is the meaning of realizing that which is without parts and inseparable from it. "With these, the Lord is worshipped" means that the Blessed One is the essence of these. If one asks how so, it is said: "From the passion of great desire..."

གཡུང་མོ་སྐུ་ལ་འཁྱུད་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་གཡུང་མོ་ནི་རླུང་སྟེ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་སོ། ། དེ་ཡིས་སྐུ་ལ་འཁྱུད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་དེས་འཁྱུད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ ན། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་རྗེས་ཆགས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེའི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ནི་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཀ་ཡང་སྐུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཞིང་དེ་ཡང་ཐུགས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཨཱ་ལི་ཟླ་བ་ཀཱ་ལི་ཉི། ། ས་བོན་ནང་དུ་སོན་གྱུར་པ། ། ཨཱ་ལི་ཟླ་བ་ཞེས་པ་ཨ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་བཅོ་ལྔ་ནི་ཟླ་བའོ། ། ཀཱ་ལི་ཉི་ཞེས་པ་ཀ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་ནི་ཉི་མ་སྟེ། འདི་དག་གི་ནང་དུ་སོན་པ་ནི་ས་བོན་ནང་དུ་སོན་གྱུར་པའོ། ། ཡང་ན། ས་བོན་ནང་ དུ་སོན་གྱུར་པ། ། ཞེས་པ་གཉིས་ཀའི་ནཱ་ད་དབྱེར་མེད་པ་གང་ཡིན་པས་ས་བོན་ཏེ། དེ་ནང་དུ་སོན་པ་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་སེམས་དཔའ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་དཔའ་སྲིད་པ་གསུམ་གཅིག་པ། ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་ སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྲིད་པ་གསུམ་མོ། ། གཅིག་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དེ་དེ་ནི་སེམས་དཔའོ། ། དེ་ཡང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

"Embracing the Ḍombī in his body"—here, Ḍombī is wind, the two garlands of vowels (āli) and consonants (kāli). His embracing her in his body is because the Vajra of Mind embraces her. How so? Through the passion of great desire. Great desire is Vajradhara. Passion for him is because of entering into him; that, too, is the inseparability of the three vajras. Both the garlands of vowels and consonants are not other than the body, and they are also not other than the mind. Therefore it is said: "Vowels are the moon, consonants the sun; The seed-syllable has entered within." "Vowels are the moon" refers to the fifteen vowels beginning with the letter A, which are the moon. "Consonants are the sun" refers to the thirty-four consonants beginning with the letter Ka, which are the sun. "Has entered within" means it has entered into the seed-syllable. Alternatively, "the seed-syllable has entered within" refers to the seed-syllable which is the inseparability of the nāda of both; that which has entered within has become primordial wisdom (jñāna). "That itself is Vajradhara, the Sattva"—thus it is said. Regarding "the Sattva, the oneness of the three realms of existence," from this statement one understands that the primordial wisdom of the inseparability of insight and method is the three realms of existence, which are the nature of body, speech, and mind. "Oneness" is inseparability itself; that is the Sattva. Furthermore, "having the nature of supreme joy" means Vajradhara, whose nature is the coemergent primordial wisdom (sahaja-jñāna). This is the meaning.

ད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དམ་ ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་ལ་ཐ་དད་མེད་པར་བསྟན་པའི་དོན་དུ། ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁྱབ་པ་ཡི། ། རང་གི་ལུས་མཚུངས་རྣམ་པར་སྤྲོ། ། ཞེས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། ལྷ་མོ་བརྒྱད་པོ་ རྣམས་ཀྱིས་མཆོད། ། ཅེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར། ། ཨཱ་ལི་ཟླ་བ་ཀཱ་ལི་ཉི། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ། རང་གི་ལུས་མཚུངས་རྣམ་པར་སྤྲོ། ། ཞེས་པ་རང་གི་ལུས་ ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་དང་མཚུངས་པ་ནི་འོད་དེ། འོད་ཟེར་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ། དེ་རྣམས་རྣམ་པར་སྤྲོ་བའོ། ། ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁྱབ་པ་ཡི། ། ཞེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་ བཞིན་ཁམས་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཡང་དེ་རྣམས་མི་ཤོང་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བསྡུས་ནས་སྙིང་གར་བཀུག་པ་ན། ། ཡོ་གཱི་ཞེ་སྡང་བདག་ཉིད་འགྱུར། ། ཞེས་པ་དེ་རྣམས་བསྡུས་ནས་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ། སྙིང་གར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་དགུག་ ཅིང་གཞུག་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཡོ་གཱི་ཞེ་སྡང་བདག་ཉིད་འགྱུར། ། ཞེས་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ་ཞེས་པའོ། །

Now, in order to demonstrate that the wisdom maṇḍala and the samaya maṇḍala are without distinction, it is said: "Pervading the maṇḍala of space, emanate in a form equal to your own body," and "Meditate on the nature of hatred." These refer to the wisdom maṇḍala. It is also said: "The vajra-born of great compassion is worshipped by the eight goddesses." This refers to the samaya maṇḍala. The maṇḍala in which these two are inseparable is clearly elucidated by the passage just mentioned: "The vowels are the moon, the consonants are the sun," and so forth. Regarding the phrase "emanate in a form equal to your own body," "your own body" refers to one's own body, which is the nature of wisdom. "Equal to that" refers to light; in the manner of various rays of light, they become the nature of the samaya maṇḍala, and these are what are emanated. "Pervading the maṇḍala of space" means that because their nature is the three realms themselves, they are as if they cannot be contained even within the maṇḍala of space. "When gathered and drawn into the heart, the yogin becomes the nature of hatred" means that having gathered those [emanations] and made them one, they are to be summoned and absorbed into the wisdom maṇḍala at the heart. For that very reason, "the yogin becomes the nature of hatred" refers to Vajradhara, the maṇḍala in which the two are inseparable. What is taught by this is that the Blessed One is the very nature of the two truths.

བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཡང་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ ཕྱིར་གསུངས་པ། སྔོ་དང་དམར་བ་མཚུངས་པའི་མདོག། ཅེས་པ་ཤིན་ཏུ་མནག་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བན་དུ་དམར་པོའི་སྤྱན་དང་ལྡན། ། ཞེས་པ་མེ་ཏོག་བན་དུ་ཀ་ལྟར་དམར་བའི་སྤྱན་དང་ལྡན་པའོ། ། སྐྲ་སེར་གྱེན་དུ་འཁྱིལ་བ་ཡང་། ། ཞེས་པ་གང་གི་སྐྲ་སེར་པོ་ཁམ་པ་སྟེང་དུ་སོན་པ་ དེ་བཞིན་དུ། དེའི་འཁྱིལ་པ་རྫི་མ་ཡང་ངོ་། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན། ། ཕྱག་རྒྱ་འདི་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འཁོར་ལོ་རྣ་ཆ་མགུལ་རྒྱན་དང་། ། ལག་གདུབ་དང་ནི་སྐ་རགས་ཉིད། ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ནི་རྣམ་དག་པ། ། འདི་ རྣམས་ཕྱག་རྒྱར་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་པའོ། ། ཡང་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། སྡང་མིག་ནི་ཞེས་པ། གདུག་པ་འདུལ་ཕྱིར་ཁྲོ་བོ་ཉིད། ། ཅེས་པའོ། ། བརྒྱད་གཉིས་ལོའི་ཚུལ་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་གཞོན་ནུའི་ཚུལ་ཉིད་དོ། ། འདིའི་མཚན་མ་ཡང་། གཡོན་ན་རྡོ་རྗེ་ཐོད་པ་དང་། ། ཕྱག་གཡོན་ པར་རྡོ་རྗེ་ཐོད་པ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེས་མཚན་པའི་ཐོད་པའོ། ། ཁཾ་ཊྭཱཾ་ག་ཡང་གཡོན་པ་ནས། ། ཞེས་པ་གཡོན་ལོགས་ཁ་ཊྭཱཾ་གའོ། ། གཡས་ན་རྡོ་རྗེ་ནག་པོ་ཉིད། ། རྡོ་རྗེ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཧཱུྃ་ཡིག་འདོན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཧཱུྃ་ཡིག་གི་སྒྲ་རྫོགས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དུར་ཁྲོད་དུ་ནི་མགོན་ པོ་རོལ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་ཡོངས་བསྐོར་བ། ། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དབུགས་རྒྱུ་ཞེས་པའི་རིགས་པ་འདིས། ། དུར་ཁྲོད་ཅེས་ནི་མངོན་པར་བརྗོད། ། དེར་རོལ་ཞིང་གནས་ཏེ།

If one asks what the specific characteristics of that Blessed One are, it is said: "A complexion like blue and red combined" means an extremely dark hue. "Possessing eyes red like the bandhūka flower" means possessing eyes as red as the bandhūka flower. "With yellow hair coiled upward" means whose yellowish-brown hair reaches upward. Likewise, the coiling of his eyebrows is also described. "Adorned with the five mudrās": these mudrās are the purity of the five Tathāgatas. Therefore it is said: "The wheel, the earrings, the necklace, the bracelets, and the girdle—these are renowned as the mudrās of the five pure Buddhas." Furthermore, what are the specific characteristics? "With a wrathful gaze" means he is in the form of a wrathful deity in order to subdue the malevolent. "In the manner of sixteen years" means he always has the appearance of a youth. As for his hand implements: "In the left, a vajra and a skull-cup" means a skull-cup marked with a vajra in the left hand. "And a khaṭvāṅga in the left" means the khaṭvāṅga is on the left side. "In the right, a black vajra": if one asks what kind of vajra that is, it is said: "The nature of uttering the syllable HŪṂ," meaning the sound of the syllable HŪṂ is complete. "The Protector sports in the charnel ground, surrounded by the eight yoginīs." The meaning of the term "charnel ground" (śmaśāna) shall be explained: "By this reasoning of the movement of breath, it is designated as a 'charnel ground' (śmaśāna)." He sports and dwells there.

དེ་ཡང་། འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པ་ བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་བསྐོར་ཐམས་ཅད་ནས་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་བྲལ་གྱི་རིམ་པས་བསྐོར་བའོ་ཞེས་པ་ཕྱག་གཉིས་པ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། འདིའི་ཤེས་རབ་ནི་ཁ་ཊྭཱཾ་གའི་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། ཕྱག་བཞི་པ་ཡང་། ཕྱག་བཞི་ནི་བདུད་བཞི་ལས་རྒྱལ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ དང་འཆི་བདག་ཅེས་པ་འདི་རྣམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བས་ཕྱག་བཞིའོ། ། གོང་དུ་བརྗོད་པའི་གཟུགས་དང་། སྐུ་མདོག་དང་། ཧཱུྃ་ལས་བྱུང་བ་ནི། ཧཱུྃ་ཡིག་གི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བའོ། ། འདིའི་མཚན་མ་ཡང་ཕྱག་གཡོན་གྱི་དང་པོ་ན། སྐྱེས་པའི་ཐོད་པ་ཞེས་པ་མིའི་ཐོད་པ་ཨ་ཡིག་ལས་བྱུང་བ། ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱི་ཁྲག་གིས་གང་བའོ། ། ཕྱག་གཡས་ཀྱི་དང་པོ་ན་རྡོ་རྗེ་ཧཱུྃ་ལས་བྱུང་བའོ། ། ཕྱག་ལྷག་མ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ལ་འཁྱུད་པ་ནི། ཤེས་རབ་ལ་འཁྱུད་པར་གྱུར་ཅིང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་འཁྱུད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་ནི་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱག་གཉིས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཕྱག་བཞི་པ་བསྐྱེད་པའོ། ། ཕྱག་དྲུག་པ་ཡང་ཕྱག་དྲུག་པ་ཞལ་གསུམ་པ་གཡོན་དམར་བ་ཞེས་པ་ཞལ་གཡོན་པ་དམར་ པོའོ། ། གཡས་ཟླ་བ་དང་། ཉི་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ཞལ་གཡས་པ་དཀར་པོའོ། ། དང་པོ་སྔོན་པོ་ཞེས་པ་ཞལ་དང་པོ་སྔོན་པོའོ། ། གཅེར་བུ་གོང་དུ་བརྗོད་པའི་སྐུ་མདོག་དང་གཟུགས་ཅན་ནོ། །

Furthermore, this is for the sake of engaging thoroughly in activities for the benefit of wandering beings. She is completely surrounded by the eight yoginīs, such as Gaurī and the rest, encircling her in all directions and intermediate directions in successive order; this describes the generation of the two-armed form. Her insight is in the form of a khaṭvāṅga. As for the four-armed form: the four arms are the purity of victory over the four Māras. Because they purify the aggregates, the afflictions, and the Lord of Death, there are four arms. The aforementioned form, color, and arising from the syllable HŪṂ means that she arises from the seed-syllable HŪṂ. Her hand-symbols are as follows: in the first left hand is a human skull-cup, arisen from the syllable Ā, filled with the blood of gods and asuras. In the first right hand is a vajra arisen from the syllable HŪṂ. With the remaining two hands, she embraces the Insight Consort; that is, she has become one who embraces the Insight Consort, and she is also embraced by the Insight Consort. For that very reason, the Insight Consort is called Vajravārāhī; the Insight Consort has the form of the Blessed One, and she is also Vajravārāhī. The yoginīs in the two-armed maṇḍala are also just as they are; this is the generation of the four-armed form. As for the six-armed form: "six-armed, three-faced, with the left face red" means the left face is red. "The right [face] like the moon and sun" means the right face is white. "The first is blue" means the first face is blue. She is naked, with the aforementioned body color and form.

འདིས་ནི་ཧེ་རུ་ཀ་གཞན་རྣམས་ལ་སྟག་གི་པགས་པའི་ཤམ་ཐབས་ཡོད་པའོ། ། ཕྱག་རྣམས་ ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱག་རྣམས་སོ། ། ཕྱག་གཡོན་གྱི་དང་པོ་ན་རྩེ་གསུམ་པ། ཕྱག་གཡས་ཀྱི་དང་པོ་ན་རྡོ་རྗེ། ཕྱག་གཡོན་གྱི་གཉིས་པ་ན་དྲིལ་བུ། ཕྱག་གཡས་ཀྱི་གཉིས་པ་ན་གྲི་གུག། ཕྱག་ལྷག་མ་གཉིས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་ལྕགས་སྒྲོག་མ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་གཡས་པ་དང་། གཡོན་པ་ན་གྲི་གུག་དང་ཐོད་པའོ། ། ཁམས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རོ་མནན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ ཉིད་ཅན་གྱི་ཁམས་གསུམ་པ་མནན་ནས་གནས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། ཨཱ་ལི་ཟླ་བ་ཀཱ་ལི་ཉི། ། ས་བོན་ནང་དུ་སོན་གྱུར་པ། ། དེ་ཉིད་སེམས་དཔའ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་གང་གསུངས་པ། དང་པོར་སྟོང་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སྟེ། ། གཉིས་པ་ལ་ནི་ས་ བོན་བསྡུ། ། གསུམ་པ་ལ་ནི་གཟུགས་བརྙན་རྫོགས། ། བཞི་པ་ལ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དགོད། ། བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད། དཀར་མོ་རི་དྭགས་མཚན་མ་འཛིན། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ། པུཀྐ་སཱི་ནི་རྡོ་རྗེའི་ལག། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ཕྱག་གཉིས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཨཱ་ལི་ཟླ་བ་ཀཱ་ལི་ཉི། ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དག་སྟེ། ཟླ་བ་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ལྡན། ། བདུན་གྱི་བདུན་པ་མཉམ་ཉིད་ལྡན། ། ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཏེ།

This indicates that the other Herukas wear lower garments of tiger skin. The arms are the purity of the perfections; they are the arms that are the purity of the six perfections, such as generosity and the rest. In the first left hand is a trident; in the first right hand is a vajra; in the second left hand is a bell; in the second right hand is a curved knife. With the remaining two hands, he is in union with Vajraśṛṅkhalā. Just as the Blessed One is, so is the wisdom consort; in her right and left hands are a curved knife and a skull-cup. Treading upon a corpse that is the nature of the three realms means that he abides treading upon the three realms that are the nature of the dharmadhātu. Alternatively, as it is said: "The vowels are the moon, the consonants the sun; The seed-syllable has entered within them. That itself is called the 'hero,' Whose nature is supreme joy." And: "First is the awakening of emptiness; Second is the gathering of the seed-syllable; Third is the completion of the image; Fourth is the placement of the syllables. Thus should one meditate." Regarding that, from "Gaurī holds the mark of the deer" and so forth, up to "Pukkasī has a vajra in her hand," he is the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom. To demonstrate the two hands, it is said: "The vowels are the moon, the consonants the sun," which refers to wisdom and method. "The moon possesses the mirror-like wisdom; the seventh of the seven possesses the wisdom of equality." Thus, there are two wisdoms.

དབྱེར་མེད་པ་ལས་སྟོང་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། འདི་དག་གི་ནང་དུ་སོན་པའི་ས་བོན། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་དག་གི་ཡི་གེ་གང་ཅི་ཡང་རུང་པ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། གཉིས་པ་ལ་ནི་ས་བོན་བསྡུ། ། དེ་ཉིད་སེམས་དཔའ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ། ཞེས་པ་འདི་གསུམ་ཀ་དབྱེར་མེད་ པ་ནི་སེམས་དཔའ་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གསུམ་པ་ལ་ནི་གཟུགས་བརྙན་རྫོགས། ། ཞེས་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ངོ་བོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བཞི་པ་ལ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དགོད། ། ཅེས་ པ་རི་ཁྲོད་མ་དང་། གདོལ་པ་མོ་དང་། གཡུང་མོ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐུ་ལ་འཁྱུད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དབྱེར་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་རྗེས་ཆགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པར་སྤྲོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ ཚོགས་པའི་རྣམ་པས་སྤྲོ་བ་སྟེ། སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བསྐྱེད་པའོ། ། ཅི་ཞེ་ན། རང་གི་ལུས་མཚུངས་ཏེ། རང་གི་ལུས་ཀྱི་འོད་ཟེར་རྣམས་སོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁྱབ་པ་སྟེ། ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྒྲས་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེ་(ཁྱད་,ཁྱབ་)པ་ནི་དེའི་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྱུར་པ་སྤྲོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུད་པ་དེ་བསྒྲུབས་ན།

From that inseparability, one should say, "emptiness and awakening." The seed syllable that has entered into these, any letter whatsoever of the āli and kāli, which possesses the nature of both, is called the "discriminating wisdom." Regarding the second: "The seed is gathered; that itself is called the sattva." The inseparability of these three is the "sattva" or the "all-accomplishing wisdom." Regarding the third: "The image is perfected," and "having the nature of supreme joy," means the essence of Vajradhara; it is the "wisdom of the utterly pure dharmadhātu." Regarding the fourth: "The syllables are arranged." Because Ḍombī, Caṇḍālī, and Ḍombī are the essence of body, speech, and mind, they embrace the body. The meaning is that just as they have become inseparable, so too is the nature of Vajradhara through the passion of great desire. Regarding "emanating" and so forth: it is emanating in various forms; it is generated by way of emanation. If one asks what [is emanated], it is "similar to one's own body," meaning the light rays of one's own body. If one asks what the distinction is, it is "pervading the maṇḍala of space." By the term "maṇḍala of space," the maṇḍala of Nairātmyā is meant. "Pervading" means becoming non-dual with that through its very nature; the meaning of "emanating" is that by the very realization of non-duality, that [emanation] is gathered. If that is accomplished:

རྣལ་འབྱོར་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེ་སྡང་བདག་ཉིད་འགྱུར་ཏེ། གཉིས་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་ངོ་། ། གང་གི་རང་བཞིན་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་ དེ་རྫོགས་པར་གྱུར་པའོ། ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་སྤྲོ་བ་དང་། ། བསྡུ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། སྔོ་དང་ཉི་མ་མཚུངས་པའི་མདོག། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྔོན་པོ་ནི་དཀར་པོ་དང་ནག་པོའོ། ། ཉི་མ་ནི་དམར་པོ་སྟེ། སྔོ་དང་ཉི་མ་ཞེས་པ་ རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། དེ་ཡང་ཨ་བདག་མེད་མ་སྟེ། དེའི་ངོ་བོས་སྣང་ཞིང་སོ་སོར་གསལ་བའི་ཕྱིར་སྔོ་དང་ཉི་མའི་འོད་དོ། ། ཁ་དོག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ནཱ་ད་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། བན་དུ་དམར་པོའི་སྤྱན་དང་ལྡན། ། ཞེས་པ། དམར་པོ་ནི་ཆགས་པ་དང་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ ཡང་། སྣང་བ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བན་དུ་ཀ་ཞེས་པ་འཆིང་བའི་ཕྱིར་བན་དུ་ནཱ་ད་གཉིས་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། ཀའི་སྒྲས་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ་ཞེས་པ་བན་དུ་དམར་པོའོ། ། གང་ཞིག་དེ་ལྟ་བུའི་སྤྱན་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པ་དེ་དེ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྤྱན་གསུམ་ཁོ་ནའོ། ། སྐྲ་ སེར་གྱེན་དུ་འཁྱིལ་པ་ཡང་། ཞེས་པ་དམར་སེར་གཉིས་ལས་སེར་པོའོ། ། སྟེང་དུ་སོན་པའི་ཕྱིར་གྱེན་དུ་སྟེ། གྱེན་དུ་སེར་པོ་ནི་ཉི་མའོ། ། སྐྲ་ཞེས་པ་ཀཾ་བདེ་བའོ། ། དེའི་དབང་པོ་ནི་གཙོ་བོ་སྟེ། བདེ་བ་སྤངས་ནས་དེར་མི་འགྱུར། ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ ཟླ་བའོ་ཞེས་པ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །

The yogi, through the very inseparability of the conventional and the ultimate, becomes the nature of hatred; for hatred is the desire for duality. That whose nature has become thus is the perfected self. Otherwise, it would not be of the nature of emanation and withdrawal. If one asks what the distinction is, it is said: "The color like blue and the sun," and so forth. "Blue" refers to white and black; "sun" refers to red. Thus, "blue and sun" refers to the three vajras. Furthermore, "A" is Nairātmyā; because she appears and is individually manifest through her essence, she is the light of blue and sun. What is the color like? It is by way of the nature of both nādas. "Possessing eyes red as bandhūka," means that red is the characteristic of passion and total passion; that is the meaning of "the body-vajra of appearance." Because it binds, "bandhū" refers to the two nādas of the speech-vajra. By the sound "ka," it is the mind-vajra; thus, it is "red bandhū." Whoever possesses such eyes of wisdom is "endowed with that." By this, the Blessed One has exactly three eyes. "With yellow hair curling upward," means yellow from the two [colors] of red and yellow. Because it has gone upward, it is "upward"; the upward yellow is the sun. "Hair" (keśa) is "kaṃ," which is bliss. Its "indriya" is the principal; for it is said, "Having abandoned bliss, it does not become that." Thus, the nature of bodhicitta is the moon; it is that which possesses the nature of both moon and sun.

འཁྱིལ་པ་ནི་ལམ་སྟེ། གང་ཞིག་སྐྲ་སེར་གྱེན་དུ་འཁྱིལ་པ་དེའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་པོ་འཁོར་ལོ་དང་། རྣ་ཆ་དང་། མགུལ་རྒྱན་ དང་། ལག་གདུབ་དང་། སྐ་རགས་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ཉིད་གསུངས་པ། འཁོར་ལོ་རྣ་ཆ་མགུལ་རྒྱན་དང་། ། ལག་གདུབ་དང་ནི་སྐ་རགས་ཉིད། ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ནི་རྣམ་དག་པ་སྟེ། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དང་ སྐུ་གསུམ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། སྡང་མིག་ནི། གདུག་པ་འདུལ་ཕྱིར་ཁྲོ་བོ་ཉིད། ། ཅེས་པ་སྟེ། གདུག་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལ་ལྷག་པར་གནས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་ བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། ། འདི་རྣམས་འདུལ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཁྲོ་བོའོ། ། མིག་ཅེས་པ་མཐོང་བ་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྡང་མིག་ཅེས་པའོ། ། ཡང་ན་སྡང་བ་ནི་ཁྲོ་བོའི་བདག་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་ པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མིག་ནི་མཐོང་བ་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་སྡང་མིག་ཅེས་པའོ། ། བརྒྱད་གཉིས་ལོ་ཡི་ཚུལ་ཞེས་པ། ། བརྒྱད་གཉིས་ནི་བཅུ་དྲུག་གོ། ། ལོ་ནི་ཨ་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གོ། ། འདི་དག་ གི་ཚུལ་ནི་འདི་དག་གི་རྣམ་པ་སྟེ།

"Twisted" (āvarta) refers to the path; it is that which has yellow hair twisted upward. For that very reason, the five mudrās—which are the nature of the five Tathāgatas and consist of the five wisdoms (jñāna) such as the mirror-like wisdom and so forth—are adorned with the wheel, earrings, necklace, bracelets, and belt; this is the meaning of "having the nature of the five wisdoms." Regarding this, it is said: "The wheel, earrings, necklace, bracelets, and the belt itself are the complete purity of the five Buddhas." This means that the complete purity of insight (prajñā) and method (upāya), the three bodies (kāya), the four great elements, and the five wisdoms is Vajradhara. Furthermore, what is the distinction? It is said: "The wrathful gaze is the wrathful one itself for the sake of subduing the malevolent." Here, "malevolent" refers to the afflictions (kleśa) and secondary afflictions that dwell excessively in the sense faculties and their objects. "Subduing" these means making them the nature of the utterly pure dharmadhātu; therefore, he is "wrathful." "Gaze" refers to the wisdom of seeing; because he has become such, he is called "wrathful gaze." Alternatively, "wrathful" is the nature of the conventional truth (saṃvṛti-satya) which is the essence of the wrathful one, while "gaze" is the wisdom of seeing which is the nature of the ultimate truth (paramārtha-satya). Because these two are inseparable, he is called "wrathful gaze." Regarding the phrase "the manner of the sixteen years": "sixteen" (aṣṭa-dvi) means sixteen. "Years" (abda) refers to the sixteen emptinesses (śūnyatā) which are the nature of bodhicitta. The "manner" of these is their specific form.

སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ལོ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་བརྒྱད་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་བཅུ་དྲུག་གོ། ། གང་གི་རང་བཞིན་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ལོ། ། འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དམ་ ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་མཚན་མ་གསུངས་པ། གཡོན་ན་རྡོ་རྗེ་ཐོད་པ་དང་། ། ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ཡང་གཡོན་པ་ནས། ། གཡོན་ན་ཞེས་པ་ཕྱག་གཡོན་པར་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཨཱ་ལི་ནཱ་དའི་ ངོ་བོ་ཟླ་བ་ལ་རྡོ་རྗེ་ཐོད་པ་སྟེ། ། རྡོ་རྗེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་ཡང་ཀཾ་ཐོད་པ་ནི་ཀཾ་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་སྐྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཐོད་པའོ། ། ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ཡང་གཡོན་པ་ནས། ། ཁ་ཊྭཱཾ་ག་གཟུགས་ཤེས་རབ་སྟེ། ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔ་སྟེ། ཆ་བཅོ་ ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གཡོན་པ་ཉིད་དང་ཟླ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ཡང་གཡོན་པ་ནས། ། ཞེས་པ་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ནི་བརྗོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་གཡོན་པ་ནས་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། ཨ་ནཱ་ད་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། མ་ལྔ་པ་བསྡུས་པས་མི་བསྐྱོད་པ་ཐུགས་ རྡོ་རྗེ་སྟེ། དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཡས་ན་རྡོ་རྗེ་ནག་པོ་ཉིད། ། ཅེས་པ་གཡས་ཉི་མ་ལ། རྡོ་རྗེ་ནག་པོ་ཞེས་པ་ནག་པོ་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སྟེ། མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ།

The sixteen emptinesses are completely pure. The years are the ḍākinīs; these, being of the nature of insight and method, are sixteen through the doubling of eight. That which has such a nature is the "manner." This means that Vajradhara is the indivisibility of the wisdom maṇḍala and the commitment maṇḍala. Regarding the signs of such a state, it is said: "In the left, a vajra and skull-cup, and the khaṭvāṅga also from the left." "In the left" refers to the left hand. The vajra and skull-cup are upon the moon, which is the essence of the vowel-nāda and the nature of bodhicitta, the essence of the five wisdoms. The vajra is bodhicitta. Furthermore, "kaṃ" in "skull-cup" (kaṃpota) refers to the wisdom of bliss (kaṃ); because it protects that, it is the "vajra-skull-cup." "And the khaṭvāṅga also from the left": the khaṭvāṅga is the form of insight. According to this statement, there are the fifteen ḍākinīs, such as Nairātmyā and the rest; by way of the nature of the fifteen parts, they are the left side itself and the moon itself. Alternatively, "and the khaṭvāṅga also from the left": the khaṭvāṅga is the expression itself. "From the left" means because the three vajras are indivisible: "ba" is Vairocana, the Vajra Body; "a-nāda" is the Vajra Speech; and the fifth, "ma," condensed, is Akṣobhya, the Vajra Mind—because they are indivisible. "In the right, a black vajra itself": in the right, which is the sun, "black vajra" means that very black is the vajra, because it is indivisible.

གཡོན་པ་དང་གཡས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དག་གིས་ཧཱུྃ་ཡིག་གོ། ། གང་གསུངས་པ། ཡི་གེ་ལས་བྱུང་གོང་བུ་ནི། ། ཧཱུྃ་སྟེ་ཕཊ་ཡིག་ འདོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས་ཧཱུྃ་ཡིག་ཁོ་ན་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དག་གིས་ས་བོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཕཊ་ཡིག་ཐ་དད་པའི་བྱ་བ་འདོད་མ་ཡིན་ཞེས་པ་མི་འདོད་པ་ཉིད་དོ། ། འདི་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། ནཱ་དའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུང་ པ། དུར་ཁྲོད་དུ་ནི་མགོན་པོ་རོལ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་ཡོངས་བསྐོར་བ། ། ཞེས་པ་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་མཛད་དེ། དབུགས་རྒྱུ་བ་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་། འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ ཞེས་པའི་རིགས་པ་འདིས་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་སྦྱོར་བས། དུར་ཁྲོད་ཅེས་ནི་མངོན་པར་བརྗོད། ། ཅེས་པའོ། ། འདི་ལ་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་ནི་རོལ་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་ཡོངས་བསྐོར་བ། ། ཞེས་པ་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་མགོན་པོ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་བླ་མ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་གཉིས་པ་གསུངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཕྱག་བཞི་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བདུད་བཞི་ལས་རྒྱལ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་ཞེས་པ་བདུད་བཞི་ནི་ཕུང་པོའི་བདུད་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ནི་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་སྟེ།

The syllable Hūṃ is formed by the left and right [channels], which are insight and method. As it is said: "The mass arising from the syllable is Hūṃ; Phaṭ is not desired." From this statement, the syllable Hūṃ alone is the seed of insight and method. Therefore, the statement "the separate function of the syllable Phaṭ is not desired" means that it is not accepted. The nature of the expression of these two as inseparable is the meaning of "having the nature of nāda." For that very reason, it is said: "The Protector sports in the charnel ground, completely surrounded by the eight yoginīs." The Blessed One himself clarified the meaning of the term "charnel ground" (śmaśāna) through this reasoning: "The movement of the breath, the exhalation and inhalation, by way of the nāda of the vowels and consonants." Through this principle of the inseparable union of both, it is "expressed as the charnel ground." Abiding in the manner of emanation is "sporting." "Completely surrounded by the eight yoginīs" means abiding in the manner of the pervaded and the pervader. For that very reason, the meaning is "the Protector, the Guru of the Three Worlds." Thus, by the very inseparability of insight and method, the two-armed [form] is taught. That same [deity] is Vajradhara with four arms. As for the phrase "the purity of victory over the four Māras," the four Māras are the aggregate of the five aggregates, such as form and so forth. The Māra of the afflictions (kleśa) is that which causes affliction.

དབང་པོ་དང་ཡུལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པས་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ལྷའི་བུའི་བདུད་ནི་ལྷ་ཞེས་པ་རྩེ་ཞིང་རོལ་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་ པའོ། ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་དེའི་བུ་སྟེ། དེས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ལྷའི་བུ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། ། འཆི་བདག་གི་བདུད་ནི་འཆི་བདག་གཤིན་རྗེ་འཇིག་བྱེད་ཅེས་པ་སྟེ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། དེ་ཡང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདུད་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་བདུད་བཞི་སྟེ། དེ་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བ་ནི་ལྷག་མ་མེད་པར་བརྟུལ་བའོ། ། དེ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པ་བདེ་བ་ལ་ སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ལས་འདས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་གོང་དུ་བརྗོད་པའི་སྐུ་མདོག་དང་། གཟུགས་ཅན་ཧཱུྃ་ལས་བྱུང་བའོ། ། མཚན་མ་ཡང་ཐ་དད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ཐ་དད་པས་གསུངས་པ། ཕྱག་གཡོན་གྱི་དང་པོ་ན་སྐྱེས་པའི་ ཐོད་པ་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱི་ཁྲག་གིས་གང་བ་ཞེས་པ། དང་པོ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཡོན་པ་ནི་ཟླ་བའོ། ། དེ་ཡང་དགའ་བ་བཞི་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཕྱག་སྟེ། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཐོད་པ་ནི་མིའི་བདེ་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ ཤེས་སོ། །

Because they function through the clinging to the sense faculties and their objects as subject and object, they are of the nature of the afflictions and secondary afflictions. The "Māra of the Son of the Gods" (devaputra-māra) refers to consciousness, because the "gods" (deva) are so called because they play and sport. The sense faculties and their objects are its "sons" because they are produced by it; thus, the "Son of the Gods" consists of the sense faculties, objects, and consciousnesses. The "Māra of the Lord of Death" (mṛtyu-māra) refers to the Lord of Death, Yama, the destroyer. It is the experience of the aspects of pleasure and so forth produced by the sense faculties, objects, and consciousnesses. Furthermore, although it is of the nature of the cessation of the sense faculties, objects, and consciousnesses, it is called "Māra" because it is characterized by attachment. These are the four Māras; to be "victorious" over them means to have subdued them without remainder. "Their purification" means transcending the characteristics of experiencing the nature of pleasure and so forth; this is the meaning of "Vajradhara." Moreover, he arises from the syllable HŪṂ, possessing the aforementioned body color and form. Regarding the signs, it is taught that although their characteristics are non-dual, they are described as distinct: in the first of his left hands is a skull-cup filled with the blood of gods and asuras. "First" means non-dual; because it is the nature that gathers all ḍākinīs, the left hand is the moon. Furthermore, the hand is of the nature of enjoying the four joys, and the skull-cup produced from it is the human bliss, the primordial wisdom of Vajradhara.

ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱི་ཁྲག་གིས་གང་བ་ནི་བརྩེ་བའི་ཕྱིར་ལྷ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། ལྷ་མ་ཡིན་ནི་ཡུལ་ལྔའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཁྲག་ནི་འདོད་ཆགས་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡིས་གང་བ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲོ་བའི་ངོ་བོས་རྣམ་པར་གནས་ སོ་ཞེས་པའོ། ། ཕྱག་གཡས་ཀྱི་དང་པོ་ན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་གཡས་ན་ཉི་མ་སྟེ། དེ་ཡང་ཕྱག་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ཟ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དང་པོ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཕྱག་ལྷག་མ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་པ། གཡོན་པ་དང་གཡས་པའི་ཕྱག་གཉིས་པོ་ཟླ་བ་དང་ ཉི་མ་དག་འདྲེས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷག་མ་ནི་ལྷག་མ་ཉིད་དེ་ཤེས་རབ་ལ་འཁྱུད་པ་ནི་གཉིས་པོ་དག་གིས་འཁྱུད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཤེས་རབ་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་ནི། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་ཏེ། ། བདག་མེད་མ་དང་རྡོ་རྗེ་དག་ལ་ཐ་དད་ མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཕྱག་བཞི་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཕྱག་དྲུག་པ་སྟེ། ཕྱག་དྲུག་པ། ཞལ་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་བསྡུས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཞལ་གསུམ་ཞེས་པ་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཡོན་དམར་བ་ཞེས་པ་གཡོན་ཟླ་བའོ། ། དེ་ཉིད་དམར་བ་ནི་ཉི་མ་སྟེ། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་ པའོ། ། གཡས་ནི་ཉི་མའོ། ། དེ་ཉིད་ཟླ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ཉི་མ་ལྟ་བུ་ནི་ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། དེའི་ངོ་བོས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཨ་རུ་ཎ་སྟེ། ལྟ་བུ་ནི་འདིས་སོ་སོར་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཉི་མ་ལྟ་བུའོ། །

Filled with the blood of the gods and asuras refers to the five aggregates, such as the form aggregate, which are the gods, and the five sense objects, which are the asuras. Their "blood" is desire, characterized by attachment to those objects. "Filled with that" means it abides in the nature of emanation through the identity of that [desire]. Regarding the "vajra in the first right hand," the right is the sun. Furthermore, the "hand" is the nature of devouring the three realms. "First" means non-dual. In that context, "vajra" is the indivisible primordial wisdom (jñāna). "With the remaining two hands" means the two hands, left and right, because the moon and sun have become blended. "Remaining" means the remainder itself; embracing the Wisdom Consort (prajñā) means that because the two embrace, it is the non-dual primordial wisdom itself. Therefore, it is said: "The Wisdom Vajravārāhī Is the embodiment of the Blessed One; Nairātmyā and the Vajra are Not distinct from one another." This is the four-armed Hevajra. That same [deity] is also the six-armed one. Regarding the description "six-armed, three-faced," and so forth, it is a condensed form. Furthermore, "three faces" is the nature of the three bodies (kāya). "The left is red" means the left is the moon. That very redness is the sun; thus, both are inseparable. The right is the sun. That very [right] is the moon. Furthermore, "like the sun" refers to the letter A, which is Nairātmyā. Because it is born from her essence, it is aruṇa (dawn/red). "Like" means it is like the sun because it is individually manifest by this.

དེ་ཡང་དང་པོ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་དཀར་པོ་དང་ནག་པོའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་གཅེར་བུ་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གོང་དུ་བརྗོད་པའི་སྐུ་མདོག་དང་གཟུགས་ཅན་ཞེས་པ་ཧཱུྃ་ཡིག་གི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཕྱག་རྣམས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་པ་ཕྱག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྡུས་པའོ། ། གང་ཞེ་ན། སྦྱིན་ པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གོ། ། འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཕྱག་གཡོན་གྱི་དང་པོ་ན་རྩེ་གསུམ་པ་ཞེས་པ་གཡོན་པ་ནི་ཟླ་བའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་ཟ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ལས་ཕྱག་ནི་ཉི་མའོ། ། འདི་གཉིས་ཀ་ཡང་དང་པོ་གཉིས་ སུ་མེད་པ་སྟེ། ཕྱག་གཡོན་གྱི་དང་པོའོ། ། དེ་ལ་རྩེ་གསུམ་པ་ཞེས་པ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། ཕྱག་གཡས་ཀྱི་དང་པོ་ན་ཞེས་པ་གཡས་པ་ནི་ཉི་མའོ། ། ཕྱག་ནི་བཤད་ཟིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དང་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་ འཆང་སྟེ། ། ཉི་མ་ཡང་བདག་མེད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་གཡས་ཀྱི་དང་པོ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཕྱག་གཡོན་གྱི་གཉིས་པ་ན་དྲིལ་བུ་ཞེས་པ་གཡོན་པ་ནི་ཟླ་བའོ། ། གཉིས་པ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། དེ་ཡང་ཕྱག་ནི་སྡུད་པའི་རྣམ་པ་ སྟེ།

Furthermore, the first is non-dual; for that very reason, it is the nature of blue, white, and black. For that very reason, it is the nature of the naked, free from obscuration. The aforementioned "body color and form" refers to the meaning of the Blessed One as being solely of the nature of the syllable HŪṂ. "The hands are the purity of the perfections" is a summary of the purity of the hands. What are they? They are the six perfections, such as generosity and so forth. By this, the meaning is that the Blessed One is the nature of emanation and withdrawal. Regarding "the first in the left hand is a trident," the left is the moon. Because of the meaning of "enjoying and consuming," the hand is the sun. Both of these are also non-dual in the first [position], which is the first of the left hands. In that context, "trident" refers to the three vajras of body, speech, and mind. Regarding "the first in the right hand," the right is the sun. "Hand" has the meaning already explained. The first is Vairocana, the Body Vajra, the characteristic of appearance, the nature of conventional truth, Vajradhara. Since the sun is also Nairātmyā, the first of the right hands is the inseparability of the conventional and the ultimate. The "vajra" is the wisdom of the indivisible Body Vajra. Regarding "the bell in the second of the left hands," the left is the moon. The second is Ratnasambhava. Furthermore, the "hand" is the aspect of withdrawal.

དེར་དྲིལ་བུ་ཞེས་པ་དེ་ལ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་གཉིས་ཀའི་ནཱ་ད་དབྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། ཕྱག་གཡས་ཀྱི་གཉིས་པ་ན་གྲི་གུག་ཅེས་པ་གཡས་པ་ནི་ཉི་མའོ། ། དེའི་གཉིས་པ་ནི་ཟླ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཡས་ཀྱི་གཉིས་པ་སྟེ། དེ་དག་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་ནི་ཕྱག་གོ། ། གྲི་གུག་གིས་མི་ཤེས་ པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཕྱག་ལྷག་མ་གཉིས་ལ་རྡོ་རྗེ་ལྕགས་སྒྲོག་མ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་པ། ལྷག་མ་ནི་མ་ལུས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ལྷག་མ་གཉིས་ཀྱང་ཕྱག་གཉིས་ཤེས་རབ་ དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པར་གྱུར་པ་ལ་ཞེས་ཕྱག་ལྷག་མ་གཉིས་སོ། ། དེར་རྡོ་རྗེ་ལྕགས་སྒྲོག་མ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་ལྕགས་སྒྲོག་མའི་སྒྲས་ནི་རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ལྕགས་སྒྲོག་གི་ཚུལ་གྱིས་ཕན་ཚུན་དབྱེ་བ་མེད་པས་འཆིང་བ་རྡོ་རྗེ་ལྕགས་སྒྲོག་མ་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ཡིས་ལྷན་ ཅིག་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་པ་མཉམ་པའི་རང་བཞིན་ཐ་དད་མེད་པའི་ངོ་བོས་ཞུགས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རྒྱུ་དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དག་ལ་དབྱེ་བ་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གཡས་པ་དང་ གཡོན་པ་ན་གྲི་གུག་དང་ཐོད་པ་ཞེས་པ་གཡས་པ་ནི་ཉི་མ་ཆ་དང་བྲལ་བའོ། ། གཡོན་པ་ན་ནི་ཟླ་བ་ཆ་དང་བཅས་པ་སྟེ། ཆ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཆ་དང་བཅས་པ་ཞེས་པའོ། ། འདི་དག་གི་བྱེད་པ་ཁོ་ན་གྲི་གུག་དང་ཐོད་པ་སྟེ།

In that context, the so-called "bell" is the Speech Vajra, the nature of which is the indivisibility of the nāda of both the vowels (āli) and consonants (kāli). Regarding the "curved knife" in the second right hand: the right is the sun, and since the second of those is the moon, it is the second of the right; the union of these two constitutes the hand. The curved knife cuts through all ignorance, which is the indivisible wisdom of the Mind Vajra. Regarding the phrase "the remaining two hands are in union with Vajraśṛṅkhalā": "remaining" refers to the entirety of the inseparable three vajras, the coemergent wisdom; the "remaining two" also refers to the two hands that have become the indivisibility of insight and method. In that regard, "in union with Vajraśṛṅkhalā"—by the term "Vajraśṛṅkhalā," "Vajra" is Vajradhara. Because they are bound together in an inseparable manner like a chain, she is Vajraśṛṅkhalā, Nairātmyā. "In union with her" means entering into the state of equality, a nature without distinction, which is authentic wisdom. For that reason, the Blessed One is such an insight; therefore, the meaning is that there is no distinction whatsoever between insight and method. Regarding the "curved knife and skull-cup in the right and left": the right is the sun devoid of parts, and the left is the moon with parts; that which is devoid of parts is itself "with parts." The very function of these is the curved knife and the skull-cup.

གྲི་གུག་བདག་མེད་མ་དང་ཐོད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ ཀྱིས་གཅིག་གི་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རོ་མནན་པ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་སྒྲས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེའི་ངོ་བོའི་རོ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། མནན་པ་ཞེས་པ་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོས་མནན་པ་ཞེས་ པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ལྷའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ་ཞེས་པ་གང་གི་ཕྱིར་ལུས་ལ་བྱུང་བའི་ཕྱིར། ལྷ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས་ལྷ་ནི་ནཱ་དས་འཁྱུད་པའི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཡང་ཕཊ་གཡོགས་པ་སྟེ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ལྷའི་ལེའུའོ། ། དེ་ཡང་གསུམ་པ་ནི་སྐུ་གསུང་ ཐུགས་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྫོགས་པ་སྟེ། སྐུ་མདོག་དང་ཕྱག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཡང་ས་བོན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྔགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བཞི་པ་ལ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དགོད་ཅེས་པའི་གསུང་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟེ། ལེའུ་གསུམ་པ་འདི་ནི་ལེའུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། ནཱ་ད་རྣམ་ ཤེས་ལས་སྐྱེ་ཞིང་། ། ནཱ་ད་ལས་ནི་སྐུ་སྐྱེ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་སྐུ་དང་ནཱ་ད་དང་། རྣམ་ཤེས་གསུམ་པོ་གཉིས་སུ་མེད། ། རྣམ་ཤེས་ལས་སྐྱེས་ནཱ་ད་སྟེ། ། དེ་ཡིས་ཀྱང་ནི་སྤྲུལ་པ་སྐུ། ། གཉིས་པོ་བསྐྱེད་པར་གྲུབ་པ་སྟེ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གིས་སྤྲུལ། ། མ་སྐྱེས་པ་ཡི་རང་བཞིན་ཉིད། ། རྣམ་ཤེས་དེ་ནི་ འོད་གསལ་ལོ། ། དེ་ཡིས་ཀྱང་ནི་བསྐྱེད་པ་གང་། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པར་བརྗོད། ། དེ་ཕྱིར་སྐུ་དང་ནཱ་ད་སྟེ། །

The curved knife is Nairātmyā and the skull-cup is Vajradhara; because these two are inseparable, they are expressed by a single term. For that very reason, he tramples upon the corpse that is the nature of the three realms. By the term "three realms," the three vajras are meant. The corpse that is the nature of those is the essence of the dharmadhātu. "Trampling" means to trample in the manner of the pervaded and the pervader. This concludes the third chapter, the chapter on the deities. Because it arises within the body, it is explicitly called "deity" (deva). According to the statement, "The deity is the mind-vajra embraced by the nāda," the deity is the mind-vajra embraced by the nāda. Furthermore, it is "covered" by the syllable phaṭ; because it takes up and holds that, it is the "chapter on the deity." Moreover, the "third" refers to the perfection of the three—body, speech, and mind. Through the aspects of color, hand, and shape, it is the body-vajra. Furthermore, because it is born from a seed-syllable, it has the aspect of mantra. Regarding the fourth, according to the statement, "one should arrange the syllables," it has the aspect of wisdom. Thus, this third chapter is the nature of the three chapters. The nāda is born from consciousness, and from the nāda the body is born. Thus, the body, the nāda, and consciousness—these three are non-dual. The nāda is born from consciousness, and from that, the nirmāṇakāya is emanated. These two are established as being generated. By which consciousness is it emanated? It is the very nature of the unborn. That consciousness is the clear light (prabhāsvara). What is generated by that is also described as how it is born. Therefore, the body and the nāda—

གཉིས་པོ་འདི་ནི་མ་སྐྱེས་པ། ། གཉིས་ཀ་སྐྱེས་པར་མ་གྲུབ་ན། ། མ་སྐྱེས་པ་ནི་བདེན་པར་བརྗོད། ། ཞེས་པ་འགྲོ་ཀུན་མ་སྐྱེས་པ། ། འོད་གསལ་བ་ཡི་རང་བཞིན་ཉིད། ། མ་རིག་པ་ཡི་གདུག་ སེམས་ཀྱིས། ། སྐྱེ་བ་རུ་ནི་ཡོངས་སུ་བརྟག། དེ་ནི་རྣམ་དག་དོན་འདི་ཉིད། ། སྙིང་བརྩེ་ལྡན་པ་གཙོ་ཆེན་པོ། ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ། ། དག་པ་དག་ནི་བཤད་པ་ཡིན། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐུགས་རྣམ་པར་དག་པ་ནག་པོ་ཆེན་པོ་ཕྱག་གཉིས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན། ཤེས་རབ་དང་བྲལ་ བའོ། ། ཕྱག་བཞི་པ་སྔོན་པོ་ནི་དཀར་པོ་དང་ནག་པོ་ཉིད་ལས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པས་སྔོ་དང་དམར་བའོ། ། ཕྱག་དྲུག་པ་སྔོན་པོ་ནི་དཀར་པོ་དང་ནག་པོ་དང་། ཉི་མ་ནི་དམར་པོ་ཉིད་ལས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་ཕྱག་དྲུག་པའོ། ། ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པ་ནི་ནག་པོ་དང་དམར་ པོ་དང་དཀར་པོའི་ཞལ་གསུམ་མོ། ། དུ་བ་ལྟ་བུས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ལྷག་མའི་ཞལ་ནི་བུང་བ་བཞིན། ། ཞེས་པ་སྟེ། དགའ་བ་བཞིའི་དབྱེ་བས་ཞལ་བརྒྱད་དང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་རྣམ་པར་དག་པས་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པའོ་ཞེས་པ་ཕྱག་གཉིས་པ་དང་། ཕྱག་བཞི་པ་དང་། ཕྱག་དྲུག་པ་དང་ ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པའི་ཧེ་རུ་ཀ་བཞི་པོ་འདི་དག་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དབྱེར་མེད་པས་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལེའུ་གསུམ་པོ་ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་ལེའུ་གསུམ་པའོ། ། ། །

"These two are unborn; since neither is established as born, the unborn is declared to be the truth." Thus, all beings are unborn, the very nature of clear light (ābhāsvara). By the mind of ignorance, which is like a venomous snake, they are conceptually imputed as being born. This very meaning of total purity is explained as the "Vajra of the indivisibility of both" by the Great Lord endowed with compassion. For that reason, the two-armed Mahākāla of pure mind is the embodiment of insight (prajñā) and method (upāya), yet he is without insight [alone]. The blue four-armed one is blue and red because insight and method are indivisible from the white and black [faces]. The blue six-armed one is the six-armed embodiment of insight and method, consisting of the three indivisible vajras from the white, black, and red Āditya [faces]. The sixteen-armed one has three faces: black, red, and white. "Like smoke, the three vajras are indivisible; the remaining faces are like bees." Thus, through the division of the four joys, there are eight faces, and through the purity of insight and method, there are sixteen arms. These four Herukas—the two-armed, four-armed, six-armed, and sixteen-armed—should be viewed as the progressive indivisibility of the wisdom maṇḍala and the samaya maṇḍala. This concludes the third chapter from the Vimalaprabhā, the commentary on the Hevajra Tantra.

ད་ནི་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་ལེའུ་ལ་སོགས་པ་ གསུམ་གྱིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མངོན་པར་བརྗོད་ནས། དེ་དག་དབྱེར་མེད་པ་བཞི་པ་དབང་བསྐུར་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དབང་བསྐུར་བ་ནི་ཀུན་ནས་འཁྱུད་པ་སྟེ་ཇི་སྲིད་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་པའོ། ། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་བ་ ནི་ལྷ་དབང་བསྐུར་བའོ། ། དེ་ཡང་པ་ཊ་ནི་གཡོགས་པ་སྟེ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ལྷ་དབང་བསྐུར་བའི་ལེའུའོ། ། དེ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་པའོ། ། རང་གི་སྙིང་གར་རང་གི་ས་བོན་ལས་འཐོན་པའི་འོད་ཟེར་ནག་པོ་ལྕགས་ཀྱུའི་རྣམ་པས། ཁམས་ གསུམ་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྤྱན་དྲངས་ལ། མ་མོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མཆོད་ནས་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ། ། རང་གི་སྙིང་གར་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དབྱེར་མེད་པའི་ལྷའི་སྙིང་གར་རང་གི་ས་བོན་ཧཱུྃ་ཡིག་སྟེ། ས་བོན་དེ་ཡོངས་ སུ་གྱུར་པ་ལས་རྡོ་རྗེའོ། ། དེའི་ལྟེ་བའི་ནང་ནས་འཐོན་ཅིང་སྤྲོས་ཏེ་འོད་ཟེར་ནག་པོ་ལྕགས་ཀྱུའི་རྣམ་པ་སྡིགས་མཛུབ་ལྟ་བུ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་དེས། མཚོན་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཁམས་གསུམ་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་བཀུག་ཅིང་སྤྱན་དྲངས་ལ། མ་མོ་བརྒྱད་རྣལ་ འབྱོར་མ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མཆོད་དེ། པི་ཝང་མ་དང་། གླིང་བུ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མཆོད་པ་བྱས་ནས། རྗེས་སུ་ཕྱེ་ནས་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །

Now, having expressed the three vajras through the three chapters beginning with the Vajra Family chapter, it is said: "The fourth chapter, the empowerment of their indivisibility, shall be explained." Empowerment (abhiṣeka) is an embrace; it is that which makes one completely pure and stainless by means of being free from all obscurations. "Empowerment of the deities" refers to the empowerment conferred by the deities. Furthermore, paṭa means "covering"; because it takes up and holds that, it is the "Chapter on the Empowerment of the Deities." That shall be explained, meaning it shall be thoroughly demonstrated. From the seed-syllable at one's own heart, black light rays emerge in the form of hooks. All the Buddhas residing in the three realms are invited, and after being perfectly worshipped by the eight mātṛ goddesses, a supplication should be made. "At one's own heart" refers to the heart of the deity in whom the wisdom maṇḍala and the samaya maṇḍala are indivisible; it is one's own seed-syllable, the letter HŪṂ. From the complete transformation of that seed-syllable, a vajra arises. From within its hub, black light rays emerge and are projected, having the nature of a threatening gesture (tarjanī) in the form of a hook. By that nature, which symbolizes the symbolized, all the Buddhas residing in the three realms are summoned and invited. After being perfectly worshipped by the eight mātṛ goddesses—the eight yoginīs—such as the lute player (vīṇā) and the flute player (vaṃśī), and having performed the perfect offerings, one should then distinguish [the request] and supplicate with earnest intent.

ཡང་ན་རང་གི་སྙིང་གར་ཞེས་པ་བསྡུས་ནས་སྙིང་གར་བཀུག་པ་ན། ཡོ་གཱི་ཞེ་ སྡང་བདག་ཉིད་འགྱུར། ། ཞེས་པ་འདིས་མི་བསྐྱོད་པའི་ངོ་བོས་རྫོགས་པའི་ལྷའི་སྙིང་གར་རང་གི་ས་བོན་ལས་ཞེས་པ་ཧཱུཾ་ཡིག་གི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལས་འཐོན་པའི་འོད་ཟེར་ནག་པོ་ཞེས་པ། སྤྲོས་པའི་མི་བསྐྱོད་པའི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འོད་ཟེར་ལྕགས་ཀྱུའི་རྣམ་པ་དེས། ། ཞེས་ པ་ཨཱཾ་ཨ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་ཨཾ་ཡིག་གི་བར་གྱིས་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའོ། ། དེ་རྣམས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཨཾངྐུ་ཤའོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ནི་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་(ཡང་བྱེར་,མ་དབྱེར་)མེད་པ་དེས། ཁམས་གསུམ་ན་བཞུགས་པ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དབྱེར་མེད་པ་ནི་ ཁམས་གསུམ་མོ། ། དེར་བཞུགས་པ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པའི་སངས་རྒྱས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམས་སྤྱན་དྲངས་ཤིང་བསྡུས་ལ། མ་མོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཅེས་པ་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པ་ལྔས་ཡུལ་ལྔ་དང་། ཤ་བ་རཱི་ ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱང་མ་ལྟ་བུར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གཟུང་བས་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཛིན་པ་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་ཀ་ཡང་ལྷའི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་སྦྱང་བར་བྱ་ཞིང་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆེད་དུའོ། ། ཡང་དག་པར་མཆོད་དེ། ཡང་དག་པའི་ མཆོད་པ་བྱས་ནས། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་འདི་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པའི་མཆོད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་རྗེས་སུ་མཚུངས་པ་ལ།

Alternatively, regarding the phrase "into one's own heart," when [the deities] are condensed and summoned into the heart, the line "the yogin becomes the nature of hatred" indicates that from the essence of Akṣobhya, within the heart of the perfected deity, from one's own seed-syllable—meaning the nature of the syllable HŪṂ—there emerge black light rays from Vajradhara. These are the light rays of the clear-light wisdom, the nature of the emanated Akṣobhya. Regarding the phrase "by those light rays in the form of hooks," this refers to the fifteen ḍākinīs, from the syllable ĀṂ to the syllable AṂ. To realize them is the "hook" (aṅkuśa). Furthermore, their form is the nature of Nairātmyā; that which is inseparable from Vajradhara and Nairātmyā is the "three realms," meaning the inseparability of body, speech, and mind residing in the three realms. Having invited and gathered the five Tathāgatas—the five wisdoms such as the mirror-like wisdom and so forth—who abide there as its very nature, the eight mātṛs—meaning the five such as Gaurī and so forth for the five objects, and the three such as Śavarī and so forth for the three vajras—are invoked. These also act as mothers who give birth, because by grasping at the perceived, the grasper is apprehended. Both are to be purified in the form of deities in order to be free from obscurations. Having made the perfect offering—having performed the perfect offering—this very engagement without attachment to the sense faculties and their objects is called the "perfect offering." Regarding the phrase "one should make the supplication," it is to be done in a similar manner.

མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསོལ་བ་གདབ་སྟེ། མགོན་པོའི་ངོ་བོར་གྱུར་པར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་དག་ལ་དབྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཅི་ལྟར་གསོལ་བ་གདབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཏུ་མཱཾ་སརྦ་ཏཱ་ཐ་ག་ཏཱ་ཞེས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བདག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་དུ་ གསོལ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་བདག་ལ་དབང་བསྐུར་དུ་གསོལ། སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་བདག་ལ་མཛད་དུ་གསོལ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཧེ་རུ་ ཀའི་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཀྱིས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བདུད་རྩི་ལྔས་གང་བའི་བུམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་བར་བྱའོ། ། སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཧེ་རུ་ཀའི་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། གཞན་དུ་ལྷ་གང་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ལྷ་དེ་དང་དེ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ ཀྱིས་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན། བདུད་རྩི་ལྔར་བསྒྲུབས་པའི་བུམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་ཞིང་བཀྲུ་བར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། སངས་རྒྱས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཧེ་རུ་ཀའི་རྣམ་པའི་གཟུགས་ གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདུད་རྩི་ལྔར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དེ་ཉིད་བདུད་རྩི་ལྔའོ། །

One should make the supplication with a sense of equality and cause oneself to become the essence of the Protector. This indicates that there is no distinction between the Tathāgatas and the ḍākinīs. If one asks how to make that supplication, it is said: abhiṣiñcatu māṃ sarvatathāgatāḥ. This means, "May all the Tathāgatas, in every respect, act so that I am established in the nature of the utterly pure dharmadhātu." Alternatively, it means, "Please confer empowerment upon me; may all the Tathāgatas who have attained unobscured wisdom act for me." The meaning is that one is inseparable from all the Tathāgatas, known as Vajradhara. Those Buddhas, in the form of Heruka, should confer empowerment with vases filled with the five nectars (amṛta), which are the nature of the five Tathāgatas. The phrase "those Buddhas in the form of Heruka" is an illustration; the intention is that one should visualize them in the form of whichever deity is to be meditated upon. Thus, one is to be empowered and washed with vases prepared with the five nectars, which are the nature of the five Tathāgatas. Alternatively, those Buddhas, who are the nature of the five wisdoms such as the mirror-like wisdom and so forth, act through the non-dual nature of the form of Heruka. For that very reason, it is by means of the nature of the five wisdoms that have become the five nectars; that itself is the five nectars.

བུམ་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀཾ་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ལ་ཤ་ཞེས་པ་རོལ་སྒེག་གི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་གཅིག་པའི་བུམ་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ལ་དབང་བསྐུར་བར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། དབང་བསྐུར་ཞིང་ཁྲུས་བྱ་བ་འདི་ལྟ་བུའི་སྐད་ཅིག་ལ་སྤྱི་བོར་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དབང་པོར་འགྱུར་རོ། ། འདིས་ནི་ཧེ་རུ་ཀ་རྫོགས་པའོ། ། ཡང་ན་དབང་ བསྐུར་བ་ན་ཞེས་པ་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ན་མེ་ཏོག་གི་ཆར་འབབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་མེ་ཏོག་རྡུལ་དང་ཆར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཁུ་བ་ནི་མེ་ཏོག་གི་ཆར་འབབ་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟོགས་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་འགྱུར་རོ། ། རྔའི་སྒྲ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་རྔའི་སྒྲ་ནི་ ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་རང་བཞིན་གྱི་ནཱ་ད་སྟེང་དུ་འབྱུང་ཞིང་ནཱ་ད་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྤྲོ་བའི་ཕྱིར། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་འགྱུར་རོ། ། གུར་གུམ་གྱི་ཆར་འབབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་གུར་གུམ་ནི་བདག་མེད་མ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ པའོ། ། ཆར་ནི་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞུ་བ་སྟེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པར་འབབ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་འགྱུར་རོ། ། གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་དེ་ལས་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། སྒྲ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། དྲི་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། རོ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་།

With those vases, one should confer initiation upon these five aggregates—the nature of the five vases which are one in the essence of wisdom, such as kaṃ for the wisdom of bliss and la-śa for the wisdom of playful charm—so that they may attain the state of being free from obscurations in every respect. At the moment of such initiation and ablution, one becomes the lord of one’s own family upon the crown of the head. By this, Heruka is perfected. Alternatively, regarding the phrase "when the initiation is conferred," it means that when the state of being free from obscurations is attained, a rain of flowers falls. This "rain of flowers" refers to the pollen and the fluid of bodhicitta; through the realization of non-duality, one becomes the nirmāṇakāya. The phrase "the sound of drums will arise" means that the sound of the drum is the nāda (vibration) whose nature is the āli-kāli (vowels and consonants) consisting of two nāda strands. Because the wisdom of the indivisibility of both nādas is emanated, one becomes the saṃbhogakāya. The phrase "a rain of saffron will fall" means that saffron is the coemergent bodhicitta of Nairātmyā. The "rain" is the melting bodhicitta of the nature of method. Because both fall as an indivisible unity, one becomes the dharmakāya. The phrase "one should make offerings with Rūpavajrā and the others" means that from the indivisibility of the three vajras, which are the nature of wisdom and method, there arise Rūpavajrā, Śabdavajrā, Gandhavajrā, Rasavajrā, and so forth.

རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་མ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་མ་ཞེས་པ་དྲུག་མི་ཕྱེད་པས་བསྐྱེད་པ་ནི་མཆོད་པའོ། ། མི་ཕྱེད་པའི་སྒྲ་ནི་རྡོ་རྗེའི་གླུ་སྟེ། སྤྱན་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱིས་བླང་བར་བྱ་ཞིང་མཚོན་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་མ་མེད་པའི་རང་ བཞིན་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེས་པའོ། ། དབང་བསྐུར་ཏེ། སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ན། སྤྱི་བོར་སྤྱི་གཙུག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞུ་བའི་རང་བཞིན་ལ། རང་གི་རིགས་ཀྱི་དབང་པོ་མི་བསྐྱོད་ པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། འདིས་ནི་རྒྱུ་འདིས་ཧེ་རུ་ཀ་རྫོགས་པའོ་ཞེས་པ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཧེ་རུ་ཀ་ཉིད་དེ་ཧེ་རུ་ཀའི་སྒྲའི་དོན་ཡང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་སོགས་སྤངས་པ་ཞེས་པ་འདིས་གསལ་བར་བཤད་དོ། ། ཐུན་གསུམ་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམས་ནས་ལངས་ཏེ། ལྷའི་སྐུར་གཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་སྔ་དྲོ་དང་ཉིན་གུང་དང་ཕྱི་དྲོའི་དུས་སུ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་སྒོམ་པ་བསྐྱེད་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་པར་བསྒོམས་ནས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་ལངས་ཏེ། སྤྲོ་བས་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་ ཐུན་གསུམ་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་པ། ཐུན་གསུམ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

The offering is the generation of the six—namely, Sparśavajrā and Dharmadhātuvajrā—through indivisibility. The term "indivisible" refers to the vajra song; it should be taken up and indicated by Locanā and the others, who are of the nature of the four great elements. This means that the wisdom of Vajradhara, the identity of the two maṇḍalas, should be thoroughly realized as being of an unconditioned nature. Having conferred the empowerment, when the nature of luminosity, free from obscurations, is attained, the bodhicitta in the nature of melting at the crown of the head becomes the coemergent essence of the lord of one’s own family, Akṣobhya. By this cause, Heruka is perfected. Regarding the term "perfection," it is Heruka himself; the meaning of the word "Heruka" is also clearly explained by the Blessed One himself as "having abandoned causes and so forth." Having thoroughly meditated upon the practice of blessing during the three sessions, one should arise and abide in the form of the deity. This means that having thoroughly meditated upon the attainment of the generation stage of the blessing during the morning, midday, and evening sessions, one arises in order to abide in the essence of non-duality and should remain with joyful enthusiasm. Alternatively, "meditating on the blessing during the three sessions" refers to the wisdom of the three maṇḍalas: the wisdom maṇḍala, the samaya maṇḍala, and the wisdom of the maṇḍala in which both are indivisible.

བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་པ་དབང་བསྐུར་བའི་བར་གྱིས་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་གནས་ཐོབ་ པའོ། ། བསྒོམས་ནས་ལངས་ཏེ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། ། ལྷའི་སྐུར་གཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་པ། ལྷ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། སྐུ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། བདེན་པ་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལྷའི་སྐུའོ། ། གཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གནས་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་ པའི་དོན་ཏོ། ། དབང་བསྐུར་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ་ཞེས་པ། ཀུན་ནས་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་། པ་ཊ་ནི་གཡོགས་པ་སྟེ་དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ལེའུའོ། ། བཞི་པ་ནི་བཞི་རྣམས་ཀྱི་རྫོགས་པ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་ལེའུས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་དང་། སྔགས་ཀྱི་ལེའུས་གསུང་རྡོ་རྗེ་དང་། ལྷའི་ལེའུས་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་དང་། དབང་བསྐུར་བའི་ལེའུས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ་ཞེས་པ་བཞི་པའོ། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་དགའ་བ་བཞིའི་རིམ་པས་སོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་འཁོར་ལོ་བཞིའི་རིམ་པས་གཏུམ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ དབྱེར་མེད་པས་སོ། ། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། ། ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་ལེའུ་བཞི་པའོ། ། ། ། ད་ནི་དེ་ནས་དེ་ཁོ་ནའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལ་དེ་ཁོ་ན་བཞི་སྟེ། བདག་གི་ དེ་ཁོ་ན་དང་། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་དང་། ལྷའི་དེ་ཁོ་ན་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའོ།

"Contemplating the blessing" refers to attaining the state free of obscurations through the sequence up to the conferral of empowerment. The meaning of "having arisen from meditation" has already been explained. Regarding "one should abide in the deity's body": the deity is wisdom, which is the ultimate truth; the body is the conventional truth. Thus, the "deity's body" is the nature of both truths. "One should abide" means that one should perfect the state of Vajradhara. "The fourth chapter on empowerment" means that which completely removes all obscurations. Furthermore, paṭala means "covering," and because it takes up and holds that [meaning], it is a "chapter." "The fourth" is the completion of the four, meaning the nature of the coemergent. The chapter on the Vajra Family is the Vajra Body; the chapter on Mantra is the Vajra Speech; the chapter on the Deities is the Vajra Mind; and the chapter on Empowerment is the indivisibility of the three vajras—thus it is the fourth. Regarding the Action Mudrā, it is by the sequence of the four joys. Regarding the Dharma Mudrā, it is the yoga of caṇḍālī by the sequence of the four cakras. Regarding the Mahāmudrā, it is by the indivisibility of the four mudrās. Regarding the Samaya Mudrā, it is the manifest, perfect awakening to omniscience. This concludes the fourth chapter from the Hevajra Commentary: The Stainless Union. Now, "thereafter, the chapter on reality shall be explained." In that regard, there are four realities: the reality of the self, the reality of mantra, the reality of the deity, and the reality of wisdom.

། རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་ལེའུར་བདག་གི་དེ་ཁོ་ནའོ། ། སྔགས་ཀྱི་ལེའུར་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའོ། ། ལྷའི་ལེའུར་ལྷའི་དེ་ཁོ་ནའོ། ། དབང་བསྐུར་བའི་ལེའུར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞི་མངོན་པར་བརྗོད་ནས་བཞི་པོ་དབྱེར་མེད་ པ་ལས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཞེས་པ་དེ་མ་ཐག་པར་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ནའི་ལེའུ་རབ་ཏུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ངོ་བོས་གཟུགས་མེད་ཅེས་པ་རང་གི་གཟུགས་ནི་ངོ་ བོ་སྟེ། གང་གི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་གཟུགས་ཏེ། དེ་ནི་ངོ་བོའོ། ། དེ་ན་དེ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གང་གི་ཚེ། གཟུགས་ཉིད་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའོ། ། ཚོར་བ་ཉིད་དང་། འདུ་ཤེས་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཉིད་དང་། གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། མཐོང་བ་ཡང་མེད་ཅེས་པ་མཐོང་བ་ཡང་མཐོང་བའི་རང་རང་གི་ངོ་བོས་མེད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། ལེའུ་དང་པོ་བདག་གི་དེ་ཁོ་ནའོ། ། སྒྲ་མེད་ཐོས་པ་པོ་ཡང་མེད། ། ཅེས་པ། དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཐམས་ཅད་དུ་ངོ་བོས་ཞེས་པ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། སྒྲ་ ནི་སྒྲའི་ངོ་བོས་མེད་དོ། ། ཐོས་པ་ནི་ཐོས་པའི་ངོ་བོས་མེད་དོ་ཞེས་པ་སྔགས་ཀྱི་ལེའུ་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའོ། ། དྲི་མེད་སྣོམ་པ་པོ་ཡང་མེད། ། ཅེས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དྲི་ནི་སྣའི་དབང་པོའི་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྣའི་དབང་པོ་ནི་ནཱ་དའི་ནང་དུ་ཐིམ་པའི་ཕྱིར་དང་།

In the chapter on the Vajra Family, there is the reality of the self. In the chapter on mantra, there is the reality of mantra. In the chapter on the deity, there is the reality of the deity. In the chapter on empowerment, there is the reality of wisdom. Having thus explicitly expressed these four realities, in order to demonstrate that from the indivisibility of these four comes the utterly pure wisdom of the dharmadhātu, which is Vajradhara himself, it is said: "Then," meaning immediately and without interruption, "the chapter on reality shall be explained." Therefore it is said: "By nature, form does not exist." One's own form is the "nature"; whatever is the form of something, that is its form, and that is the nature. In that [nature], it does not exist. Thus, in the Prajñāpāramitā, it is said: "When form itself is devoid of the nature of form; when feeling itself, perception itself, formations themselves, and when consciousness itself is devoid of the nature of consciousness," and so forth. "Seeing also does not exist" means that seeing also does not exist by its own individual nature. This is the first chapter, the reality of the self. "Sound does not exist, nor is there a hearer," means that in the same way, the term "by nature" should be applied to all: sound does not exist by the nature of sound; hearing does not exist by the nature of hearing. This is the chapter on mantra, the reality of mantra. "Odor does not exist, nor is there a smeller," should be applied in the same way. Since odor is the object of the nose faculty, and the nose faculty dissolves into the nāda, and—

སེམས་ནི་ནཱ་དས་འཁྱུད་ པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་གསུམ་གྱིས་ལྷའི་ལེའུ་ལྷའི་དེ་ཁོ་ནའོ། ། རོ་མེད་མྱོང་བ་པོ་ཡང་མེད། ། ཅེས་པ། རོ་ནི་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། ། དེ་ཡང་དབང་བསྐུར་བའི་ལེའུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའོ། ། རེག་མེད་རེག་པ་པོ་ཡང་མེད། ། ཅེས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞི་བསྡུས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་ པར་གྱི་དགའ་བའི་བར་ནི་རེག་པའོ། ། སེམས་མེད་སེམས་ལས་བྱུང་བའང་མེད། ། ཅེས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེད་པའི་དགའ་བ་ནི་སེམས་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཡང་ན་ངོ་བོས་གཟུགས་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིས་དེ་ཁོ་ན་བཞིའོ། ། གཉིས་པོ་དག་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱིས་ ཕྱེ་བ་ལས། རེག་མེད་རེག་པ་པོ་ཡང་མེད། ། སེམས་མེད་སེམས་ལས་བྱུང་བའང་མེད། ། ཅེས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞི་བསྡུས་པའོ། ། དེ་ལྟར་རིམ་པས་མེད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ། ཡུལ་དྲུག་དང་། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ དང་། ཡིད་དེ། དབང་པོ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གིས་རང་བཞིན་ཁམས་གསུམ་པའོ་ཞེས་བརྟགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་དོན་དུ། བསྐྱེད་པ་དང་ནི་སྲིང་མོ་ཉིད། ། རྣལ་འབྱོར་རིགས་པས་རྟག་ཏུ་མཆོད། ། གར་མ་ཚོས་མ་རྡོ་རྗེ་མ། ། གདོལ་མ་དེ་བཞིན་བྲམ་ཟེ་མོ། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཆོ་ག་ཡིས། ། དེ་ཉིད་དགའ་བས་རྟག་ཏུ་མཆོད། ། ཅེས་པའི་དོན་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་བསྐྱེད་པའི་སྒྲས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་སྟེ། གང་ཕྱིར་སྐྱེ་འགྲོ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། །

Because the mind is embraced by the nāda, the three realities constitute the reality of the deity chapter. "There is no taste, nor is there a taster" means that taste is the characteristic of experience; this is the reality of wisdom in the chapter on empowerment. "There is no touch, nor is there a toucher" refers to the four realities condensed into a single essence; from joy up to the special joy is "touch." "There is no mind, nor are there mental factors" means that because the coemergent joy transcends the mind, it is the sixth, Vajradhara. Alternatively, the four realities are indicated by the four lines beginning with "By nature, there is no form." When the two are distinguished by wisdom and method, the four realities are condensed into: "There is no touch, nor is there a toucher; there is no mind, nor are there mental factors." Thus, because they are sequentially non-existent, the six objects—form, sound, smell, taste, touch, and the dharma-element—and the six faculties—eye, ear, nose, tongue, body, and mind—are the nature of the three realms. In order to completely abandon such conceptualizations, it is said: "One should always worship the sister and the mother through the logic of yoga. The dancer, the cook, the vajra woman, the outcaste woman, and likewise the brahmin woman—always worship them with the joy of reality through the ritual of method and wisdom." The meaning of this is easy to understand. Alternatively, the word "mother" refers to the five objects such as form, because they give birth to living beings.

ཞེས་པའི་གསུང་ལས་ཕལ་ཆེར་གཟུང་བར་མངོན་པར་ཞན་པས་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྲིང་མོའི་ སྒྲས་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་སྟེ། གང་ཕྱིར་སྐལ་བ་སྟོན་པའི་ཕྱིར། ། ཤེས་རབ་སྲིང་མོ་ཞེས་བྱ་ཉིད། ། ཅེས་པའི་གསུང་ལས། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལྔ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་ཀ་དག་ལས་རྣལ་འབྱོར་ཏེ། ། དེ་རིག་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་རིག་པའོ། ། རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་བར་ཆད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཆོད་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྣམ་པས་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་འདིས་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའོ། ། འདིས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཡང་བསྟན་ཅིང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ཕྲད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐུ་གསུམ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཡང་མཚོན་ནོ། ། གར་མ་དང་ཚོས་མ་དང་རྡོ་རྗེ་མ་དང་གདོལ་བ་མོ་དང་བྲམ་ཟེ་མོ་སྟེ། རིགས་ལྔའི་ཆ་དང་ལྡན་པ་འདི་རྣམས་མཆོད་ཅིང་གོམས་པར་བྱའོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཆོ་ག་ཡིས། ། ཞེས་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡུལ་དང་ དབང་པོ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དགའ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའོ། ། རྒྱུ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ངོ་བོས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས། གཟུགས་མེད་མཐོང་བ་པོ་ཡང་མེད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། སེམས་མེད་སེམས་ལས་བྱུང་བའང་མེད། ། ཅེས་པའི་བར་ རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ཁོ་ན་སྟེ། དབང་པོ་ལྔ་དང་། ཡུལ་ལྔ་དང་།

From the statement, "Because of the strong attachment to the perceived, the faculties such as the eye arise," it is so. By the word "sister" (sring mo), the five faculties such as the eye are meant; for it is said: "Because she reveals the fortune, insight is called the sister." According to this statement, the five faculties such as the eye are for the purpose of apprehending the five objects such as form. "Yoga arises from both; because one knows that, one is a knower of yoga." "Always, at all times, without interruption, one should worship and enjoy in a non-dual manner"—by this, the blessing of the vajra and the lotus is indicated. By this, the blessing of the eye and so forth is also shown, and because consciousness arises from the meeting of the faculties and their objects, it also symbolizes the blessing of the three bodies (kāya). "The dancer, the dyer, the vajra woman, the outcaste woman, and the brahmin woman"—these, who possess the portions of the five families, should be worshipped and cultivated. If one asks how: "By the ritual of method and insight." This means by realizing the inseparability of the objects and faculties, which are the nature of method and insight. For that very reason, "joy in reality" is the passion for that very suchness. By this very cause, through knowing the essential nature as it is, it is said: "There is no form, nor is there a seer," and so on, up to: "There is no mind, nor are there mental factors." Through the inseparability of the three vajras, that is reality: the five faculties and the five objects.

ཡེ་ཤེས་ལྔ་དབྱེར་མེད་པས་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་དབྱེར་མེད་པས་ཡུལ་དྲུག་དང་། དབང་པོ་དྲུག་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་བཅོ་བརྒྱད་ དེ། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། ། ཇི་ལྟར་བྱེ་བར་མི་འགྱུར་བར། ། རབ་ཏུ་འབད་པས་བསྟེན་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་འདི་རྣམས་བསྟེན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འགལ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་བྱེ་བར་མི་འགྱུར་བར། ། ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་འགའ་ཡང་ཤེས་ པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་འབད་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་འབད་པས་བསྟེན་པར་བྱ་སྟེ། འདི་རྣམས་ཁུ་བ་རྡོ་རྗེར་འགྱུར། ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས་སོ། ། ཡང་ན་བསྟེན་པར་བྱ་ཞིང་གོམས་པར་བྱ་སྟེ། རབ་ཏུ་འབད་པར་བར་ཆད་མེད་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་བྱེ་བར་མི་འགྱུར་བར། ། ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་དབྱེར་མེད་ པར་གྱུར་པ་སྟེ། ། དེ་ལྟར་ཡང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། དབྱེར་མེད་མཚན་ཉིད་གྲུབ་པ་ན། ། ཕྱག་རྒྱ་རྣལ་འབྱོར་བས་འགྲུབ་འགྱུར། ། ཞེས་སོ། ། གལ་ཏེ་བྱེ་བར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། མ་གསང་སྦྲུལ་དང་ཆོམ་རྐུན་དང་། ། ས་སྤྱོད་མེ་ཡིས་སྡུག་བསྔལ་ བྱེད། ། གལ་ཏེ་གསལ་པོར་བསྟན་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་བྱེད་དོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། སྦྲུལ་དང་ཆོམ་རྐུན་དང་མེ་དང་ས་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། ས་སྤྱོད་ནི་སྟག་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཟད་པའི་གནོད་པས་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།

Because the five wisdoms are indivisible, it is the maṇḍala of the nature of the fifteen ḍākinīs. Because it is indivisible from Vajrasattva, it is the eighteenfold nature of the six objects, the six faculties, and the six consciousnesses. These are also the aggregates, the elements, and the sense bases. Regarding the statement, "One should rely [on this] with great effort so that it does not become divided," relying on these things is contrary to worldly conventions. Therefore, it is said: "So that it does not become divided." This means that one should rely [on this] with the most excellent effort in such a way that no one at all will understand [it to be ordinary]. This is because of the statement: "These become the vajra of the vital essence." Alternatively, "should rely" means to familiarize oneself [with it], and "with great effort" means without interruption. For that very reason, "so that it does not become divided" means that it becomes indivisible. Furthermore, the Blessed One said: "When the characteristic of indivisibility is established, the yogin will achieve the mudrā." If one were to become divided, what would happen? Therefore, it is said: "If not kept secret, snakes, thieves, and fire, as well as those who roam the earth, will cause suffering." If it were to be revealed clearly, then at that time it would cause suffering. By what means? By snakes, thieves, fire, and those who roam the earth; "those who roam the earth" refers to tigers and the like. Through their inexhaustible harm, one will meet one's end.

དེ་ནས་དམྱལ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པས་ སྡུག་བསྔལ་ལ་བརྒྱུད་མར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་མ་གསང་བར་བྱེ་བ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་ན་སྡུག་བསྔལ་བྱེད་དེ། སྦྲུལ་དང་ཆོམ་རྐུན་དང་མེ་དང་ས་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་ལས། འཁོར་བ་པའི་སྡུག་བསྔལ་བྱེད་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གལ་ཏེ་འདི་རྣམས་བསྟེན་པ་བྱེ་བ་ལས་ནི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ན། འདི་རྣམས་བསྟེན་པས་དགོས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་དོགས་པ་ལ་གསུངས་པ། རིགས་ལྔའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ། ། ཐར་པའི་རྒྱུར་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། ། གར་མ་ དང་། ཚོས་མ་དང་རྡོ་རྗེ་མ་དང་གདོལ་པ་མོ་དང་བྲམ་ཟེ་མོ་རྣམས་ནི་རིགས་ལྔའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ཐར་པའི་རྒྱུར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཐར་པའི་རྒྱུ་ལས་སོ། ། ཡང་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་རིགས་ལྔའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་དོན་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ཡང་ན། བྱེ་བ་མེད་པར་གྱུར་ན་དེ་ཉིད་ ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་མ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཡུལ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཕྱག་རྒྱ་ལྔའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། ། ཕྱག་རྒྱའི་སྒྲ་ནི་འདི་རྣམས་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་འདིས་ནི་ གདབ་བྱ་སྟེ། ། དེ་ལ་ཕྱག་རྒྱར་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ། གང་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྡོ་རྗེ་མི་བསྐྱོད་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་དེ་ཡིས་ཏེ། ཡིད་ནི་དམ་པའི་བདེ་བ་ཟ། །

Then, it is said that one will undergo a continuous succession of sufferings, such as going to the hells and so forth. Alternatively, if one does not keep [the teachings] secret and becomes attached to the perceived and the perceiver, suffering is produced; just as snakes, thieves, fire, and terrestrial predators produce suffering, the suffering of those in saṃsāra will thus be engaged. This is the meaning of "by the defilements and secondary defilements." If one wonders, "If relying on these [women] leads to faults, what purpose is served by relying on them?" it is said: "The mudrās of the five families Are said to be the cause of liberation." The dancer, the dyer, the vajra woman, the outcaste woman, and the brahmin woman are the "mudrās of the five families," and are said to be the cause of liberation. This is because they are the cause of liberation. Alternatively, the five Tathāgatas themselves are called the "mudrās of the five families"; the explanation of the meaning is complete. Alternatively, if they are without differentiation, they are the five mudrās, which are said to be the "signs of the Tathāgatas." The five mudrās are the nature of the five objects, which are of the same nature as the five Tathāgatas, inseparable from them. For that very reason, they become the cause for attaining liberation. If one asks, "In what way are these called 'mudrā'?" it is said: "Because one is marked by this vajra, It is called a mudrā." This means that by means of the "vajra" called Akṣobhya—the Vajra Mind—one [is marked]. "The mind consumes supreme bliss."

ཞེས་པའི་ཚིག་ལས་རེག་བྱ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གར་མ་ཚོས་མ་རྡོ་རྗེ་མ། ། གདོལ་པ་མོ་དང་བྲམ་ཟེ་མོ། ། ཞེས་པ། གང་ གསུངས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་གནས་པའི་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཉིད་དང་པོར་གསུངས་ཏེ། སེམས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་དེ་བཞིན་ལས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་དང་རིན་ཆེན་ཉིད། ། སླར་ཡང་གོང་དུ་གཞག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་གཉིས་ནི་གར་མ་པདྨའི་རིགས་ཏེ། འོད་དཔག་ ཏུ་མེད་པའི་རིགས་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། ཚོས་མ་ལས་ཀྱི་རིགས་ཏེ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རིགས་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། སླར་རིམ་པ་མ་ཡིན་པས་མཐའ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བྲམ་ཟེ་མོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྟེ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ནི་འདི་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། འདི་དང་པོར་གསུངས་ སོ། ། གདོལ་པ་མོ་རིན་ཆེན་རིགས་ཏེ། རིན་ཆེན་དབང་པོའི་རིགས་འོད་དཔག་མེད་གསུང་རྡོ་རྗེ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པས་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། འོད་དཔག་མེད་ཟླ་བ་དང་རིན་ཆེན་དབང་པོ་ཉི་མ་སྟེ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་བདག་ཉིད་ལས་གཉིས་ཀ་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་ཀྱིས་ རྒྱས་གདབ་པར་རིགས་སོ་ཞེས་རིན་ཆེན་དབང་པོའི་རིགས་མཐའ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ་ཞེས་པའོ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དམ་པ་ཡི། ། རིགས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་རུ་བརྗོད། ། ཅེས་པ་རིམ་པ་འདིས་རིགས་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བོད་པའོ། ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ ལས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་རྣམས་དང་།

From the aforementioned words, it is because the object of touch is the domain of the mind. Regarding the passage: "The dancer, the dyer, the vajra [woman], the outcaste woman, and the brahmin woman," among those mentioned, the vajra family itself is taught first, because the mind is the master of all. The vajra, the lotus, and likewise the action [family], as well as the Tathāgata and the jewel [families]—the two mudrās placed above are the dancer of the lotus family, the speech-vajra of the Amitābha family. The dyer is the action family, the body-vajra of the Amoghasiddhi family. Again, following the non-sequential order starting from the end, the brahmin woman is the Tathāgata family, the body-vajra; because Amoghasiddhi has entered into this very [family], it is taught first. The outcaste woman is the jewel family; because she has entered into the speech-vajra of Ratnendra (Amitābha), she is the speech-vajra. Amitābha is the moon and Ratnendra is the sun; since both are of the nature of the moon and sun, it is appropriate to seal them with the bodhicitta that is inseparable from Nairātmyā. Thus, it is said that the jewel family is at the end. "By means of the supreme great compassion, the families are said to be fivefold." By this sequence, there are five families. "Hevajra, the essence, the great compassion" is the address. From the inseparability of both, there are form and so forth: form, sound, smell, taste, and touch.

རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་རིན་ཆེན་དབང་པོ་དང་འོད་དཔག་མེད་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་མི་བསྐྱོད་པ་རྣམས་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་དང་། ལུགས་དང་མཐུན་པའི་རིམ་པས་བྲམ་ཟེ་མོ་དང་། ། གདོལ་པ་མོ་དང་། གར་མ་ དང་། ཚོས་མ་དང་། གཡུང་མོ་རྣམས་གསུངས་སོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། རྡོ་རྗེ་འདིས་ནི་གདབ་བྱ་སྟེ། ། དེས་ན་ཕྱག་རྒྱར་བརྗོད་པར་བྱ། ། གདབ་པར་བྱ་ཞིང་མཚོན་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་འདིས་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་པདྨ་དེ་བཞིན་ལས། ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་རིན་ཆེན་ཉིད། ། མི་ཕྱེད་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུ་དེས་ན། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམ་པའི་རིགས་ནི་ལྔ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངེས་པར་གྱུར་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བོད་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་འདི་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཏེ། མཐོང་བ་པོ་དང་། མཐོང་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ལས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་ཆོ་གས་དེ་ཁོ་ན་ལ་དགའ་བས་མཆོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་སྐུའི་སྒྲས་ཆོས་འབྱུང་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་དབྱེར་ མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རིགས་རྣམས་སོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། རྒྱས་པར་ནི་རྣམ་པ་མཐའ་ཡས་པའི་རིགས་ཉིད་ལས་ཇི་ལྟར་མཐའ་ཡས་པའི་རིགས། སྔགས་ཀྱི་ལེའུར་རབ་ཏུ་བཤད་ཅིང་ལེའུ་གཞན་དུ་ཡང་བཤད་པར་བྱའོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམ་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ལས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་།

Vairocana, Ratneśvara, Amitābha, Amoghasiddhi, and Akṣobhya are taught in reverse order and in the natural order as the brahminī, the outcaste woman (caṇḍālī), the dancer (nartakī), the dyer (rajakī), and the scavenger woman (ḍombī). Alternatively: "Because one is struck by this vajra, it is called a mudrā. It is that which is struck and that which indicates; for this reason, it is called a mudrā." What is that? "The vajra, the lotus, and likewise the Tathāgata and the Jewel itself." Because of the cause of the indivisible vajra, all of these are called mudrās. For that very reason, the supreme families are said to be five, which is the certainty of wisdom. Therefore, it is addressed as "Great Compassion." This very wisdom, which is the nature of the five wisdoms of the non-duality of insight and method, is the wisdom of the seer and the seen; because there is no distinction between them, one should worship that very reality with the ritual of insight and method. Alternatively, by the word "body" (kāya), one refers to Nairātmyā, the source of phenomena (dharmodayā). Because one takes up and holds that, and because one has become of an inseparable nature with it, they are the families. Furthermore, there are five aspects; in detail, because the families themselves are infinite, how they are infinite families is explained in the Mantra Chapter and will be explained in other chapters as well. For this very reason, from the inseparability of the supreme conventional and ultimate, there is Great Compassion itself.

དེ་ཉིད་དབྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་། ལུགས་ལས་བཟློག་པས་འཁྲགས་འཁྲུགས་སུ་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེའི་ཕྱག་རྒྱ་གཡུང་མོར་འགྱུར། ། དེ་བཞིན་པདྨ་གར་མ་ཉིད། ། ལས་ནི་ཚོས་མར་ཡང་དག་ བཤད། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྲམ་ཟེ་མོ། ། རིན་ཆེན་གདོལ་མར་ཤེས་པར་བྱ། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔར་ནི་རྣམ་པར་ངེས། ། འདི་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས། ། མདོར་བསྡུས་པས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། ། མདོར་བསྡུས་པས་ཞེས་པ་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་དེའི་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོས་གཟུགས་མེད་མཐོང་བའང་མེད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་གསུངས་པ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན། གང་གི་ཕྱིར་གཡུང་མོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་རྣམས་ནི་རྡོ་རྗེ་སྟེ། མི་ཕྱེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ངེས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཞེས་པ་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་བྲལ་བར་ངེས་པའམ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ངེས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་ བཞིན་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདི་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས། ། མདོར་བསྡུས་པས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་རིགས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། འདི་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུས་པས་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར།

In order to demonstrate the characteristics of that very [reality] without differentiation, it is taught in a disordered sequence through both the forward and reverse orders: "The vajra mudrā becomes Caṇḍālī; likewise, the lotus becomes Nartī. Action is correctly explained as the dyer-woman. The Tathāgata is the brahmin woman; the Jewel should be known as the outcaste woman. These five mudrās are definitively established. These are the families of the Tathāgatas; they shall be described in brief." Regarding the phrase "in brief": because the objects and consciousnesses have entered into the nature of the Tathāgatas, the vajra and so forth are the families of the Tathāgatas such as Akṣobhya and the others. This is exactly what is taught in such passages as, "By nature, there is no form and no seeing." Alternatively, because Caṇḍālī and the others are the very essence of the mudrās, they are "vajra"—that is, they are indeed vajra because their nature is indivisible. Therefore, they are "definitively established" as the "families of the Tathāgatas," meaning they are determined as being of a nature free from [duality], or determined in the manner of various aspects. The meaning is that they are of the nature of the inseparability of emptiness and compassion. "These are the families of the Tathāgatas; they shall be described in brief." Here, "family" is wisdom, and these are also the Tathāgatas themselves. How so? Because, in brief, the objects and consciousnesses are of that very nature.

དེ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་བསྲེས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཞེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྒྲའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དཔལ་ལྡན་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གཤེགས། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བྱོན་པ་ཉིད། ། ཤེས་རབ་རིགས་པ་འདི་ཡིས་ནི། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པར་མངོན་པར་བརྗོད། ། ཅེས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཡུང་མོ་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་སུ་གཤེགས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཕྱག་རྒྱའི་ངོ་བོས་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའོ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གཤེགས་པའོ། ། བྱོན་པ་ཞེས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་དེ་རྣམས་ཉིད་ལ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ ཕྱག་རྒྱའི་ངོ་བོས་བདག་ཉིད་ངེས་པར་རྟོགས་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བྱོན་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔལ་ལྡན་ཤྲཱི་ཡིག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ། འདི་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ། དེར་གཤེགས་པ་ནི་དེའི་ནང་དུ་ཐིམ་ པ་ཇི་སྲིད་དེའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བྱོན་པ་ཉིད་ཅེས་པ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ལ་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་གནས་སོ་ཞེས་པ་སྟེ། དཔལ་ལྡན་ཞེས་པའི་དོན་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ཤེས་རབ་ཅེས་བརྗོད་པའི་རིམ་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་རིགས་པ་ཞེས་བརྗོད་ པའི་རིམ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། འདིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་མངོན་པར་བརྗོད་ཅེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་ཐ་སྙད་དུ་མཛད་པའོ། ། ད་ནི་ངོ་བོས་གཟུགས་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུད་པ་གསུངས་པ། རིགས་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བརྗོད། ། ཅེས་པ།

By thoroughly blending those, they are called the "families of the Tathāgatas." If one asks what the meaning of the term "Tathāgata" is, it is said: "Having gone to glorious suchness, And having likewise returned, By this reasoning of insight, One is designated as a Tathāgata." In this context, "suchness" refers to the ḍākinīs, such as Caṇḍālī and the others. "Having gone to them" means having thoroughly entered into them in the form of the mudrās, such as Vajrā and the rest; this is "having gone to suchness." "Having returned" means that within those very ḍākinīs, one has come to realize oneself in the form of the mudrās, such as Vajrā and the rest; this is "having likewise returned." Because of suchness, the "glorious" (śrī) is the non-dual wisdom. Because he possesses this, he is "endowed with it." Alternatively, "suchness" is non-conceptuality. "Having gone to it" means having dissolved into it and become of its very nature. "Having likewise returned" means that very non-conceptual wisdom also abides in the manner of emanation. The meaning of "glorious" has thus been explained. The stage called "insight" is the ultimate truth, and the stage called "reasoning" is the conventional truth. By means of these, one is designated as a "Tathāgata"—this is the conventional terminology established by Vajradhara. Now, regarding the summary beginning with "by nature, formless," it is said: "The families are said to be of six types."

མིག་དང་རྣ་བ་སྣ་དང་ནི། ། ལྕེ་དང་ལུས་ དང་དེ་བཞིན་ཡིད། ། གཟུགས་སྒྲ་དེ་བཞིན་དྲི་དང་ནི། ། རོ་དང་དེ་བཞིན་རེག་བྱ་སྟེ། ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད། ། འདི་རྣམས་རིགས་ནི་དྲུག་ཡིན་ནོ། ། མདོར་བསྡུས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ། ། ཞེས་པ་དེ་རྣམས་མདོར་བསྡུས་པ་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཡིད་ནི་དེ་རྣམས་ ལ་བརྗོད་དོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཕྱི་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དག་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྐུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་བསྡུས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གསུང་གི་འོད་ དཔག་མེད་དང་། རིན་ཆེན་དབང་པོ་དག་རྣམ་པར་གཞག་པས་རིན་ཆེན་དབང་པོ་ནི་འོད་དཔག་མེད་ལ་བསྡུས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐུགས་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་དག་རྣམ་པར་གཞག་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་ལས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ ཕྱི་ནས་གཞན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན། རིགས་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་(དུ་,ཏུ་)བརྗོད། ། མདོར་བསྡུས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ། ། རྣམ་པ་དྲུག་ཅེས་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། རིགས་དེ་རྣམས་བརྗོད་པ་ནི་སྐུ་བདག་མེད་ མའོ། ། དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པ་སྟེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རིགས་རྣམས་སོ། ། བརྗོད་པ་ནི་ཤེས་པའོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུས་པས་དེ་རྣམས་བསྡུས་ན་སླར་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།

The eye, ear, nose, and tongue, the body, and likewise the mind; form, sound, likewise smell, taste, and likewise the tangible; and the nature of the dharma-element—these are the six families. "In brief, they are of five types." Thus, from the summary, they are of five types; the mind is designated as being among those. "Through the division of body, speech, and mind, they subsequently become three types." This means that because Vairocana and Amoghasiddhi are established as the nature of wisdom and method, Amoghasiddhi is subsumed within Vairocana. Likewise, through the establishment of the speech of Amitābha and Ratneśvara, Ratneśvara is subsumed within Amitābha. Similarly, through the establishment of the body, speech, and mind of the heart, they are subsumed within Vairocana and Amitābha; thus, there is the division of body, speech, and mind. Therefore, it should be understood that subsequently they proceed to another three types. Alternatively: "The families are said to be of six types; in brief, they are of five types." The "six types" refers to the nature of the six, beginning with the eye; these are the six types. The expression "families" (kula) refers to the selfless body (kāya-nairātmyā). It is that which takes up and holds; because it enters into itself by way of its own nature, they are the families. "Said" (vācya) means known. How so? If those are condensed by way of summary, they are again of five types.

སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་ལྔའོ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ ཡིས། ། ཕྱི་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར། ། རྣམ་པ་གསུམ་གང་གི་རྣམ་པ་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དབྱེར་མེད་པ་ལས་གཅིག་གི་ཚིག་གོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་དབྱེ་བ་ སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལས་ཇི་སྲིད་རིམ་པ་ལས་འདས་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཞེས་པའོ། ། རིགས་དང་འབྱུང་བ་ལྔ་རྣམས་དང་། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ཅན། ། རིགས་དང་བགྲང་བྱ་འདི་ཡིས་ནི། ། དེས་ན་ རིགས་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད། ། གལ་ཏེ་རིགས་ལྔ་པོ་རྣམས་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ན། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བས། རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཉིད་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རིགས་སུ་བྱ་བ་དང་། བགྲང་བར་བྱ་བ་གྲངས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དེས་ན་རིགས་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། འབྱུང་བ་ལྔ་རྣམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ ཅན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཉིད་གང་ལས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རིགས་དང་བགྲང་བྱ་གྲངས་སུ་བྱ་བ་ལྔ་ཡིས་གྲངས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དེས་ན། རིགས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན།

The nature of emanation is fivefold. Through the divisions of body, speech, and mind, it subsequently becomes threefold. As for what those three aspects are, they are the three [aspects] themselves; because they are the indivisible identity of body, speech, and mind, they are expressed in the singular. How so? "Through the divisions of body, speech, and mind" refers to the divisions that have become the nature of body, speech, and mind. By way of emanation, they are established as distinct through the divisions of body, speech, and mind; thus, as long as they are beyond sequence, they are said to be "without intrinsic nature." They possess the nature of the five families, the five elements, and the five aggregates. By means of this enumeration of families and counts, they are therefore designated as "families." If the five families are Akṣobhya and the others, how is it that they become threefold through the divisions of body, speech, and mind? It is said: because they are to be categorized as families and are delimited by the count of enumeration, for that reason they are designated as "families." Regarding the phrase "the five elements" and so forth, these are the five great elements. For that very reason, they possess the nature of the five aggregates: form, feeling, perception, formations, and consciousness. That which possesses these is "possessing the nature of the five aggregates." From what do they derive their nature as families? Therefore it is said: because they are delimited by the count of five through the enumeration of families and counts, for that reason they are called "families." Alternatively:

རིགས་ཞེས་པ་བདག་མེད་མ་རྣལ་འབྱོར་མའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཏེ། དེ་ནས་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ལྔའི་ངོ་བོས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཅན་ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་རྒྱས་པར་ན་ལྔ་སྟེ། རྒྱུ་དེས་ན་རང་བཞིན་དེ་ཡང་དག་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་དང་བགྲང་བྱ་ལྔ་པོ་ཉིད་རེ་རེ་ལ་ལྔའི་ རང་བཞིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་རེ་རེ་ལ་ལྔའི་ངོ་བོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་ཤིང་གྲངས་མེད་པ་སྟེ། རྒྱུ་འདིས་ནི་རིགས་ཡིན་ཞིང་དེའི་ངོ་བོས་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྒོམ་པ་པོ་མེད་བསྒོམ་བྱ་མེད། ། ཅེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པས་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད། ངོ་བོས་གཟུགས་མེད་མཐོང་བའང་མེད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་དེ་སྡུད་པ་གསུངས་པ་སྟེ། (བསྒོམ་,སྒོམ་)པ་པོ་མཐོང་བ་མེད། བསྒོམ་བྱ་གཟུགས་མེད། སྔགས་མེད་ཅེས་པ། སྔགས་ སྒྲ་མེད། ཐོས་པ་པོ་ཡང་མེད། ལྷ་མེད་ཅེས་པ། དྲི་མེད་སྣོམ་པ་པོ་ཡང་མེད་པ་སྟེ། འདིས་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་གསུམ་པོ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་མེད་པའི་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྔགས་དང་ལྷ་ནི་ཡང་དག་གནས། ། ཅི་ལྟར་ ཞེ་ན། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་སྔགས་དང་ལྷ་གསུང་རྡོ་རྗེ་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་དག་སྤྲོས་པ་ནི་སྐུའོ། །

"Family" (kula) refers to the natures of the yoginīs of Nairātmyā. They are then established in detail according to the essence of the five elements. The aggregates (skandha) are those consisting of form and so forth, which are the nature of the five aggregates. Furthermore, in detail, there are five; because that nature exists exactly as it is, it is "possessing the nature." The family and the five objects of enumeration are each of the nature of five; because each of those also becomes the essence of five, they are infinite and innumerable. For this reason, they are the "family" and are designated by that essence. They should be established in this way. By this, through the indivisibility of the conventional and the ultimate, it is "Vajradhara himself." For that very reason, it is said: "There is no meditator, no object of meditation." Because the three vajras are indivisible, they are the very nature of the five aggregates. "By essence, there is no form, and no seeing," and so forth—this summarizes what was taught. There is no meditator, no seeing, no object of meditation, and no form. "No mantra" means no sound; "no hearer" means no mantra-sound. "No deity" means no smell and no smeller. By this, the three—body, speech, and mind—are indivisible. If one asks, "If everything is emptiness, does that not become a view of non-existence?" for that reason it is said: "Mantra and deity truly abide." If one asks how, it is because from the nature free from conceptual elaboration (niṣprapañca), mantra and deity—the Vajra Speech and Vajra Mind—are emanated, and that is the Body (kāya).

དེ་ཡང་མ་ལུས་པ་དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་སོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། སྒོམ་པ་པོ་མེད། གང་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་ བརྟགས་པ་དེ་དགག་པའོ། ། བསྒོམ་བྱ་མེད་ཅེས་པ་གང་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་དེ་ཡང་དགག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྔགས་མེད་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། རང་བཞིན་མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་ལས་སོ། ། ལྷ་མེད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདིས་ནི་སྒོམ་པ་པོ་དང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དག་ བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོ་ག་ཡང་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སྔགས་དང་ལྷ་ནི་ཡང་དག་གནས། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་སྤྲོས་པ་ནི་རྒྱས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ལས་སྤྲོས་པ་མེད་པའོ། ། འདི་ནི་རང་བཞིན་ཏེ། འདིའི་རང་བཞིན་མེད་ པའི་ཕྱིར་འདི་རྣམས་ནི་འགོག་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལས། ། ཞེས་པ་སྤྲོས་པ་ལས་འདས་པ་ཉིད་ལས། སྔགས་དང་ལྷ་མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་མཚན་མར་གནས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་མི་ཕྱེད་པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ནར་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་པ་སྒོམ་པ་པོ་མེད་བསྒོམ་བྱ་མེད་ཅེས་པ་བདག་གི་དེ་ ཁོ་ན་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཀྱི་ལེའུའོ། ། སྔགས་མེད་ཅེས་པ་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་སྔགས་ཀྱི་ལེའུའོ། ། ལྷ་མེད་ཅེས་པ་ལྷའི་དེ་ཁོ་ན་ལྷའི་ལེའུའོ། ། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལས། ། སྔགས་དང་ལྷ་ནི་ཡང་དག་གནས། ། ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་དབང་བསྐུར་བའི་ལེའུའོ། །

Furthermore, because everything without exception is not other than that, the meaning is that all things abide by their very nature. Alternatively, "there is no meditator" negates that which is imputed as the grasper. "There is no object of meditation" negates that which is imputed as the grasped. For that very reason, there is no mantra and no marks, because the nature itself is without marks. There is no deity and no consciousness either, because by this, the meditator and the object of meditation are negated. Since the ritual is also taught, it says: "Mantra and deity truly abide." If one asks how, it is because from the nature of non-elaboration, elaboration is the conventional nature of expansion; being free from all of that, it is non-elaboration. This is the nature, and because it is without nature, these are not negated. Alternatively, "from the nature of non-elaboration" means from the state of transcending elaboration. Mantra and deity abide as being without marks, and thus the indivisibility of the three vajras is precisely what is being demonstrated. This is the chapter on the reality of the self, the "No Meditator, No Object of Meditation." "No mantra" is the chapter on the reality of mantra. "No deity" is the chapter on the reality of the deity. "From the nature of non-elaboration, mantra and deity truly abide" is the chapter on the reality of wisdom and the empowerment.

སྒོམ་པ་པོ་ཉིད་ ཀྱིས་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རིགས་དྲུག་པོ་རྣམས་བསྒོམ་བྱ་དང་སྒོམ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནང་དུ་ཐིམ་པའི་ཕྱིར། སེམས་དཔའ་ནི་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། ཚངས་པ་ཁྱབ་འཇུག་ཞི་བ་དང་། ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་བརྗོད། ། ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་སེམས་དཔར་བརྗོད་དེ། སེམས་པ་སྲིད་པ་གསུམ་གཅིག་པ་ཞེས་པའི་གསུང་ལས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་སྲིད་པ་ གསུམ་སྟེ། དེའི་གཅིག་ནི་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ངོ་བོར་བརྗོད་དོ། ། ཡང་ན་ཚངས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། ཁྱབ་འཇུག་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། ཞི་བ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ནི་རིན་ཆེན་དབང་པོའོ། ། སངས་རྒྱས་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་སེམས་ དཔའ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རིགས་དྲུག་པོ་རྣམས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ལྔ་ཉིད་དང་། མཐའ་ཡས་པའི་རིགས་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྣམ་སྣང་མི་བསྐྱོད་དོན་ཡོད་དང་། ། རིན་ཆེན་དཔག་མེད་སེམས་དཔའ་ནི། ། ཚངས་པ་ཁྱབ་འཇུག་ཞི་བ་ དང་། ། ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་བརྗོད། ། ཅེས་པའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་དུ་འཐད་མོད་ཀྱི། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཚངས་པ་མྱང་འདས་སངས་རྒྱས་ཏེ། ། ཞེས་པ།

The meditator himself, through the systematic arrangement of the eyes and so forth, meditates upon the six families of Vairocana and the others. Because they dissolve into consciousness through the systematic arrangement of the meditator and the object of meditation, it is said that the sattva (heroic being) exists everywhere. "Brahmā, Viṣṇu, and Śiva, and all are said to be the Buddha, that very suchness." The suchness of the nature of the five aggregates is called the sattva. From the statement, "The mind is the unity of the three realms of existence," both the object of meditation and the meditator are inseparable. Bliss and so forth are realized as being of the very nature of consciousness; thus, the three realms of existence are one, and that unity is described as the essence of suchness. Alternatively, Brahmā is Vairocana; Viṣṇu is Akṣobhya; Śiva is Amoghasiddhi; "all" is Ratnasaṃbhava; and the Buddha is Amitābha. That very [suchness] is the sattva. Alternatively, the six families of Vairocana and the others, by their very essence, become the five and the infinite families. Therefore it is said: "Vairocana, Akṣobhya, Amogha, Ratna, Amitābha, and the sattva— Brahmā, Viṣṇu, and Śiva, and all are said to be the Buddha, that very suchness." While it is indeed logical that Vairocana and the others are tathāgatas (thus-gone ones), how is it so for Brahmā and the others? To that end it is said: "Brahmā is the Buddha of nirvāṇa."

ཚངས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟོགས་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཉི་ཚེ་བ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། ཉམས་ཕྱིར་ཁྱབ་འཇུག་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ཉམས་པ་ལ་བི་ཤ་སྟེ། ཉམས་པ་ནི་འཇིག་པ་ཡིན་ཞིང་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ལས་ཁྱབ་འཇུག་སྟེ། ཉི་ཚེ་བ་རྟོགས་ པས་གནས་པའོ། ། ཡང་ན། འཇུག་ཕྱིར་ཞེས་པ་འཇུག་པ་ལ་བི་ཤ་སྟེ། ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་ཅིང་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཁྱབ་འཇུག་སྤྲོ་བ་ཙམ་རྣམ་པར་གནས་པ་ཁྱབ་འཇུག་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། རྟག་ཏུ་དགེ་བས་ཞི་བ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ཞི་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་དགེ་ལེགས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ཡང་ཉི་ཚེ་བ་ཉིད་དོ། ། ཐམས་ཅད་ཀུན་བདག་ལ་གནས་ཕྱིར། ། ཞེས་པ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མུ་སྟེགས་པས་ བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སོ། ། དམ་པའི་བདེ་བས་དེ་ཉིད་དེ། ། དགའ་བ་རྟོགས་ཕྱིར་རྣམ་སད་དོ། ། ཞེས་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་རྣམ་སད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་མེད་མ་རྣལ་འབྱོར་མའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པ་ལས། དགའ་བ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། དམ་པའི་བདེ་བ་ཡང་དག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཏེ། རྒྱུ་འདིས་ནི་དེ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། ཡང་ན། རྣམ་སྣང་མི་བསྐྱོད་དོན་ཡོད་དང་། ། རིན་ཆེན་དཔག་མེད་སེམས་དཔའ་ནི། ། ཞེས་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་དང་།

Brahmā is to be called a Buddha because he has realized nirvāṇa; that is to say, because he has realized it in a limited way. Regarding the statement, "Viṣṇu is called [the Buddha] because of pervasion": viśa means to pervade. Since pervasion is destruction, and because he is of the nature of destruction, he is Viṣṇu; he abides by realizing it in a limited way. Alternatively, regarding "because of entering": viśa means to enter. Because he enters and thoroughly enters everywhere, Viṣṇu—who abides as a mere emanation—is to be called a Buddha. Regarding "Śiva is [the Buddha] because of constant virtue": Śiva is Maheśvara, and he is also a Buddha. How so? Because he always, at all times, brings about excellence and virtue; yet this too is merely limited. Regarding "because he abides in the self of all": because everything abides in the self of all, that is, in the nature of the self as imputed by the non-Buddhists. Regarding "He is Tattva (Reality) because of supreme bliss; he is Sambuddha (Perfectly Awakened) because of realizing joy": the Buddhas are "perfectly awakened" because they realize joy through the wisdom of the Yoginī, who is the selflessness of emptiness. How so? Through the wisdom of supreme, authentic bliss; for this reason, he is called "Tattva." Alternatively: "Vairocana, Akṣobhya, Amoghasiddhi, Ratnasambhava, Amitābha, and Sattva"—these are the six sense faculties, such as the eyes and so forth.

གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ ཡུལ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པས་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཁོ་ནའོ་ཞེས། ཚངས་པ་ཁྱབ་འཇུག་ཞི་བ་དང་། ། ཐམས་ཅད་རྣམ་སད་དེ་ཉིད་བརྗོད། ། ཚངས་པ་ཉིད་ཁྱབ་འཇུག་སྟེ། ཚངས་པ་ཇི་ལྟ་ བུའི་རང་བཞིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཚངས་པ་མྱང་འདས་སངས་རྒྱས་ཏེ། ། ཞེས་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་ནི་ཚངས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་སོ། ། འཇུག་ཕྱིར་ཁྱབ་འཇུག་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ། ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པ་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་ ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ཚངས་པ་ཉིད་ཁྱབ་འཇུག་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་དེ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཞི་བ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཅི་ལྟར་རྟག་ཏུ་དགེ་བས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ཚེ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྡུད་པའི་ངོ་བོའོ། ། ཐམས་ཅད་ཀུན་བདག་ལ་གནས་ཕྱིར། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པའི་ཕྱིར། སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་བདག་ཉིད་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ལས་དེ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ། ། དེའི་ ཕྱིར་རྣམ་སད་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྟོགས་པས་གནས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་དགའ་བ་རྟོགས་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོས་ཁམས་གསུམ་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དམ་པའི་བདེ་བ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དོ། ། ཡང་ན།

Regarding form and the other [objects]: the six objects, through the inseparability of insight and method, are by their very nature the five aggregates, and thus are exclusively the nature of the five Tathāgatas, such as Brahmā and the rest. As it is said: "Brahmā, Viṣṇu, Śiva, and the All-Awakened are declared to be that very reality. Brahmā is indeed Viṣṇu; what is the nature of Brahmā?" To this it is said: "Brahmā is nirvāṇa, the Buddha." The essence of nirvāṇa abides as Brahmā, the ultimate truth itself. "Because he enters, he is called Viṣṇu." Because he enters everywhere through the nature of emanation, he abides by way of the conventional truth. Since the inseparability of the conventional and the ultimate is also "that very reality," Brahmā is indeed Viṣṇu; because of their non-dual essence, they are to be called "that very reality." "Śiva is indeed the All." He too is to be called "that very reality." How so? Because through constant virtue, at all times, by means of the very absence of intrinsic nature, he brings about the attainment of virtue; thus, he is the essence of withdrawal. "Because he dwells in the self of all." Because he dwells in the bodies of all, he dwells by way of emanation. Because the two—the nature of emanation and withdrawal—are inseparable, he is called "that very reality." Therefore, he abides through the realization of the sublime All-Awakened One. How so? Because of the realization of joy, through the essence of emptiness, the three realms are realized; thus, by means of the wisdom of supreme bliss, he is called "that very reality." Alternatively:

རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་སེམས་དཔའི་མཐར་ ཐུག་པ་དྲུག་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་དྲུག་སྟེ། དྲུག་ཚན་གཉིས་པོ་འདི་སེམས་དཔའ་དང་དེ་ཉིད་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དབྱེར་མེད་པ་རྟོགས་པ་ལས་དེ་ཉིད་གཉིས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། ཤེས་རབ་ དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་བཅོ་བརྒྱད་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དག། ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་བསྐྱེད་པ་ན་མི་བསྐྱོད་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་དུ་གྲུབ་བོ་ ཞེས་པའོ། ། ལྷའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྟོན་པ་གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་ལུས་སུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར། ། ལྷ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ། ལུས་གནས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི། ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས་སོ། ། ཡང་ན། ལུས་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་འཕེལ་བའི་ངོ་བོར་བྱུང་ བ་སྟེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ལྷ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་དེ་ཐ་སྙད་དུ་བྱའོ། ། ལྷ་དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ལྟར། སངས་རྒྱས་འདི་ལ་བྷ་ག་མངའ། ། བཅོམ་ལྡན་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། ། བྷ་གའི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བརྗོད་པར་ འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། བྷ་ག་རྣམ་པ་དྲུག་(དུ་,ཏུ་)བརྗོད། ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་ཡོན་ཏན་ཀུན། ། ཡང་ན་ཉོན་མོངས་ལ་སོགས་བདུད། ། འཇོམས་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་ཞེས་པའོ། །

The six [deities] beginning with Vairocana and ending with the Sattvas, and the six [deities] beginning with Brahmā and ending with that very [set], these two groups of six are the maṇḍala of the fifteen ḍākinīs, whose nature is the second reality—the essence of the five wisdoms—because the Sattvas and that reality are indivisible, and because one realizes the indivisibility of body, speech, and mind. Through the nature of insight and method, it is the maṇḍala of Vajradhara, whose essence consists of the eighteen aggregates, elements, and sense bases. Because both are indivisible, the wisdom maṇḍala and the samaya maṇḍala are non-different; therefore, when Vajradhara is generated, Akṣobhya himself is established as Vajradhara. To realize the essential nature of the deity, the Teacher said: "Because it has arisen from the body, it is explicitly called 'deity' (deva)." This is from the statement: "The great wisdom abiding in the body." Alternatively, it has arisen in the nature of the increase of the body, which is the essence of the five aggregates; because it abides as that very essence, it is explicitly called "deity" and designated as such in conventional terms. That very deity is to be called the "Blessed One" (Bhagavān). How so? "Because this Buddha possesses the bhaga, he is called the Blessed One." If one asks what is expressed by the word "bhaga" itself, it is said: "The bhaga is said to be of six kinds: all qualities such as sovereignty, or because he conquers the Māras such as the afflictions, he is the Blessed One."

དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་ཡོན་ཏན་ཀུན། ། ཞེས་པ། དབང་ཕྱུག་དང་ནི་གཟུགས་བཟང་དང་། ། གྲགས་ པ་དང་ནི་དཔལ་བརྩོན་འགྲུས། ། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ། དྲུག་ནི་བྷ་ག་ཞེས་པར་བརྗོད། ། དབང་ཕྱུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་པ་བག་ཆགས་མཐའ་དག་སྤངས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དབང་ ཕྱུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དེ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་པ་དངོས་པོ་མཐའ་དག་གཟུགས་བརྙན་དང་མཚུངས་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གཟུགས་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། ། གྲགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་པ་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེའི་མཐུ་ལས་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གི་ཕན་པ་སྒྲུབ་པར་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་གྲགས་ པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། ། དཔལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་པ་དངོས་པོ་མཐའ་དག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སོ་སོར་གཟིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་པ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་ བྱུང་བ་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

"Lordship and all such qualities," refers to the following: "Lordship, beautiful form, fame, glory, diligence, and perfect wisdom—these six are called bhaga." "Lordship" (īśvara) refers to the nature of having abandoned all habitual tendencies. The wisdom of utter purity, the essence of the inseparability of the conventional and the ultimate, is "perfect lordship," because the perfection of the welfare of oneself and others arises from it. Similarly, "perfect form" refers to the mirror-like wisdom (ādarśa-jñāna), which is the cause for the arising of knowledge that perceives all phenomena exactly as they are, like reflections. "Perfect fame" refers to the wisdom of equality (samatā-jñāna). Through the power of precious qualities such as compassion, it is capable of accomplishing the benefit of all beings; thus, by becoming the locus of all perfections and becoming the principal [source], it is "perfect fame." "Perfect glory" refers to the discerning wisdom (pratyavekṣaṇā-jñāna), which perceives all phenomena individually and without error. "Perfect diligence" refers to the all-accomplishing wisdom (kṛtyānuṣṭhāna-jñāna), which arises from the purification of the perfection of diligence (vīrya-pāramitā). "Perfect wisdom" refers to the wisdom of the utterly pure dharmadhātu, the nature of emptiness endowed with the supreme of all aspects.

ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་འདི་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བྷ་ག་དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ བཅོམ་ལྡན་ནོ། ། ཡང་ན་ཞེས་པ་ཕྱོགས་གཞན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཕུང་པོ་དང་འཆི་བདག་དང་། ལྷའི་བུ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་འཇོམས་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་ སངས་རྒྱས་འདི་ལ་བྷ་ག་མངའ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བྷ་ག་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་དབྱེ་བ་དྲུག་སྟེ། ཅི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། བརྗོད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཏེ། རྒྱུ་འདི་ཉིད་ལས་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པ་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། ། འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ལ་མཆོག་གི་ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཉོན་མོངས་ལ་སོགས་བདུད། ། ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཉོན་ མོངས་པ་ནི་དབང་པོ་དྲུག་གོ། ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་གཟུང་བའི་མངོན་པར་ཞེན་པས་དེ་རྣམས་ལ་དབང་པོ་རྣམས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དྲུག་པོ་རྣམས་སོ། །

This one who possesses the nature of the five wisdoms is the Īśvara and so forth; because he possesses those six bhagas, he is the "Blessed One" (Bhagavān). Alternatively, this is another perspective: because he conquers the afflictions and so forth—namely, the defilements of the primary and secondary afflictions, the aggregates, the Lord of Death, and the son of the gods—he is the "Blessed One" (Bhagavān) due to being free from obscurations. Or again: this Buddha possesses the bhagas; the aspect of wisdom is called "Blessed." The six types of bhagas are the six divisions: just as there are the six [faculties] such as the eye and the six [objects] such as form, the six consciousnesses that are the inseparability of both make eighteen; these are the aggregates, elements, and sense bases, which are the nature of the qualities of the six clairvoyances (abhijñā). The expression refers to the aspect of wisdom; from this very cause, all the qualities taught as belonging to the Īśvara and so forth are fully realized. By this, these supreme qualities belong only to the Blessed One himself and not to others. Or again: the "Māras" such as the afflictions; the "afflictions and so forth" refers to the primary afflictions, the secondary afflictions, and the defilements. Because they function through the attachment to the grasped and the grasper which causes affliction, the "afflictions" are the six faculties. The "secondary afflictions" are the six objects, because the faculties engage with them through attachment to the grasped.

ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཇུག་པ་ན་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གོ་ ཞེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་བདུད་དེ་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ལ་རོལ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་བདུད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བཀོད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ ལྡན་ཞེས་པའོ། ། ད་ནི་བསྐྱེད་མ་དང་ནི་སྲིང་མོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མདོར་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པས་གཞན་དུ་གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་སྐྱེ་འགྲོ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ། ཤེས་རབ་བསྐྱེད་མར་བརྗོད་པར་བྱ། ། གང་ཕྱིར་སྐལ་བ་སྟོན་པ་ཡིས། ། ཤེས་རབ་སྲིང་མོ་ཞེས་བྱ་ཉིད། ། ཅེས་པའི་དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན། ཤེས་རབ་བསྐྱེད་མར་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒྲས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་བསྐྱེད་མ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་འགྲོ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྐྱེ་འགྲོ་ནི་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའོ། ། དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་སྲིང་མོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར། གང་ཕྱིར་སྐལ་པ་སྟོན་པའི་ཞེས་པ། གང་ཕྱིར་རྒྱུ་གང་ལས། སྐལ་པ་ཐ་དད་པ་ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་སྟོན་ཅིང་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཡང་ ན་ཐ་དད་དང་བྲལ་བ་ནི་བྷ་ག་སྟེ། ཐ་དད་མེད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

Defilement refers to the six consciousnesses that function through the mode of pleasure and so forth, when they engage in the manifest clinging to the apprehended and the apprehender. These are the afflictions, the secondary afflictions, and the defilements. That itself is Māra, because it does not sport in the wisdoms; therefore, sentient beings are Māra. Their vessel is the array of the nature of the utterly pure dharmadhātu. For that reason, he is called "Bhagavān" (the Blessed One). Now, to explain in detail the meaning of the brief indications such as "the mother and the sister," it is said elsewhere: "Because she gives birth to living beings, Insight is called the mother. Because she reveals the fortune, Insight is indeed called the sister." The meaning of this is very clear. Alternatively, regarding "insight is called the mother": the word "insight" (prajñā) refers to the supreme primordial wisdom (jñāna); that utterly pure consciousness is called the "mother." As for "because she gives birth to living beings," "living beings" refers to the sense faculties, such as the eye, which are of the nature of the five aggregates, such as form. That itself is called the "sister of insight." How so? "Because she reveals the fortune" means: from whatever cause, she reveals and causes one to realize the nature of the various fortunes, such as the objects and so forth. Alternatively, "free from difference" is bhaga, which means "non-duality."

དེ་གང་ལས་སྟོན་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ལུས་ཉིད་ལས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཚོས་མ་དང་ནི་བུ་མོ་དང་། ། གར་མ་ཞེས་པར་རབ་བརྗོད་པ། ། ཚོས་མ་དང་གར་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ནི། བུ་མོར་ཡང་བརྗོད་དེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཚེད་པའི་ཕྱིར། ། ཚོས་མ་ཞེས་ནི་དེ་བཞིན་བརྗོད། ། གར་མ་ལ་སོགས་པ་ནི་བུ་མོ་ཉིད་དེ། གང་ལས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཡོན་ཏན་འཇོ་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ནི། ། བུ་མོ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཤེས་རབ་གར་མར་བརྗོད་བྱ་སྟེ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གཡོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་བུ་མོའི་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་བོད་པའོ། ། གང་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་མི་རེག་པ། ། དེ་ཕྱིར་གཡུང་མོར་བརྗོད་པར་བྱ། ། འདི་ཡང་བུ་མོའོ། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་རབ་བརྗོད་ཕྱིར། ། བརྗོད་པ་བཟླས་པ་ཡིན་པར་བཤད། ། ཅེས་པ་འདིས་ནི། ། གདོལ་པ་མོ་དང་བྲམ་ཟེ་མོ་དག། ཨཱ་ ལི་ཀཱ་ལིའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། ཡང་ན། ཆོས་མ་དང་ནི་བུ་མོར་ཡང་། ། བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཚེད་པའི་ཕྱིར། ཚོས་མ་ཞེས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ ཅན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་དང་སེམས་ཅན་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་འཚེད་མ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ཚོས་མ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་འཇོ་ཕྱིར་བུ་མོ་ཞེས་པའོ། ། ཤེས་རབ་ གར་མར་བརྗོད་བྱ་སྟེ། ། གཡོ་བའི་ཕྱིར་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། ཞེས་པ།

This is the meaning of what is taught: "From the very body of the mind of all phenomena." Regarding the terms dhōmā, kumārī, and naṭī: these, such as dhōmā, naṭī, and so forth, are also called "daughters" (kumārī) because they cook all sentient beings; thus they are likewise called dhōmā. Naṭī and the others are indeed "daughters." Why? For that reason it is said: "Because she milks out qualities, insight is to be called a daughter." Insight is to be called a naṭī; how so? Because of its movement, and that is by the very meaning of "daughter." For that very reason, "O Great Compassion" is an address. "Because the Blessed One is untouchable, she is to be called a caṇḍālī." She too is a daughter. "Because the āli and kāli are proclaimed, speech is explained as recitation." By this, the caṇḍālī and the brāhmaṇī abide by the nature of the āli and kāli. Alternatively, it is said: "She is to be called dhōmā and also a daughter." Because she cooks all sentient beings, she is called dhōmā. All sentient beings possess the nature of the five aggregates, such as form and so forth, because they are both those [aggregates] and sentient beings. She who cooks them is the dhōmā of the Vajra Body, established as the conventional truth characterized by non-attachment. Because those very things are established by the ultimate truth, she is called a "daughter" because she milks out qualities. "Insight is to be called a naṭī; because of movement, she is Great Compassion." Thus it is said.

གཡོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་རླུང་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་ཏེ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་ནི་རླུང་ངོ་། ། གར་མ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེ་སྟེ། དེ་ཡང་བུ་མོའོ། ། གང་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་མི་རེག་པ། ། དེ་ཕྱིར་གཡུང་མོར་བརྗོད་ པར་བྱ། ། ཞེས་པ། ། ཡིད་ནི་དམ་པའི་བདེ་བ་ཟ། ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་གཡུང་མོ་སྟེ། དེ་ཡང་བུ་མོའོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཏེ་ལེའུ་དང་པོ་བདག་གི་དེ་ཁོ་ནའོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་རབ་བརྗོད་ཕྱིར། ། བརྗོད་པ་བཟླས་པ་ཡིན་པར་བཤད། ། ཅེས་པ། ཨཱ་ལི་རིན་ཆེན་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ལས་གདོལ་པ་མོ་དང་། བདག་མེད་མ་རྣལ་འབྱོར་མའོ། ། ཀཱ་ལི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ལས་བྲམ་ཟེ་མོ་དང་ཐབས་ སོ། ། གཉིས་ཀ་བརྗོད་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པས་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། བརྗོད་པ་བཟླས་པ་ཡིན་པར་བཤད། ། ཅེས་པ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་སྟེ། འདིས་ནི་སྔགས་ཀྱི་ལེའུ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། རྐང་པའི་རྗེས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན། ། ཞེས་པ། རྐང་པ་ནི་ཆ་ཤས་ཏེ། རྗེས་ནི་དེས་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་སྤྲོ་བ་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། འདུས་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་བརྗོད་པར་བྱ། ། འདུས་པ་ནི་འཛིན་པ་སྟེ། གཡོ་བ་མེད་པར་བྱེད་པ་ཇི་སྲིད་སྡུད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་སོ། ། ཡང་ན།

"Because of movement" means because of the nature of the movement of the winds; the āli and kāli are the essence of nāda, which is the wind. Nartakī is Vajra Speech, and she is also a girl. Regarding the statement: "Because the Blessed One does not touch her, she is therefore called Caṇḍālī," according to the teaching "The mind consumes supreme bliss," Caṇḍālī is Vajra Mind, and she is also a girl. Because these are inseparable from the three vajras, they are the Vajra family by way of the nirmāṇakāya itself; this is the reality of the first chapter, the self. To demonstrate the inseparability of the three vajras, it is said: "Because the āli and kāli are perfectly expressed, expression is explained as recitation." Regarding this, from the purity of the āli as the precious Indra is the caṇḍālī and the yoginī Nairātmyā. From the purity of the kāli as Vairocana is the brāhmaṇī and the method. The expression of both is abiding in non-duality. "Expression is explained as recitation" is spoken with certainty. By this, the chapter on mantra is the reality of mantra, the saṃbhogakāya. "The footprint is the maṇḍala." "Foot" refers to a part; "footprint" is the emanation of various forms by that, which is the samaya maṇḍala. "Because of gathering, it is called a maṇḍala." "Gathering" means holding; it is the collection of whatever is made to be unmoving. Therefore, it is also called a maṇḍala; this is the jñāna maṇḍala, making two maṇḍalas. Alternatively:

རྐང་པའི་རྗེས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན། ། ཞེས་པ་རྐང་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། རྒྱུ་དེས་ན་རྗེས་ནི་སྤྲོ་བའོ་ཞེས་པ་ལྷའི་དེ་ཁོ་ན་ལྷའི་ལེའུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། འདུས་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་སྤྱི་བོར་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དབང་པོར་འགྱུར་རོ། ། འདིས་ནི་ཧེ་རུ་ཀ་རྫོགས་པའོ་ ཞེས་པ་དབང་བསྐུར་བའི་ལེའུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། ཡང་ན། རྐང་པའི་རྗེས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན། ། ཞེས་པ་གང་། རྐང་པའི་རྗེས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྐང་པ་ནི་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། རྗེས་ནི་ཚུལ་ འདིས་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། འདུས་ཕྱིར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ལེའུ་འདི་ཉིད་དུ། རྡོ་རྗེ་འདིས་ནི་གདབ་བྱ་སྟེ། ། དེས་ན་ཕྱག་རྒྱར་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་མདོར་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་ པར་བཤད་པ་གསུངས་པ། ལག་པ་བསྒྱུར་བ་ཕྱག་རྒྱ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ལག་པ་དག་གིས་ཕན་ཚུན་ཉེད་པ་འདི་ཉིད་ཕྱག་རྒྱའོ། ། སོར་མོ་ཉེད་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པ་སོར་མོ་དག་གིས་ཕན་ཚུན་ཉེད་པ་འདི་ཡང་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཡང་ན་ལག་པ་བསྒྱུར་བ་ཞེས་པ་ཀ་རྡོ་རྗེ་འཆང་། ར་བདག་ མེད་མ། གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་སྤོ་ཊ་ནི་སྒྲ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱ་དང་མཚན་མར་འགྱུར་རོ། ། རིགས་ལྔའི་རིམ་པས་རིགས་བརྒྱ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། ། སོར་མོ་ཉེད་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པ་སོར་མོའི་སྒྲས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན།

"The footprint is the maṇḍala" means that the "foot" is primordial wisdom (jñāna); for that reason, the "footprint" is the emanation. This refers to the reality of the deity, the dharmakāya, in the chapter on the deity. Because they are gathered together, it is called a "maṇḍala," and thus one becomes the lord of one's own family at the crown of the head. By this, Heruka is perfected. This refers to the reality of primordial wisdom in the chapter on empowerment, the inseparability of the three kāyas, which is omniscience itself. Alternatively: "The footprint is the maṇḍala" means that the footprint becomes the maṇḍala. The "foot" is the fourth, the coemergent (sahaja). The "footprint" is the manner in which it is perfectly generated; that itself is called the "maṇḍala." Because it is gathered and because it is held, the meaning is that it is of an immovable nature. In this very chapter, it is said: "That which is to be struck by this vajra is therefore called a mudrā." Having thus given a brief indication, the detailed explanation is stated: "The movement of the hands is the mudrā." This means that the mutual pressing of the hands is itself the mudrā. "The pressing of the fingers is likewise" means that the mutual pressing of the fingers is also the mudrā. Alternatively, "the movement of the hands" refers to Ka, Vajradhara, and Ra, Nairātmyā; the identity of both is sphoṭa, which is sound, and thus becomes the mudrā and the sign. Through the sequence of the five families, the various distinctions such as the hundred families and so forth become either differentiated or undifferentiated. "The pressing of the fingers is likewise" means that by the word "fingers," the nature of the five is indicated.

ཡུལ་དང་ དབང་པོའི་རང་བཞིན་རིགས་ལྔའོ། ། དེ་ཉེད་པ་ནི་སྡུད་པ་སྟེ། འདི་མཐར་ཐུག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་དང་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པའོ། ། ལྷ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ལུས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྔགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་དེ་ཁོ་ནའི་རྣལ་ འབྱོར་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ནི་བསམ་བྱ་སྟེ་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། གང་བསམ་པ་གང་དང་གང་བསམས་པའི་ཡུལ་དུ་བྱས་པའོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། གང་ཕྱིར་རྣམ་བསམས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཚན་མར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསམ་པར་ བྱའོ། ། ཡང་ན། དེ་ནི་བསམ་བྱ་དེ་གཟུང་བ་དང་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ། གང་ལས་ཤེ་ན། གང་བསམས་པ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡུལ་དུ་དབང་བྱས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། རྣམ་བསམས་ནི། དབང་པོའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ གང་གི་ཕྱིར་བསམ་བྱ་གཟུང་བ་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་དག་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་བསམས་ཞེས་པ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ལས་ཤེས་པའོ། ། ལུས་དང་ལྡན་པ་དང་སྔགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལྷའི་དེ་ཁོ་ན་རྣལ་འབྱོར་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་བསྒོམ་ པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལེའུ་དང་པོ་དང་གཉིས་པར་རོ། ། ལྷ་གང་ཡིན་པའང་ལྷའི་ལེའུ་དང་། དབང་བསྐུར་བའི་ལེའུར་གསུངས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཕ་ལ་ཐོབ་པའི་བདེ་བ་གང་། ། བདེ་བ་དེ་ནི་རང་གིས་བཟའ། ། བདེ་བ་གང་གིས་འཆི་བ་འདིར། ། བདེ་བ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་བརྗོད། ། ཕ་ལ་ཞེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིད་ལའོ། །

The objects and the nature of the faculties are the five families. Their gathering is the withdrawal; this is the ultimate alone, characterized by the indivisibility of the two maṇḍalas and the nature of emanation and withdrawal. The deity is of two types: the embodied and the nature of mantra. If one asks how that is to be meditated upon through the yoga of suchness, it is said: "That is to be contemplated." It is to be contemplated; whatever is contemplated is made the object of whatever contemplation. From what? Because whatever is made a sign through various modes of contemplation is to be contemplated. Alternatively, "that is to be contemplated" refers to the nature of the apprehended object. From what? Because whatever is contemplated is made the object by the faculties through the mode of apprehension. "Various contemplations" refers to the nature of the faculties. Because that which is to be contemplated is the nature of the apprehended object, these two are without distinct characteristics; this is known from the fact that "various contemplations" is the very indivisibility of the faculties and the objects. The yogi should meditate at all times upon the suchness of the deity, which is the nature of the embodied and the mantra, as stated in the first and second chapters. Whatever deity it may be, it is taught in the Chapter on Deities and the Chapter on Empowerment. If one asks how those are to be meditated upon, it is said: "The bliss obtained from the father, that bliss one should consume oneself. The bliss by which death occurs here, that bliss is called concentration." "From the father" refers to the mind that produces.

དེ་ལས་ཐོབ་པའི་བདེ་བ་གང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བཟའ་ཞིང་མྱོང་བར་བྱ་སྟེ། རང་གིས་ཞེས་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། འདིས་ནི་སེམས་ལས་ཐ་ དད་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པས་གསུངས་པ། ལྷ་ཡི་དམིགས་པ་ཐ་དད་ནི། ། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་རྒྱུ་ཉིད་དེ། ། སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་རྣམ་གྲོལ་ན། ། ལྷ་ནི་གཞན་དུ་བརྗོད་མི་བྱ། ། ཞེས་པའོ། ། བདེ་བ་དེ་ནི། ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་བསམ་གཏན་བརྗོད། ། འདིར་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་ འདི་ནི་བསམ་གཏན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ལས་བདེ་བ་གང་གིས་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་གང་གིས་འཆི་བ་ནི་འཆི་བ་ལྟ་བུར་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགོག་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལས་གཞན་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུ་ཡེ་ཤེས་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། ཕ་ ལ་ཞེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ན། ཐོབ་པའི་བདེ་བ་གང་ཡེ་ཤེས་གང་ཞིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་རང་གིས་ཞེས་པ་བདག་ཉིད་ལ་བཟའ་ཞིང་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། བདེ་བ་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ནི་འཆི་བ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དེ། བདེ་བ་གང་གིས་ཞེས་ པ་ཡེ་ཤེས་གང་གིས་འདིར་བསམ་གཏན་བསམ་པ་ཞེས་འདིར་བརྗོད་དེ། གནས་སོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ནི་ངེས་པར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། ཕ་ལས་ཐོབ་པའི་ བདེ་བ་གང་། །

One should consume and experience the bliss obtained from that—the cognition arising from the sense faculties and their objects, which takes the form of bliss and so forth—by oneself, meaning by one's own self. By this, it is meant that there is nothing whatsoever separate from the mind. As the Noble One has said: "The various apprehensions of deities Are the very cause of diverse inclinations. When the vajra of the mind is liberated, One should not speak of a deity as something else." That bliss is the very wisdom described as concentration. Here, in this Hevajra Tantra, it is called "concentration." As for the phrase "by which bliss," it refers to the wisdom by which death is like death—the cessation of the objects, the sense faculties, and consciousness. The meaning is that there is no other wisdom to be realized apart from that very wisdom. Alternatively, when one thoroughly realizes the nature of the indivisibility of method and wisdom, which is the "father" who generates, then whatever bliss is obtained and whatever wisdom arises, that very wisdom should be consumed and generated by oneself, meaning by one's own self. That very bliss-wisdom is also called "death." As for the phrase "by which bliss," it is here described as "contemplating concentration," which is established as "abiding." Therefore, because arising, abiding, and ceasing are connected to a single cognition, wisdom is certainly the indivisibility of the three vajras. Alternatively, "whatever bliss is obtained from the father..." [is the same].

སྐྱེད་བྱེད་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་རང་གིས་བཟའ། ། བདག་ཉིད་ཅེས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ། བདེ་བ་དེ་ནི་འཆི་བར་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ། ཡེ་ཤེས་ དེ་ཉིད་རྒྱུ་གང་གིས་འཆི་བ་ཉིད་ཀྱིས་བརྟག་པར་བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསམ་གཏན་དུ་ཡང་བརྗོད་དེ་བསམ་པར་བརྗོད་ཅེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཕ་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་བསམ་ གཏན་དང་བསམ་པར་བྱ་བ་དག་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པར་གྱུར་ན་བདེ་བ་གང་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཡང་རང་གིས་བཟའ་ཞེས་པ་འདི་རང་རིག་པར་བྱ་བའོ། ། བསམ་གཏན་དེ་ཡང་འཆི་བ་ལྟ་བུར་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགོག་པའི་ཕྱིར་ འཆི་བ་སྟེ། བདེ་བ་གང་གིས་འདིར་ཡེ་ཤེས་གང་གིས་འདི་རྟོགས་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་ནི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ལེའུ་བཞིས་གང་གསུངས་པ། དེ་ཐམས་ཅད་དེ་ཁོ་ནའི་ལེའུས་བསྡུས་སོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ ཐུགས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་དེ་ཁོ་ནའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དབྱེར་མེད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པར་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ ཞེས་པ་སྐུ་གསུམ་ལྷག་པར་གནས་པའོ། །

Because that which is generated by the generator is the inseparability of insight and method, it is primordial wisdom (jñāna). One should thoroughly examine that very primordial wisdom as "self-eating." Furthermore, it is said to be "without intrinsic nature." Regarding the statement, "That bliss is to be called death," because that very primordial wisdom is to be examined by way of death itself, that very primordial wisdom is also called "meditative concentration" (dhyāna), meaning it is to be contemplated. Therefore, all of this is without intrinsic nature; the meaning is that its nature is completely pure. Alternatively, if one realizes that the father, the generator, and the meditative concentration and the object of contemplation are inseparable, then whatever bliss and whatever primordial wisdom there is, that is called "meditative concentration." Furthermore, "self-eating" means it is to be personally realized. That meditative concentration is also "death" because, like death, it ceases the senses, objects, and consciousness. By whatever bliss and by whatever primordial wisdom this is realized here, meditative concentration endowed with that very reality is called "primordial wisdom." Thus, whatever was taught in the four chapters is all subsumed within the chapter on reality. This is the fifth chapter on the reality of the body, speech, and mind of all Tathāgatas, the Hevajra. "All Tathāgatas" refers to the primordial wisdom that is the inseparability of insight and method, the nature of the utterly pure dharmadhātu, and the inseparability of the five primordial wisdoms abiding as the eyes and so forth. "Body, speech, and mind" refers to the abiding of the three bodies (kāya).

ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཞེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། འདི་ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། ལྔ་པ་ནི་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་རྫོགས་པ་དང་གང་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྫོགས་པ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་ལེའུའོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་ལེའུའོ། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་ལྷའི་ལེའུའོ། ། དེ་ཁོ་ནས་དབང་བསྐུར་བའི་ལེའུའོ། ། ལྔ་པས་བསྡུས་པའི་ ཕྱིར་དེ་ཁོ་ནའི་ལེའུའོ་ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་ལེའུ་ལྔ་པའོ། ། ། ། ད་ནི་ལེའུ་བཞིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་བཞི་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་བཞིའི་ བདག་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཁོ་ནའི་ལེའུས་མངོན་པར་བརྗོད་དེ། དེ་ཁོ་ནའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བྱ་བ་དང་དེ་ཁོ་ནས་གནས་པ་དེའི་ཡང་། འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་རབ་བཤད་བྱ། ། སྤྱོད་པ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མཆོག་ཉིད། ། གང་གིས་ དངོས་གྲུབ་མཐར་འགྲོ་བ། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེར་དངོས་གྲུབ་རྒྱུས། ། འདིའི་དོན་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ལུགས་སོ། ། དེ་རབ་བཤད་བྱ་ཞེས་པ་རབ་ཏུ་བརྗོད་པས་སོ་སོར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་བྱ་བས་ཡོངས་སུ་དམན་པའི་བྱ་བ་གསུངས་པ་འདི་ཉིད་དོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན།

Hevajra is the nature of insight and method. Tattva (reality) is non-dual wisdom; this means that all of this is the very essence of Vajradhara. The fifth [chapter] is the perfection and fulfillment of the five; for that very reason, it is the nature of emptiness endowed with the supreme of all aspects. Alternatively, it is the chapter on the vajra family of all the tathāgatas, the chapter on the mantras of body, speech, and mind, the chapter on the deity of Hevajra, and the chapter on empowerment through reality itself. Because it is summarized by the fifth, it is called the "Chapter on Reality." This concludes the fifth chapter from the Hevajra Commentary: The Stainless Union. Now, the four realities—the nature of the wisdom maṇḍala and the samaya maṇḍala—and the four realities of the nature of authentic wisdom are expressed in this Chapter on Reality. In order to show how a yogi of reality should abide, and what the result of abiding in that reality is, it is said: "Furthermore, I shall explain the conduct, the supreme perfection, by which one reaches the ultimate accomplishment. Through the cause of accomplishment in Hevajra..." Regarding the meaning of this: "conduct" refers to the system of the yogi of reality. "I shall explain" means it should be understood through thorough exposition. "Exposition" refers to this very teaching of the activity that is not inferior to any other. If one asks what the distinction is:

ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆོག་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་མོས་པ་དམན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་གོང་མའོ། ། ཅིའི་དོན་ཉིད་དུ་སྤྱོད་པ་བྱེད་ཅེ་ན། གསུངས་པ། གང་གིས་དངོས་གྲུབ་མཐར་འགྲོ་བ། ། ཞེས་པ། སྤྱོད་པ་བྱེད་པ་གང་གིས་དངོས་གྲུབ་མཐར་འགྲོ་བ་རྟོགས་པ་སྟེ། དངོས་གྲུབ་ཀྱི་མཐར་རང་བཞིན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ནས་གཞན་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ནས་གཞན་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་ལེའུར་གསུངས་པ། དེ་ལས་འདིའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་གྲུབ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཞན་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་ཏེ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་འདིར་རོ། ། རྒྱུ་གང་གིས་ཤེ་ན། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་རྒྱུས་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་སྤྱོད་པ་རབ་བཤད་བྱ། ། ཞེས་པ་སྟེ། གསུངས་པའི་དོན་ཉིད་དོ། ། དངོས་གྲུབ་མཐར་འགྲོ་བ་ཞེས་ པ། དངོས་གྲུབ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། དེའི་མཐའ་ནི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གཞན་མཆོག་གོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། དེ་ནས་བདག་མེད་མ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དག་དབྱེར་མེད་པ་ལས་སོ། ། གང་དུ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ན་སྟེ། དེ་ཉིད་ ཅིའི་དོན་དུ་རྟོགས་ཤེ་ན། དངོས་གྲུབ་རྒྱུས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དོན་ཏེ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཁོ་ནའི་རྣལ་འབྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་ཏེ།

One attains the ultimate, supreme perfections. For that very reason, it is "supreme" because it is superior to the domain of those with inferior inclinations, such as the hearers (śrāvaka). If one asks for what purpose the conduct is practiced, it is said: "By which one reaches the end of accomplishment." This means that by practicing the conduct, one realizes the end of accomplishment; that is, one comes to realize the nature of the ultimate accomplishment. If one asks what the distinction is, it is "then the other." "Then the other" refers to what was taught in the Chapter on Reality (Tattvapaṭala); because this [conduct] serves as the cause for that, the fruit of the ultimate accomplishment arises, and thus it becomes the supreme other. Where? In the Hevajra, that is, in this Hevajra Tantra. By what cause? "By the cause of the accomplishment of Mahāmudrā." Alternatively, "the conduct shall be explained well" is the very meaning of what was stated. Regarding "reaching the end of accomplishment": accomplishment is Vajradhara, and its end is the nature. If one asks what the distinction is, it is "the supreme other." From what? From "then Nairātmyā"; therefore, it is from the inseparability of Vajradhara and Nairātmyā. Where? In the Hevajra, when one realizes non-duality. For what purpose is it realized? For the sake of the cause of accomplishment, the purpose of the accomplishment of Mahāmudrā; the meaning is that it is not otherwise. Thus, the characteristics of the yogi of reality are taught.

འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱན་འཛིན་པའི་དོན་གྱིས་ གསུངས་པ། སྒོམ་པ་པོ་ཡིས་རྣམ་གཟུང་བ། ། རྣ་བར་ལྷ་ཡི་རྣ་རྒྱན་ཏེ། ། ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་པས་རྒྱན་བྱས་ཏེ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། ལྷའི་རྣ་རྒྱན་ཞེས་པ་ལྷའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣ་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལྷ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ནི་ཕྱག་རྒྱ་རྣ་རྒྱན་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་གང་ཡིན་པ། ལྷ་ དེའི་མཚན་མ་ཉིད་དེར་བྱས་ཏེ། རབ་གནས་ལ་སོགས་པ་ཡང་བྱས་ནས་རྣ་བ་དག་ལ་གཟུང་བར་བྱའོ། ། ལྷའི་སྒྲ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་འཁོར་ལོ་དང་ལག་གདུབ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྔར་བཞིན་བྱའོ། ། རྐང་གདུབ་ལ་ཡང་རྡོ་རྗེ་ཐོད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། དཔུང་རྒྱན་ལ་ ཡང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པའོ། ། སྤྱི་བོར་འཁོར་ལོ་རྣམ་པར་འཛིན། ། ལག་པ་དག་ལ་ལག་གདུབ་གཉིས། ། གདུབ་བུ་གཉིས་སོ། ། རྐེད་པ་ལ་ཡང་སྐ་རགས་གཉིས། ། རྐང་པ་དག་ལ་རྐང་གདུབ་སྟེ། ། དཔུང་པའི་རྩ་བར་དཔུང་རྒྱན་དང་། ། མགྲིན་པར་རུས་པའི་ཕྲེང་བའོ། ། ཞེས་ པ། མགྲིན་པར་རུས་པའི་མགུལ་རྒྱན་ཏེ། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན། རྣ་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ། ། དེ་ཐམས་ཅད་རུས་པ་ཁོ་ནའི་སྟེ། ། རུས་པ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱན་ཐམས་ཅད་རྣལ་འབྱོར་པས་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་བསྒོམ་པ་པོས་དེ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པས་ལྷའི་རྣ་རྒྱན། རྣ་ཆའི་བདག་ཉིད་འོད་དཔག་མེད། །

It is taught for the purpose of bearing the ornaments of the characteristics and nature of the mundane and the supramundane: "The practitioner should wear upon the ears the divine ear-ornaments." This means that the yogi should adorn himself with them. If one asks what these are, "divine ear-ornaments" refers to ear-ornaments and so forth that are of the nature of the deity, because the deity is completely pure. By this, whatever deity is the purity of the mudrā ear-ornaments, one should make that deity's very sign into them, perform the consecration and so forth, and then wear them upon the ears. The word "divine" should be understood to apply everywhere; here, the same should be done for the wheel, bracelets, and so forth, as before. For the anklets, it is the mudrā of the Vajra Skull; for the armlets, it is the mudrā of Vajradhara himself. "Holding a wheel upon the crown, two bracelets on the hands, two bangles, two girdles on the waist, anklets on the feet, armlets at the base of the arms, and a bone necklace on the throat." Regarding this, "bone necklace on the throat": what is being taught here? Whatever was mentioned regarding the ear-ornaments and so forth, all of that is made of bone alone. Furthermore, because bone is of the nature of the utterly pure dharmadhātu, it is of the nature of Nairātmyā alone. Thus, the yogi should wear all the ornaments that are of the nature of insight and method. Alternatively, the practitioner, possessing that very reality, [wears] the divine ear-ornaments: "The nature of the earring is Amitābha."

ཅེས་པའི་གསུང་ལས་ལྷའི་རྣ་རྒྱན་དེ་ཡང་འོད་དཔག་མེད་དེ། དེ་ཡང་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལི་གཉིས་ཀྱིས་ནཱ་ད་གཉིས་ལས་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རྣ་བ་དག་ལའོ། ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཛིན་ཅིང་ཐ་དད་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཟུང་བ་ཞེས་པ་གསུང་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། སྤྱི་བོར་ འཁོར་ལོ་རྣམ་པར་འཛིན། ། ཞེས་པ། དཀྱིལ་འཁོར་བའི་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་ལོ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། དེ་ཡང་། སྤྱི་བོར་ཏེ། བདེ་ཆེན་ཀཾ་ལ་གནས་པ་གང་། ཞེས་པའི་གསུང་ལས་སོ། ། རྣམ་པར་འཛིན་ཞེས་པ་འཁོར་ལོ་མི་བསྐྱོད་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ འཛིན་ཅིང་གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་། གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དབྱེར་མེད་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ནི་བྱ་བའི་ཚུལ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་མི་བསྐྱོད་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། ལག་པ་དག་ལ་ལག་གདུབ་གཉིས། ། ཞེས་པ། ལྔའི་བདག་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ལག་གདུབ་ཀྱི་སྒྲས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་པའི་གསུང་ལས་སོ། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རིག་པ་དང་སྣང་བ་གསལ་ བའི་རང་བཞིན་དུ་གསུངས་ཏེ། སྐུ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཁོ་ནའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ་ནི་དེ་ལྟར་རྒྱན་དུ་འགྱུར་རོ། །

From these words, the divine ear-ornament is Amitābha, and he is the nature of all deities. Where is this? It is on the ears, because they are perfected from the two nādas of the vowels (āli) and consonants (kāli). Because those two apprehend in various ways and make them non-different, it is called "apprehending the aspects," which is the nature of the Vajra Speech, the Saṃbhogakāya. Regarding "holding the wheel on the crown": the wheel is Akṣobhya, as the lord of the maṇḍala. Furthermore, it is "on the crown," according to the statement: "That which abides in the kaṃ of great bliss." "Holding" means that Akṣobhya, the wheel, apprehends in various ways and makes the apprehended and the non-apprehended inseparable. That is to be apprehended by way of activity; "A" is Nairātmyā. The inseparability of Nairātmyā and Akṣobhya is the nature of the Vajra Mind, the Dharmakāya. Regarding "two bracelets on the two hands": the two, having the nature of the five, are the nature of the sense faculties and their objects. By the word "bracelet," Vairocana is meant. He is the nature of the Vajra Body, the Nirmāṇakāya, characterized by appearance, according to the statement "Vairocana." He is taught to be the nature of awareness and luminous appearance, possessing the essence of wisdom and method; he is the very essence of the three bodies. Thus, the yogi adorned with ornaments becomes adorned in that way.

འདི་རྣམས་ཉིད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྐེད་པ་ལ་ཡང་སྐ་རགས་ཉིད། ། ཅེས་པ། ཀཾ་བདེ་བ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལས་ འདས་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཀ་ཊི་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐ་རགས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྟེ། སྐ་རགས་ལ་ནི་དོན་ཡོད་གནས། ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ ཞེས་པའོ། ། རྐང་པ་དག་ལ་རྐང་གདུབ་སྟེ། ཞེས་པ་རྐང་པ་དག་ལ་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྐང་གདུབ་སྟེ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དུ་གསུང་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པའོ། ། དཔུང་པའི་རྩ་བར་དཔུང་རྒྱན་དང་། ། ཞེས་པ། བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་སོ། ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཧ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཡང་། ཨུ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་སྟེ། དེས་བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་ཧུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་པའོ། ། བཱ་ཧུའི་སྒྲས་དེ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ ཉིད་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་རྩ་བ་སྟེ་དང་པོ་དང་གཙོ་བོའོ། ། དེ་ལས་འབྱུང་བ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཨུ་ཡིག་གིས། ས་ནི་པུཀྐ་སཱི་རུ་བརྗོད། ། ཅེས་པའི་གསུང་ལས་པུཀྐ་སཱིའོ། ། ཀ་ཆུའི་ཁམས་སོ། ། ར་མེའི་ཁམས་སོ། ། ཡ་རླུང་གི་ཁམས་སོ། ། ཨེ་ཆོས་འབྱུང་ནམ་ མཁའི་ཁམས་སོ་ཞེས་པ་དཔུང་རྒྱན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

These are taught in order to make wisdom and method inseparable. Regarding the phrase, "The belt is also at the waist": kaṃ is the characteristic of the passion of bliss. Because it transcends that, kaṭi is Nairātmyā. In that regard, through the nature of the pervaded and the pervader, the belt is Amoghasiddhi, the Vajra Body. As it is said, "The belt is the abode of Amogha," the inseparability of the conventional and the ultimate is the Vajra Body. Regarding the phrase, "On the feet are anklets": on the feet, the inseparability of the two wisdoms is the anklet; these are the two garlands of the vowels and consonants (āli-kāli). Likewise, the inseparability of both is the Vajra Speech. Regarding the phrase, "At the base of the arms are armlets": va is bodhicitta. A is Nairātmyā. Because its very essence is bodhicitta, ha is Vajradhara. Furthermore, u is Vajraḍākinī; because he is adorned by her, hu is the nature of Vajradhara, which is bodhicitta. By the word vāhu, it is that which possesses the identity of the inseparability of those two. That itself is the root, the first and the principal. From that arises the wisdom of the nature of the five elements: by the syllable u, according to the teaching, "Earth is said to be Pukkasī," it is Pukkasī. Ka is the water element. Ra is the fire element. Ya is the wind element. E is the source of phenomena, the space element. Thus, the armlet is the wisdom of the nature of the five great elements.

དང་ཡིག་ལས་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པའོ། ། མགྲིན་པར་རུས་པའི་ཕྲེང་བའོ། ། ཞེས་པ། མགྲིན་པའི་སྒྲས་མགྲིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ཡང་། འདབ་མ་ བཅུ་དྲུག་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གོ། ། དེ་ལས་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དངོས་པོ་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མིའི་རུས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་སྟེ། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ རྣམས་སྤྲོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། དང་པོ་དང་མཐར་རྣ་རྒྱན་དང་མགུལ་རྒྱན། འོད་དཔག་མེད་དང་རིན་ཆེན་དབང་པོ་དང་། ཁུ་བ་དང་ཁྲག་གི་ངོ་བོ་བསྐྱེད་པ་དང་འཇིག་པའི་རང་བཞིན། ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་རང་བཞིན་དག་ལས་འདི་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རིན་ཆེན་དབང་པོ་སྟེ། མགུལ་བའི་ཕྲེང་བ་རིན་ཆེན་ དབང་། ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་ད་དབྱེར་མེད་པ་དག་ལས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པའི་རྒྱན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་ཡང་གསུངས་པ། དེའི་བགོ་བ་ སྟག་གི་པགས་པ་དང་། དེའི་བཟའ་བ་མི་འཆི་བཅུ་ཕྱེད་དོ་ཞེས་པ། བདུད་རྩི་ལྔ་ནི་ཇི་ལྟར་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་བདུད་རྩི་བཞིན་དུ་བཟའ་བར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་ཡང་ངོ་། ། ཡང་ན། ཐམས་ཅད་ནས་ཀུན་ཏུ་བསྒྲུབས་པ་ནི་བགོ་བ་སྟེ། དེ་གང་ཞེ་ན། སྟག་གི་ པགས་པ་ཞེས་པ་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་པ་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། །

From the word "and" (ca), both are inseparable, which is the Mind Vajra (cittavajra). Regarding "a bone rosary at the throat": the term "throat" refers to the throat saṃbhogacakra itself. Furthermore, from the sixteen petals [of that wheel] come the sixteen emptinesses. From those, by way of the pervaded and the pervader—the relationship between the support and the supported—the ḍākinīs arise from the nature of the dharmadhātu of human bone. Their rosary is the essence of the emanation of these [ḍākinīs] through the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. At the beginning and the end are the earrings and the necklace. [These represent] Amitābha and Ratneśvara, the nature of semen and blood, the nature of creation and destruction, and the nature of the moon and sun. From these, the nature of Ratneśvara is the necklace; as it is said: "The necklace at the throat is Ratneśvara." The meaning of this statement is that from the inseparable nāda of the vowels (āli) and consonants (kāli), the three vajras and the fourth [wisdom]—the nature of the coemergent (sahaja) which is the identity of the five wisdoms—are the ornaments endowed with suchness, being non-dual with that very reality. Furthermore, it is said: "His clothing is a tiger skin, and his food is the five nectars." Just as the five nectars, such as milk and so forth, are to be consumed like nectar, so too are Vairocana and the others. Alternatively, "clothing" refers to that which is accomplished everywhere and in every way. What is that? It is the "tiger skin," which is the nature of emanating various forms.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཟའ་བ་ཐིམ་པ་མི་འཆི་བཅུ་ཕྱེད་ཅེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བདུད་རྩིའི་ངོ་བོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་ལེའུར་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་ པར་བཤད་པའོ། ། འདིར་ཧེ་རུ་ཀ་སྦྱོར་སྐྱེས་བུ་ནི་ཧེ་རུ་ཀའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ། རིགས་ལྔ་ལ་ནི་རྣམ་པར་གནས། ། བྲམ་ཟེ་དང་ནི་རྒྱལ་རིགས་དང་། ། རྗེའུ་རིགས་དང་དམངས་རིགས་དང་། ། མཐར་སྐྱེས་དེ་ལྔ་རྣམས་ལའོ། ། ཡང་ན། གང་རྡོ་རྗེའི་རིགས་དང་། པདྨའི་ རིགས་དང་། ལས་ཀྱི་རིགས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་རྣམས་ལའོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རིགས་ལྔ་དག་དང་མཉམ་ལྡན་པ། ། རིགས་གཅིག་ཏུ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས། ། རིགས་ལྔ་རྣམས་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རིགས་གཅིག་སྟེ། རིགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། ། དེ་ཡང་། སླར་བརྟགས་ཞེས་པ་གཅིག་ཉིད་བརྟགས་པའི་དབང་ལས་ཞེས་པའོ། ། འདི་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། རིགས་གཅིག་དང་ནི་དུ་མ་ཡིས། ། གང་ཕྱིར་གཡོ་བ་མཚོན་མི་བྱ། ། གཅིག་གིས་ཀྱང་རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་མཚོན་མི་བྱ། རྟོགས་པར་མི་བྱའོ། ། ཡང་ན། ཧེ་རུ་ཀ་སྦྱོར་ཞེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུ་དེ་ཁོ་ནའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམ་པར་གནས་པ་སྤྲོ་བའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། རིགས་ལྔ་ལ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་ལའོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། རིགས་ལྔ་དག་དང་མཉམ་ལྡན་པ། ། ཡེ་ ཤེས་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་མཉམ་པའི་ངོ་བོས་ཞུགས་པ་དེ་ཉིད།

For that very reason, the "five-fold nectar of immortality," which is the essence of the wisdom of the five Tathāgatas, is the indivisibility of the three vajras. This is the detailed explanation of what was briefly indicated in the chapter on the Vajra Family of the Vajra Body. Here, the "person born of the Heruka union" refers to the yogi endowed with the yoga of Heruka. "Abiding in the five families" refers to the brahmin, the kṣatriya, the vaiśya, the śūdra, and the outcaste—these five. Alternatively, it refers to the vajra family, the lotus family, the action family, and the tathāgata family. If one asks how this is so, it is said: "Endowed with the five families, they are conceived as a single family." That which is the blending of the five families is the single family; it is indeed one family. Furthermore, "conceived again" means by the power of conceiving them as one. If one asks how this is so: "Because of the one and the many, the moving [reality] is not to be indicated." Because of the one, the various distinctions are not to be indicated; they are not to be conceptualized. Alternatively, the "person of the Heruka union" is the yogi who abides in the reality of non-conceptual wisdom. Where? In the five families, which are the five wisdoms such as the mirror-like wisdom and so forth. From what? "Endowed with the five families," meaning that very [person] who has entered the five wisdoms in the nature of equality.

རིགས་གཅིག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་བརྟགས་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་དུ་མ་ཡིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་སྤྲོ་བ་དང་། རིགས་གཅིག་གི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་སྡུད་ པར་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པའི་བྱ་བ་མཚོན་མི་བྱ། རྟོགས་པར་མི་བྱ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། ཡི་གེ་ལྔ་ཞེས་པ་ཀ་ཁ་ག་གྷ་ང་། ཡི་གེ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན་ཡི་གེ་མཉམ་པར་ལྡན་པའོ། ། ནིའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏེ། ཕན་ཚུན་ཡི་གེ་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་ཡི་གེ་གཅིག་ཏུ་བརྟགས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ཉིད་ཀྱིས་གང་ངེས་པ་དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔའོ། ། གང་གི་ཧེ་རུ་ཀ་སྦྱོར་གྱིས། ། ཧེ་རུ་ཀ་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་ཧེ་རུ་ཀ་སྦྱོར་ཏེ། ། དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། འདི་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཡི་གེ་གཅིག་དང་དུ་མ་ཡིས། ཡི་གེ་གཅིག་གིས་ཀྱང་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་བརྟག་པར་མི་བྱ་ཞིང་ཡི་གེ་དུ་མ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གང་གི་ཕྱིར་དབྱེ་བ་མཚོན་པར་མི་ བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཐ་དད་དང་ཐ་དད་མེད་པ་དག་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་གང་དུ་གནས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཤིང་གཅིག་གམ་ནི་དུར་ཁྲོད་དང་། ། མ་མོའི་ཁྱིམ་དང་བཞི་མདོ་དང་། ། ཡང་ན་མཚན་མོ་ཕྱེད་དང་ནི། ། དབེན་པ་དང་ནི་ བས་མཐའ་རུ། ། སྒོམ་པ་བཟང་བར་བརྗོད་པར་བྱ། །

It is the very wisdom of the single family, which is non-dual. Furthermore, that which is imputed is the certainty. If one asks how so, it is because the emanation of the nature of the conventional truth through multiplicity and the withdrawal of the nature of the ultimate truth through the single family do not represent distinct activities; they are not to be conceptualized. Alternatively, "five syllables" refers to ka, kha, ga, gha, ṅa. These five syllables abide in the nature of various aspects. If one asks how so, it is because the syllables are in equilibrium. The word "ni" has the sense of "because." That which is imputed as a single syllable, which is the collection of the five syllables mutually, is the very certainty of the five Tathāgatas, such as Vairocana and the rest; that itself is the five wisdoms. Regarding "by the union of Heruka": that union of Heruka is the "union of Heruka," which is the yogi. If one asks how this comes to be, it is for that reason it is said: "By means of one and many syllables." By means of even a single syllable, one should not conceptualize the various divisions of the Tathāgatas, such as Vairocana and the rest; and by means of many syllables, one should not represent the divisions. This is because difference and non-difference are without distinction. If one asks where such a yogi should abide, it is for that reason it is said: "In a solitary tree, or a charnel ground, In a temple of the Mātṛs, or a crossroads, Or at midnight, or in a secluded place, Or in a remote borderland— Meditation is said to be excellent."

ཤིང་གཅིག་ཅེས་པ་གང་ལ་ཤིང་གཞན་གྱི་གྲིབ་མ་མི་འབྱུང་བའི་ཤིང་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་གནོད་སྦྱིན་ལྷག་པར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྷག་པར་གནས་པའི་གནས་སུ་གལ་ཏེ་དོགས་པ་མེད་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ། དེའི་དེ་ཁོ་ནའི་སྤྱོད་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་འབྱུང་ངོ་། ། དུར་ཁྲོད་ཅེས་པ་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་ས་གཞིར་ཡང་། ཡི་དྭགས་ལྷག་པར་གནས་ཏེ། དེར་ཡང་འདིར་དོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། མ་མོའི་ཁྱིམ་ཞེས་པ་ཙཎྜི་ཀ་ལ་སོགས་པ་རབ་གཏུམ་གྱི་ལྷ་ལྷག་པར་གནས་པར་དེ་འཇིགས་པ་མེད་ པའོ། ། བཞི་མདོ་ཞེས་པ་གང་དུ་ལམ་བཞི་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་དེར་ཡང་ལྷ་འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། (དར་,དེར་)ནི་བརྩོན་འགྲུས་དམན་པས་གནས་པར་མི་ནུས་སོ། ། མཚན་མོ་ཕྱེད་ཅེས་པ་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་གཉིད་དུ་སོང་བའི་མཚན་མོ་སྐད་ཅིག་དེ་ལ་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་གནས་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་དེ་ དགོས་པ་མེད་པའོ། ། དབེན་པ་ཞེས་པ་རིའི་ཕུག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལྷ་མ་ཡིན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེར་ཡང་། འཇིགས་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བས་གནས་པར་བྱའོ། ། བས་མཐའ་ཞེས་པ་གཞན་པའི་ཕྱོགས་ཐ་དད་པ་ཆེས་ཐག་རིང་བ་རྒྱ་མཚོའི་ ནང་དུ་གནས་པའི་གླིང་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེར་ཡང་ཀླུ་ལྷག་པར་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིགས་པའི་གནས་ཉིད་དོ། ། དེར་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ། ། ཅུང་ཟད་དྲོད་ནི་ཐོབ་པ་ན། ། གལ་ཏེ་སྤྱོད་པ་བྱེད་འདོད་པ། ། ཞེས་པ་གལ་ཏེ་འདི་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་པ་བྱ་ བའི་སྒོ་ཡིས་བྱེད་འདོད་པ་དེའི་ཚེ། ཅུང་ཟད་དྲོད་ནི་ཐོབ་པ་ན་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཅུང་ཟད་དྲོད་ཀྱི་སྒྲས་དེ་ཁོ་ན་ལས་ལྟ་སྟངས་བཞི་གྲུབ་པ་ནའོ། །

Regarding the "single tree": it is a tree upon which the shadows of other trees do not fall, for it is certain that yakṣas will especially dwell there. If one remains in such a place where they especially dwell without hesitation, then at that time, their very conduct and its results will arise. Regarding the "charnel ground": even on the ground of a charnel ground, pretas especially dwell, and there too, one is without hesitation. Regarding the "house of the mātṛs": it is where fierce deities such as Caṇḍikā especially dwell, and there one is fearless. Regarding the "crossroads": it is where four paths meet as one, for it is there that deities assemble. (In that place) those of inferior diligence are unable to remain. Regarding "midnight": at that moment when all people have fallen asleep, the asuras dwell there, and there too, one is without need [of fear]. Regarding "solitude": it refers to mountain caves and the like, for asuras and others dwell there. There too, one should remain, being completely liberated from fear. Regarding "remote areas": it refers to other distinct directions, very far away, such as islands situated within the ocean; there too, because nāgas especially dwell, it is a place of fear. There too, one is without conceptualization. "When a slight degree of warmth is attained, if one wishes to engage in the conduct..." This means that if one wishes to engage in such conduct by way of its practice, then it should be done "when a slight degree of warmth is attained." By the term "slight warmth," it is meant when the four gazes are accomplished from that very reality.

དེས་དམན་པ་དོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། གལ་ཏེ་འདི་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་པ་བྱ་དཀའ་བ་དེ་ཅིའི་དོན་དུ་བྱེད་ཅེ་ན། གསུངས་པ། གལ་ཏེ་འགྲུབ་འགྱུར་འདོད་ཡོད་པ། ། འདིས་ནི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པར་བྱ། ། གལ་ཏེ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་པ་དང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་འདོད་པ་ཡོད་པ་གང་གི་ཕྱིར་ནིའི་སྒྲ་དེའི་དོན་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། འདིས་ནི་སྤྱོད་པའི་གནས་པ་འདིས་གནས་པར་བྱ་ཞིང་སྤྱད་པར་བྱ་ ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། ཤིང་གཅིག་ཅེས་པ་ཤིང་ལྟ་བུར་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡལ་ག་དང་ཉེ་བའི་ཡལ་གའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཤིང་སྟེ། གཅིག་ནི་ལྷན་ཅིག་མེད་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པའོ། ། དུར་ཁྲོད་ཅེས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་གནས་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་གསུང་རྡོ་ རྗེའོ། ། མ་མོའི་ཁྱིམ་ཞེས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་སོ། ། ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཉིད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྟེ། དེ་དང་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱིམ་ནི་གནས་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་སྟེ་དེར་རོ། ། བཞི་མདོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ་དེར་རོ། ། མཚན་མོ་ཕྱེད་ཅེས་པ། མཚན་མོ་ལས་ཕྱེད་གང་གིས་མཚན་མོ་དང་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་དེ་ནི་ཉིན་མོ་སྟེ། ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན། དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སྟེ། མཚན་མོ་ཕྱེད་ཅེས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཉིད་མངོན་ པར་གསལ་བར་བྱེད་དོ། ། དབེན་པ་དང་ནི་བས་མཐའ་རུ། ། ཞེས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྐྱེ་བོ་གང་དུ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། །

This means that it is not for the sake of the inferior or the doubtful. If one asks, "For what purpose is such a difficult conduct to be performed?" it is said: "If there is a desire for accomplishment, One should practice this conduct." This means that if there is a desire to achieve and obtain the accomplishment of Mahāmudrā, for that reason—the word "if" (yadi) having that sense—one should abide in and practice this state of conduct. Alternatively, "a single tree" (ekavṛkṣa) refers to a tree that, like a tree, has the nature of branches and sub-branches; "single" (eka) means the absence of a companion, which is the Vajra Body (kāyavajra). "Cemetery" (śmaśāna) refers to the abode of the dharmadhātu, the nature of the two rows of nādas, which is the Vajra Speech (vāgvajra). "House of the Mothers" (mātṛgṛha) refers to the ḍākinīs. By way of illustration, it also includes the Tathāgatas, because they are inseparable from them. Their "house" is the abode of the Vajra Mind (cittavajra); it is there. "Crossroads" (catuṣpatha) refers to Vajradhara, the inseparability of the three vajras; it is there. "Midnight" (ardharātra) means that which is half of the night, distinct from the night; that is the day. Day and night are the nature of insight (prajñā) and method (upāya). This clarifies the meaning of "midnight" as the wisdom maṇḍala, which is the nature of the samaya maṇḍala. "In solitude and in remote places" means the various types of beings who are the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth.

བས་མཐའ་ཞེས་པ་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་སྟེ་དེར་རོ། ། གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་གཉིས་ཀ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཤིང་ གཅིག་གིས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་མངོན་པར་གསལ་བའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་ལེའུའོ། ། དུར་ཁྲོད་ཀྱིས་ཀྱང་གསུང་རྡོ་རྗེ་མངོན་པར་གསལ་བའི་ཕྱིར། སྔགས་ཀྱི་ལེའུའོ། ། མ་མོའི་ཁྱིམ་གྱིས་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ལྷའི་ལེའུའོ། ། བཞི་མདོ་ཡིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། སྤྱི་བོར་ རིགས་ཀྱི་དབང་པོར་འགྱུར་རོ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་བསྐུར་བའི་ལེའུའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དབྱེར་མེད་པས་མཚན་ཕྱེད་ཅེས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་ངོ་བོས་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཀ་ཡང་ངོ་ཞེས་པ། དེ་ཁོ་ནའི་ལེའུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ནའི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྤྱོད་པ་བྱེད་ནུས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་འདིས་བྱ་བའི་སྒོ་ཡིས་སྤྱོད་པ་བྱེད་འདོད་པ་དེ་ནི་ཅུང་ཟད་དྲོད་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ན་ཞེས་པ་ལྟ་སྟངས་བཞི་ལ་སོགས་པ་ནུས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཚེ་སྤྱོད་པ་བྱ་ བར་འདོད་པས་དེ་དང་སྦྱར་བ་ཉིད་དོ། ། སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། འགྲུབ་འགྱུར་གལ་ཏེ་འདི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དེའི་ཚེ། འདིས་ནི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པར་བྱ་ཞིང་གནས་པར་བྱའོ། ། འདི་ནི་དེའི་ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ།

"Remote places" (bas mtha') are extremely profound because they are not common domains; it is there [that the practice occurs]. Because both [the body and speech vajras] exist in both [the charnel ground and the house of the mamos], [the text says] "by a single tree." Because the Body Vajra is made manifest by the single tree, it is the "Chapter on the Vajra Family." Because the Speech Vajra is made manifest by the charnel ground, it is the "Chapter on Mantra." Because the Mind Vajra is taught by the house of the mamos, it is the "Chapter on the Deities." Because the four crossroads represent Vajradhara, the inseparability of the three vajras, [the text says] "at the crown," and so forth, which is the "Chapter on Empowerment." Because the wisdom maṇḍala and the samaya maṇḍala are inseparable, it is called "midnight." That very [state] is the nature of both maṇḍalas, and by way of its essence of emanating and withdrawing, it is both maṇḍalas; thus, it is the "Chapter on Reality" (tattva). For that very reason, the yogi of reality is able to engage in the conduct. Therefore, when this yogi, through the gateway of activity, desires to engage in the conduct, it is said: "When one has attained a slight degree of 'warmth' (ūṣman)," because one possesses various powers such as the four gazes and so forth, at that time, one who desires to engage in the conduct should apply [the practice] accordingly. If one asks what the meaning of "conduct" (caryā) itself is, it is said: "If one desires to attain the accomplishment of Mahāmudrā, then at that time, one should engage in and abide in this conduct." This is called the "conduct of Samantabhadra."

འདི་དང་བྲལ་ བས་ཡང་དག་པའི་དངོས་གྲུབ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་གསུང་རྡོ་རྗེ་སྔགས་ཀྱི་ལེའུར་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཞེས་པའོ། ། འདིས་ནི་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་གང་གསུངས་པ་དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདིས་ནི་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གསུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ངོ་། ། རིགས་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལས་ཤིང་གཅིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་གནས་བཟོད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་དྲོད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལས་ཀྱང་ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་སྤྱོད་པ་བཟོད་ཅིང་དེ་ལས་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་དོགས་པ་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དངོས་གྲུབ་ ཀྱང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་དེ། བདེན་པ་གཉིས་ཀའི་ཁྱད་པར་ཅན་ཕྱག་རྒྱ་རྙེད་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་བླངས་ཏེ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་བྱ་བ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་བཞིན་བཟང་མིག་ཡངས་མ། ། རང་གིས་དབང་བསྐུར་སྙིང་རྗེ་ཅན། ། རྡོ་རྗེའི་བུ་མོ་འདི་ཁྱེར་ནས། ། སྤྱོད་པ་བྱ་བར་ རྟོགས་པར་བྱ། ། རང་གིས་དབང་བསྐུར་ཞེས་པ་རང་གིས་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་དང་། ཆུ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་གས་དབང་བསྐུར་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་པའོ། ། ཡང་ན་ནུས་པའོ། ། སྙིང་རྗེ་ཅན་ཞེས་པ་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་མེད་ན་མི་འགྲུབ་པས། ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས་སོ། ། རྡོ་རྗེའི་བུ་མོ་ཞེས་པ། རྡོ་རྗེའི་རིགས་ལོ་བཅུ་དྲུག་མ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུ་འདི་ཁྱེར་ཞིང་གཟུང་ནས་སྤྱོད་པ་བྱས་ཏེ། མཆོག་གི་སྤྱོད་པ་བྱའོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཀྱི་དངོས་མེད་ན། །

Without this, there is no authentic accomplishment (siddhi). This is the detailed explanation of what was briefly indicated in the "Mantra Chapter" concerning the indivisibility of the three vajras. The meaning of what is called "conduct" (caryā) is as follows: by means of this, and by what will be spoken, one realizes the non-differentiation of the five families and so forth, whereby one becomes able to dwell in places such as under a single tree. From that, one attains "warmth" (ūṣman); from that, one endures the conduct of Samantabhadra, and from that, a state free of doubt regarding accomplishment arises. Accomplishment itself is the prerequisite for Mahāmudrā; it is the attainment of the mudrā distinguished by the two truths. Having taken her, one should engage in conduct with her. As it is said: "Taking this Vajra daughter, Who is very fair-faced and large-eyed, Empowered by oneself and compassionate, One should understand that conduct is to be performed." "Empowered by oneself" means having been thoroughly purified through the rituals of the maṇḍala and so forth, as well as the water empowerment and so on. Alternatively, it means "capable." "Compassionate" means being engaged in the welfare of others; for it is said: "Without compassion, it is not accomplished." "Vajra daughter" refers to a sixteen-year-old of the Vajra family. Having taken and held such a one, one performs the conduct; one should understand that the supreme conduct is to be performed. If there is no actual Vajra family [member], [one should use a substitute].

རང་འདོད་ལྷ་ཡི་རིགས་ ཀྱིས་བྱ། ། རང་འདོད་ལྷ་ཞེས་པ་རང་གི་འདོད་པ་དང་མངོན་པར་འདོད་པའི་ལྷ་དེའི་རིགས་ཀྱིས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་དཀར་པོ་ཆེ། ། དེ་ཡི་ལྷ་ནི་རྣམ་སྣང་མཛད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་དེ་ཡིས་ཀྱང་ཞེས་པའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ཡང་མ་རྙེད་ན་དེའི་ཚེ། ཡང་ན་ཞེས་པ་ཕྱོགས་གཞན་ཏེ་གཞན་གྱི་རིགས་བྱུང་བ་ཐ་དད་པའི་རིགས་རྣམས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་ས་བོན་བཏབ་པ་ཡིས། ། ཡང་དག་སྦྱངས་པ་ཞེས་པ་བྱང་ཆུབ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་ས་བོན་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ཏེ། དེ་བཏབ་ཅིང་ བསྐྱོད་པས་འདུས་བྱས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་གཟུང་ཞིང་བླངས་ནས་སྤྱོད་པ་བྱ་བར་རྟོགས་པར་ཞེས་པ་སླར་བཟླས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན། བཞིན་བཟང་ཞེས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཞལ་ཏེ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་སོ། ། བཟང་བ་ནི་ ཡིད་འཕྲོག་པ་སྟེ། གང་གི་བཞིན་བཟང་བ་དེ་གསུང་རྡོ་རྗེ་ཡིན་ཞིང་དེའོ། ། མིག་ཡངས་མ་ཞེས་པ་གང་གི་ཡངས་པ་རྒྱས་པ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པ་ཁྱབ་པའོ། ། དེའི་མིག་ནི་མཐོང་བ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། མིག་ཡངས་མ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་སྟེ་དེའོ། ། རང་གིས་ དབང་བསྐུར། དབང་བསྐུར་བའི་མཐར་ཐུག་པས་གཟུགས་བརྙན་རྫོགས་པ་ན། དེ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། སྙིང་རྗེ་ཅན་ཞེས་པ་འགྲོ་བའི་དོན་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་ནོ། །

One should perform [the practice] with the family of one’s chosen deity. "One’s chosen deity" refers to the family of that deity whom one desires and aspires to. This refers to the families that will be explained, such as: "The deity of whichever yogi is Great White is Vairocana," and so forth. If even that is not found, then "or else" indicates an alternative: the various families arising from other [sources]. "By planting the seed of awakening" refers to "perfect purification." Awakening is non-conceptual wisdom. Its seed is the cause of perfectly complete awakening; by planting and stirring that, it is the nature of the dharmadhātu, which is utterly pure and conditioned. Having grasped and taken that up, one should understand it as the practice to be performed; this is to be repeated. Alternatively, in order to express "fair-faced," "that face" refers to the two garlands of vowels and consonants. "Fair" means captivating; he whose face is fair is Vajra Speech, and that is it. "Wide-eyed" means whose eyes are vast and expansive, pervading the three realms. His eyes are the vision, the nature of which is insight and method. The wide-eyed one is Vajra Mind, and that is it. "By oneself" means "empowered." When the reflection is complete at the conclusion of the empowerment, that is Vajra Body. "Compassionate" means engaging in the welfare of beings; thus, it is the nature of both truths.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་བུ་མོ་ཞེས་པ་མི་ཕྱེད་པ་ཉིད་ལས་རྡོ་རྗེ་དང་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ལས་བུ་མོ་ སྟེ། སྡུད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། འདི་ཞེས་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་རྡོ་རྗེའི་བུ་མོ་གཟུང་ཞིང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་གནས་པར་འོས་ཞེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེའི་རིགས་མེད་རང་འདོད་ཀྱི། ། ལྷ་ཡི་རིགས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱའོ། ། ཞེས་པ། མི་ཕྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། འདིས་རིགས་ སུ་བྱ་བ་དང་། བགྲང་བར་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་རིགས་སོ། ། ཚུལ་འདིས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་རིགས་མེད་བདག་མེད་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་འདོད་ལྷའི་རིགས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱའོ་ཞེས་པ་རང་གི་སྒྲས་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། འདོད་ལྷ་ཞེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས། འདོད་པ་དང་འབྲེལ་ཞིང་ཁྱབ་པའི་ལྷ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེའི་རིགས་དེ་ཡོངས་སུ་བཅད་པས་སོ། ། ཀྱང་ཞེས་པ་གཉིས་པོ་ཡང་ཐ་དད་མེད་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པའོ་ ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཡང་ན་ཞེས་པ་ཕྱོགས་གཞན་ཏེ། གཞན་གྱི་རིགས་བྱུང་ལ་ཞེས་པ་གཞན་ནི་གཅིག་སྟེ་ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་པའོ། ། དེས་རིགས་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་རིགས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་བྱུང་བ་ནི་འཁྲུངས་པ་དང་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་རབ་ཏུ་གསལ་ བ་འཁོར་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ལ་ནི། གང་གི་བདག་མེད་མ་སྟེ། དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན།

For that very reason, the term "Vajra Maiden" (Vajrakanyā) is used: she is "Vajra" because of her indivisibility, and "Maiden" because of her luminosity (ābhāsvara). She is the essence of the gathering, the nature of clarity. "This" refers to the fact that one should abide having grasped and directly realized such a Vajra Maiden. Regarding the line: "Even by one of the Vajra family, or by one of the desired deity family," this refers to the nature of indivisibility. Because it is that which makes, counts, and defines a family, it is the "Vajra family." In this manner, there is no such thing as a non-existent entity; therefore, it is the "Vajra family" because it is not realized as a self. "Even by one of the desired deity family" means that by the word "self," consciousness is indicated. "Desired deity" refers to that consciousness which, in connection with desire, is the deity pervading the five wisdoms (jñāna), such as the mirror-like wisdom and so forth. It is by defining that family. The word "even" (api) indicates that these two are to be made non-different, meaning one has entered the conduct of Samantabhadra—this is the intended meaning. Alternatively, "even" indicates another perspective: "arisen from another family." Here, "another" is one, meaning not simultaneous. That which defines the family is the "family of another," which is Vajradhara. His "arising" means he has been born or produced, clearly manifest as the nature of the conventional truth of saṃsāra. "Lā" refers to Nairātmyā, who is the nature of the ultimate truth. If one asks what the distinction between them is:

བྱང་ཆུབ་ས་བོན་བཏབ་པ་ཡིས། ། བྱང་ཆུབ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ཉིད་ས་བོན་ནོ། ། དེ་བཏབ་པ་ནི་བསྐྱེད་པ་སྟེ། དེས་སྦྱངས་པ་འདུས་བྱས་པའི་རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། འདིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དང་། དེའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པ་སྟེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་བདག་མེད་(མེའི་,མའི་)རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལྷའི་ལེའུར་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྤྱོད་པ་ལ་དགའ་བ་དེས་གལ་ཏེ་དགའ་བའི་དབང་གིས་གླུ་ལེན་པ་དེའི་ཚེ། དེ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། གལ་ཏེ་དགའ་བས་གླུ་བླངས་ཏེ། ། དེ་ཚེ་རྡོ་རྗེ་མཆོག་ལྡན་ནོ། ། དེས་རྡོ་རྗེའི་གླུ་ཉིད་བླང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་མཆོག་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་པའོ། ། གལ་ཏེ་དགའ་བ་སྐྱེས་པ་ན། ། ཐར་པ་རྒྱུ་ཡིས་གར་བྱ་སྟེ། ། དེ་ཚེ་རྡོ་རྗེ་རྐང་པས་གར། ། ཡོ་གཱིའི་ མཉམ་པར་གཞག་པས་བྱ། ། གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་པ་གར་གྱི་རྩོམ་པ་ལ་འཇུག་པར་དགའ་བ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་གར་བྱའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། རྡོ་རྗེ་རྐང་པས་ཇི་ལྟར་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀར་གནས་པའི་རྐང་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རོ་མནན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་རྐང་པ་ གཡས་བརྐྱང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐང་སྟབས་རྣམས་ཀྱིས་མཉམ་པར་གཞག་པ་སེམས་དེ་ཁོ་ནས་འཁྱུད་པའོ། ། ཡང་ན།

By planting the seed of awakening: awakening is non-conceptual wisdom, and that itself is the seed. Planting it means generating it; through that, the nature of the conditioned, which is the conventional truth, is purified. This indicates that the very nature of the conventional truth is the nature of the ultimate truth, and the very nature of the ultimate truth is also exclusively the nature of the conventional truth. This is the detailed explanation of what was briefly shown in the chapter on the deity of the indivisible three vajras, possessing the yoga of selflessness in which both are inseparable. When a yogi endowed with such a mudrā delights in conduct, if they should sing a song out of joy, how is that to be done? It is said: If one sings a song out of joy, Then one possesses the supreme vajra. One should sing the vajra song itself; that is the supreme, marvelous [song]. If joy has arisen, One should dance for the sake of liberation; Then, with vajra steps, the dance Should be performed by the yogin in meditative equipoise. If joy arises in the yogin who is engaged in the commencement of the dance, then one should dance. By what means? With vajra steps. Just as the feet of the glorious Heruka, abiding in the state of the dharmadhātu, trample upon the corpse, so too with the vajra steps—the postures of the feet such as the right leg extended and so forth—one embraces with that very mind in meditative equipoise. Alternatively:

དེ་ཁོ་ནའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་གླུ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་སྟེ། ལེན་པ་ནི་སྒྲ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའོ། ། སྒྲ་ལས་སྒྲ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཆ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ ཀྱིས་དགའ་བའོ། ། རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་རྡོ་རྗེ་ལྡན་པ་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དེ་མཆོག་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཇི་སྲིད་མཆོག་དགའི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་མི་ཕྱེད་ཅིང་དབྱེར་མེད་པ་ལས་དབང་བསྐུར་བའི་ལེའུར་མདོར་བསྟན་པའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། གལ་ཏེ་དེའི་ཚེ་ ཁྱད་པར་གྱི་དགའ་བ་སྐྱེས་པ་ན་གར་ནི་གཡོ་བ་སྟེ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། ཐར་པའི་རྒྱུས་གྲོལ་བའི་དོན་དུའོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་ཚེ་རྡོ་རྗེ་རྐང་པས་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གར་བྱ་སྟེ། གར་ནི་ངེས་པ་མེད་པར་གནས་པའོ། ། དེ་བྱ་བ་ནི་ངེས་པ་མེད་པར་གནས་པ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། དེའི་ ཕྱིར་ཡོ་གཱིའི་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཉམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། མི་མཉམ་པ་མེད་པར་གནས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ཁོ་ནའི་ལེའུར་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། ད་ནི་གང་ཞིག་རྣལ་འབྱོར་པས་ འཛིན་པ་རུས་པའི་རྒྱན་ལ་སོགས་པ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་པ། འཁོར་ལོའི་གཟུགས་ཀྱིས་མི་བསྐྱོད་པ། ། ཞེས་པ། སྤྱི་བོར་འཁོར་ལོ་རྣམ་པར་འཛིན། ། ཞེས་པ་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། རྣ་ཆའི་བདག་ཉིད་འོད་དཔག་མེད། ། རྣ་བར་ལྷ་ཡི་རྣ་ཆའོ། ། ཞེས་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། མགུལ་པའི་ཕྲེང་བ་རིན་ཆེན་དབང་། །

That yogi of suchness takes up the sound that is the nature of the āli-kāli-nāda; "taking up" means making sound the object. Because one enters from sound into sound, there is joy through being free of parts. For that reason, at that time and in that moment, one possesses the indivisible wisdom of the vajra; this is the supreme, marvelous state that culminates in the limit of supreme joy. This is the detailed explanation of the meaning briefly indicated in the chapter on empowerment, which is the indivisibility and inseparability of the three vajras. If, at that time, special joy arises, there is "dance," which is movement. How so? It is for the sake of liberation through the cause of liberation. Thus, at that time, one should dance with the vajra feet—the indivisible wisdom of joy and so forth. "Dance" means abiding without fixation. To "perform that" means to generate abiding without fixation; therefore, the two yogis are inseparable. For that very reason, it is "meditative equipoise," meaning abiding without inequality. By this, the suchness that is the nature of the five wisdoms is explained in detail, following the brief indication in the chapter on suchness. Now, regarding what the yogi wears—the bone ornaments and so forth—their purification is taught: "Akṣobhya in the form of a wheel" means "one wears a wheel on the crown," which is the detailed explanation of the brief indication. "Amitābha in the nature of earrings" means "divine earrings on the ears," which is the detailed explanation of the brief indication. "Ratnasambhava as a necklace."

ཞེས་པ་མགུལ་པར་རུས་པའི་ཕྲེང་བའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། ། ལག་པར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་བརྗོད། ། ཅེས་པ། ལག་པ་དག་ལ་ལག་གདུབ་གཉིས། ། ཞེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། སྐ་རགས་ ལ་ནི་དོན་ཡོད་གནས། ། ཞེས་པ། རྐེད་པ་ལ་ཡང་སྐ་རགས་ཉིད། ། ཅེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཕྱག་རྒྱའི་སྒྲས་ལྷའི་ལེའུར་གསུངས་པ། འཁོར་ལོ་རྣ་ཆ་མགུལ་རྒྱན་དང་། ། ལག་གདུབ་དང་ནི་སྐ་རགས་ཉིད། ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ནི་རྣམ་དག་པས། ། འདི་རྣམས་ཕྱག་རྒྱར་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་པའོ། ། འདི་ནི་མཁའ་འགྲོ་མའི་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་ཀྱང་སྟེ། དེ་རྣམས་རུས་པའི་ཕྲེང་བའི་རྒྱན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེས་ན། རྐང་པ་དག་ལ་རྐང་གདུབ་སྟེ། ། རྐང་པ་དག་ལ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་ རྣམ་པར་དག་པའི་རྐང་གདུབ་བོ། ། དཔུང་པའི་རྩ་བར་དཔུང་རྒྱན་ནོ། ། ཞེས་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་རྒྱན་ཏེ། སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། བགོ་བ་སྟག་གི་པགས་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ། ། དེ་རྣམས་ཉིད་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བཟའ་བ་མི་ འཆི་བཅུ་ཕྱེད་དེ། ། ཞེས་པ། དེ་རྣམས་ཉིད་སྡུད་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན། མི་བསྐྱོད་པ་ནི་བསྐྱོད་པ་མེད་ཅིང་གཡོ་བ་མེད་པ་སྟེ། མི་བསྐྱོད་པ་གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན། མི་ཤེས་པ་གཅོད་པའི་རྣམ་པས་འཁོར་ལོའི་གཟུགས་སོ། ། རྣ་ཆའི་བདག་ཉིད་འོད་དཔག་མེད། ། དཔག་ཏུ་མེད་པའི་འོད་ནི་འོད་དཔག་མེད་དེ། སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འོད་དཔག་མེད་དོ། །

Thus, it is said: "On the neck, a bone rosary." Regarding "Vairocana is said to be on the hands," this refers to the statement: "On the two hands, two bracelets." Regarding "Amoghasiddhi resides on the belt," this refers to the statement: "On the waist, the belt itself." These are the mudrās representing the purity of the five Tathāgatas, as taught in the Chapter on the Deities: "The wheel, the earrings, the necklace, The bracelets, and the belt itself— Through the purity of the five Buddhas, These are renowned as the mudrās." These are also the purities of the ḍākinīs; thus, it is said that these are the ornaments of the bone rosary. Therefore: "On the feet, anklets." On the feet are the anklets, which are the purity of the nāda of the āli and kāli (vowels and consonants), the nature of insight and method. "At the base of the arms, armlets." These two are the ornaments of the indivisible Vajradhara himself, characterized by emanation and withdrawal. "The garment is the tiger skin itself." These are the nature of emanation. "The food is the five nectars." These are the nature of withdrawal. Alternatively, Akṣobhya is "unmoved" and "unwavering"; Akṣobhya is the nature of unwaveringness, the form of the wheel in the aspect of cutting through ignorance. The earrings are the nature of Amitābha; Amitābha is "immeasurable light," and whatever activity is of the nature of emanation is Amitābha.

ཅི་ལྟར་རྣ་ཆའི་བདག་ཉིད་ཅེ་ན་བསྐོར་བའི་ངོ་བོ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དགའ་བ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་ནི་སེམས་སོ། ། དེའི་དབང་པོ་ནི་གཙོ་བོ་སྟེ། དེ་མགུལ་ བའི་ཕྲེང་བར་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ལ་ཞེས་པའོ། ། ལག་པར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་བརྗོད། ། ཅེས་པ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལྔའི་བདག་ཉིད་གཉིས་ལ་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་། སྣང་མཛད་གསལ་བའི་རྣམ་པས་གནས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། སྐ་རགས་ཆོས་འབྱུང་ལ་ཐ་དད་ པ་མེད་པར་གནས་པ་དོན་ཡོད་དེ་དོན་མེད་མ་ཡིན་པ་འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པར་བརྗོད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཁ་ཊྭཱཾ་ག་གཟུགས་ཤེས་རབ་སྟེ། ། ཞེས་པ། རྡོ་རྗེའི་རིགས་དང་རང་འདོད་ལྷའི་རིགས་དང་གཞན་གྱི་རིགས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཁྱེར་ནས་སྤྱོད་པ་བྱ་བར་རྟོགས་ པར་བྱ་ཞེས་གང་གསུངས་པ། དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་པ། ཁ་ཊྭཱཾ་ག་གཟུགས་ཤེས་རབ་སྟེ། ཞེས་པ་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ཡང་གཡོན་པ་ནས་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ཡང་གཟུང་བར་བྱ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ གཟུགས་ཤེས་རབ་སྟེ། ། ཞེས་པ། མཁའ་ལ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་མཁའ་སྤྱོད་མའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཨཾ་གའི་གཟུགས་ཏེ། ཨཾ་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར། ཨཾ་གའོ། ། འདིའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་རབ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒྲས་ཨ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་ བཅུ་བཞི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའོ། ། འདིས་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔ་སྟེ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་ཅང་ཏེའུ། །

How is it the nature of an earring? It means the essence of circling, the nature of pervasion. Because joy is expanded, "jewel" is the mind. Its "lord" is the principal one; that is on the necklace, meaning the nature of the sixteen emptinesses. "Vairocana is said to be on the hand" means that the two, the nature of the faculties and the five objects, are definitively ascertained, and because he abides in the aspect of the clarity of Vairocana, he is Vairocana. The girdle abides inseparably in the source of phenomena (dharmodaya); "Amogha" means not without purpose, meaning it is said to perform the activity of benefiting beings. "The khaṭvāṅga is form, which is insight" means that one should understand that the practice is to be performed by taking up those born of the Vajra family, the family of one's own chosen deity, and other families. Regarding the purity of that, it is said: "The khaṭvāṅga is form, which is insight." As for the statement that the khaṭvāṅga is also from the left, that too is the nature of insight; this means the yogi should also hold the khaṭvāṅga. Alternatively, "The khaṭvāṅga is form, which is insight" means that because she moves in space, the khaṭvāṅga is Khecarī. For that very reason, it is the form of "aṅga"; because it realizes and comprehends "aṃ," it is "aṅga." Whatever its nature is, that is insight; by the word "insight," the fourteen vowels beginning with the letter A are included. By this, the fifteen ḍākinīs are expressed as the nāda of the vowels and consonants. "The hand-drum is the form of method."

ཞེས་པ་དེ་ཅང་ཏེའུ་ཡང་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ་དེ་ཡང་ཐབས་རྣམ་པར་དག་པས་ཐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་སོ། ། ཡང་ན། ཐབས་ཀྱི་གཟུགས་ ཀྱིས་ཅང་ཏེའུ། ། ཞེས་པ། རིགས་ལྔ་ལ་ནི་རྣམ་པར་གནས། ། གང་གསུངས་པ་དེའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་སྟེ། ཅང་ཏེའུ་སྒྲའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ད་གཉིས་ཀའི་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་པར་འགྱུར་ཏེ། ཅི་ལྟར་ཞེ་སྡང་རྣམ་དག་མི་བསྐྱོད་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན། ཞེ་སྡང་རྣམ་དག་རྣལ་འབྱོར་པ། ། ཞེས་པ། ཧེ་རུ་ཀ་སྦྱོར་སྐྱེས་བུ་སྟེ། ། ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། ཡང་ན། ཞེ་སྡང་རྣམ་དག་ རྣལ་འབྱོར་པ། ། ཞེས་པ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་ངོ་། ། དེ་ཡང་འོད་དཔག་མེད་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རིགས་གཅིག་པ་དང་དུ་མ་ཡིས། ། གང་ཕྱིར་དབྱེ་བ་མཚོན་ མི་བྱ། ། ཞེས་པའོ། ། འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ནཱ་ད་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པ། ཞེ་སྡང་རྣམ་དག་རྣལ་འབྱོར་པ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། ། འདིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་ པའི་ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་གསུངས་ཏེ། དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྐང་གདུབ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དཔུང་རྒྱན་ནི་ཞེ་སྡང་རྣམ་པར་དག་པའོ། །

Thus, the hand-drum (ḍamaru) should also be held; that is, by means of the form of method through the purity of method. Alternatively, "the hand-drum by means of the form of method" is an extensive explanation of what was stated: "abiding in the five families." Because the very nature of the sound of the hand-drum is the essence of nāda, it is the nāda of the consonants (kāli), which is the nature of method. Through this, one becomes a yogi by means of the essence of both the āli and kāli nādas. This is because, just as hatred is purified, Akṣobhya is purified. Alternatively, "the yogi who is the purity of hatred" is an extensive explanation of what was stated: "the person born of the union of Heruka." Alternatively, "the yogi who is the purity of hatred" means a yogi through the very indivisibility of both. For that very reason, it is "hatred." Furthermore, through the nature of Amitābha and the others, it takes various forms. For that very reason, it is said: "Because of the single and the multiple families, one should not indicate a distinction." The purity of the wheel and so forth is Akṣobhya and the others; the essence of both nādas is the purity of the nature of insight and method. "The yogi who is the purity of hatred" becomes the nature of Vajradhara. By this, the five mudrās of the yogi are taught; their purity is Akṣobhya and the others. The anklet is the purity of insight and method; the armlet is the purity of hatred.

སྟག་གི་པགས་པ་ནི་ཐབས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། བཟའ་བ་མི་འཆི་བཅུ་ཕྱེད་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཧེ་རུ་ཀ་སྦྱོར་སྐྱེས་བུ་སྟེ། ། ཞེས་པ་དེས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། རིགས་ལྔ་ལ་ནི་རྣམ་པར་གནས། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ། གང་ཕྱིར་དབྱེ་བ་མཚོན་མི་བྱ། ། ཞེས་པའི་བར་གྱིས་ཞེ་སྡང་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཤིང་གཅིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ ལྔ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དབེན་པ་དང་བས་མཐའ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། སྤྱོད་པ་དང་དངོས་གྲུབ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། རྡོ་རྗེའི་བུ་མོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ད་ནི་གླུ་དང་གར་ གྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གླུ་ནི་རྣམ་དག་སྔགས་སུ་གནས། ། ཞེས་པ་སྒྲ་ནི་སྔགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནཱ་ད་དེ་ཉིད་དེ། འདིས་ནི། གལ་ཏེ་དགའ་བས་གླུ་བླངས་ཏེ། ། དེ་ཚེ་རྡོ་རྗེ་མཆོག་ལྡན་ནོ། ། ཞེས་པ་དེའི་རྣམ་པར་ དག་པ་གསུངས་སོ། ། གར་ནི་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པའོ། ། ཞེས་པ་གར་ནི་གཡོ་བ་སྟེ། སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྤྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་བསྒོམ་པ་ནི་བསམ་གཏན་ཏེ། ལྷའི་རྣམ་པས་དཀྱིལ་འཁོར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཡང་ན། གར་ནི་སྤྲོ་བའོ། ། དེ་བསྒོམ་པ་ ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ་སྡུད་པའོ། ། སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པ་དབྱེར་མེད་པ་འདི་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། འདིས་ནི། གལ་ཏེ་དགའ་བ་སྐྱེས་པ་ན། ། ཐར་པའི་རྒྱུ་ཡིས་གར་བྱས་ཏེ། ། དེ་ཚེ་རྡོ་རྗེ་རྐང་པས་གར། ། ཡོ་གཱི་མཉམ་པར་གཞག་པས་བྱ།

The tiger skin is the purity of method. The "ten-fold nectar of immortality" to be consumed is the purity of insight. "The Heruka is the person born of union" refers to the purity of the yogi. "Abiding in the five families" and so forth, up to "therefore, one should not make distinctions," refers to the purity of hatred. "The solitary tree" and so forth refer to the purity of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom. "Solitude and remote places" refer to the purity of method and insight. "Conduct and accomplishment" refer to the purity of insight and method as cause and effect. "The vajra maiden" and so forth refer to the purity of non-duality. Now, the purity of song and dance shall also be explained: "Song abides as the pure mantra" means that sound is the very nature of mantra. Alternatively, it is the nāda which is the nature of wisdom. By this, it is said: "If one sings with joy, then one possesses the supreme vajra." This describes its purity. "Dance is the form of meditation" means that dance is movement, which is the emanation of various forms. Meditation upon that is concentration, which generates the maṇḍala in the form of the deity. Alternatively, dance is emanation. Meditation upon that is the attainment of meditative equipoise, which is withdrawal. This is the very inseparability of emanation and withdrawal. By this, it is said: "If joy arises, one should dance for the sake of liberation; then, with vajra steps, the yogin should dance in meditative equipoise."

། ཞེས་པ་དེའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་ཡི་ཕྱིར་ ན་གླུ་དང་གར། ། ཡོ་གཱིས་རྟག་ཏུ་རྟག་ཏུ་བྱ། ། རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར། གླུ་སྔགས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། གར་བསྒོམ་པ་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། གཉིས་ཀ་ཡང་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་རྫོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོ་གཱི་རྟག་ཏུ་རྟག་ཏུ་ ཞེས་པ་བར་མ་ཆད་པར་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། གླུ་གསུང་རྡོ་རྗེ་དང་། གར་སྐུ་རྡོ་རྗེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཡོ་གཱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་བདག་ཉིད་དབྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་གནས་ཏེ། གཉིས་ཀ་ཡང་སེམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་བར་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་ཇི་སྲིད་འདིའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་བྱ་བ་དེ་ཇི་སྲིད་ཁོ་ན་ཐོབ་པོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་སྤྱོད་པའོ། ། བཟའ་བ་མི་འཆི་བཅུ་ཕྱེད་དོ། ། ཞེས་གང་བརྗོད་ པ་དེའི་འབྲས་བུ་གསུངས་པ། སྨན་ནི་བཟའ་བར་བྱ་བ་སྟེ། ། ཆུ་ནི་རྟག་ཏུ་བཏུང་བར་བྱ། ། རྒ་ཤིས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ། རྟག་ཏུ་བསྲུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། ། སྨན་ནི་བདུད་རྩི་ལྔ་སྟེ་དེ་བཟའ་བར་བྱའོ། ། ཆུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ་(ད་,དེ་)བཏུང་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་འདི་གཉིས་ཀ་ ཡང་དམ་ཚིག་སྟེ་བསྐྱང་བར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལ་རྒ་བ་རྒས་པ་ཉིད་དང་། ཤི་བ་འཆི་བ་ཉིད་དེ། འདི་གཉིས་ཀྱིས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་གནོད་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །

This is the purity of that. Therefore: "The yogi should always and constantly perform song and dance." For that reason, song is the maṇḍala of mantra-wisdom, and dance is the maṇḍala of meditative cultivation of the samaya; both should be perfected as being of the nature of both. For that very reason, "the yogi should always and constantly" means without interruption. Alternatively, song is the Vajra Speech and dance is the Vajra Body; since both are realized as the indivisible nature of the yogi, they abide as such. Because both are not other than the mind, they are the indivisibility of the three vajras. For that very reason, that yogi of the indivisibility of the three vajras, by means of constant and uninterrupted practice, will attain the state that is the very nature of the Body, Speech, and Mind of this [deity] for as long as it takes. This is the Samantabhadra conduct of the yogi of suchness. Regarding the statement, "The food is the five nectars," the result is explained: "The medicine is to be eaten, and the water is to be drunk constantly. One will not be harmed by old age and death, and will be constantly protected." "Medicine" refers to the five nectars, which are to be eaten. "Water" refers to bodhicitta, which is to be drunk. These two are both samayas that must be maintained. In that context, "old age" is the state of aging, and "death" is the state of dying; one will not be harmed by these two, and harm will not arise.

གང་གི་ཕྱིར་གང་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་བསྲུང་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན། སྨན་ནི་བཟའ་བར་བྱ་བ་ སྟེ། རང་བཞིན་མེད་པར་བྱ་ཞིང་བདུད་རྩི་ལྔ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རུའོ། ། དེའི་ཚེ་ཆུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་བཏུང་བར་བྱ་ཞིང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་བར་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྲུང་བར་བྱའོ། ། དེ་ལས་རྒ་ཤིས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ ཅིང་། ། རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་གང་རྟོག་པས་གཞག་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་ནི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤང་པའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀའི་གནོད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། རྒ་ཤི་དེ་ཉིད་དེའི་རྟག་ཏུ་བར་མ་ཆད་པར་བསྲུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན། སྨན་ནི་བཟའ་བར་བྱ་བ་སྟེ། ། ཞེས་པ་འདིའི་དོན་ནི་གསུངས་པའོ། ། དེའི་ཚེ་བཏུང་བར་བྱ་སྟེ། ཝ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྟག་ཏུ་དགྲ་སྟེ། ངེས་པར་དགྲའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྤྱི་བོར་རིགས་ཀྱི་དབང་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མདོར་བསྟེན་པའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་རིམ་པ་ནི། རྐུན་མའི་སྐྲ་ལས་ཅོད་པན་བྱས། ། རྐུན་མའི་སྐྲའི་སྒྲ་དཔྱངས་པའི་རོའི་སྐྲ་སྟེ། (དས་,དེས་)ཅོད་པན་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཧཱུྃ་བྱུང་སྦྱར་བར་བྱ། ། ཧཱུྃ་བྱུང་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ། དེ་དེ་ལ་ལྡན་པར་གྱུར་པའོ། ། ཡང་ན་རྐུན་མའི་སྒྲས་རྐུན་མ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་རྐུན་མ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྐུན་མ་འཕྲོག་པ་ ཉིད་ཀྱིས་དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་འཕྲོག་པར་བྱེད་པའོ། །

For what reason? Because at all times, one will be protected from everything. Alternatively, "the medicine is to be consumed" means that one should render it without intrinsic nature, [transforming] the five nectars into the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. At that time, the water of bodhicitta is to be drunk, and one should be protected by the wisdom of the inseparable union of emptiness and compassion, which is constant, continuous, and uninterrupted. Through that, one will not be harmed by aging and death. Furthermore, that which is designated as "aging and death" by conceptual thought is itself the nature of non-conceptual wisdom; because it completely abandons all harm, the harm of both [aging and death] is non-existent in every respect. That very aging and death will be protected by it constantly and without interruption. Alternatively, the meaning of the statement "the medicine is to be consumed" is as follows: at that time, it is to be drunk. Conceptual thought is the constant enemy; it is certainly of the nature of an enemy. The sequence for explaining in detail the summarized meaning of "it will become the Lord of the Family at the crown" is: "A crown is made from the hair of a thief." The hair of a thief refers to the hair of a corpse suspended [there]. From that, a crown should be made. "The syllable HŪṂ arising there should be applied." "Arising from HŪṂ" refers to Akṣobhya; he is the one who is endowed with that. Alternatively, by the word "thief," the entity of thieves is "thief." Just as a thief steals, their activity is to plunder.

དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱིས་ཀྱང་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་ན་འདི་རྣམས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཕྲོག་པའི་ཕྱིར་རྐུན་མའི་སྒྲས་དབང་པོ་དང་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། སྐྲ་ནི་སེམས་ཏེ་ཡུལ་དང་ དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ཅོད་པན་ཏེ། མ་མཱ་མ་ཀཱི། མི་བསྐྱོད་པའོ། ། དེའི་ཀུ་ཊི་ནི་ཆོས་འབྱུང་སྟེ། དེ་བཞིར་གྱུར་པ་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ལ་ཧཱུྃ་བྱུང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྦྱར་ བར་བྱ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཚོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ལྔའི་ཐོད་པ་རྣམས། ཅོད་པན་དེ་ཉིད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཐོད་པ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། ཡང་ན། དེ་ཉིད་ཧཱུྃ་བྱུང་སྟེ། སངས་ རྒྱས་ལྔའི་ཐོད་པ་རྣམས་དེ་རྣམས་ལྔའི་ཚོགས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྟེ། རིགས་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐོད་པ་རྣམས་ཏེ། ཀཾ་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སངས་རྒྱས་ལྔའི་ཐོད་པ་རྣམས་ཏེ། མཐའ་ཡས་ཤིང་མུར་ཐུག་པའི་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མཐའ་མེད་པ་ནི་ཧཱུྃ་བྱུང་སྟེ། གཅིག་ཉིད་དང་དུ་མ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དབྱེར་མེད་ཀྱིས་རང་བཞིན་ངེས་པར་གཟུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པས་གཟུང་བར་བྱ། ། ཐོད་པའི་དུམ་བུ་སོར་ལྔ་པ། ། བྱས་ཏེ་ཅོད་པན་གཟུང་བར་བྱ། །

Likewise, when the faculties and objects engage through the clinging to grasped [objects] and so forth, the faculties and objects are termed "thieves" because they rob one of authentic wisdom. "Hair" refers to the mind, and the complete formation of these objects, faculties, and consciousnesses is the "crown" (mauli), which is Māmakī and Akṣobhya. Its kuṭi is the source of phenomena (dharmodaya), because it exists as the pervaded and the pervader. Therein, the Hūṃ arising from the inseparable wisdom and method of Vajradhara should be joined; this means that through the assembly of the elements, the self-nature of all the Tathāgatas is to be generated. For that very reason, there are the skulls of the five Buddhas; on that very crown are the five skulls that are the purity of the five Tathāgatas. Alternatively, that very [crown] arises from Hūṃ, and the skulls of the five Buddhas are the assembly of those five, and they are also the Buddhas, because the families are infinite. For that very reason, they are "skulls" (kaṃ), because they generate the wisdom of bliss. The skulls of the five Buddhas are the authentic wisdom; the infinite and boundless nature of the Buddhas' wisdom, which is without end, arises from Hūṃ, because it is not to be grasped as a nature through the inseparability of oneness and multiplicity and so forth. The practitioner of yoga should grasp it: "Having made the skull-fragment five finger-widths, one should grasp the crown."

དེ་ལ་ ཐོད་པའི་དུམ་བུ་རྡོ་རྗེ་ཐོད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་སྦྱིན་པར་སྟེ། ཧཱུྃ་བྱུང་སྦྱར་བར་བྱ་ཞེས་པའི་གསུང་ལས་སོ། ། ཡང་ན། གཟུང་བར་བྱ་ཞིང་གཡོ་བ་མེད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། ཐོད་པའི་དུམ་བུ་སོར་ལྔ་པ། ། ལྔ་ཞེས་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའོ། ། དེ་རྣམས་ ཀྱང་སོར་མོ་སྟེ། ཨོཾ་མཁའ་སྤྱོད་མ་དང་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་བཅོ་ལྔས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའོ། ། གུ་ལ་ནི་དེ་རྣམས་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོས་བསྐོར་ཞིང་གནས་པའི་ཕྱིར་སོར་མོ་ལྔ་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཐོད་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དུམ་བུ་ནི་དེས་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ཇི་སྲིད་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་པའོ། ། ཐོད་པའི་དུམ་བུ་སོར་ལྔ་པ་བྱས་ཏེ། བསྒྲུབས་ནས་གང་དུ་ཅོད་པན་ཆོས་འབྱུང་ལ་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་ཞེས་པ་ ལྷག་མའོ། ། གཞན་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། སྐྲ་ཡི་ཐག་པ་ཉིས་སྐོར་ཉིད། ། ཅེས་པའོ། ། གང་ལས་ཉིས་སྐོར་ཉིད་ཅེ་ན། ། དེའི་དོན་དུ་གསུངས་པ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་ལས། ཡང་ན། ཀ་ཙའི་སྒྲ་ནི་སྒྲའི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྐྲ་ནི་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཐག་པ་ནི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་བདག་མེད་མ་སྟེ། ཕན་ཚུན་རབ་ཏུ་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་ཉིས་སྐོར་རོ། ། ཡང་ན། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་རབ་ཏུ་བཅིངས་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། དེ་ཡང་སྐྲའི་ཐག་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཉིས་སྐོར་ལན་གཉིས་དཀྲིས་པ་སྟེ།

Regarding that: The Khaṇḍakapālin should be given the vajra-kapāla-mudrā; this is according to the statement, "One should apply the hūṃ that has arisen." Alternatively, it should be grasped and rendered immovable. If one asks what that is: "The khaṇḍakapālin is five finger-widths." The "five" refers to the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. These are also the fingers, which are completely encompassed by the fifteen yoginīs, such as Ḍākinī and Nairātmyā. Because they abide as the pervaded and the pervader, the five fingers are the maṇḍala in which the two maṇḍalas are inseparable. That itself is the kapāla, the authentic wisdom; "fragment" (khaṇḍa) means that which is completely encompassed by it until the ultimate limit. Having made the khaṇḍakapālin five finger-widths and accomplished it, wherever the crown (cūḍāmaṇi) pervades the dharmodaya, the state of inseparability through the nature of the pervaded and the pervader is Vajradhara—this is the remainder. Furthermore, that yogin should grasp it, as it is said: "The hair-rope is indeed double-wrapped." From what does it become double-wrapped? To explain that meaning, it is said: "From the nature of method and insight." Alternatively, the word kāca is a synonym for hair; therefore, "hair" is bodhicitta. The "rope" is the avadhūtī, the Nairātmyā; because they are tightly bound to one another, it is "double-wrapped." Alternatively, the very tight binding of the avadhūtī is bodhicitta. That too is the hair-rope, which is double-wrapped—twisted twice—by the nature of insight and method.

ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་གཉིས་ཀའི་ནཱ་ད་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། གཟུང་བར་བྱ་ཞིང་གཡོ་བ་མེད་པར་བྱའོ། ། གཞན་ཡང་རྒྱན་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་པ། ཐལ་བ་སྐྲ་ཡི་དག་བྱེད་ཀྱང་། ། སྤྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་གཟུང་། ། ཐལ་བ་ནི་རོ་བསྲེགས་པའི་རྡུལ་ཏེ། ། ཡང་ན་རོ་བསྲེགས་པའི་རུས་པའི་ཕྱེ་མའོ། ། དག་བྱེད་ཀྱང་ཞེས་པ་རྐུན་མ་དཔྱངས་པའི་སྐྲ་ལས་བྱས་པའི་དག་བྱེད་སྤྱོད་པས་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་གཟུང་བར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཐལ་བའི་སྒྲས་ཆ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ལས་བདག་མེད་མའོ། ། སྐྲའི་སྒྲས་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། ། ཐལ་བ་དང་སྐྲ་དག་གི་དག་བྱེད་དྲི་མ་མེད་པར་བྱས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་དུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པ་སྤྱོད་པའི་བྱ་བ་ལ་གནས་པས་གཟུང་སྟེ། གཡོ་བ་མེད་པར་གྱུར་པའོ། ། ཁ་ཊྭཱཾ་ག་གཟུགས་ཤེས་རབ་སྟེ། ། ཞེས་ གང་གསུངས་པ་དང་། ཐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་ཅང་ཏེའུ། ། ཞེས་པ་དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལུགས་ལས་བཟློག་པས་གསུངས་པ། ཅང་ཏེའུའི་སྒྲས་ནི་བཟླས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་བསྒོམ་པ། ། ཞེས་པའི་དོན་གསལ་བ་ཁོ་ནའོ། ། ཡང་ན། ཅང་ཏེའུའི་སྒྲ་ནི། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ ལི་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་ཅན་གཞོམ་དུ་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཡང་བཟླས་པ་སྟེ། བར་མ་ཆད་པར་བཟླས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཆད་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཤེས་རབ་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་བསྒོམ་པ། ། ཞེས་པ་ཤེས་རབ་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཅི་ཞེ་ན། ཁ་ཊྭཱཾ་ག་བསྒོམ་པ་སྟེ།

The nāda of both the āli and kāli is indivisible. It should be grasped and rendered unwavering. Furthermore, the purity of the ornaments and mudrās is taught: "The practitioner of conduct should take up Even the purifier of ashes and hair. Ashes are the dust of cremated corpses, or else the powder of the bones of cremated corpses. 'The purifier' refers to the purifier made from the hair of a hanged thief, which the practitioner abiding in conduct should take up. Alternatively, by the word 'ashes' is meant Nairātmyā, who is free from parts; by the word 'hair' is meant Vajradhara. The purifier of both ashes and hair, rendered stainless, is the nature of the utterly pure dharmadhātu. For that very reason, the practitioner endowed with yoga, abiding in the activity of conduct, should take it up and become unwavering. As for what was said: 'The khaṭvāṅga is the form of insight,' and 'The ḍamaru is the form of method,' their purity is taught by way of reversal: 'The sound of the ḍamaru is the recitation, and the meditation on the khaṭvāṅga of insight'—the meaning is quite clear. Alternatively, the sound of the ḍamaru is the indestructible Vajradhara, whose nature is the āli-kāli-nāda. That too is the recitation; by the very essence of uninterrupted recitation, it is the nature of non-interruption—this is the samaya-maṇḍala. 'The meditation on the khaṭvāṅga of insight' means that insight is the supreme jñāna. If one asks what it is, it is the meditation on the khaṭvāṅga."

ཁ་ཊྭཱཾ་གའི་སྒྲས་མཁའ་སྤྱོད་མ་མཐར་ཐུག་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའོ། ། བསྒོམ་པ་ཞེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། འདི་དག་བཟླས་དང་བསྒོམ་བྱར་འགྱུར། ། གཉིས་ པོ་འདི་ཉིད་དོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་ཐོད་པའི་སྤྱོད་པ་ཡིས། ། ཞེས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་གནས་པས་སོ། ། ཡང་ན། བཟླས་དང་བསྒོམ་བྱ་ཞེས་པ་བཟླས་པ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། བསྒོམ་བྱ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་ བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དབྱེར་མེད་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན། བཟླས་དང་བསྒོམ་བྱ་ཞེས་པ་བསྒོམ་བྱ་ནི་གོམས་པར་བྱ་བ་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟོགས་པའོ། ། དེ་ཡང་བཟླས་པར་འགྱུར་ཏེ། བར་མ་ཆད་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བའི་རང་ བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། འདི་དག་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་ཐོད་པའི་སྤྱོད་པ་ཡིས། ། རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཐོད་པ་ནི་བདེ་བ་སྐྱོང་བ་ཉིད་དེ། ། ཤེས་རབ་བདག་མེད་མའོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་ཐོད་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའོ། ། འདིས་ནི་སྤྱོད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པས་ ཞེས་པའོ། ། བརྐམ་དང་རྨོངས་དང་འཇིགས་དང་ཁྲོ། ། ངོ་ཚའི་བྱ་བའང་སྤང་བར་བྱ། ། བརྐམ་དང་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤང་བར་བྱའོ། ། ཡང་ན། བརྐམ་པའི་སྒྲས་འོད་དཔག་མེད་དོ། ། རྨོངས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དོ། ། འཇིགས་པ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནོ། ། ཁྲོ་བ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། །

By the term khaṭvāṅga, the fifteen ḍākinīs, culminating in Khecarī, are indicated. "Meditation" refers to their meditative union, which is the wisdom maṇḍala. These are to be recited and meditated upon; these two are the very [practice]. If one asks how, it is said: "By the conduct of the vajra skull-cup," which refers to abiding in suchness. Alternatively, "recitation and meditation" means that the wisdom maṇḍala, which is the nature of the samaya maṇḍala where recitation constantly arises, is to be meditated upon through meditative union; the wisdom maṇḍala and the samaya maṇḍala are to be made inseparable. Alternatively, "recitation and meditation" means that "meditation" is the process of familiarization, which is the realization of non-duality. That itself becomes "recitation," meaning it becomes the nature of constant arising through its uninterrupted occurrence. If one asks how these are so, it is said: "By the conduct of the vajra skull-cup." "Vajra" is Vajradhara. "Skull-cup" is the preservation of bliss, which is the insight of Nairātmyā; thus, the "vajra skull-cup" is the inseparability of insight and method. By this, one abides in the nature of conduct. Greed, delusion, fear, and anger, as well as the act of shame, should be abandoned. Greed, delusion, and the others are to be abandoned because they are the very causes of obscuration. Alternatively, by the word "greed" is meant Amitābha; "delusion" is Vairocana; "fear" is Ratnasambhava; and "anger" is Akṣobhya.

ངོ་ཚ་བ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྟེ། འདི་དག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ནི་བྱ་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། འདི་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་རྣམས་སྤངས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྤང་ བར་བྱ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གཉིད་དང་བདག་ཉིད་རབ་སྤངས་ནས། ། ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་སྤྱོད་པར་བྱ། ། གཉིད་ཅེས་པ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལ་འདོད་པའི་བྱ་བ་སྡུད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིད་ནི་བདག་མེད་མ་སྟེ། དེ་རྣམ་པར་དག་པས་དེ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་རྟོགས་ པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་སྤངས་ཏེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་བཅད་པའི་ཕྱིར། ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་བྱའོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ལུས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བྱིན་ནས་ནི། ། ཕྱི་ནས་སྤྱོད་པ་ཡང་དག་བརྩམ། ། ཞེས་པ་དང་པོར་བདག་སྤངས་ པ་ལས། ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡང་མངོན་དུ་བྱ་སྟེ། ཕྱི་ནས་ཞེས་པ། དེའི་རྗེས་ལ་ལུས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེ་སྦྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱིན་ཞིང་སྤངས་ནས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ ཡང་སྤངས་ཏེ། སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་འདི་ཉིད་བརྩམ་པར་བྱའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་གིས་བདག་དབུལ་བར་བྱའོ་ཞེས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་འདི་བསྐྱེད་དེ། དེའི་རྗེས་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ ལུས་བྱིན་ནས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་བརྩམ་ཞིང་ཡང་དག་པར་བརྩམ་པར་བྱའོ། ། སྐལ་བ་སྐལ་མེད་རྣམ་དཔྱད་པས། །

Shame is Amoghasiddhi; the thorough determination of these by their very nature is the activity. Therefore, they are to be abandoned. Because these are abandoned by the five wisdoms themselves, they are to be abandoned. For that very reason: "Having thoroughly abandoned sleep and the self, one should act without doubt." "Sleep" refers to the withdrawal of the activity of desire for the sense faculties and their objects; thus, sleep is Nairātmyā. Because she is purified, she is thoroughly abandoned, and thus one realizes through utter purity. For that very reason, "having thoroughly abandoned the self" means that in order to sever the view of a self, one should realize the selflessness of the person and engage in conduct free from conceptual elaboration—this is the intended meaning. "Having given the gift of the body, one should thereafter correctly undertake the conduct." Regarding this, first, by abandoning the self, when the selflessness of the person is realized, one must also realize the selflessness of phenomena. "Thereafter" means following that; "the body" refers to all phenomena. Having given the gift of the body in a manner that is pure and purified, and having abandoned even the attachment to their purity, one should correctly undertake this very conduct that is to be shown. One should generate the thought: "I shall offer myself to all sentient beings." Following that, for the sake of all sentient beings and for the benefit of all sentient beings, having given the body, one should begin to abide in the conduct and correctly undertake it. "By examining the fortunate and the unfortunate..."

དེ་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་བྱིན་མི་བྱ། ། སྐལ་བ་བྱས་པར་གྱུར་པ་ན། ། སྐལ་བ་མེད་པ་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་མཐའ་ཡས་ ཤིང་ཐུག་པ་མེད་པ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་ལུས་བྱིན་པ་ན། ལུས་ཀྱི་སྐལ་བ་བྱ་བ་སྟེ། སྐལ་བ་བྱས་པ་ན་འདིའི་ཆུང་བ་ནི་ཆུང་བའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་རྒྱུ་དེས་ན་སྐལ་བ་མེད་དོ། ། རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་བྱིན་མི་བྱ། ། རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་བྱིན་པར་མི་ བྱ་ཞིང་གཏང་བར་མི་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་དཔྱད་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་སྤངས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་བདག་ཉིད་སྤངས་ནས་ནི། ། ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་བྱ། ། བདག་ཉིད་ཅེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། བདག་ཉིད་སྤངས་ནས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པས་སྤྱོད་པ་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་དུ་དོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེས་པའོ། ། ལུས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བྱིན་ནས་ནི། ། ཕྱི་ནས་སྤྱོད་པ་ཡང་དག་བརྩམ། ། ལུས་ཀྱི་སྒྲས་ཚོགས་པ་བརྗོད་དོ། ། དེ་སྦྱིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གཏང་བ་སྟེ། དེའི་ མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ། ། དེ་ཕྱིན་ནས་ནི་ཞེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་སྤོང་བ་སྟེ། འདིས་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཁོ་ན་སྟེ། མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ཡང་དེ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་གནས་པའི་སྤྱོད་པ་བརྩམ་པར་བྱའོ། ། ཡང་དག་པར་གནས་པ་ སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སྐལ་བ་སྐལ་མེད་རྣམ་དཔྱད་པས། ། དེ་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་བྱིན་མི་བྱ། །

Therefore, one should not give gifts. When the portion has been made, the lack of a portion is analyzed. When the body is given to all those sentient beings as numerous as the sands of the river Ganges—limitless and inexhaustible—it is the making of a portion of the body. When the portion is made, because it is small, the portion is not seen; and for that reason of analysis, there is no portion. For that reason, one should not give gifts. For what reason should one not give gifts and not relinquish them? Because, when analyzed, there is no accumulation of subtle particles, it is simply the abandonment of intrinsic nature. Alternatively: "Having abandoned the self, one should practice without doubt." "Self" refers to consciousness; because one has transcended that, one is Vajradhara. Having abandoned the self, one should practice without doubt; one should accomplish it with total freedom from apprehension in all respects. "Having given the gift of the body, one should thereafter correctly undertake the conduct." The word "body" denotes the collection. Giving that is the complete relinquishment; it is the total abandonment of attachment to it. "Having given that" means abandoning even those [attachments]; by this, the relinquishing of attachment is itself attachment, and that attachment does not exist in that [state]. Thus, one should undertake the conduct of abiding. Because one will attain the ultimate state of meditative equipoise in perfect abiding: "By analyzing the portion and the lack of portion, therefore one should not give gifts."

ཞེས་པ་སྐལ་བ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཇི་སྲིད་པའི་ཆ་ཤས་ཏེ། དེ་ཡང་ཐབས་ཀཱ་ལིའི་རང་བཞིན་གྱི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བའོ། ། འདི་ལ་སྐལ་བ་དང་ཆ་ ཤས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐལ་མེད་ནི་ཆ་དང་བྲལ་བ་ཨཱ་ལིའི་རང་བཞིན་གྱི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བའོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། སྐལ་བ་ནི་ཆ་ཤས་དང་ཆའི་ངོ་བོ་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཟླ་བ་ཨཱ་ལིའི་ཕྲེང་བ་ཉིད་དོ། ། སྐལ་བ་མེད་པ་ནི་ཆ་ཤས་དང་བྲལ་བ་བདག་ མེད་མའི་རང་བཞིན་ཉི་མ་དང་ཀཱ་ལིའི་རང་བཞིན་གྱི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་སྟེ། སྐལ་བ་སྐལ་མེད་ཅེས་པའི་སྒྲས་གསུང་རྡོ་རྗེ་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་སོ། ། དེ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ནི་རྒྱུ་བ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དེ། རྒྱུ་བ་མེད་པ་ཆ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དོ། ། རྒྱུ་བ་མེད་པ་དང་ཆ་དང་བྲལ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ནི། ཡོངས་ སུ་གཏོང་བ་སྟེ། རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་སྦྱིན་མི་བྱ་གཏང་བར་མི་བྱ་སྟེ། གཏང་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཉིད་དོ། ། འདིས་ནི་བདག་ཉིད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཛིན་པ་ལྡོག་གོ། ། ལུས་བྱིན་པས་ལུས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་སྐལ་བ་སྐལ་མེད་རྣམ་དཔྱད་ པས། མཚན་མའི་ཆགས་པ་ཡང་སྟེ། ཆགས་པ་གསུམ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་ལས། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་དེ། དེ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པའི་སྤྱོད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཟའ་བཅའ་དེ་བཞིན་བཏུང་བ་ནི། ། ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་ སྤྱད་པར་བྱ། ། བཟའ་བ་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། བཅའ་བ་ཟན་ལ་སོགས་པ་དང་།

Thus, "fortune" (bhāga) refers to the portions of the divisions; it is the garland of nāda whose nature is the kāli (consonants). Because this lacks fortune and parts, "fortuneless" (abhāga) is the garland of nāda whose nature is the āli (vowels), being devoid of parts. Alternatively, "fortune" is the very nature of generating parts and the essence of parts, which is the bodhicitta moon, the garland of āli. "Fortuneless" is the sun, the nature of Nairātmyā, the garland of nāda whose nature is the kāli; by the terms "fortune" and "fortuneless," the two garlands of nāda of Vāgvajra are indicated. The analysis of these is the state of being devoid of movement; being devoid of movement is the state of being devoid of parts. By that very state of being devoid of movement and devoid of parts, "generosity" (dāna) is the act of total relinquishment. For that reason, "one should not give, one should not relinquish," which means precisely because of the nature of relinquishment. By this, the grasping of consciousness is reversed through the abandonment of the self. By giving the body, attachment to the body is reversed; and by analyzing fortune and fortunelessness, attachment to signs is also reversed. Through being liberated from the three attachments, and by the nature of having completely abandoned all attachment, one is Vajradhara himself; this is the conduct endowed with that very reality. For that reason: "One should enjoy whatever food, drink, and so forth are obtained, As well as what is to be eaten and what is to be chewed." "Food" refers to soups and the like; "chewables" refers to grains and the like.

བཏུང་བ་ཞོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གང་གིས་བཟའ་བའམ་ངན་པ་ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་བཟའ་བར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདིར་ནི་འཛིན་པ་མི་བྱ་སྟེ། ། འདོད་དང་མི་འདོད་རྣམ་ རྟོག་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་འཛིན་པ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། དེ་མི་བྱ་སྟེ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན་འདོད་པ་བརྐམ་ཆགས་དང་། མི་འདོད་པ་བརྐམ་ཆགས་མེད་པ་སྟེ། གཉིས་ཀ་ཡང་རྣམ་རྟོག་ཕྱིར་ཞེས་པ་རྒྱུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཟའ་དང་བཟའ་མིན་རྣམ་དཔྱོད་ དང་། ། དེ་བཞིན་བཏུང་དང་བཏུང་མིན་ཉིད། ། བགྲོད་དང་བགྲོད་མིན་སྔགས་པ་ཡིས། ། རྣམ་རྟོག་ཉིད་དུ་མི་བྱའོ། ། ཞེས་པའི་དོན་གསལ་བ་ཁོ་ནའོ། ། ཡང་ན་བཟའ་བ་ནི་བཟའ་བར་བྱ་བ་སྟེ། ལུས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། བཅའ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་སྟེ། ངག་ལ་མངོན་ པར་ཞེན་པའོ། ། བཏུང་བ་ནི་བཏུང་བར་བྱ་བ་སྟེ། སེམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ་ཞེས་པ་སྟེ། གསུམ་པོ་འདི་ནི་རིམ་པ་གང་གིས་ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་དང་ཐོབ་པ་བཟའ་བར་བྱ་སྟེ། མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ངོ་བོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདིར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་ མེད་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ལ་འཛིན་པ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་བྱ་ཞིང་བྱ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡང་དག་པར་གནས་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་དང་མི་འདོད་རྣམ་རྟོག་ཕྱིར། ། འདོད་པ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། ། མི་འདོད་པ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་བྱ་བའི་སྒོ་ཡིས་ མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དེ་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཁོ་ནའོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་ནི་འཛིན་པར་མི་བྱ་སྟེ།

One should enjoy and consume whatever drinks, such as yogurt and the like, or whatever food is obtained, whether it be of good quality or poor. For this very reason, it is said: "Here, one should not grasp, because of the conceptualization of the desirable and the undesirable." "Grasping" refers to attachment. One should not do that. Why? Because both "desirable," which is craving, and "undesirable," which is the absence of craving, are "due to conceptualization," meaning they arise from the cause of conceptual thought. For that very reason: "The practitioner of mantra should not engage in the conceptualization Of what is to be eaten and what is not to be eaten, Likewise of what is to be drunk and what is not to be drunk, And of what is to be approached and what is not to be approached." The meaning of this is quite clear. Alternatively, "eating" refers to that which is to be consumed, which is attachment to the body. "Chewing" refers to that which is to be enjoyed, which is attachment to speech. "Drinking" refers to that which is to be drunk, which is attachment to the mind. These three should be consumed in whatever order they are obtained or acquired, becoming in essence free from attachment. For this very reason, here, regarding those who are attached to the inseparability of the three vajras, one should not engage in grasping or attachment, but should abide perfectly in the manner of non-action. "Because of the conceptualization of the desirable and the undesirable": "desirable" is attachment, and "undesirable" is the absence of attachment. If one were to completely abandon attachment by way of an action, that too would be nothing but conceptualization. Therefore, "here, one should not grasp."

མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཡང་མི་བྱ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཟའ་དང་བཟའ་མིན་ཞེས་པ། བཟའ་བ་ནི་ལུས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ པའོ། ། བཟའ་མིན་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པས་འདི་གཉིས་ཀའི་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་མི་བྱ་བ་ཉིད་དེ། བྱ་བའི་སྒོ་ཡིས་བསྒྲུབ་པར་མི་བྱའོ། ། བཏུང་དང་བཏུང་མིན་ཞེས་པ་བཏུང་བ་ཆུའི་ཁམས་གསུང་རྡོ་རྗེ་སྟེ། དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། བཏུང་མིན་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་མེད་པ་སྟེ། འདི་གཉིས་ཀ་ཡང་ངོ་། ། བགྲོད་དང་བགྲོད་མིན་ཞེས་པ། བགྲོད་བྱ་ནི་སེམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། བགྲོད་མིན་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་མེད་པའོ་ཞེས་པ་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ གཉིས་ཀ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་མི་བྱ་ཞིང་བྱ་བའི་སྒོ་ཡིས་རྟོག་པའི་ཡུལ་དུ་མི་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དེའི་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བླ་མའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དང་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བའི་ཀུན་ དུ་རྟོག་པ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་དོགས་པ་ལ་གསུངས་པ། དངོས་གྲུབ་ཐོབ་ཀྱང་སློབ་མ་གང་། ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་པོ། ། མནར་མེད་སྤང་བའི་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར། ། གྲུབ་པས་བླ་མར་མངོན་ཕྱག་འཚལ། ། ཞེས་པ་དེའི་དོན་ནི་རེ་ཞིག་སྤྱོད་པའི་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་ པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་གོམས་པ་ལ་དགའ་བ་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་ཀྱང་ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་རྙེད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གྲུབ་པའོ། །

"One should not even practice non-attachment," it is said. For that very reason, regarding "the edible and the inedible": the edible is attachment to the body; the inedible is the total abandonment of that attachment. Because one possesses reality itself, one should not engage in the conceptualization of either of these two; they are not to be accomplished by way of action. Regarding "the drinkable and the undrinkable": the drinkable is the water element, the Speech-Vajra, and attachment to it; the undrinkable is the absence of that attachment. Both of these are likewise [not to be engaged in]. Regarding "the approachable and the unapproachable": the approachable is attachment to the mind; the unapproachable is the absence of that attachment. Thus, both attachment and non-attachment to Body, Speech, and Mind are merely conceptual constructions. The meaning is that one should not engage in them, nor should one make them objects of conceptualization by way of action. If one were to suspect that because all conceptualization is thus completely abandoned, and because there is no activity of that [conceptualization] in any way whatsoever, then the conceptualization of the guru and the conceptualization of prostrating to him would also be non-existent in every respect, it is said: "Even if accomplishment is attained, the disciple who is the illuminator of authentic wisdom, for the sake of abandoning Avīci, the accomplished one should prostrate to the guru." The meaning of this is as follows: for one who has entered the activities of conduct and delights in the cultivation of non-conceptuality, even if accomplishment is attained—that is, the accomplishment of the mudrā is found—for that very reason, one is "accomplished."

དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་སློབ་མ་དེ་ཡང་བླ་མ་སྟོན་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱག་འཚལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕྱག་འཚལ་བར་བྱེད་དོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱག་འཚལ་ཞེ་ན། མནར་མེད་སྤང་པའི་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར། ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་དེ་ཡང་མནར་མེད་པའི་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། དངོས་གྲུབ་ཐོབ་ཀྱང་ཞེས་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་ཀྱང་། བདག་དང་བདག་གི་བ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རང་ཉིད་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་ཏེ། སློབ་མ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ཡང་བླ་མར་མངོན་ཕྱག་འཚལ། ཀུན་ནས་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་མཆོད་པའི་ངོ་བོས་གནས་པའོ། ། བླ་མ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། འདིས་ནི་བླ་མ་ཉིད་ རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་། རང་ཉིད་ཀྱང་བདག་མེད་མའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོག་པ་ལས་གྲུབ་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའོ། ། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་ཞེ་ན། མནར་མེད་སྤང་བའི་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར། གནོད་པའི་རླབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་མནར་མེད་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་སྤང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འདོར་བ་སྟེ། དེའི་རྒྱུས་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན། སློབ་མ་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ་ཞེས་པ་དམིགས་པ་མེད་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྟོགས་པས་གནས་ པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་འདི་རང་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཡོངས་སུ་འདོར་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་བླ་མ་སྟོན་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ངོ་བོར་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ།

The disciple who has become thus also prostrates in every way to the Guru, the Teacher. Why does he prostrate? It is for the sake of abandoning Avīci. The meaning is that otherwise, he would go to the great hell of Avīci. Alternatively, even if he has attained accomplishment—meaning even if he has attained the accomplishment of Mahāmudrā—by being definitively liberated from the various conceptualizations of "self" and "mine" and so forth, he is of the nature of Nairātmyā herself. The yogi disciple who has become thus also prostrates to the Guru; he remains in the essence of prostrating and making offerings in every respect. "Guru" refers to Vajradhara. By this, the Guru himself is Vajradhara, and one's own self is Nairātmyā. Therefore, the non-conceptual wisdom established from the realization of the inseparability of both is the manifestation of authentic wisdom; it is the nature of the radiation of authentic wisdom. For what purpose? It is for the sake of abandoning Avīci. Because there is no wave of harm, Avīci is Nairātmyā. To abandon that is to completely cast it off; it is for the sake of that cause. What is being said here? The disciple who has attained accomplishment is without apprehension. If, by realizing the experience of the emptiness taught as the ultimate, he were to remain [in that state alone], then he would completely abandon his own welfare and the welfare of others. Therefore, he should again apprehend the Guru, the Teacher, in the essence of Vajradhara.

དེའི་ཚེ་དེ་ལས་གཞན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་འགྲུབ་པར་ འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་པོར་འགྱུར་ཞིང་འགྲོ་བའི་དོན་བྱ་བ་བཟོད་པ་གྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། མནར་མེད་སྤང་བའི་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་ཨ་བདག་མེད་མ་གནོད་པ་སྤོང་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ བླ་མ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ལས་གཅིག་གི་ཚིག་མནར་མེད་ཅེས་པའོ། ། དེ་ཡང་དབྱེར་མེད་པ་རྟོགས་པ་དེ་ཡང་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་སྤང་བའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། རང་ཉིད་བདག་མེད་མ་དང་བླ་མ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དངོས་གྲུབ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པ་གཞན་མིན་ནོ་ཞེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་གྲུབ་པས་ཀྱང་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ཉིད་དངོས་གྲུབ་དང་། དངོས་གྲུབ་ཀྱང་འདི་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་དེའི་བླ་མ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ལས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་བྱ་བ་གཞན་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ། བསླབ་དང་བྱ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ། ། ངོ་ཚའི་བྱ་བ་རྣམ་པར་སྤངས། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས། ། རྣམ་དཔྱད་ཡོ་གཱི་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། བསླབ་པ་ཞེས་ པ་མི་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ། ། བྱ་བ་ཞེས་པ་མགོ་བྲེག་པ་ལ་སོགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་སོ། ། དེ་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་སྤོངས་བའོ། ། ངོ་ཚའི་བྱ་བ་རྣམ་པར་སྤངས།

At that time, because there is not even the slightest thing other than that, accomplishment arises from the thorough knowledge of that which is inseparable. Therefore, through the very inseparability of both, one becomes the manifestor of authentic wisdom, and the capacity to act for the benefit of beings—the acceptance and accomplishment of all-knowingness—is attained. Regarding the phrase "for the sake of abandoning Avīci," since the selfless Nairātmyā is the very nature of abandoning harm, the Guru Vajradhara is [attained]; from the inseparability of both, the single term "Avīci" is used. Furthermore, the realization of that inseparability is the conceptualization [of duality]; for the sake of abandoning that, through the nature of emptiness endowed with the supreme of all aspects, one will attain the manifest, perfect awakening of omniscience. The yogi who has attained accomplishment should realize that the inseparability of oneself as Nairātmyā and the Guru Vajradhara is itself the accomplishment, and not anything else. Thus it is said: "This itself is the accomplishment, and the accomplishment is this itself." For the Guru who possesses that very reality, there is no other activity with distinct characteristics. As it is said: "Completely liberated from training and ritual acts, Having utterly abandoned the conduct of shame, By the nature of all things, The yogī of great compassion is analytically discerning." "Training" refers to the complete abandonment of the ten non-virtues and so forth. "Ritual acts" refers to ascetic observances such as shaving the head and so forth. "Completely liberated" means to have utterly abandoned those. "Having utterly abandoned the conduct of shame" [refers to the transcendence of conventional modesty].

། ཞེས་པ་ངོ་ཚ་དང་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་བའི་བྱ་བ་སྟེ་དེ་དག་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ནི་ངོ་ཚ་བའི་ བྱ་བ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་ཅིང་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱ་སྟེ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡོ་གཱིའོ། ། གལ་ཏེ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་བསླབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྤངས་པ་ ཡིན་ན་འདི་ནི་དེ་མི་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དོགས་པ་ལ་གསུངས་པ། སྙིང་རྗེ་ཆེ་ཞེས་པ་སྟེ། གང་གིས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྟེ། འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་པ་དེའི་བློ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཇུག་པ་ཁོ་ནའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་གྱི་འཛིན་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། བསླབ་པ་ཞེས་པ་རིག་པ་སྟེ་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ཉིད་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་ཅན་ནི་བྱ་བའོ། ། གང་གིས་དེ་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ནི་བསླབ་དང་བྱ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། བདག་མེད་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡང་དེ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གོ་འཕང་ལ་གནས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། ངོ་ཚའི་འབྲས་བུ་ རྣམ་པར་སྤངས། ། ཞེས་པ་ངོ་ཚ་ནི་མི་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་མེད་མའོ། ། བྱ་བ་ནི་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ།

The phrase "shame and action" refers to the activities of shame; to have abandoned these means to be outside the sphere of analytical investigation of those activities. For what reason? Because all things must be analyzed and established in their true nature; therefore, one is a yogin. If one were to abandon the trainings and so forth because of having completely abandoned all conceptual constructions, would this not lead to the commission of the ten non-virtuous actions and the like? To address this doubt, it is said: "Great compassion." One who has become possessed of great love is "one of great compassion." Because of engaging in activities for the benefit of beings, the ten non-virtuous actions and so forth do not enter that person's mind in any way whatsoever. Thus, it is said in the Prajñāpāramitā: "The perfection of wisdom pacifies the grasping at everything from desire up to nirvāṇa." Alternatively, "training" refers to vidyā, which is Nairātmyā. Her various forms are "action." One who is liberated from those is "liberated from training and action"; even the conceptual construction of experiencing Nairātmyā does not exist for such a person, and they abide in the state of Vajradhara. Regarding "abandoned the fruit of shame": "shame" is Nairātmyā by nature of being unmanifest; "action" is Vajradhara by nature of being manifest.

ངོ་ཚ་དང་བྱ་བ་གཉིས་པོ་དེ་གང་གིས་སྤངས་ཤིང་དོར་བ་དེ་ཞེས་པ་སྟེ། འདིས་ནི་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡང་དེ་ལ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ པའོ། ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས། ། ཞེས་པ་རང་གི་དངོས་པོ་ནི་རང་བཞིན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པའོ། ། དེ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། དབང་པོ་དང་། ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་དངོས་པོ་ཐམས་ ཅད་དང་རང་བཞིན་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ། སྡུད་པའི་ངོ་བོས་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པའོ། ། སྤྲོས་པའི་ངོ་བོས་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། ཞེས་པ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའོ། ། འདིས་ནི་བསླབ་དང་། བསླབ་པ་དང་། བྱ་ བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་གནས་པ་རང་བྱུང་བའོ། ། ངོ་ཚ་དང་བྱ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྣལ་ འབྱོར་པ་ཞེས་པ་འདིས་འདིའི་བཞི་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། དེ་ཉིད་དྲུག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། སྦྱིན་སྲེག་མཆོད་སྦྱིན་དཀའ་ཐུབ་འདས། ། སྔགས་དང་བསམ་གཏན་རྣམ་པར་སྤངས། ། སྦྱིན་སྲེག་ གི་སྒྲས་མེ་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་བྱ་བའོ། ། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སྒྲས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་མཆོད་པའོ། ། དཀའ་ཐུབ་ཀྱི་སྒྲས།

"By whom shame and activity are both abandoned and discarded"—this means that even the conceptualization of the inseparability of these two does not exist for him at all. "By the nature of all things" means that one's own entity is the nature; it is the realization of the nature of consciousness. If one asks what its specific distinction is: it is that from which the entities of all the sense faculties and objects arise; that is "all things." Because it is both those things and their nature, it is free from the practice of engaging with them. For that very reason, he is a "yogin," one who realizes reality through the essence of gathering. "Through the essence of elaboration, great compassion" means he is endowed with great compassion. By this, through being liberated from training, the trainings, and activities, he abides in the realization of non-duality, which is self-arisen. Through the very abandonment of shame and activity, he is the nature of wisdom and method. Through the nature of all things, he is the nature of the inseparability of the three vajras. By the term "yogin," this is his fourth nature. Through great compassion itself, the inseparability of the five wisdoms is the meaning of "Vajradhara"; that is what is called the "sixth." "Transcending fire-offerings, sacrifices, and austerities, and completely abandoning mantras and meditative concentrations." The word "fire-offering" (homa) refers to the activity of satisfying the fire. The word "sacrifice" (yajña) refers to making offerings to the Tathāgatas and so forth. The word "austerities" (tapas) refers to...

གསོ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་སྟེ། དེ་རྣམས་ལས་འདས་པའོ། ། སྔགས་ཀྱི་སྒྲས་བཟླས་པའི་བྱ་བའོ། ། བསམ་གཏན་གྱི་སྒྲས་ ལྷའི་བསམ་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་སྟེ། གཉིས་ཀའི་བྱ་བ་སྤང་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། སྦྱིན་སྲེག་མཆོད་སྦྱིན་དཀའ་ཐུབ་འདས། ། ཞེས་པ། ཧ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྤྱི་བོར་རོ། ། ཨོཾ་མགྲིན་པར་རོ། ། ཨཱཿསྙིང་གར་རོ། ། ཡ་ལྟེ་བར་རོ་ཞེས་པ་ཧོཿམ་ཡཱ་འཁོར་ལོ་བཞིའོ། ། ག་ ཏ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞིར་གནས་པ་དེ་རྣམས་དབྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་འཐུང་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་སྲེག་མཆོད་སྦྱིན་དཀའ་ཐུབ་བོ། ། དེ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། ཨཱ་ཏཱི་ཏ་ཞེས་པ་ཨ་ཏི་སྤངས་པ་དང་། ཨི་ཏ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་གང་གིས་འདས་པ་ སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡང་དེ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྔགས་དང་བསམ་གཏན་རྣམ་པར་སྤངས། ། སྔགས་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་བསམ་པ་ནི་བསམ་གཏན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དང་བསམ་པ་ལས་འདས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དམ་ཚིག་སྡོམ་ ལས་ངེས་པར་གྲོལ། ། བཟང་པོའི་འབྱོར་ལྡན་སྤྱོད་པ་བྱ། ། དམ་ཚིག་གི་སྒྲས་བསྲུང་བ་དང་བཟའ་བའོ། ། དེ་ཡོངས་སུ་སྐྱོང་བ་ནི་སྡོམ་པའོ། ། དེ་སྤངས་པ་ནི་ངེས་པར་གྲོལ་བའོ། ། སྤྱོད་པ་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་དང་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཟང་པོའི་སྤྱོད་ལྡན་དགེ་ བའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པའི་སྒྲས་དམ་ཚིག་ནི་སྤྲོ་བའོ། ། སྡོམ་པ་ནི་སྡུད་པ་སྟེ།

The activities of the poṣadha and so forth are transcended by these. The word "mantra" refers to the activity of recitation. The word "concentration" (dhyāna) refers to the activity of generating the visualization of the deity; the meaning is the abandonment of both these activities. Alternatively, regarding the phrase "transcending homa, sacrifice, and austerity": Ha is at the crown of the head; Oṃ is at the throat; Āḥ is at the heart; and Ya is at the navel—these are the hoḥ-māyā four cakras. Ga and ta refer to the realization of those residing in the four cakras as being indivisible; this is the tathāgata-bodhicitta. Because one drinks that, it is homa, sacrifice, and austerity. If one asks what the distinction is: ātīta means ati (transcended) and ita (wisdom). That which has transcended this is such that even the conceptualization of wisdom does not exist therein. For that very reason: "Mantra and concentration are completely abandoned." "Mantra" is wisdom. Its visualization is "concentration." The meaning is "transcending wisdom and visualization." "Completely liberated from the vows of samaya." "One should engage in the conduct of excellent prosperity." The word "samaya" refers to protection and consumption. The "vow" (saṃvara) is the thorough preservation of that. "Completely liberated" is the abandonment of that. "Engaging in conduct" means abiding and realizing. For that very reason, it means "possessing the conduct of excellence" and being endowed with virtuous application. Alternatively, by the words "samaya" and "vow": "samaya" is emanation; "vow" is gathering.

དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པ་ལྷག་མ་མེད་པ་ལས་གྲོལ་ཞིང་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡང་དེ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ པའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་ཀྱང་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་ཞིང་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཟང་པོའི་སྦྱོར་ལྡན་དགེ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡང་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་དོགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ངེས་པར་སྔོན་དུ་ལྷ་མིན་གང་། ། བརྒྱ་བྱིན་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ཡང་། ། དེ་ལ་འཇིགས་པར་མི་བྱ་སྟེ། ། སེང་གེའི་གཟུགས་ཀྱིས་རྒྱུ་བར་བྱ། ། དོན་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན། བརྒྱ་བྱིན་གྱི་སྒྲས་དབང་པོ་སྟེ། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་མཆོག་གི་དབང་ཕྱུག་གི་སྦྱོར་བ་ལས་ལྟ་བུ་ནི་(ད་,དེ་)དང་མཉམ་པ་དབང་ པོ་དང་ཡུལ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཡང་ལྷ་མིན་གང་། ལྷ་མ་ཡིན་པ་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྔོན་དུ་ཐོག་མར་དང་པོར་སྟོང་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སྟེ་ཞེས་པའི་གསུངས་ལས་སོ། ། དེ་ཉིད་ངེས་པར་ཕུང་པོ་མ་ལུས་པར་གྱུར་ པའོ། ། བརྒྱ་བྱིན་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ལ་འཇིགས་པ་དང་རབ་ཏུ་སྐྲག་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སེང་གེ་དོགས་པ་མེད་པར་རྒྱུ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་སེང་གེའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་དོགས་པ་མེད་པར་རྒྱུ་བར་བྱ་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་ ཁྱབ་པར་བྱའོ། །

Because one is liberated from and has abandoned the samaya and vows through the complete emission and withdrawal [of the winds], the conceptualization of both [subject and object] is also absent therein. Even though that is the case, one should abide in and accomplish the conduct. For that very reason, it is "endowed with the excellent application," meaning it possesses the application of virtue; this is because the conceptualization of the inseparability of both has also been thoroughly abandoned. For that very reason, because it is free from all doubt: "Even if it were like Śakra, the lord of the asuras, One should not be afraid of that; One should roam with the form of a lion." The meaning is easy to understand. Alternatively, by the word "Śakra," Indra is meant; through the application of the supreme lord of the Vajra Mind, "like that" refers to being equal to that, the inseparability of the sense faculties and their objects. Even if that is the case, "whatever asura" refers to that which is not a god and not a lord, which is the nature of withdrawal through inseparability itself. This is also because of the statement: "First, at the very beginning, awakening as emptiness." That itself is the state in which the aggregates have become entirely without remainder. "Like Śakra" refers to the nature of emission; "toward that" means toward that which has become such, one should not be afraid or terrified. Just as a lion roams without hesitation, so too should one roam everywhere without hesitation in the form of a lion, and pervade everywhere.

ཐམས་ཅད་དུ་དོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར། ། རྟག་ཏུ་སྙིང་རྗེས་བཏུང་བར་བྱ། ། རྣལ་འབྱོར་བཏུང་དགའ་རྣལ་འབྱོར་པ། ། བཏུང་བ་གཞན་གྱིས་དག་པ་མེད། ། སྙིང་རྗེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པར་འདོན་པར་འདོད་པའོ། ། དེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་བཏུང་བར་བྱ་སྟེ། རྟག་ཏུ་བར་མ་ཆད་པར་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་བསྲུང་བར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ནི་རྣལ་ འབྱོར་བཏུང་དགའ་སྟེ། ། རྣལ་འབྱོར་བསྲུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་བཏུང་བ་གཞན་དང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གཞན་གྱིས་དེ་དག་པ་མེད་ཅིང་དག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་སྙིང་རྗེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། དེ་བཏུང་བར་བྱ་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟོགས་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཉིད་རྟག་ཏུ་བར་མ་ཆད་པས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར། ། དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་དང་སེམས་ཅན་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ། གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ། རྒྱུ་འདི་དང་བྱེད་པ་འདིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་བཏུང་དགའ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པ་སྡུད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ནི་བཏུང་བ་གཞན་ཏེ།

If it is asked: "Will one not, by being entirely free of doubt, come to conceptualize the complete abandonment of conduct for the sake of others?" it is said: "For the sake of all sentient beings, One should always drink with compassion. The yogi who delights in the drink of yoga Is not purified by any other drink." Compassion is the desire to truly deliver [beings] from suffering and the causes of suffering. That [compassion] is to be "drunk" by that yogi; it should be maintained constantly and without interruption for the sake of all sentient beings. For that very reason: "He is the yogi who delights in the drink," meaning he is devoted to the protection of yoga. For that reason, he is called a "yogi." Therefore, it means that he is not purified, nor will he become pure, by any other drink or any other experience. Alternatively, compassion is the conventional truth. That is to be "drunk," meaning that through the realization of non-duality, the ultimate truth itself should be realized constantly and without interruption. Why? "For the sake of all sentient beings." Because they are both "all" and "sentient beings," they are "all sentient beings," whose nature consists of the five aggregates, such as form and so forth. For that very reason, "the sake" (artha) is the ultimate (paramārtha); it is by this cause and this agency. For that very reason, "the yogi who delights in the drink" is devoted to the synthesis of the realization of the non-duality of both. A yogi who has become thus is endowed with suchness (tattva). For that very reason, this is "another drink."

གཞན་ནི་ལྷན་ཅིག་མེད་པ་གཅིག་པུའོ། ། དེ་བཏུང་བ་ནི་ཟོས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མ་དག་པ་དག་པ་མེད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྤྱོད་པའི་ལེའུ་སྟེ་དྲུག་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ནི་ ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔའོ། ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའོ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ ཐུགས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་གནས་པའོ། ། དེའི་ལེའུ་ནི་སྦས་པ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་སྣང་བའོ། ། དེ་ཡང་དྲུག་པ་ནི་དྲུག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྫོགས་པ་ཞེས་པའོ་ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་ བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་ལེའུ་དྲུག་པའོ། ། ། ། ལྟ་སྟངས་དགུག་དང་བརྡ་ཆེན་དང་། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མདོར་བསྟན་པ་དེ་ལ་བརྡ་ཆེན་ནི་སྤྱོད་པའི་ལེའུའི་བར་མ་ཆད་པར་རྒྱས་པར་བཤད་(ད,དེ)། སྤྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ངེས་པ་མེད་པས་གནས་པའི་ཕྱིར།

The other is the solitary, without a companion. To drink that is to realize the non-duality of eating and drinking, because it is free from conceptual construction. It is said that there is no impurity to be purified, because everything is the nature of the utterly pure dharmadhātu (expanse of reality); thus, it is taught as the manifest, perfect awakening of omniscience. This is the sixth chapter, the Chapter on the Conduct of Yoga, concerning the Hevajra—the body, speech, and mind of all tathāgatas. Because he pervades all, the sixth is Vajradhara. The tathāgatas are the five, such as Akṣobhya and the rest. Body, speech, and mind are the three vajras. Hevajra is the inseparability of insight and method. Thus, the "Conduct of Yoga" in the maṇḍala of the ninefold nature of the body, speech, and mind of all tathāgatas as Hevajra refers to the state of the inseparability of the conventional and the ultimate. Its chapter is the illumination that makes the hidden clearly manifest. Furthermore, the sixth is the completion of the six; thus, this is the sixth chapter from the Hevajra-ṭīkā: The Stainless Union. Regarding the summary beginning with "The gazes, the summoning, and the great signs," the "great signs" are explained in detail without interruption in the Chapter on Conduct. Because the yogi of conduct dwells without fixed certainty, [the signs are explained].

དེ་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་བསྐོར་ཞིང་སྦས་པའི་སྤྱོད་པས་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་མཆོག་གི་རྣལ་འབྱོར་མས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་བརྡ་མི་ཤེས་པ་ནི་མཚོན་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་དེ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འདུས་པ་མེད་པས་ བསྐྱོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བསྐྱོད་པ་ལས་དངོས་གྲུབ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཚེ་ཡང་རང་གི་དམ་ཚིག་གི་བརྡ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། དེ་ལ་མཉེས་པར་འགྱུར་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་དང་འདུས་པས་ངེས་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཙྪོ་མའི་ ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ནས་ཞེས་པ་སྤྱོད་པའི་ལེའུའི་བར་མ་ཆད་པ་ཁོ་ནར་རྣལ་འབྱོར་པས་རྣལ་འབྱོར་མའི་བརྡ་བསྟན་པ་མཚོན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཙྪོ་མའི་སྒྲས་ཙྪོ་མའི་བརྡའོ། ། དེའི་ལེའུ་རབ་ཏུ་བརྟན་པར་བྱའོ། ། གང་གིས་སྤུན་དང་སྲིང་མོར་ཡང་། ། ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ ཤེས་བྱ་བ། ། ཞེས་པ་བརྡ་གང་གིས་ན་དེས་སྤུན་རིགས་གཅིག་དང་འབྲེལ་བ་སྟེ། གཉིས་ཀ་དམ་ཚིག་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྲིང་མོ་ཡང་ངོ་། ། ཡང་ན་སྤུན་དང་སྲིང་མོ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དག་གོ། ། གང་གིས་ཞེས་པ་རླུང་གིས་ཏེ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ དའི་བདག་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གཉིས་ཀ་ལ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དང་ཡིག་ལས་སྤུན་ཉིད་སྲིང་མོ་སྟེ། ཐབས་ཉིད་ཤེས་རབ་བོ། ། ཡང་ཞེས་པ་འདིས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི་སྲིང་ མོ་ཡང་སྤུན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཉིད་ཀྱང་ཐབས་སོ་ཞེས་འདིར་ཐེ་ཚོམ་དང་དོགས་པ་མེད་དེ།

A yogin who dwells in the conduct of concealment, wandering through the sacred sites (pīṭha), secondary sites (upapīṭha), and so forth, is unable to signify [the meaning] if he does not understand the symbols (saṃketa) correctly taught by the supreme yoginīs. Therefore, because he does not assemble with them, he will be moved [from his state], and from that movement, his accomplishments (siddhi) will degenerate. When, however, he comes to understand the symbols of his own samaya, he will please them; therefore, by assembling with them, he will certainly achieve success. For this reason, it is said: "Then the chapter on cchoma shall be explained." The word "then" indicates that immediately following the chapter on conduct, in order to signify the symbols of the yoginīs, the term cchoma refers to the symbols of cchoma. That chapter shall be firmly established. "By which one knows, without doubt, even the brother and sister"—by which symbol does one know? It is by that [symbol] that one is connected to the brother of the same kula, because both are without distinct samayas. The same applies to the sister. Alternatively, "brother and sister" refers to insight (prajñā) and method (upāya). "By which" refers to the wind, the nature of the āli-kāli nāḍīs. One should understand this as a distinction, because both are realized as being inseparable from both. From the word "and" (ca), the brother is the sister, and method is insight. By the word "also" (api), it is not only method and insight, but the sister is also the brother, and insight is also method; thus, there is no doubt or hesitation in this regard.

རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པའོ། ། བརྡ་ཉིད་གསུངས་པ། གང་ཞིག་སོར་མོ་གཅིག་སྟོན་དང་། ། ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་གང་སུ་ཞིག་གལ་ཏེ་ལག་པ་གཡོན་པའི་སོར་ མོ་གཅིག་སྟོན་པར་བྱེད་ན་དེས་དེའི་ཚེ་ཁྱེད་ཅག་ལེགས་པར་འོངས་སམ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན། གཅིག་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། སོར་མོའི་སྒྲས་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའོ། ། གཅིག་དང་སོར་མོ་ཡང་སོར་མོ་གཅིག་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་ ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྟོན་ཞེས་པའི་གསུང་ལས་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། གཉིས་ཀྱིས་ལེགས་པར་འོངས་པ་ཡིན། གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་ལག་པ་གཡས་པའི་སོར་མོ་གཉིས་སྟོན་པས་ལེགས་པར་འོངས་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ངེད་ཅག་ལེགས་པར་འོངས་ ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། ། ལེགས་པར་འོངས་ཞེས་པ་ལེགས་པར་རང་རིག་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། བརྗོད་ཅེས་པ་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། འདིས་གང་ཞིག་འགྱུར་བ་ཡང་རླུང་སྟེ་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་སོ། ། ཨ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ཞེས་པ་ཡཱ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དང་གི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་ པར་གྱི་དོན་ཏེ། ཁྱད་པར་ཉིད་ནི་བཞི་པ་སྟེ། ལེགས་པར་འོངས་པ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡང་ན་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་དག་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། ལེགས་པ་ནི་ཁུ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། དེའི་ཚེ་ལེགས་པར་འོངས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཡོན་པའི་མཐེ་བོང་བསྡམས་པ་ལས་བསྙུན་གྱི་ཕྱག་རྒྱར་ཤེས་པར་བྱ། དེར་དགེ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།

The state of being entirely without conceptual thought is what is called Hevajra. Regarding the symbolic language that was taught: "Whosoever shows a single finger," if any yoginī shows a single finger of her left hand, she is saying at that time, "Have you come well?" Alternatively, "one" refers to Vajradhara. By the word "finger," the fifteen ḍākinīs such as Nairātmyā are meant. "One" and "finger" together form "a single finger," which is the characteristic of the manifestation of the speech of the Kāyavajra, the inseparability of insight and method. "By two, you are welcome." "By two" means that when the yogin shows two fingers of his right hand, he is saying "you are welcome," which means "we are welcome." "Welcome" refers to the mind-vajra, which is self-awareness. "Saying" refers to the speech-vajra. What arises through this is the wind, the two garlands of nāda. "A" and "avadhūtī" refer to the inseparability of the three vajras. The word "and" (dang) has the sense of a distinction; the distinction itself is the fourth, which is the self-aware primordial wisdom of being welcome. Alternatively, "by two" refers to the union of the vajra and the lotus. "Well" is the seminal bodhicitta; at that time, "being welcome" is the self-aware primordial wisdom. One should understand the clenched left thumb to be the mudrā of greeting. There, one should understand it as the characteristic of virtue.

ཅི་ལྟར་གཡོན་པའི་མཐེ་བོང་བསྡམས་པ་ལས་ཞེས་པ་གཡོན་པའི་མཐེ་བོང་ནང་དུ་བྱས་ཏེ། སོར་མོ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཁུ་ཚུར་བཅིངས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་གུང་མོ་དང་མཛུབ་མོ་དག་གི་བར་དུ་གཡོན་པའི་མཐེ་བོང་བཅུག་སྟེ་བསྡོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། བདེ་བའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་བོ་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། གཡོན་པའི་མཐེ་བོང་གི་སྒྲས་གཡོན་པ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། མཐེ་བོང་ ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། གཉིས་པོ་བསྡམས་པ་ནི་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཞིག་མིང་མེད་སྟེར་བ་ན། ། དེ་ལ་མཐེའུ་ཆུང་སྤྱད་པར་བྱ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཞིག་མིང་མེད་མཐེའུ་ཆུང་དང་ཉེ་བའི་སོར་མོ་སྟེར་བ་དེ་ལ་མཐེའུ་ཆུང་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན། གང་ཞིག་མིང་མེད་བདག་མེད་མ་སྟེ་སྟེར་ཞིང་སྤོང་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཆ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་བཞིན་མེད་པ་རྟོགས་པས་གནས་པ་དེ་ལ་མཐེའུ་ཆུང་རྡོ་རྗེ་འཆང་བསྟན་པར་གནས་པ་སྦྱིན་ཞིང་གཏང་བར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་རྟོགས་པ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། གང་ཞིག་གུང་མོ་སྟོན་པ་ན། ། དེ་ཡི་ཕྱོགས་གཅིག་པ་སྦྱིན་བྱ། ། མཛུབ་མོ་དང་མཐེ་བོང་དག་མཐོའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན། དབུ་མ་པ་ཞེས་པ་སྟེ་མཐའ་བཞི་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དབུ་མ་དམིགས་པ་མེད་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རང་བཞིན་འདིས་སྟོན་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་སྟེ། ནིའི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏོ། །

Regarding the phrase "from binding the left thumb," this means to place the left thumb inside and form a fist with the four fingers. Alternatively, it means to insert the left thumb between the middle and index fingers and bind them. Or, it refers to the "mudrā of bliss," which is to be understood as the accomplishment of the mudrā. By the term "left thumb," "left" refers to Nairātmyā, and the "thumb" refers to Vajradhara. The binding of these two is the realization of their indivisibility; it is for that reason. "When one shows the ring finger, one should employ the little finger." For whichever yogi shows the ring finger—the finger adjacent to the little finger—one should give the little finger. Alternatively, "ring finger" refers to Nairātmyā; "giving" or "bestowing" refers to the fact that she is by nature free from parts. To one who abides in the realization of the lack of intrinsic nature, one should give and bestow the "little finger," which is the teaching of Vajradhara. Through this, the realization of the indivisibility of both is "omniscience" (sarvajñatā). "When one shows the middle finger, one should give the 'one-sided' [finger]." The index finger and thumb should be shown in the manner of a peak. Alternatively, "middle" refers to the Madhyamaka, because it is liberated from the four extremes. It is the non-conceptual wisdom (jñāna) whose nature is the non-apprehension of the middle. This nature is to be manifested; the word "ni" (indeed) has the sense of a qualification.

དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཏེ་གང་ཞིག་ཡང་རླུང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་སོ། ། དེ་ཡང་དབྱེར་མེད་པ་ལས་ཨ་བདག་མེད་མ་ སྟེ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡཱ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། འདི་ཉིད་ཕྱོགས་གཅིག་པ་སྟེ། ཕྱོགས་གཅིག་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་འདི་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་པ་སྟེ། དེ་བསྒྲགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ ཤེས་ཞེས་པའོ། ། གཅིག་དང་གཉིས་གསུམ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། ། མཐེ་བོང་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། མིང་མེད་ནི་འོད་དཔག་མེད་དོ། ། མཐེའུ་ཆུང་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ། གུང་མོ་ནི་རིན་ཆེན་དབང་པོའོ། ། ཕྱོགས་གཅིག་པ་སྡིགས་མཛུབ་ ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལག་པ་གཡོན་པ་དང་གཡས་པ་ཉིད་དང་། གཡས་པ་དང་གཡོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྤུན་དང་སྲིང་མོའི་ལག་པ་དག་གོ། ། གང་ཞིག་མིང་མེད་སྟོན་པ་ན། ། དེ་ལ་མགྲིན་པ་རབ་ཏུ་བསྟན། ། ཞེས་ པ་སྔར། གང་ཞིག་མིང་མེད་སྟོན་པ་ན། ། ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕྱག་རྒྱ་བཤད་པའོ། ། ད་ནི། གང་ཞིག་མིང་མེད་སྟོན་པ་ན། ། དེ་ཡི་མགྲིན་པ་རབ་ཏུ་བསྟན། ། ཞེས་པ་གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་མ་མིང་མེད་སྟོན་པ་དེའི་ཚེ། རྣལ་འབྱོར་པ་མགྲིན་པ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ། འདིས་སྔར་བརྗོད་པའི་བརྡ་རྣམས་ལ་རྣལ་འབྱོར་མའི་བརྡ་ལག་པ་གཡོན་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་པའི་བརྡ་ཡང་ལག་པ་གཡས་པ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། མིང་མེད་ཅེས་པ་འོད་དཔག་མེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ།

Furthermore, that is wisdom (jñāna), which consists of the two garlands of nāda—the nature of insight (prajñā) and method (upāya). From their inseparability comes the letter A, the selfless lady (nairātmyā). Because both are inseparable, Yā is the inseparability of the three vajras. This is the "single direction" (ekāntika); "single direction" refers to authentic wisdom (samyag-jñāna). Because that exists in this, it is "single-directional," and to proclaim that, it is called "the wisdom of the utterly pure single direction." One, two, and three: the inseparability of the three vajras is the nature of the five wisdoms. The thumb is Akṣobhya; the ring finger is Amitābha; the little finger is Amoghasiddhi; the middle finger is Ratneśvara; and the single-directional index finger is Vairocana. Thus, the left and right hands, and the right and left hands themselves, are the hands of the brothers and sisters, the nature of the five Tathāgatas. Regarding the statement: "When the ring finger is shown, the throat is shown to him," this previously explained the mudrā of the yogi. Now, "When the ring finger is shown, the throat is shown to him" means that if the yoginī shows the ring finger, at that time the yogi should show his throat. By this, it is established that for the previously mentioned signs, the yoginī’s sign is the left hand and the yogi’s sign is the right hand. Alternatively, "ring finger" refers to Amitābha, the bodhicitta.

དེ་སྟོན་པ་ནི་སྣང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པའོ། ། མགྲིན་པ་ཞེས་ པ་མགྲིན་པ་འདབ་མ་བཅུ་དྲུག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྣང་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཡང་ཆ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནིའི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་ལས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡཱ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་རབ་ཏུ་བསྟན་ཞེས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེའི་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། འདིས་ནི་གཉིས་ཀ་དབྱེར་ མེད་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་མཐོང་ཞེས་པའོ། ། གང་ཞིག་གོས་ནི་སྟོན་པ་ན། ། དེ་ཡི་རྩེ་གསུམ་རབ་ཏུ་བསྟན། ། གོས་ཞེས་པ་གོས་འཛིན་པའི་བརྡ་མཁའ་འགྲོ་མ་གང་ཞིག་སྟོན་པ་ན། མཁའ་འགྲོ་མ་དེའི་རྩེ་གསུམ་པའི་ཕྱག་རྒྱ་བསྟན་པར་བྱའོ། ། རྩེ་གསུམ་པའི་ ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་མཐེ་བོང་གི་རྩེ་མོ་དང་མཐེའུ་ཆུང་གི་རྩེ་མོ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་དོར་ནས་སོར་མོ་གསུམ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་གོས་ཞེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། གང་ཞེས་པ་བདག་མེད་མ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་ཅིང་མཐོང་ བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་མཐོང་བ་ཞེས་པའོ། ། གང་ཞིག་ནུ་མ་སྟོན་པ་ན། །

That which teaches this is the purification of appearances. Regarding the "throat," the throat itself, with its sixteen petals, is the nature of the sixteen emptinesses. "Appearance" is the nature of compassion by virtue of being the conventional truth; yet, because the nature of perfect awareness is also devoid of parts, it is the nature of emptiness. For that very reason, the word "ni" (indeed) has the sense of a distinction; thus, through such excellence, because the bodhicitta is the inseparability of emptiness and compassion, it is "yā." It is the inseparability of the three vajras. For that very reason, "its thorough teaching" refers to the supreme wisdom that thoroughly teaches that bodhicitta; by this, one thoroughly perceives the authentic wisdom in which both are inseparable. When someone shows "clothing," one should thoroughly show the "trident" of that person. "Clothing" is a sign for the wearer of clothing, the ḍākinī; when she shows it, one should show the trident mudrā of that ḍākinī. Regarding the "trident mudrā," one should join the tips of the thumb and the little finger together and, having discarded [the others], show the three fingers. Alternatively, "clothing" is the conventional truth. "Whoever" refers to Nairātmyā, the ultimate truth; she too is shown, and the wisdom that perceives her is the thorough teaching. Because they are inseparable, one should generate authentic wisdom; by this, one perceives the five wisdoms as being inseparable from the five wisdoms. When someone shows "the breast,"...

དེ་ཡི་མཚམས་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན། ། ཞེས་པའི་དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཁོ་ནའོ། ། ཡང་ན་ནུ་མ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་སོ། ། སྟོན་པ་ནི་དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། མཚམས་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཅི་ལྟར་ནའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཡཱ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ དེའི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་སྟོན་ཅིང་བསྟན་པ་མཐོང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞིང་དབྱེར་མེད་པ་རྟོགས་པས་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གང་ཞིག་ས་ནི་སྟོན་པ་ན། ། དེ་ཡི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྟན། ། འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་མཐེ་བོང་དང་། མཐེའུ་ཆུང་ དག་ཕན་ཚུན་རྩེ་མོ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ། ཟླུམ་པོའི་རྣམ་པས་སྟོན་པའོ། ། ཡང་ན། ས་ཞེས་པ་ས་གཞི་ཆོས་འབྱུང་སྟེ། ད་སྟོན་པ་ནི་མཐོང་བས་རྣམ་པར་གནས་ཤིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ངེས་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་འཁོར་ལོ་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ཡཱ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། གང་གི་ཞེ་ན། དེའི་ཞེས་པ་ཆོས་འབྱུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏེ། ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་གནས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གང་ཞིག་ཁྲོ་གཉེར་སྟོན་པ་ན། ། གཙུག་ ཕུད་དགྲོལ་བ་བརྗོད་པར་བྱ། ། གཙུག་ཕུད་དགྲོལ་བའི་སྒྲས་སྐྲ་དགྲོལ་བའི་ཕྱག་རྒྱའམ་སྐྲ་དགྲོལ་བ་ཉིད་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་ཁྲོ་གཉེར་ནི་བྷྲི་ཀུ་རྡོ་རྗེའོ། ། དེའི་ཀུ་ཊཱི་ནི་ཆོས་འབྱུང་སྟེ། དེའི་རྩེ་མོ་ཅན་ཉིད་དེ།

The meaning of the phrase, "The boundary is clearly shown," is perfectly clear. Alternatively, "breasts" refers to wisdom and method. The "Teacher" is the wisdom that has become such; the "boundary" is the nature of its complete demarcation. The word "how" (katham) has the sense of "for what reason" (yasmāt); for what reason? Because the three vajras are inseparable. If one asks what that very thing is: for what reason, it is the wisdom that sees and teaches that wisdom and method, and the meaning is that one should abide by realizing them as inseparable, generated by wisdom itself. When one shows the "earth," its "cakra" is clearly shown. "Cakra" refers to joining the thumbs and little fingers together at their tips and showing them in the form of a circle. Alternatively, "earth" refers to the ground, the source of phenomena (dharmodaya). Showing that is to abide in vision and to ascertain it through wisdom. That itself is the cakra-maṇḍala, the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. Furthermore, "yā" refers to the inseparability of the three vajras. If one asks "of what?"—it is the "of that," meaning the source of phenomena (dharmodaya) maṇḍala is clearly shown; the meaning is the realization of the non-dual abiding of supreme wisdom. When one shows the "frown," the "loosening of the topknot" should be described. By the term "loosening of the topknot," one should perform the mudrā of loosening the hair, or the act of loosening the hair itself. Alternatively, "frown" (bhṛkuṭī) is the vajra. Its "kuṭī" is the source of phenomena (dharmodaya), and that which has its tip is [the frown].

མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་སྲེག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་གྲོལ་བ་ཐར་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མཆོག་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་ངེས་པར་བྱའོ། ། གང་ཞིག་དཔྲལ་བ་སྟོན་པ་ན། ། དེ་ཡི་རྒྱབ་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན། ། ཅེས་པའི་དོན་གསལ་བ་ཁོ་ནའོ། ། ཡང་ན། ལས་ དང་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལེན་པ་དང་འཛིན་པའི་ཕྱིར། ལ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་འགྲོ་ཞིང་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་ལ་ལཱ་ཊཱཾ། བཞི་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་རྒྱབ་ནི་དེ་དང་བར་མ་ཆད་པར་དེས་དམན་པ་མ་ཡིན་པར། དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་ཞེས་པ་ཕུལ་དུ་ བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། གང་ཞིག་སྟོན་པ་ན་ཞེས་པའི་དོན་ནི་སྔར་བརྗོད་པ་ཁོ་ནའོ། ། གང་ཞིག་རྐང་མཐིལ་སྟན་པ་ན། ། ལྟོ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྩེ་བར་བྱ། ། ལྟོ་ཡིས་བརྩེ་བའི་ཚུལ་བྱ་སྟེ། ། ལག་པ་སྟོན་པའི་བྱ་བའོ། ། ཡང་ན། རྐང་པ་ནི་བཞི་ པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་མཐིལ་གྱིས་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན། གང་རྐང་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་མཐིལ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ། ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བརྩེ་བར་བྱ་ཞིང་གནས་པར་བྱ་སྟེ། ལྟོ་ཡིས་ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་ལྟོ་ ཡིས་རྩེ་མོ་ལ་ལག་པར་གནས་པའི་དངོས་པོ་འཕེན་ཅིང་རབ་ཏུ་འཕེན་པའི་བྱ་བས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱ་བར་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་དེ་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པས་གནས་པར་གྱུར་པའོ། ། ནའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏེ་གང་ཞིག་སྟོན་པ་ན་ཞེས་པ་སྔར་བརྗོད་པའི་དོན་ཉིད་ཀྱིས་སོ་ཞེས་པའོ། །

It is by way of its nature of burning away all ignorance. For that very reason, it is to be described as liberation and freedom. One must ascertain the nature of the supreme, distinguished emptiness endowed with the excellence of all aspects. The meaning of the statement, "When the forehead is shown, its back is clearly revealed," is quite evident. Alternatively, it refers to action and the source of phenomena (dharmodaya). Because it takes up and holds that, for some it is bodhicitta. Because it moves and proceeds, for others it is lālāṭam, the wisdom of the fourth [empowerment]. Its "back" is that which is not separated from it and is not inferior to it; "its back is clearly revealed" means it should be understood by that very supreme wisdom. The meaning of "when it is shown" is exactly as previously stated. "When the soles of the feet are shown, one should play with the belly." One should act by playing with the belly; this is the activity of showing the hands. Alternatively, the "feet" are the fourth, the coemergent (sahaja); its "soles" are its very nature. Alternatively, the "feet" are wisdom. Its "soles" are its very nature, meaning that everything is of the nature of wisdom alone. For that very reason, one should play and abide. "With the belly" means: just as one abides by the activity of throwing and tossing objects held in the hands toward the tip of the belly, in that very same way, one abides through the expansion and withdrawal [of the winds]. The word "na" has the sense of "because," meaning: "because of the very meaning previously stated, 'when it is shown.'"

ཕྱག་རྒྱ་ཕྱག་ རྒྱའི་ལན་གྱིས་ནི། ། དམ་ཚིག་གིས་ནི་དབྱེ་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་སོར་མོ་གཅིག་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས། སོར་མོ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་ལས་ཙྪོ་མར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་ཐོག་མར་སྟོན་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། རྗེས་ལ་སྟོན་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་ལན་ནོ། ། འདིས་དབྱེ་བར་བྱ་སྟེ། བདག་ དང་ཁྱད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་གང་དབྱེ་བར་བྱ་ཞིང་ཐ་དད་དུ་བྱ་སྟེ། བརྡ་འདི་ནི་ཁྱེད་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། འདི་ནི་ངེད་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ངོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་གང་དབྱེ་བར་བྱ་ཞིང་ཐ་དད་དུ་བྱ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱའི་ལན་གྱིས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ལས་ བདག་དང་ཐ་དད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དམ་ཚིག་གི་བརྡ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམ་ཚིག་གིས་བསྟན་པ་ཙམ་འདུས་པ་ཡིས་ཏེ། ནིའི་སྒྲ་ནི་དམ་ཚིག་གི་བརྡ་ཉིད་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་ཕྱག་རྒྱ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། སོ་སོ་རེ་རེའི་ཕྱག་རྒྱ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ གིས་དབྱེ་བར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ཅི་ལྟར་དམ་ཚིག་གིས་ཞེས་པ་འདུས་པས་སོ། ། ནིའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ཐ་དད་མེད་པ་ཁོ་ན་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཕྱག་རྒྱའི་ལན་གྱིས་ཞེས་པ། ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། ། ཕྱག་རྒྱའི་ལན་ཐབས་ཀྱིས་ཐ་དད་མེད་ པར་དབྱེ་བར་བྱའོ། ། དམ་ཚིག་གིས་ཞེས་པ་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་འདུས་པ་སྟེ། ནིའི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཡང་། སྙིང་ལ་གནས་པའི་གདམས་ངག་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གདམས་ངག་དེ་ཡང་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སོར་མོ་གཅིག་ཅེས་རབ་བརྗོད་དེ། །

"By the mudrā and the response to the mudrā, one should distinguish through the samaya." By showing one finger and so forth, and then showing two fingers and so forth, the cchoma (secret sign) is formed. In this context, the initial showing is the mudrā, and the subsequent showing is the response to the mudrā. Through this, one should distinguish and thoroughly realize the difference between oneself [and the other]. Alternatively, what is to be distinguished and differentiated? It means: "This sign belongs to you yoginīs; this also belongs to us." Alternatively, what is to be distinguished and differentiated? It is by means of the response to the mudrā. From the non-difference of the mudrā, it is called the "samaya sign of non-difference from oneself." For that very reason, it is gathered through the mere indication of the samaya. The word "ni" (indeed) has the sense of a qualification, meaning that the samaya sign itself is the specific [distinction]. Alternatively, the mudrā is Nairātmyā, and each individual mudrā is to be distinguished by Vajradhara. Furthermore, how is it "by the samaya"? It is by means of the gathering. The word "ni" has the sense of "because," meaning because both are strictly non-different. Alternatively, "by the mudrā and the response to the mudrā" means: the mudrā is insight (prajñā), and the response to the mudrā is to be distinguished as non-different from method (upāya). "By the samaya" refers to the gathering of the deities; the word "ni" has the sense of a qualification. Furthermore, that should be understood from the instruction residing in the heart. If one asks what that instruction is like, it shall be explained: "One finger is clearly proclaimed..."

གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་པའང་དེ་མ་ཐག། གཡོན་པའི་མཐེ་བོང་ཞེས་རབ་བརྗོད། ། དེ་ནས་མིང་མེད་ཅེས་པ་སྟེ། དབུ་མ་ཞེས་ནི་གང་བརྗོད་དང་། ། སླར་ཡང་མིང་མེད་ཅེས་པ་སྟེ། ། གང་ཡང་གོས་ཞེས་རབ་བརྗོད་དང་། ། དེ་རྗེས་ནུ་མ་ཞེས་པ་དང་། ། གང་ཞིག་ས་ཞེས་རབ་བརྗོད་དང་། ། གཞན་ཡང་ཁྲོ་གཉེར་ཞེས་པ་དང་། ། གང་ཞིག་དཔྲལ་བ་ཞེས་བརྗོད་དང་། ། དེ་ནས་གང་ཞིག་རྐང་མཐིལ་ཏེ། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལས། ། གནས་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་ཀྱིས་ནི། ། འདི་རྣམས་ཕྱག་རྒྱ་བཅུ་གཉིས་འགྱུར། ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་དག་པ། ། ཉི་ཤུ་རྩ་ བཞིའི་ས་རྣམས་ཏེ། ། གང་ཞིག་སྔར་བརྗོད་རྩ་རྣམས་ནི། ། མི་ཕྱེད་ལ་སོགས་ཉི་ཤུ་བཞི། ། ཙྪོ་མ་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པར་ངེས། ། དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པས་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་དེའི་དམ་ཚིག་གི་བརྡ་ཤེས་ན་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཡིད་ཆེས་ཤིང་མཉེས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའི་ རྣལ་འབྱོར་མའོ། ། སྨྲས་པ་ནི་སེམས་ཀྱིས་བགྲོས་པའོ། ། ཨེ་མ་བདག་ནི་མཚར་ཏེ། འདི་ནི་བདག་གི་བུའོ། ། བདག་གིས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། ཅི་ལྟར་དེ་ནི་བྱ་བ་ཡང་ཤེས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལས་རྣལ་འབྱོར་མས་སྨྲས་པ། ཨེ་མ་བུ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། ཞེས་སོ། ། ཡང་ན། དེ་ལ་ ཞེས་པ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པ་ལ་སྨྲས་པ་ནི་སྒྲ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་རྩ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཐམས་ཅད་གང་ལས་ཤེ་ན། ཨ་ཤེས་རབ་ཨཱ་ལིའོ། ། ཧོ་ཐབས་ཀཱ་ལི་སྟེ་ཨ་ཧོ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ཆ་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ནི་བུ་སྟེ་དེ་ཡང་ ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །

"By two" refers to the following: the left thumb is thus described; then the ring finger is mentioned, as is what is called the "central" [channel]; again, the ring finger is mentioned, and also what is called "garment"; after that, the "breast" is mentioned, and what is called "earth"; furthermore, the "frown" is mentioned, and what is called the "forehead"; then the "soles of the feet." Through the synthesis of insight and method, by way of the numbering of the locations and so forth, these become the twelve mudrās. The twenty-four pure stages of method and insight are the twenty-four channels previously mentioned, such as the "indestructible" (avadhūtī) and so on; these are definitively known as the cchoma mudrās. When one who has entered such a sequence of conduct understands the symbolic signs of the samaya, the yoginīs will gain confidence and be pleased; they are the yoginīs endowed with yoga. "Speech" refers to what is deliberated by the mind. "Ema" means "I am amazed! This is my son; he was produced by me, and how he has come to understand even such activities!" Then the yoginī says: "Ema! Son of great compassion!" Alternatively, "to that" means to one who is thus situated, "speech" is that which has become endowed with sound. "Yoginī" refers to the channels. From where does all that arise? "A" is insight, the āli; "Ho" is method, the kāli. Thus, "A-ho" is the inseparability of insight and method, free from parts. That is the "son," and he too is of the nature of the signless.

སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་ཉིད་མཚན་མར་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཙྪོ་མ་བསྟན་པ་མངོན་པར་བརྗོད་ནས་འདུ་བའི་བརྡ་བརྗོད་པར་ བྱ་སྟེ། ཕྲེང་བའི་ལག་པ་ཞེས་པ་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་འཛིན་པའི་ཚུལ་ཏེ། ལག་པ་གཉིས་ཀའི་མཐེ་བོང་དང་སྡིགས་མཛུབ་དག་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་ལག་པ་གཅིག་སྟེང་དང་གཞན་འོག་ཏུ་གཟུང་བར་བྱ་ཞིང་གཉིས་ཀྱི་བར་ཁྲུ་གང་གི་ཚད་དམ་ལྷག་པ་ཡང་ བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། གལ་ཏེ་འདི་ལྟ་བུའི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་པར་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་འདུ་བར་བྱའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕྲེང་བའི་ལག་སྟོན་ན། དེའི་ཚེ། འདུ་བར་བྱ་ཞེས་སྨྲ་བ་ཡིན་ཞེས་པ་འདིས་ཇི་ལྟར་ཕྲེང་བ་མེ་ཏོག་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་ པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུས་པས་འདུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་རྣམས་ཀྱང་འདུའོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། གལ་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་ཕྲེང་བ་ནི་མ་མཱ་མ་ཀཱི་ཆུའི་ཁམས་དང་ཨ་བདག་མེད་མ་སྟེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་ལན་ཅིང་འཛིན་པ་ནི་ཕྲེང་བ་སྟེ། ཆ་ བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ལས་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དེའི་ལག་པ་ནི་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གཉིས་ཏེ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དབྱེར་མེད་པར་སྟོན་ཅིང་ཤེས་པས་རྟོགས་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་དེའི་ཕྱིར་འདུས་པ་དང་འདུ་བ་དང་། འདུ་བར་བྱེད་པས་འདུ་བར་བྱ་ཞེས་པ་ དེ་ཟད་པ་དང་སྒྲིབ་པ་དམིགས་པ་མེད་པས་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། སྨྲ་བ་ནི་བརྗོད་པ་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་སྟེ། དེས་འདུ་བར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

Great compassion is the establishment of that very [reality] as a sign; it means having the nature of both the conventional and ultimate truths. Having explained the teaching on the cchoma (secret signs), the signs of gathering are now to be described. "The hand of the garland" refers to the manner of holding a flower garland: having joined the thumbs and index fingers of both hands together, one should hold one hand above and the other below, with a distance of one cubit or more between the two. This is what is taught. If one displays such a gesture, it signifies, "The yoginīs should gather." If one shows the "garland hand," it is said, "Then they should gather." By this, just as various colored flowers are gathered together when strung into a single garland, so too do they gather. Alternatively, because the garland is Māmakī, the water element, and A is Nairātmyā, the two are of an inseparable nature, which is bodhicitta. Holding that is the "garland," and from the nature of the fifteen parts come the fifteen ḍākinīs. Their "hand" consists of two sets of five, which demonstrates the inseparability of the sense faculties and their objects. If one understands and realizes this through knowledge, then for that reason, because of gathering, meeting, and causing to gather, it is said, "They should gather." This means one should abide in the exhaustion of that and the non-apprehension of obscurations. "Speaking" refers to the garland of nāda (vibration); the meaning is that one should gather by means of that.

ཕྲེང་བ་མངོན་པར་བཏང་བྱས་ན། ། དམ་ཚིག་ལ་གནས་བརྟུལ་ཞུགས་བཟང་། ཕྲེང་བ་མངོན་པར་བཏང་ཞེས་པ་མེ་ཏོག་ གི་ཕྲེང་བ་མངོན་པར་བཏང་ཞིང་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ཏེ། འདིས་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕྱག་རྒྱ་ཉིད་འཕེན་པའི་ཚུལ་བྱས་ན་དམ་ཚིག་འདུས་པ་ལ་བརྟན་པར་གནས་པ་ཁྱོད། ཀྱེ་བརྟུལ་ཞུགས་བཟང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་དམ་ཚིག་གི་བརྡ་ཤེས་ པ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་ཕྲེང་བ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་མངོན་པར་བཏང་བ་ནི་ཀུན་ནས་བསྐུལ་བ་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པར་ བྱས་ཤིང་བསྐྱེད་ན་ཞེས་པ་ཕྲེང་བ་མངོན་པར་བཏང་བྱས་ནའོ། ། དམ་ཚིག་འདུས་པ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལ་བརྟན་པར་གནས་ཤིང་གཡོ་བ་མེད་པའི་གོ་འཕང་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བརྟུལ་ཞུགས་བཟང་པོ་དམ་བཅའ་བརྟན་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ལས་འགའ་ཞིག་གིས་ཀྱང་ གཡོ་བར་ནུས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བོད་པས་ཀུན་དུ་བོད་པའོ། ། འདུས་པ་དེར་སོང་འགྲོ་བ་ནི། ། བཟང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་གནས་པ་སྟེ། ། འདུས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་བྱ་ཞིང་། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་གང་དང་གང་། ། སྨྲ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྱ། ། ཞེས་པ་སྟེ། ཕྲེང་བ་མངོན་པར་གཏང་བའི་ཚུལ་ གྱིས་འདུས་པའི་བརྡ་བཤད་པའོ། ། ད་ནི་འདུས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཀྱེ་བརྟུལ་ཞུགས་བཟང་པོ་འདུས་པ་དེར་འདུས་པའི་གནས་དེ་རུ་ཁྱོད་སོང་ཞེས་པའོ། ། གང་ཞེ་ན། དེར་འགྲོ་བ་ནི་བཟང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་གནས་པ་སྟེ།

"If the garland is cast forth, O you who abide in the samaya and possess excellent conduct." Regarding "the garland is cast forth," this refers to the manner in which a flower garland is cast or thrown. In this way, if one performs the gesture of casting the mudrā itself by means of holding a flower garland, then "O you who abide firmly in the assembly of the samaya," "O you of excellent conduct," means that you understand the symbolic signs of the samaya. Alternatively, "garland" refers to Nairātmyā, who is inseparable from Vajradhara and is the nature of ultimate truth. "Casting it forth" refers to the nature of conventional truth, which abides in the manner of being thoroughly exhorted and emanated. Thus, "if the garland is cast forth" means if one generates [the deity] by making the conventional and ultimate truths inseparable. "Abiding firmly in the realization of the inseparable assembly of the samaya" refers to the state that is unwavering. For that very reason, "O you of excellent conduct" means that because your commitment is firm, no one at all is able to cause you to waver from such a realization; this is the way of addressing you. "Go to that assembly; abide in the sphere of the excellent. Relying upon that assembly, whatever the yoginīs say, all of that should be done." This explains the symbolic signs of the assembly by way of the manner in which the garland is cast forth. Now, the assembly itself shall be described: "O you of excellent conduct, go to that place where the assembly has gathered." If one asks what that is, it is said: "Going there is abiding in the sphere of the excellent."

བཟང་པོ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའོ། ། འདུས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་བྱ་ཞིང་། ། འདུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་གང་དང་གང་སྨྲ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྱ་ཞིང་འཇིག་རྟེན་པ་དང་རྣམ་པར་འགལ་བ་ཡང་བྱ་བ་ཁོ་ན་སྟེ། མི་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པ་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་མཐོང་བས་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པ་ཁོ་ནའོ། ། ཡང་ན། སོང་ཞེས་པ། ཤེས་པ་ སྟེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངེས་པའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། འདུས་པ་ནི་སྡུད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གནས་པ་དེར་རོ། ། བཟང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་དབང་པོ་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། མ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཨ་བདག་མེད་མ་སྟེ། དབང་ པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་འདི་དག་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་མ་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་སྟེ། འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ ཤེས་ནི་འདུས་པ་སྟེ། མེ་ཆོས་འབྱུང་དབྱེར་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེ་ལེན་པ་དང་འཛིན་པའི་ཕྱིར་མེ་ལ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཨཱ་ཡ་ཡེ་ཤེས་ཏེ། མེ་ལཱ་ཡ། དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ཨ་ཞེས་པ་ཨ་ཨཾ་ཆ་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཏེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་གཉིས་འགྱུར་གྱིས་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྣམས་སོ། །

"Excellent" (bhadra) refers to the yoginī. One should rely upon that assembly; whatever the yoginīs of the assembly say, all of that should be done, and even that which contradicts worldly conventions must indeed be performed. There is nothing whatsoever that should not be done. By seeing the accomplished yoginīs, one will certainly attain all accomplishments (siddhi). Alternatively, "gone" (gata) refers to consciousness, which is the certainty of primordial wisdom (jñāna). Where? In the assembly, which is a gathering; it is in that which abides in such a manner. The "excellent sphere of activity" (bhadra-gocara) refers to the sense faculties, such as the eye and so forth, and the spheres of activity, which are the objects. The "unawakened bodhicitta" is consciousness, and "A" is Nairātmyā (Selflessness). These—the nature of the sense faculties, the objects, and consciousness—all abide in union with Nairātmyā. That which is the basis of all these, the nature free from obscuration, is the abiding of primordial wisdom through knowing and realizing it. Therefore, the primordial wisdom in which both are indivisible is the assembly. It is the bodhicitta, the indivisibility of fire (Agni) and the source of phenomena (dharmodaya). Because it takes and holds that, it is "Agni." Thus, "Āya" is primordial wisdom; "Melaya" refers to all of that. "A" is the bodhicitta consisting of the fifteen parts of A and Aṃ, the primordial wisdom free from conceptualization. That itself is the yoginīs: the thirty-two channels, which are the sixteen vowels doubled as the nature of insight (prajñā) and method (upāya).

དེ་རྣམས་ཉིད་གང་དང་གང་སྨྲ་བ་དང་བརྗོད་པའི་བྱ་བ་གང་ལས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་ པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་བྱ་ཞིང་། བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་ཞེས་པའོ། ། གལ་ཏེ་འདུས་པ་དེར་མཆོག་གི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་འདུ་བ་དེའི་ཚེ་འདུས་པ་ནི་ གྲུབ་པ་ཁོ་ན་སྟེ། འོན་ཀྱང་འདུ་བར་བྱ་བའི་གནས་རྣམས་མི་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདུ་བའི་གནས་དུ་ལགས། དེ་རྣམས་ཀྱི་འདུ་བའི་ས་དུ་ཞེས་ཞུ་བའོ། ། ཡང་ན་ཧེ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཞེས་པ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཀྱེའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་དུ་བོད་པའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། ཀེ་ཏཱི། ཀཾ་བདེ་བ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལ་ཨི་དེ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་གཉིས་ མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་སོ་སོ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདུ་བའི་གནས་ནི་འདུ་བ་ན་བྱེད་པ་དང་འདུ་བ་སྟེ་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་བདག་མེད་མ་རྣལ་འབྱོར་མའོ། ། དེ་རྣམས་བརྙེས་པ་དང་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་འདུ་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། གནས་དེ་ལ་གནས་པ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་ དེ་དང་དེ་རྣམས་འདུ་བའི་གནས་སོ། ། འདིས་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པར་གྱུར་པར་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ནའོ། །

Those very [deities], whatever they speak and whatever actions they perform, are of the nature of nāda; thus, by the essence of the indivisibility of the three vajras, one should make all those wisdoms into one's own nature and realize them through the mode of activity. This is the meaning of "the indivisibility of the conventional and the ultimate alone." If one asks: "When the supreme yoginīs assemble in that gathering, the assembly is indeed established; however, should not the places where they assemble be known?" It is said: "O Blessed One, how many are the places of assembly? How many are their grounds of assembly?" This is the request. Alternatively, he refers to the nature of the indivisibility of insight and method. "Blessed One" refers to one endowed with qualities such as sovereignty (īśvara); thus, "O Blessed One" is an invocation of authentic wisdom. Where is it? Ketī. Kaṃ is bliss, which is wisdom. I therein is from the realization and internalization of that wisdom; because two wisdoms are impossible, there is no duality—this is the meaning. For that very reason, the place of assembly is the assembly itself, the nature of which is the gathering or the gathering-together, the yoginī Nairātmyā. Because she attains and pervades them, the assembly is Vajradhara. Whatever resides in that place, those are the places of assembly. By this, whatever is authentic wisdom, it becomes indivisible from Nairātmyā, and is exclusively the nature of both maṇḍalas.

བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་སྟེ། ཞུས་པའི་མཐར་ ཐུག་ལ་གནས་པ་དང་སྦྱར་ནས་འདུ་བའི་གནས་ཉིད་གསུངས་པ། གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་དང་ནི། ། ཞིང་དང་ཉེ་བའི་ཞིང་ཉིད་དང་། ། ཚནྡོ་ཉེ་བའི་ཚནྡོ་ཧ། ། དེ་བཞིན་འདུ་བ་ཉེ་འདུ་བ། ། འཐུང་གཅོད་ཉེ་བའི་འཐུང་གཅོད་ཉིད། ། དུར་ཁྲོད་ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད་དེ། ། འདི་ རྣམས་ས་ནི་བཅུ་གཉིས་སོ། ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་འདུ་བའི་གནས་རྣམས་སོ། ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དབང་པོ་དྲུག་དང་ཡུལ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དྲུག་ཚན་གཉིས་དང་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་ པའི་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དྲུག་སྟེ། དེ་ལྟར་མི་ཕྱེད་མ་ལ་སོགས་པ་རྩ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་རྣམས་དང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་དབྱེར་མེད་པས་ས་བཅུ་གཉིས་རྣམས་སུ་འདུས་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། གཞན་ མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་ལ་ནཱ་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་གནས་བརྒྱད་པོ་རྣམས་སུ་རྒྱུ་ཞིང་འདུ་བའི་ཕྱིར་མཁའ་འགྲོ་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཉིད་དོ་ཞེས་མདོར་ བསྟན་པའི་སོ་སོར་བཤད་པའོ་ཞེས་པའོ། །

Regarding the phrase "Thus it was said," this refers to what the Blessed One spoke after the request was concluded. In connection with abiding in the ultimate, he taught the very places of assembly: "The places and the near-places, The fields and the near-fields, The candoha and the near-candoha, Likewise the assemblies and the near-assemblies, The pīlava and the near-pīlava, The charnel grounds and the near-charnel grounds— These are the twelve bhūmis. These twelve distinct divisions are the places of assembly for yogins and yoginīs. All of these, by the very nature of the six faculties and six objects, consist of two sets of six; from the indivisibility of both, the six cognitions arise. Furthermore, each of these is sixfold through the indivisibility of the three vajras. Thus, the twenty-four channels, such as Abhedā and so forth, and the twelve bhūmis—which are the indivisibility of the nature of wisdom and method—are gathered and become non-dual. Furthermore, the eight ḍākinīs are the nature of the five wisdoms and the three bodies. Because the eight ḍākinīs, such as Lalanā and so forth, move through and assemble in the eight locations of the divisions of the places and near-places, the nature of the thirty-two ḍākinīs is the very vajra-body of the Tathāgata. This is the detailed explanation of the brief teaching."

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སོར་མོའི་ཙྪོ་མ་ཡིས་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ནཱ་དས་རབ་ཏུ་བསྟན་ནས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མཁའ་འགྲོ་མའི་རང་བཞིན་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་ས་བཅུ་གཉིས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་ པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུ་བ་དང་། འདུས་པས་གསུངས་པའོ། ། ཡང་ན་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་དག་གི་གདན་དེ་གནས་པའོ། ། ཞིང་དང་ཉེ་བའི་ཞིང་ཞེས་པ་སྐྱེས་པའི་ས་སྟེ། སྐྱེ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ནི་ཆོས་ འབྱུང་དང་དབྱེར་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁོ་ན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཚནྡོ་ཉེ་བའི་ཚནྡོ་ཧ། ། ཞེས་པ། ཚནྡོ་ཉམས་པ་དང་བྲལ་བ་ཇི་སྲིད་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་གནས་ཞེས་པའོ། ། དེའི་ཨུ་ཧ་ཇི་སྲིད་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྟོགས་པ་ཞེས་པ་སྟེ། འདིས་ནི་འཇིགས་པ་ གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་འདུ་བ་ཉེ་འདུ་བ། ། ཞེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་པའོ། ། འཐུང་གཅོད་ཉེ་བའི་འཐུང་གཅོད་ཉིད། ། ཅེས་པ། འཐུང་གཅོད་གྲོང་གི་མཐར་ གནས་པ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་འདི་དང་ཉེ་བའི་ཉེ་འཐུང་གཅོད་ཅེས་པའི་བར་གྱིས་ཕྱེ་བ་ལས་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། བདུན་པོ་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་དང་གཞན་ཡང་ལྔ་སྟེ།

For that very reason, the nāda inseparable from the body is revealed by the sormī-cchoma [gesture], and the inseparability of body, speech, and mind is the nature of the tathāgatas and ḍākinīs, the body and wisdom. Thus, in order that the various distinctions of the thirty-two [marks] on the twelve bhūmis may be realized, they are taught through the melāpaka and melāpaka-saṃhita. Alternatively, "places" (sthāna) and "near-places" (upasthāna) refer to the seats where the tathāgatas and ḍākinīs abide. "Fields" (kṣetra) and "near-fields" (upakṣetra) refer to the ground of birth; this is the meaning of "birth." That itself is the meaning of "the dharmodaya and the inseparable bodhicitta alone." Regarding caṇḍa and upacaṇḍa: caṇḍa is the state free from decay, the abode of the nature of non-existence. Its uha is the realization of kalpa and vikalpa; by this, fear is taught. Likewise, "assembly" (melāpaka) and "near-assembly" (upamelāpaka) refer to the inseparability of arising, abiding, and ceasing, and because of the inseparability of the three vajras, it is called the "fourth, the coemergent" (sahaja). "Drinking place" (pānabhūmi) and "near-drinking place" (upapānabhūmi): "drinking place" refers to dwelling at the edge of a village, and so forth. From this up to "near-near-drinking place," there are seven divisions. In those seven, there are two—the nature of insight and method—which are inseparable, and by the wisdom of that very inseparability, there are also five others.

མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་གང་ཞིག་བཞི་པའི་རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་སྟེ། ཉིད་ཅེས་པའི་སྒྲས་ངེས་པ་ཁོ་ནའོ། ། དུར་ཁྲོད་ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད་དེ། ། ཞེས་པ་དེ་ཡང་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་ནཱ་ དའི་བདག་ཉིད་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་ངོ་བོ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ངེས་པར་རྒྱུ་བ་སྟེ། བཤད་པ་ཡང་། དུར་ཁྲོད་ཡི་དྭགས་འདུས་པ་དང་། ། ཞེས་པ་ཡི་དྭགས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། དེ་ཡང་འདུས་པ་ནི་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་ས་བཅུ་གཉིས་ཏེ། འདི་རྣམས་ གནས་བཅུ་གཉིས་སོ། ། ཡང་ན། འདི་རྣམས་ནི་ཨེ་ཏཱ་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་དེ་རྣམས་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཨེ་ཏཱཿདེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སོ། ། ས་ནི་ཆོས་འབྱུང་གི་རང་བཞིན་ནང་གི་དུམ་བུར་གནས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ་ཞེས་པ་སྟེ། ཉིད་ཅེས་པའི་སྒྲ་ཡིས་ངེས་པ་ཁོ་ ནའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མཁའ་འགྲོ་མའི་རང་བཞིན་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་བཅུ་གཉིས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདིས་ནི་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་དང་། ། མགོན་པོ་བརྗོད་བྱ་གཞན་གྱིས་མིན། ། ཞེས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མཁའ་འགྲོ་ མ་རྣམ་པར་དག་པ་འདིས་ནི་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མགོན་པོ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་བླ་མའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ནིང་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ནཱ་ད་བཅིངས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བྱ་བས་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། སླར་ཡང་གཞན་ གྱིས་མིན་ཏེ།

Regarding the statement, "the five wisdoms, such as the mirror-like and so forth," that which is the fourth nature, the coemergent, is the essence of the wisdom of the indivisibility of both; it is the nature of the five wisdoms. The word "itself" (nyid) indicates certainty alone. Regarding "the charnel grounds and the near charnel grounds," this too is the nature of the nāda of the vowels and consonants, the essence of emanation and withdrawal, which definitely circulates by way of the nature of the two truths. As it is explained: "The charnel grounds are the gathering of pretas." Here, preta is Vajradhara, and "gathering" (ālaya) means having the nature of a gathering; this refers to the twelve stages (bhūmi). These are the twelve locations. Alternatively, "these" (etāḥ) refers to wisdom (jñāna). Because they possess that, "these" (etāḥ) are the Tathāgatas. "The ground" (bhūmi) refers to the five ḍākinīs residing within the internal sections of the nature of the dharmodaya. The word "itself" indicates certainty alone. The five aggregates are the nature of the Tathāgatas and the ḍākinīs. These are the twelve realities. For that reason: "By this, the Lord of the Ten Stages, The Protector, is expressed, and not by another." By this purity of the Tathāgatas and ḍākinīs, who are the nature of the five aggregates, one is the Lord of the Ten Stages. For that very reason, the Protector is the nature of the Guru of the Three Worlds. Because he is non-dual, he is described as "neuter" (napuṃsaka); this is because through the activity of the nature of the bound nāda, the state of union (yuganaddha) is realized. Furthermore, it is not by another.

ཐ་དད་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཡིན་གྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་ཐ་མི་དད་པའི་རང་བཞིན་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་གི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་རང་བཞིན་ཏེ། གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱའི་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ནོ། ། མགོན་པོ་ནི་འགྲོ་བའི་བླ་མ་སངས་རྒྱས་ཏེ། གཞན་བཅུ་གཅིག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། ། ཡང་ན་མགོན་པོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་ འབྲེལ་བས་གཞན་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། ། ས་བཅུ་གཅིག་གི་དབང་ཕྱུག་ནི་སངས་རྒྱས་སོ། ། ས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ ཡུལ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པ་བཅུ་དང་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་དང་བཅུ་གཅིག་དང་། ཤེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བཅུ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལས་འདས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་ནི་མགོན་པོ་སྟེ། མགོན་པོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ ཧེ་རུ་ཀའི་རྣམ་པ་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། པཱི་ཋ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གནས་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེ་ན། གཞན་གྱིས་མིན་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་གཉིས་ནི་ས་བཅུའི་ནང་དུ་ཐིམ་པ་ཁོ་ནའོ། །

It is not by means of distinct natures, but rather by these natures of the non-dual Tathāgatas and ḍākinīs. Alternatively, the pure eyes and so forth of the lords of the ten bhūmis are the nature of the bodhisattvas, such as Kṣitigarbha and the rest; these are what should be expressed by the "places" (pīṭha) and "near-places" (upapīṭha) and so forth, and not by others. The "Protector" (nātha) is the Buddha, the teacher of beings, who is to be expressed by the other eleven. Alternatively, the "Protector" is Vajradhara; in connection with Vajrasattva, he is to be expressed by the other twelve. By this, it is shown that the lord of the ten bhūmis is the bodhisattva, the lord of the eleventh bhūmi is the Buddha, and the lord of the twelfth bhūmi is Vajradhara. These consist of the ten purified faculties—the five such as the eye—and the five objects such as form; the eleven consisting of the consciousnesses born from both; and the twelve consisting of the characteristic of experiencing that consciousness. Beyond that is the Great Vajradhara. Alternatively, the lord of the ten bhūmis is the Protector; the "Protector" is Vajradhara in the form of Heruka, the lord of the ten bhūmis. These places, such as Pīṭha and so forth, are to be expressed by these lords of the ten bhūmis. If one asks what kind of special places they are, it is not by others, nor by distinct ones; the two places are simply absorbed within the ten bhūmis.

གནས་ བཅུ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་བཅུ་གཉིས་ཉིད་ས་བཅུ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། འོད་བྱེད་པ་དང་། འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱལ་དཀའ་བ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། རིང་དུ་སོང་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་པའོ། ། ཅི་ལྟར་ས་དང་པོ་འདི་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། འགྲོ་བའི་དོན་དང་ལྡན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ན། དགའ་བ་དང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་རབ་ ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཀུན་དུ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་ཚད་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་རབ་ ཏུ་འགྱེད་པ་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་འོད་བྱེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བག་ཆགས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་མི་ཤེས་པའི་བུད་ཤིང་རྣམས་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་འོད་འཕྲོ་བ་ ཅན་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཉིད་བསྒོམས་པས་དཀའ་བ་མེད་པས་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་ཤིན་ཏུ་རྒྱལ་དཀའ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །

The Abodes Because the twelve are indivisible, the twelve—such as the abodes and near-abodes—are themselves the twelve abodes, which are the ten bhūmis. These are: the Joyous, the Stainless, the Luminous, the Radiant, the Difficult to Conquer, the Manifest, the Far-Reaching, the Immovable, the Excellent Intelligence, and the Cloud of Dharma. If one asks why the first bhūmi is called "the Joyous," it is because when one possesses the welfare of beings and attains supramundane wisdom, one takes hold of vast joy and supreme delight; thus, it is called "the Joyous." Because it is free from the stains of impaired discipline, such as attachment and so forth, one takes hold of its stainlessness; thus, it is called "the Stainless." Because it radiates the light of immeasurable wisdom through the power of hearing, reflection, dhāraṇīs, and meditative absorption (samādhi), one takes hold of that very radiance; thus, it is called "the Luminous." Because its nature is to burn the fuel of ignorance—the culmination of the habitual tendencies arising from the afflictions (kleśa), the secondary afflictions, and the defilements (saṃkleśa)—one takes hold of that very burning; thus, it is called "the Radiant." Because one gains mastery over those very factors of awakening (bodhipakṣa-dharma) through meditation without difficulty, one takes hold of that very mastery; thus, it is called "the Difficult to Conquer."

འདུ་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ལས་སྒོམ་པ་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པ་རྣམས་མཚན་མ་མེད་པ་མང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མངོན་དུ་ གྱུར་པ་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། བར་མ་ཆད་པར་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་རིང་པོ་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། མཚན་མ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དག་ལས་ཐེ་ཚོམ་དང་ཐེ་ཚོམ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པའི་དབང་གིས་ལས་ཀྱི་རླུང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གཡོ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་སྟོན་པའི་དབང་གིས། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་བརྙེས་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་ བརྗོད་དོ། ། ཆོས་ཀྱི་མཛོད་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལྟ་བུས་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཏོགས་པའི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་ཆར་གྱིས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ལྟ་བར་བཟུང་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲོག་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་རབ་ཏུ། སྤངས་པ་ལས་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་བྱ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་བཅུ་གཅིག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ལྷག་མ་མེད་པར་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ བྱང་ཆུབ་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་བཅུ་གཉིས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུ་རྣམས་ཏེ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་རང་བཞིན་གྱི།

Because the cultivation of the formations that follow after [the path] has not yet become manifest, by means of frequently attending to the absence of marks, it is called "Manifest" (Abhimukhī) in reliance upon that which has become manifest. Because of the power of continuously attending to the absence of marks, it is called "Gone Afar" (Dūraṅgamā) in reliance upon having entered into the long-term [path]. Because it cannot be moved even by the winds of karma and so forth, due to the power of the afflictions of doubt and non-doubt regarding marks and the absence of marks, it is called "Immovable" (Acalā). Because of the power of teaching the Dharma in all its aspects, it is called "Excellent Intelligence" (Sādhumatī) in reliance upon having attained a vast, faultless intelligence. Because it satisfies the realms of sentient beings, which are like space and belong to all three realms, with the rain of Dharma from a great cloud-like treasury of Dharma, it is called "Cloud of Dharma" (Dharmameghā). Because of the complete abandonment of even the most subtle fetters of the afflictions, it is called the eleventh, the "Buddha Ground" (Buddhabhūmi), in reliance upon the perfect realization of the objects of knowledge without attachment or obstruction. Because of the complete abandonment of the latencies of the afflictions without remainder, it is called the twelfth, the "Vajradhara Ground" (Vajradharabhūmi), in reliance upon the manifest, perfect awakening to omniscience. These are the ten grounds, beginning with "The Joyous" (Pramuditā), which are of the nature of the stage of conduct through aspiration.

རྒྱུར་གྱུར་པ་མོས་པ་སྤྱོད་པ་ཡང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་མེད་པས་འབྲས་ བུར་གྱུར་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ས་ཡང་སྟེ། ས་བཅུ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ས་བཅུ་རྣམས་སོ། ། དུར་ཁྲོད་དང་ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད་དབྱེར་མེད་པའི་ གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་བཅུ་རྣམས་དང་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་སངས་རྒྱས་དང་མགོན་པོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གཉིས་སོ་ཞེས་བརྗོད་བྱ་གཞན་གྱིས་མིན། ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མིན་ཏེ་སངས་རྒྱས་ དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཐ་དད་མེད་པ་ཉིད་ས་བཅུ་གཅིག་གོ་ཞེས་པ་སྟེ། གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་རྣམ་པར་དག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། དུར་ཁྲོད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པ་ལས་འདས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སངས་རྒྱས་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སངས་རྒྱས་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ ཐམས་ཅད་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་དབྱེ་བ་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། །

Because the causal stage of adhimukti-caryā (conduct through aspiration) is non-different from the resultant stage of the buddha-bhūmi (buddha level) into which one has fully entered, and because the resultant buddha-bhūmi is non-different from the causal stage of the vajradhara-bhūmi (stage of the Vajra-Holder), the stage of adhimukti-caryā is both the buddha-bhūmi and the vajradhara-bhūmi. Thus, the ten stages are the non-differentiation of the ten stages themselves. The places and near-places, such as the charnel grounds (śmaśāna) and near-charnel grounds, which are non-different from the ten stages beginning with pramuditā (the Joyous), should be correlated with the ten stages in their respective order. Therefore, the lords of the ten stages are none other than the Buddha and the Protector Vajradhara; they are not distinct entities. The non-differentiation of the Buddha and Vajradhara is the eleventh stage. The ten stages, such as the places and near-places, should be viewed as the purified faculties and objects of the bodhisattvas. The charnel ground should be viewed as the purified consciousness of the buddha-bhūmi. The near-charnel ground should be viewed as the stage of Vajradhara, which transcends the aspects of experiencing bliss and so forth. By this, because the three vajras of the bodhisattvas, buddhas, and Vajradharas are non-different, all bodhisattvas, buddhas, and Vajradharas are exclusively the lords of the ten stages. There is no differentiation whatsoever in the manifest, perfect awakening to omniscience (sarvākārajñatā).

དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་སོ། ། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་ལེའུར་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་བཅུ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། དུར་ཁྲོད་ནི་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སེམས་སོ། ། ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད་ནི་དེ་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་པའོ། ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ གནས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དུ་ལགས་ཞེས་པ་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་བཅུ་གཉིས་གསུངས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དུ་ལགས་ཞེས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཞུས་པ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ། གནས་ནི་ཛཱ་ལནྡྷ་རར་བཤད། ། ཨོ་ཌི་ཡཱ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད། ། གནས་ནི་ཀོལླ་གི་རི་ཉིད། ། དེ་བཞིན་ཀཱ་མ་རཱུ་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་བཞི་ནི་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། ། ཉེ་གནས་མཱ་ལ་ཝ་ཉིད་དང་། ། སིན་དྷུ་ན་ག་ར་ཉིད་དོ། ། ཞེས་པ་གསུམ་ནི་ཉེ་བའི་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། ། ཞིང་ནི་མུམྨ་ནིར་བཤད་དེ། ། ཞིང་ནི་བྱེད་པའི་ བྲང་ཉིད་དང་། ། དེ་ཝཱི་ཀོ་ཊ་དེ་བཞིན་ཞིང་། ། ཞིང་ནི་པགས་པའི་བྲང་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་པ་བཞི་ནི་ཞིང་གི་དབྱེ་བའོ། ། ཉེ་ཞིང་ཀུ་ལུ་ཏཱ་ཞེས་བརྗོད། ། དེ་བཞིན་ཨརྦུད་ཉིད་དང་། ། གོ་དཱ་བ་རཱི་ཁ་བའི་རི། ། ཉེ་བའི་ཞིང་ནི་མདོར་བསྡུས་པའོ། ། ཞེས་པ་བཞི་ནི་ཉེ་བའི་ཞིང་གི་དབྱེ་བའོ། ། ཚནྡོ་ཧ་རི་ཀེ་ལ་ནི། ། ལན་ཚྭ་རྒྱ་མཚོའི་དབུས་སྐྱེས་པ། ། ཞེས་པ་ཧ་རི་ཀེ་ལའི་ཁྱད་པར་རོ། ། ལམྦཱ་ཀ་དང་ཀཱཉྩི་ཉིད། ། དེ་བཞིན་སཽ་རཱཥྚ་ཉིད་དོ། ། ཞེས་པ་བཞི་ནི་ཚནྡོ་ཧའི་དབྱེ་བའོ། །

In this context, Vajrasattva is Vajradhara. Mahāsattva is the Buddha. Samayasattva is the bodhisattva; this is the detailed explanation of what was briefly indicated in the chapter on the Vajra Family. The ten [sites] such as the pīṭha and upapīṭha are the sense faculties and their objects. The śmaśāna is the mind whose nature is nāda. The upaśmaśāna is that which transcends it. "O Blessed One, how many are the pīṭha and so forth?" Thus, when he asked with great compassion, "How many are the divisions of those twelve [sites] such as the pīṭha and upapīṭha that were taught?" the Blessed One replied: "The pīṭha is explained as Jālandhara, Oḍḍiyāna is likewise suchness. The pīṭha is Kollagiri itself, And likewise Kāmarūpa itself." These four are the divisions of the pīṭha. "The upapīṭha is Mālava itself, And Sindhu Nagara itself." These three are the divisions of the upapīṭha. "The kṣetra is explained as Mummaṇi, The kṣetra is the breast of the Creator, Devīkoṭa is likewise a kṣetra, The kṣetra is the breast of the skin." These four are the divisions of the kṣetra. "The upakṣetra is called Kulutā, Likewise Arbuda itself, Godāvarī, and the Snowy Mountain; These are the upakṣetra in brief." These four are the divisions of the upakṣetra. "Caṇḍoharikelī is Born in the midst of the salt ocean"—this is the specific [location] of Harikelī. "Lampāka and Kāñcī itself, And likewise Saurāṣṭra itself." These four are the divisions of the cchandoḥa.

ཉེ་བའི་ཚནྡོ་ཀ་ལངྐ། ། (གསར་,གསེར་)དང་ལྡན་བའི་གླིང་དང་ནི། ། ཞེས་པ་གང་ཞིག་གསེར་ གླིང་དུ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའོ། ། ཀོ་ཀ་ཎ་ཡང་ཉེ་ཚནྡོ། ། མདོར་བསྡུས་པས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་གསུམ་ནི་ཉེ་བའི་ཚནྡོ་ཧའི་དབྱེ་བའོ། ། འཐུང་གཅོད་གྲོང་གི་མཐར་གནས་པ། ། ཞེས་པ་གྲོང་གི་མཐའི་ས་གཞིའོ། ། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཡང་ འཐུང་གཅོད་དོ། ། ཞེས་པ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མཐའི་ས་གཞིའོ། ། ཙ་རི་ཏྲ་དང་ཀོ་ཤ་ལ། ། འབིགས་བྱེད་གཞོན་ནུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཏེ། ། དེ་དག་ཉེ་བ་ཉེ་འཐུང་གཅོད། ། ཞེས་པ་ཙ་རི་ཏྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་ཉེ་བའི་ས་གཞི་ཡང་སྟེ། གལ་ཏེ་འཐུང་གཅོད་དང་ཉེ་བའི་འཐུང་གཅོད་ཀྱི་རབ་ ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བདུན་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་དག་ཐ་དད་མེད་པས་དེ་དག་གི་མཐའི་ས་གཞི་གཅིག་ཉིད་དང་དྲུག་ཁོ་ན་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར། མདོར་བསྡུས་པས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས་སོ། ། ཀྱེ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། དུར་ཁྲོད་ཡི་དྭགས་འདུས་པ་དང་། ། ཞེས་ པ་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་ས་གཞིའོ། ། དུར་ཁྲོད་ཆུ་གཏེར་འགྲམ་དང་ནི། ། སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་རྫིང་བུའི་འགྲམ། ། ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་བཞི་ནི་དུར་ཁྲོད་དང་ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། ། ཡང་ན། དུར་ཁྲོད་རབ་སོང་འདུས་པ་དང་། ། ཞེས་པ་རབ་སོང་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེའི་འདུས་པ་ནི་ཚོགས་པ་སྟེ། བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་མ་ནིང་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། ཆུ་གཏེར་འགྲམ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།

The secondary chandoha is Laṅkā, and the island endowed with gold; this refers to what is renowned as Suvarṇadvīpa. Kokanada is also a secondary chandoha; these three are the divisions of the secondary chandoha. "The pīṭha is at the edge of the village" refers to the ground at the edge of a village. "The pīṭha is also at the edge of the city" refers to the ground at the edge of a city. Cāritra, Kośala, and the city of the Youth on the Vindhya mountains—these are the secondary pīṭhas. This means that the grounds adjacent to Cāritra and so forth are also [secondary pīṭhas]. Although there are seven divisions of pīṭha and upapīṭha, since there is no distinction between a village and a city, the ground at their edges is one and the same, making only six. This is because of the statement: "They shall be described in brief." "O Vajra Essence, Great Compassionate One, the charnel ground is the assembly of pretas," refers to the ground of the charnel ground. "The secondary charnel ground is said to be the shore of the ocean, the pleasure grove, and the bank of a pond." These four are the divisions of the charnel ground and the secondary charnel ground. Alternatively, "the assembly of those who have gone to the charnel ground" (śmaśānagata-saṃgha): "gone to the charnel ground" (śmaśānagata) refers to Vajradhara. His "assembly" (saṃgha) is the gathering; thus, the neuter state is shown as "Vajradhara inseparable from Nairātmyā." "The shore of the ocean" is the wisdom (jñāna) of that very Vajradhara.

ཆུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་ལ་དེ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཆུ་གཏེར་ནི་རྒྱ་མཚོ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྡན་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེའི་ འགྲམ་ནི་ཕ་རོལ་ཏེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་འདིའི་མཐར་ཐུག་པ་ཁོ་ན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ཏེ། རབ་ཏུ་འགྲོ་བ་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་རྫིང་བུའི་འགྲམ་སྟེ། བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། ཨ་བདག་མེད་མ་སྟེ། དེ་ཐོབ་པ་དང་། ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ རྫིང་བུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་མ་ཉིད་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེའི་འགྲམ་ནི་ཕ་རོལ་ཏེ། བདག་མེད་མ་འདིའི་མཐར་ཐུག་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ཞིང་། ངེས་པར་ཐ་སྙད་དུ་བྱའོ་ཞེས་པ་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཉེ་བའི་ དུར་ཁྲོད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མ་སྟེ། གཉིས་ཀ་ལ་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་སོ་ཞེས་པ་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་དག་གི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བདུན་ནོ། ། ཞིང་དང་ཉེ་བའི་ཞིང་དག་གི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ། ། ཚནྡོ་ཧ་དང་ཉེ་བའི་ཚནྡོ་ཧ་དག་ གི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བདུན་ནོ། ། འཐུང་གཅོད་དང་ཉེ་བའི་འཐུང་གཅོད་དག་གི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། ། དུར་ཁྲོད་དང་ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད་དག་གི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། གནས་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནི་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ལ་ལ་ནཱ་དང་། ར་ས་ནཱ་དང་། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་སྟེ། རྩ་གསུམ་ནི་འོག་དང་སྟེང་དང་དབུས་སུ་འགྲོ་བ་ཛཱ་ལནྡྷ་ར་ལ་སོགས་པའི་གནས་གསུམ་མོ།

Water is bodhicitta, and because it holds that, the "ocean" is the sea; it is Vajradhara, who possesses the mudrā. Its "shore" is the "beyond," meaning that this Vajradhara is the ultimate limit. That is the "pleasure grove," meaning its nature is to delight in proceeding. That itself is the "bank of the pond"; "va" is bodhicitta and "a" is Nairātmyā. Because of attaining and pervading those, the pond is the nature of gathering the inseparability of Vajradhara and Nairātmyā. Its "shore" is the "beyond," which should be expressed as the ultimate limit of this Nairātmyā, and it is to be definitively designated as the Vajradhara inseparable from the Nairātmyā of the charnel ground. The "nearby charnel ground" is Nairātmyā inseparable from Vajradhara. For both, there are two garlands of nādas that are the identity of both; these are the sevenfold divisions of the places (pīṭha) and nearby places (upapīṭha). The fields (kṣetra) and nearby fields (upakṣetra) are the eightfold divisions. The chandohas and nearby chandohas are the sevenfold divisions. The drinking places (pīla) and nearby drinking places (upapīla) are the sixfold divisions. The charnel grounds (śmaśāna) and nearby charnel grounds (upaśmaśāna) are the fourfold divisions. These thirty-two distinct classifications of the places and so forth are the purification of the thirty-two channels. Therefore, the three channels—lalanā, rasanā, and avadhūtī—which proceed below, above, and in the middle, are the three places such as Jālandhara.

། མི་ཕྱེད་མ་ལ་སོགས་པ་སུམ་སྐོར་མའི་བར་རྩ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི་སྤྱི་བོ་ལ་སོགས་པ་མདོམས་བར་གྱི་མཐར་ཐུག་པ། ཀཱ་མ་རཱུ་པ་ལ་ སོགས་པ་གཞོན་ནུའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བར་གནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། སུམ་སྐོར་མ་དང་ཁྱིམ་མ་དང་གཏུམ་མོ་དང་། འདོད་པ་དང་བདུད་འདྲལ་མ་སྟེ། རྩ་ལྔ་ནི་སྙིང་གའི་པདྨར་གནས་པ་བདུད་རྩི་ལྔ་འབབ་པ། དེ་དག་ཉེ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྫིང་ བུའི་འགྲམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བར་གནས་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟར་ས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། གནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་རྣམས་སུ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྩའི་འཁོར་ལོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ནི་སྲིད་པ་ གསུམ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པས་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བའོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་ལེའུར་མདོར་བསྟན་པའི་རྩའི་འཁོར་ལོའི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མའི་འདུ་བའོ་ཞེས་པའོ། ། འདིས་ནི་དམ་པའི་དོན་དུ་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བཤད་དོ། ། གནས་འདི་རྣམས་སུ་རེ་ཞིག་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་འདུ་བའི་ཕྱིར་འདུ་བའི་གནས་སུ་བརྗོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་འདུ་བ་ཁོ་ནའོ། ། འོན་ཀྱང་ཉི་མ་གང་ལ་དེ་རྣམས་ལེགས་པར་འདུ་བའི་ཉི་མ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ། སེམས་ ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྒྱུད་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ལེགས་འདུ་བའི། ། ཉིན་པར་ཉིད་ཀྱང་རབ་བཤད་བྱ། །

The twenty-four channels, from the indivisible one (abhedyā) up to the triple-circling one (tricakrā), are the purification of the twenty-four sacred sites (pīṭha) from the crown of the head down to the secret place, including Kāmarūpa and the rest, up to the City of Youth (kumārīpura). The five channels—the triple-circling, the housewife (gṛhīṇī), the fierce one (caṇḍālī), the desire one (kāminī), and the Māra-piercer (māradārikā)—reside in the heart lotus and flow with the five nectars (pañcāmṛta). These are the five sites beginning with "the near" (upapīṭha) and ending with "the bank of the pond" (upakṣetra). Thus, there are thirty-two distinct divisions of the twelve stages (bhūmi). In these thirty-two sites, the Vajra-Ḍākinīs—the essence of the thirty-two channel-wheels whose nature is wisdom and method—wander everywhere through the emanation and reabsorption of the three realms of existence. This is the detailed explanation of the nature of the channel-wheels, which was briefly indicated in the "Vajra Family" chapter, and it is called the "Assembly of Vajrayoginīs." By this, it is thoroughly explained that in the ultimate sense, there is no distinction whatsoever between the outer and inner self. Because the Yoginīs assemble in these sites for a time, they are called "assembly sites" (melāpaka); therefore, the Yoginīs always assemble there. However, the specific days on which they assemble perfectly must be stated: "For the sake of the benefit of all sentient beings, In the Hevajra Tantra of the Yoginī class, I shall thoroughly explain the very days On which the Yoginīs perfectly assemble."

ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ནི་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་སུ་མངོན་པར་བརྗོད་དེ། ཉིན་བར་གྱི་དོན་བཤད་པ་ཉེ་ བར་རྩོམ་པ་ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིན་པར་ཡང་བདག་གིས་རབ་ཏུ་བཤད་པར་བྱའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ལེགས་འདུ་བའོ། ། གང་དུ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་དུའོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་ན། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར། ། འགྲོ་བའི་དོན་དུ་ཞེས་ བརྗོད་པ་ཉིད་དོ། ། ཉི་མ་གང་ལགས། ། ཡི་དྭགས་ཕྱོགས་ལའང་བཅུ་བཞི་པ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བརྒྱད་པ་ལ། ། རྒྱལ་མཚན་མཚོན་བསྣུན་ཉིད་དང་ནི། ། ལན་བདུན་པ་ཡང་བཟའ་བར་བྱ། ། ཉི་མ་གང་ཞེ་ན། གང་རྣམས་ལ་རྒྱལ་མཚན་དཔྱངས་པའམ་མཚོན་བསྣུན་གཡུལ་དུ་གསད་པའོ། ། ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ལན་བདུན་པ་སྐྱེ་བ་བདུན་ཏེ། དེའི་གྲིབ་མ་བདུན་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་སྐྱེས་བུ་ཉི་མ་གང་རྣམས་ལ་བཟའ་བར་བྱ་བ་དེ་རྣམས་ཉི་མ་སྟེ། ཡི་དྭགས་ཕྱོགས་ལ་གང་ཞིག་བཅུ་བཞི་པ་དེ་ཉིད་དང་། ཕྱོགས་ལ་གང་ཞིག་བརྒྱད་པ་དེ་ཉིད་ལའོ། ། ཡང་ན། ཉིན་པར་ ཉིད་ཀྱང་རབ་བཤད་བྱ། ། ཞེས་པ་ཉིན་པར་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། དེ་ཉིད་རབ་བཤད་བྱ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་ཐ་སྙད་དུ་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ལེགས་འདུ་བ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔ་སྟེ། དེ་རྣམས་གང་དུ་ལེགས་པར་མི་དགྱེས་པ་ མེད་པས་རང་ཉིད་འདུས་པར་གྱུར་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་འདི་དག་ཐ་དད་མེད་པའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན།

"O Blessed One, the Vajra Essence (Vajragarbha) is the compiler himself, and thus the Vajra Essence is explicitly addressed as the Blessed One. Regarding the commencement of the explanation of the meaning of 'day': 'O Blessed One, I shall also explain the day.' What is the distinction? It is the excellent gathering of the yoginīs. In what [tantra] is this the distinction? In the Hevajra [tantra]. For what purpose? 'For the sake of all sentient beings'; this is precisely what is meant by 'for the benefit of the world.' Which is the day? 'On the fourteenth of the direction of the hungry ghosts (preta), and likewise on the eighth, one should eat those who have been struck by weapons or killed by a banner, even those who have been born seven times.' Which is the day? Those on whom a banner is hung or who have been killed in battle by a weapon. Of what kind? 'Seven times' means seven births; seven shadows appear for such a person. Such a person, on whichever days they are to be eaten, those are the 'days.' On the fourteenth of the direction of the hungry ghosts, and on the eighth of that same direction. Alternatively: 'The day itself shall also be explained.' Here, 'day' refers to Vajradhara; he is to be explained as the preeminent one, and thus designated by that term. 'The excellent gathering of the yoginīs' refers to the fifteen ḍākinīs, such as Nairātmyā and the others. Wherever they gather without any lack of joy, Vajradhara and these ḍākinīs are inseparable. Where? In..."

ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྒྱུད་དུ། འདི་རྣམས་ལ་རྣལ་འབྱོར་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་མ་སྟེ། དེ་ རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར། ། ཐམས་ཅད་ནི་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། སེམས་ཅན་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་ བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། ཐམས་ཅད་དང་སེམས་ཅན་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེ་ཉིད་དོན་ཏེ་དམ་པའི་དོན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། རྒྱུ་དང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་དུ་ བོད་པའོ། ། གང་ལ་ཀེ་ཏཱི། ཀ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ཨི་ཏེ། དེ་ལས་འདས་པ་ཆགས་པ་མེད་པ་ཐོབ་པ་ནའོ། ། དེ་ཡང་། ཉི་མ་སྟེ། ཉི་མ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཨ་བདག་མེད་མ་སྟེ། གཉིས་ཀ་རྣམ་པར་བཅད་པ་ཨཿའི་མཐའ་ཅན་ནི་དེ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡི་དྭགས་ཕྱོགས་ལ། ཕྱོགས་འདས་པའི་བཅུ་བཞི་པའི་ཨཱཾ་ནི་ཨ་དང་ཨཾ་སྟེ། ཨ་ནས་བརྩམས་པ་ཨཽའི་བར་བཅུ་བཞི་དང་ལུགས་ལས་བཟློག་པས་ཨཾ་ནས་བརྩམས་པ་ཨའི་བར་བཅུ་བཞི་སྟེ། དང་པོ་དང་མཐའ་གཉིས་མ་ཕྱེ་བས། ཨཱཾ་ནི་བཅུ་བཞི་པ་ སྟེ། དེ་རྣམས་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔ་ཉིད་དོ། ། བཅུ་བཞི་པ་དང་། ཨཾ་ནི་བཅུ་བཞི་པ་ལ་སྟེ།

Regarding the realization of the non-duality of Hevajra: if one asks what that is like, it is said: "In the Yoginī Tantra, because these possess the yoginīs, they are called 'Yoginīs.' The realization of their specific distinction is because they are thoroughly generated by the very inseparability of both [aspects of] Hevajra." If one asks for what purpose, it is said: "For the sake of all sentient beings." Because it pervades everything, it is the non-dual Vajradhara. Sentient beings are the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom, and the three bodies, and so forth. "All" and "sentient beings" together mean "all sentient beings." That itself is the purpose, the ultimate reality, Vajradhara. It is for the sake of that very cause and agent. "O Blessed One" is an invocation of perfect wisdom. Regarding "Keṭī": "Ka" is the characteristic of attachment, and "ī" is the attainment of being beyond that, which is non-attachment. Furthermore, "Āditya" (the Sun) is Vajradhara. "A" is Nairātmyā (Selfless Lady). The final "Aḥ," which is the negation of both, means Vajradhara who is inseparable from her. Regarding the "direction of the hungry ghosts" (preta): the fourteenth "Āṃ" beyond the directions consists of "A" and "Aṃ." Starting from "A" up to "Au" makes fourteen; in reverse order, starting from "Aṃ" up to "A" makes fourteen. Since the first and the last two are not distinguished, "Āṃ" is the fourteenth. These are the fifteen ḍākinīs themselves. [The text continues with] the fourteenth and "Aṃ" as the fourteenth.

མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་འདུས་པ་ཉིད་ཕྱོགས་ལ་འདས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ནི་བརྒྱད་པ་ལ་སྟེ། མ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། ཡ་རླུང་དང་། ཨཱཾ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་སྟེ། མྱཱཾ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གསུམ་མོ། ། མྱཱཾ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་པོ་གང་གིས་བརྒྱད་ལ་ཁྱབ་པ་དེ་ནི་བརྒྱད་པ་ལ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདི་དང་དེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་སྤངས་པ་མཁའ་འགྲོ་མའི་རང་བཞིན་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་པོ་ དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་གང་། ཡི་དྭགས་ཕྱོགས་ལ་ཞེས་པ་བདག་མེད་མའི་ཕྱོགས་ལ། བཅུ་བཞི་པ་ཞེས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅུ་བཞི་སྟེ། མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ལའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བརྒྱད་པ་ལ་ཞེས་པ་ཡི་དྭགས་ཕྱོགས་ལ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཕྱོགས་ལ་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པ་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ལའོ། ། རྒྱལ་མཚན་ནི་མཚན་མ་སྟེ་ཆགས་པའི་ མཚན་ཉིད་དོ། ། མཚོན་ནི་ཆགས་པ་དེ་དང་བྲལ་བར་བྱས་པའོ། ། བསྣུན་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའོ། ། དེ་བཟའ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ལན་བདུན་པ་ཉིད་དེ། གང་ལས་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལས་འདས་པ་ལན་བདུན་ པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །

The meaning is that the assembly of the fifteen ḍākinīs itself is Vajradhara, who has transcended the directions. That which has become so is the eighth; namely, ma is bodhicitta, ya is wind, and āṃ is Vajraḍākinī—thus, māṃ is the three vajras. That which pervades the eight by means of these three vajras is the eighth, Vajradhara. The meaning is that it is only in this way, and not otherwise, that he is Vajradhara, as the three vajras pervade the nature of the ḍākinīs who have abandoned the directions such as "this" and "that." Alternatively, "in the direction of the pretas" refers to the direction of Nairātmyā. "The fourteenth" refers to the fourteen ḍākinīs; it is in that maṇḍala of the samaya which is the nature of the fifteen ḍākinīs. Likewise, "in the eighth" in the direction of the pretas refers to the maṇḍala of the nature of the eight ḍākinīs in the direction of Vajradhara; it is in that maṇḍala of the identity of the nine, which is the inseparability of Vajradhara and Nairātmyā. "Victory banner" is a sign, the characteristic of passion. "Weapon" is that which has caused one to be free from that passion. "Striking" is the absence of even the slightest [attachment]. "That should be consumed" means that there is also no realization of being without attachment to it. Because it is the seventh itself, it is that which has transcended the sixth, Vajradhara; the meaning is that it is the seventh, in which all conceptual constructions have been completely abandoned.

དེ་ལྟར་ན་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་ནས་འབད་པ་ཡིས། ། མཁས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་གསད་པར་བྱ། ། སྙིང་རྗེ་ཞེས་པ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དགའ་བྲལ་ལོ། ། དེ་བསྐྱེད་ནས་འབད་པ་ཡིས་རབ་ཏུ་འབད་པས་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསད་པར་བྱ། ། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། གཞན་མཁས་པ་ ཞེས་འདོན་པ་ལ་ཡང་དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། མཁས་པ་ནི་ཤེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ངེས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་ནས་འབད་པ་ཡིས། ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དཔྱངས་པ་དང་གཡུལ་དུ་ གསད་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་སྟེ། དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དོན་དུ་དེ་བཟའ་བར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་ལན་བདུན་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནའོ། ། དེ་ཅིའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དོན་དུ་གསད་ནས་བཟའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེའི་དོན་དུ་གསུངས་པ། ངེས་པར་གསད་ནས་བཟའ་བར་བྱ་ སྟེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་སྐྱོན་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་ནས་འབད་པ་ཡིས། ། ཞེས་པ་འབད་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ལ། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་ངོ་བོས་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཀུག་ནས། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་ པའི་ངོ་བོར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དེའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་པ་འབད་པ་འདིས་སྙིང་རྗེ་ཉེ་བར་བསྐྱེད་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ།

If it is asked: "In that case, because of being free from attachment, the complete abandonment of all conceptualization would not result in omniscience," it is said in response: "Having generated compassion, the wise should, with effort, perform the 'killing.'" "Compassion" is the characteristic of attachment, which is the state of being free from [ordinary] joy. Having generated that, "with effort" means with great exertion, the "wise" should perform the "killing" through the sequence of the lineage of gurus. This is done by means of the functions of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. Alternatively, regarding the reading "the wise" (mkhas pa), its meaning is as follows: "wise" means "knowledgeable." It means that very [compassion] has been ascertained by wisdom. Or again: "Having generated compassion, the wise should, with effort, perform the 'killing.'" The meaning of this is as follows: "killing" in the context of hanging or in battle is blameless; for the sake of accomplishment (siddhi), one should consume that. If one asks, "Is it not only the case that the seventh [rebirth] is inherently blameworthy? Why then should one kill and consume it for the sake of accomplishment?" it is said in response: "Having definitely killed, one should consume it; it is entirely free from the fault of blameworthiness." Why is this? Because of the phrase "having generated compassion, with effort." "Effort" refers to the families (kula) such as Akṣobhya and so forth. By means of the nature of the deities such as Akṣobhya, one summons the consciousness of that being and, in order to establish it in the nature of Akṣobhya and so forth, there is no fault of blameworthiness for that sentient being. By this effort, the yogi generates compassion.

གསད་པ་ནི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གལ་ཏེ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དོན་མ་ཡིན་ཞིང་དེའི་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པའི་དངོས་གྲུབ་དགོས་པ་ ཅི་ཞེས་དོགས་པར་གྱུར་པ་ན། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་སྙིང་རྗེའི་དབང་ཉིད་ལས་གསད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ལྟར་འདུས་པ་དེར་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཡིན་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་འདུ་བྱར་འགྱུར་རོ། ། དེ་རྣམས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པར་ ག་ལ་འགྱུར། འོན་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མོས་པ་ཉིད་ལས་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པའི་དངོས་གྲུབ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའི་སེམས་ཅན་ཡང་དེར་འདུ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་དོན་དུ་ཡང་ལན་བདུན་པའི་བཟའ་བ་བསྒྲུབ་པར་རིགས་སོ་ཞེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་ གསང་བའི་བཟའ་བ་ཡང་རིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་འདི་ནི་ལྟ་བ་གཞན་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་གསུང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར། སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་ནས་འབད་པ་ཡིས། ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསད་པར་བྱ། ། བདག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ལས་ གདོན་པར་འདོད་པ་དང་། རང་གི་བདེ་བ་མངོན་པར་འདོད་པས་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་འབད་པ་ཡིས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ། གང་གིས་གསད་པར་བྱ་བ་དེ་རྣམས་མཁས་པར་གང་གིས་འགྱུར། མཁས་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པ་མི་ ཤེས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་རྣམས་ནི་རང་གི་བདེ་བ་ཙམ་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར། སྙིང་རྗེ་མེད་པས་འགྲུབ་མ་ཡིན། ། དེ་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཉེ་བར་བསྐྱེད། །

The meaning is that killing is without fault. If one should wonder, "If this is not for the sake of the accomplishment of Mahāmudrā, what is the need for the accomplishment of the Sky-Goers (khecarī)?"—even so, one should kill out of the very power of compassion. In that assembly, whatever yogins and yoginīs are present will also gather there. How could they possibly not be intensely devoted to the accomplishment of Mahāmudrā? Nevertheless, due to the inclinations of the realm of sentient beings, those sentient beings who are intensely devoted to the accomplishment of the Sky-Goers will also gather there. Therefore, it is appropriate to accomplish the "seven-times-cooked" food for their sake. Consequently, it is also appropriate to consume secret food through the power of compassion. Alternatively, this is a teaching directed toward those who abide in other views. For it is said: "The wise, having generated compassion, should kill with diligence." Those who desire to be liberated from their own suffering and who, desiring their own happiness, enter into various pursuits with diligence—how could those who kill them be wise? Those who possess the pride of being wise are merely ignorant, for they are solely intent upon their own happiness. As it is said: "Without compassion, there is no accomplishment; therefore, generate compassion."

ཅེས་པ་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པར་ གདོན་པར་འདོད་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་དག་ནི་འགྲུབ་པ་མིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་བརྩེ་བ་ཉེ་བར་བསྐྱེད་ཉེ་བའི་སྒྲ་ནི་ཡང་དག་པར་ཉེ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་ རྗེ་གཟུང་གི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་སྙིང་རྗེ་ཞེས་པ་དམིགས་པ་དང་དམིགས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་བརྗོད་དོ། ། དེ་དང་བྲལ་བས་སྙིང་རྗེ་མེད་པས་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཉེ་བར་བསྐྱེད། ། རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གདུག་པ་གཞུག་ལ་ཐམས་ཅད་ནི། ཆོ་གའི་གཙོ་ལས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། གདུག་པ་ཞེས་པ་སྡུག་བསྔལ་མི་དགེ་བའོ། ། དེ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གདུག་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་དགེ་བའི་ ལམ་འདི་ལ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ཆེད་དུ་གསད་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོ་གའི་གཙོ་བོ་མཆོག་ཉིད་དོ། རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། གསད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལ་འདི་ལྟར་རྟོགས་ པར་བྱ་སྟེ། ཉིན་མོ་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། མཚན་མོ་ཤེས་རབ་རབ་ཏུ་བརྟག།

Thus, "lacking compassion" refers to those who have no desire to truly deliver sentient beings from suffering and the causes of suffering; such individuals are said to be "lacking compassion." They do not achieve [success], for they will not attain the accomplishment of the mudrā. Therefore, "generate compassion"—the word "near" (upaniṣad) is used because it is truly near; this refers to compassion focused on sentient beings, and not to that focused on phenomena. Alternatively, "compassion" is said to be the Blessed One Hevajra, whose nature consists of both the apprehension of objects and the absence of apprehension. Without that, being "lacking compassion," one does not achieve [success]; the accomplishment of Mahāmudrā will not occur. Therefore, "generate compassion." For that very reason, one should accomplish Vajradhara. For that same reason: "All [acts] for subduing the wicked shall be accomplished through the primary ritual." "Wicked" refers to suffering and non-virtue. Because they possess that, they are "wicked." In order to lead them onto this virtuous path, and for that purpose, all these [acts] such as killing are the primary and supreme ritual. For that very reason, they will be accomplished; that is to say, acts such as killing will be thoroughly accomplished. In this regard, one should understand it thus: "The Blessed One, the Vajra-holder, is by day; by night, he is thoroughly examined as insight."

ཅེས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པ་དང་རྣམ་པར་འགལ་བ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོར་འགྱུར་ཞིང་། གང་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་ འཇིག་རྟེན་པའི་འཁོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཉིན་མོ་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡོན་ཏན་ཏེ། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཅན་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། མཚན་མོ་ནི་དྲི་མ་དང་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་སྐྱོན་ཏེ། དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མའི་རང་ བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་ཉིད་སྐྱོན་དང་སྐྱོན་ཉིད་ཡོན་ཏན་ཏེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། འདི་ཅི་གསུངས་ན། ཐབས་ལ་མི་མཁས་པ་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཉིད་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཞིང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྐྱོན་ཉིད་ཡོན་ཏན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་ ནས་འབད་པ་ཡིས། ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསད་པར་བྱ། ། ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན། དེ་ལ་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པ་ལ། ཨེ་ཝཾ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཨེ་ཝཾ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ རྟོགས་པར་བྱ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་པ་ལས་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་དབང་གིས་གང་གསད་པ་དེ་ཡང་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ནར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཉི་མ་གང་ལགས་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ། ཉིན་མོ་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། སྤྲོ་བའི་ བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། མཚན་མོ་ནི་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ། དེ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །

Therefore, for those skilled in means, that which is contrary to the world becomes the supramundane essence, and that which is supramundane also becomes the very nature of worldly saṃsāra. Thus, the characteristic of the clarity of day is a quality; that is the Vajra-holder, the Blessed One Vajradhara. Night is the nature of stains, a fault; that is the nature of the fault and the quality of insight, the union of Vajradhara and Nairātmyā. Therefore, qualities themselves are faults, and faults themselves are qualities; both are indivisible. What is this saying? For those non-Buddhists who lack skill in means, qualities become faults, whereas for those skilled in means, faults themselves become qualities. This is because of what was said: "Having generated compassion, the wise should kill with effort." All of this is because of utter purity. Alternatively, "in that" refers to such a state of abiding; one should realize Evaṃ. One should realize Evaṃ as the wisdom of the indivisibility of insight and means, and abide in the state of that wisdom. Whatever killing is performed for the sake of others through the power of generating compassion, that too should be realized as exclusively the indivisibility of both. Regarding the question, "What is the sun?", it is explained in detail: "Day is the Blessed One, the Vajra-holder, the Vajradhara whose nature is emanation. Night is the nature of withdrawal; that is insight."

གཉིས་ཀ་ཡང་རབ་ཏུ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་དཔྱད་པར་བྱའོ། ། སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མི་བྱ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། ། བྱ་བ་ཡོད་ན་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་པར་འགྱུར་གྱི། བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མེད་དེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན། འདི་ནི་འདུས་པ་དེར། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ གང་དང་གང་། ། སྨྲ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྱ། ། ཞེས་གང་མདོར་བསྟན་པ་དེ། ། མི་བྱ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་པ་འདི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་འགལ་བ་དང་འགལ་བ་མེད་པ་ཉིད་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་རྣམས་ ཀྱི་ཡིད་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟག་ཏུ་མི་བཟའ་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་པ་འདུས་པ་དེར་བཟའ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་བཟའ་བར་བྱ་བ་ཉིད་དེ། སེམས་ཅན་ལན་བདུན་པ་ཡང་བཟའ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལན་བདུན་པ་ཡང་བཟའ་བར་བྱ། ། ཡང་ཡིད་ལས་སེམས་ ཅན་གཞན་ཡང་བཟའ་བར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། གང་སྨྲས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བཟའ། ། སྐུ་ནི་སྣང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་བཟའ་བར་བྱའོ། ། དེ་ནི་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཟའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐུའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་བཟའ་ བ་མེད་ཅེས་པ་མ་ནིང་དུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་སྟེ།

Both of these should be thoroughly examined; they should be analyzed with excellence. It is said that even the conceptualization of the inseparable Vajradhara and Nairātmyā, whose nature is the expansion and withdrawal [of the winds], does not exist. For that very reason: "There is nothing whatsoever that should not be done." If there were something to be done, then there would also be something not to be done; however, because there is nothing to be done, there is also nothing not to be done, for Vajradhara has transcended all conceptualization. Alternatively, this is an extensive explanation of what was briefly indicated in the Guhyasamāja: "Whatever the yoginīs say in that assembly, all of that should be done." Thus: "There is nothing whatsoever that should not be done." For that very reason, one should understand that in that state, there is no contradiction or non-contradiction between the mundane and the supramundane, because one has attained mastery over their minds. "There is nothing that should never be eaten." In that assembly, even that which is not to be eaten is to be eaten, because even a sentient being who has been reborn seven times is to be eaten. "Even one reborn seven times should be eaten." Furthermore, other sentient beings are also to be eaten. "Whatever is spoken, all of that should be eaten." Because the body is the very nature of appearance, the Body-Vajra should be eaten. Since that is primordially unborn, it is not something to be eaten, for there is no conceptualization of the body. Because that conceptualization does not exist, it is taught as a neuter [state] that "there is nothing not to be eaten." For that very reason, "always" means that it has become existent.

ཨ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་སྐུའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའོ། ། འདི་ལ་མི་བསམ་ཡོད་མ་ཡིན། ། གང་སྨྲ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་བསམ་པར་བྱ་བ་ནི་ བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཡང་ན་བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བསམ་པར་བྱ་བ་སྟེ། བསམ་པར་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ལ་སེམས་ཀྱི་ཡུལ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེའི་ཡུལ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པ་བསམ་པར་བྱ་བ་མེད་པའོ། ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མེད་དེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ལས་རིག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། ཅི་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར། འདི་ལ་ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་འདིར། ། བཟང་ངན་མི་སྨྲ་གང་ཡང་མེད། ། སྨྲ་བ་ནི་སྨྲ་བར་བྱ་བ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སེམས་ ཀྱི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། སེམས་དེ་ཡང་སེམས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། སྨྲ་བར་བྱ་བ་ཉིད་དེ་དེ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྨྲ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྨྲ་བར་བྱ་བ་དང་སྨྲ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཟང་བ་དང་ངན་པ་མཚན་མ་དང་མཚན་མ་མེད་པའི་ ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཀུན་རྟོག་ལས། ། དགེ་བའམ་གལ་ཏེ་མི་དགེ་བ། ། ཐམས་ཅད་དགེ་བ་ཉིད་འགྱུར་ཏེ། ། གང་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཡིད་དབང་འགྱུར། ། དེ་ཕྱིར་གང་སྨྲ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་བྱའོ་ཞེས་པ། དེ་ཐམས་ ཅད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལས་འདས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། །

A is the nature of Vajraḍākinī Nairātmyā, the absence of clinging to the body. Regarding this, there is nothing to be thought. Whatever is spoken, all of that should be done; therefore, what is to be contemplated here is that which is not to be contemplated. Alternatively, that which is not to be contemplated is itself the object of contemplation. Since the object of contemplation is the domain of the mind, and the domain of the mind is the very nature of the mind, its object also does not exist; thus, there is nothing to be contemplated. Because that does not exist, even that which is not to be contemplated does not exist. From the indivisibility of both, one should abide in the awareness of primordial wisdom (jñāna). Why is this so? Because in this Hevajra, there is nothing to be called good or bad. Speaking is the domain of those things to be spoken; since that is the domain of the mind, and since the mind itself is mindless, and since that which is to be spoken is its non-existence, there is also nothing that is not to be spoken. Therefore, because there is no conceptualization of what is to be spoken and what is not to be spoken, there is also the absence of conceptualization regarding good and bad, signs and signlessness. Thus it is said: "From the conceptualization of a bodhisattva, whether it be virtuous or non-virtuous, everything becomes virtue itself, because they are under the power of the mind." Therefore, "whatever is spoken, all of that should be done" means that all of it is the transcendence of conceptualization, the indivisibility of the three vajras.

བཟའ་བར་བྱ་བ་དང་བཟའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། ། བསམ་པར་བྱ་བ་དང་བསམ་པར་བྱ་ བ་མ་ཡིན་པའི་རྟོག་པ་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐུགས་ཀྱི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལས་འདས་པ་དང་། སྨྲ་བར་བྱ་བ་དང་སྨྲ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུང་གི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྤངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་བདག་དང་གཞན་དུ་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། བདག་ལ་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་ལ། ། བདག་དང་དེ་བཞིན་བདག་ལ་གཞན། ། ཇི་ལྟར་བདག་ལ་བདག་གོ་ཞེས་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་ལ་གཞན་ནོ་ཞེས་གཞན་དུ་རྟོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ལ་ཡང་གཞན་དུ་རྟོག་པའོ་ཞེས་པ་བདག་དང་གཞན་གཉིས་བརྗེ་བ་སྟེ། གཉི་ག་ལ་ཐ་དད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་དང་གཞན་གྱི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ མེད་པ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་ཇི་ལྟར་བདག་གི་ཡིད་ལ་ཨ་ཧཾ་ཞེས་པ་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ང་རྒྱལ་ལོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ང་རྒྱལ་ལོ། ། ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་ལ་གཞན་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་སྟེ། འདི་ཉིད་ ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ང་རྒྱལ་དང་།

By the complete abandonment of conceptualizations regarding what is to be consumed and what is not to be consumed, the Blessed One has completely abandoned conceptualizations of the body. Because he has transcended conceptualizations regarding what is to be contemplated and what is not to be contemplated, he has transcended conceptualizations of the mind. Because he has completely abandoned conceptualizations regarding what is to be spoken and what is not to be spoken, he has abandoned conceptualizations of speech. For that very reason, because the three types of conceptualization have been completely abandoned, the Blessed One is also without the conceptualization of self and other. Therefore, it is said: "Just as toward oneself, so toward sentient beings; just as toward oneself, so toward others." Just as one conceptualizes "self" regarding oneself, so too does one conceptualize "self" regarding sentient beings belonging to the six realms of existence. Just as one conceptualizes "other" regarding sentient beings, so too does one conceptualize "other" regarding oneself; this is the exchange of self and other, because there is no distinction between the two. Thus, there is no conceptualization of self or other. Alternatively, just as in one's own mind there is the pride of Vajradhara, who is inseparable from Nairātmyā, expressed as "I am" (ahaṃ), so too is there the pride of Vajradhara regarding the three vajras, which are the nature of the faculties and objects of sentient beings. Just as regarding sentient beings there is the pride that "this alone is the sublime, authentic wisdom and nothing else," and—

དེ་བཞིན་དུ་བདག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟོག་པ་ན། བདག་ཨ་ཡིག་དང་ཧཾ་ཡིག་གི་རང་བཞིན་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ཉིད་ གཞན་ཡང་དག་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བསམས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་བདག་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་བརྩམ་ཞེས་པ་རྒྱུ་འདིས་བདག་གཞན་དང་། གཞན་བདག་གོ་ཞེས་པ་ཡང་དག་པར་བསམས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་བདག་ཡང་དག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཤེས་པའོ། ། བཟའ་དང་བཏུང་ བ་ལ་སོགས་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་བརྩམ་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་གང་། བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་བཟའ་བ་ནི་ཟ་བ་སྟེ། དེའི་བཏུང་བ་ནི་བསྲུང་བའོ། ། སོགས་པ་ནི་དེ་ཉིད་དང་པོའི་རྒྱུའོ། ། ཀཾ་ནི་དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བརྩམ་ ཞེས་པ་དམིགས་པས་གསད་པས་ཀྱང་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་ནས་འབད་པ་ཡིས། ། ལན་བདུན་པ་བསད་ནས་ཀྱང་བཟའ་བར་རིགས་ཞེས་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྤྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་བྱའོ་ཞེས་པ་ལྷག་མའོ། ། བཤད་པ་ཡང་། གང་གི་གྲིབ་མ་བདུན་དུ་འགྱུར། ། དེ་ནི་ཟོས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། མྱུར་དུ་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། རྣལ་འབྱོར་བདག་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། བཟའ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་བརྩམ། ། ཁཾ་དབང་པོའོ། ། ཨ་ནཾ་སེམས་ཏེ། བཟའ་བ་ཞེས་པ་དབང་པོ་དང་ རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། ཡུལ་ནི་དབང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དང་། དབང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་བཟའ་བའོ། །

Likewise, when the self-consciousness conceptualizes the objects, the sense faculties, and the consciousnesses, one should think: "The self is the wisdom of Vajradhara, inseparable from Nairātmyā, whose nature is the syllables A and Haṃ; that itself is the ultimate reality." With this reasoning, the yogi should think correctly: "I am the other, and the other is I," and then begin the eating, drinking, and so forth. For that very reason, the yogi is one who knows the yoga of reality. Regarding "eating and drinking and so forth": one should engage in eating, drinking, and the enjoyment of such things. Alternatively, "eating and drinking and so forth" means that eating is the act of consuming, and its drinking is the protection. "And so forth" refers to the primary cause of that very [reality]. Kaṃ is the wisdom that has become thus. "Begin" means that one should also act by means of visualization and even by slaying; having generated compassion and exerted effort, it is appropriate to eat even after slaying seven times. This is the remainder: it should be done by that yogi who practices for the sake of others. As it is said: "Whose shadow becomes sevenfold, by merely eating that, one will swiftly attain accomplishment." Alternatively, the yogi is Vajradhara, the inseparability of the conventional and the ultimate. "Eating and drinking and so forth" refers to khaṃ, the sense faculty, and a-nam, the mind. "Eating" refers to the sense faculty and consciousness. Since the object is included within the sense faculty and consciousness, the object, the sense faculty, and the consciousness are themselves the "food."

དེ་བཏུང་བའམ་བསྲུང་བ་སྟེ། རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་དབྱེ་བ་མེད་པས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་བཟའ་ བ་འཐུང་བ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། མ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ཨ་བདག་མེད་མ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་མཱ། བརྩམ་པ་དང་རྙེད་པ་དང་ཐོབ་པར་བྱ་ཞིང་ཡང་དག་པ་ངེས་པར་རྟོགས་པ་རྡོ་ རྗེ་འཆང་གི་གནས་པས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཇི་སྙེད་ཡན་ལག་བསྐྱོད་པ་དང་། ། ཚིག་རྣམས་རབ་ཏུ་སྤྲོ་བ་ཡང་། ། དེ་སྙེད་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱར་འགྱུར། ། ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་གོ་འཕང་གནས། ། ཞེས་པ་འདིའི་དོན་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་ དགེ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་ཡིན་ལ་འདིར་ཡང་གསད་པས་ཀྱང་དགོས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། གལ་ཏེ་ཡང་གསད་པ་ན་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ལས་ཡིན་པ་དེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་རྣམས་ཀྱིས་ བྱས་པ་ཁོ་ནའོ། ། ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱེད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ཇི་སྙེད་ཡན་ལག་བསྐྱོད་པ་ནི། ། ཇི་སྙེད་ཅེས་པ་ངེས་པ་མེད་པའོ། ། ཡན་ལག་བསྐྱོད་པ་ཞེས་པ་ལུས་ཀྱི་ འགལ་བའི་བྱ་བ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། ཚིག་རྣམས་རབ་ཏུ་སྤྲོ་བ་ཡང་། ། ཞེས་པ་རྫུན་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་བསྡམས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ། ། དེ་སྙེད་ཅེས་པ་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ། ། སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱར་འགྱུར།

That is to be drunk or protected; since both are without distinction, they should be established as such. This refers to the wisdom of the indivisibility of the three vajras—the eating and drinking. That is liberated from beginningless birth and destruction; it is the mā of the indivisibility of the ma of bodhicitta and the a of Nairātmyā. It should be undertaken, attained, and realized as the authentic certainty, and should be established by abiding in the state of Vajradhara. This is the meaning. For that very reason, it is said: "However many movements of the limbs, And however many utterances of words, So many become mantra and mudrā, Abiding in the state of glorious Heruka." The meaning of this is that what is taught as "non-virtue," such as taking life and so forth, consists of the activities of body, speech, and mind. Here, it is also taught that there is a purpose even in killing. If one asks: "If killing is the taking of life, it is a physical action; how then can it be performed by body, speech, and mind?" Even so, it is indeed performed by body, speech, and mind. Killing and so forth, when possessed of the authentic wisdom of skillful means, only accomplishes the perfect welfare of oneself and others. "However many movements of the limbs"—the word "however many" is indefinite. "Movements of the limbs" refers to physical contradictory actions such as killing and so forth. "And however many utterances of words" refers to unbridled speech such as lying and so forth. "So many" refers to those that are limitless. "Become mantra and mudrā"—

ཞེས་པ་ཚིག་རབ་ཏུ་སྤྲོ་བ་ རྣམས་སྔགས་དང་། ཡན་ལག་རྣམ་པར་བསྐྱོད་པ་རྣམས་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། གང་གསུངས་པ། ལག་པ་བསྒྱུར་བ་ཕྱག་རྒྱ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་གོ་འཕང་གནས། ། དཔལ་ཧེ་རུ་ཀའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ་ སྟེ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་མི་དགེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། གལ་ཏེ་གང་ཞིག་ཤེས་པ་ལས། ། ཐམས་ཅད་དགེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ། དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཤྲཱི་ཡིག་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཤྲཱི་སྒྲ་ཡི་དོན་ནི་ཧེ་ཞེས་པའི་ཨེ་ ཡིག་ཕྱིས་པས། ཧེ་ཞེས་དང་པོ་རྒྱུ་སྟོང་ཉིད། ། ཅེས་པའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏེ། རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་ཧེ་ནི་རྒྱུ་ལས་དང་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་དང་པོ་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་རྒྱུ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། རུ་ཡིག་བཀོད་པ་དང་བྲལ་བ། ། རུའི་སྒྲས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་བཀོད་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་གང་ལ་ཨཱུ་ཧ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་བཀོད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འདས་པ་རུ་ཡིག་བྲལ་བའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་དང་འབྲེལ་ པ་སྟེ། དངོས་པོ་མཐའ་དག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ཀ་ནི་གང་དུ་ཡང་མི་གནས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་དེ་གང་དུ་ཡང་མི་གནས་པའོ། ། འདི་ཅི་གསུངས་ན། སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ སྟེ།

Thus, the excellent utterances are the mantras, and the movements of the limbs are the mudrās. As it is said: "The movement of the hands is the mudrā," and so forth. If one asks how this is so, it is therefore said: "Abiding in the state of glorious Heruka." This means abiding in the wisdom of glorious Heruka; otherwise, it would become nothing but non-virtue. If one asks, "If everything becomes exclusively virtuous through knowledge, what is the specific distinction of glorious Heruka itself?" it is therefore said: "The syllable Śrī is non-dual wisdom." The meaning of the word Śrī is the syllable He, with the e of He elided. "The syllable He is the first cause, emptiness." The word "because" (yasmāt) has the sense of "for the reason that." For what reason? Because He is the first cause, emptiness; because it is the primordial nature itself. Therefore, it is the first cause, emptiness. "The syllable Ru is free from arrangement." By the word Ru, the five aggregates, such as form and so forth, which have the characteristic of appearing as a self, are indicated. Furthermore, "arrangement" refers to the wisdom in which the conceptualization of ūha is absent; that wisdom is "arrangement," which is the syllable Ru free from conceptualization. Because it is connected with the five aggregates, such as form and so forth, the meaning is that all things are free from conceptualization. "The syllable Ka does not abide anywhere." Because it is all-pervasive and lacks a fixed location, that wisdom does not abide anywhere. What is this said to be? It is emptiness, the absence of marks, and the absence of wishes.

རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་གང་ཞིག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ཤྲཱི་ཡིག་གོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད། ཤྲཱི་ཧེ་རུ་ཀ་ ཞེས་པ་མ་ནིང་དུ་བསྟན་ཏོ། ། གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པ་ཞེས་པ་འདིས་སྟོང་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་པའོ། ། དང་པོ་རྒྱུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་པ་འདིས་མཚན་མ་མེད་པའོ། ། རུ་ཡིག་བཀོད་པ་དང་བྲལ་བ། ། ཞེས་པ་འདིས་སྨོན་པ་མེད་པ་སྟེ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ་ཞེས་ གྲུབ་བོ། ། ཡང་ན། ཤྲཱི་ཡིག་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ། ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། གཉིས་མེད་དེ། འདིའི་ཆ་ཤས་གཉིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སོ། ། དེ་གང་ལ་མེད་པ་དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ། གཉིས་ཀ་འདྲེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་ནུས་ པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤྲཱི་ཡིག་སྟེ། ཤ་ཟླ་བ་དང་ཁུ་བའོ། ། ར་ཉི་མ་དང་རིན་ཆེན་དབང་པོའོ། ། ཨཱི་ཆུའི་རྣལ་འབྱོར་མ་སྟེ། དེ་ཡང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དབྱེར་མེད་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ ནི་ཤྲཱིའོ། ། ཡེ་ཤེས་དེའི་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལ་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཤྲཱི་ཡིག་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཧ་ཞེས་པ་ཧ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་ཨ་བདག་མེད་མ་སྟེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཧའོ། །

The nature of the three doors of liberation is the indivisibility of the three vajras. That non-dual essence of primordial wisdom (jñāna) is the syllable Śrī. This very primordial wisdom, which is the identity of the two accumulations and the indivisibility of the conventional and the ultimate, is designated as Śrī Heruka in the neuter gender. By the phrase "not abiding in anything," emptiness (śūnyatā) is awakened. By the phrase "the first cause is emptiness," the signless (animitta) is indicated. By the phrase "the letter Ru is free from arrangement," the wishless (apraṇihita) is indicated; thus, it is established that the Blessed One is the very nature of the three doors of liberation. Alternatively, "the syllable Śrī is non-dual primordial wisdom." Here, "primordial wisdom" refers to authentic wisdom. If one asks what its specific characteristic is, it is "non-dual." Because it has two parts, it is "dual." That in which those [parts] do not exist is "non-dual," because the two are so thoroughly blended that they cannot be individually apprehended. For that very reason, it is the syllable Śrī: Śa is the moon and the seminal essence (śukra); Ra is the sun and the lord of jewels (ratneśvara); Ī is the water yoginī, who is the nature of the aggregate of perception (saṃjñā-skandha) and consists of the identity of two strings of nāda. Thus, the syllable Śrī is the indivisibility of moon and sun, the nature of wisdom and method. Because that primordial wisdom performs its function within this, it is the "non-dual primordial wisdom of the syllable Śrī." Ha refers to Ha as Vajradhara and A as Nairātmyā; because the two are indivisible, it is Ha.

ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ དང་པོ་རྒྱུ་ཞེས་པ་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན། ཧ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། སྟོང་ཉིད་ཅེས་པ་སྡུད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། ཨ་བདག་མེད་མ་སྟེ། སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རུ་ཡིག་བཀོད་ པ་དང་བྲལ་བ། ། ཀ་ནི་གང་དུའང་མི་གནས་པའོ། ། ཞེས་པའི་དོན་ནི། རྣམ་པར་བཤད་པ་ཁོ་ནའོ། ། གལ་ཏེ་ཡང་ལན་བདུན་པ་བླངས་ཏེ། མཁའ་ལ་སྤྱོད་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དོན་དུ་བཟའ་བར་བྱ་ཞིང་། ཡང་ཡིག་གིས། གོ་ཀུ་ད་ཧ་ན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་བཟའ་བར་བྱའོ་ ཞེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དགོས་པ་ཅི་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་ཐོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། ། སྐྱེ་བོ་གང་དང་གང་རྣམས་ཀྱི། ། ཤ་ནི་མཁས་པས་བཟའ་བྱ་སྟེ། ། སེམས་ཅན་དེ་དེ་དབང་དུ་འགྱུར། ། ཇི་ལྟར་དེ་རྣམས་དབང་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་ཐོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། ། ཞེས་པ། རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཐོད་པ་ནི་བདེ་བ་སྐྱོང་བ་ཉིད་དེ་ཆོས་འབྱུང་བདག་མེད་མའོ། ། རྡོ་རྗེ་དང་བདེ་བ་སྐྱོང་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཐོད་པ་སྟེ། སྦྱོར་བ་ནི་དེ་དག་འདུས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པས་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་ བའི་ཕྱིར་སྲོག་ཆགས་དེ་དང་དེ་དབང་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བོ་སྲོག་ཆགས་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Regarding the statement, "It is the primordial wisdom (jñāna) in which insight (prajñā) and method (upāya) are inseparable," this is for the following reason: therefore, "the first cause" is the nature of emanation, Ha, Vajradhara. "Emptiness" is the nature of withdrawal, Ā, Nairātmyā. The meaning of "Vajradhara," who is the nature of insight and method, is the inseparability of both emanation and withdrawal, the nature of the conventional and the ultimate. The meaning of "the letter Ru is free from arrangement; Ka does not abide anywhere" is explained solely through the commentary. Furthermore, having taken the seventh [offering], one should consume it for the sake of the accomplishment of moving through the sky (khecarī-siddhi); and by the word "also," one should also consume go, ku, da, ha, na, and so forth. If one asks, "What is the purpose of those?" it is said: "From the union of the vajra and the skull-cup, the wise should consume the flesh of whichever beings [there are]; those very sentient beings will be brought under control." If one asks, "How are they brought under control?" it is said: "From the union of the vajra and the skull-cup." Here, "vajra" is Vajradhara. "Skull-cup" is the protection of bliss, the source of phenomena (dharmodaya), Nairātmyā. The "vajra and skull-cup" is the union of the vajra and the protection of bliss; "union" means abiding in the non-dual integration of those two. Therefore, the meaning is that by completely abandoning conceptualization of the essence as being inseparable from Nairātmyā, those various living beings are brought under control. Alternatively, "beings" (jantu) refers to the sense-faculties of living creatures, because they are born from consciousness.

གང་དང་གང་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི། ཤ་ཞེས་པ་ཤ་ དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཤ་ལྟ་བུར་ཤ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རྟག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཟང་ཟིང་བློ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་གྱུར་པ་དེ། གང་དང་ གང་རྣམས་ཀྱི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་དང་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དེ་དང་དེ་མཁས་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཟའ་བར་བྱ་ཞིང་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། སེམས་ཅན་ དེ་དེ་སྲིད་པ་གསུམ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབྱེར་མེད་པར་གྱུར་པ་དབང་དུ་གཙོ་བོ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ་འདི་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་ཐོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། ། ཞེས་པ་ཀ་ཀཱ་ལི་དང་། ཨ་ཨཱ་ལི་ནི་ ཀ་སྟེ། གཉིས་ཀའི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ཀ་དེ་སྐྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཐོད་པའོ། ། དེ་འདུས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་ཞེས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་ཞེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་བརྡ་དང་གནས་དངོས་གྲུབ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ལེའུ་སྟེ་བདུན་པའོ། །

Regarding the phrase "of whichever and whomever," this refers to the eyes, ears, and so forth. "Flesh" (śa) is so called because it is similar to flesh; thus, forms and so forth are like flesh. This is because one is constantly attached to the objects of the sense faculties, such as the eyes, namely forms and so forth. Furthermore, those objects such as forms, which have become objects of attachment for the mundane mind, are to be "eaten" and utilized by the wise who possess the realization of reality. By means of that very nature, one should abide in the self. When those sentient beings become one within the three realms of existence—such that the faculties, objects, and consciousness become indivisible—they will attain mastery and the primary state, and will attain the superknowledges (abhijñā). If one asks, "How is this so?" it is from the Vajra Skull Union (Vajrakapālayoga). Here, "Ka" refers to the consonants (kāli) and "A" refers to the vowels (āli); these are the two garlands of nāda. "Vajra" means indivisible. Because it protects that "Ka" vajra, it is the "Vajra Skull" (Vajrakapāla). From the union of those gathered is the Vajradhara who has attained the manifest awakening of omniscience (sarvākārajñatā); he is the one who is all-pervasive, having attained manifest, complete buddhahood in all aspects. This is the seventh chapter, which establishes the signs, the locations, and the accomplishments of the body, speech, and mind of all the Tathāgatas as Hevajra.

གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་དང་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་དེར། བརྡ་ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་ རྣལ་འབྱོར་མའི་ཙྪོ་མའི་བརྡའོ། ། གནས་ཀྱི་སྒྲས་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པའི་གནས་རྣམས་སོ། ། དངོས་གྲུབ་ཀྱི་སྒྲས་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་པ་བརྡ་དང་གནས་དང་དངོས་གྲུབ་རྣམས་ཀྱི་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི་ངེས་པའོ། ། དེ་ཡང་ལེའུ་ནི་དེ་རྣམས་སྦས་ པ་ལེན་པ་དང་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ལེའུའོ། ། དེ་ཡང་བདུན་པ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་ལེའུའི་མཐར་ཐུག་པ་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་ལྔ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་བྱ་བ་དག་གི་ས་གཉིས་ཏེ། སྤྱོད་པ་དང་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་དེ་ལས་འདས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་ བཞིན་བདུན་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། འདིས་ནི་ཙྪོ་མ་ཡིས་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་མཚན་མ་དང་གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་དང་། བཅུ་བཞི་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདུ་བ་དང་། ལན་བདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་བཟའ་བས་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པའི་དངོས་ གྲུབ་དང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་བཟློག་པ་དང་། བཟའ་བར་བྱ་བ་དང་བཟའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བསམ་པར་བྱ་བ་དང་བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྨྲ་བར་བྱ་བ་དང་སྨྲ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་དང་།

Because all those things, such as form and so forth, as well as the Tathāgatas themselves, are the Tathāgatas, they are "all the Tathāgatas." Their body, speech, and mind are the maṇḍala of Vajradhara and Nairātmyā, by virtue of being the nature of the three vajras and the five wisdoms. In that Hevajra who has become thus, "signs" refers to the cchoma signs of the yogins and yoginīs. By the word "places," the places such as the pīṭha and upapīṭha are meant. By the word "accomplishments," the [attainments] such as khecarī are meant. The definitive determination of these signs, places, and accomplishments is the "certainty." Furthermore, a "chapter" (parivarta) is so called because it takes up and holds those hidden [teachings]. Moreover, the seventh [chapter] consists of the five [chapters] culminating in the Chapter on Reality, and the two bhūmis of conduct and action. The sixth is Vajradhara, the nature of the five wisdoms which is the very essence of conduct and action. The seventh is Vajradhara, the nature of the authentic wisdom that transcends that. By this, through the cchoma signs of the yogins and yoginīs, the places such as the pīṭha and upapīṭha are established; through the fourteenth [chapter] and so forth, the assemblies are established; and through the seventh [chapter] and so forth, the accomplishment of khecarī is established by means of the food [offerings]. Furthermore, by means of the reversal of the senses and objects, and by means of what is to be eaten and what is not to be eaten, what is to be contemplated and what is not to be contemplated, what is to be spoken and what is not to be spoken, and so forth, the three vajras are shown to be inseparable.

སེམས་ཅན་དང་བདག་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་ དང་གཞན་དུ་རྟོག་པ་སྤོང་བ་དང་། ཤྲཱི་ཡིག་ལ་སོགས་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཤ་བཟའ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། རྫོགས་སོ་ཞེས་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་ལེའུ་བདུན་པའོ། ། ། ། ད་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་བརྡ་དང་འདུ་བ་དང་། གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པའི་གནས་དང་། མཁའ་ལ་སྤྱོད་ པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱང་བཤད་ནས། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཉིད་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐྱེད་པ་དང་། རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་རྩོམ་པ། དེ་ནས་འདི་ལས་རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་རྣམ་པར་བཤད་པར་ བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ནས་ཞེས་པ་སྐབས་སུ་བབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་བར་མ་ཆད་པ་ཁོ་ནས་གསུངས་པའོ། ། འདི་ལས་ཞེས་པ་རྒྱུ་འདི་ལས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་འདུ་བའོ། ། རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ཁྱད་པར་ཀུན་རྫོབ་ དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར། དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོར་བསྟན་པར་བྱ་ཞིང་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། དེ་ནས་ཨ་ལས་རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་ པ་སྟེ།

Through the equality of sentient beings and the self, one abandons the conceptualization of self and other. By means of the syllable Śrī and so forth, Vajradhara is fully perfected. The perfectly awakened Buddha Vajradhara is the nature of all aspects of the flesh consumed by beings. "It is complete" means that he is entirely pervaded by the very inseparability of the conventional and the ultimate. This concludes the seventh chapter from the Hevajra Commentary: The Stainless Union. Now, having explained the symbols and gatherings of the yogis and yoginīs, as well as the locations such as the pīṭhas and upapīṭhas, and the accomplishments such as the khecarī [sky-farer] and so forth, one asks: "How many yoginīs are there?" In order to explain the generation of their cakra and their nature, the composition begins: "Then, from this, the cakra of the yoginīs shall be explained." The word "then" is used because it is the appropriate occasion, spoken immediately and without interruption. "From this" means from this cause. "The cakra of the yoginīs" refers to the gathering of the yoginīs. "Shall be explained" means that because of the distinction of the inseparability of the conventional and the ultimate, and because Vajradhara and Nairātmyā are inseparable, the two maṇḍalas shall be shown and explained as being inseparable. Alternatively, it means: "Then, from A, the cakra of the yoginīs shall be explained."

དེ་ནས་ཞེས་པ་ཨ་བདག་མེད་མ་དང་ཐ་མི་བསྐྱོད་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར། ཨ་ཐ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཡང་། ཨ་བདག་མེད་ལས་ཏེ་བདག་མེད་མའི་རྒྱུ་ལས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་འཁོར་ལོ་སྟེ། འཁོར་ལོ་ལྟ་བུར་གཅོད་པར་བྱེད་ པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་འཁོར་ལོ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་དེ་རྣམས་ཀྱང་མི་ཤེས་པ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་གང་། ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོའོ། ། རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ། བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་། ཡ་རླུང་དང་། ཨ་ ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་བདག་མེད་མ་སྟེ། ལ་ལ་ནཱ་དང་ར་ས་ནཱ་དང་། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ་ཞེས་པའོ། ། བྱཱ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཁ་ཆོས་འབྱུང་དང་། ཡ་རླུང་དང་། ཨ་བདག་མེད་མ་སྟེ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་དང་། ལ་ལ་ནཱ་དང་། ར་ས་ནཱ་ དང་། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ་ཞེས་པ། ཁྱཱ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་བདག་མེད་མའོ། ། ས་ཁུ་བ་དང་བདེ་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར། ས་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ ཡང་ཡཱ་རླུང་དང་། ཨ་བདག་མེད་མ་སྟེ། ར་ས་ནཱ་དང་། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་དང་། ལ་ལ་ནཱ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་སྱཱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་མཿརྣམ་པར་བཅད་པའི་མཐའ་ཅན་ནི་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཅེས་པའི་དོན་ནོ། །

Then, because the letter A—Nairātmyā—and Akṣobhya are inseparable, they are called Hevajra. Furthermore, from A, which is Nairātmyā, that is, from the cause of Nairātmyā, those who are yoginīs are the cakra (wheel), because they cut like a wheel. Just as a wheel cuts, so too do those yoginī-cakras cut through ignorance. Alternatively, they are a cakra because they satisfy. Regarding the explanation: Va is Vajradhara, the bodhicitta; Ya is wind; and A is Nairātmyā. La is the lalanā, Ra is the rasanā, and A is the avadhūtī; thus, the bodhicitta is the inseparability of the three vajras. Vyā is Vajradhara, the inseparability of the three vajras. Kha is the source of phenomena (dharmodaya), Ya is wind, and A is Nairātmyā. La is the lalanā, Ra is the rasanā, and A is the avadhūtī; thus, the bodhicitta is the inseparability of the three vajras. Khyā is Nairātmyā, the inseparability of the three vajras. Sa is the inseparability of the seminal fluid and bliss, Vajradhara and Nairātmyā; thus, Sa is Vajradhara inseparable from Nairātmyā. Furthermore, Yā is wind, A is Nairātmyā, Ra is the rasanā, A is the avadhūtī, and La is the lalanā; thus, the inseparability of the three vajras is the nature of the five wisdoms, possessing the essence of method and insight. Therefore, the word ending in the maḥ visarga signifies Samantabhadra.

རྣམ་པར་ བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་འདིས་ནི་གང་ཞིག་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་གསུམ་པོ་འདི། དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། དེ་ནི་མཿདཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་རྣམ་པར་བཅད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ངོ་བོ་ཁ་སྦྱོར་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་ལེའུར། ཧེ་ཡིག་གིས་ནི་ སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། བཛྲའང་ཤེས་རབ་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་མདོར་བསྟན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་འདིར་ཡང་བཤད་དེ། གང་གིས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཉིད་དང་ནི། ། རྫོགས་པ་ཡི་ཡང་རིམ་པ་ཉིད། ། རིམ་གཉིས་མཉམ་པར་གནས་ནས་ནི། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་རྣམས་ཆོས་སྟོན་ཏོ། ། ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། བསྐྱེད་པ་ཡི་ནི་ཆ་བཤད་དོ། ། མཁའ་ཁམས་སུ་ཞེས་པདྨ་ལ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཆད་པར་མཛད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། ཆོས་ འབྱུང་ལས་སྐྱེས་འཁོར་ལོ་ནི། ། རིམ་གཉིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཐམས་ཅད་ནང་དང་ཕྱིའི་བདག་ཉིད་དག་གིས་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་རིམ་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོ་ཉིད་གསུངས་པ། ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་བྷ་ག་བསམ། ། དབུས་སུ་བསྒོམ་ པར་བྱ་བ་ནི། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་ཞེས་པ་ནམ་མཁའི་ཁམས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ། བྷ་ག་ཞེས་པ་ཆོས་འབྱུང་གྲུ་གསུམ་སྟེང་དུ་རྒྱས་པ་ནང་ནམ་མཁའི་རྣམ་པ་སྟོན་ཀའི་རི་བོང་འཛིན་པ་ལྟར་དཀར་བ་ལ། འདབ་མ་སྣ་ཚོགས་པའི་པདྨ་དང་། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་དག་ བསམ་ཞིང་ཡང་དག་པར་བསམས་ཏེ། དེའི་དབུས་སུ་བསྒོམ་པ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་པོས་བྱའོ། །

Regarding the phrase "it shall be explained": this refers to that which is the inseparable triad of the three vajras, the maṇḍala consisting of nine aspects. That is the Kye'i rdo rje (Hevajra), the union of the two maṇḍalas in an indivisible state, the essence of Vajradhara. In the chapter on the Vajra Family, the meaning of the brief teaching—"The syllable He is great compassion, and Vajra is said to be insight"—is explained here as well: "Abiding in the equality of the two stages—the stage of generation and the stage of completion—the Vajra-holders teach the Dharma." Furthermore, the Blessed One himself explains: "The portion of the generation stage is explained; in the space-element, upon the lotus," and so forth. Therefore, all of these are exclusively the inseparability of the conventional and the ultimate. As it is said: "The wheel born from the source of phenomena," and "the two stages," and so on. Consequently, the sequence is that everything here should be applied to both the internal and external natures. Thus, the wheel itself is described: "In the space-element, visualize the bhaga. In the center, one should meditate." Regarding "in the space-element," this refers to the space-element of emptiness. "Bhaga" refers to the triangular source of phenomena (dharmodaya), which is wide at the top and displays the aspect of internal space, white like the autumnal moon. Upon it are a multi-petaled lotus and a crossed vajra. Having visualized and correctly contemplated these, the meditator should perform the meditation of entering into meditative equipoise in their center.

འཁོར་ལོ་སྔོན་དང་ཅི་རིགས་པར། ། ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའོ། ། ཞེས་པ། འཁོར་ལོ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་སྔོན་ཞེས་པ་ཐོག་མར་རོ། ། ཅི་རིགས་པར་ ཞེས་པ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཏེ། རིམ་པ་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པའི་རིམ་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའོ། ། ཞེས་པ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསྐྱེད་པའོ། ། འཁོར་ལོ་ཉིད་གསུངས་པ། ས་སྟེ་ལཾ་ལས་བྱུང་བ་ཁ་དོག་སེར་ པོ་གྲུ་བཞི་པའོ། ། ཆུ་ནི་བཾ་ལས་བྱུང་བ་ཁ་དོག་དཀར་པོ་ཟླུམ་པོའོ། ། འདི་གཉིས་ནི་རེ་ཞིག་སྔོན་ཐོག་མར་ཏེ། ཇི་ལྟར་རིགས་པར་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན། ས་བསམས་ནས། དེའི་སྟེང་དུ་ཆུ་བསམ་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་བྱིན་ཟ་ནི། ། རཾ་ལས་བྱུང་བ་ཁ་དོག་དམར་པོ་གྲུ་ གསུམ་པའོ་ཞེས་པ་ས་དང་། ཆུ་དང་མེའི་རང་བཞིན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་རླུང་ཆེན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྲོག་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཡཾ་ལས་བྱུང་བ་དུ་བའི་མདོག་ཅན་གཞུ་ལྟ་བུའོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་སྒོམ་པ་པོ། ། སེམས་ ཙམ་གཅིག་པུའི་ངོ་བོའོ། ། ཡང་གི་སྒྲ་ནི་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་འདིས་སོ། ། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་བསྐྱེད་པའོ། ། ཡང་ན་གང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་ཞེས་པ། དང་པོར་སྟོང་ཉིད་བྱང་ཆུབ་པོ། ། བྷ་ག་བསམ་ཞེས་གང་གསུངས་པ། དེར་བྷ་ག་བསམ་པ་ སྟེ། དེ་ནི་གང་ཞིག། གཉིས་པ་ལ་ནི་ས་བོན་བསྡུ། ཞེས་པ་སྟེ། ས་བོན་ཨེ་ཡིག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་འབྱུང་དུ། ས་བོན་བཾ་ཡིག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་སྣ་ཚོགས་པདྨ་དང་།

"Regarding the wheels and the elements, in whatever manner the deities arise," it is said. "Wheels" refers to the maṇḍalas, and "elements" refers to the beginning. "In whatever manner" means according to the sequence; it is not a sequence that deviates from the proper order. That very point is stated: "how the deities arise." This means generating the deities according to their respective sequence. Regarding the wheels themselves: the earth element arises from laṃ, yellow and square. Water arises from vaṃ, white and circular. These two are, for the time being, the initial elements. "In whatever manner" means according to the proper sequence: having visualized the earth, one should then visualize the water upon it. Following that, the fire arises from raṃ, red and triangular. Thus, above the deities who are the essence of the three vajras and the nature of the three great elements—earth, water, and fire—is the great wind. Because it is the life-force of all, it arises from yaṃ, smoke-colored and bow-shaped. Above that is the meditator, the essence of mind alone. The word "again" (yang) has the sense of "by this sequence." It means generating them according to the sequence in which they arise. Alternatively, regarding the phrase "in the space element": first is the awakening to emptiness. As it is said, "one should visualize the bhaga," one visualizes the bhaga there. What is that? "Second, the collection of the seed-syllable" means that within the source of phenomena (dharmodaya) formed by the transformation of the seed-syllable e, there is a variegated lotus formed by the transformation of the seed-syllable baṃ.

སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་དག་སྔར་གསུངས་བའི་ངོ་བོ་ལ། གསུམ་པ་ལ་ནི་གཟུགས་བརྙན་རྫོགས། ། ཞེས་པ། དབུས་སུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནི། ། འཁོར་ལོ་སྔོན་དང་ཅི་རིགས་པར། ། ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའོ། ། ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པས་གཟུགས་བརྙན་རྫོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་། རྫོགས་པ་ཞེས་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཞི་པ་ལ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དགོད། ། ཅེས་པ། འཁོར་ལོ་ས་དང་ཆུ་ནི་སྔོན། ། ཇི་ལྟར་རིགས་པར་བྱིན་ཟ་དང་། ། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རླུང་ཆེན་དང་། ། སྒོམ་པ་པོ་ཡང་ཇི་ལྟར་འབྱུང་། ། ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཤིན་ ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་འགྱུར་མེད་དགོད་པའོ། ། ཡང་ན་འཁོར་ལོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སའོ། ། སྔོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆུ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅི་རིགས་པར་ཞེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱིན་ཟ་སྟེ། དེ་ནི་བསྲུབ་པ་དང་སྲུབ་པའི་ རིམ་པས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷ་རྣམས་ཞེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རླུང་སྟེ། ལྷའི་རང་བཞིན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་སྲོག་ཏུ་གྱུར་པའི་རླུང་ཆེན་པོ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་པ་སྒོམ་ པ་པོ་ཡང་སྟེ། གང་ལས་འབྱུང་བ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་རླུང་ཆེན་(སྟེ,ཏེ)། ས་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡཾ་ཡིག་ལས་དེ་ཡང་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ནམ་མཁའི་ཁམས་སོ་ཞེས་པ་སྟེ།

Regarding the nature of the variegated vajra previously described: "In the third, the reflection is complete." This means that what is to be meditated upon in the center is the completion of the reflection, as it is the cause for the deities to arise in the manner previously described by the passage ending with "the wheel and the earth as appropriate." However, it is designated as "complete" by way of proximity. "In the fourth, the syllables are arranged." This means: "The wheel is earth and the former is water; as appropriate, the fire, the great wind of the deities, and the meditator also arise." This concludes that the nature of the five great elements is the essence of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom, which is the utterly pure nature of the dharmadhātu. This is the arrangement of the immutable. Alternatively, that which is the wheel is earth. That which is the former is water, because it is the first of all. "As appropriate" refers to the fire, because it arises through the sequence of churning and being churned. "The deities" refers to the wind; it is the great wind that is the life-force of all the realms of sentient beings, whose nature consists of the five aggregates such as form, and which is the nature of great wisdom. "Arise in such a way" refers to the meditator as well; for the great wind—the inseparability of the three vajras from which they arise—is not other than consciousness, as the elements such as earth and water are not distinct from consciousness. Furthermore, because the syllable yaṃ is the nature of space, it is the space element.

ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་ གསུམ་དང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་འཁོར་ལོའོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་འཁོར་ལོ་ནི་མི་ཤེས་པ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ས་ནི་ཆོས་འབྱུང་བདག་མེད་མའོ། ། ཆུ་ནི་སྔོན་ཞེས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཞེས་པ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་ གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱིན་ཟ་སྟེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ། དེ་ཡང་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱི་རླུང་ཆེན་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་སྟེ། སྡུད་པའི་ བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། ས་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། ཆུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། བྱིན་ཟ་ཞེས་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ནི་རླུང་ཆེན་(སྟེ,ཏེ)། ཡང་དག་ པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་སྒོམ་པ་པོ་ཞེས་པ་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་འབྱུང་བའོ། ། ཡང་ན་ས་དང་། ཆུ་དང་། བྱིན་ཟའི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་གྱི་དགའ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་དགའ་བ་གསུམ་དང་། རླུང་ཆེན་གྱིས་ ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། སྒོམ་པ་པོ་ཞེས་པ་འདིས་བཞི་པའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཆོས་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་འཁོར་ལོ་ནི། རིམ་གཉིས་དག་པ་སྐྱོན་མེད་པ། ། ཞེས་པ་ཆོས་འབྱུང་གི་སྒྲས་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་བརྗོད་དེ།

The wheel is the very nature of the five wisdoms, the three bodies, and insight and method. Alternatively, the wheel is so called because it cuts through ignorance. The earth is the source of phenomena, Nairātmyā. The water is the "former," the bodhicitta Vajradhara. "In the proper manner" means according to the sequence, because both are inseparable; it is the nature of the inseparability of both. Furthermore, "of the deities" refers to the great wind of great wisdom, which is the nature of the five aggregates such as form, possessing the nature of the five wisdoms such as the mirror-like wisdom. It is the nature of gathering, yet the nature of emanation. Alternatively, earth is the Vajra Body; water is the bodhicitta, and because it is the nature of the nāda, it is the Vajra Speech. "The consumer" (Agni) is the Vajra Mind, because it renders [phenomena] without intrinsic nature. The inseparability of the three vajras is the great wind, which is authentic wisdom. Furthermore, "the meditator" is Vajradhara, who is inseparable from Nairātmyā, arising in the proper sequence. Alternatively, earth, water, and the consumer represent the three joys beginning with joy and culminating in the special joy; together with the great wind, it is the innate joy. By the term "meditator," the perfection of Vajradhara, the nature of the fourth [joy], is indicated. For that very reason, it is said: "The wheel born from the source of phenomena is the purity of the two stages, free from defects." Here, the term "source of phenomena" (dharmodaya) refers to the celestial mansion.

འཁོར་ལོ་གང་ཞིག་ཆོས་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་ནི། ཆོས་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་འཁོར་ལོའོ། ། དེ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་ཞེས་པ་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དག་པ་ཞེས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། ནང་གི་རིམ་པ་དང་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་ ཕྱིར་དང་། ཕྱིའི་རིམ་པ་སྐྱོན་མེད་པའོ། ། སྐྱོན་ནི་ནད་རྣམས་ཏེ། ཇི་ལྟར་དེ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་ཡུལ་རྣམས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ནད་དང་བྲལ་བ་འདྲ་བ་སྟེ། དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་ལྷའི་ བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཟེ་འབྲུ་ཡིས་ནི་གཅིག་ཡིན་ཏེ། ། གྲུ་གསུམ་གྱིས་ནི་གཞན་དུ་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ཟེ་འབྲུ་ཡིས་ནི་རིམ་པ་གཅིག་ཡིན་ཞིང་ཟེ་འབྲུ་ནི་པདྨ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གདམས་ངག་ལས་པདྨ་འདབ་ མ་བཞི་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གྲུ་གསུམ་གྱིས་ནི་གཞན་ཞེས་པ་པདྨ་གཞན་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་ཆོས་འབྱུང་ལ་ཁྱབ་པའོ། ། དེ་ཡི་དབུས་སུ་བསམ་བྱའོ། ། བཅོ་ལྔའི་གདན་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཞེས་པ་གང་ཞིག་རིམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་ནི་པདྨ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། དེ་ལ་ནང་གི་རིམ་པའི་ཟེ་ འབྲུ་ལ་བདག་མེད་མ་དང་འདབ་མ་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞིའོ། ། ཕྱིའི་འདབ་མ་བརྒྱད་ལ་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་དེ། པདྨ་གཉིས་ཀྱི་འདབ་མའི་རྩེ་མོ་དང་རྩ་བའི་བར་དུའོ། ། སྟེང་དང་འོག་ཏུ་མཁའ་འགྲོ་མ་གཉིས་ཏེ། འདིས་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་འཁོར་ལོ་ རྫོགས་པར་བྱའོ། །

That wheel which is born from the source of phenomena (dharmodaya) is the wheel born from the source of phenomena. If one asks what its specific characteristics are, it is said to be "the nature of the two stages," meaning it possesses the identity of the two stages. "Pure" means completely pure; this is because the inner stage is naturally pure, and the outer stage is free from defects. "Defects" refers to diseases; just as those produce suffering, so too do the outer objects, such as the latencies of the afflictions (kleśa), produce suffering. Therefore, being free from them is like being free from disease. Because it is free from that, it is the nature of the utterly pure dharmadhātu, possessing the identity of the deity. "The anthers are one, while the triangle is said to be the other," means that the anthers constitute one stage. Since the anthers are not other than the lotus, one should understand from the oral instructions that the lotus has four petals. "The triangle is the other" refers to another lotus with eight petals that pervades the source of phenomena. One should contemplate in the center of that: "It is the nature of the seat of the fifteen." This means that those two stages consist of two lotuses. Regarding those, in the anthers of the inner stage is Nairātmyā, and on the four petals are the four ḍākinīs. On the eight outer petals are the eight ḍākinīs, from the tips to the base of the petals of the two lotuses. Above and below are two ḍākinīs; by this, the wheel of the nature of the fifteen ḍākinīs is completed.

དེའི་ཕྱིར་བཅོ་ལྔའི་གདན་གྱི་བདག་ཉིད་བསམ་ཞིང་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡི་སྟེང་དུ་ཟླ་བ་ཡིན། གདན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རོ་བཅོ་ལྔ་པོ་དེའི་སྟེང་དུ་ཟླ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཟླ་བའི་སྟེང་དུ་ས་བོན་ཏེ། ། ཞེས་པ་ས་བོན་ནི་ལྷ་གང་ཞིག་བསྒོམ་ པར་བྱ་བ་དེའི་ས་བོན་ཁོ་ནའོ། ། ཕྱི་ནས་བདུད་ལས་རྒྱལ་བས་མནན། ། གཉིས་འདུས་པ་ནི་བདེ་ཆེན་པོ། ། ཞེས་པ་ཕྱི་ནས་བར་མ་ཆད་པར་དེའི་སྟེང་དུ་བདུད་ལས་རྒྱལ་བ་སྟེ། མནན་ཞེས་པ་ས་བོན་དེ་ཉི་མས་མནན་པའོ། ། རིམ་པ་འདིས་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་གཉིས་པོ་དག་འདྲེས་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་འདུས་པ་སྟེ། དེ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའོ། ། གལ་ཏེ་ཟླ་བ་ཉིད་ས་བོན་གང་ལས་འགྱུར་ཞེ་ན། ཨཱ་ལི་ཟླ་བའི་གཟུགས་ཀྱིས་གནས། ། ཨ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཟླ་བའོ། ། ཀཱ་ལི་སྣང་བྱེད་གཟུགས་ཀྱིས་སོ། ། ཞེས་པ་ཀ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་ནི་སྣང་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྟེ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྣང་བྱེད་དོ། ། རིམ་པ་འདིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་འདིས་ནི། ། ཟླ་བ་ཉི་མ་གཉིས་འདུས་པ་ལས། དཀར་མོ་ལ་སོགས་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་པ་ཟླ་བ་ཉི་མ་གཉིས་ གཉིས་འདུས་པ་འདྲེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ།

Therefore, one should contemplate and meditate upon the nature of the fifteen seats. Above that is the moon. The seat is the nature of the dharmadhātu, and above those fifteen corpses is the moon. "Upon the moon is the seed-syllable" means that the seed-syllable is precisely that of whichever deity is to be meditated upon. "Subsequently, it is pressed by the Victor over Māra; the union of the two is great bliss." This means that immediately thereafter, upon that, is the Victor over Māra. "Pressed" means that the seed-syllable is pressed by the sun. Through this sequence, the union of the moon and the sun is what is meant by "union," and that is "great bliss," which is great wisdom. If one asks from which seed-syllable the moon itself arises: "The vowels abide in the form of the moon." The moon arises from the complete transformation of those sixteen vowels, beginning with the letter A. "The consonants in the form of the illuminator." The string of nādas consisting of the thirty-four consonants, beginning with the letter Ka, is the form of the illuminator; the illuminator arises from their complete transformation. Through this sequence of completion, from the union of the moon and the sun, "Gaurī and the others are renowned." This refers to the union and blending of the moon and the sun.

དཀར་མོ་ལ་སོགས་ཞེས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་བསྡུས་པ་ལས་ཕྱིའི་རིམ་པ་བདག་མེད་མའི་མཐར་ཐུག་པར་བསྡུས་པས་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀ་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་བསྡུས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ སྐྱེས་པའི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པའི་ས་བོན་ལས་སྐྱེས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་སོ་སོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཟླ་བ་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ལྡན། ཨཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཟླ་བ་སྟེ། དེ་ནི་ མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད། སྣང་བའི་མཚན་ཉིད། སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། བདུན་གྱི་བདུན་པ་མཉམ་ཉིད་ལྡན། ། མཉམ་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ། མཉམ་ཉིད་ལྡན་པ་རིན་ཆེན་དབང་པོ་སྟེ། ཡང་དག་པར་རིག་ པའི་རང་བཞིན་ཐུགས་རྡོ་རྗེ། རང་བཞིན་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། རང་ལྷའི་ས་བོན་གྱིས་མཚན་མ། ། སོ་སོར་རྟོག་པར་བརྗོད་པར་བྱ། ། གང་ཞིག་གང་དང་གང་གི་ས་བོན་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་དེ་དང་དེའི་ས་བོན་ཏེ། ས་བོན་གྱིས་ལྷའི་མཚན་མར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དངོས་པོ་མཐའ་དག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ས་བོན་ནཱ་དའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་གསུང་རྡོ་རྗེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཐམས་ཅད་གཅིག་གྱུར་རྗེས་གནས་ཏེ། ། རྫོགས་པ་ ཆོས་ཉིད་དག་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་པོ་རྣམས་སོ། །

Regarding the phrase "Gaurī and the others," this refers to the condensed assembly of the ḍākinīs, which is renowned as being fully perfected by being condensed into the outer sequence culminating in Nairātmyā. Thus, it is said that both [the vowels and consonants] are the complete transformation of the two strings of nādas. To demonstrate individually that the ḍākinīs born from the seed-syllables situated between the moon and sun are the nature of the five wisdoms, it is said: "The moon possesses the mirror-like wisdom." The moon is the complete transformation of whatever string of nādas consists of the āli [vowels]; it is the nature of the mirror-like wisdom, Vairocana, characterized by appearance, and the Body Vajra, the Nirmāṇakāya. "The seventh of the seven possesses equality." Because it possesses the non-dual realization of equality, it is the one possessing equality, Ratneśvara. It is the nature of perfect awareness, the Mind Vajra, and the Dharmakāya, which is the very nature of being without intrinsic nature. "The sign of the seed-syllable of one's own deity is to be described as the wisdom of individual discernment." Whatever is the seed-syllable of whichever [deity], those are the respective seed-syllables. That which becomes the sign of the deity through the seed-syllable is the wisdom of individual discernment. Because it realizes all phenomena without error, and because the seed-syllable is the nature of nāda, it is the Speech Vajra, the Saṃbhogakāya. For that very reason, it is said: "It is described." "Abiding in the state where all are one, the perfection is the purity of dharmatā." "All" refers to the three vajras.

གཅིག་གྱུར་ཞེས་པ་དབྱེར་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཅིག་གོ། ། ཆོས་ཉིད་དག་པ་ཞེས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེ་ནི་རྗེས་གནས་ཞེས་པ་རྗེས་སུ་མཚུངས་ པ་སྟེ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་རོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དག་གིས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་སོ། ། དེའི་བར་གྱི་ས་བོན་གྱིས་ལྷན་ཅིག་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། གཟུགས་ བརྙན་རྫོགས་པ་ནི་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པ་སྟེ། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་སོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་ཆོས་འབྱུང་ནི་བདག་མེད་མ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རབ་ ཏུ་གསལ་བར་གྱུར་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། འཁོར་ལོ་མི་ཤེས་པ་མ་ལུས་པར་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་མ་དང་། དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ རིམ་གཉིས་ནི་གཉིས་ཀ་ཁ་སྦྱོར་རོ། ། དག་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའོ། ། སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་པ་མ་རིག་པ་གདུག་པའི་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་དུས་ཡུན་རིང་མོར་རྟག་ཏུ་བར་མ་ཆད་པར་གོམས་ཤིང་། འདིར་དེའི་འཛིན་པས་ལོག་པར་རྟོགས་པས། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་བརྟགས་ནས།

That which is "unified" is that which is indivisible; it is "one." "Pure dharmatā" is the very nature of the utterly pure dharmadhātu. That is "abiding subsequently," meaning it abides in equality. That dharmadhātu, suchness, and non-conceptual wisdom are non-dual. The moon and sun are insight and method. Because the seed-syllable between them is indivisible from them, they are the three vajras. The perfection of the reflected image is the fourth, the coemergent. It abides by way of the utterly pure dharmadhātu itself; these are the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. Alternatively, the dharmodaya is Nairātmyā, the ultimate truth. That which is born from it is the conventional truth, which has become clearly manifest. That which is the indivisibility of both is "born from the dharmodaya." If one asks how that is, it is because it completely cuts through all ignorance of the cakras; it is the wisdom of Nairātmyā and the indivisible Vajradhara. For that very reason, the two stages are the union of both. "Pure" means naturally pure. "Faultless" means that although one has long and continuously habituated oneself to the malicious minds of ignorance, and has here misapprehended through grasping, by investigating the very nature of the utterly pure dharmadhātu alone...

ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པའི་བག་ཆགས་བསྒོམ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱོན་ཏེ་ནད་ལྟ་བུའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ལྷའི་རྣམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ངེས་པར་རྟོགས་པ་ནི་སྐྱོན་མེད་པའོ། ། འདིས་ནི་ནང་གི་རིམ་ པས་དག་པ་དང་། ཕྱིའི་རིམ་པས་སྐྱོན་མེད་པ་སྟེ། ཕྱི་དང་ནང་དབྱེར་མེད་པ་འདི་ཉིད་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལ་གཅིག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། ཟེ་འབྲུ་ཡིས་ཡིན་ཏེ། མཐའ་མེད་ཅིང་ཐུག་པ་མེད་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཨེ་ཤེས་རབ་དང་། ཀ་བདེ་བ་ཐབས་ཏེ་སོ་སོར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་གྲུ་གསུམ་ནི་ཟུར་གསུམ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ། ། གྲུ་གསུམ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དེས་གཞན་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་བརྗོད་ཅེས་པ་ཡང་ དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ནའོ། ། དེ་ཡི་དབུས་སུ་བསམ་བྱའོ། ། ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་དེའི་དབུས་སུ་དབུ་མ་ཡང་དག་པའི་མཐར་འདིས་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བསམ་བྱ་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་། རོ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་། དེ་དག་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་བཅོ་ལྔའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བཟའ་བ་ནི་གཡེང་བ་སྡུད་པའོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ནི་དེའི་ངོ་བོ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་དབྱེར་མེད་ པའི་བདག་མེད་མའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་སྟེང་དུ་ཞེས་པ། ཏ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ།

The cultivation of the habitual tendencies of all afflictions without exception is a fault because it produces suffering; it is like a disease. Therefore, the definitive realization of sentient beings as the pure form of the deity is faultless. By this, there is purity through the internal stage and faultlessness through the external stage; this very inseparability of the outer and inner is primordial wisdom (jñāna). In that regard, the one is non-dual. It is the "stamen" (karṇikā), because one realizes the nature of all phenomena—which are infinite, inexhaustible, and an accumulation of subtle particles—as being essentially inseparable. Thus, E is insight (prajñā) and KA is method (upāya); insight and method arise as inseparable. That itself is the triangle, which has three corners, the three vajras. By those three vajras of the triangle, there is the other, the fourth, the coemergent (sahaja); that too is what is called "the expression," which is nothing other than authentic primordial wisdom. "One should contemplate in the center of that" means that in the center of that primordial wisdom, the Middle Way (madhyamā) is made perfectly clear by this, and one should abide in the very aspect of realizing that which is to be contemplated. Furthermore, "taste" is the nature of the dharmadhātu, the primordial wisdom of Vajradhara, who is inseparable from Nairātmyā, the nature of conventional truth. The faculties, the objects, and the consciousnesses arising from them are fifteen. Their "consumption" is the gathering of distractions. Their "nature" is their essence, the primordial wisdom of Nairātmyā, who is inseparable from Vajradhara. "Upon that" refers to TA, Amoghasiddhi.

སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། ས་ཁུ་བ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། ཡ་རླུང་གསུང་རྡོ་རྗེ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཏ་སྱ་ཞེས་པའོ། ། སྟེང་དུ་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའོ། ། ཅི་ཞེ་ན་ཟླ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆ་བཅོ་ ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཟླ་བའི་སྟེང་དུ་ས་བོན་ཏེ། ། ཞེས་པ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་པའི་ས་བོན་གྱི་རང་བཞིན་ཀཾ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདིས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རང་བཞིན་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་བརྗོད་དེ། རྣམ་ པར་ངེས་པ་དང་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་གསལ་བའོ། ། དེ་བས་ལྷག་པའི་དགའ་བ་ནི་མཆོག་དགའི་རང་བཞིན་ཏེ། ། དེ་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་ཡིན་ལ། དེའི་དབང་པོ་ནི་གཙོ་བོ་སྟེ། དེ་བྱེད་པར་བཟོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འོད་དཔག་མེད་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི་མཐའ་ཡས་ པའོ། ། འོད་ནི་སྣང་བ་སྟེ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་རིག་པ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འོད་དཔག་མེད་དེ། ཁྱད་པར་གྱི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པས། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡི་སྟེང་དུ་ཟླ་བ་ཡིན། ། ཟླ་བའི་སྟེང་དུ་ས་བོན་ཏེ། ། ཞེས་པའོ། ། ཕྱི་ནས་ཞེས་པ་དེ་མ་(ཐོག་,ཐག་)བར་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། བདུད་ལས་རྒྱལ་བ་ནི་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་ཆགས་པ་མེད་ པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། མནན་པ་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ།

The body is the vajra. The semen is the mind-vajra. The wind is the speech-vajra. The wisdom that is the inseparability of these three vajras is "tasya." Above that is its complete transformation. What is it? It is the moon, the bodhicitta consisting of the fifteen parts. "Upon the moon is the seed-syllable" means that the bodhicitta itself, having been completely transformed, is the nature of the seed-syllable kaṃ, the authentic wisdom. This expresses the wisdom of joy, the nature of Vairocana, which is the wisdom of clarity and certainty. Joy beyond that is the nature of supreme joy; because it causes that to expand, it is "Ratna" (Jewel), and its "Indra" is the principal one, because it is capable of performing that function. Amitābha is "immeasurable," which is "infinite." "Light" is illumination; that which is free from the ignorance of objects, faculties, and consciousness is Amitābha, the nature of special joy. Thus, through the inseparability of the three vajras, the wisdom that is inseparable from that bodhicitta which is their complete transformation is the authentic wisdom itself. "Above that is the moon; upon the moon is the seed-syllable." "Afterwards" means immediately and without interruption, by way of its very nature. "Victory over Māra" is the innate nature that renders all attachment non-attachment. "Treading upon" means to realize.

གཉིས་འདུས་པའི་ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དག་དབྱེར་མེད་པ་རྟོགས་པའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཨཱ་ལིའི་གནས་ཞེས་པ་ཨཱ་ལི་མཁའ་འགྲོ་མ་ བཅོ་ལྔ་སྟེ། དེ་གནས་པ་གཡོ་བ་མེད་པར་གྱུར་པའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། ཟླ་བའི་གཟུགས་ཁུ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། ཀཱ་ལིའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ཀཾ་བདེ་བའོ། ། དེའི་ཕྲེང་བ་ནི་ཨཱ་ལི་སྟེ། དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་མཐར་ཐུག་པས་ཀཱ་ལིའོ། ། དེའི་གཟུགས་དང་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྣང་བྱེད་འོད་གསལ་བའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་གཉིས་པོ་དག་གང་ཞིག་འདུས་ཤིང་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་གྲགས་ཞེས་པ་སྟེ། དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ དབྱེར་མེད་པ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཟླ་བ་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ལྡན། ། འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལས་ཐ་དད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་དོ། ། མཉམ་པ་ཉིད་ནི་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་འོད་གསལ་བ་དག་དབྱེར་མེད་ པར་རྟོགས་པའོ། ། དེ་ནི་བདུན་གྱི་བདུན་པ། ཉི་མ་རིན་ཆེན་དབང་པོ་སྟེ། འདིས་རེ་ཞིག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཁུ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་ལྷ་ཡེ་ཤེས་རང་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ས་བོན་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཚན་པའོ། ། དེ་ཉིད་སོ་སོར་རྟོག་པ་སྟེ། སོ་སོ་རེ་རེར་ངེས་པར་མཐོང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ།

The realization of the inseparability of the semen of the two united and the coemergent is what is meant. "Great bliss" refers to great wisdom. For that very reason, it is called the "abode of the vowels" (āli), where the fifteen ḍākinīs abide without movement. By what means? By the nature of the semen, which is the form of the moon. "By the form of the consonants" (kāli) means that kaṃ is bliss. Its "garland" is the vowels; because it culminates in the coemergent joy starting from joy and so forth, it is the consonants. The meaning is that its form and its nature are the illuminating clear light. By this, the two—the moon and the sun, the semen and the nature of coemergent joy—which are united and inseparable, are well known as Gaurī and the others; that which is the inseparability of the two maṇḍalas, having the nature of the two truths, is wisdom. Therefore, it is said: "The moon possesses the mirror-like wisdom." It is the very bodhicitta that is distinct from the clear light wisdom. "Equality" is inseparability; it is the realization of the inseparability of bodhicitta and clear light. That is the "seventh of the seven," the sun, the lord of jewels; for the time being, this is the semen itself inseparable from the coemergent. For that very reason, it is marked by the seeds of joy and so forth, which have become the characteristic of self-knowing wisdom of one's own deity. That itself is "discriminating awareness" (pratyavekṣaṇā), the characteristic of experiencing the wisdom that perceives each thing individually.

བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་པ་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་གཅིག་གྱུར་གཅིག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ། རྗེས་ནས་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པའོ། ། དེ་ཉིད་རྫོགས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ཆོས་ཉིད་དག་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མཁས་པས་ཆོ་ག་གསུངས་པ་ཡིས། ། རྣམ་པ་ལྔ་པོ་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཟླ་ བ་དང་ཉི་མ་དང་ས་བོན་དང་། དེ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། དེ་ལས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་དེ། ཆོ་ག་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞིང་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། མཁས་པ་ཞེས་པ་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་སོ། ། ཡང་ན། རྣམ་པ་རྡོ་ རྗེ་འཆང་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། དབྱེར་མེད་པ་བསྒོམ་ཞིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། ཨཱ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཆོ་ག་ལྔ་ནི་རྣམ་པར་སྤྲོས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། མཁས་ པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། འདིས་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་དང་། གཉིས་ཀ་ཁ་སྦྱོར་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་མཉམ་སྦྱོར་བ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ གདན་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་པ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་མཉམ་སྦྱོར་བ་ནི་སེམས་དཔའ་དབང་བསྐུར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གསུངས་པ་སྟེ།

"To be expressed" means to be designated conventionally. Therefore, that which is the oneness and indivisibility of all [states] from joy up to the ultimate coemergent [bliss] is that which abides through subsequent similarity. That itself is the perfection, the wisdom of the indivisibility of Vajradhara and Nairātmyā. The purity of the dharmatā is the utter purity of all phenomena. For that very reason: "The wise should meditate on the five aspects Through the ritual procedures that have been taught." [These are] the moon, the sun, the seed-syllable, their unification, and from that, the utterly pure dharmadhātu itself. Through these rituals, one should meditate and correctly accomplish [the practice]. "The wise" refers to one whose nature is realization. Alternatively, the aspect is Vajradhara; one should meditate on the indivisibility of the conventional truth, enter into meditative equipoise, and abide in the indivisibility of insight and method. "Ā" is wisdom. The five rituals are the elaborations, [performed] by means of the various wisdoms. "The wise" is the nature of authentic wisdom. By this, in order to clearly manifest the ḍākinīs who are the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom, and the union of the two as Vajradhara himself, it is said: "The union of the vowels and consonants Is the seat of Vajrasattva." This refers to the teaching on the maṇḍala for the empowerment of the Sattva, which is the union of the vowels and consonants.

མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེའི་དབང་བསྐུར་ནས་ཤིན་ ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཐུགས་ཀ་ལས། བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་སོ་སོ་ནས་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་སྤྲོས་ཏེ། སླར་ཡང་བསྡུས་ནས་ཞལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཞུགས་པ་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་ ཕྱུང་སྟེ། ལྷ་མོའི་འཁོར་ལོ་མཐའ་དག་དབང་བསྐུར་བར་བྱའོ། ། མཉམ་སྦྱོར་ལ་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་དག་བསྐོར་བ་དབྱེར་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཉམ་པ་སྟེ། སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྦྱོར་བའོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གདན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གདན་དེའི་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་བཞུགས་སོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་གང་། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་དག་མཉམ་པ་ཉིས་འགྱུར་དུ་བསྐོར་བ་གང་ཞིག་འདུས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་སྟེ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དེ་ཁོ་ན་གསུམ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་མནན་ཏེ་གནས་སོ། ། ཨཱ་ལི་ཞེས་པ་ཨཱ་ཡིག་ལ་ སོགས་པ་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཉིས་འགྱུར་དུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། ། ཀཱ་ལི་ཞེས་པ་ཀཱ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་ཡི་གེ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི། ཌ་ཌྷ་ད་དྷ་ཡ་ལ་དང་བཅས་པ་བཞི་བཅུ་གཉིས་འགྱུར་གྱིས་ཡི་གེ་བརྒྱད་ཅུ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་མཚན་སུམ་ ཅུ་རྩ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུ་སྟེ།

Having conferred the vajra empowerment upon the maṇḍala, which is the nature of the fifteen ḍākinīs and the essence of the five wisdoms such as the mirror-like wisdom, in order to perfectly accomplish the state of the utterly pure dharmadhātu, the two garlands of vowels and consonants (āli-kāli) are emanated from the pores of the heart of Vajradhara, who is inseparable from Nairātmyā. These are then withdrawn and enter through the mouth, emerging through the vajra path to empower the entire circle of goddesses. Regarding the term samāja (union): that which is the inseparable circling of the vowels and consonants is "equality" (sama), and that which is the emanation and withdrawal is "union" (āja). Furthermore, it is said, "This is the seat of Vajrasattva," meaning that Vajradhara dwells as the very essence of that seat. Alternatively, the "union" is the gathering of the doubled vowels and consonants circling in equality; this is then pressed down and remains as the nature of the threefold Vajrasattva. The "vowels" (āli) are the sixteen vowels beginning with the letter ā; because they are the nature of insight and method, they are doubled to thirty-two. The "consonants" (kāli) are the thirty-four letters beginning with ka; including ḍa, ḍha, da, dha, ya, and la, they become forty-two, and when doubled, they are eighty letters. These represent the thirty-two major marks and the eighty minor signs of physical perfection.

མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུ་དང་ལྡན་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་གནས་པའི་ ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་ས་བོན་དང་གསུམ་ཐ་དད་མེད་པ་ཉིད་དང་དེ་དག་ལས་བྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས། བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་ཞེས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཨཱ་ ལི་ཀཱ་ལི་མཉམ་རྟོགས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གདན་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་པ་ཨཱ་ལི་ཤེས་རབ་པོ། ། ཀཱ་ལི་ཐབས་སོ། ། གཉིས་ཀ་མཉམ་རྟོགས་པ་ནི་མཉམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཐ་དད་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། ། དེ་ནི། གོ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ། གོའི་སྒྲས་གོ་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ་མེ་ལོང་ལྟ་ བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་མི་ཕྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་བདག་མེད་མའོ། ། འདས་ནི་གོ་རྡོ་རྗེ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་སེམས་དཔའི་སྲིད་པ་གསུམ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ། དེ་ ནི་གོ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ། ། དེའི་གདན་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གདན་ཏེ། འདི་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འགྱུར་མེད་ལས་བྱུང་གོང་བུ་ནི། ། ཧཱུྃ་དེ་ཕཊ་ཡིག་འདོད་མིན་ཉིད། ། འགྱུར་མེད་ཀྱི་སྒྲས་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་སོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ན་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། གོང་ བུ་ནི་གང་གི་སྐུ་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། །

This refers to the meaning of Vajrasattva, who is endowed with the thirty-two major marks and the eighty minor signs. Alternatively, it refers to Vajradhara, who is inseparable from Nairātmyā and the fifteen ḍākinīs, abiding in the dharmadhātu. Through the non-duality of the moon, the sun, and the seed-syllable—these three—and through the nature of the utterly pure dharmadhātu which arises from them, consisting of the five wisdoms such as the mirror-like wisdom, he is indeed Vajradhara, inseparable from Nairātmyā. Therefore, it is said: "The realization of the equality of āli and kāli is the seat of Vajrasattva." Here, āli is insight (prajñā) and kāli is method (upāya). The realization of the equality of both is the wisdom of equality, which is the realization of their non-duality. That is Go-Vajrasattva. By the word go, the sense faculties are meant; through the nature of the five wisdoms such as the mirror-like wisdom, he is the emanating nature of Vajradhara. "Vajra" refers to Nairātmyā, who is of the nature of gathering through indivisibility. Thus, Go-Vajrasattva is the state where the wisdom of insight and method are inseparable, the single unity of the three realms of existence (bhava). That is Go-Vajrasattva. His seat is the seat of Vajradhara, which pervades as the very ground of these. For that very reason: "The mass arising from the immutable is the syllable Hūṃ and Phaṭ, which is not desired [as separate]." By the word "immutable," the two garlands of āli and kāli are meant, which are the nāda strings. "Arising from that" means born from that. The "mass" is the very nature of his body.

འགྱུར་མེད་ལས་བྱུང་གོང་བུ་དེ་ནི་ཧཱུྃ་ཡིག་ཁོ་ན་སྟེ། ། བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཕཊ་ཡིག་ཐ་དད་པའི་བྱ་བ་ཡང་འདོད་མིན་ཉིད་དེ། ཧཱུྃ་ཡིག་གི་ས་བོན་ཉིད་ལས་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཡིན་ཞིང་། འདིའི་ མཚན་མ་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཆང་འདི་ཉིད་དེ། ས་བོན་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས། རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་དབྱེར་མེད་པའང་བདག་མེད་མའོ། ། ཡང་ན་འགྱུར་མེད་ཀྱི་སྒྲས་འཛག་པ་མེད་ཅིང་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགྱུར་མེད་དོ། ། དེ་ཡང་བྱུང་བ་སྐྱེས་པ་འདི་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེའི་གོང་བུ་ནི་སྐུ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་གོང་བུར་བྱས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཧཱུྃ་སྟེ་ཞེས་པ་ཧ་ཐབས་དང་ཨུ་ཤེས་རབ་དང་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཟླ་ཚེས་དང་། དེ་ཡང་ ཐིག་ལེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་མེད་པས་བརྒྱན་པའོ། ། ཕཊ་ཤེས་རབ་བདག་མེད་མ་དེ་ལ་བྱེད་པ་དང་བྱ་བ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་འདོད་མིན་ཉིད་ཅེས་པ་མི་འདོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། སྒྲོ་མ་བཏགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་འགྱུར་མེད་ལས་བྱུང་ གོང་བུ་གཡོ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོར་བྱུང་བའི་གོང་བུའི་བྱེད་པ་དང་། བྱ་བ་རྡོ་རྗེའི་ལྟེ་བའི་ནང་དུ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཡོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅི་ཞེ་ན། ཧཱུྃ་སྟེ་ཧཱུྃ་ཡིག་གོ། །

That mass arising from the immutable is the syllable HŪṂ alone; it is Vajradhara, inseparable from Nairātmyā. The activity of the distinct syllable PHAṬ is also not desired; for from the seed-syllable HŪṂ itself is Vajradhara inseparable from Nairātmyā, and its sign is this very Vajradhara. By the nature of the inseparability of both seed-syllables, Nairātmyā is also inseparable from Vajradhara. Alternatively, the term "immutable" refers to the immutable because it is without emission and without movement. Furthermore, that which has arisen or been born is Vajradhara, the nature of the conventional truth. Its "mass" is the body, because the conventional truth itself, when made into a mass, is the ultimate truth; it is of that nature. If one asks what it is like, it is said: HŪṂ. Here, HA is method and U is insight; their inseparability is the bodhicitta, the crescent moon. Moreover, it is adorned by the drop (bindu), which is the emptiness of intrinsic nature. PHAṬ is the insight of Nairātmyā; the activity and action of conceptualization toward her are "not desired," meaning they are strictly not desired, because by being free from superimposition, one thoroughly engages in the welfare of all sentient beings. Alternatively, regarding the activity and action of the mass arising from the immutable—which has arisen as an unmoving essence—what is the cause of the unmoving bodhicitta that abides within the center of the vajra? It is HŪṂ, the syllable HŪṂ.

དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ལ་ཕཊ་ཐ་དད་པ་འདོད་མིན་ཉིད་ཅེས་པ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་སྟེ། སྦྱོར་བ་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། ཨཀྵ་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་འདོར་བའི་ཕྱིར་ར་སྟེ། ཨཀྵ་རའོ། ། བྱུང་བ་ནི་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་སྟེ། གོང་བུ་ནི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གོང་བུ་ལྟ་བུའོ། ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ ཕཊ་ཐ་དད་པ་ཆགས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། འདོད་མིན་ཉིད་ཅེས་པ་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འདོད་པའི་བྱ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཆང་། ཧཱུྃ་ཡིག་ཁོ་ན་སྟེ། དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་བཞི་པ་ ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། ཨ་ཟླ་བའོ། ། དེ་ནི་འཛག་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བྱུང་བའི་གོང་བུའོ། ། དེའི་ཧཱུྃ་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕཊ་ཡིག་མི་འདོད་པ་ཁོ་ནའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་གཉིས་སུ་མེད་པ་མདོར་ བསྟན་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པས་རབ་ཏུ་གསལ་བར་མཛད་པ། སེམས་དཔའི་གཟུགས་བརྙན་ཡང་དག་བྱུང་། ། དཀྱིལ་འཁོར་དབང་པོ་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། ཞེས་པ་སེམས་དཔའི་སྒྲས་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཟླ་བ་དང་། ཉི་མ་དང་བར་དུ་གནས་ པའི་ས་བོན་རྣམས་སྲིད་པ་གསུམ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་སེམས་དཔའོ། །

Therefore, in this context, the word eva (itself/only) in the phrase "the phaṭ is not desire itself" has the sense of "only," meaning that the application [of the syllable] is exclusively [for that purpose]. Alternatively, akṣa refers to the sense faculties (indriya). Because they are cast away (tyajana), it is rakṣara. "Arising" (bhūta) refers to that which has become so, characterized by passion, namely Great Passion (mahārāga). "The mass" (piṇḍa) is like a mass because all the sense faculties and so forth have become non-dual. That Great Passion is liberated from the passion of the distinct phaṭ; because it is "not desire itself," it is entirely devoid of the activity of desire, as it is liberated from all passion. That, moreover, is Vajradhara, the syllable Hūṃ itself, the fourth [joy], which culminates in the coemergent (sahaja) [joy] such as joy and so forth. Alternatively, a is the moon. That is the emission; therefore, it is the mass that has arisen. Its Hūṃ is Vajradhara, inseparable from Nairātmyā. For that very reason, the syllable phaṭ is not desired at all. Having briefly shown the non-duality of the wisdom maṇḍala and the samaya maṇḍala, it is made perfectly clear by the detailed explanation: "The reflection of the Sattva has truly arisen; One should meditate on the maṇḍala of the sense faculties." Regarding the word "Sattva," the moon and sun, which are the nature of the two garlands of vowels and consonants (āli-kāli), and the seed syllables situated between them, are the three realms of existence (bhava). The oneness of these is the "Sattva."

དེ་ལས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཟུགས་བརྙན་ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟ་བུར་བདེན་པ་དང་མི་བདེན་པ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ལས་འདས་པ་ནི། སེམས་ དཔའི་གཟུགས་བརྙན་ནོ། ། དེ་ནི་ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དབང་པོ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོར་རྣམ་པར་བསྒོམ་ཞིང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྫོགས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན། སེམས་དཔའི་གཟུགས་བརྙན་ཡང་དག་བྱུང་བ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དབྱེར་མེད་པའི་སྙིང་པོ་ལེན་པ་ལ། རྣམ་པར་བསྒོམ་ཞིང་བདེ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་གསལ་བར་གོམས་པར་བྱ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ དབང་པོ་ཁྱད་པར་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། སྔར་བཞིན་ཞལ་དང་མཚན་མ་སོགས། ། ཟླ་བ་ཆུ་ཤེལ་ནོར་བུའི་འོད། ། སྔར་བཞིན་ཞེས་པ་སྔར་གྱི་ཕྱག་བཞི་པ་དང་། ཕྱག་དྲུག་པ་དང་། ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པ་རྣམས་བཞིན་ཏེ། ལེའུ་གཉིས་པར་ཞལ་བརྒྱད་པ། ། ཞབས་ བཞི་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་དང་། ལེའུ་གསུམ་པར་ཕྱག་བཞི་པ་བདུད་བཞི་ལས་རྒྱལ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱག་དྲུག་པ་ཞལ་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཞལ་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ ཏེ། ཏཱཎྜ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མཚན་མའོ། ། འོན་ཀྱང་ཟླ་བ་ཆུ་ཤེལ་ནོར་བུའི་འོད། ། སེམས་དཔའི་གཟུགས་བརྙན་ཡང་དག་བྱུང་བའི་རྒྱུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ།

From that, the reflection of the nature of the utterly pure dharmadhātu, like the moon in water, which transcends the analysis of truth and falsity, is the reflection of the sattva. That is what has truly arisen. One should meditate on that very maṇḍala as the lord of the maṇḍala and complete the meditative attainment (samāpatti) in various ways. Alternatively, whatever is the truly arisen reflection of the sattva, one should meditate on it as taking up the essence of the five inseparable wisdoms within the maṇḍala, and clearly familiarize oneself with the meditation on coemergent bliss, thinking, "I shall abide as the nature of the utterly pure dharmadhātu." If one asks what the specific characteristics of the lord of the maṇḍala are, it is said: "As before, the faces, marks, and so forth, with the light of the moon, water-crystal, and jewel." "As before" means as in the previous [descriptions of] the four-armed, six-armed, and sixteen-armed [forms]. This refers to what was taught in the second chapter, such as "eight-faced and four-legged," and in the third chapter, such as "the four-armed one, the Victorious One over the four māras, the utterly pure," and likewise "the six-armed, three-faced," and so on. Such are the faces, marks, and so forth, including the tāṇḍava and other [attributes]. However, "with the light of the moon, water-crystal, and jewel" is because the cause of the truly arisen reflection of the sattva is Vajradhara himself.

རྒྱུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྩ་བའི་ཞལ་དང་སྐུ་མདོག་ཀྱང་དཀར་པོ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྐུ་མདོག་ནག་པོ་ ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། སྔར་བཞིན་ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་སྔར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རོའི་སྟེང་དུ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་བར་དུ་གནས་པའི་ས་བོན་རྣམས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞལ་ནི་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཞལ་ཏེ། ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་སོ། ། མཚན་མ་ནི་ས་བོན་ཏེ། ཞལ་དང་ མཚན་མ་གསུམ་པོ་འདི་ཉིད་སོགས་པ་སྟེ། དང་པོའི་རྒྱུའོ། ། རྒྱུ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཞིག་ཟླ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། ཀ་བདེ་བ་སྟེ། གཉིས་ཀ་མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་ཆུ་ཤེལ་ལོ། ། དེ་ནི་ནོར་བུའི་འོད་དེ། ནོར་བུ་ལྟ་བུར་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་པ་དང་ནོར་བུ་འོད་གསལ་བ་དེ་ནི་ཟླ་ བ་དང་ཆུ་ཤེལ་ནོར་བུའི་འོད་དོ། ། དེ་ནི་ཁ་སྦྱོར་དུ་སྡུད་པ་གསུངས་པ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་ཉིད། ། དེ་ལྟར་རིམ་པས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན། གང་ཨེ་ཝཾ་ཉིད་ མཁའ་འགྲོ་མ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་སྟེ། ཨེ་ཝཾ་ཞེས་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས། ཨེ་ཡིག་གིས་ཤེས་རབ་དང་། ཝཾ་ཡིག་གིས་ཐབས་སོ། ། རང་བཞིན་ལས་ཞེས་པ་འདིས་ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ཨཱ་ལི་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་ཐབས་དེ་ ཉིད་ཀཱ་ལི་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཨཱ་ལི་ཟླ་བ་དང་། ཀཱ་ལི་ཉི་མའོ། ། འདིས་རབ་དབྱེ་ལས་ཨེ་ཡིག་དང་། ཝཾ་ཡིག་དག་ལ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་(དགོང་,དགོད་)པ་དག་ལས་ཀྱང་ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལི་དག་གོ། །

The causal Vajradhara’s root face and body color are white, while the resultant Vajradhara’s body color is black. Alternatively, "as before" refers to how previously, upon the flavor of the nature of the dharmadhātu, there are the moon, the sun, and the seed syllables situated between them. Likewise, "face" refers to the face for the sake of expression, which are the two garlands of nādas. The "sign" is the seed syllable; these three—the face and the sign—are the first cause. By means of those causes, the moon is the bodhicitta and the "ka" is bliss; because both reach their culmination, the moon is the water-crystal. That is the light of the jewel; like a jewel, it possesses various forms and is the luminous jewel-light—that is the moon, the water-crystal, and the jewel-light. This is described as the gathering in union: "Thus, all are perfected." Thus, through the sequence of the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth, all the Tathāgatas and ḍākinīs are perfected. Alternatively, "Evaṃ" itself is the perfection of all ḍākinīs. To show the meaning of this "Evaṃ" in detail, it arises from the nature of insight and method: the letter E is insight and the letter Vaṃ is method. By the phrase "from the nature," that very insight is called the vowels (āli) and that very method is called the consonants (kāli). The vowels are the moon and the consonants are the sun. From this classification, the letters E and Vaṃ are insight and method, and from those, the vowels and consonants arise.

དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདིས་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱེ་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའོ། ། ཡང་ན། ཨེ་ཝཾ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ཨེ་ཝཾ་ནི་གང་ཞིག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་དེ། ཐམས་ཅད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་། ཨ་བདག་མེད་མའོ་ཞེས་པ། ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་ དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་རྫོགས་པ་སྟེ། ལྷག་མ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར་གང་ལ་ཨཱཿ རྣམ་པར་བཅད་པའི་མཐའ་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་བདག་མེད་མ་དང་། ཐབས་རྡོ་རྗེ་ འཆང་སྟེ། གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་ལས་སོ། ། གཉིས་ཀ་ཡང་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཏེ་དེ་དག་དབྱེར་མེད་པ་ལས་ཆ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། ཉི་མ་ཆ་དང་བྲལ་བ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། གཉིས་ཀྱི་རབ་དབྱེ་ལས་རྣམ་པ་ གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་བཞི་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཨེ་ཝཾ་ཞེས་པ་དགའ་བའོ། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ཞེས་པ་མཆོག་དགའོ། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཞེས་པ་ཁྱད་པར་གྱི་དགའ་བའོ། ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་རབ་དབྱེ་ལས་ཞེས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་ བ་བཞི་པའོ། ། འདིས་ནི་འདི་ལས་དཀར་མོ་ལ་སོགས་ཏེ། ཡི་གེའི་དབྱེ་བ་སོ་སོ་གཞན། །

Among those, the moon and the sun are [the primary ones]; therefore, this is distinguished and particularly exalted as the most sublime. Alternatively, regarding the statement, "Evaṃ is the perfection of all," evaṃ refers to that which is the inseparability of the bodhicitta of emptiness and compassion. That is "all"; "all" refers to Vajradhara and A refers to Nairātmyā. Thus, "all" is Nairātmyā inseparable from Vajradhara. That itself is "perfection," the nature of wisdom (jñāna) without remainder. Because it ends with the visarga (āḥ), it is for that very reason said to be "from the nature of insight and method." Insight is Nairātmyā and method is Vajradhara; it is from the nature of both. Both are the two garlands of vowels (āli) and consonants (kāli) and nāda; from their inseparability, they are devoid of parts. Therefore, the moon is the bodhicitta and the sun is the partless wisdom of great bliss (mahāsukha). Because there is no other aspect apart from the distinction between these two, and because it is particularly without intrinsic nature, it is the fourth, Vajradhara. Evaṃ is joy (ānanda). "Insight and method" is supreme joy (paramānanda). "Vowels and consonants" is special joy (viramānanda). "From the distinction between the moon and the sun" is the fourth, coemergent joy (sahajānanda). By this, [it is shown that] from this, Gaurī and the others are the individual distinctions of the syllables.

རྒྱུ་འདི་ཉིད་ལས་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིའི་རིམ་པ་ལ་གནས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམ་པར་དག་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པ་ཁ་དོག་ནག་མོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་སོ་སོ་གཞན་སྣ་ཚོགས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པའོ། ། ཡི་གེའི་དབྱེ་བ་ཞེས་པ་ས་བོན་གྱི་དབྱེ་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སོ་སོ་གཞན་ཞེས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་སོ་སོ་ཐ་དད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་དཀར་མོ་ལ་སོགས་འགྱུར། ། ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ཉིད་མཆོག་རྨད་དུ་བྱུང་བའོ། ། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་པ་ནི་སྡུད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་སོ་སོ་ཞེས་པ་སྤྲོ་བའོ། ། སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པ་ གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་བར་མཛད་པ་རེ་ཞིག་ནང་གི་རིམ་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་མ་ལྔ་རྣམ་པར་གནས། ནང་གི་སྒྲས། གང་ཞིག་བདག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རིམ་པ་སྟེ། ནང་གི་རིམ་པ་དེ་ལའོ། ། རེ་ཞིག་གི་ སྒྲ་ནི་རིམ་པ་སྟེ། ཕྱི་ནས་ཕྱིའི་རིམ་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་ཞེས་པ་གཅིག་གི་ཚིག། ཐ་དད་པ་མེད་པ་ལས་སོ། ། རྣམ་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་མ་ལྔ་ཞེས་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཅི་ ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཕུང་པོ་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་གྱིས། ། རྣལ་འབྱོར་རིག་པས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ། ། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་།

From this very cause, those abiding in the outer circle, such as Gaurī and the others, are the pure objects of form and so forth. They are distinguished by the various, distinct, and manifold ḍākinīs, such as the black-colored ones and others. This is because the ḍākinīs possess various colors. "The distinction of syllables" refers to the distinction of seed-syllables, because the phrase "each distinct" means they are born from the individual, separate seed-syllables of the ḍākinīs and so forth. Alternatively, "Gaurī and the others will arise" means that the Tathāgatas and ḍākinīs will emerge; this is the supreme marvel. The absence of distinction among the syllables is "withdrawal," while "each distinct" is "emanation." Through the nature of emanation and withdrawal, the two maṇḍalas are inseparable, possessing the nature of both truths. To clarify that very point: for the time being, the five yoginīs abide in the inner circle. By the word "inner," it refers to the sequence governed by the self; it is in that inner circle. The word "for the time being" indicates the sequence, because the outer circle will be explained later. "Abide" is the singular form, used because there is no difference [in their nature]. "Form" has a definitive meaning: "the five yoginīs" means they possess the yoga that is the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. If one asks how they are to be meditated upon, it is said: "By the nature of the five aggregates, the knower of yoga should always meditate." Form, feeling, and... [the text continues].

འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱའོ། ། དེ་སུ་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་རིག་པ་གཉིས་ སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པ་སྟེ། རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་བར་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཡང་ན། ནང་གི་རིམ་པ་ཞེས་པ་བདག་ཉིད་ལ་ལྷག་པར་འཁྱུད་ཅིང་། བདག་ཉིད་ལས་འདས་ཏེ། གང་ཞིག་རིམ་པ་ཁ་སྦྱོར་དེ་ལ་རེ་ཞིག་གནས་པ་རླབས་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ། རྣམ་པར་ངེས་ པའོ། ། དེ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་མ་ལྔ་རྣལ་འབྱོར་མ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་ལྡན་པའོ། ། འདིས་ནི་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཅན་བདག་མེད་མ་ཉིད་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། རང་བཞིན་དེ་ཡིས་བསྒོམ་ཞིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་རིག་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་བར་མ་ཆད་པ་ཉིད་ ཀྱིས་སོ། ། ནང་གི་རིམ་པར་གནས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ་པོ་ཉིད་གསུངས་པ། དབང་པོར་རྡོ་རྗེ་ཤར་གྱི་འདབ་མ་ལ་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། གཤིན་རྗེར་ལྷོའི་འདབ་མ་ལ་དཀར་མོའོ། ། ཆུ་རུ་ནུབ་ཀྱི་འདབ་མ་ལ་ཆུའི་རྣལ་འབྱོར་མའོ། ། ལུས་ངན་དུ་བྱང་གི་འདབ་མ་ལ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། དབུས་སུ་དབུས་ཀྱི་ཟེ་འབྲུ་ལ་བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མའོ། ། ཡང་ན། དབང་པོར་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྡོ་རྗེ་མ་ཞེས་པའི་གསུང་ལས་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། །

One should enter into meditative equipoise through the nature of perception, formations, and consciousness. Who is that? It is the yogin who realizes the non-dual primordial wisdom (jñāna). "Constantly" means without interruption. Alternatively, "inner stage" refers to that which intensely embraces the self and transcends the self, abiding for a time in the union of the stages, characterized by being free from waves—that is, it is the definitive. What is its distinction? It possesses the five yoginīs, such as the Mirror-like Wisdom and so forth. By this, Nairātmyā herself, who is the nature of both, is the ḍākinī. For that very reason, the five aggregates, such as form and so forth, are the five Tathāgatas, such as Vairocana and so forth, whose nature is the five wisdoms, such as the Mirror-like Wisdom and so forth. One should meditate and enter into equipoise through that nature; it is the primordial wisdom that realizes the inseparability of both yogic knowledges. "Constantly" means without interruption. The five ḍākinīs abiding in the inner stage are taught as follows: at the Indra [direction], on the eastern petal, is Vajrā; at Yama, on the southern petal, is Pāṇḍarā; at Varuṇa, on the western petal, is Varuṇayoginī; at Kubera, on the northern petal, is Vajraḍākinī; and in the center, on the central anthers, is Nairātmyayoginī. Alternatively, "Indra is Vajra" refers to the Vajra of the aggregate of form; from the statement "Vajrā," the characteristic of appearance is the Body Vajra (kāyavajra).

གཤིན་རྗེ་དཀར་ཞེས་པ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དཀར་མོ་སྟེ། ཚོར་བ་ལ་ནི་དཀར་མོར་བརྗོད། ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། ཆུ་རུ་ཆུ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཞེས་པ། འདུ་ཤེས་ཆུ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། ལུས་ངན་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་ མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ཀྱིས་དེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། མི་ཕྱེད་པའི་རང་བཞིན། ཌཱ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཏེ། དེ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་ངེས་ཚིག་གིས་མཁའ་འགྲོ་མ་རྡོ་རྗེ་ གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དབུས་སུ་བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཞེས་པ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འདས་པ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་དབུས་སུ་གནས་པ་སྟེ། དེ་བདག་དང་བདག་གི་བའི་འཛིན་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ཕྱིར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་བདེན་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རེ་ཞིག་གི་སྒྲ་ནི་རིམ་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིའི་རིམ་པར་གནས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་པོ་གསུངས་པ། ཕྱིའི་རིམ་པ་ལ། དཀར་མོ་ཆོམ་རྐུན་རོ་ལངས་མ། ། གྷསྨ་རཱི་དང་པུཀྐ་སཱི། ། རི་ཁྲོད་མ་དང་ གདོལ་པ་མོ། ། བརྒྱད་པ་ཌོམྦི་ནཱི་རུ་བརྗོད། ། ཕྱིའི་རིམ་པའི་ཤར་གྱི་འདབ་མ་ལ་གཽ་རཱིའོ། ། ལྷོའི་འདབ་མ་ལ་ཙཽ་རཱིའོ། ། ནུབ་ཀྱི་འདབ་མ་ལ་བེ་ཏཱ་ལིའོ། །

Regarding "White Yama," she is White because she is the very nature of the aggregate of feeling; as it is said, "Feeling is called White," she is the Mind Vajra, the nature of perfect awareness. "In water, the Water Yoginī" refers to the Yoginī of perception, water; as it is said, she is the Speech Vajra, the very nature of expression. "Vajra Ḍākinī of Kubera" refers to the aggregate of formations, which is the inseparability of the three vajras. Because she is the utterly pure dharmadhātu and is both Vajradhara and a ḍākinī, she is the Vajra Ḍākinī. The nature of the indivisible ḍā is the space element; because she "goes" (gati) into that, by this etymology, the Ḍākinī is the wisdom of Vajradhara, the inseparability of the three vajras. "In the center, Nairātmyā Yoginī" means that, having transcended conceptualizations such as bliss and so forth, she abides in the center by virtue of being non-conceptual. This is because she is completely liberated from the grasping at "I" and "mine." The term "Yoginī" signifies the inseparability of the two truths. The word "for now" (re zhig) indicates a sequence, referring to the eight ḍākinīs who abide in the outer circle. Regarding the outer circle: "Gaurī, Caurī, Vetālī, Ghasmarī, Pukkasī, Śavarī, Caṇḍālī, and the eighth is said to be Ḍombinī." On the eastern petal of the outer circle is Gaurī; on the southern petal is Caurī; on the western petal is Vetālī.

བྱང་གི་འདབ་མ་ལ་གྷསྨ་རཱིའོ། ། དབང་ལྡན་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་འདབ་མ་ལ་པུཀྐ་སཱིའོ། ། མེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འདབ་མ་ལ་ཤ་བ་རཱིའོ། ། བདེན་ བྲལ་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་འདབ་མ་ལ་ཙཎྜ་ལཱིའོ། ། རླུང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་འདབ་མ་ལ་ཌོམྦི་ནཱིའོ། ། འོག་ལྡན་མ་དང་སྟེང་ལྡན་ཉིད། ། མཁའ་སྤྱོད་མ་དང་ས་སྤྱོད་བརྗོད། ། འོག་གི་སྒྲས་པདྨ་གཉིས་ཀྱི་འདབ་མའི་རྩེ་མོ་དང་རྩ་བ་དག་གི་འོག་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ས་སྤྱོད་མ་སྟེ། དེ་བཞིན་ དུ་སྟེང་དུ་མཁའ་སྤྱོད་མའོ། ། སྲིད་དང་ཞི་བའི་རང་བཞིན་གྱིས། ། འདི་དག་གནས་སོ་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། ས་སྤྱོད་མ་དང་མཁའ་སྤྱོད་མའི་མཁའ་འགྲོ་མ་གཉིས་ནི་སྲིད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་ཏེ། སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་འདི་དག་ ཤེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་སོ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེ་ཞེས་པ་བོད་པའོ། ། ཕྱིའི་རིམ་པ་ལ་དཀར་མོ་ཞེས་པ། གཟུགས་ལ་གཽ་རཱི་རྟག་ཏུ་བཤད། ། ཞེས་པ་གཟུགས་ནི་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ལས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་དང་པོའི་དགའ་བའོ། ། སྒྲ་ལ་ཙཽ་རཱི་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་པ་གསུང་རྡོ་རྗེ་མཆོག་དགའོ། ། དྲི་ཡི་ཡུལ་ལ་བེ་ཏཱ་ལི། ། ཞེས་པ་དྲི་ནི་རྟོགས་པ་སྟེ། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཁྱད་བར་གྱི་དགའ་བའོ། ། རོ་ལ་གྷསྨ་རཱི་རབ་གྲགས། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དེར་རིན་ཆེན་དབང་པོའོ། ། ས་ཁུ་བ་འོད་དཔག་མེད་དོ། ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་ འཆང་སྟེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་བཞི་པ་ཞེས་པའོ། ། ས་ནི་པུཀྐ་སཱི་རུ་བཤད། །

On the northern petal is Ghasmarī. On the petal in the direction of Ishāna is Pukkasī. On the petal in the direction of Agni is Śavarī. On the petal in the direction of Nairṛti is Caṇḍālī. On the petal in the direction of Vāyu is Ḍombinī. The lower and the upper, Are called the Sky-farer and the Earth-farer. Because she dwells below the tips and the bases of the petals of the two lotuses, she is the Earth-farer (Bhūcarī). Likewise, the one above is the Sky-farer (Khecarī). By the nature of existence and peace, These two abide, O Great Compassionate One. The two ḍākinīs, the Earth-farer and the Sky-farer, abide by the nature of existence (saṃsāra) and nirvāṇa. Furthermore, the nature of existence and nirvāṇa is established through the mode of knowing these. "O Great Compassionate One" is an address. Regarding the outer sequence, "Gaurī is explained as form": form is the characteristic of appearance, the Vajra Body, the first joy. "Caurī is renowned as sound": this is the Vajra Speech, the supreme joy. "Vetālī is the object of smell": smell is realization, the Vajra Mind, the special joy. "Ghasmarī is renowned as taste": through the indivisibility of the three vajras, the characteristic of experiencing taste is the Lord of Jewels (Ratneśvara). "Earth is the semen, Amitābha": the indivisibility of both is Vajradhara, the fourth, the innate joy. "Earth is explained as Pukkasī": Earth is the element of solidity. "Water is Śavarī": Water is the element of fluidity. "Fire is Caṇḍālī": Fire is the element of heat. "Wind is Ḍombinī": Wind is the element of motion. "Space is the ḍākinī Khecarī": Space is the element of emptiness. These five elements are the five ḍākinīs. The five aggregates are the five Buddhas. The five objects are the five goddesses. The five sense organs are the five heroes. The five consciousnesses are the five consorts. The five afflictions are the five wisdoms. The five limbs are the five families. The five colors are the five lights. The five times are the five moments. The five places are the five mandalas. The five actions are the five activities. The five families are the five mandalas. The five families are the five Buddhas. The five families are the five ḍākinīs. The five families are the five heroes. The five families are the five consorts. The five families are the five wisdoms. The five families are the five lights. The five families are the five moments. The five families are the five mandalas. The five families are the five activities. The five families are the five mandalas. The five families are the five Buddhas. The five families are the five ḍākinīs. The five families are the five heroes. The five families are the five consorts. The five families are the five wisdoms. The five families are the five lights. The five families are the five moments. The five families are the five mandalas. The five families are the five activities. The five families are the five mandalas. The five families are the five Buddhas. The five families are the five ḍākinīs. The five families are the five heroes. The five families are the five consorts. The five families are the five wisdoms. The five families are the five lights. The five families are the five moments. The five families are the five mandalas. The five

ཅེས་པ་གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། ཆུ་ཁམས་ཤ་བ་རཱི་རུ་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ཆུ་ནི་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། མེ་ནི་ཙཎྜ་ལཱིར་ཤེས་བྱ། ། ཞེས་པ་མེ་ནི་ རང་བཞིན་མེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལས་སོ། ། ཡང་ན་ཙཎྜ་ཉི་མའོ། ། ཨཱ་ལི་ཟླ་བ་སྟེ། གཉིས་ཀ་འདི་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཙཎྜ་ལཱི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། གཡུང་མོ་ནི་རེག་མིན་ཏེ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་གཡུང་མོ་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའོ། ། བརྒྱད་པ་ ནི་བརྒྱད་རྣམས་ཀྱིས་རྫོགས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་བཞི་ཚན་གཉིས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའི་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་ པའོ། ། འོག་ལྡན་མ་དང་སྟེང་ལྡན་ཉིད། ། ས་སྤྱོད་མ་དང་མཁའ་སྤྱོད་བརྗོད། ། ས་སྤྱོད་ཀྱི་སྒྲས་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའོ། ། མཁའ་སྤྱོད་ཀྱི་སྒྲས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྲིད་དང་ཞི་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་འདི་དག་ཤེས་པའི་ཚུལ་དབྱེར་མེད་ཅིང་གཡོ་བ་མེད་པའོ། ། མཁའ་སྤྱོད་མ་དང་ས་སྤྱོད་མའི་སྒྲས་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་མངོན་པར་བརྗོད་ཅིང་རྡོ་རྗེ་འཆང་མངོན་པར་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་ པའི་ལྷག་མ་སྐྱེས་པའི་རྟགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །

Thus, the body-vajra is the characteristic of the appearance of the purification of delusion-vajra. "The water element is called Śavarī" means that water is the speech-vajra of Amitābha. "Fire is to be known as Caṇḍālī" means that fire arises from the very cause of being without intrinsic nature. Alternatively, caṇḍa is the sun and ali is the moon; because both are present in this, Caṇḍālī is the mind-vajra. Ḍombī is "non-touch"; that which possesses this is Ḍombī, endowed with the wisdom that is completely liberated from subject and object. The eighth is the perfection of the eight, because of the purification of insight and method; thus, there are two sets of four, such as joy and so forth. For that very reason, Hevajra is the essence of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom, surrounded by the five ḍākinīs who are encircled by the eight ḍākinīs. "The one below and the one above, The earth-dweller and the sky-dweller are proclaimed." By the term "earth-dweller," because it is the characteristic of appearance, Hevajra is the essence of the conventional truth. By the term "sky-dweller," Nairātmyā is the essence of the ultimate truth. For that very reason it is said: "The Blessed One, who abides as the nature of existence and peace, is the indivisible and immovable mode of knowing these." Because the terms "sky-dweller" and "earth-dweller" explicitly express the nature of Nairātmyā but do not explicitly express Vajradhara, the remainder of the purification is indicated by the male gender.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་བོད་པ་སྟེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ལམ་མཁྱེན་པ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པ་གང་དུ་ཁམས་གསུམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་རྟོག་པས་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡང་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་ པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཡང་། ། ཨཱཾ་ཨཱིཾ་ཨཱིཾ་ཨུཾ་ཨཾ། རྡོ་རྗེ་མ་དང་། དཀར་མོ་དང་། ཆུ་མ་དང་། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་། བདག་མེད་མ་ཞེས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ལྔ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ལཱྀ་ཨེཾ་ཨཻཾ་ཨྃ་གཽ་རཱི་དང་། ཙཽ་རཱི་ དང་། བེ་ཏཱ་ལི་དང་། གྷསྨ་རཱི་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཨུཾ་རྀཾ་རཱྀཾ་ལྀཾ། པུཀྐ་སཱི་དང་། ཤ་བ་རཱི་དང་། ཙཎྜ་ལཱི་དང་ཌོམྦི་ནཱི་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཨཽ་ཨཱཾ། ས་སྤྱོད་མ་དང་མཁའ་སྤྱོད་མ་དག་གིའོ། ། འདིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔའོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ ཡུལ་བཞི་རྣམ་པར་དག་པ་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞིའོ། ། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་སྟེ། འབྱུང་བ་བཞི་རྣམ་པར་དག་པ་པུཀྐ་སཱི་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞིའོ། ། ཡིད་ནི་དམ་པའི་བདེ་བ་ཟ། ། ཞེས་པའི་གསུངས་ལས་ས་སྤྱོད་མ་ཡུལ་རེག་བྱ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། བདེ་བ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཞེས་པ་ནམ་མཁའི་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་མཁའ་སྤྱོད་མ་ནམ་མཁའི་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། འདིས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་འཁོར་ལོའོ། །

For that very reason, "Great Compassion" is a name for Vajradhara. To know the path in which the two are inseparable is none other than this: the realization that the three realms are without intrinsic nature, yet remain conceptually present for the sake of acting for the benefit of beings; this is itself Great Compassion. The seed syllables of these [deities] are: ĀṂ, ĪṂ, ĪṂ, ŪṂ, and AṂ. These should be known as the five seed syllables of the five ḍākinīs in their respective order: Vajrā, Gaurī, Vāriyoginī, Vajraḍākinī, and Nairātmyā. LĀṂ, EṂ, AIṂ, and AṂ are the seeds of Gaurī, Caurī, Vetālī, and Ghasmarī. UṂ, ṚṂ, ṜṂ, and ḶṂ are the seeds of Pukkasī, Śavarī, Caṇḍālī, and Ḍombinī. AUṂ and ĀṂ are the seeds of Bhūcarī and Khecarī. By this, the five aggregates, such as form and so forth, are the five purified ḍākinīs. The four objects, such as form and so forth, are the four purified ḍākinīs, Gaurī and the others. The four elements—earth, water, fire, and air—are the four purified ḍākinīs, Pukkasī and the others. Regarding the statement, "The mind consumes supreme bliss," Bhūcarī is the purification of the object of touch. Regarding the statement, "Bliss is the space element," Khecarī is the purification of the space element. Thus, this is the wheel of the nature of the fifteen ḍākinīs, which consist of the five faculties, the five objects, and the five great elements.

འདི་ཉིད་མཁའ་སྤྱོད་མ་དང་ ས་སྤྱོད་མ་དག་གིས་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམ་པར་དག་ པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་བཞི་དང་། ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམ་པར་དག་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་སོ། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་མཉམ་སྦྱོར་བ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གདན་ཡིན་ཏེ། ། འགྱུར་མེད་ལས་བྱུང་གོང་བུ་ནི། ། ཧཱུྃ་སྟེ་ཕཊ་ཡིག་འདོད་མིན་ཉིད། ། སེམས་དཔའ་གཟུགས་བརྙན་ཡང་དག་བྱུང་། ། དཀྱིལ་འཁོར་དབང་པོ་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། སྔར་བཞིན་ ཞལ་དང་མཚན་མ་སོགས། ། ཟླ་བ་ཆུ་ཤེལ་ནོར་བུའི་འོད། ། ཨེ་ཝཾ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་ཉིད། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས། ། ཨཱ་ལི་ཤེས་རབ་ཀཱ་ལི་ཐབས། ། ཟླ་བ་ཉི་མའི་རབ་དབྱེ་ལས། ། འདི་ལས་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་ཏེ། ། ཡི་གེའི་དབྱེ་བ་སོ་སོ་གཞན། ། ཞེས་པ་དཀྱིལ་ འཁོར་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཁ་སྦྱོར་ཉིད་དེ། རིམ་གཉིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་དེས་མངོན་པར་གསལ་བར་མཛད་དོ། ། ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ། ། ཁ་དོག་ནག་མོ་དྲག་ཆེན་མོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞལ་གཅིག་སྤྱན་ནི་དམར་བ་སྟེ། ། གྲི་གུག་ ཐོད་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱག།

This very [deity] is Khecarī and Bhūcarī, the nature of insight and method, the purity of existence and nirvāṇa, Vajradhara. The five ḍākinīs, Vajrā and the rest, are the purity of the five aggregates and the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom; they are the nature of the five wisdoms. The eight yoginīs, Gaurī and the rest, are the purity of the four objects, such as form, and the four great elements, such as earth; they are Vajradhara, the nature of the nine [deities] consisting of the eight yoginīs. The two maṇḍalas are the inseparability of the two maṇḍalas. "The union of the vowels and consonants is the seat of Vajrasattva. The mass arising from the immutable is the syllable HŪṂ; the syllable PHAṬ is not desired. The Sattva, the reflection, has truly arisen; meditate on the lord of the maṇḍala. As before, the faces, hand-symbols, and so forth, have the light of a moon, a water-crystal, or a jewel. E-VAṂ is the perfection of all. From the nature of insight and method: the vowels are insight, the consonants are method. From the distinction of moon and sun, from this [arise] Gaurī and the rest; the other [deities] are the individual distinctions of the letters." Thus, the inseparability of the two maṇḍalas is the union itself. This is made clearly manifest by what was said, such as "the two stages" and so forth. "All are Vajraḍākinīs, black in color, very fierce, adorned with the five mudrās, with one face and red eyes, holding a curved knife and a skull-cup in their hands."

ཅེས་པའི་དོན་གསལ་བ་ཁོ་ནའོ། ། ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཨ་བདག་མེད་མ་སྟེ། སརྦ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ནི་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ ཏེ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་དང་ཡེ་ཤེས་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཁ་དོག་ནག་མོ་ཞེས་པ་གང་གིས་ནག་མོའི་ལུས་སུ་བྱས་པ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་པོ་དེ་རྣམས་ནི་ཡི་གེ་སྟེ། ཁ་དོག་ནག་མོ་ཆ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདིས་ནི་ ནཱ་ད་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་པའོ། ། དྲག་ཆེན་མོ་ཞེས་པ། མ་མཱ་མ་ཀཱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཧ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། མ་ཧཱ་གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དྲག་མོ་ནི་གཏུམ་མོ་སྟེ་ཉི་མའོ། ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པ་དྲག་མོ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཉི་མ་མ་ཡིན་པ་ནི། ཨཱ་ལིའི་རང་ བཞིན་ཟླ་བ་སྟེ། ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་དང་དྲག་མོ་མ་ཡིན་པ་ནི་དྲག་མིན་ཞེས་པ་སྣང་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་སེམས་དཔའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་ པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བརྒྱན་པ་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་པ་སྟེ། སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཅེས་པའོ། །

The meaning of this is quite clear. Alternatively, "all" refers to Vajradhara. "A" is Nairātmyā, and "sarva" is the wisdom of the inseparability of both. For that very reason, she is the Vajra-Ḍākinī; "Vajra" is Vajradhara, and "Ḍākinī" refers to Nairātmyā and the others. This signifies the nature of the inseparability of the Vajra-Ḍākinīs and wisdom. Regarding "black-colored," the two garlands of vowels and consonants (āli-kāli) that constitute the black body are the syllables; the meaning is the nature of the black color, which is free from parts. This indicates that wisdom is the very inseparability of the nāda (vibration). Regarding "Great Fierce One" (mahācaṇḍī): "Mā" is Māmakī, the bodhicitta. "Ha" is Vajradhara; "mahā" is the inseparability of both. "Fierce One" (caṇḍī) is the caṇḍālī (inner heat), which is the sun. Thus, that which is not the fierce one and not the sun is the moon, the nature of the vowels. The nature of the "Great" and the "not fierce" is the "non-fierce," which is the nature of non-appearance, the wisdom inseparable from the Body (kāya). Because it is the nature of the reflection of the sattva (being) in which the three vajras are inseparable, it is the wisdom of the inseparability of the three bodies alone. "Adorned with the five mudrās" means that she is adorned in the manner of various manifestations by the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth, abiding in the manner of emanation. This is the wisdom itself, characterized by the nature of emanation and withdrawal.

ཞལ་གཅིག་ཅེས་པ་བརྗོད་པའི་ ཕྱིར་ཞལ་ཏེ་གང་གི་གཅིག་དབྱེར་མེད་པ་དེ་ནི་ཞལ་གཅིག་ཆ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྤྱན་ནི་དམར་བ་སྟེ་ཞེས་པ་དམར་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཏེ། ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། སྤྱན་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་སྤྱན་དམར་བའོ། ། ཞལ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆ་ དང་བྲལ་བ་དང་སྤྱན་དམར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཆ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དེ། གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་རྣམས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པའོ། ། གྲི་གུག་ནི་བདག་མེད་མ་དང་ཐོད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱང་བདག་མེད་མ་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་ཞེས་པ་བདེན་པ་གཉིས་ ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱག་ནི། ཀ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་། ར་བདག་མེད་མ་སྟེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཕྱེ་བ་ལས་ཕྱག་དག་ཅེས་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་པོ་ཉིད་གསུངས་པ། ། འཁོར་ལོ་རྣ་ཆ་མགུལ་རྒྱན་དང་། ། ལག་པར་ལག་གདུབ་སྐ་རགས་ཏེ། ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ནི་རྣམ་དག་ པས། ། འདི་ལྔ་ཕྱག་རྒྱ་དག་པའོ། ། ཞེས་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། ཐམས་ཅད་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ནར་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མ། ། དེ་ལྟར་ ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བཤད། ། ཅེས་པ་ཇི་ལྟར་བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་དང་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་མཁའ་འགྲོ་མ་ཐམས་ཅད་དེ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་བདག་མེད་མ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནའོ། ། ལག་པ་གཅིག་ནི་ཐོད་པས་བྲེལ། ། ཕྱག་གཡོན་པ་ཐོད་པས་ བྲེལ་བའོ། ། གཡས་པ་ན་ནི་གྲི་གུག་འཛིན།

Regarding the expression "one face": "face" refers to that which is indivisible into one; thus, it is a nature devoid of parts. "Eyes are red" means that "red" is desire, characterized by universal passion. "Eyes" refers to the sense faculties; that which possesses them is "red-eyed." Because of being one-faced, it is devoid of parts, and because of being red-eyed, it possesses parts. Since it is the identity of both, it is said to be "the nature of the two truths." The curved knife is Nairātmyā and the skull-cup is Vajradhara; since the two truths are also Nairātmyā and Vajradhara, it is "the nature of the two truths." For that very reason, the "hands" are "Ka" as Vajradhara and "Ra" as Nairātmyā; from the differentiation of these two as indivisible, they are called "the two hands." The five mudrās are taught as follows: "The wheel, the earrings, the necklace, the bracelets on the hands, and the belt—these five are the pure mudrās, because they are the complete purity of the five Buddhas." This is an extensive explanation of what was stated: that they are the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. In order to clarify that everything is exclusively the indivisible wisdom, it is said: "Just as Nairātmyā, so too are all explained." This means that just as Nairātmyā is, so too are all ḍākinīs in that form and in that manner; all ḍākinīs are exactly like Nairātmyā. "One hand is occupied with a skull-cup" means the left hand is occupied with a skull-cup. "In the right hand, she holds a curved knife."

། ཞེས་པའི་གསུང་ལས་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ཡང་གཡོན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་གཡོན་ལོགས་ཀྱིས་སོ། ། སྟག་གི་པགས་པ་རྐེད་པར་དཀྲིས། ། ཞེས་པ་རྐེད་པ་སྟག་གི་པགས་པས་གཡོགས་པ་སྟེ། སྟག་གི་པགས་པའི་ཤམ་ཐབས་ཅན་ཞེས་པའི་ དོན་ཏོ། ། རོ་ལ་ཞོན་པ་གཟི་བརྗིད་འབར། ། ཕྱག་གཉིས་གྱེན་དུ་དབུ་སྐྱེས་སེར། ། ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཨ་བདག་མེད་མ་སྟེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་སརྦའོ། ། ཨེ་ཝཾ་རྣམ་པ་ཞེས་པ། ཨེ་ཝཾ་ནི། ཨེ་ཡིག་ཆ་བྱད་བཟང་པོ་གང་། ། དབུས་སུ་ཝཾ་ཡིག་ གིས་བརྒྱན་པ། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གནས། ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག། ཅེས་པའི་གསུང་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཨེ་ཝཾ་སྟེ། གང་གི་རྣམ་པ་དང་ཚུལ་དེ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བཤད་ཅེས་ པ་ཁམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཡ་རླུང་གསུང་ངོ་། ། ཨ་རྡོ་རྗེ་མ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་སྟེ། ཁྱཱ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཨེ་ཝཾ་དུ་གྱུར་པ་འདིས་ནི་ཇི་ལྟར་བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མ། ཨེ་ཝཾ་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་དེ། བདག་མེད་རྣལ་ འབྱོར་མ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་མཁའ་འགྲོ་མ་ཐམས་ཅད་ཨེ་ཝཾ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ལག་པ་གཅིག་ནི་ཐོད་པས་བྲེལ། ། ཀཾ་བདེ་བ་སྟེ། སྐྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀ་པཱ་ལ། པདྨ་ཆོས་འབྱུང་བདག་མེད་མའོ། ། གཅིག་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། ཐོད་པ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། ལག་པ་ནི་ ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གཉིས་ཏེ།

From this statement, the phrase "the khaṭvāṅga also with the left alone" means with the left side. "The tiger skin wrapped around the waist" means the waist is covered with a tiger skin; this is the meaning of "wearing a tiger-skin lower garment." "Mounted on a corpse, blazing with majesty, two hands, hair upward, yellow," so it is said. Alternatively, all are Vajradhara. A is Nairātmyā; the two are inseparable, which is sarva. Regarding the phrase "the form of E-vaṃ": E-vaṃ is as stated in the scripture: "The syllable E is the excellent vessel, adorned in the center by the syllable Vaṃ; it is the abode of all bliss, the jewel casket of the Buddhas." Thus, the inseparability of emptiness and compassion, the nature of bodhicitta, is E-vaṃ. The meaning is that the form and mode of those two, being inseparable, are Vajradhara. "Explained" refers to the element, bodhicitta. Ya is the speech, the wind. A is Vajrī, the nature of the aggregate of form, which is the body; khyā is the wisdom of the inseparability of body, speech, and mind. By these becoming E-vaṃ, just as Nairātmyā Yoginī is the very form of E-vaṃ, so too all ḍākinīs are E-vaṃ itself. "One hand is occupied with a skull-cup": kaṃ is bliss; because it protects, it is kapāla. The lotus, the source of phenomena (dharmodaya), is Nairātmyā. One is Vajradhara; they are of the nature of a single skull-cup. The hands are two, each having the nature of five.

རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ལག་པ་གཅིག་ནི་ཐོད་པ་སྟེ། འདིས་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། བྲེལ་བ་ནི་དང་པོ་དང་བྲལ་བ་བྱ་གྷྲ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་དང་པོ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཨ་བདག་མེད་མ་སྟེ་དེ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ལག་པ་ གཅིག་ནི་ཐོད་པས་བྲེལ་ཞེས་པའོ། ། གཡས་པ་ན་ནི་གྲི་གུག་འཛིན། ། གཡས་པ་ན་ནི་ཉི་མ་རིན་ཆེན་དབང་པོ་སྟེ། དེའི་རྒྱུར་གྲི་གུག་འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་གྲི་གུག་གཟུང་བ་ལས་གཅོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རིན་ཆེན་དབང་པོ་ཡང་མི་ཤེས་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཡས་པ་ན་ནི་གྲི་གུག་འཛིན། ། ཞེས་པ་ འདིས་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ཡང་གཡོན་ཉིད་ཀྱིས། ། ཞེས་པ་གཡོན་ཟླ་བས་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ཞེས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་བདག་མེད་མ་རྣམ་པར་དག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སྟག་གི་པགས་པ་རྐེད་པར་དཀྲིས། ། སྟག་གི་པགས་པའི་སྒྲས་ གཟུགས་སྣ་ཚོགས་པ་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གཡོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། ཨ་བདག་མེད་མ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། བདེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རྐེད་པ་སྟེ། སྟག་གི་པགས་པ་རྐེད་པར་དཀྲིས། ། ཞེས་པ་འདིས་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་ མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་རབ་ཏུ་གསལ་བར་མཛད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། རོ་ལ་ཞོན་པ་ཞེས་པ་རོ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། ། དེ་ལ་ཞོན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམས་ཁྱབ་པའོ། ། གཟི་བརྗིད་འབར་ཞེས་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་འོད་གསལ་བའོ། ། ཕྱག་གཉིས་ཞེས་པ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ ཉིད་ཅན་ནོ། ། སེར་པོ་ནི་ཉི་མའོ། །

Regarding the phrase "the wisdom of the indivisibility of the three vajras," the single hand is the skull-cup; by this, both are indivisible. "Vṛlā" means "separated from the first" (vighra), because that wisdom is itself the abandonment of the first. "A" is Nairātmyā; the single hand is "separated from the skull-cup" by being inseparable from her. In the right hand, he holds a curved knife (kartṛ). In the right is the sun, the Lord of Jewels (Ratneśvara); because it is the cause for holding the curved knife, just as a curved knife cuts from what is grasped, so too the Lord of Jewels cuts through ignorance. Thus, "in the right hand he holds a curved knife" means that Vajradhara is precisely inseparable from Nairātmyā. "The khaṭvāṅga is also by the left alone" means that the left is the moon, the khaṭvāṅga is the sixteen emptinesses, and the purity of Nairātmyā is the bodhicitta—this is the meaning. "The tiger skin is wrapped around the waist": by the term "tiger skin," the conventional truth is that which is covered by the nature of emanating various forms. "A" is Nairātmyā, the ultimate truth; the two are indivisible. Because one proceeds in bliss, it is the waist; "the tiger skin is wrapped around the waist" means that this makes it clear that Vajradhara is inseparable from Nairātmyā. "Mounted upon a corpse" means the corpse is the dharmadhātu. "Mounted upon it" means pervading the dharmadhātus. "Blazing with majesty" means the luminosity of the lack of intrinsic nature. "Two hands" means having the nature of the two truths. "Yellow" is the sun.

གྱེན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་གྱེན་དུ་སྟེ་སེར་པོ་དང་གྱེན་དུ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྱེན་དུ་སེར་པོའོ། ། དབུ་ལ་སྐྱེས་པ་ནི་དབུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཟླ་བའོ། ། གྱེན་དུ་སེར་པོ་དང་དབུ་སྐྱེས་པ་ནི་གྱེན་དུ་སེར་པོ་དབུ་སྐྱེས་སོ། ། འདི་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཨཱཿཨཱ་ ལི་བསྡུས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་བསྡུས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་ངོ་ཞེས་པའོ། ། གྲི་གུག་གི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་ པ། ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་སྐྱོན་དྲུག་རྣམས། ། གཅོད་ཕྱིར་གྲི་གུག་གནས་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ང་རྒྱལ་དང་། གཏི་མུག་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། ཕྲ་མོ་ཞེས་པ་སྐྱོན་དྲུག་གོ། ། དེ་རྣམས་གཅོད་པའི་ཕྱིར་གྲི་གུག་གནས་པ་ཉིད་དེ། འདིའི་སྐྱོན་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་ ཉིད་དོ། ། སྐྱོན་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་དང་། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་དག་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའོ། ། དངོས་པོ་དངོས་མེད་རྣམ་རྟོག་གི། ། མགོ་བོ་པདྨའི་སྣོད་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་འཁོར་བའོ། ། དངོས་མེད་ ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། ། གཉིས་ཀའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་མགོ་བོ་དང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་པདྨའི་སྣོད་ཐོད་པའི་སྣོད་དེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོད་པ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། དངོས་པོ་ནི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་སྐྱེ་བའོ། ། དངོས་མེད་ནི་དངོས་པོར་མ་གྱུར་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ།

Regarding the phrase "because of going upward," "upward" refers to yellow and upward; because it is both, it is "upward-yellow." That which is born on the head is the "head-born," which is the moon. "Upward-yellow" and "head-born" together constitute "upward-yellow-head-born." The essence of these two is the syllable ĀḤ, which is the contraction of the vowels (ā-li). This essence, which is the inseparable union of insight and method, is the maṇḍala of Nairātmyā. Likewise, just as it is with the maṇḍala of Nairātmyā, so too is the maṇḍala of Vajradhara. The purity of the curved knife is explained as follows: "The six defects, such as pride and the rest, Are severed; therefore, the curved knife abides." These six defects are pride, delusion, desire, hatred, envy, and the subtle. Because these are severed, the curved knife abides; this is the purity of these six defects. The purity of the six defects is precisely the purity of the five Tathāgatas and Vajrasattva, which is called "non-dual wisdom." "The head of the conceptualization of existence and non-existence Is the lotus vessel." "Existence" is saṃsāra; "non-existence" is nirvāṇa. The head, which is free from the conceptualization of both, is the lotus vessel—the skull vessel. This is the "skull" of non-dual purity. Alternatively, "existence" is that which has become an entity, birth; "non-existence" is that which has not become an entity, non-birth.

སྐྱེ་བ་ཉིད་ སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་རྟོག་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེའི་མགོ་བོ་དེའི་རྩ་བས་པདྨའི་སྣོད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བདུད་རྣམས་རྣམ་པ་བཞི་ཡི་ཁྲག། དངོས་གྲུབ་རྒྱུ་ཕྱིར་བཏུང་བར་བྱ། ། ཐོད་པ་ཁྲག་གིས་བཀང་པ་ཞེས་ པ་སྟེ། ཐོད་པར་དེ་བདུད་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཁྲག་བཏུང་བར་བྱ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་བདུད་བཞི་པོ་དེའི་ཕྱིར་བདུད་བཞི་བཅོམ་པ་ལས་དངོས་གྲུབ་དུ་འགྱུར་ཞིང་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་རྒྱུའི་ཕྱིར་བཏུང་བར་བྱའོ། ། ཡང་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་དགའ་བ་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བདུད་དེ། སེམས་ཅན་དབང་པོ་ རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ཆགས་པ་ལས་དགའ་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་དག་ལོག་པ་ན་དགའ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་སྤང་སྟེ། འདིས་ནི་བདུད་བཞིའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ཁྲག་ནི་ཆགས་པའི་མཚན་ ཉིད་དེ། བཏུང་ཞིང་ཆགས་པ་མེད་པར་བྱ། ། ཆགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཆགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། དངོས་གྲུབ་རྒྱུ་ཕྱིར་ཞེས་པ་དངོས་གྲུབ་ནི་འབྲས་བུའོ། ། རྒྱུ་ནི་བྱེད་པའོ། ། དངོས་གྲུབ་ཉིད་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་ཉིད་ འབྲས་བུ་སྟེ། འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་གཉིས་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་དོན་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐར་ཐུག་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པའོ། ། སྟོང་ཉིད་རྣམ་པས་ཁ་ཊྭཱཾ་ག། །

Birth itself is non-birth. For that very reason, it is free from all conceptual construction. Its head and its root are the vessel of the lotus, the abode of primordial wisdom (jñāna); this is the meaning of "perfect primordial wisdom." "The blood of the four types of Māras should be drunk for the sake of accomplishment." This refers to the skull-cup filled with blood. One should drink the blood of those four Māras within the skull-cup. Because the four Māras—the aggregates and so forth—have been conquered, they become the cause of accomplishment; therefore, one should drink for the sake of that accomplishment. Alternatively, they are called "Māras" because they cause sentient beings to lack joy. Sentient beings are the "Indras" (senses). Through attachment to their objects, joy arises; when those [attachments] are reversed, joy ceases. By means of the four, such as joy and so forth, one abandons the objects of the senses; these are the four Māras. Their associated blood is the characteristic of attachment. One should drink it and become free from attachment. From the very nature of being free from attachment, there is the coemergent (sahaja); through that very coemergence, one becomes free from attachment. Regarding the phrase "for the sake of accomplishment": accomplishment is the result, and the cause is the agent. Accomplishment itself is the cause, and the cause itself is the result, because the result and the cause are non-dual. For that purpose, since one reaches the culmination of the coemergent, both cause and result are solely the coemergent. "The khaṭvāṅga in the aspect of emptiness."

ཞེས་པ་ཁ་ཊྭཱཾ་གའི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་ ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། ཨཾ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཨཾ་གའོ། ། དེ་ཡང་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་མཁའ་ལ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་མཁའ་སྤྱོད་མ་སྟེ། དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། རྣམ་པས་ཞེས་པ། ཀཱ་ཀཱ་ལི་དང་། ཨཱ་ཨཱ་ལི་སྟེ། ཀཱ་ཞེས་པ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་གཉིས་ཀའི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ སོ། ། ར་ནི་དེ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་གཉིས་ཁ་སྦྱོར་གྱིས་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལས་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་པའོ། ། རོ་ནི་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པར་བརྟག། ཅེས་པ་རོའི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་ཏེ། རོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པར་བརྟག་ཅིང་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་སྟེ། ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་རོའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། རོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐུགས་སོ། ། ཐབས་ནི་ཨཱ་ཡཾ་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། ཉེ་བ་ལ་ཨུ་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་ འཇུག་པ་ནི་ཐབས་དབང་པོའོ། ། ཡུལ་ནི་དབང་པོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བརྟག་སྟེ། དེས་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའོ། ། འདིས་ནི་འཁོར་ལོ་བསྒོམ་བྱ་སྟེ། ། མྱུར་དུ་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། འདིས་ནི་ཞེས་པ་རིམ་པ་འདིས་འཁོར་ལོ་རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་བསྒོམ་ཞིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་དབྱེར་མེད་པར་གྱུར་པའོ། །

Thus, the purity of the khaṭvāṅga is taught: it is the purity of the sixteen emptinesses, which is the khaṭvāṅga. Alternatively, because it moves (aṅga), it is called aṅga. Furthermore, because the khaṭvāṅga moves in space, it is the Sky-Goer (khecarī), which is emptiness itself. How so? It is said: "By means of the aspects." These are the kāli and āli—the two garlands of nāda of both the kāli and āli. The ra is for the purpose of abandoning those. Through these, by means of the union of the āli and kāli, one realizes that both are indivisible; this is precisely the indivisibility of Nairātmyā and Vajradhara. "The corpse is analyzed as the aspect of method" teaches the purity of the corpse. Whatever the corpse may be, it is analyzed and determined as the nature of the dharmadhātu as the aspect of method; this is the purity of the corpse as the very nature of method. Alternatively, the corpse is the dharmadhātu, the Mind; method is the āyaṃ, consciousness. Upa means "near"; the engagement of consciousness is the method, the faculty. Since the object is not other than the faculty, the object, the faculty, and consciousness are analyzed. That which is determined by this is the authentic wisdom of the indivisibility of the three vajras. "By this, one should meditate on the wheel; one will swiftly attain accomplishment." "By this" means that by this sequence, one should meditate on the wheel—the wheel of the Yoginī—and enter into union. Through the nature of the two truths, the maṇḍala becomes indivisible.

མྱུར་དུ་མགྱོགས་པར་དངོས་གྲུབ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་རྣལ་འབྱོར་པས་རྙེད་ པར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན། ཡེ་ཤེས་འདིས་འཁོར་ལོ་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་དང་ཤེས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣལ་འབྱོར་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་བསྒོམ་ཞིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་འཁོར་ལོ་ཞེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་མྱུར་དུ་མགྱོགས་པར་དངོས་གྲུབ། ཨ་བདག་ མེད་མ་དང་། བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། ཨ་བ་གཉིས་ཀ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་གཉིས་ཀ་ཐ་དད་མེད་པས་ཁྱབ་ཅིང་གནས་པར་བྱའོ། ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཅེས་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ་ན་ཡང་མངོན་པའི་ ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཡོན་ཏན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དང་པོར་ནག་པོ་བསྒོམ་པར་བྱ། ། གཉིས་པར་དམར་པོ་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། གསུམ་པར་སེར་པོ་བསྒོམ་བྱ་ཞིང་། ། བཞི་པར་ལྗང་གུ་དེ་བཞིན་ནོ། ། ལྔ་པར་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་དང་། ། དྲུག་ པར་དཀར་པོའི་ལུས་ཅན་ཏེ། ། ཡན་ལག་དྲུག་བསྒོམ་རྣལ་འབྱོར་པ། ། དགའ་བྲལ་མཐར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། འཁོར་ལོ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ལ། ། དང་པོར་ཁ་དོག་ནག་པོའི་འོད་སྤྲོ་ཞིང་། དེའི་རྗེས་ལ་དམར་པོའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་སེར་པོའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ལྗང་གུའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་སྔོན་ པོའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་དཀར་པོ་སྟེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་འོད་ཟེར་དྲུག་སྤྲོས་པས་ཡན་ལག་དྲུག་བསྒོམ་ཞིང་ཡན་ལག་དྲུག་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱའོ། །

The yogi will swiftly and rapidly attain the accomplishment of Mahāmudrā. Alternatively, by means of this wisdom, one should meditate on and enter into union with the nature of the fifteen yoginīs, which consist of the five cakras, the five faculties, the five objects, and the five consciousnesses. The "cakra" is the wisdom of indivisibility itself. Therefore, "swiftly and rapidly" refers to the accomplishment. "A" is Nairātmyā and "Va" is Bodhicitta Vajradhara; both "A" and "Va" are attained, and one should abide pervaded by the non-duality of both. This is the accomplishment of Mahāmudrā, the wisdom of the indivisibility of both. Upon attaining Mahāmudrā, the qualities of the six clairvoyances (abhijñā) will arise. Therefore, it is said: First, one should meditate on black; Second, one should meditate on red; Third, one should meditate on yellow; Fourth, likewise on green; Fifth, on the color blue; Sixth, on the white-bodied one. The yogi meditates on the six limbs, And likewise at the end of the "separation from joy." Regarding the meditation on the cakra: first, one radiates black-colored light; after that, red; after that, yellow; after that, green; after that, blue; and after that, white. By radiating the six rays of light, which are the signs of the qualities such as the six clairvoyances, one meditates on the six limbs and enters into union with the six limbs.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་རྟོགས་པས་གནས་པའོ། ། དེའི་ ཕྱིར་ཡང་། ཡན་ལག་དྲུག་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དགའ་བྲལ་གྱི་མཐའ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་སྐྱོན་དྲུག་རྣམས། ། གཅོད་ཕྱིར་གྲི་གུག་གནས་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་དྲུག་རྣམ་པར་ དག་པའི་ཕྱིར་གྲི་གུག་མདོར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་སྟེ། དང་པོར་ནག་པོ་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ། དགའ་བྲལ་མཐར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པའི་བར་གྱིས་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པས་མཚན་མ་དྲུག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ པའོ། ། ཡང་ན་གང་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ། གྲི་གུག་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ། དངོས་པོ་དངོས་མེད་རྣམ་དག་གི། ། མགོ་བོ་པདྨའི་སྣོད་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་གང་གསུངས་པ། པདྨའི་སྣོད་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ། བདུད་རྣམས་རྣམ་པ་བཞི་ཡི་ཁྲག། དངོས་གྲུབ་རྒྱུ་ཕྱིར་བཏུང་བར་བྱ། ། ཞེས་པ། གང་ཞིག་ཁྲག་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྟོང་ཉིད་རྣམ་པས་ཁ་ཊྭཱཾ་ག། ། ཞེས་པ། གང་ཞིག་ཁ་ཊྭཱཾ་ག་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རོ་ནི་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པར་བརྟག། ཅེས་པ། གང་ཞིག་རོ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འདིས་ནི་འཁོར་ལོ་བསྒོམ་བྱ་སྟེ། ། ཞེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ ཅན་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གང་ཞིག་དྲུག་པའི་འཁོར་ལོའི་ངོ་བོ་དེ་ནི་འཁོར་ལོ་སྟེ། ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ལས་ཡན་ལག་དྲུག་གོ། ། ནག་པོ་ཞེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་སྟེ།

For that very reason, one is a yogi, abiding through the realization of the inseparability of both. Furthermore, just as with the six limbs, the innate [wisdom] at the end of the "separation from joy" is precisely the wisdom of clear light. Alternatively, it is said: "In order to sever the six defects such as pride, One abides as the curved knife." This is an extensive explanation of the brief indication of the curved knife, which is for the sake of purifying the six defects such as pride. From the words "First, one should meditate on the black" up to "Likewise at the end of the separation from joy," it is said that through the purification of the six defects such as pride, the six signs will arise. Alternatively, it is said: "The curved knife is the purification of pride and so forth; The head, the vessel of the lotus, is the purification of existence and non-existence." This refers to the purification of the lotus vessel. "The blood of the four types of Māras Should be drunk for the sake of accomplishment." This refers to the purification of the blood. "The khaṭvāṅga is the aspect of emptiness." This refers to the purification of the khaṭvāṅga. "The corpse is analyzed as the aspect of method." This refers to the purification of the corpse. "By this, the wheel should be meditated upon." This refers to the nature of the fifteen ḍākinīs, which possess the identity of the five purifications and are the essence of the sixth wheel; that is the "wheel." The six limbs arise from the very purification of the six defects such as pride. "Black" refers exclusively to non-dual wisdom.

དང་པོ་གྲི་གུག་གིའོ། ། དངོས་པོ་དངོས་མེད་ཅེས་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ལས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་གཉིས་པའོ། ། ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་དམར་པོ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བདུད་རྣམས་རྣམ་པ་བཞི་ཡི་ཁྲག། དངོས་གྲུབ་རྒྱུ་ཕྱིར་ བཏུང་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་གསུམ་པ་ཁྱད་པར་གྱི་དགའ་བའི་ངོ་བོའི་སྐད་ཅིག་ལ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་ཆགས་པ་འཐུངས་པས་སེར་པོ་ཉིད་དེ་འཐུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོང་ཉིད་རྣམ་པ་ཁ་ཊྭཱཾ་ག། ། ཞེས་པ་བཞི་པ་ལ་ལྗང་གུ་སྟེ། བཞི་པ་ཞེས་པ་སྐད་ཅིག་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་ བཞིན་ལས། ལྗང་གུ་ནི་ཧ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། རི་ཏ་ཀཱཾ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པའོ་ཞེས་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཁོ་ན་རི་ཏ་ཀཱཾ་ངོ་ཞེས་པའི་ངེས་པའི་ཚིག་གིས་ལྗང་གུ་ཉིད་དོ། ། རོ་ནི་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པར་བརྟག། ཅེས་པ་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་མེ་ལོང་ལྟ་ བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ལྔ་པ་ལ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་ཞེས་པ་དཀར་པོ་དང་ནག་པོ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནི། སྔོན་པོ་ཉིད་དོ། ། འདིས་ནི་འཁོར་ལོ་བསྒོམ་བྱ་སྟེ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པར། དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྒྱུ་ཡིས་དཀར་པོ་འོད་ གསལ་བ་ཉིད་དེ་ལུས་གཉིས་ཀའི་མཚན་ཉིད་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྐུའོ། ། དེ་འདི་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཀར་པོའི་ལུས་ཅན་ཏེ། དེ་ནི་འཁོར་ལོ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་དཀར་པོའི་ལུས་ཅན་ཀའོ། ། དེ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།

First is that of the curved knife. Regarding the phrase "entity and non-entity," and so forth, the second [moment] is by nature wisdom and method, arising from the very purity [of those]. It is red because of the characteristic of passion, for it is liberated through the characteristic of the universal passion of wisdom and method. "The blood of the four types of Māras should be drunk for the sake of accomplishment"—this refers to the third [moment], the essence of special joy. Because the passion for the sense faculties and their objects is drunk, it is yellow, for it is drunk. "The khaṭvāṅga is the aspect of emptiness"—this refers to the fourth [moment], which is green. Regarding the fourth, from the nature of the fourth moment, the coemergent (sahaja), "green" is ha, the bodhicitta. Ritakāṃ is the nature of bodhicitta, which is emptiness. By the etymological definition that "emptiness alone is ritakāṃ," it is green. "The corpse is the aspect of method"—this refers to that very fourth coemergent [moment], the five wisdoms such as the mirror-like and so forth. Thus, in the fifth [moment], the color is blue. This means that the nature of the inseparability of white and black is blue itself. "By this, the wheel is to be meditated upon," and so forth, refers to the sixth [moment]. The sixth is white and luminous due to the cause of Vajradhara; it is the body possessing the nature of the fifteen ḍākinīs, the characteristic of both bodies. Because it possesses this, it is "white-bodied." That is the wheel of authentic wisdom. That which makes it clear is the white-bodied ka. If one asks what that is like:

གསུངས་པ། ཨཱཾ་ ཨ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་ཨོཾ་ཡིག་གི་མཐར་ཐུག་པ་ནཱ་ད་བཅོ་ལྔ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའོ། ། ཡན་ལག་དྲུག་བསྒོམ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པས་རྣམ་པར་གནས་ པའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཡན་ལག་དྲུག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བཞི་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་བཏབ་པར་གསུངས་པ། དགའ་བྲལ་མཐར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར། ཡན་ལག་དྲུག་གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་སྟེ། ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་པའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ། རིམ་གཉིས་དག་པ་སྐྱོན་མེད་པ། ། ཞེས་གང་ཞིག་མདོར་བསྟན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་ ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཉིད་དང་ནི། ། རྫོགས་པ་ཡི་ཡང་རིམ་པ་ཉིད། ། རིམ་གཉིས་མཉམ་པར་གནས་ནས་ནི། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་རྣམ་ཆོས་འཆད་དོ། ། ཞེས་པ་གང་ཞིག་རིམ་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རིམ་པའོ། ། དེ་ནི་བསྐྱེད་པ་སྟེ། བསྐྱེད་པ་ ནི་སྐྱེ་བའོ། ། དེ་གསལ་བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཨུད་པད་ཏི་ཀ་སྟེ། སྐུ་མདོག་དང་ཕྱག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ལྷའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྫོགས་པ་ཡི་ཡང་རིམ་པ་ཉིད། ། རྫོགས་པའི་སྒྲས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ་ལྷའི་རྣམ་པ་དང་། གྲི་གུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ རང་བཞིན།

It is said: Āṃ. The fifteen nādas beginning with the letter A and ending with the letter Oṃ, through their complete transformation, are the nature of the fifteen ḍākinīs. One should enter into meditative equipoise, possessing the nature of the two truths, by meditating on the six limbs. For that very reason, the yogi abides in the state of union. If one asks what those six limbs that have thus become are like, it is taught that they are sealed by the fourth itself: "Likewise, at the end of the joy-free [joy]." Just as the fourth, the coemergent (sahaja), is suchness, so too is the wisdom of the six limbs. This means that the wisdom of the six limbs is the wisdom whose nature is the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom, which is exclusively the indivisible coemergent. This clarifies the union itself: "The two stages, pure and faultless." Whatever was briefly indicated there is entirely the nature of the two stages; there is not even the slightest thing other than that. Therefore, it is said: "The generation stage itself, And the completion stage itself— Abiding in the equality of the two stages, The Vajra-Holder teaches the Dharma." A "stage" (krama) is so called because it is to be realized sequentially. That is the "generation" (utpatti); "generation" means arising. To clearly demonstrate that, it is called utpattika: the nature of the complete form of the deity, possessing color, hands, and shape. "And the completion stage itself": by the word "completion" (niṣpanna), it refers to the fully established nature of the deity's form and the purity of the curved knife and so forth.

ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གང་ཞིག་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་རིམ་པའོ། ། འདིས་ནི་རིམ་པ་གཉིས་མཉམ་པར་གནས་ནས་ནི། རྡོ་རྗེ་ཅན་རྣམས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། ། ཆོས་འཆད་དོ་ཞེས་པ་དེ་རྣམས་ཆོས་སྟོན་པར་ མཛད་དོ། ། ཡང་ན་རིམ་པ་ནི་རྟོགས་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེས་བསྐྱེད་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་སྒྲས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ལ་ཡང་གི་སྒྲ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཉིད་ཅེས་པ་ཨེའི་སྒྲས་ཆོས་འབྱུང་བདག་མེད་མ་དང་། བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། གཉིས་ ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་པའོ། ། རྫོགས་པ་ཉིད་དང་ཡང་ཞེས་པ་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སྒྲས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཉིད་དང་ཡང་ཞེས་པ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་ཡང་གི་སྒྲའོ། ། དེ་ཡང་བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་ མེད་པ་ཁོ་ན་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་རིམ་པས་གང་ཞིག་རིམ་གཉིས་ཡེ་ཤེས་གཉིས་པོ་དེ་མཉམ་པར་གནས་ནས་ནི། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་བྱ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ཅན་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཆོས་འཆད་དོ་ཞེས་པ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟོན་པར་མཛད་དེ། འདི་ལྟ་བུ་ ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པའོ། ། བསྐྱེད་པའི་ཆ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་པ་གཙུག་ལག་ལ་ནི་འདིར་རྟགས་ཀྱི་ཚིག་མ་ནིང་དུ་བསྟན་ཏོ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་བྷ་ག་བསམ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ། དགའ་བྲལ་མཐར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །

That which is to be realized by way of the nature of the utterly pure dharmadhātu is the stage (krama). By means of this, the two stages abide in equipoise; those who possess the indivisible wisdom of the Vajra-holders are the ones who "teach the Dharma"—that is, they act to demonstrate the Dharma. Alternatively, "stage" is realization, which is wisdom. That which is generated by it is the conventional truth, the authentic wisdom, expressed by the term "generation." The particle "yang" (also/even) is used in the sense of "for the sake of which," meaning "precisely for the sake of which." By the sound "E," the source of phenomena (dharmodaya) is Nairātmyā, and "Va" is the bodhicitta; because both are indivisible, they are the ultimate truth. The indivisibility itself is the conventional truth. The term "completion" and "also" refers to the wisdom of the ultimate truth by way of the term "completion stage." The particle "yang" in "precisely" and "also" is used in the sense of "only." Thus, that which is the indivisibility of the two truths is wisdom. In that way, by the stages, having abided in the equipoise of those two stages and two wisdoms, they are to be ascertained through equality. "The Vajra-holders, possessing indivisible wisdom, teach the Dharma" means they act to demonstrate the dharmakāya. Such is the dharmakāya of the Blessed One, which has the nature of the two truths. The section on "generation" has already been explained; in this treatise, the gender of the word is shown as neuter. "One should contemplate the bhaga in the space element," and so forth, up to: "Likewise, at the end of the joy-free [joy]."

ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཆ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ཡང་ན། བསྐྱེད་པའི་ཆ་ཞེས་པ། བསྐྱེད་པའི་སྒྲས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་སྤངས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་བདག་མེད་མའོ། ། ཆ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྟེ། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། བསྐྱེད་པ་དང་ཆ་ཡང་བསྐྱེད་པའི་ཆ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ལས་མ་ནིང་ངོ་། ། དེ་བཤད་ཟིན་ཏེ་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་པའོ། ། གསུངས་པའི་བསྐྱེད་པའི་ཆ་ཉིད་རྫོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། མཁའ་ཁམས་ལ་ཞེས་པདྨ་ལ། ། བྷ་ག་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ བརྗོད། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པར་བཤད་ན་ནམ་མཁའི་ཁམས་ལ་ཞེས་པ་པདྨ་ཆོས་འབྱུང་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ། བརྟེན་པར་གྱུར་པ་བྷ་ག། ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྒོམ་པ་ཞེས་པ་སྙོམས་འཇུག་སྟེ། ། དེ་ཡི་བདེ་བ་འཁོར་ལོར་བརྗོད། ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའོ། ། དེའི་བདེ་བ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་འཁོར་ལོར་བརྗོད། ། ཇི་ལྟར་རིགས་པར་རང་རིག་སྟེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན་གང་ཞིག་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་རང་གི་རིག་པ་སྟེ། བདག་ཉིད་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ལས་སོ། ། ལྷ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་པ་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གང་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ལྷའོ། ། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཁུ་བ་ཡིན། ། དེ་ཕྱིར་ལྷན་སྐྱེས་རྣམ་པ་གཉིས། ། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའི་སྒྲས་ཁུ་བ་བརྗོད་དེ། ཁུ་བ་དེ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། །

The section on the generation stage has been explained up to this point. Alternatively, regarding the term "generation stage": the word "generation" (utpatti) refers to the wisdom of thorough realization and abandonment, which is Nairātmyā. "Stage" (aṃśa) refers to the differentiation; it is Vajradhara, whose nature consists of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. "Generation and stage" together form "the generation stage," which is the neuter state of non-duality. This has been explained and fully demonstrated. In order to explain that very generation stage through the perfection stage as well, it is said: "In the space element, the lotus is called bhaga, and wisdom is expressed." When explained in terms of the perfection stage, "in the space element" refers to the lotus, the source of phenomena (dharmodaya), which serves as the support. The supported is the bhaga, which is expressed as "wisdom-vajra," meaning wisdom. "Meditation" refers to meditative union (samāpatti). "The bliss of that is called the wheel." This is the wisdom of realizing equality, which is the union of the vajra and the lotus. The wisdom of the bliss of that meditative union is called the "wheel." "Self-awareness according to its nature" means that the wisdom of joy and so forth that arises during meditative union is self-awareness, because its essence is the awareness of itself. "The deity is bodhicitta." This means that the very bodhicitta, which is the indivisibility of emptiness and compassion, is the deity. "How does it arise? It is the seminal fluid. Therefore, the innate is of two types." The word "arise" refers to the seminal fluid; that very seminal fluid is the innate.

དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། རེ་ཞིག་བཙུན་མོ་ཤེས་རབ་ཡིན། ། ཞེས་པ་གང་ཞིག་བུད་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ནི་རེ་ཞིག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཤེས་རབ་ཡིན་ནོ། ། ཐབས་ནི་སྐྱེས་བུར་བརྗོད་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་གང་ ཞིག་ཁུ་བའི་རང་བཞིན་དེ་ནི་སྐྱེས་བུའོ། ། འདི་ནི་ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དག་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། ཕྱི་ནས་འདི་དག་རྣམ་པ་གཉིས། ། འདི་དག་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དག་གི་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཉིད་དེ། དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་དབྱེ་བ་ལས། ། དོན་དམ་ནི་དོན་དམ་ པའི་བདེན་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཁུ་བའོ། ། རེ་ཞིག་སྐྱེས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས། ། ཁུ་བ་དེ་ཡི་བདེ་བ་ཡང་། ། གང་ཞིག་ཁུ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་བདེ་བའོ། ། སྐྱེས་བུ་ཇི་བཞིན་ཤེས་རབ་ལའང་། ། ཁུ་བ་དེ་ཡི་བདེ་བ་ཡང་། ། དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་དགའ་བ་ ཉིད། ། བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་རབ་དབྱེ་བ། ། བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ལ་ཞེས་པ་གཅིག་གི་ཚིག་ལ་པདྨ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་མང་པོའི་ཚིག་སྟེ། གང་ཞིག་དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་བཞི་པོ་ རྣམས་ཞེས་བུད་མེད་ཀྱི་རྟགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ། གང་ཕྱིར་ལྷན་སྐྱེས་རྣམ་པ་བཞི། ། རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་ལས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་རྟོགས་ པའི་ཕྱིར་རོ། །

Therefore, from that very cause, there are two aspects, namely the two types of the coemergent (sahaja). First, "the consort is insight" means that the nature of the woman is, for the time being, the coemergent insight. "Method is said to be the man" means that the nature of the semen is the man. This refers to the semen and the coemergent being method and insight themselves. "Subsequently, these are of two types" means that for each of these—insight and method—there are two types: "through the division of the ultimate and the conventional." The ultimate is the coemergent ultimate truth; the conventional is the conventional truth of the semen. "First, the man is of two types, and the bliss of that semen as well" refers to the bliss associated with the semen. "Just as with the man, so too with insight, the bliss of that semen as well" means that for that very reason, it is joy itself. "The distinction of the four" means that regarding the "four," the singular term "in the space element" is used, while the plural term "in the lotuses" is used. Because they are of the nature of the four joys, and because the joys themselves are of the nature of insight and method, the term "the four" is indicated by the feminine gender. "Because the coemergent is of four types"—if one asks for what reason the coemergent becomes four types, it is because of the stage of completion (niṣpannakrama), for the sake of realizing the wheel of yoginīs whose nature is the utterly pure dharmadhātu.

དགའ་བ་དང་པོ་དཔའ་བོ་སྟེ། དཔའ་བོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ལས་མ་ནིང་ངོ་། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྣལ་འབྱོར་མ། རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་མེད་མའོ། ། ཤིན་ཏུ་བདེ་དགའ་མཐའ་དག་ངེས། ། བཟང་པོའི་དགའ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་སྟེ། ། ངེས་པ་ནི་རྟོགས་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་མཐའ་དག་སྟེ་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་རྣམས་གང་དུ་ཐིམ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་དེ་ཡང་ངེས་པའི་དགའ་བ་སྟེ། ། ཤིན་ཏུ་བདེ་དགའ་ཞེས་པ་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའོ། ། དེ་ཡང་མཐའ་དག་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་ བདག་མེད་མ་ཉིད་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་བདེ་ཐབས་ནི་ཐམས་ཅད་རིག། དེ་ལས་བར་མ་ཆད་པར་གང་ཞིག་བདེ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐབས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁུ་བའོ། ། དེ་གཉིས་ཉིད་ཐམས་ཅད་རིག་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའོ། ། དགའ་བས་བདེ་བ་ཅུང་ཟད་ དེ། ། ཞེས་པ། དགའ་བ་དང་པོ་དཔའ་བོ་སྟེ། ། ཞེས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། རྡོ་རྗེ་འཆང་དུ་གསུངས་པ། དེ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་བདེ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། ཅུང་ཟད་ཅེས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། དབང་ པོ་དང་ཡུལ་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དེ་བས་ལྷག། ཅེས་པ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་སྟེ། མཆོག་རྨད་དུ་བྱུང་བ་སྟེ། དགའ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ བས་ལྷག་ཅེས་པ་ལྷག་པ་ཉིད་ལྷག་པ་སྟེ།

The first joy is the hero; the hero is Vajradhara. From the inseparability of both, there is the neuter. The supreme joy is the yoginī; the yoginī is Nairātmyā. The "thoroughly ascertained bliss of joy" refers to the excellent joy, which is the supreme bliss; "ascertained" means realized. Because it is "thorough," the faculties and objects dissolve simultaneously into it. That supreme bliss is the "ascertained joy," which is the joy beyond joy (viramānanda). That too is the thorough inseparability of Vajradhara and Nairātmyā herself. "The method of that bliss is the knower of all." From that, whatever is the uninterrupted coemergent bliss and the method, which is the bodhicitta-essence, those two are the "knower of all" and the "all-knowing." "Joy is a slight bliss," meaning: "The first joy is the hero," which is the nature of conventional truth, described as Vajradhara. If one asks what that is like, it is shown in detail as the aspect of bliss-wisdom. "Slight" means it is the nature of the utterly pure dharmadhātu; it is the wisdom that is the nature of conventional truth, characterized by the realization of the faculties and objects. "Supreme joy is superior to that," meaning: that which is called "supreme joy is the yoginī" is shown in detail. It is the most marvelous, the coemergent joy. "Superior to that" means it is indeed superior. It is superior to the joy beyond joy. "The method of that bliss is the knower of all" means: from that, whatever is the uninterrupted coemergent bliss and the method, which is the bodhicitta-essence, those two are the "knower of all" and the "all-knowing." "Joy is a slight bliss" means: "The first joy is the hero," which is the nature of conventional truth, described as Vajradhara. If one asks what that is like, it is shown in detail as the aspect of bliss-wisdom. "Slight" means it is the nature of the utterly pure dharmadhātu; it is the wisdom that is the nature of conventional truth, characterized by the realization of the faculties and objects. "Supreme joy is superior to that" means: that which is called "supreme joy is the yoginī" is shown in detail. It is the most marvelous, the coemergent joy. "Superior to that" means it is indeed superior. It is superior to the joy beyond joy. "The method of that bliss is the knower of all" means: from that, whatever is the uninterrupted coemergent bliss and the method, which is the bodhicitta-essence, those two are the "knower of all" and the "all-knowing." "Joy is a slight bliss" means: "The first joy is the hero," which is the nature of conventional truth, described as Vajradhara. If one asks what that is like, it is shown in detail as the aspect of bliss-wisdom. "Slight" means it is the nature of the utterly pure dharmadhātu; it is the wisdom that is the nature of conventional truth, characterized by the realization of the faculties and objects. "Supreme joy is superior to that" means: that which is called "supreme joy is the yoginī" is shown in detail. It is the most marvelous, the coemergent joy. "Superior to that" means it is indeed superior. It is superior to the joy beyond joy. "The method of that bliss is the knower of all" means: from that, whatever is the uninterrupted coemergent bliss and the method, which is the bodhicitta-essence, those two are the "knower of all" and the "all-knowing." "Joy is a slight bliss" means: "The first joy is the hero," which is the nature of conventional truth, described as Vajradhara. If one asks what that is like, it is shown in detail as the aspect of bliss-wisdom.

དེ་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལས་ལྷག་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡང་ན། དེ་བས་ལྷག་པ་ནི་འཛིན་པ་ལྷག་པའི་བདེ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ལྷག་པ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྟོགས་པས་འཁྱུད་པའི་ཡེ་ ཤེས་དེ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། དགའ་བྲལ་དགའ་བས་ཆགས་བྲལ་འགྱུར། ། ཞེས་པ། ཤིན་ཏུ་བདེ་དགའ་མཐའ་དག་ངེས། ། ཞེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དགའ་བ་ནི་དགའ་བྲལ་ལོ། ། དེ་དགའ་བྲལ་དང་དགའ་བ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགའ་ བྲལ་དགའ་བ་སྟེ། དགའ་བ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ལས་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་མང་པོའི་ཚིག་གོ། ། ཆགས་བྲལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆགས་པ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དགའ་བས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆགས་པ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། དགའ་བྲལ་དགའ་བས་ ཞེས་པ། དགའ་བ་དང་། མཆོག་དགའ་དག་གིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ཡང་། དབང་པོ་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་ཀའི་དགའ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཀྱང་དེའི་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་བའི་རྣམ་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ། ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས། ། དགའ་བྲལ་དགའ་བས་ཆགས་བྲལ་འགྱུར། ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་ཆགས་བྲལ་ལོ། ། འདོད་ཆགས་ནི་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ དེ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ།

Therefore, the wisdom that is the nature of the ultimate truth is superior to the wisdom that is the nature of the conventional truth. Alternatively, "superior" refers to the bliss of superior apprehension. That itself is "superior," meaning the very wisdom embraced by the realization of the coemergent. Regarding the statement, "Through the joy of the separation from joy, one becomes free from attachment," this is an extensive explanation of what is meant by "all the limits of supreme bliss are certain." The "joy of separation" is a particularly exalted joy. Because it is both the separation from joy and joy itself, it is called the "joy of separation from joy"; the plural form "by the joys" refers to the nature of the three joys. "Free from attachment" refers to a particularly exalted passion; it is the "passion of the particularly exalted joy." Alternatively, "through the joy of separation from joy" means that through the joys of "joy" and "supreme joy," there are two coemergent states in the essence of Vajradhara and Nairātmyā. Furthermore, these are the nature of the sense faculties and their objects. Because both are inseparable, they are free from the joy of both; thus, even from consciousness, it is the nature of the aspect of bliss itself, because it is realized as a single essence. From the nature of the three vajras: "Through the joy of separation from joy, one becomes free from attachment." "Free from attachment" means being free from desire. "Desire" is characterized by total attachment; it is the liberation from the characteristic of total attachment to the sense faculties and their objects.

རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདེ་བ་གཅིག་པུའི་ངོ་བོར་ཡོངས་སུ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་ཇི་ ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ལྷག་མ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་ཉིད། ། ལྷག་མ་ཞེས་པ་བདེ་བའི་རྣམ་པ་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་དགའ་བ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་ཐ་དད་མེད་པ་བདེ་བའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགའ་བྲལ་ལ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་ཞེས་པ་ ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ནི་བདེ་བ་སྤངས་ནས་མིན། ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས་ཁུ་བ་དང་བདེ་བ་དག་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱིར་ཆགས་པ་དང་ཆགས་བྲལ་རྣམས་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆགས་པ་དང་ཆགས་བྲལ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཞེས་པ་སྟེ། འདི་ནི། དེ་བདེ་ཐབས་ནི་ཐམས་ཅད་རིག། ཅེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། དང་པོ་རེག་པར་འདོད་པ་སྟེ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དང་པོ་རེག་པར་འདོད་པས་འཇུག་པའོ་ཞེས་པ། དགའ་བས་བདེ་བ་ཅུང་ཟད་དེ། ། ཞེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། གཉིས་པ་བདེ་བ་འདོད་པའོ། ། ཞེས་པ། གང་ཞིག་རེག་པ་དེ་ལ་བདེ་བ་འདོད་པ་ཉིད་དེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དེ་བས་ལྷག། ཅེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། གསུམ་པ་འདོད་ཆགས་ཉམས་པའི་ཕྱིར། ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དབྱེ་བ་མེད་པས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཉམས་པ་སྟེ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་ཀུན་དུ་ཆགས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར། དགའ་བྲལ་དགའ་བས་ཆགས་བྲལ་འགྱུར།

That which is the consciousness abiding entirely in the nature of singular bliss—that is it. Furthermore, it is the very essence of universal passion. If that is so, what is the coemergent joy (sahajānanda) like? "The remainder is the coemergent joy itself." "The remainder" refers to the joy that perceives the aspect of bliss. In the "joy free from passion" (viramānanda), where the consciousness characterized by universal passion—the transformation of the aspect of bliss in which the sense faculties and objects are non-dual—has ceased, there is the "coemergent joy," which is the coemergent wisdom (jñāna). Regarding the statement, "It is not by abandoning bliss," because the seminal essence (bindu) and bliss are distinguished as the produced and the producer, the union of passion and the absence of passion results in the authentic wisdom that has completely abandoned both passion and the absence of passion. This is the detailed explanation of the statement: "That bliss is the method that knows all." "First is the desire to touch," which is the entry into the wisdom of the first [joy] through the desire to touch. "Joy is a slight bliss," which is the detailed explanation of that. "Second is the desire for bliss," which is the desire for bliss in that which is touched; "supreme joy is greater than that," which is the detailed explanation of that. "Third, because of the decline of desire," because the sense faculties and objects are non-dual, and because wisdom and method are inseparable, desire declines; this is because of being liberated from the universal passion for sense faculties and objects. Therefore: "Through the joy free from passion, one becomes free from passion."

། ཞེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། དེས་ན་བཞི་པ་བསྒོམ་པར་བྱ། ། དེས་ན་ཞེས་པ་ འདོད་ཆགས་ཉམས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། བདེ་བའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཀྱང་དབུ་མར་གནས་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཉམས་པའོ། ། རྒྱུ་དེས་ན་བསྒོམ་ཞིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱའོ། ། ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དག་ལས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ ཤེས་སོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱ་སྟེ། ལྷག་མ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་ཉིད། ། ཅེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། ད་ནི་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་ཞེས་རབ་ཏུ་གསལ་བར་མཛད་པ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྲིད་པར་བརྗོད། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཀུན་ རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ། རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སྔར་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་གསུངས་པ་ལས། དེ་ནི་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ དགའ་བ་བཞིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དག་ལ་ཡང་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་བཞི་པོ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཆགས་བྲལ་ལས་ནི་མྱ་ངན་འདས། ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བདག་མེད་མའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དབྱེར་མེད་པ་གང་ཡིན་པ། དབུ་མ་དགའ་བ་ཙམ་ཞིག་ནི། ། ལྷན་སྐྱེས་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སྤངས་པའོ། །

This is the detailed explanation of that which was stated. Therefore, one should meditate on the fourth. Regarding the phrase "therefore": it is because desire is exhausted. Since the consciousness that has completely transformed into the aspect of bliss abides in the central channel, desire is exhausted. For that reason, one should meditate and enter into meditative equipoise. One must ascertain that the inseparability of the seminal fluid and the coemergent is the wisdom of Vajradhara. This is the detailed explanation of the statement: "The remainder is the coemergent joy itself." Now, it is precisely the inseparability from Nairātmyā. To clarify that he is Vajradhara, it is said: "Supreme joy is described as becoming." That supreme joy is the conventional truth of becoming, the wisdom of Vajradhara. Since it was previously stated that "supreme joy is the Yoginī," and since that is the very wisdom of Vajradhara, it is the wisdom whose nature is the inseparability of these two. Because of the nature of insight and method, there is no distinction between insight and method even within the classification of the four joys; thus, the four joys are strictly inseparable from the coemergent wisdom. Therefore, it is said: "From the absence of passion comes nirvāṇa." The characteristic of the particularly exalted passion is the ultimate truth, the wisdom of Nairātmyā. That which is the inseparability of becoming and nirvāṇa, the mere joy of the Middle Way, is what is abandoned by these coemergent states.

ཞེས་པ་གང་ཞིག་གཟུ་བོར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དབུ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་དགའ་བ་ཙམ་སྟེ། བདེ་ བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་འབའ་ཞིག་ཉིད་དོ། ། དེ་ནི་མཆོག་དགའ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་ཉིད་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཐུན་མོང་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བཞི་པ་སྟེ། གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སྤོངས་པའོ། ། གསུམ་པོ་འདི་ཡང་དེ་ལ། དེའི་བདག་ ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། ཉེ་བར་དམིགས་པ་མེད་པས་འདི་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པས་སྤངས་ཤིང་ཡོངས་སུ་དོར་བ་ཡིན་ལ། དགའ་བ་གསུམ་པོ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལས་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ ན་གང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྲིད་པ་ནི། ཡང་དག་པའི་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་སྲིད་པ་སྟེ། རྟག་པའི་ཤེས་པའོ། ། ཆགས་བྲལ་ལས་ནི་མྱ་ངན་འདས། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཆགས་བྲལ་ཏེ་ཆད་ པའོ། ། སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་གཉིས་ཀ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དབུ་མ་བར་མར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཡང་དགའ་བ་ཙམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་། མཚན་མའི་རྒྱུ་བ་འབྱུང་བ་ཁོ་ནའོ། ། གང་ཞིག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ད་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སྤངས་ཞེས་པ་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། སྤངས་པ་ཁྱད་པར་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། །

That which is impartial is the Middle Way (madhyamā), and that is mere joy (ānanda); it is exclusively the wisdom (jñāna) of bliss. This is because it generates the very root of supreme joy (paramānanda) and the others. It is common to all. Furthermore, it is the fourth, the coemergent (sahaja), which is free from these three. Because these three enter into that very essence by way of its own nature, they are abandoned and completely cast off through the absence of apprehension (anupalambha). The three joys are not other than the coemergent, for all are included within that very state. Alternatively: "Existence" (bhava) is supreme joy, which is the characteristic of authentic passion; it is existence, the cognition of permanence. "From the absence of passion comes nirvāṇa": nirvāṇa is the characteristic of the absence of passion; that too is the absence of passion, which is annihilation. That which is the complete abandonment of both existence and nirvāṇa—permanence and annihilation—is the Middle Way. That too is exclusively the wisdom of mere joy; in that regard, the movement of signs arises. That which is coemergent is the wisdom of the perfectly complete Buddha (samyaksambuddha); "now, these are abandoned" means abandoned of permanence, annihilation, and so forth. That which is coemergent is coemergent with these three themselves. If one asks how, it is through the specific abandonment of abandonment.

འདིས་ནི་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པ་ཉིད་དགའ་བ་བཞིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཐིག་ལེ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དགའ་བ་དང་པོ་དཔའ་བོ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མདོར་བསྟན་པ་བཞི་དང་། དགའ་བ་བདེ་བ་ཅུང་ཟད་དེ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་ པར་བཤད་པ་བཞི་དང་། དང་པོ་རེག་པར་འདོད་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བཞི་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྲིད་པར་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་མཇུག་བསྡུ་བ་བཞི་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་དགའ་བ་གསུམ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མཚན་མའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ གསུངས་པ། གཞན་གྱིས་བརྗོད་མིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། ། གང་དུ་ཡང་ནི་མི་རྙེད་དེ། ། བླ་མ་བརྒྱུད་པས་ཉེར་བསྟེན་པས། ། བདག་གིས་བསོད་ནམས་ལས་ཤེས་བྱ། ། གཞན་གྱིས་སུ་ཡིས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ངག་གི་ལམ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོ་ལ་གང་དུ་ཡང་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་གིས་ཤེས་བྱ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། བསོད་ནམས་ལས་ཞེས་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལས་སོ། ། རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བླ་མ་བརྒྱུད་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པར་བྱ་ སྟེ།

By this, the coemergent itself arises as the four joys. Because it is the nature of the four drops, it is the coemergent wisdom that is the complete purity of the sixteen emptinesses. There are the four brief presentations, such as: "The first joy is the hero," and so forth; the four detailed explanations, such as: "Joy is a slight bliss," and so forth; the four very detailed explanations, such as: "The first is the desire for contact," and so forth; and the four concluding summaries, such as: "Supreme joy is said to be existence," and so forth. The coemergent wisdom is exclusively the nature of the sixteen emptinesses. For that very reason, the three joys beginning with joy are not other than the coemergent; therefore, by their very nature of being non-different, the coemergent is not an object of signs, is not of the nature of subject and object, and is not the sphere of activity of consciousness. Therefore, it is said: "The coemergent is not described by another; It is not found anywhere at all. Through the close reliance on the lineage of gurus, It should be known by me from merit." It is not to be described by anyone else, because the coemergent transcends the path of speech. It will not be found anywhere in reality, because it transcends the objects of subject and object. "I should know it" means it should be realized by oneself. If one asks how, it is "from merit," meaning from the equipment of merit. For that very reason, the lineage of gurus is to be closely relied upon.

བླ་མ་གཞན་དང་གཞན་བསྟེན་པ་དེ་ལས་དེ་མཉེས་པས་བླ་མའི་དྲིན་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཡང་ན་གང་། བདག་གིས་ཤེས་བྱ་རང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱ་སྟེ། རང་ཉམས་ སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་འགལ་བའི་ཕྱིར། རང་རིག་པ་ཞེས་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ངག་དང་ལུས་དང་སེམས་ལས་འདས་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། བསོད་ ནམས་ལས་ཞེས་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལས་ཏེ། བླ་མ་བརྒྱུད་པ་ཉེར་བསྟེན་པ། ། ཞེས་པ་བླ་མའི་རིམ་པ་གོམས་པ་ལས་སོ། ། འདིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ལྔ་དང་བྲལ་བས་ཡང་དག་པའི་དེ་ཁོ་ན་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཐོག་མར་ཀུན་ཤེས་པ་ ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། ། དེ་ནས་བསྟན་པ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལས་སྤོང་བའོ། ། དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། ཡེ་ཤེས་ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་རིམ་པ་སྟེ། རིམ་པ་འདིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་གདམས་ ངག་སྟེ། གང་ཞིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་དེ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་དང་། དེ་ཐམས་ཅད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཐབས་སུ་སྟེར་རོ་ཞེས་པའོ། །

By relying on various gurus, one will come to understand through the kindness of the guru by pleasing them. For that very reason, it is said that the accumulation of wisdom arises from the accumulation of merit. Alternatively, one should personally experience the objects of knowledge; that characteristic of personal experience is the coemergent (sahaja). Because it is contradictory for something to act upon its own self, "self-awareness" is extremely subtle; that coemergent is not even the domain of consciousness, meaning it transcends speech, body, and mind. If one asks how that is so: "from merit" means from the accumulation of merit, which is "relying on the lineage of gurus," meaning through the cultivation of the stages of the guru. This implies that without the five stages of manifest complete awakening, the authentic reality will not be found. First, through omniscience, one is liberated from the eight worldly dharmas. Then, "instruction" means the abandonment [of those dharmas]. If one asks what that is like: it is the stage in which the indivisibility of conventional and ultimate wisdom arises, because it arises through this sequence. Regarding that, the oral instruction is: "That wisdom which is born is reality itself," and "All of that is given to you as the means for the accomplishment of Mahāmudrā."

གནང་བ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོའི་མཐར་ཐུག་པ་འགྲོ་བའི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཆེད་དུ་དད་པའི་སྟོབས་དང་དྲན་པའི་ སྟོབས་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་པ་ཀུན་ཤེས་པ་དང་། བསྟན་པ་དང་། རིམ་པ་དང་། གདམས་ངག་དང་། གནང་བ་སྟེ། རིམ་པ་ལྔ་སྟོན་པའི་དྲིན་ཉིད་ལས་མཆོག་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྟོན་པའི་དྲིན་ཉིད་ཡང་དག་ པའི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་གི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཚོན་པའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད། ། རིམ་པ་གཞན་གྱིས་གསལ་བའི་ཕྱིར། ། དམན་པ་བར་མ་མཆོག་རྣམས་དང་། ། གཞན་རྣམས་གང་རྣམས་དེ་རྣམས་དང་། ། འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཉམ་ པ་ཞེས། ། དེ་ཉིད་བསྒོམ་པ་རྣམས་གྱིས་བལྟ། ། དམན་པ་དངོས་པོ་ཕྲ་མོའི་དོན། ། མཆོག་ནི་དངོས་པོར་བརྗོད་པར་བྱ། ། བར་མ་གཉིས་ཀྱིས་སྤངས་པ་སྟེ། ། གཞན་རྣམས་ཞེས་པ་དབང་པོ་དྲུག། གང་རྣམས་དེ་རྣམས་བརྟན་དང་གཡོ། ། འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཚོགས་པའོ། ། མདོར་བསྟན་པ་དམན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི་དངོས་པོ་ཕྲ་མོའི་དོན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་ཕྲ་མོའི་དོན་ནི་ཤེས་རབ་བོ། ། དངོས་པོར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་པ་ཐབས་སོ། ། བར་མ་གཉིས་ཀྱིས་སྤངས་པ་སྟེ། ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་ གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དབང་པོ་དྲུག་ཅེས་པ་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གང་རྣམས་དེ་རྣམས་བརྟན་དང་གཡོ། ། ཞེས་པ་དེ་སྡུད་པ་དང་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །

The permission is: "You too, until you reach the heart of awakening, must not abandon the power of faith, the power of mindfulness, the power of diligence, and the power of insight, for the sake of the perfect welfare of beings." This constitutes the five stages: thorough knowledge, the teaching, the sequence, the instruction, and the permission. It is through the very grace of teaching these five stages that one becomes supreme and perfect; it is indicated that the grace of the Teacher alone is the cause of supreme, authentic wisdom, and nothing else. "The coemergent nature itself, Because it is clarified by other stages, The inferior, the middling, and the supreme, And whatever others there may be— All these are equal; Thus should those who meditate on reality view them. The inferior is the meaning of subtle entities; The supreme is said to be entities. The middling is the abandonment of both; 'Others' refers to the six faculties. 'Whatever they may be' refers to the stable and the moving; All these are the assembly." The brief presentation of the inferior and so forth is explained in detail by the passage beginning with "the meaning of subtle entities." "The meaning of subtle entities" refers to insight. "Said to be entities" refers to method. "The middling is the abandonment of both" refers to the wisdom that is the nature of Vajradhara, in which insight and method are inseparable. "The six faculties" refers to the sixth wisdom of Vajradhara. "'Whatever they may be, the stable and the moving' refers to that which has the nature of both withdrawal and emanation."

འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོ་ནའོ། ། ཚོགས་པ་ཞེས་པ་ཚོགས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཚོགས་པ་སྟེ། མཐའ་དག་བསྡུས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡང་ན་གང་། དམན་པ་དངོས་པོ་ཕྲ་མོའི་དོན། ། ཞེས་པ་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། མཆོག་ནི་དངོས་པོར་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་མཆོག་དགའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བར་མ་གཉིས་ཀྱིས་སྤངས་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་ བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཞན་རྣམས་ཞེས་པ་དབང་པོ་དྲུག་འདི་རྣམས་ལས་ཞེས་པ་སྟེ་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་སྡུད་པ་དང་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གང་རྣམས་དེ་རྣམས་བརྟན་ དང་གཡོ་ཞེས་པའོ། ། འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་དོ། ། ཧཾ་ཉིད་མིན་ཞེས་པ་ཧཾ་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་དེ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། མཉམ་པ་མཚུངས་ པའི་བྱ་བ་སྟེ། ། ཞེས་པ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མཚུངས་པའི་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། རོ་མཉམ་དེ་ཉིད་སྒོམ་རྣམས་ཀྱིས། ། མཉམ་པ་མཚུངས་པ་ཞེས་པར་བརྗོད་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེའི་འཁོར་ལོ་རོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་རོ་ཞེས་པའོ། ། རོ་མཉམ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ། ། ཅི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། ། དོན་འདི་ཡིས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། ། དོན་དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ང་ལས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱུང་། ། ང་ལས་ས་གསུམ་པོ་ཡང་བྱུང་། །

"All these" means that everything is exclusively of the nature of primordial wisdom (jñāna). "Assembly" (saṃbhāra) refers to the state of being assembled, which is the primordial wisdom that is the essence of the complete collection. Alternatively: "The inferior is the meaning of subtle entities" refers to the primordial wisdom of joy (ānanda). "The supreme is to be expressed as entities" refers to the primordial wisdom of supreme joy (paramānanda). "The middle is abandoned by both" refers to the primordial wisdom of the joy of separation (viramānanda). "The others" refers to these six sense faculties; "from these" means that all these are inseparable, the sixth coemergent primordial wisdom (sahajānanda), which is the nature of Vajradhara and the essence of the five primordial wisdoms. That which is the essence of both withdrawal and emanation is what is called "the stable and the moving." "All these" refers to all these primordial wisdoms, such as joy and so forth. "Not even the nature of Haṃ" means that even the conceptualization of the nature of Haṃ does not exist in that [state]. "The activity of equal sameness" means that all [the joys] such as joy and so forth are of an equal activity. If one asks how: "By those who meditate on that very equal taste, it is called 'equal sameness,' which is expressed as 'inseparability.'" Its wheel is called "taste." The experience of that is "taste." "Becoming a single equal taste"—if one asks how this is to be expressed, it is expressed by this meaning. That very meaning is stated: "From me all beings have arisen; from me the three worlds have also arisen."

ང་ཡིས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཁྱབ། ། འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་གཞན་མ་མཐོང་། ། རང་བཞིན་ཐ་ དད་པའི་རྣམ་འཕྲུལ་ཅི་ཡང་གསལ་བ་མེད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར། ང་ལས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱུང་། ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འདས་པའི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ས་གསུམ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལས་གཞན་མེད་དོ། ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། ང་ཡིས་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཁྱབ་པ་དེའི་ཕྱིར། ། འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་དེ་ལས་གཞན་མེད་ཅིང་ཡེ་ཤེས་ལས་གཞན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་མཐོང་སྟེ། ཡེ་ཤེས་གཅིག་པུའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་རྟོགས་པའི་ འགྲོ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྟོགས་བྱ་དང་། ། རྟོགས་བྱེད་རྣམ་པའི་སེམས་མ་གཟིགས། ། གང་ལ་རྟོགས་བྱ་རྟོགས་བྱེད་དང་། ། དེ་ལ་རྟོགས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་སེམས་ཀྱིས་སེམས་མི་མཐོང་སྟེ། གང་ཡང་ སེམས་གཉིས་འགྲོགས་ཤིང་ཕྲད་པ་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། ཨེ་ཝཾ་རྟོགས་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ། ། ཤིན་ཏུ་མཉམ་གཞག་གང་གོམས་པ། ། བསོད་ནམས་དམན་པའི་མི་རྣམས་ཀྱང་། ། དེ་ནི་འགྲུབ་འགྱུར་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། ཨེ་ཡིག་དང་ཝཾ་ཡིག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་རྟོགས་ཤིང་ངེས་པར་ཤེས་ནས་ རྣལ་འབྱོར་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་གནས་པ། མཉམ་པར་གཞག་པ་དབྱེར་མེད་པ་ལ་གནས་པ་གང་ཞིག་གོམས་པར་བྱེད་པ་བར་ཆད་མེད་པར་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་འགྲུབ་འགྱུར་འདིར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །

I pervade all of these; I see no nature of beings other than this. There is no manifestation whatsoever of a distinct nature. Why? Because all beings have arisen from me. This is because there are no sense faculties or objects that transcend consciousness. The three levels are body, speech, and mind; for there is nothing other than consciousness itself. All of these are the nature of the five wisdoms and the three bodies. Because I pervade them with consciousness, there is no nature of beings other than that, and I see not the slightest thing other than wisdom. There is no being to be realized as having a nature other than the single wisdom. Thus it is said: "The Tathāgata does not perceive a mind in the form of the object to be realized or the subject that realizes. Where there is neither object to be realized nor subject that realizes, there is no realization." Furthermore: "The mind does not see the mind; there is no meeting or association of two minds." "Having realized E-Vaṃ, the yogi who is habituated to profound meditative equipoise—even those of inferior merit—will undoubtedly achieve accomplishment." Having realized and ascertained the nature of the syllables E and Vaṃ, the yogi who abides in the union, who abides in the indivisible meditative equipoise, and who practices it without interruption, will achieve accomplishment here; there is no doubt that they will attain Mahāmudrā.

བསོད་ནམས་དམན་པ་ཡང་ཞེས་པ་བསོད་ནམས་ཉེ་བར་བསགས་ པའི་བདག་ཉིད་ནི་རེ་ཞིག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ། བསོད་ནམས་དམན་པ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐུ་ལས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བར་མ་ཆད་པར་བྱ་བ་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། བཟའ་དང་བཏུང་དང་དེ་བཞིན་ཁྲུས། ། སད་དང་ཉལ་ཡང་བསམ་པར་བྱ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་འདོད་པ། ། དེ་ལས་གོམས་པ་དང་བཅས་ཐོབ། ། བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྟག་ཏུ་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་དེ་ལས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་ འདོད་པ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཐོབ་ཅིང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། བཟའ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། བཏུང་བ་ནི་ངག་གི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། ཁྲུས་ནི་སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། སད་པ་དང་ཉལ་བ་ དང་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་ཏེ། བསམ་པར་བྱ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གོམས་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། གོམས་པ་རྣམ་པར་རྒྱས་པའོ། ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་གོམས་པར་ གྱུར་པ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་གོམས་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་གོམས་པ་དང་བཅས་པ་ཐོབ་ཅིང་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་འདོད་པ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཀུན་ནས་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པ་དང་མངོན་པར་འདོད་པ། དེ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་འདོད་པ་སྟེ།

Regarding the phrase "even those with little merit," this means that those whose nature is to have accumulated merit will indeed achieve accomplishment for a time; the point is that even those with little merit will obtain accomplishments through the power of wisdom. To demonstrate that the nature of uninterrupted engagement is indeed the coemergent (sahaja), it is said: "Eating, drinking, and likewise bathing, Waking and sleeping, one should contemplate. For those who desire Mahāmudrā, From that, they will attain it along with familiarity." Even during activities such as eating and drinking, one should constantly contemplate the coemergent. From that cause, those who desire Mahāmudrā will attain the coemergent and reach the very nature of the coemergent. "Eating" is being free from attachment to the body. "Drinking" is being free from attachment to speech. "Bathing" is being free from attachment to the mind. Waking, sleeping, expanding, and contracting are the nature of Vajradhara, inseparable from Nairātmyā; one should contemplate them and unify them with the nature of wisdom. Therefore, "along with familiarity" means the expansion of familiarity. The state of that is having become familiar; because one engages through coemergent familiarity, one attains and finds it "along with familiarity." "For those who desire Mahāmudrā" means those who desire and intensely seek Mahāmudrā through its being both the pervaded and the pervader; that is "those who desire Mahāmudrā."

རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་གསལ་བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་འདོད་པ། ། སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་པས་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གཅིག་ པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་སྒོམ་པ་པོ་དང་སྒོམ་པ་གསུམ་པོ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་བྱ་སྟེ། ། གང་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱིས་བསྒོམ་མི་བྱ། ། ཐམས་ཅད་ཆོས་ནི་ཡོངས་ཤེས་པའི། ། སྒོམ་པ་བསྒོམ་པ་ཉིད་མ་ཡིན། ། འགྲོ་བ་ ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ཁམས་གསུམ་པར་གཏོགས་པ་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་གཏོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། ཤིང་ལྗོན་པ་ལ་སོགས་པ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཏེ། ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། ཡིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ སེམས་ཀྱིས་ཏེ། ། རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་། སྒོམ་པ་དེ་ཉིད་ནི་སྒོམ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཅི་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཆོས་ནི་ཡོངས་ཤེས་པ། གང་ཡིན་པ་དེ་ ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་ཡོངས་སུ་འཇུག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ལས་ཤེས་པ་དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་སློབ་དཔོན་ལ་བ་པས། གཟུང་བ་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་སྟེ། །

Vajradhara. In order to clarify this, it is said: "The yogi should perfect the nature of the wisdom of Vajradhara, who is inseparable from Nairātmyā and whose essence is the emanation and reabsorption of the Great Seal (mahāmudrā)." This is the meaning. Because the coemergent is characterized by the single nature of equality, the text speaks in order to demonstrate the non-apprehension of the three: the object of meditation, the meditator, and the act of meditation: "All beings are to be meditated upon, But they are not to be meditated upon by the mind. Since all phenomena are thoroughly known, Meditation is not meditation at all." "All beings" refers to the world of sentient beings belonging to the six classes within the ocean of cyclic existence (saṃsāra) in the three realms, as well as the vessel-world (the environment) such as trees and so forth. All of these are to be meditated upon and entered into in meditative equipoise. By what means? By the mind. For what reason? Because all beings are mind-only, they are called "meditation." Yet that very meditation is not meditation; it is said to be non-equipoise. Why is that? Because "all phenomena are thoroughly known." That which is thoroughly known is not an object of meditation. Since all phenomena are known through their simultaneous engagement in equality, they are not to be meditated upon, nor are they to be entered into in meditative equipoise. As the master Lavapa said: "The apprehended is like a reflection..."

སེམས་ལས་བྱུང་བ་ ཐོག་མེད་ལ། ། རྣམ་ཤེས་དེ་ཡི་རྣམ་པ་ཡང་། ། ཕན་ཚུན་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུའོ། ། ཇི་ལྟར་མེ་(ལྟོང་ལྟ་,ལོང་ལ་)མིག་གི་གཟུགས་བརྙན་དང་མེ་ལོང་ཡང་དུས་མཉམ་དུ་མཐོང་བ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་རྟག་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཉམ་ པ་ཉིད་དུ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་སྒོམ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། ། འགྲོ་བའི་སྒྲས་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲས་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། ཡིད་ཀྱི་སྒྲས་སེམས་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྟག་ཏུ་ཤེས་སོ། ། མདོར་བསྟན་པའི་དོན་ཉིད་རྒྱས་པར་ སྟོན་པ། བརྟན་དང་གཡོ་བའི་དངོས་པོ་གང་། ། རྩྭ་དང་གེལ་པ་འཁྲི་ཤིང་སོགས། ། བསྒོམ་བྱ་གཞན་གྱི་དེ་ཉིད་ནི། ། བདག་གི་དངོས་པོ་རང་བཞིན་ཅན། ། འདིས་ནི་བརྟན་པ་བེམས་པོ་དང་གཡོ་བ་འགྲོ་བ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཏེ། བརྟན་དང་གཡོ་བ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དེ། དངོས་པོའི་དོན་རྣམས་ སོ། ། དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ་རྩྭ་ནི་ཕྲ་མོ་རྣམས་སོ། ། གེལ་བ་ནི་ཤིང་གི་རང་བཞིན་འདུས་པར་གྱུར་པའོ། ། འཁྲི་ཤིང་ནི་གྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། རྩྭ་དང་གེལ་པ་འཁྲི་ཤིང་ངོ་། ། ཉམས་པ་དང་འཕེལ་བའི་རང་བཞིན་བེམས་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གསུམ་ཉིད་ཉེ་ བར་བསྟན་ཏོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་འགྲོ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གཡོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་བསྒོམ་བྱ་དམ་པའི་དེ་ཉིད་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། ནིའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཏེ།

Mental Factors Since they are beginningless, the aspects of that consciousness are also like mutual reflections. Just as the reflection of an eye in a mirror and the mirror itself are seen simultaneously, likewise, the apprehended and the apprehender arise perpetually as nothing other than inseparable. Because the characteristic of the equality of the sense faculties, objects, and consciousness as a single unity is primordial wisdom (jñāna), it is not a meditation upon something else. The word "beings" (jagat) refers to the sense faculties. The word "all" refers to the objects. The word "mind" (manas) refers to the consciousness; thus, one should always know the inseparability of the three vajras. To explain in detail the very meaning of that brief summary: Whatever entities are stable or moving, Grasses, shrubs, creepers, and so forth— The reality (tattva) of other things to be meditated upon Is the nature of one's own entity. By this, "stable" refers to inanimate matter and "moving" refers to living beings. Thus, "all stable and moving entities" refers to all functional things. To clarify that reality: "grass" refers to subtle things; "shrubs" refers to those that have become a collection of wooden nature; and "creepers" refers to those of a spreading nature. Thus, "grass, shrubs, and creepers." Since inanimate matter, which is of the nature of decay and growth, also possesses three aspects, the threefold nature is presented. The word "and so forth" (ādi) is used because it also includes the "moving" beings and so on. Furthermore, that which is to be meditated upon is the marvelous nature of primordial wisdom. If one asks how so, the word "for" (hi) indicates the reason.

བདག་གི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ ཅན། ། བདག་གི་དངོས་པོ་ནི་ཇི་ལྟར་བདག་དང་པོ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བརྟན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་དང་པོ་ནས་མ་སྐྱེས་པའོ། ། འདིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ན། བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་དག་ཇི་ ལྟར་ཐ་དད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གཅིག་གཞན་ཡོད་མིན། ། ཞེས་པ་བརྟན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཅིག་ཉིད་དེ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་རིག་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། རང་རིག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། བརྟན་པ་རྣམས་སེམས་མེད་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་གང་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གང་ཞིག་གཅིག་གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་ནི་མེད་པའོ། ། དེའི་རང་བཞིན་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཡོད་མིན་རང་རིག་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ལྡོག་པ་སྟེ། བདག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལོག་པ་ན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་ལྡོག་ པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ལོག་པའི་རང་རིག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་དེ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རང་རིག་པ་གཉིས་ཀ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རང་རིག་ལས་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། རང་རིག་པ་ནི་སྒོམ་པའོ། ། ལས་ནི་རང་རིག་ རང་བཞིན་ཏེ། ། གནོད་པ་ལས་ནི་ལས་སྐྱེ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་གང་གི་ཕྱིར་རང་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། རང་རིག་ལས་ནི་གྲུབ་པར་འགྱུར། ། རང་རིག་པ་ནི་སྒོམ་པའོ། ། ནི་ཞེས་པ་གང་གི་ཕྱིར་ཏེ།

The Nature of the Self-Entity The nature of my own entity is such that, just as the self has not arisen from the very beginning, so too stable entities have not arisen from the very beginning. By this, because non-duality is realized, everything is of the nature of authentic wisdom (jñāna). If one asks, "In that case, how are the stable and the moving distinct?" it is said: "Among those, one is not other." Among those stable [entities], oneness is not something other. Why? Because it is self-aware great bliss (mahāsukha); it is the wisdom (jñāna) whose nature is self-awareness, because stable [entities] are themselves insentient. Alternatively, that which is the oneness of those stable and moving [entities] is non-dual and non-existent. If one asks what its nature is, it is said: "Non-existent, self-awareness is the negation of existence, because an action upon itself is contradictory." When that [existence] is negated, non-existence is also negated; therefore, that marvelous non-dual self-awareness in which both are negated is great bliss, and that itself is authentic wisdom. If one asks why self-awareness is free from both, it is said: "It is accomplished from self-awareness; self-awareness is the meditation. Action is the nature of self-awareness; from harm, action arises." Because the accomplishment of Mahāmudrā arises from the cause of self-awareness, it is said: "It is accomplished from self-awareness; self-awareness is the meditation." The word "ni" (indeed) means "because."

གང་ཞིག་རང་རིག་པ་དེ་ནི་གཉིས་ཀ་དབྱེར་ མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། ལས་ནི་རང་རིག་རང་བཞིན་ཏེ། གང་ཡང་དེའི་ལས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་དེ་ཡང་རང་རིག་པའི་རྣམ་འཕྲུལ་ཉིད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར། གནོད་པ་ལས་ནི་ལས་སྐྱེ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་གང་གི་ གནོད་པ་འཁྲུལ་བ་ལས་ནི་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཡིན་ལ། མ་རིག་པ་ཡང་གཏི་མུག་སྟེ། གཏི་མུག་ཀྱང་འཁྲུལ་པའོ། ། འཁྲུལ་བ་ནི་དེ་མ་ཡིན་པ་ལ་དེར་འཛིན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཐག་པ་འཁྱིལ་བ་ལ་སྦྲུལ་གྱི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། ། འཁྲུལ་བ་ དེ་ཉིད་ནི་ས་བོན་ཏེ། འཁྲུལ་བ་དེའི་དབང་གིས་གནོད་པའོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་ལས་དང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ཉིད་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རང་ཉིད་འཕྲོག་པོ་རང་བྱེད་པོ། ། རང་ཉིད་རྒྱལ་པོ་རང་གཙོ་བོ། ། རང་ཉིད་འཕྲོག་པོ་ཞེས་པ་ རང་ཉིད་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རང་བྱེད་པོ་ཞེས་པ་རང་ཉིད་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རང་ཉིད་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པ་རང་ཉིད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རང་གཙོ་བོ་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངའ་བདག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ནོར་བུར་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པ་དང་གསལ་བའི་ རང་བཞིན་ནོ། ། འཕྲོག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། བྱེད་པ་པོའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྒྱལ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །

That which is self-awareness is the meditative absorption of the essence of the indivisibility of both. Action is the nature of self-awareness; whatever action is the experience of pleasure and suffering is also the very manifestation of self-awareness. As it is said: "From harm, action arises." From what? From the harm of delusion, action arises. All formations are conditioned by ignorance, and ignorance is delusion; delusion is also error. Error is the apprehension of what is not that as being that, just as the perception of a snake in a coiled rope. That very error is the seed; by the power of that error, harm occurs. From that, action, pleasure, suffering, and so forth, arise. How is this so? Therefore it is said: "One is one's own thief, one is one's own creator; one is one's own king, one is one's own lord." "One is one's own thief" means the nature of one's own withdrawal. "One is one's own creator" means the nature of one's own emanation. "One is one's own king" means the nature of one's own clarity. "One is one's own lord" is because one has become the sovereign of all; it is the nature of emanating, withdrawing, and clarifying the various forms, like a jewel. By the nature of being the thief, it is the nature of the objects such as form. By the nature of being the creator, it is the nature of the faculties such as the eye. By the nature of being the king, it is the nature of consciousness.

གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་རང་ཉིད་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་ཕྲག་དོག་དང་། ། དེ་བཞིན་གཏི་མུག་ང་རྒྱལ་ཉིད། ། དེ་ཀུན་དེ་གནས་ཉམས་དགའ་བར། ། བཅུ་དྲུག་ཆ་ལ་མཆོད་མ་ཡིན། ། འདོད་ཆགས་ དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དེ་ཀུན་དེ་གནས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པ་ན། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། ཉམས་དགའ་བ་མཛེས་པར་གྱུར་པ་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེའི་ངོ་བོར་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་མ་ནིང་དུ་བསྟན་ཏོ། ། བཅུ་དྲུག་ཆ་ལ་མཆོད་ མ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ཟླ་བ་ནི་ཆ་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཆ་བཅུ་དྲུག་པ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། བྱེད་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་མཆོད་པ་མ་ཡིན་མཆོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་རང་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ནའོ། ། བཅུ་དྲུག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་ པར་དག་པའོ། ། ཆ་ནི་ཀཾ་བདེ་བ་སྟེ། དེ་ལེན་པ་དང་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཀ་ལཱ། བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ལ་མཆོད་མིན་མཆོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་སྣང་བ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་གང་ཞིག་བླ་མ་བརྒྱུད་པ་ཉེ་བར་བསྟེན་པས་ ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཞེས་གསུངས་པ། ཆོས་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་ཡེ་ཤེས་ནི། ། མཁའ་མཉམ་ལྷན་ཅིག་ཐབས་དང་བཅས། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས། ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་སྐྱེས། ། གང་ལ་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། །

The Principal [deity] is the very authentic primordial wisdom (jñāna) in which the object, the sense faculty, and consciousness are indivisible. For that very reason, because primordial wisdom itself is the agent, it is said: "Desire, hatred, envy, and likewise delusion and pride— All these, in that delightful abode, Are not the sixteen parts to be worshipped." When all these, such as desire and hatred, are realized as that abiding authentic primordial wisdom, what is the distinction? When they have become the delightful and beautiful, desire and the rest are the nature of the five primordial wisdoms. Because they are born as the essence of that very wisdom, they are shown to be the "neuter" (napuṃsaka). "Are not the sixteen parts to be worshipped" means that the moon consists of fifteen parts. Its sixteenth part is non-existent, because it has no activity whatsoever. It is not to be worshipped, nor is it an object of worship, because everything is of the nature of self-awareness (svasaṃvedana). The sixteenth is the purification of the sixteen emptinesses (śūnyatā). "Part" (kalā) is bliss (sukha); because it takes and holds that, it is kalā, Nairātmyā. It is not to be worshipped, nor is it an object of worship, because everything is realized as being without appearance. That coemergent (sahaja) state is to be known by relying upon the lineage of gurus (guru-paramparā). As it is said: "The primordial wisdom born from the source of phenomena (dharmodaya), Equal to space, coemergent, together with the method (upāya), From the nature of wisdom and method, The three worlds are born therein." That from which all phenomena arise is the "source of phenomena."

དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་གང་ཞིག་ དེ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། ཆོས་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་སོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། མཁའ་མཉམ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ། ། གཞན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་ཐབས་དང་བཅས་པ་ཞེས་པ་ཐབས་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པ་སྟེ། ཐབས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བཅས་པ་དེ་བདག་མེད་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ལྡན་པ་དེ་ ལ་དེར་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་སྐྱེས་སོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་སོ། ། ཡང་ན་གང་། ཆོས་འབྱུང་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། སྐྱེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཆོས་འབྱུང་དང་སྐྱེས་པ་ཡང་ཆོས་འབྱུང་སྐྱེས་ཏེ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ མཁའ་མཉམ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་རོ་མཉམ་པ། ལྷན་ཅིག་ཐབས་དང་བཅས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་། བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེར་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་ན་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྟེ། གསུམ་དང་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གསུམ་མོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་ གསུམ་སྟེ། གསུམ་གྱི་སྒྲས་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྒྲས་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། དེ་རྣམས་བསྐྱེད་བྱ་དང་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གནས་སོ། ། འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་དེའི་སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ནའོ། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་ རང་བཞིན་ལས། ། ཞེས་པ་ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་སྒྲས་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའོ། ། རང་གི་སྒྲས་སེམས་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་རང་བཞིན་འདི་ཉིད་ལས་སོ། ། འདིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཁོ་ན་གཉིས་ཏེ། དེ་དབྱེར་མེད་པ་འདི་ནི་གསུམ་མོ། །

That which arises from that is the wisdom that is born from it; it is born from the source of phenomena (dharmodaya). If one asks what its distinction is, it is equal to space, like the sky. Furthermore, if one asks what it is like, it is "together with method," meaning it functions together with method; it is together with the method of Vajradhara, being endowed with Nairātmyā. Within that, the three worlds are born. How so? Because that wisdom arises from the nature of insight and method. Alternatively, the source of phenomena is Nairātmyā, and the one born is Vajradhara. The source of phenomena and the one born together are the "source-born" (dharmodayaja); the wisdom that has become thus is equal in taste, like the sky, equal to space. "Together with method" refers to the inseparability of Vajradhara and Nairātmyā. What is born from that within it? It is the three worlds. "Three" and "worlds" make "three worlds." Their entities are the three worlds. By the word "three," body, speech, and mind are meant. By the word "worlds," the five aggregates (skandha) are meant. These abide in that very state through the nature of the produced and the producer. By this, that wisdom is exclusively the nature of the three bodies and the five wisdoms. Regarding "from the nature of insight and method," the words "insight and method" refer to the vowels and consonants (āli-kāli). The word "own" (sva) refers to the mind in the avadhūtī. From the entity of these, from this very nature, [it arises]. By this, non-duality alone is the two; their inseparability is the three.

དེ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ལྔ་ཞེས་པ་སྟེ། བཞིའི་ བདག་ཉིད་ཅན་འདི་ཉིད་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་པའོ། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་རབ་ཏུ་གསལ་བར་མཛད་པ། ཁུ་བའི་རྣམ་པ་བཅོམ་ལྡན་ཡིན། ། དེ་ཡི་བདེ་བ་འདོད་མར་བརྗོད། ། གཅིག་དང་གཅིག་མིན་རྣལ་འབྱོར་ཏེ། ། སྐད་ ཅིག་ལས་གཅིག་མཆོག་དགའོ། ། རྣམ་པར་གསལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་སྟེ། ཁུ་བར་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་ནི་ཁུ་བའི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་ཆོས་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཡི་བདེ་བ་དེ་ལ་གང་ཞིག་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་འདོད་མ་བདག་མེད་མ། དོན་དམ་པའི་ བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། བརྗོད་ཅེས་པ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདི་ནི་ཁུ་བའི་རྣམ་པ་བཅོམ་ལྡན་ཡིན་ཏེ། གཅིག་དང་གཅིག་མིན་རྣམ་སྦྱོར་འདི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རང་བཞིན་དང་། སྦྱོར་བ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་སྦྱོར་ཏེ། གཅིག་ཉིད་གཅིག་མ་ཡིན་པའོ། ། གཅིག་དང་གཅིག་མིན་ ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྦྱོར་བ་ནི། གཅིག་དང་གཅིག་མིན་རྣམ་སྦྱོར་ཏེ། ། འདིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད། ། གཉིས་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཐ་དད་དང་ཐ་དད་མེད་པ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འདི་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་མས། གཅིག་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། མཆོག་རྨད་དུ་བྱུང་བའོ། ། དགའ་བ་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བདེ་བ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་སྟེ། ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། ། བདག་གི་བསོད་ནམས་ལས་ཤེས་བྱ། །

That is the fivefold indivisibility itself; it is the nature of the fourth, the coemergent wisdom (sahaja-jñāna). It is made perfectly clear that the coemergent is the very nature of insight (prajñā) and method (upāya): "The Blessed One is the form of the seminal fluid; His bliss is said to be the Desire Lady. The yoga of being one and not one— In a single instant, it is supreme joy. Because it is manifest, it is the 'form'; The form that has become the seminal fluid is the 'form of the seminal fluid.' He is the Blessed One, Vajradhara, the nature of the conventional truth born from the source of phenomena (dharmodaya). His bliss is that wisdom which is the Desire Lady, Nairātmyā, the nature of the ultimate truth. 'Is said' refers to wisdom. This Blessed One is the form of the seminal fluid; the yoga of being one and not one is the yoga because it is both the nature of manifold forms and the union itself. It is 'one and not one.' The yoga of being one and not one is the yoga of being one and not one; by this, it is non-duality. It is the nature of oneness, the indivisibility of the emanation and withdrawal of the nature of duality and so forth, and of difference and non-difference. If one asks how this is so: in a single instant, by the instant of the coemergent, it is the indivisibility of one, which is supreme and marvelous. 'Joy' is the single characteristic of sublime bliss, the nature of liberation from all attachment, the Perfection of Insight (prajñāpāramitā). It should be known through my merit."

ཞེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གསལ་བར་ སྟོན་པ། རང་གིས་རིག་བྱ་ཡེ་ཤེས་འདི། ། རིག་པར་བྱ་བ་ནི་རིག་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པ་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་རིག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། ། རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། ངག་གི་ལམ་འདས་སྤྱོད་ཡུལ་ ལོ། ། ཞེས་པ་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ནི་བྱིན་རླབས་རིམ་པ་སྟེ། རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་འདི་ནི་རིམ་གྱིས་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རིམ་པའོ། ། ལྷག་པ་ནི་ལྷག་པར་འཁྱུད་པ་སྟེ། གནས་པ་ནི་བརྟན་པའོ། ། གང་གིས་རིམ་པས་རྟོགས་པ་བརྟན་པ་ གཡོ་བ་མེད་པ་དེ་ནི་བྱིན་རླབས་རིམ་པ་སྟེ། གཡོ་བ་མེད་པ་ངོ་བོ་ཁྱབ་པར་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་དུ་ཡང་ནི་མི་རྙེད་དེ། གལ་ཏེ་འདི་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་དང་བརྗོད་པ་དང་། རིག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། གང་གི་ཕྱིར་གྱི་ དོན་ལ་དེའི་སྒྲའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་དེ་རང་བཞིན། ། ཐམས་ཅད་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་མཁྱེན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། དེའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡེ་ཤེས་གང་ཞིག་བག་ཆགས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་སྐྱོན་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྟེ། དེའི་རང་བཞིན་དང་དེའི་ངོ་བོ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་ནི། ། རླུང་དང་ནམ་མཁའ་ཉིད་ཐམས་ཅད། །

To clarify that very point, it is said: "This wisdom to be known by oneself is that which is to be realized. Because it is the complete abandonment of all attachment, it is self-knowing and non-conceptual. This wisdom to be known by oneself is also the inseparability of Vajradhara and Nairātmyā; it is the domain that transcends the path of speech." Thus, it is not something to be expressed by another. This is the "stage of blessing" (adhiṣṭhāna-krama), because this nature to be known by oneself is found progressively; hence it is a "stage." "Exceeding" (adhika) means to embrace intensely; "abiding" (sthiti) means stability. That which is stable through the stages of realization, being unwavering, is the "stage of blessing"—the unwavering nature that has become the pervasive essence. For that very reason, it is said: "It is not found anywhere." If one asks, "How can such wisdom be neither an appearance, nor an expression, nor the domain of cognition?" it is said: "Because..." The word "because" (yasmāt) indicates the reason. Because that nature is omniscient wisdom (sarvajña-jñāna), the Buddha, the Blessed One, is omniscient because he knows all. His wisdom is that wisdom in which the ultimate defects associated with habitual tendencies are pacified. The meaning is that its nature and its essence are exclusively the wisdom of omniscience. To demonstrate that such non-conceptual wisdom, which is the nature of the great elements, is the inseparability of the sense faculties and their objects, it is said: "Earth, water, fire, and wind, and space itself—all of them..."

རང་བཞིན་རིག་པའི་ཚོར་བ་ ནི། ། སྐད་ཅིག་ལས་ནི་གནོད་མི་འགྱུར། ། ས་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། རང་གཞན་རིག་པའི་ཚོར་བ་བདག་དང་གཞན་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་ལས་ཞེས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་རང་རིག་པའི་ སྐད་ཅིག་ལས་སོ། ། ཡང་ན་གང་ས་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད། སྐད་ཅིག་ལས་ནི་གནོད་མི་འགྱུར། ། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་དང་འགྲོགས་ཀྱི། གནོད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དེ། འདི་ནི་སྐད་ཅིག་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། རང་གཞན་རིག་པའི་ཚོར་བ་ཡང་། ། སྐད་ཅིག་ལས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རང་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། གཞན་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། རིག་པ་ཤེས་པ་སྟེ། རང་གཞན་རིག་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྐད་ཅིག་ལས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་རྣམས་ཀྱི་གནོད་པ་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། མཐོ་རིས་ས་སྟེང་རྐང་འོག་རྣམས། ། སྐད་ཅིག་ལས་ནི་སྐུ་གཅིག་འགྱུར། ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེའི་སྐུ་གཅིག་པུར་འགྱུར་ཞིང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། མཐོ་རིས་དང་ས་སྟེང་དང་ ས་འོག་རྣམས་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་ལས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་དེ་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་ཡང་གསུངས་པ། རང་བཞིན་ཆ་ཡི་རྣམ་རྟོག་གིས། ། གནོད་པ་ཉིད་ནི་ནུས་མ་ཡིན། །

The feeling of the awareness of nature Is not harmed by a moment. All these, such as the earth and so forth, are not harmed. Why is that? The feeling of the awareness of self and other is the thorough knowledge that realizes self and other. How so? "By a moment" means by the moment of self-aware coemergent wisdom (sahaja-jñāna). Alternatively, all these, such as the earth and so forth, are not harmed by a moment. These accompany the moment of coemergence; there is no harm of conceptualization, for this is exclusively the indivisible moment. Furthermore, the feeling of the awareness of self and other is not harmed by a moment. Self refers to the sense faculties. Other refers to the objects. Awareness is cognition; the feeling of these, the awareness of self and other, is wisdom (jñāna). It is not harmed by a moment; there is no harm to the sense faculties, objects, and consciousnesses that are accompanied by the coemergent. For that very reason, the three vajras are indivisible and coemergent: "Heaven, earth, and the regions beneath the feet, By a moment, become a single body." That yogi becomes a single body and the indivisible nature arises. The meaning is that heaven, earth, and the regions beneath the earth are the nature of coemergence by the moment of wisdom. That very indivisibility of insight and method is the non-dual wisdom. Thus it is also said: "By the conceptualization of the parts of nature, Harm itself is not possible."

རང་བཞིན་གྱི་སྒྲས་ སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དོ། ། ཆ་ནི་དེ་དག་གི་དབྱེ་བའོ། ། འདི་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེས་གནོད་པ་རྣམ་པར་བརྟག་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཉེ་བར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིག་བྱེད་གྲུབ་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་། ། དེ་བཞིན་རབ་འབྱམས་ལ་སོགས་ཀྱིས། ། འགྲུབ་མིན་དག་ལས་འགྱུར་བ་ཡང་། ། སྐྱེ་དང་སྲིད་པ་གཞན་དུའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ནི། ། ཐབས་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། ། རིག་བྱེད་དང་གྲུབ་མཐའ་ཡང་རིག་ བྱེད་གྲུབ་མཐའ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་དང་རིག་བྱེད་གྲུབ་མཐའ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རིག་བྱེད་གྲུབ་མཐའ་ཐམས་ཅད་དོ། ། སེང་གེ་དང་འཕྲོག་བྱེད་དང་དབྱིག་གི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པའི་ཚིག་རྣམས་དང་རང་གི་ལྟ་བ་བསྔགས་པ་ལས་རབ་འབྱམས་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ག་ལ་ཞིག་སྟེ་མ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། དག་པས་འགྱུར་ཏེ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ལམ་ཤེས་པ་ལས་སོ། ། གང་དུ་སྐྱེ་དང་སྲིད་པ་གཞན་ དུའོ། ། སྐྱེ་བ་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་སྲིད་པ་གཞན་སྐྱེ་བ་གཞན་དང་གཞན་དུ་སྟེ། འདིས་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་དང་གཞན་རྣམས་སུ་ཡང་ངོ་། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་གཞན་དུ་ཡང་། ། དེ་དང་བྲལ་བས་དངོས་གྲུབ་མེད། །

By the term "nature" (svabhāva), men and women are meant. "Parts" refers to their divisions. Such conceptual constructions are incapable of analyzing or harming [wisdom], because wisdom itself is that which is to be analyzed and is beyond all conceptualization. To demonstrate the greatness of wisdom: "By all the Vedas and philosophical systems, And likewise by the vast [tantras] and so forth, It is not accomplished; even if it were to change, It would be in another birth or another existence. The accomplishment of Mahāmudrā Is not achieved by any other means." "Vedas and philosophical systems" refers to the Vedas and the tenets of those systems. Because they are all such, they are called "all the Vedas and philosophical systems." By the words of praise and the views of those such as Siṃha, Hara, and Vasugupta, and by the vast [tantras] and so forth, how could the accomplishment of Mahāmudrā ever be attained? It is not. If one asks, "Then how is it attained?" it is said: "It is attained through purity," meaning through the knowledge of the path in which the generation and completion stages are inseparable, and the conventional and ultimate are inseparable. "In another birth or another existence" means in this life or in another existence, in various other births; this refers to other and further births as well. To clarify that Mahāmudrā is not accomplished [otherwise]: "In this world or in another, Without that, there is no accomplishment."

རྣམ་པར་དག་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ དེ་དང་བྲལ་བས་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀར་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པར་མཛད་དེ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་མི་ཤེས་གང་། ། དེ་ཡི་ངལ་བ་དོན་མེད་འགྱུར། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་གིས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་ཤེས་ཤིང་མ་རྟོགས་པ་དེའི་ངལ་བ་རིག་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བརྗོད་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དོན་ མེད་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཤེས་པ་ལ་ཡང་རྒྱུན་དུ་གོམས་པ་དང་བྲལ་བ་ལས་དངོས་གྲུབ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆུ་བོའི་རྒྱུན་ནི་རབ་འབབ་དང་། ། སྒྲོན་མའི་འོད་ནི་རབ་བཅིངས་ལྟར། ། རྟག་ཏུ་དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། ཉིན་དང་མཚན་མོར་ གནས་པར་བྱ། ། ཇི་ལྟར་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་རབ་ཏུ་འབབ་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དང་། སྒྲོན་མའི་འོད་རབ་ཏུ་བཅིངས་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པས་ཁམས་གསུམ་པོ་དབྱེར་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་པུའི་སྐུས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་གནས་པར་བྱ་སྟེ། ཉིན་དང་ མཚན་མོར་ཞེས་པ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བར་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ལེའུ་རྫོགས་པའི་སྒོ་ཡིས་ལེའུར་གསུངས་པའི་དོན་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་གསུངས་པ།

The thorough knowledge of complete purity: By way of the negative concomitance, it is taught that without that [knowledge], there is absolutely no accomplishment of Mahāmudrā in either of the two worlds: "Whoever does not know Hevajra, their labor will be in vain." For any yogi who does not know and does not realize the nature of emptiness endowed with the supreme of all aspects—the wisdom of the inseparability of the conventional and the ultimate Hevajra—their labor consists of the afflictions of engaging with the meaning of words such as the Vedas; because it does not grasp the fruit characterized by perfect awakening, it is "in vain," for a non-cause cannot be a fruit. Furthermore, to demonstrate that there is no accomplishment even for one who knows Hevajra if they lack constant familiarization, it is said: "Like the continuous flow of a river, or the steady light of a lamp, the yogi should always abide in that very reality, day and night." Just as the continuous flow of a river is without distinction and the steady light of a lamp is without distinction, likewise the yogi should abide in the yoga of Hevajra through the single body of non-conceptual wisdom in which the three realms are inseparable. "Day and night" means at all times, without interruption. Thus, by way of concluding the chapter, the meaning taught in the chapter is perfectly summarized.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ རྣལ་འབྱོར་མ་ཆེན་མོ་འདུ་བའི་ལེའུ་བརྒྱད་པའོ་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་དང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་ཞེས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ ལོ་གང་ཞིག་མི་ཤེས་པ་གཅོད་པ་སྟེ། ལེའུ་གང་ན་དེ་ཡོད་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཆེན་མོ་ནི་བདག་མེད་མ་སྟེ། དེའི་འདུ་བ་ནི་འདུས་པའོ། ། ཨཱ་པ་ནི་དེས་ཁྱབ་པ་སྟེ། དེས་ན་ཀཾ་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ལེའུ་གང་ན་དེ་ཡོད་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་ཆེན་ མོའི་འདུ་བའོ། ། དེ་ཡང་པ་ཊ་གཡོགས་པ་དང་སྦས་པ་སྟེ། དེ་ལེན་པ་དང་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ལེའུའོ། ། དེ་ཡང་ཁྱབ་པའི་རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ། མ་ཨཱཿསྟེ་མཱཿསྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་ལེའུ་བརྒྱད་པའོ། ། ། ། ད་ནི་རིམ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀའི་རྣམ་པར་དག་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་ པའི་ཆེད་དུ་གསུངས་པ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་རྣམ་པར་དག་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །

The eighth chapter, titled "The Wheel of Yoginīs of the Body, Speech, and Mind of All Tathāgatas as the Vajra," is the chapter on the gathering of the Great Yoginīs. The wisdom that is the inseparability of the conventional and the ultimate, possessing the nature of the five wisdoms, the three bodies, and insight and method, is what is meant by "the body, speech, and mind of all Tathāgatas as the Vajra." The "Wheel of Yoginīs" is that which cuts through ignorance; the chapter in which this is found is called "The Wheel of Yoginīs." The "Great Yoginī" is Nairātmyā; her "gathering" is the assembly. "Ā" is that which pervades it, and "Kaṃ" is the wisdom of bliss. The chapter in which this is found is "The Gathering of the Great Yoginī." Furthermore, "Paṭa" means covering or concealment; because it takes up and holds that, it is a "chapter" (paṭala). Moreover, its pervasive nature is the inseparability of the conventional and the ultimate. "Ma" and "Āḥ" signify the sixteen purities of emptiness, which is the meaning of "Vajradhara." Thus ends the eighth chapter from the Kālacakratantra-ṭīkā-atisuviśadasamputa. Now, in order to attain the accomplishment of the Great Seal (Mahāmudrā), which is the authentic wisdom through the purification of the two stages, the purification of both aspects of the aggregates and so forth is thoroughly taught. It is said: "Furthermore, the chapter on purification shall now be explained."

དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་ལས་གཞན་བར་མ་ཆད་པར་རྣམ་པར་དག་པའི་ལེའུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དག་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ དང་བདག་མེད་མ་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། ལེའུ་ནི་པ་ཊ་སྦས་པ་སྟེ། དེ་ལེན་པ་དང་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ལེའུའོ། ། རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། ངེས་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། རྣམ་དག་ དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བརྗོད། ། ཅེས་པ་འདི་ལ་དོན་གནས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དོན་གནས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་པ་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་རྣམས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ཡང་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་ སུ་བརྟག་པར་བྱའོ། ། དོན་རྟོགས་པ་ཁོ་ན་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདིས་ནི་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཕྱི་ནས་རེ་རེའི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཕྱི་ནས་ཞེས་པ་དེ་མ་ཐག་བར་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། རེ་རེའི་དབྱེ་བ་ཡིས་ཞེས་པ་རེ་རེའི་རྣམ་པ་ཡིས། གང་ གི་ཞེ་ན། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ལ་ནིའི་སྒྲའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བརྗོད་ཅིང་མཚན་མར་བྱ་སྟེ། མཚན་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་འོ། ། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རེ་རེའི་དབྱེ་བས་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།

Then, from the Wheel of Yoginīs, the chapter on the uninterrupted and particularly exalted purity is the "Purity." This is the purity of the indivisibility of the conventional and the ultimate, the non-duality of Vajradhara and Nairātmyā. "Chapter" (paṭala) means a concealed section; it is called a "chapter" because it is taken up and held. "It shall be explained" means it shall be thoroughly taught in a distinguished manner. To demonstrate that very point: "The purity of all entities is said to be suchness." In this context, "entities" refers to things that exist in reality; it is their purity. What is that? It is suchness, the non-conceptual wisdom. "Of all" refers to the stable and the moving; therefore, both should be thoroughly examined as being the very nature of entities. Since the realization of the object itself is the fruit of valid cognition, this is the ultimate purity. "Subsequently, by means of the individual divisions, the deities shall be described." "Subsequently" means immediately and without interruption. "By means of the individual divisions" means by way of each individual aspect. Of what? Of the deities; the particle ni is used for emphasis. For that very reason, they are described and characterized; because they are of the nature of signs, this pertains to the conventional truth. Through the individual divisions of the deities, the purity of entities such as the aggregates, elements, and sense bases is established.

ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་ལྷའི་རྣམ་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་ཞིང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་སོ་ཞེས་པ་རིམ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞིང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། ད་ནི་ངེས་ པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། ཞེས་ཐུན་མོང་དུ་གསུངས་པས་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་མངོན་པར་བརྗོད་ནས་ཕྱི་ནས་རེ་རེའི་དབྱེ་བ་ཡིས། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་དངོས་པོའི་དབྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་སོ་སོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དབང་པོ་དྲུག་དང་ཕུང་པོ་ ལྔ། ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་འབྱུང་ཆེན་ལྔ། ། རང་བཞིན་གྱིས་ནི་རྣམ་པར་དག། ཅེས་པ་དབང་པོ་དྲུག་མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་རྣམས་ཏེ་དབང་པོ་དྲུག་གོ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་གཟུགས་དང་ སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་ནི། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའོ། ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གདོད་མ་ཉིད་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། དོན་དམ་པའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ གང་ཞིག་ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པ་དེ་ལྷའི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། རྣམ་པར་དག་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་རང་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་སྟེ།

Regarding the conventional truth, the aggregates and so forth are purified by way of the forms of the deities; regarding the ultimate truth, they are purified by way of suchness. This is the purification of the two stages. One should meditate on the indivisibility of both, and thereby attain perfectly complete awakening. Now, having expressed the ultimate purification through the general statement, "Of all things indeed," the subsequent explanation of the individual divisions is given by the words: "The deities shall be described according to their respective divisions." To demonstrate the specific distinctions according to the divisions of phenomena: "The six faculties, the five aggregates, The six sense bases, and the five great elements, Are pure by their very nature." The six faculties are the eye, ear, nose, tongue, body, and mind. The five aggregates are form, feeling, perception, formations, and consciousness. The six sense bases are form, sound, smell, taste, touch, and [mental] objects such as pleasure. The five great elements are earth, water, fire, wind, and space. Because all of these are by nature unarisen from the very beginning, they are pure, having the nature of clear light; this is the ultimate purification. That which is obscured by afflictions and ignorance is purified by way of the forms of the deities; this is the conventional purification. Both types of purification are exclusively of the nature of self-awareness.

རྣམ་པར་དག་པ་དེ་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་ པ། རང་རིག་བདག་ཉིད་དག་པ་སྟེ། དག་པ་གཞན་གྱིས་རྣམ་གྲོལ་མིན། ། ཞེས་པའོ། ། འདི་དག་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཡུལ་རྣམས་དག་པའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར། ། རང་གིས་རིག་པའི་ངོ་བོ་མཆོག། ཡུལ་རྣམས་ཞེས་པ་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དག་པའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་དོན་དམ་པ་དང་ ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་ཞིག་རང་གིས་རིག་པ་དེ་བདེ་བ་མཆོག་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདི་ཉིད་གང་ཞིག་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་ཞིག་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་གཞན་དང་། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་རབ་གསལ་བ། ། དེ་ཀུན་དག་པའི་དངོས་པོ་སྟེ། ། གང་ཕྱིར་འགྲོ་བ་སངས་རྒྱས་ཚུལ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་དྲུག་རྣམས་སོ། ། གཞན་ཡང་ཞེས་པ་དབང་པོ་དྲུག་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའོ། ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་རྣལ་འབྱོར་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་ པ་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ་གང་ཞིག་རབ་ཏུ་གསལ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཁོ་ན་སྟེ། རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཁམས་གསུམ་པ་སངས་རྒྱས་ཚུལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་པའོ། ། གང་ཞིག་རྣམ་པར་མ་དག་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་རྣལ་འབྱོར་མ་ ཉིད་དུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ལ་ལྷའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཅི་ཞེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བློ་ལ་གནས་པར་མཛད་ནས།

Without being free from that very purity, one will not be liberated. Therefore, it is said: "Self-awareness is purity itself; liberation is not through any other purity." How is this so? It is said: "Because objects are of the nature of purity, self-awareness is the supreme essence." Regarding "objects," because objects and so forth are of the nature of purity—meaning because the nature of the ultimate and conventional is the very essence of the purity of the deity—whatever is self-aware is the supreme bliss, the authentic wisdom (jñāna). This is the meaning of the direct realization of the inseparability of both. For that very reason: "Whatever other objects such as form, Are clearly manifest to the yogi, All these are pure entities, Because the world is the nature of the Buddha." "Form and so forth" refers to the five aggregates and the six objects. "Other" refers to the six sense faculties and the five great elements. All of these, for the yogi whose nature is the realization of the inseparability of both, are clearly manifest as nothing but purity itself. For what reason? Because the world of the three realms is of one nature with the Buddha, the nature of wisdom. That which is not pure does not exist, because everything is pure as the very state of the yoginī. If it is pure by its very nature, then it is the ultimate purity itself. Having thus established the conceptual thought in the mind as to what the purity of the deity's form is:

རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་པ། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་ པར་མ་དག་པ་གང་ལགས་གང་ཞིག་ལྷའི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བགྱི་ཞེས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མདོར་བསྟན་ པ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་བ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཡང་གང་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ། མིག་གིས་གཟུང་བྱ་གཟུགས་ཡིན་ཏེ། ། རྣ་བས་མཉན་པར་བྱ་བ་སྒྲ། ། སྣ་ཡིས་རེག་བྱ་དྲི་ཡིན་ནོ། ། ལྕེ་ཡིས་རོ་ནི་རེག་བྱ་སྟེ། ། དངོས་པོ་ལུས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ། ། ཡིད་ཀྱིས་བདེ་བ་ལ་སོགས་ཐོབ། ། བསྟེན་བྱ་འདི་དག་བསྟེན་བྱ་ཞིང་། ། དུག་མེད་བྱས་ན་དག་པར་འགྱུར། ། མིག་གིས་གཟུང་བྱ་གཟུགས་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་པ་མིག་ནི་འཛིན་པའོ། ། གཟུགས་ནི་གཟུང་བའོ། ། རྣ་བས་ མཉན་པར་བྱ་བ་སྒྲ། ། ཞེས་པ། རྣ་བ་ནི་འཛིན་པའོ། ། སྒྲ་ནི་གཟུང་བའོ། ། སྣ་ཡིས་རེག་བྱ་དྲི་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་པ་སྣ་ནི་འཛིན་པའོ། ། དྲི་ནི་གཟུང་བའོ། ། ལྕེ་ཡིས་རོ་ནི་རེག་བྱ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ལྕེ་ནི་འཛིན་པའོ། ། རོ་ནི་གཟུང་བའོ། ། དངོས་པོ་ལུས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ལུས་ ནི་འཛིན་པའོ། ། དངོས་པོ་ནི་གཟུང་བའོ། ། ཡིད་ཀྱིས་བདེ་བ་ལ་སོགས་ཐོབ། ། ཅེས་པ་ཡིད་ནི་འཛིན་པའོ། ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུང་བའོ། ། འདིས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་རྣམ་པར་མ་དག་པའོ། །

Vajragarbha asked: "O Blessed One, what is it that is impure, and what is it that is to be purified by means of the forms of the deities?" The Blessed One replied: "Form and the other [sense objects]." "Why is that?" "Because of the obscurations of afflictions and the knowable." To explain in detail that which was briefly indicated as the obscurations of afflictions and the knowable: "Because of the entities of the apprehended and the apprehender." Vajragarbha asked: "And what are the apprehended and the apprehender?" The Blessed One replied: "The eye apprehends form; The ear hears sound; The nose perceives smell; The tongue tastes flavor; The body experiences tangible objects; The mind attains pleasure and so forth. These are the objects to be relied upon; If they are rendered free of poison, they become pure." "The eye apprehends form" means the eye is the apprehender and form is the apprehended. "The ear hears sound" means the ear is the apprehender and sound is the apprehended. "The nose perceives smell" means the nose is the apprehender and smell is the apprehended. "The tongue tastes flavor" means the tongue is the apprehender and flavor is the apprehended. "The body experiences tangible objects" means the body is the apprehender and tangible objects are the apprehended. "The mind attains pleasure and so forth" means the mind is the apprehender and pleasure and so forth are the apprehended. By this, one is impure due to the clinging to the apprehended and the apprehender.

དེ་རྣམས་རྣམ་པར་སྦྱངས་ཏེ་བསྟེན་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། བསྟེན་བྱ་འདི་དག་བསྟེན་བྱ་ཞིང་། ། དུག་མེད་བྱས་ན་དག་པར་འགྱུར། ། འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པས་རྣམ་པར་མ་དག་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ལྷའི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་ སྦྱངས་ན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། དག་པ་ཉིད་གསུངས་པ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་རྡོ་རྗེ་མ། ། ཚོར་བ་ལ་ནི་དཀར་མོར་བརྗོད། ། འདུ་ཤེས་ཆུ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། འདུ་བྱེད་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ། ། རྣམ་ཤེས་ཕུང་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ནི། ། བདག་ མེད་རྣལ་འབྱོར་མ་གནས་སོ། ། ཕུང་པོ་ནི་སྤུངས་པ་སྟེ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ལྟ་བུར་གཟུགས་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའོ། ། འདུ་ཤེས་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། ། འདུ་བྱེད་མཐའ་ ཡས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདིས་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔའི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། རྟག་ཏུ་འདི་རྣམས་རྣམ་དག་ན། ། དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་འགྲུབ། མཁའ་ འགྲོ་མ་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་རྟག་ཏུ་བར་ཆད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ལ་ནའི་སྒྲའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བར་ཆད་མེད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་མཁའ་འགྲོ་མར་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།

"These should be purified and relied upon," it is said. Therefore, it is stated: "These things to be relied upon should be relied upon; if made free of poison, they become pure." The meaning of this is as follows: the aggregates and so forth are impure due to the clinging to subject and object. If these are purified by way of the forms of the deities, they become the utterly pure nature of the dharmadhātu. Regarding purity itself, it is said: "In the aggregate of form is Vajrī; In feeling, she is called Gaurī; In perception, she is the Water Yoginī; In formations, she is Vajraḍākinī; In the manner of the aggregate of consciousness, The Yoginī Nairātmyā resides." An "aggregate" (skandha) means a heap. Because form is infinite, like the element of space, it is the aggregate of form. Likewise, because feeling is infinite, it is the aggregate of feeling. Because perception is infinite, it is the aggregate of perception. Because formations are infinite, it is the aggregate of formations. Because consciousness is infinite, it is the aggregate of consciousness. Through these five aggregates, there is the purity of the five ḍākinīs; this is the purity of the five aggregates. "When these are always pure, That very reality is accomplished by the yogin." The purity of these ḍākinīs is through being always without interruption; the word "na" is used in the sense of "because." Because they are without interruption, the five aggregates, such as form and so forth, are pure as ḍākinīs.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ངེས་པར་ འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དབང་ལྡན་དུ་ནི་པུཀྐ་སཱི། ། དེ་བཞིན་མེ་རུ་རི་ཁྲོད་མ། ། བདེན་བྲལ་གདོལ་པ་མོ་གཞག་ཅིང་། ། རླུང་དུ་གཡུང་མོ་རྣམ་པར་གཞག། ཕྱོགས་སུ་དགོད་པ་གསུངས་པས་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་མནན་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམ་པར་དག་པ་ མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་སྟེ། མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་རྣམ་པར་དག་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ཞེས་པའོ། ། དེ་ནས་ཕྱི་ཡི་རིམ་པ་བཤད། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་དེ་མ་ཐག་བར་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཕྱིའི་རིམ་པ་ནི། ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཕྱི་སྟེ། ཕྱི་དང་དེའི་རིམ་པ་ཡང་ཕྱིའི་རིམ་པའོ། ། ཕྱི་ནི་ནང་ལས་མཚན་ ཉིད་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནང་དང་ལྷན་ཅིག་ཁ་སྦྱོར་རོ། ། དེ་བཤད་ཅིང་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ཕྱི་མ་ལྷ་མོ་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་གང་ལ་གཞན་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དེ་ནི་གཞན་མིན་ཏེ་དེ་རྣམས་གཞན་མིན་དང་། ལྷ་མོ་གཽ་རཱི་ལ་ སོགས་པ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་མ་ལྷ་མོ་གཽ་རཱི་སོགས་ཞེས་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་གི་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། དབང་དཀར་གཤིན་རྗེ་ཆོམ་རྐུན་མ། ། ཆུ་ཡི་ཕྱོགས་སུ་རོ་ལངས་མ། ། ལུས་ངན་དུ་ནི་གྷསྨ་རཱི། ། འོག་ཏུ་ས་སྤྱོད་མ་ཞེས་བརྗོད། ། སྟེང་དུ་མཁའ་སྤྱོད་མ་ཞེས་བཤད། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ལས། ། གཽ་རཱི་ནི་དབང་པོ་མནན་པའོ། ། ཙཽ་རཱི་ནི་གཤིན་རྗེ་མནན་པའོ། །

For that very reason, the yogi realizes reality itself. For that very reason, he will certainly achieve accomplishment; he will achieve Mahāmudrā. In the northeast is Pukkasī; likewise, in the southeast is Śavarī; in the southwest, Caṇḍālī is placed; and in the northwest, Ḍombī is positioned. By the teaching on their placement in the directions, the four great elements, which are the purification of the world-protectors, arise as the four ḍākinīs. Thus, the four ḍākinīs are the purification of the four great elements. Next, the outer sequence is explained. "Next" means immediately following without interruption. The "outer sequence" refers to that which is external, the "outer," and the sequence of that is the "outer sequence." Because the outer is not a different characteristic from the inner, it is joined together with the inner. That shall be explained and shown; it should be thoroughly understood through its inseparability from the conventional truth. Regarding that, it is said: "The latter goddesses, Gaurī and so forth, are not other than those who are not different; because they are not other and are also the goddesses Gaurī and so forth, the term 'the latter goddesses Gaurī and so forth' is a singular expression due to their inseparability." Regarding that, it is said: "Indra is white, Yama is Caurī; In the direction of Varuṇa is Vetālī; In the direction of Kubera is Ghasmarī; Below is said to be Bhūcarī, And above is explained as Khecarī. According to the directions of the generation stage, Gaurī is the one who treads upon Indra, And Caurī is the one who treads upon Yama."

བེ་ཏཱ་ལཱི་ནི་ཆུ་ལྷ་མནན་པའོ། ། གྷསྨ་རཱི་ནི་ལུས་ངན་མནན་པ་སྟེ། སྔར་དབང་ལྡན་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་བྲལ་སྐྱོང་བ་བཞི་མནན་ཅིང་ཕྱོགས་བྲལ་བཞི་ཁྱབ་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་ པུཀྐ་སཱི་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། ། འདིར་ནི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་སྐྱོང་བ་བཞི་མནན་ཅིང་ཕྱོགས་བཞི་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་མ་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། ། འོག་དང་སྟེང་གི་ཕྱོགས་ཉིད་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཁའ་འགྲོ་མ་ས་སྤྱོད་མ་དང་མཁའ་སྤྱོད་མ་གཉིས་སོ་ཞེས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་ནི་ ཕྱོགས་བརྒྱད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་མནན་པས་ཕྱོགས་བརྒྱད་ཁྱབ་པའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་མཁའ་སྤྱོད་མ་དང་ས་སྤྱོད་མ་གཉིས་ནི་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། སྲིད་དང་ཞི་བའི་རང་བཞིན་གྱིས། ། ལྷ་མོ་གཉིས་པོ་འདི་དག་གནས། ། སྲིད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ས་སྤྱོད་མའོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་མཁའ་སྤྱོད་མའོ། ། འདིས་ནི་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་འདི་དག་བརྟན་པར་གནས་ཏེ། གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གང་ཞེ་ན། ལྷ་མོ་གཉིས་སོ། ། གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་པ། གཟུགས་ ལ་གཽ་རཱི་རྟག་ཏུ་བཤད། ། གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་གཽ་རཱིའོ། ། སྒྲ་ལ་ཙཽ་རཱི་རབ་ཏུ་གྲགས། ། སྒྲ་རྣམ་པར་དག་པ་ཙཽ་རཱིའོ། ། དྲི་ཡི་ཆ་ལ་བེ་ཏཱ་ལཱི། ། དྲི་རྣམ་པར་དག་པ་བེ་ཏཱ་ལཱིའོ། ། རོ་ལ་གྷསྨ་རཱི་རབ་གྲགས། ། རོ་རྣམ་པར་དག་པ་གྷསྨ་རཱིའོ། ། རེག་ལ་ས་སྤྱོད་མ་ཞེས་བཤད། ། རེག་བྱ་རྣམ་ པར་དག་པ་ས་སྤྱོད་མའོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མཁའ་སྤྱོད་མ། །

Betālī is the subduer of Varuṇa. Ghasmarī is the subduer of Kubera. Previously, the four ḍākinīs, Pukkasī and the others, were described as subduing the four intermediate guardians such as Īśāna and pervading the four intermediate directions. Here, however, the four yoginīs, Gaurī and the others, are the subduers of the four directional guardians such as Indra and pervade the four cardinal directions. The two ḍākinīs, Bhūcarī and Khecarī, pervade the directions of below and above. Thus, the eight ḍākinīs pervade the eight directions by subduing the eight worldly guardians. The two ḍākinīs, Khecarī and Bhūcarī, are the complete purity of saṃsāra and nirvāṇa. As it is said: "By the nature of existence and peace, these two goddesses abide." Bhūcarī is the nature of existence, and Khecarī is the nature of nirvāṇa. Through this, these aspects of wisdom—the nature of existence and nirvāṇa—abide firmly; they are of an immovable nature. Which ones? The two goddesses. The purity of Gaurī and the others is taught: Form is always explained as Gaurī; Gaurī is the purity of form. Sound is renowned as Caurī; Caurī is the purity of sound. The aspect of smell is Vetālī; Vetālī is the purity of smell. Taste is renowned as Ghasmarī; Ghasmarī is the purity of taste. Tactile sensation is explained as Bhūcarī; Bhūcarī is the purity of tactile sensation. The dharmadhātu is Khecarī.

ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ། དེས་རྣམ་པར་དག་པ་མཁའ་སྤྱོད་མའོ། ། རྟག་ཏུ་འདི་རྣམས་རྣམ་དག་ན། ། དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པས་འགྲུབ་འགྱུར། ། གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ དང་འབྲེལ་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དེས་གང་གི་ཚེ་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ནའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ཁོ་ནའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་ རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཕྱག་རྣམས་སྟོང་ཉིད་དག་པ་སྟེ། ། ཕྱག་རྣམས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་ ཁོ་ན་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་གོ། ། བདུད་དག་པ་ལས་ཞབས་དག་གོ། ། ཞེས་པ་རིགས་ཙམ་གྱིས་ཞབས་དག་ཅེས་པ་སྟེ། བདུད་བཞི་རྣམ་པར་དག་པས་ཞབས་བཞིའོ། ། རྣམ་ཐར་བརྒྱད་ཀྱི་ཞལ་རྣམས་ཏེ། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་པས་ཞལ་བརྒྱད་རྣམས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱིས་དག་པ་སྤྱན། ། ཞེས་པ་སྟེ། འདིས་ནི་ཕྱག་དང་ཞབས་དང་ཞལ་དང་སྤྱན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་ཅེས་པ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ དང་།

The dharmadhātu is suchness, free from conceptual construction; through that, she is the pure Khecarī. "When these are always pure, the yogi will achieve that very reality." When the forms and so forth associated with these [deities], such as Gaurī and the others, are always, continuously, and without interruption pure, at that time the yogi becomes endowed with the yoga of reality itself, and that very yogi of reality will certainly achieve the siddhi of Mahāmudrā. To demonstrate that the two maṇḍalas are indeed inseparable, and that the wheel of yoginīs is the utterly pure nature of the dharmadhātu—the inseparable purity of Vajradhara and Nairātmyā—it is said: "The hands are the purity of emptiness." The hands are the sixteen emptinesses; the sixteen emptinesses, when purified, are the sixteen hands. "The feet from the purity of the Māras" means that by the mere category of the Māras, there are the feet; through the purity of the four Māras, there are the four feet. "The faces are the eight liberations" means that through the purity of the eight liberations, there are the eight faces. "The eyes are the purity of the three vajras" means that this is the purity of the hands, feet, faces, and eyes. Regarding "the sixteen emptinesses," these are: internal emptiness, external emptiness, internal-external emptiness, the emptiness of emptiness, great emptiness, ultimate emptiness, and conditioned emptiness. And: [unconditioned emptiness,]...

འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་སྟོང་ པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་གི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། འདིར་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་གི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་ པ་བཞི་ནི་མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་བཅུ་དྲུག་གོ། ། ནང་གི་ཆོས་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ཕྱིའི་ཆོས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ པའི་ཕྱིར་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ནང་གི་ཆོས་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས། ཕྱིའི་ཆོས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་། ནང་གི་ཆོས་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དོན་དམ་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །

The emptiness of the unconditioned, the emptiness of that which transcends limits, the emptiness of that which is without beginning or end, the emptiness of the non-discarded, the emptiness of intrinsic nature, the emptiness of specific characteristics, the emptiness of all phenomena, the emptiness of the non-apprehendable, the emptiness of the nature of non-entities, the emptiness of entities, the emptiness of non-entities, the emptiness of self-entity, and the emptiness of other-entity. Here, the four—namely, the emptiness of entities, the emptiness of non-entities, the emptiness of self-entity, and the emptiness of other-entity—are included within the emptiness of the non-apprehendable; thus, there are sixteen. The internal phenomena are the eye and so forth; because they are empty of the eye and so forth themselves, this is the emptiness of the internal. The external phenomena are the objects such as form; because they are empty of form and so forth themselves, this is the emptiness of the external. Because the internal phenomena, the eye and so forth, are empty of the external phenomena, the objects such as form, and because they are empty of the internal phenomena, the eye and so forth, this is the emptiness of the external and internal. Because all phenomena are empty of all phenomena, this is the emptiness of emptiness. Because the directions such as the east are empty of the directions such as the east, this is the emptiness of the great. The ultimate is nirvāṇa; because nirvāṇa is empty of nirvāṇa, this is the emptiness of the ultimate.

འདོད་པའི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་འདུས་བྱས་ཏེ་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཏེ། དེ་དེས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལས་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། གང་གི་ མཐའ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་མེད་པ་དེ་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟེ། མཐའ་ལས་འདས་པ་མཐའ་ལས་འདས་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། གང་གི་ཐོག་མ་མེད་ཅིང་མཐའ་མི་དམིགས་པ་དེའི་དབུས་ མེད་དོ། ། གང་གི་ཐོག་མ་མེད་ཅིང་དབུས་མེད་ལ་ཐ་མ་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་གང་གི་དོར་བ་ནི་སྤྲོ་བ་དང་འདོར་བ་སྤོང་བའོ། ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པ་ནི་དོར་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ དེས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། གང་ཞིག་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ནི་དེས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། འདས་པའི་ཆོས་ལ་མ་འོངས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ལ་འདས་པ་དང་།

The desire realm, the form realm, and the formless realm are conditioned; because they are empty of those very things, they are the emptiness of the conditioned. That which is empty of arising, ceasing, and so forth is the unconditioned; because it is empty of that, it is the emptiness of the unconditioned. In that regard, what is the emptiness of that which transcends limits? That for which no limit is apprehended is that which transcends limits; because that which transcends limits is empty of that which transcends limits, this is called the emptiness of that which transcends limits. In that regard, what is the emptiness of that which is without beginning or end? That which has no beginning and no end is without a middle. That which has no beginning, no middle, and no end is that which is without beginning or end; because it is empty of that, it is the emptiness of that which is without beginning or end. What is the emptiness of the non-discarded? The discarding of any phenomenon is the rejection of exertion and the casting away [of what is to be done]. That which is not like that is the non-discarded; because it is empty of that, it is the emptiness of the non-discarded. The nature of all phenomena, whether conditioned or unconditioned, is empty of that very nature; therefore, it is the emptiness of nature. Because the aggregate of form and so forth are empty of their own specific characteristics, such as form and so forth, it is the emptiness of specific characteristics. All phenomena are the five aggregates and so forth; because they are empty of those very things, it is the emptiness of all phenomena. Regarding past phenomena, there is no future; regarding future phenomena, there is no past.

ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་འདས་པ་དང་། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་མེད་པ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའོ། ། སྦྱོར་བ་དེས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། སྦྱོར་ བ་ནི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དངོས་པོ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། དངོས་པོ་དེ་ཡང་དངོས་པོས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཏེ། དེ་དེས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། རང་གི་དངོས་པོ་ནི་རང་ བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་དེ། དེ་དེས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རང་གི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་ཁོ་ན་ལྟར་གནས་ཏེ། ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དང་ཆོས་ངེས་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་ མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའོ། ། དེ་དེས་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་ཁོ་ནར་གཟུང་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་བཞི་ནི་ནང་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། ། བདུད་དག་པ་ལས་ཞབས་དག་གོ་ཞེས་པ་ཕུང་པོའི་ བདུད་ནི་ཚངས་པའི་གཟུགས་འཛིན་པའོ། ། ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ནི་གནོད་སྦྱིན་གྱི་གཟུགས་ཅན་ནོ། །

Because present phenomena do not apprehend the past and future, and the past and future do not apprehend the present, this is the emptiness of non-apprehension. The nature of phenomena is the absence of conjunction; it is a conjunction because of dependent origination. Because it is empty of that conjunction, it is the emptiness of the nature of non-entities. Conjunction is the nature of non-entities because it is devoid of intrinsic nature. Entities are the five appropriated aggregates; because those entities are empty of entities, it is the emptiness of entities. Non-entities are the unconditioned; because that is empty of itself, it is the emptiness of non-entities. One's own entity is the unerring intrinsic nature; because that is empty of itself, it is the emptiness of one's own entity. Whether Tathāgatas arise or do not arise, this very dharmatā of phenomena remains: the stability of phenomena, the certainty of phenomena, suchness, unerring suchness, non-alterable suchness, and the limit of reality. That which is empty of itself is the emptiness of other-entities, because in that there is no other-entity. Here, only sixteen emptinesses are to be understood; the four emptinesses are to be viewed internally. Regarding the statement "from the purification of Māras, the feet [are formed]," the Māra of the aggregates assumes the form of Brahmā. The Māra of the afflictions has the form of a yakṣa.

འཆི་བདག་གི་བདུད་ནི་གཤིན་རྗེའི་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། ལྷའི་བུའི་བདུད་ནི་དབང་པོའི་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། འདི་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བས་བདུད་བཞི་རྣམ་པར་དག་པས་ཞབས་བཞིའོ། ། རྣམ་ པར་ཐར་པའི་སྒོ་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་པ་ཞལ་བརྒྱད་ཅེས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། ། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བརྒྱད་དེ། དེ་དག་རྣམ་པར་དག་པས་ཞལ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། གཟུགས་ཅན་ གཟུགས་རྣམས་སྟོང་པར་ལྟ་བ་དང་། ནང་གི་གཟུགས་རྣམས་སྟོང་པར་ལྟ་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་སྟོང་པར་ལྟ་བ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པར་ལྟ་བ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་སྟོང་པར་ལྟ་བ་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་སྟོང་པར་ལྟ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་སྟོང་པར་ལྟ་བ་དང་། ཅུང་ཟད་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་སྟོང་པར་ལྟ་བའོ། ། སྤྱན་རྣམས་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་པ། ས་ནི་པུཀྐ་སཱི་རུ་བཤད། ། ཆུ་ཁམས་ཤ་བ་རཱི་རུ་བརྗོད། ། མེ་ནི་ཙནྜ་ལཱིར་ཤེས་བྱ། ། རླུང་ནི་ གཡུང་མོར་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམ་པར་དག་པས་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་པ། ཞེ་སྡང་འཁོར་ལོ་ཅན་ཞེས་བཤད། ། འཁོར་ལོ་ཅན་ཞེས་པ་འཁོར་ལོའི་གཙོ་མོ་བདག་མེད་མ་སྟེ། དེ་ནི་ཞེ་སྡང་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཞེ་སྡང་ ནི་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ།

The Māra of the Lord of Death has the form of Yama. The Māra of the Son of the Gods has the form of Indra. By being completely victorious over these, the four Māras are purified, and thus there are four feet. The eight faces are the purification of the eight doors of liberation: emptiness, the absence of marks, the absence of wishes, and the nature of natural luminosity, as well as the meditation on the unattractive and so forth; through the purification of these, the faces are purified. Regarding the forms: viewing forms as empty, viewing internal forms as empty, viewing external forms as empty, viewing the sense bases as empty, viewing the sphere of infinite space as empty, viewing the sphere of infinite consciousness as empty, viewing the sphere of neither perception nor non-perception as empty, and viewing the sphere of nothingness as empty. The eyes are the purification of body, speech, and mind; they are the purification of the three vajras. The purification of the great elements is taught as follows: "Earth is explained as Pukkasī; the water element is called Śavarī; fire is known as Caṇḍālī; and wind is renowned as Ḍombī." Thus, through the purification of the four great elements, the four ḍākinīs are purified. The purification of anger and the other afflictions is taught as follows: "Anger is explained as the One with the Wheel." "The One with the Wheel" refers to the Mistress of the Wheel, Nairātmyā; she is the purification of anger. Anger is Akṣobhya.

རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མ་ཁོ་ནའོ། ། འདོད་ཆགས་ཆུ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། དེ་ནི་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། ། དེ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆུའི་རྣལ་འབྱོར་མ་སྟེ། ། འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཆུའི་རྣལ་འབྱོར་མའོ། ། ཕྲག་དོག་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ། ། ཕྲག་དོག་རྣམ་པར་དག་པ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་སྟེ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། སེར་སྣ་གསང་བའི་དཀར་མོ་སྟེ། སེར་སྣ་རྣམ་པར་དག་པ་ནང་གི་རིམ་པར་གནས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་སྟེ། རིན་ཆེན་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པའི་ ཕྱིར་དེ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གཏི་མུག་དེ་བཞིན་རྡོ་རྗེར་བཤད། ། ཅེས་པ་གཏི་མུག་རྣམ་པར་དག་པ་རྡོ་རྗེ་མ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་མ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར། དེ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་མ་ཞེས་པའོ། ། འདིས་ནི། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་རྣམ་སྦྱོང་བ། ། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་རྣམ་ པར་དག་པ་ནང་གི་རིམ་པར་གནས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་དབྱེར་མེད་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། རིམ་པ་འདིས་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་ལས་ནི། ། འདིས་ནི་ཕུང་པོ་སྦྱང་བར་བྱ། ། རིམ་པ་འདིས་ཕུང་པོ་ཞེས་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་ པས་ཕུང་པོ་ལྔ་སྦྱང་ཞིང་དྲི་མ་མེད་པར་བྱའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཕྱོགས་ལས་ནི། ། ཞེས་པ་ལྷའི་རྣམ་པ་ལས་སོ། །

She is none other than Nairātmyā, inseparable from Vajradhara. "The Yoginī of Water is Desire" means that she is the complete purity of desire; desire is Amitābha, and the Yoginī of Water is his complete purity—thus, she is the Yoginī of Water inseparable from Amitābha. "The Vajraḍākinī is Jealousy" means that the Vajraḍākinī is the complete purity of jealousy; because she is the complete purity of Amoghasiddhi, the meaning is that she is inseparable from him. "Avarice is the Secret Gaurī" means that Avarice is the Ḍākinī residing in the inner stage who is the complete purity [of avarice]; because she is the complete purity of Ratneśvara, the meaning is that she is indeed inseparable from him. "Delusion is likewise explained as Vajrā" means that Delusion is Vajrā; because Vajrā is the complete purity of Vairocana, she is called Vajrā inseparable from him. By this, "the purification of hatred and so forth" refers to the five Ḍākinīs residing in the inner stages who are the complete purity of hatred and so forth, and are inseparable from Vajradhara. Through this sequence, the aggregates are purified. Therefore, it is said: "From the perspective of the generation stage, by this the aggregates are to be purified." Through this sequence, the "aggregates"—meaning the aggregate of form and so forth—the five aggregates are to be purified and rendered stainless. "From the perspective of the generation stage" means from the aspect of the deity's form.

ཡང་ན་གང་བསྐྱེད་པའི་སྒྲས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བསྐྱེད་པ་ནི་བསྐྱེད་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་རིམ་གྱིས་རྙེད་པའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀའང་། ། ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ལས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་ ལ་སོགས་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གང་དང་གང་གིས་འཇིག་རྟེན་འཆིང་འགྱུར་བ། ། དེ་དང་དེས་ནི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་ཏེ། ། འཇིག་རྟེན་རྨོངས་པ་དེ་ནི་མ་རྟོགས་ པ། ། དེ་ཉིད་རྣམ་སྤངས་དངོས་གྲུབ་རྙེད་མི་འགྱུར། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་དང་གང་གིས་འཇིག་རྟེན་འཆིང་འགྱུར་འཁོར་བར་འཆིང་ཞིང་བཅིངས་པར་གྱུར་པ་དེ་དང་དེས་ནི་འཆིང་བ་འཁོར་བར་གཟུང་བ་ལས་གྲོལ་ཞིང་ཐར་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ རྨོངས་པ་གཏི་མུག་གི་མུན་པས་བསྒྲིབས་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་དེ་ཁོ་ན་མི་ཤེས་པའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་མེད་པ་ལས། དངོས་གྲུབ་རྙེད་མི་འགྱུར་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་གང་འཇིག་རྟེན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་དང་གང་གིས་ འཆིང་འགྱུར་བ། མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་རོ། །

Alternatively, "generation" (utpatti) refers to that which is produced through the term "generation," which is the sublime wisdom (jñāna) because it is not within the domain of the hearers (śrāvaka) and so forth. Because it is attained gradually, it is the "generation stage" (utpattikrama); therefore, it arises from the very nature of authentic wisdom. If one asks how that is so, it is said: "Both aspects from the directions," which means that because the conventional and the ultimate are inseparable, Vajradhara and Nairātmyā and so forth are inseparable. For that very reason, in order to clearly illuminate that authentic wisdom which is the inseparability of the conventional and the ultimate, it is said: "By whatever the world is bound, By that very thing one is released from bondage. The world is deluded by not realizing this; Having abandoned that very thing, accomplishment will not be found." By whatever intense attachment to desire and so forth the world is bound—meaning it is bound and fettered in cyclic existence (saṃsāra)—by that very thing one is released and liberated from the bondage of grasping at cyclic existence. For that very reason, the world is deluded, being obscured by the darkness of ignorance (moha). Not realizing that very thing means not knowing reality (tattva). From the absence of knowing reality, "accomplishment will not be found," meaning one will not attain accomplishment. Alternatively, "the world" refers to the five aggregates (pañcaskandha); by whatever intense attachment to objects such as form and so forth the world is bound, it becomes intensely attached.

གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་ནི་རྨོངས་པ་སྟེ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ནའི་རང་བཞིན་མ་རྟོགས་པ་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་སྤངས་པ་སྟེ་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྤངས་པ་ལས། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྱི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་སྒྲིབ་པ་ཉིད་ལས་འཁོར་བར་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཕྱིར་དྲི་མེད་སྒྲ་མེད་གཟུགས་ཉིད་མེད། ། རོ་ཡང་མེད་དེ་སེམས་ནི་རྣམ་པར་ དག། རེག་མེད་ཆོས་མེད་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག། རང་བཞིན་དག་པའི་འགྲོ་ལ་འགྲོ་བར་ཤེས། ། དེ་ཕྱིར་དྲི་མེད་སྒྲ་མེད་གཟུགས་ཉིད་མེད། ། རོ་ཡང་མེད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སེམས་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་གཅིག་པུའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་སོ་ སོར་གསལ་བ་གཞན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ཀྱི། སེམས་འབའ་ཞིག་ཁོ་ན་རྣམ་པ་དེ་དང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོར་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་། ཕྱི་རོལ་དོན་ནི་ཡོད་མིན་ཏེ། ། ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་རྣམ་བརྟགས་པ། ། བག་ཆགས་ཀྱིས་ནི་དཀྲུགས་པའི་སེམས། ། དོན་དུ་སྣང་བ་རབ་ཏུ་བྱུང་། ། གཞན་ཡང་། དངོས་པོ་གང་དང་གང་གིས་ནི། ། མི་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཡང་དག་སྦྱར། ། དེས་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་འགྱུར་ཏེ། ། ནོར་བུ་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་ཁོ་ན་སྟེ། སེམས་ནི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། རེག་མེད་ཆོས་མེད།

By means of that very same clinging to form and so forth, one will be liberated from bondage. The world is deluded; how so? Because of not realizing the nature of reality and because of abandoning that very reality—by abandoning the thorough knowledge of the nature—one will not attain the accomplishment of Mahāmudrā. Therefore, accomplishment arises from the thorough knowledge of the utterly pure nature of the dharmadhātu; otherwise, through obscuration itself, one will wander in saṃsāra. Therefore: No smell, no sound, no form itself, No taste, and the mind is utterly pure. No touch, no phenomena—everything is utterly pure. Know that beings wander in a nature that is pure. Therefore, there is no smell, no sound, no form itself, and no taste. How so? Because the mind is utterly pure and all phenomena are of the single nature of mind alone, there is not the slightest other distinct appearance external to the mind; it is the mind alone that appears distinctly in those various ways. Thus: External objects do not exist, Just as they are imagined by the foolish. The mind, stirred by habitual tendencies, Arises as the appearance of objects. Furthermore: By whatever thing the minds of people Are perfectly engaged, It takes on that very nature, Like a multicolored gem. Therefore, everything is mind alone, and the mind is utterly pure. No touch, no phenomena.

ཁྱད་པར་ཅི་ལྟ་བུའི་སེམས་དེ་རྣམ་པར་དག་ཅེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ གསུངས་པ། ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པས་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་དག་པ་ཉིད་ལས་འགྲོ་བ་འགྲོ་བར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་གང་། དེའི་ཕྱིར་དྲི་མེད་སྒྲ་མེད་གཟུགས་ཉིད་མེད་རོ་ཡང་མེད་དེ། སེམས་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ འདིས་ནི་དྲི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དགག་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ཡང་ངོ་ཞེས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་དག་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དག་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རེག་མེད་ཆོས་མེད་ཅེས་པ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡང་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་ ཅེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་མ་དག་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། ངེས་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། རྣམ་དག་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བརྗོད། ། ཅེས་ཐོག་མར་གསུངས་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཉིད་དོ། ། འདིས་ནི་རང་བཞིན་དག་པའི་འགྲོ་བ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བས་ཤེས་པ་བརྟན་པ་དང་གཡོ་ བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་། འདི་དག་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་ཞེས། ། ཐུབ་པ་ཡིས་ནི་གང་བསྟན་པ། ། སྐྲག་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཕྱིར་ཏེ། ། དེ་ནི་བྱིས་པའི་དེ་ཉིད་མིན། ། ཞེས་པའོ། ། རྣམ་པར་དག་པའི་ལེའུ་སྟེ་དགུ་པའོ། ། བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དབྱེར་མེད་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་འཁོར་ལོ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གང་ཞིག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་དག་པ་སྟེ།

If one asks, "In what way is that particular mind completely pure?" for that very reason it is said: "Because everything is completely pure, the three realms are completely pure; that is the complete purity of the mind." Therefore, it is said that from the very state of natural purity, there is only the aspect of knowing beings as beings. Alternatively: "Therefore, there is no smell, no sound, no form, and no taste; the mind is completely pure." By this, in order to negate smell and so forth, it is said "of the mind as well." This is the wisdom of the dharmadhātu, a purity that is exceptionally sublime, a purity of utter complete purity. "No touch, no phenomena" means that there is also no experience of bliss and so forth at all. "Everything is completely pure" means it is completely pure; there is not even the slightest thing that is not completely pure. This is the conclusion of what was stated at the beginning: "The complete purity of all things is definitively described as suchness." By this, beings are themselves naturally pure. Therefore, all beings—whether stable or moving, and so forth—are nothing other than inseparable from authentic wisdom. Thus it is said: "All these are mind-only," as taught by the Sage, "in order to completely eliminate fear; that is not the reality for the childish." This is the ninth chapter, on Complete Purity. Through the inseparability of the maṇḍala of the nine-fold nature of Vajradhara, who is inseparable from Nairātmyā, and the inseparability of the wheel of the nature of the fifteen ḍākinīs, that which is particularly sublime is pure.

། ལེའུ་གང་དུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་དེའི་ལེའུ་སྟེ་དགུ་ པའོ་ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་ལེའུ་དགུ་པའོ། ། ། ། རིམ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡང་དག་པའི་དེ་ཁོ་ན་གོམས་པར་བྱེད་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྣལ་ འབྱོར་མའི་ལེའུ་ཁ་སྦྱོར་ཉིད་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་སོ། ། དེ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ལེའུར་ཡང་རིམ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པ་མངོན་པར་བརྗོད་ནས། ད་ནི་སློབ་མ་དབང་བསྐུར་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་གང་ཞིག་དབང་བསྐུར་ནས་ནི་དེ་ཉིད་ བཤད་ཅེས་པའི་གསུངས་ལས། དབང་བསྐུར་མེད་པར་དེ་ཁོ་ན་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཤིང་དབང་བསྐུར་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་དང་བྲལ་བས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དབང་བསྐུར་བ་དག་གི་ཆོ་ག་གསུངས་པ། དེ་ནས་འདི་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི། ། རིམ་པ་ཇི་བཞི་ཡང་དག་བཤད། ། གང་གིས་སློབ་མ་དབང་བསྐུར་བའི། ། ཆོ་གའང་རབ་ཏུ་བཤད་པར་བྱ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་དེ་མ་ཐག་བར་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། འདི་ལས་ཞེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལེའུའི་རྗེས་ཐོགས་འདི་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་རབ་ཏུ་བཤད་དེ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ ཆོ་ག་གང་གིས་སློབ་མ་དབང་བསྐུར་བ། དབང་བསྐུར་ཞིང་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ནི་དབང་བསྐུར་བར་བརྗོད་དོ། ། དེའི་ཆོ་གའང་རབ་ཏུ་བཤད་པར་བྱའོ། །

This is the ninth chapter, in which the "Utterly Pure" is explained. Thus ends the ninth chapter from the Hevajra Commentary: The Stainless Union. Because the cultivation of the authentic reality—the nature of the dharmadhātu, which is the utter purity of the two stages—leads to the attainment of the result, the accomplishment of Mahāmudrā, the chapter on the Yoginīs and the two maṇḍalas are presented in the Union itself. Having already described the purity of the two stages in the chapter on Purity, the chapter on the empowerment of the disciple is now explained. As it is said: "Once empowered, that very reality is explained." Since reality cannot be shown without empowerment, and empowerment cannot be properly accomplished without a maṇḍala, the rituals for the maṇḍala and the empowerment are taught: "Then, from this, the sequence of the maṇḍala Will be correctly explained in four parts; The ritual by which the disciple is empowered Shall also be thoroughly explained." The word "then" (tataḥ) means immediately following, without interruption. "From this" (asmāt) means from this point following the chapter on Purity; the ritual of the maṇḍala is to be thoroughly explained. The ritual of the maṇḍala is that by which the disciple is empowered; "empowerment" (abhiṣeka) refers to the act of empowering and indicating [the state]. The ritual for that shall also be thoroughly explained.

འདིས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་མ་མཐོང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་མེད་དོ། ། དབང་མ་བསྐུར་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཐོབ་པ་མེད་དོ། ། དེ་ཁོ་ན་མེད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་ པ་མེད་དོ། དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དོན་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཐོབ་པ་དང་། དེའི་དོན་དུ་དབང་བསྐུར་བ་དང་། དབང་བསྐུར་བའི་དོན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དོན་ཉིད་གསུངས་པ། ནོར་འཛིན་སྦྱང་བྱ་རྣལ་འབྱོར་པ། ། དང་པོར་ལྷ་ཡི་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཨོཾ་རཀྵ་རཀྵ་ཞེས་པས་སྦྱང་པའི་སྔགས་ཀྱིས་ ནོར་འཛིན་སྦྱང་བར་བྱའོ། ། དང་པོར་སྔོན་དུ་ལྷའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་གང་གི་བདག་ཉིད་ལྷ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། སློབ་དཔོན་རང་ཉིད་ལྷའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ནོར་འཛིན་ཞེས་པ་ཆོས་འབྱུང་སྟེ། སྦྱང་བྱ་ཞེས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྷའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དང་པོར་ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྱུར་པའོ། ། ལྷའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཞིག་ལྷའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣལ་ འབྱོར་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ལྷའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་གཉིས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འབད་པས་ཧཱུྃ་ལས་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། བྱས་ཏེ་ཕྱི་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི། ། ནོར་འཛིན་རྣམ་པར་སྦྱངས་པ་སྟེ། ། བར་མ་ཆད་པས་རྣལ་འབྱོར་ པས་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་བྱའོ། ། འབད་པས་ཧཱུྃ་ལས་རྡོ་རྗེ་ཅན་བྱས་ཏེ་ཞེས་པ། །

By this, there is no conferral of empowerment for one who has not seen the maṇḍala. Without empowerment, there is no attainment of suchness. Without suchness, there is no accomplishment of Mahāmudrā. Since the attainment of suchness is for the sake of accomplishment, empowerment is for the sake of that, and the maṇḍala is for the sake of empowerment, the very purpose of the maṇḍala is thus explained: "The yogi, having first purified the earth, Should possess the nature of the deity. With the purifying mantra, 'Oṃ rakṣa rakṣa,' The earth should be purified. First, 'possessing the nature of the deity' means one whose very nature is the deity itself; this means the ācārya himself is of the nature of the deity's body. Alternatively, 'earth' refers to the dharmodaya. 'To be purified' means it should be established as having the nature of the utterly pure dharmadhātu. 'Yogi' refers to the purity of suchness and the purity of the deity's form. 'First' means how one becomes non-dual. 'Possessing the nature of the deity' means the yogi who possesses the yoga of the wisdom of the deity's nature; this means the wisdom body of the two-fold purity, which is the nature of the five wisdoms and the three kāyas. 'With effort, having formed the Vajra-holder from Hūṃ, One should then draw the maṇḍala. Having thoroughly purified the earth, The yogi should draw the maṇḍala without interruption.' 'With effort, having formed the Vajra-holder from Hūṃ' means: "With effort" refers to the yoga of the deity's nature, which is the yoga of the wisdom of the deity's nature. "Having formed the Vajra-holder from Hūṃ" means having generated the Vajra-holder from the seed-syllable Hūṃ. "Then" means immediately after that. "Draw the maṇḍala" means that the maṇḍala should be drawn. "Having thoroughly purified the earth" means that the earth has been completely purified. "Without interruption" means that the yogi should draw the maṇḍala continuously. "With effort, having formed the Vajra-holder from Hūṃ" means: "With effort" refers to the yoga of the deity's nature, which is the yoga of the wisdom of the deity's nature. "Having formed the Vajra-holder from Hūṃ" means having generated the Vajra-holder from the seed-syllable Hūṃ. "Then" means immediately after that. "Draw the maṇḍala" means that the maṇḍala should be drawn. "Having thoroughly purified the earth" means that the earth has been completely purified. "Without interruption" means that the yogi should draw the maṇḍala continuously. "With effort, having formed the Vajra-holder from Hūṃ" means: "With effort" refers to the yoga of the deity's nature, which is the yoga of the wisdom of the deity's nature. "Having formed the Vajra-holder from Hūṃ" means having generated the Vajra-holder from the seed-syllable Hūṃ. "Then" means immediately after that. "Draw the maṇḍala" means that the maṇḍala should be drawn. "Having thoroughly purified the earth" means that the earth has been completely purified. "Without interruption" means that the yogi should draw the maṇḍala continuously. "With effort, having formed the Vajra-holder from Hūṃ" means: "With effort" refers to the yoga of the deity's nature, which is the yoga of the wisdom of the deity's nature. "Having formed the Vajra-holder from

རེ་ཕས་སྔོན་དུ་ཉི་མ་རྣམ་བསྒོམས་ཏེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་གྱི་ས་གཞི་དང་། རྡོ་རྗེའི་གུར་དང་། རྡོ་རྗེའི་ར་བ་སྟེ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་གྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་རྣམ་པར་བསམས་ ནས་དེའི་དབུས་སུ་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་བྱའོ། ། ཡང་ན། ཧཱུྃ་ལས་རྡོ་རྗེ་ཅན་བྱས་ཏེ། ། ཞེས་པ་ཧཱུྃ་ཡིག་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་། བདག་མེད་མའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་བྱས་ཏེ། ཕྱི་ནས་ཞེས་པ་དེ་མ་ཐག་བར་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བྲི་ཞིང་རྟག་ཏུ་ལྷག་པར་གནས་ པས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བའི་གནས་གསུངས་པ། ། སྐྱེད་ཚལ་སྐྱེ་བོ་མེད་གནས་དང་། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྱིམ་དང་ནི། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཁང་པའི་ནང་དུ་ཡང་། ། དཀྱིལ་འཁོར་དམ་པ་བཞེངས་པར་བྱ། ། སྐྱེད་ཚལ་ཞེས་པ་ས་གཞི་ཤིང་ལྗོན་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེ་བོ་མེད་ཅེས་པ་སྐྱེ་བོ་མ་རུངས་པ་དང་བྲལ་བའི་གནས་སོ། ། གནས་ཞེས་པ་ཡུལ་ཕྱོགས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྱིམ་དུ་ནི། ། ཞེས་པ་སྐྱེ་བོ་ངན་པ་དང་བྲལ་ཡང་སྐྱེ་བོ་བཟང་པོ་དང་ལྡན་པའི་གནས་ཏེ། གནས་འདི་རྣམས་སུ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཁང་ པ་བྱ་ཞིང་། དེའི་ནང་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་བཞེངས་པར་བྱ་སྟེ། དམ་པ་ཞེས་པ་མཆོག་གོ། ། ཡང་ན། སྐྱེད་ཚལ་ཞེས་པ་སྐྱེས་པ་དང་དེའི་ཐེག་པ་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སྐྱེད་ཚལ་སྤྲོ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལའོ། ། སྐྱེ་བོ་མེད་ཅེས་པ་གང་ལ་སྐྱེ་བོ་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། སྐྱེ་བོ་མེད་པ་ སྡུད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལའོ། །

Regarding the sequence beginning with "Having first meditated on the sun from the syllable Ra," one should visualize the vajra-nature ground, the vajra canopy, and the vajra fence; by means of this, one should contemplate the celestial palace of vajra-nature and then draw the maṇḍala in its center. Alternatively, regarding the line "Having made the Vajra-holder from Hūṃ," the syllable Hūṃ alone is made inseparable from the identity of Vajradhara and Nairātmyā. Then, "afterwards" means immediately and without interruption, one should draw the maṇḍala of authentic wisdom and establish it through constant, superior abiding. The locations for drawing the maṇḍala are stated: "In a grove, a place devoid of people, In the house of a bodhisattva, And also within a maṇḍala hall, One should construct the sublime maṇḍala." A "grove" refers to a ground endowed with various trees, as it is a place of blessing. "Devoid of people" refers to a place free from wicked persons. "Place" refers to a region. Regarding "in the house of a bodhisattva," this is a place free from base persons but endowed with excellent ones; in these locations, one should construct a maṇḍala hall and within it, construct the maṇḍala. "Sublime" means supreme. Alternatively, "grove" refers to the wisdom of generation and its vehicle; it is the wisdom that emanates the grove. "Devoid of people" refers to that which is free from the people of the senses and so forth; it is the wisdom that gathers those who are without people.

བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྱིམ་དང་ནི། ། ཞེས་པ། བྱང་ཆུབ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་སེམས་དཔའ་སྲིད་པ་གསུམ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྲིད་པ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེའི་ཁྱིམ་ནི་གནས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ གནས་འདི་རྣམས་སོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཁང་པའི་ནང་དུ་ཡང་། ། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་གང་ཡིན་པ་ནི་ནང་སྟེ། དེ་ལ་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཅད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དམ་པ་བཞེངས་པར་བྱ། ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་ རྗེ་འཆང་ནི་དམ་པ་དང་། སྡོམ་པ་དང་། མཆོག་དང་། གོང་མ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། དཀྱིལ་འཁོར་བཞེངས་པའི་དོན་དུ་རྡུལ་ཚོན་གསུངས་པ། ལྷ་ཡི་ཚོན་གྱིས་བྲི་བ་སྟེ། ། ཡང་ན་འབྲིང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། རིན་ཆེན་ལྔ་ཡི་ཕྱེ་མའམ། ། ཡང་ན་ འབྲས་ལ་སོགས་པས་སོ། ། ལྷའི་ཞེས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་ལྷག་པར་གནས་པས་སོ། ། ཚོན་གྱིས་བྲི་བ་སྟེ་ཞེས་པ་ཚོན་གྱི་རི་མོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། རིན་ཆེན་ལྔ་ཞེས་པ་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་དང་། ཟླ་བ་ཆུ་ཤེལ་དང་། མ་ར་ཀ་ཏ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་སམ། ཡང་ན་གང་། མུ་མེན་དང་། དུང་དང་། (བྱེ་,བྱི་)རུ་དང་། གསེར་དང་། དངུལ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱེ་མ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཡང་ན་ཞེས་པ་ཕྱོགས་གཞན་ཏེ། འབྲས་ལ་སོགས་པས་སོ་ཞེས་པ་འབྲས་དང་གྲོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ།

Regarding the phrase "the house of the bodhisattva": awakening is non-conceptual wisdom, and the "hero" (sattva) is the oneness of the three realms of existence. Thus, non-conceptual wisdom is the inseparability of the three realms. Its "house" is the abode; these are the abodes of non-conceptuality. Furthermore, "within the maṇḍala house": the "interior" is the locus of authentic wisdom, for it cannot be delimited by any conceptualization or discursive thought. "One should construct the supreme maṇḍala": because of its all-pervasiveness, Vajradhara is supreme, the vow, the most excellent, and the highest, for he is not within the sphere of experience of the hearers and so forth. Regarding the colored powders taught for the purpose of constructing the maṇḍala: "It should be drawn with divine colors, or else with those of middling quality. With the powder of the five jewels, or else with rice and so forth." "Divine" refers to the presiding pure deities such as Vairocana and the rest. "Drawn with colors" means by means of colored lines and so forth. "The five jewels" refers to sapphire, pearl, lapis lazuli, moonstone, and emerald, or else: lapis lazuli, conch, coral, gold, silver, and so forth. "Or else" indicates an alternative: "with rice and so forth" refers to rice, wheat, and the like.

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པའི་ ཁ་དོག་ལྔའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཡང་ན་ལྷའི་ཞེས་པ་ལྷ་ནི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཨི་ན་སེམས་དྲ་ལྷ་ཡིས་ཞེས་པའོ། ། དེ་སྤོང་ཞིང་འདོར་བའི་ཕྱིར་ལྷ་ཡིས་རའོ། ། དེ་ཡང་ཆུ་སྟེ། འདི་ནི་དབང་པོ་དང་སེམས་སྤོང་བའི་ཆུའོ། ། དེ་ཡང་། ཡུལ་ནི་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་ཨེ་ཀ་ན་ཆོས་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། ། འབྲིང་པོ་ཡིས་ནི་ཡང་ནའོ། ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། ཐ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཨ་བདག་མེད་ མ་སྟེ། རིམ་པ་དང་རིམ་པ་མ་ཡིན་པ་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པ་དང་། སྡུད་པ་དང་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཅད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དེས་ན་དབུ་མའོ། ། ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ལ་ནིའི་སྒྲ་སྟེ། ཁྱད་པར་འདི་ལྟ་བུས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞེས་པའོ། ། རིན་ཆེན་ ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ལྔའི་སྒྲ་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། རིན་ཆེན་ནི་སེམས་སོ། ། དེའི་རང་བཞིན་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའོ། ། ཕྱེ་མ་ཡིས་ཞེས་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁྱབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཡང་ན་ཞེས་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་ལ་སོགས་པས་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་འབྲས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་འབྲས་ནི་ཕུབ་མ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ལས་སྙིང་པོར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །

By means of the natures of the five colors, which are the purity of the five Tathāgatas. Alternatively, regarding the term "deity" (deva), "deity" refers to Indra and so forth. Because one abandons and casts off those [senses], it is "by the deity" (devair). That is water; this is the water that abandons the senses and the mind. Furthermore, because the object is not other than the sense faculty and consciousness, the meaning is that the three vajras are indeed inseparable. In that context, "E" is the wisdom whose nature is the dharmadhātu, born from the source of phenomena (dharmodaya). "Ka" is the alternative. "A" is Nairātmyā. "Tha" is Akṣobhya. "Va" is bodhicitta. "A" is Nairātmyā. Because she cannot be delimited by the nature of both sequential and non-sequential emanation and withdrawal, or withdrawal and emanation, for that reason she is the "Middle" (madhyamā). The word "ni" is used for the sake of distinction, meaning "distinguished by such a distinction." "The nature of the five jewels" (pañcaratnamaya): the word "five" refers to the sense faculties, and "jewel" refers to the mind. Its "nature" is their transformation. "By the powder" (cūrṇaiḥ): because it expresses the ultimate subtle particles, it means "by those that pervade the maṇḍala of space." Alternatively, "by rice and so forth" refers to the result of the inseparable wisdom of both. Alternatively, "rice and so forth" is like how rice is established as the essence precisely through its liberation from the husk.

དེ་བཞིན་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་གཡོགས་སྤངས་པ་ཉིད་ལས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་ བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཀ་དང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀཾ་བདེ་བ་འཛག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་དང་པོ་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀའི་རྣམ་པར་དག་པ་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཚད་གསུངས་པ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཁྲུ་གསུམ་བྱ་བ་སྟེ། ། མཐེ་བོང་གསུམ་ནི་ལྷག་མ་བཞི། ། ཁྲུ་གསུམ་ཞེས་པ་མི་བསྐྱོད་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁྲུ་ནི་སོར་མོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ། ། སོར་མོ་ཡང་ནས་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ གཉིས་ནི་ཁྲུ་སྟེ། གསུམ་གྱི་ཚད་དོ། ། མཐེ་བོང་གསུམ་ནི་ལྷག་པ་ཁྲུ་རེ་རེ་མཐེ་བོང་གསུམ་ལྷག་པ་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ། བཞི་ཞེས་པ་མཐེ་བོང་གི་ཚད་ནི་ནས་བཞི་སྟེ། འདི་ནི་ཚད་དོ། ། ཡང་ན། དཀྱིལ་འཁོར་ཁྲུ་གསུམ་ཞེས་པ་གསུམ་གྱི་སྒྲས་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སོ། ། ཁྲུའི་སྒྲས་ལྔའི་བདག་ ཉིད་ཅན་གཉིས་ཏེ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་མིང་ཅན་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཞེས་པ་སྐུ་གསུམ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བྱ་བ་ཞེས་པ་འདི་ཉིད་འབྲས་བུ་སྟེ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། མཐེ་བོང་གསུམ་ནི་ལྷག་པ་ཞེས་པ།

Likewise, it is the nature of the utterly pure dharmadhātu (expanse of phenomena) through the very abandonment of the obscurations of superimposition and so forth. The ka and pa [syllables] that have become thus are the kaṃ, the wisdom characterized by the non-leaking of bliss. That itself is the primary cause; it is the nature of the tathāgatas. The phrase "of those" refers to the identity of the two maṇḍalas, the purity of both aspects, which is the meaning of "Vajradhara." The measurement of the maṇḍala is stated: "The maṇḍala should be made three cubits, With three thumb-breadths as the additional four." "Three cubits" is for the sake of the purity of Akṣobhya. A cubit consists of twenty-four finger-widths (aṅgula). A finger-width, in turn, consists of four barley-corns. Thus, the two aspects are the cubit, which is the measure of three. The "three thumb-breadths" are the additional [measure]; one should add three thumb-breadths to each cubit. "Four" refers to the measure of a thumb, which is four barley-corns; this is the measurement. Alternatively, "three cubits" for the maṇḍala: by the word "three," body, speech, and mind are meant. By the word "cubit," there are two [sets] of five-fold identity: the sense faculties and their objects. "Maṇḍala" refers to the principal of the maṇḍala, the wisdom named "mind." Thus, it is the authentic wisdom that is the identity of the three bodies and the five wisdoms. "Should be made" (kuryāt) means that this itself is the result, because it is the cause of perfectly complete enlightenment. If one asks what its specific distinction is: "three thumb-breadths are additional."

གསུམ་གྱི་སྒྲས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆ་ཤས་གསུམ་སྟེ། དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་དགའ་བྲལ་གྱི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། དེ་ནི་མཐེ་བོང་ནི་མཐེ་བོང་ལྷག་པ་སྟེ། ། མཐེ་བོང་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ལྷག་པར་མཚོན་པར་བྱེད་ དེ། ཀཾ་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་བཞི་སྟེ། བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དེར་རིག་མ་གཞུག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེར་ནི་རིག་མ་གཞུག་བྱ་སྟེ། ལྷ་མོ་རིགས་ལྔ་ལས་བྱུང་བའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དེར་ནི་རིག་མ་ཞེས་པ་བཙུན་ མོ་ཤེས་རབ་བོ། ། ལྷ་མོ་ཞེས་པ་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའོ། ། རིགས་ལྔ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ལ་སོགས་པ་རིགས་ལྔ་ལས་སྐྱེས་པའོ། ། ཡང་ན། དེར་ནི་ཞེས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་རིག་མ་ཞེས་པ་བདག་མེད་མའོ། ། གཞུག་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་ཞུགས་པ་དེའི་བདག་ ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་བྱའོ། ། ལྷ་མོ་ཞེས་པ་ལྷའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། སྡུད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི་དེ་ནི་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིགས་ལྔ་ལས་བྱུང་བའི་རིགས་ལྔ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའོ། ། དེ་རྣམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེས་པ་སྟེ། གང་ ཞིག་སྤྲོ་བར་བྱེད་པ་དེ་རིགས་ལྔ་ལས་བྱུང་བའོ། ། ཡང་ན་ཇི་ལྟར་གང་རྙེད་དེ། དེ་ལྟར་བཅུ་དྲུག་ལོན་པ་ཉིད། རིགས་ལྔ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་བ་ཇི་ལྟར་གང་རྙེད་པ་བཟང་མོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྟེ། འོན་ཀྱང་བཅུ་དྲུག་ལོན་པ་གཟུང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན།

By the word "three," the three portions of coemergent wisdom are indicated, beginning with joy and ending with the joy beyond joy. "Thumb" refers to the preeminent thumb; the thumb is Vajradhara. It is that which symbolizes the preeminent, namely, kaṃ, the wisdom of bliss. That also has four aspects; the meaning is the fourth, the coemergent wisdom. One should introduce the consort into that maṇḍala. Therefore, it is said: "Into that, the consort should be introduced; the goddess arisen from the five families." In that maṇḍala, "consort" refers to the lady, the insight. "Goddess" means one endowed with the yoga of the deity. "Arisen from the five families" means born from the five families, such as the Vajra family and so forth. Alternatively, "into that" refers to authentic wisdom; "consort" refers to Nairātmyā. "Should be introduced" means that by means of the supreme entry, one should abide in the nature of that. "Goddess" means one whose nature is the deity; she is not only of the nature of withdrawal, but also of the nature of emanation. For that very reason, the five families arisen from the five families are the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. "Arisen from those" means born from them; whoever performs the emanation is "arisen from the five families." Alternatively, "however one finds her"—that is, a sixteen-year-old—because the five families are not [absolutely] required, any common woman who is found, even if she is not particularly excellent, is acceptable; however, a sixteen-year-old should be taken for the sake of increasing the bodhicitta. Alternatively,

ཨ་ཐ་བཱ་ ཞེས་པ་བདག་མེད་མ་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་དབྱེར་མེད་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གང་ཞིག་ཅེས་པ་ངེས་པའི་བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་ཞེས་པ་རྣམ་པ་གང་གིས་རྙེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བཅུ་དྲུག་ལོན་པ་ཞེས་པ་སྟོང་པ་ ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། དེ་སྟེར་ཞིང་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཕྱིར་བཅུ་དྲུག་ལོན་པའོ། ། དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་སྟེ་བདག་མེད་མའོ། ། དེས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བག་ཆགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། བཙུན་མོ་དེ་ཡང་བསྟེན་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ། ཇི་སྲིད་ཁུ་བ་ལྡན་གྱུར་པ། ། དེ་སྲིད་ཕྱག་རྒྱ་བསྟེན་པར་བྱ། ། ཇི་སྲིད་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་ཕྱག་རྒྱ་དེ་བསྟེན་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་རེ་ཞིག་ཕྱག་རྒྱ་དེ་བསྟེན་ཞིང་གོམས་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྲིད་ཁུ་བ་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྟོང་ པ་ཉིད་དང་། སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པའོ། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་གོམས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་བསྟེན་པ་དེ་ལ་ཡང་གང་འབྱུང་ཞེ་ན། དེའི་བྱ་བ་གསུངས་པ། ཕྱག་རྒྱའི་གདོང་ནི་ བཅིང་བ་སྟེ། ། ཐབས་ཀྱི་གདོང་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། བསྟེན་པ་དེ་ལས་གང་བྱུང་བ། ། སློབ་མའི་ཁ་རུ་གཞུག་པར་བྱ། །

"Atha vā" means that Nairātmyā and Vajradhara are inseparable, and Vajradhara and Nairātmyā are of the nature of authentic wisdom (jñāna). The phrase "whichever" is used because it cannot be definitively specified. "As found" refers to the wisdom by which it is found. "Sixteen years old" refers to the bodhicitta, which is the purification of the sixteen emptinesses (śūnyatā); she is "sixteen years old" because she bestows and completely grants that. She is both the purification of the sixteen emptinesses and the bodhicitta, which is Nairātmyā. Because she completely relinquishes through her own identity, there are no faults of habitual tendencies (vāsanā) in her. That consort should also be relied upon; therefore, it is said: "As long as the fluid is present, So long should the mudrā be relied upon." As long as the bodhicitta arises within her, for that long the mudrā should be relied upon. Alternatively, one should rely upon and familiarize oneself with that mudrā until the fluid—the bodhicitta that is the inseparable wisdom of emptiness and compassion—is present. What is taught by this? It means that through familiarity with the Great Mudrā (mahāmudrā), the emptiness endowed with the supreme of all aspects will be manifested. Regarding that reliance upon the mudrā, what occurs? Its function is stated: "The face of the mudrā is bound, And likewise the face of the method. Whatever arises from that reliance Should be placed into the mouth of the disciple."

བཙུན་མོ་དང་སྐྱེས་བུའི་གདོང་པ་ཡང་གོས་ཀྱིས་བཅིངས་ཏེ། བསྟེན་ཞིང་གོམས་པས་དེ་ལས་གང་བྱུང་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གང་ཞིག་བྱུང་བ་དེ། སློབ་མའི་ཁ་རུ་གཞུག་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན། ཕྱག་རྒྱ་བདག་མེད་མའི་གདོང་དང་པོར་སྟོང་ཉིད་བྱང་ཆུབ་བཅིངས་ཏེ་བརྟན་པར་བྱ་ཞིང་ཐབས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གདོང་སྙིང་རྗེ་ཡང་བཅིངས་ཏེ་བརྟན་པར་བྱས་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་གཡོ་བ་མེད་པར་བྱས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བརྟེན་ཅིང་གོམས་པས་གང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གང་ཞིག་ བྱུང་བ་དེ་སློབ་མའི་ཁ་རུ་ཞེས་པ་སློབ་མ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཁ་ནི་ཡུལ་རྣམས་ཏེ། སློབ་མའི་ཁ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དེར་གཞུག་ཅིང་བསྡུ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་དབྱེར་མེད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ནི་གང་ཞིག་ཡུལ་དང་དབང་པོ་ཐ་དད་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པའི་ དོན་ཏོ། ། འདི་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ། རོ་མཉམ་སློབ་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། ། དེ་ཉིད་ལ་ཡང་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལ་ཞེས་པ་གོམས་པ་ན་རོ་མཉམ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་སློབ་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། འདི་ལ་གོམས་རྣམས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། སློབ་མ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། སློབ་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་སློབ་མ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ཏེ་རོ་མཉམ་པར་བྱ་ཞིང་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་ཞེས་པའོ། ། འདིའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དོན་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དེ་ཉིད་ལ་སློབ་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་སློབ་མ་དང་ཉེ་བར་རོ་མཉམ་འདུས་པར་བྱའོ། །

The faces of the consort and the man are also bound with cloth. Through reliance and familiarization, whatever bodhicitta arises from that should be placed into the mouth of the disciple. Alternatively, first the face of the mudrā Nairātmyā is bound in the awakening of emptiness and stabilized; then the face of the method Vajradhara is bound in compassion and stabilized. Having rendered emptiness and compassion immovable, and having generated bodhicitta, through reliance and familiarization, whatever bodhicitta arises—that is what is meant by "into the mouth of the disciple." Here, "disciple" refers to the sense faculties (indriya). "Their mouth" refers to the objects (viṣaya). The meaning is that one should place [the bodhicitta] into the disciple’s mouth—the objects and sense faculties—and gather them, making them inseparable. The meaning is that this very bodhicitta is precisely the non-differentiation of objects and sense faculties. To clarify this very point: "The sphere of activity of the disciple is the equal taste; that itself is also the practice." Regarding "that itself": when one is familiarized, that bodhicitta—the inseparable equal taste of emptiness and compassion—is the sphere of activity of the disciple. Because those who are familiarized engage in this, "sphere of activity" refers to the objects. "Disciple" refers to the sense faculties. "The sphere of activity of the disciple" means the disciple, the sense faculties, and the objects are to be made of equal taste; it means that everything is precisely the inseparable bodhicitta. The conventional meaning of this is that the disciple’s sphere of activity should be brought into union with that very mudrā in equal taste.

བྱས་ན་ ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རང་རིག་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དུ་འགྱུར། ། རང་གཞན་ཡང་དག་རིག་པ་སྤངས། ། མཁའ་མཉམ་རྡུལ་བྲལ་སྟོང་པ་ཉིད། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་བདག་ཉིད་མཆོག། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་འདྲེས། ། ཆགས་དང་ཆགས་བྲལ་རྣམ་པར་འདྲེས། ། ཞེས་པ་དེའི་ཚེ་རང་རིག་ བདག་ཉིད་ཡང་དག་པར་རིག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་རིག་པ་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། རང་གཞན་ཡང་དག་རིག་པ་སྤངས། ། བདག་དང་གཞན་དུ་རྟོག་པ་སྤངས་པ་སྟེ། དེ་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ཡེ་ཤེས་དེ་དཔེ་ཡིས་སྟོན་པ་མཁའ་མཉམ་ནམ་ མཁའ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡུལ་བྲལ་དྲི་མ་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དངོས་དང་དངོས་མེད་བདག་ཉིད་དངོས་པོ་འཁོར་བ་དང་དངོས་མེད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། བདག་ཉིད་འཁོར་བ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་གཉིས་ དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆོག་རྨད་དུ་བྱུང་བ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་འདྲེས། ། ཤེས་རབ་སྐྱེས་བུ་དང་ཐབས་བཙུན་མོ་སྟེ། དེ་དག་ཁྱད་པར་དུ་འདྲེས་པ་འོ་མ་དང་ཆུ་ལྟ་བུར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཆགས་དང་ཆགས་བྲལ་རྣམ་པར་འདྲེས། ། ཆགས་པ་ནི་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཆགས་བྲལ་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་སྟེ། སྤངས་པ་ཡང་ཆགས་པ་ཁོ་ནའོ།

If one asks, "What will happen then?" it is said: "It becomes self-aware wisdom itself, Abandoning the cognition of self and other. Equal to space, free from dust, emptiness, The supreme nature of both existence and non-existence, Method and insight perfectly blended, Attachment and detachment thoroughly merged." At that time, it becomes the self-awareness that correctly cognizes itself; therefore, self-awareness is the wisdom of authentic wisdom. If one asks what its specific qualities are: "Abandoning the cognition of self and other" means abandoning the conceptualization of self and other, because it cannot be described as "it is like this." That wisdom is shown by the example of being "equal to space," like the sky, because it is without beginning or end. For that very reason, it is "free from dust," meaning stainless. For that very reason, it is "emptiness," meaning devoid of intrinsic nature. For that very reason, it is "the nature of both existence and non-existence," where existence is saṃsāra and non-existence is nirvāṇa; thus, it is the indivisibility of the nature of saṃsāra and purification. For that very reason, it is "supreme," meaning marvelous, because it is not the sphere of experience for hearers and the like. Furthermore, if one asks what its other qualities are, it is said: "Method and insight perfectly blended." Insight is the person and method is the consort; they are blended in a particularly special way, becoming an essence of non-duality like milk and water. For that very reason: "Attachment and detachment thoroughly merged." Attachment is the characteristic of total passion, and detachment is the complete abandonment of that; yet even that abandonment is attachment itself.

། གཉིས་ཀ་རིམ་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འདྲེས་ཤིང་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་མེད་ཅིང་ཆགས་བྲལ་མེད། ། དབུ་མར་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་དག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། རང་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་ཞིང་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་རང་གཞན་ཡང་དག་རིག་པ་སྤངས་པ་རང་སེམས་སོ། ། གཞན་ཡུལ་དང་དབང་པོའོ། ། ཡང་ དག་རིག་པ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྤངས་པར་གྱུར་པའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། མཁའ་མཉམ་མཁའ་དབང་པོའོ། ། དེ་དང་མཉམ་པ་ནི་ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ ཡོན་ཏན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་རྡུལ་བྲལ་རིམ་གཉིས་དྲི་མ་མེད་པར་བྱས་པའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ། རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཡང་། དངོས་པོ་དངོས་མེད་བདག་ཉིད་ཅན། ། དངོས་པོ་ནི་དངོས་མེད་དེ། གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དངོས་ མེད་དོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའོ། ། མཆོག་རྨད་དུ་བྱུང་བ་སྟེ། ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་གང་། རང་རིག་ལས་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དགའ་བ་ཙམ་མོ། ། རང་གཞན་ཡང་དག་རིག་པ་སྤངས་པ་ནི་མཁའ་མཉམ་མཆོག་དགའོ། ། རྡུལ་བྲལ་ནི་སྟོང་པ་དགའ་ བྲལ་གྱི་དགའ་བའོ། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་བདག་ཉིད་ནི་མཆོག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་སྟེ།

Both [aspects] gradually blend and become integrated: "There is no desire and no freedom from desire; one does not perceive a middle. It is not realized"—this is what is called the coemergent, authentic reality. Alternatively, from the cause of self-awareness, it becomes wisdom and is realized. That wisdom is one's own mind, having abandoned the correct cognition of self and other; "other" refers to the object and the sense faculty. Furthermore, correct cognition is the characteristic of experiencing bliss and so forth; it is the abandonment of the experience of bliss and so forth produced by these objects, faculties, and consciousnesses. What is the distinction? "Equal to space, the space-faculty." Because it is equal to that, the qualities of the superknowledges, such as the divine eye and so forth, arise. Moreover, it is stainless, having been purified through the two stages. It is emptiness, the nature of suchness, having transcended all conceptualization and discursive thought. Furthermore: "The nature of both entity and non-entity." An entity is a non-entity because it is primordially unarisen; thus, it is the nature of entity and non-entity. It is of that nature, having become that very essence. It is supreme and marvelous, because it brings about the attainment of perfectly complete awakening. Alternatively, from self-awareness comes wisdom, which is mere joy. The abandonment of the correct cognition of self and other is the supreme joy equal to space. The stainless is the joy of freedom from joy, which is emptiness. The nature of entity and non-entity is the supreme coemergent joy.

བཞི་པོ་འདི་ཉིད་དོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་འདྲེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པར་གྱུར་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བཞི་སྟེ། ཆགས་དང་ཆགས་བྲལ་རྣམ་པར་འདྲེས། ། ཆགས་པ་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁུ་བའོ། ། ཆགས་བྲལ་ནི་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་སྟེ། བདེ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའོ། ། དེ་དག་རྣམ་པར་འདྲེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ངོ་བོས་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་བདེ་བ་སྤངས་ནས་མིན། ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་སུ་མེད་པ་གོམས་པས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ལས་ཀྱང་བཞི་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ད་ནི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ཉིད་སྲོག་ ཆགས་རྣམས་ཀྱི་སྲོག། རྡོ་རྗེ་འཆང་དེ་ཉིད་སྲོག་ཆགས་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་སྟེ། དེ་སྲོག་གི་ནང་དུ་སོན་པའི་ཕྱིར་རླུང་གི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དེ་ཁོ་ན་སྟེ། ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཅེས་པའོ། ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་དེ་ཉིད་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་སྟེ། སྲོག་ནི་སེམས་སོ། ། འདི་ རྣམས་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྲོག་ཆགས་ནི་ནཱ་ད་སྟེ། འདི་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་ཀྱང་ནཱ་ད་དང་འབྲེལ་པའི་སེམས་སོ། ། ནཱ་ད་ཡང་རླུང་བཅུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། དེ་ལས་ཀྱང་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དེའི་རང་བཞིན་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ།

These are the four. How so? It is said: "The thorough union of method and insight is the indivisibility of Vajradhara and Nairātmyā." Therefore, there are four: "The union of passion and the absence of passion." Passion is the bodhicitta, the fluid of Amitābha. The absence of passion is the total relinquishment of all passion, which is the joy of coemergent bliss. Their union is their indivisibility through an exalted nature; as it is said: "It is not by abandoning bliss." Therefore, through the cultivation of the non-duality of insight and method, joy and the other [stages] arise, and from that, the fourth occurs; that itself is Vajradhara, indivisible from Nairātmyā. Now, in order to show that all views are subsumed within authentic primordial wisdom, it is said: "That itself is the life-force of sentient beings." That very Vajradhara is the life-force of living beings; because he has entered into the life-force, he is also the reality for those practitioners of the yoga of the winds, and is called the "accomplishment" of those who possess authentic knowledge. Alternatively, that very Vajradhara is the life-force of sentient beings. Life-force is the mind. Because these [beings] possess it, they are "sentient beings" (nāda); their life-force is also the mind associated with nāda. Nāda, moreover, consists of the ten winds, and from those come the five faculties and the five objects. The nature of those is also Vajradhara.

སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་འདི། ། ཞེས་པ་རང་བཞིན་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་དང་། རྡུལ་དང་མུན་པ་ཆ་མཉམ་པར་གནས་པ་ནི་རང་བཞིན་ཏེ། རང་བཞིན་ལས་རྣམ་འགྱུར་ནི་འགྲོ་བའོ། ། ཞེས་པ་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཡང་ན། འདི་ཞེས་པ་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་གཅིག་ པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་འགྲོ་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་པོ། ། འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ ཁྱབ་པ་པོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། ཁྱབ་འཇུག་འགྲོ་ཀུན་རང་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པ་ཁྱབ་འཇུག་པའི་ལྟ་བ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལུས་ལ་རྣམ་པར་གནས། ཐམས་ཅད་དུ་ལུས་ལ་རྣམ་པར་གནས་ཤིང་ཐམས་ཅད་ཀྱིའང་ལུས་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་སྟེ། འདི་ནི། ལུས་གནས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ ནི། ། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་པོ། ། ལུས་ལ་གནས་ཀྱང་ལུས་སྐྱེས་མིན། ། ཞེས་པའོ། ། དངོས་པོ་དངོས་མེད་དེ་ལས་བྱུང་། ། གཞན་རྣམས་གང་རྣམས་དེ་རྣམས་དང་། ། ཞེས་པ་དངོས་པོ་འཁོར་བ་དང་དངོས་མེད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། ། གཉིས་ཀ་ཡང་དེ་ལས་བྱུང་ཞིང་དེ་ ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན།

The "Body, Speech, and Mind" are the indivisibility of the three vajras, which is Vajradhara himself. Regarding the phrase "this very nature of beings," for those who propound a primal nature (prakṛti), the nature is the state in which the qualities of sattva, rajas, and tamas abide in equilibrium; from that nature, the "transformations" (vikāra) are the "beings." Thus, that nature of beings is also Vajradhara. Alternatively, "this" refers to the nature in which the stable and the moving are one. "The nature of beings" refers to the transformations of the aggregates, elements, and sense bases of beings, such as form and so forth; this which is the identity of the aggregates and elements is the Blessed One. For that very reason, he is "the pervader of all." Because he is the nature of beings, the Blessed One is the pervader of all. This is the view of those who abide in the system of Viṣṇu, who says: "Viṣṇu is the nature of all beings." For that very reason, he "abides in the body of all." He abides in the body of all, and he abides in the body of every single thing. As it is said: "The great wisdom abiding in the body Is free from all conceptual construction. It pervades all things; Though abiding in the body, it is not born of the body." "From that, existence and non-existence arise; Whatever others there may be, they are those [two]." Here, "existence" is saṃsāra and "non-existence" is nirvāṇa. Both arise from that and are born from that, because Vajradhara is the indivisibility of the two truths: the conventional and the ultimate. Alternatively,

དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དངོས་མེད་མྱ་ངན་འདས་པ་བདག་མེད་མ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་དེ་ལས་བྱུང་ཞིང་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ནའོ། ། གཞན་རྣམས་གང་རྣམས་དེ་རྣམས་དང་། ། གཞན་རྣམས་ ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར། གཞན་རྣམས་ཕ་རོལ་དབང་པོ་དྲུག་རྣམས་སོ། ། གང་རྣམས་དེ་རྣམས་ཞེས་པ། གང་རྣམས་དེ་རྣམས་བརྟན་དང་གཡོ། ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས། གང་རྣམས་ཞེས་པ་བརྟན་པ་དང་། ། དེ་རྣམས་ཞེས་པ་གཡོ་བ་སྟེ། དེ་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་སོ། ། དེ་ལ་ དབང་པོ་དྲུག་གོ། ། དེ་ལས་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཁོ་ནའོ། ། གཞན་ཡང་གསུངས་པ། སེམས་ཅན་རྣམ་ཤེས་རང་བཞིན་དང་། ། སྐྱེས་བུ་སྔོན་རབས་དབང་ཕྱུག་དང་། ། བདག་དང་གསོ་བ་སེམས་ཅན་དང་། ། དུས་དང་གང་ཟག་ཉིད་དང་ནི། ། སེམས་ཅན་ཞེས་པ་རིག་བྱེད་ ཀྱི་མཐའ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་འཇིག་པ་དང་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་དེ་རྟག་ཅེས་པའོ། ། དེ་ཡང་། དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། ། རྣམ་ཤེས་རང་བཞིན་ཞེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ་བ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། ། སྐྱེས་བུ་ཞེས་པ་སྙིང་ སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པ་ཆ་མཉམ་པར་གནས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རང་བཞིན་ལས་གཞན་ནི་སྐྱེས་བུ་སྟེ། གང་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བའོ། ། དེ་ཡང་དེའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཁོ་ནའོ། ། སྔོན་རབས་ཞེས་པ་རིག་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དབང་ཕྱུག་ཅེས་པ་དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །

All things are Vajradhara. Non-existence, nirvāṇa, and Nairātmyā—both of these arise from and are born solely from that. As for the phrase "others, those which are others," because they are inseparable from the mind of all, "others" refers to the six external sense faculties. Regarding "those which are," from the statement, "those which are the stable and the moving," "those which are" refers to the stable and "those" refers to the moving; therefore, they are wisdom and method. In that regard, there are the six sense faculties. Because the stable and the moving are realized from that, everything is entirely subsumed within primordial wisdom (jñāna). Furthermore, it is said: "Sentient beings, consciousness, primordial nature (prakṛti), the person (puruṣa), the ancient tradition, Īśvara, the self, the vital breath, the individual, time, and the person itself." "Sentient beings" refers to the Vedāntins; because they are at all times free from destruction and birth, that primordial wisdom is called "permanent." Moreover, it is nothing other than that. "Consciousness" refers to the Yogācāras who propound consciousness; that too is nothing other than that. "The person" refers to the nature in which the qualities of sattva, rajas, and tamas abide in equilibrium. The "person" is that which is other than primordial nature; such is the view of those [Sāṃkhyas]. That too is entirely subsumed within that. "The ancient tradition" refers to the Vedists. "Īśvara" refers to the proponents of Īśvara as the cause.

བདག་ཅེས་པ་ཚངས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྨྲ་ བ་རྣམས་ཀྱི་གཅིག་པུ་དང་། རྟག་པ་དང་གཙོ་བོ་དང་བདག་ཅེས་པ་གང་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བའོ། ། གསོ་བ་ཞེས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སེམས་དང་ལྡན་ཞེས་པ་གང་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བའོ། ། སེམས་ཅན་ཞེས་པ་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རིག་པའོ། ། དུས་ཞེས་པ་དུས་རྒྱུར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། དུས་ནི་འབྱུང་པོ་རྣམས་འཚེད་ ཅིང་། ། དུས་ནི་སྐྱེ་དགུ་སྡུད་པར་བྱེད། ། ཅེས་པ་གང་རྣམས་ཀྱིའོ། ། གང་ཟག་ཉིད་དང་ནི་ཞེས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིའོ། ། འདིས་ནི་སྣ་ཚོགས་པའི་ལྟ་བ་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་གང་དང་གང་གི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཐམས་ཅད་ཉི་ཚེ་བ་སྟེ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནང་དུ་ཐམས་ཅད་འདུས་པ་ཁོ་ ནའོ། ། ཇི་ལྟར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཀུར་ཞིང་མཉེས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་སྒྲོ་མ་བཏགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་སོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རང་ཉིད་ མངོན་དུ་འོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གྲུབ་པ་ན། དེ་ལས་གཞན་མི་འགྲུབ་པ་ག་ལ་ཡོད་དེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པ་ཁོ་ནའོ། ། འོན་ཀྱང་གོམས་པ་མེད་པར་ཐར་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འདི་དག་གོམས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་སྲིད་པ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རྣམ་ཤེས་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ།

"Self" refers to the view of those who propound the wisdom of Brahmā, who assert a single, permanent, and primary self. "Vitality" refers to the view of those who assert that all things possess a mind. "Sentient being" refers to the knowledge of the treatises on royal ethics. "Time" refers to those who propound time as the cause, who say: "Time cooks all beings; time gathers all creatures." "The person" refers to the hearers. By this, it is shown that whatever wisdom belongs to those established in various views is all merely partial; it is only within the wisdom of perfectly complete awakening that everything is subsumed. Just as a universal monarch is honored and pleased by all the kings of the cities and so forth, so too all wisdoms abide within that authentic wisdom without any superimposition. Just as in the Prajñāpāramitā the perfections such as generosity and the rest manifest of their own accord, so too here, when omniscience is accomplished, how could anything else not be accomplished? One who possesses the wisdom of Vajradhara has accomplished everything. Nevertheless, because liberation is not attained without cultivation, it is said that these must be cultivated. Alternatively, "Sattva" refers to the wisdom in which the three realms are indivisible. "The nature of consciousness" refers to the nature of the sublime wisdom.

། སྐྱེས་བུ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་མ་ནིང་ངོ་། ། སྔོན་རབས་ཞེས་པ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་ ཕྱུག་ཅེས་པ། རང་ཉིད་འཕྲོག་པོ་རང་བྱེད་པོ། ། ཞེས་པ་བདག་ཉིད་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་ཅེས་པ་གཞན་དང་གཞན་འགའ་ཡང་མེད་པ་སྟེ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཀྱང་མེད་དོ། ། གསོ་བ་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལས་རྟོགས་པའི་རྣམ་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་འཇིག་པ་དང་སྐྱེ་བ་སྤངས་ པའི་ཕྱིར། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། ། དུས་ཞེས་པ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ངོ་བོའོ། ། གང་ཟག་ཅེས་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཁོ་ནའོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བར་གསུངས་པ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་འདི། ། སྒྱུ་མའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཡང་དག་གནས། ། ཞེས་ པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་དང་ངོ་བོ་སྲོག་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རླུང་གི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སོགས་པའི་དེ་ཁོ་ནའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འདི་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་མ་ཡིན་རྫུན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་དེ་ཡང་བདེན་པ་དང་མི་བདེན་པ་དང་། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་དག་གནས་ཞེས་པ་ཡང་དག་པའི་རིམ་པས་གཡོ་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལས་གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་ པ། རང་རིག་ལས་ནི་ཡེ་ཤེས་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ།

The term "Person" (puruṣa) refers to the neuter nature of Vajradhara. "Ancient" (pūrva) is so called because a beginning and an end are not observed. "Sovereign" (īśvara) is so called because of the statement, "He is the one who seizes and the one who acts," meaning he has become the primary self. "Self" (ātman) means that there is no other or anything else whatsoever; because that [other] does not exist, the self also does not exist. "Nourisher" (poṣa) is the mode of realization arising from omniscience itself. "All" (sarva) is so called because it is free from destruction and birth; it is neither permanent nor impermanent. "Time" (kāla) is the essence of the lack of intrinsic nature. "Person" (pudgala) is the nature of the emanation body (nirmāṇakāya), which is the dharmakāya alone. To conclude all of this, it is said: "The nature of all things abides perfectly in the form of an illusion." For that very reason, the nature and essence of all things—the life-force and consciousness—is the reality of the yoga of the winds and so forth. If one asks how this is so, it is said to be of the nature of an illusion. Just as the nature of an illusion is neither true nor false, likewise the Blessed One also transcends all conceptual analysis such as true and false, or permanent and impermanent; therefore, he is all-pervasive and the nature of all. "Abides perfectly" means remaining immovable through the stages of the authentic [path]; it is the nature of being immovable from the very wisdom of suchness (tathatā). As it is said: "From self-awareness, wisdom arises," and so forth.

ཆགས་དང་ཆགས་བྲལ་རྣམ་པར་འདྲེས། ། ཞེས་པའི་བར་གྱིས་གང་གསུངས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་ཐམས་ཅད་གཏོགས་པར་གསུངས་ནས་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དང་པོར་དགའ་བ་ཙམ་ཉིད་དེ། ། གཉིས་ པའི་གྲངས་ལས་མཆོག་དགའོ། ། གསུམ་པ་ལ་ནི་དགའ་བྲལ་བཤད། ། བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་བརྗོད། ། ཅེས་པ་དང་པོ་དགའ་བ་ཙམ་ནི་ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་ཁོ་ནའོ། ། གཉིས་པའི་གྲངས་ལས་མཆོག་དགའ་ནི། ། དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གསུམ་པ་ལ་ནི་དགའ་བྲལ་བཤད། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་སོ། ། བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་བརྗོད། ། ཅེས་པ་གཅིག་གི་ཕྱིར་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ལྷན་ཅིག་པ་སྐྱེས་པ་སྟེ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་དེ་ཉིད་བཞི་པའོ། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན། དང་པོ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཙམ་འབའ་ཞིག་གོ། ། དེ་ཉིད་ མཆོག་དགའ་སྟེ། དེ་ནི་གཉིས་པའི་གྲངས་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྲངས་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གསུམ་པ་ལ་ནི་དགའ་བྲལ་བཤད། ། གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྫོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགའ་བྲལ་བཤད་གང་གི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ དགའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། བཞི་པ་ནི་བཞི་རྣམས་ཀྱི་རྫོགས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཐ་དད་མེད་པའི་ངོ་བོས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་གཅིག་གི་ཚེ་སྐྱེས་པའོ། ། དེ་ཡང་། ཤིང་དང་བོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི་དྲན་པ་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ནའོ། ། འདིས་ནི་གཅིག་དང་གཉིས་དང་གསུམ་སྟེ།

Having stated that everything is included within the very wisdom (jñāna) described in the passage ending with "passion and the absence of passion are blended," it is said in order to clarify that very point: "The first is mere joy; the second is supreme joy. The third is explained as the joy of separation; the fourth is called the coemergent (sahaja)." The first, "mere joy," is exclusively wisdom alone. The second, "supreme joy," is the nature of wisdom and method. The third is explained as the "joy of separation" because it is the nature of the three vajras. The fourth is called "coemergent" because it is born simultaneously; it is the coemergent as the indivisibility of body, speech, and mind, and that is the fourth. What is being said here? The first is merely non-dual wisdom alone. That itself is supreme joy; it is called the "second number" because it is the nature of wisdom and method, being two in number. The third is explained as the "joy of separation" because it is the perfection of the three. Why is that? It is explained as the joy of separation because it is the excellence of the union of both. The fourth is the perfection of the four; it is called "coemergent" because it is born at one time in an essence that is without differentiation. Furthermore, it is not like wood or clods of earth, but is exclusively the wisdom of mindfulness. By this, [the sequence of] one, two, and three is established.

རྡོ་རྗེ་ གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་གྱི། དགའ་བ་གསུམ་ལས་གཞན་པའི་བཞི་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་ཀུན། ། མཁས་པས་འདི་སྐད་ངེས་ཐོས་ནས། ། མཆོག་ཏུ་ངོ་མཚར་གྱུར་ནས་ནི། ། བརྒྱལ་ཞིང་ས་ལ་འགྱེལ་བར་གྱུར། ། དང་པོ་དགའ་བ་འགྲོ་བའི་གཟུགས། ། དེ་བཞིན་མཆོག་ དགའ་འགྲོ་བ་སྟེ། ། དགའ་བྲལ་དགའ་བའང་འགྲོ་བ་ཉིད། ། གསུམ་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མེད། ། འདི་སྐད་ཐོས་ནས་ཞེས་པ་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱི་བཞི་ཀ་ཡང་དགའ་བའོ་ཞེས་སྔར་གསུངས་སོ། ། ད་ནི་དགའ་བ་གསུམ་པོ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དགའ་བ་གསུམ་ཡང་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་མཚུངས་པས་དགའ་བ་ གསུམ་ལ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་ཀུན། ། མཁས་པ་རྟོགས་པ་གནས་པ་སྟེ། ངེས་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བ་དོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། མཆོག་ཏུ་ངོ་མཚར་གྱུར་ནས་ནི། ། གཞན་དང་གཞན་མི་མཚུངས་པ་རྟོག་པ་ལས་ཡིད་དོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། ། བརྒྱལ་བ་ནི་རྨོངས་ པར་གྱུར་པ་སྟེ། ས་ལ་འགྱེལ་བར་གྱུར་པའོ། ། ཡང་ན། ཨ་ཡང་སེམས་སོ། ། དེ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། ཨེ་ཝཾ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ། ཁུ་བ་དང་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཐོས་ནས་ཞེས་པ་དེ་གང་གི་ཚེ་འཛག་པ་ན་དོན་རྟོགས་པ་ཙམ་གྱིས་གཉིས་ཀ་ཡང་འཛག་པའི་དོན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། འདི་སྐད་ བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་པ་སམྤུ་ཊའི་རྒྱུད་དུ་ཤྲུ་ཞེས་པ་འཛག་པའོ་ཞེས་དོན་རྟོགས་པ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར།

Vajra The three vajras are inseparable and coemergent; there is no fourth joy whatsoever other than these three. When Vajragarbha and all the others, the wise, heard this with certainty, they were struck with supreme wonder and fell to the ground in a swoon. "The first joy is the form of the world; likewise, supreme joy is the world; the joy of separation is also the world itself. There is no coemergent joy in the third." Regarding the phrase "having heard this," it was previously stated that all four joys are indeed joy. Now, the three joys are inseparable. Because the three joys are identical in their nature as the world, there is no coemergent joy within those three joys. "Vajragarbha and all the others, the wise, remained in realization." "Certainty" means without doubt or hesitation. "Struck with supreme wonder" means their minds were filled with hesitation due to the inconceivable and peerless nature of the realization. "Fell in a swoon" means they became bewildered and collapsed to the ground. Alternatively, "a" (aṃ) also refers to the mind. If one asks what the distinction is: "E-vaṃ" is the inseparability of insight and method, the nature of which is seminal essence and bliss. "Having heard" means that at the moment of emission, the meaning is realized, and by the very fact of that emission, both [the teacher and the disciples] experience it. Regarding the phrase "Thus have I heard," in the Sampuṭa Tantra, the Blessed One taught that the word śru means "to flow" or "to emit," signifying the realization of the meaning.

གཙུག་ལག་ལས་རྟགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ལས་འཛག་ཅེ་ན། གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ ལས་ཏེ། རྡོ་རྗེའི་ལྟེ་བ་ལས་ཏེ། ས་ལ་ཞེས་པ་ཆོས་འབྱུང་ལྷ་མོའི་པདྨའི་ནང་དུའོ། ། དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ངེས་པ་སྟེ། མཁས་པ་ཀུན་ཞེས་པ་རྟོགས་པ་སྟེ། ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། འགྱེལ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་ཐིམ་པའོ། ། སླར་ཡང་གང་ གི་ཚེ་ཨ་ཡ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ལྷ་མོའི་པདྨའི་ནང་དུ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལས་འཛག་པ་རྡོ་རྗེའི་ལྟེ་བ་ཉིད་དེ། དེའི་ཚེ་མཁས་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་ཏུ་ངོ་མཚར་གྱུར་ནས་ནི་ཞེས་པ་མཆོག་དགའ་ལ་ངོ་མཚར་སྔར་མེད་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་ཡིད་རང་གི་ཡུལ་ལ་མི་གནས་པ་ཉིད་རྙེད་པར་གྱུར་ཏོ། ། འདིས་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཡུལ་ ལ་བདེ་བའི་རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་འཇུག་པ་ལྡོག་པའོ། ། བརྒྱལ་བ་ནི་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའི་དུས་ན་རྨོངས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། རྨོངས་པར་གྱུར་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ཀྱང་བྱེད་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པས་རང་གི་ཆགས་པ་ ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དང་པོར་དགའ་བ་འགྲོ་བའི་གཟུགས། ། འགྲོ་བ་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་སྟེ། དེའི་གཟུགས་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དང་པོ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དགའ་བ་ཞེས་པ་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་མཆོག་དགའ་ འགྲོ་བའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན།

This is because the etymologies of the signs and so forth in the scriptures are not [found] in all tantras. From what does it drip? It is said: from the vajra heart. That is, from the center of the vajra. "On the ground" means within the lotus of the goddess, the source of phenomena (dharmodaya). At that time, there is "ascertainment." "All the wise" refers to realization; through the very realization of the knower and the known, the five aggregates such as form and so forth enter. "Falling" is dissolution into the coemergent. Again, when the consciousness of "A-ya" drips from the vajra heart into the lotus of the goddess—that is, the very center of the vajra—at that time, "all the wise become supremely amazed" means that through experiencing the unprecedented wonder of supreme joy, they attain a state where the mind does not abide in its own objects. By this, the engagement of the sense faculties in experiencing the aspect of bliss toward objects is reversed. "Fainting" is becoming deluded at the time of the joy beyond joy; "becoming deluded" means that although consciousness exists, there is not the slightest activity. Likewise, the sense faculties are also liberated from their own attachment through the pervasive passion of great desire. For that very reason: "First, the form of the moving joy." "Moving" refers to the five wisdoms and the three bodies; its "form" is their nature. "First" means non-dual. Why? Because "joy" is defined as the experience of bliss. Likewise, "the moving supreme joy." If one asks what that is:

དེ་བས་ལྷག་པའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡོད་པའོ། ། དགའ་བྲལ་དགའ་བའང་འགྲོ་བ་ཉིད། ། དེ་བས་ལྷག་པའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡོད་པའོ། ། དགའ་བ་གསུམ་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་མེད་པ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་བདེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་མི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ། ཁུ་བ་དང་བདེ་བ་དག་ལས་རྒྱུ་ཐ་དད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། ལྷ་མོའི་པདྨའི་ནང་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་བདེན་པ་ གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་གཅིག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མེད་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཀའ་སྩལ་པ་གསུངས་ཏེ། སྣང་བ་མངོན་པར་བརྗོད་པ། ཡང་དག་པར་རིག་པ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཅི་གསུངས་ཤེ་ན། ཐེ་ཚོམ་ལེགས་པར་སེལ་བ་ནི། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་རྟོགས་བྱའི་ཕྱིར། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་ནི་གང་ཞིག་གསུམ་པོ་རྣམས་ལའང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་སེལ་བ་གསུངས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་ པོས་རྟོགས་བྱའི་ཕྱིར། ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ། །

There is an experience of bliss even beyond that. The joy of the absence of joy is also the very nature of the world. There is an experience of bliss even beyond that. Although the coemergent exists within the three joys, it is nonetheless non-existent; for the coemergent is the very nature of the world, because its essence is not perceived as permanent or impermanent, as bliss or non-bliss, as existent or non-existent, and so forth. This is because there is no causal distinction between the seminal essence and bliss. For this very reason, he is the Blessed One, because he abides within the lotus of the goddess. For that same reason, Hevajra is the nature of the two truths, because he is the single body of all Buddhas, the indivisible body of all Tathāgatas. For that same reason, he spoke—that is, he taught—the Manifest Expression of Appearance, the Perfect Knowledge, the Blessed One, because he is the very nature of the Manifest Expression of the five wisdoms. What did he say? "In order to eliminate doubt thoroughly, so that Vajragarbha may realize it." This refers to the doubt of Vajragarbha and others, namely: "Is the coemergent not present even in the three [joys]?" Thus, he spoke to eliminate that doubt. "So that Vajragarbha may realize it" means so that he may comprehend it. When Vajragarbha himself attains manifest, complete enlightenment, he will manifest, complete enlightenment as all the Tathāgatas.

དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འདོད་ཆགས་མེད་ཅིང་ཆགས་བྲལ་མེད། ། དབུ་མ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ རོ། ། གསུམ་པོ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ། ལྷན་སྐྱེས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བརྗོད། ། དགའ་བ་གསུམ་པོ་རྣམས་སྤངས་ཤིང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། སླར་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཀུན་དུ་ཆགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། གསུམ་པོ་སྤངས་པ་འདིས་ནི་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བརྗོད་དེ། དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་གཅིག་པ། ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། ། སྐུ་ནི་ཀུན་དུ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་མི་ཕྱེད་པའི་སྐུའི་ཐེ་ ཚོམ་སེལ་བ་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ། ལེགས་པ་ནི་ལྷའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། རྟོགས་བྱའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུའོ། ། བཀའ་སྩལ་པ་ནི་དུས་གསུམ་ཁྱབ་ཅིང་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། འདོད་ཆགས་ཀུན་ཏུ་ཆགས་ པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ། ། ཆགས་བྲལ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་མེད་པའོ། ། འདི་གཉིས་ཀ་ཡང་མེད་དེ། གཉིས་ཀ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དབུ་མའོ། ། དེ་ཡང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུམ་པོ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་དང་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། གཉིས་ཀའི་ཆགས་པ་ལས་ཀྱང་འདས་པ་སྟེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟ་བུའོ། །

Therefore, it is said: "Without desire, and without the absence of desire, The middle is not to be apprehended. Because these three are abandoned, It is called the innate, perfect awakening." Because the three joys have been abandoned and all entanglements have been completely relinquished, the innate is once again characterized by the absence of attachment. By this abandonment of the three, it is called the innate, perfect awakening. That is the Blessed One Hevajra, the inseparability of emptiness and compassion. For that very reason: "The single body of all Buddhas, Realized as non-dual through total comprehension." The "body" is free from all attachment; it is the essence of non-conceptuality, which completely abandons conceptualization and dispels doubts regarding the indivisible vajra heart. "Excellent" refers to the nature of the deity, for the sake of attaining the awakening of perfect realization that is to be realized. "Spoken" means that which pervades and teaches the three times. Regarding that, it is said: "It is without the characteristic of pervasive attachment, And without the absence of that attachment. Since neither of these exists, It is the middle, realized as both. Furthermore, it is not to be apprehended, Because its very nature is non-apprehension." For that very reason, because the three are abandoned, it transcends attachment, the absence of attachment, and even attachment to both; it is like the son of a barren woman.

འདིས་ནི་གསུམ་པོ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལྷན་སྐྱེས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡང་ན། གང་འདོད་ཆགས་མེད་པ་ནི་འཁོར་བ་མེད་པའོ། ། ཆགས་བྲལ་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་པ་སྟེ། གང་ཞིག་འཁོར་བ་མེད་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་པ་དེ་ནི་དབུ་མའི་མཐར་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཡང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུམ་པོ་སྤངས་པར་དམིགས་པ་སྟེ། རྒྱུ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བརྗོད་དོ། ། ཡང་ན་གང་། འདོད་ཆགས་མེད་པ་ནི་མཆོག་དགའ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཆགས་བྲལ་མེད་པ་ནི་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བ་མ་ཡིན་པའོ། ། དབུ་མ་མེད་པ་ནི་དབུ་མ་དགའ་བ་ཙམ་ཉིད་དེ་ཞེས་པའི་གསུང་ལས་དེ་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་གྱུར་ པའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན། ངེས་པར་རྟོགས་པ་ན་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱང་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཡང་ན་དེ་ཉིད་ཐམས་ཅད་བདག། ཡང་ན་ཀུན་གྱིས་རྣམ་པར་སྤངས། ། འགྲོ་བའི་ རང་བཞིན་ཉིད་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡང་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་ཏེ། རོ་མཉམ་པར་གྱུར་པས་ཐ་དད་པ་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་ཡང་ན་ཞེས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་གཉིས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི། འགྲོ་ བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་སོ། །

By this, that which is the complete abandonment of the three is itself the innate, perfect awakening, the wisdom of perfectly complete awakening. Alternatively, that which is without desire is without saṃsāra; that which is without the absence of desire is without nirvāṇa. That which is neither saṃsāra nor nirvāṇa is described as the Middle Way. Furthermore, that does not become an object of apprehension, because its very nature is non-apprehension. For that very reason, the apprehension of the abandonment of the three is the innate itself, which is called "perfect awakening." Alternatively, that which is without desire is not the supreme joy; that which is without the absence of desire is not the joy of separation; and that which is without the middle is merely the joy of the middle. According to these statements, all of these become non-apprehensible. When the nature of the innate, perfect awakening is definitively realized, the three are also realized, because the maṇḍala itself is abandoned—this is the intended meaning. For that very reason: "Alternatively, that itself is the self of all, or alternatively, it is completely abandoned by all." Because it is the very nature of beings, it is the self of all. Because it is the very nature of beings, it is also completely abandoned by all; for, having become of one taste, there is no realization of difference. Furthermore, "alternatively" refers to the two maṇḍalas being inseparable. "The self of all" is because it is the very nature of beings.

དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ལ་སྡུད་པའི་རྣམ་པའོ། ། ཡང་ན་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྤངས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དབྱེར་མེད་པས་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྣམས་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ གནས་པའོ། ། དེ་ཡང་། རྡོ་རྗེ་འཆང་སྤངས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཐ་དད་པ་ཞེས་པའོ། ། དགའ་བྲལ་དང་པོར་མཚོན་བྱ་སྟེ། ། དེ་ཡང་དགའ་བ་གསུམ་པོ་སྤངས། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཐབས་སྟོན་པ་དགའ་བྲལ་དང་། དང་པོ་ཡང་དགའ་བྲལ་དང་པོའོ། ། དང་པོའི་སྒྲས་ དགའ་བའོ། ། དགའ་བྲལ་གྱི་སྒྲས་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའོ། ། སོ་སོར་སྡུད་པས་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དབུ་མ་མཆོག་དགའ་ཡང་སྟེ། དེའི་ཚེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་མཚོན་པར་བྱའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན་དགའ་བ་གསུམ་པོ་སྤངས་པས་དགའ་བ་གསུམ་པོ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། ། ཡང་ན་དགའ་བྲལ་དང་པོར་ཞེས་པ་ འདི་དགའ་བྲལ་དང་པོ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགའ་བྲལ་དང་པོ་སྟེ་མཆོག་དགའོ། ། དགའ་བྲལ་དང་པོ་དེའི་ཚེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་མཚོན་པར་བྱའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན་དགའ་བ་གསུམ་པོ་སྤངས། དགའ་བ་གསུམ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཇི་ལྟར་སྤངས་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་སྟེ། ལྷ་མོའི་པདྨའི་ནང་དུ་ སོན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ། དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། གསུངས་པ། དང་པོ་སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་སྣང་། ། གྲུབ་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་གྱུར། ། གློ་བུར་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་སྣང་། ། ཉལ་དང་སད་པ་དབྱེར་མེད་བཞིན།

"That very" refers to the aspect of gathering the nature of insight, which is devoid of parts. Alternatively, it is that which is completely transcended by all wandering beings; it is the nature of emanation, inseparable from Vajradhara, abiding as the identity of those Tathāgatas. Furthermore, it is the abandonment of Vajradhara, meaning it is distinct even from those. "First, the illustration of the joy-free; it also abandons the three joys." If one asks, "How is such an innate [joy] to be realized?" it is the method shown: "the joy-free and the first." The word "first" refers to joy. The word "joy-free" refers to the joy of the joy-free. Because it is apprehended through withdrawal, it is also the supreme joy of the middle; at that time, that innate [joy] is to be illustrated. What is the distinction? It is the complete abandonment of the three joys. Alternatively, "first joy-free" means it is the first joy-free, which is supreme joy. At the time of that first joy-free, the innate [joy] is to be illustrated. What is the distinction? It is the abandonment of the three joys. If one asks, "How is it abandoned if it is not other than the three joys?" it is through total abandonment; the meaning is that it has entered into the lotus of the goddess. What is the nature of that innate [joy] which has become thus, in terms of the four joys? It is said: "At first it appears like a cloud; When accomplished, it becomes like an illusion; It appears suddenly like a dream; Like the inseparability of sleeping and waking."

། དང་པོ་ཞེས་པ་གང་ གི་ཚེ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་ཡེ་ཤེས་སྦས་པ་ལྟ་བུ་སོ་སོར་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། རེག་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རེག་པའི་བདེ་བ་ཙམ་ཉིད་གནས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གཞན་མི་མངོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གྲུབ་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་མཆོག་ དགར་གྱུར་པའི་ཚེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྒྱུ་མ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྙེད་སོ་སོར་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་རྫུན་པ་མ་ཡིན་པ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐིམ་པའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གློ་བུར་ནི་སྐད་ཅིག་སྟེ། དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བར་ གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དགའ་བ་ལ་བདེ་བ་གཅིག་པུ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོར་རྟོགས་པ་ན་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་སྣང་སྟེ་རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་ལྟ་བུར་སོ་སོར་སྣང་བ་འདི་ཐམས་ཅད་རྫུན་པ་ཉིད་དང་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཉམས་སུ་ མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་གྲུབ་པའོ། ། ཉལ་དང་སད་པ་དབྱེར་མེད་བཞིན། ། ཞེས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡང་འདི་ཉིད་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། བདེན་པ་དང་མི་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ ལ་ཡང་དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དང་པོ་སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་སྣང་། །

Regarding the first: at the time when the nature is joy, then wisdom appears individually, hidden like a cloud. This is because, through the mere desire for contact, there is only the bliss of contact itself, and no other wisdom is manifest. "It becomes like an illusion" means that at the time of the supreme joy, which is the characteristic of experiencing bliss, it becomes like an illusion, similar to a magical display. This is because all that appears individually, however much there may be, is neither true nor false, as it arises as the experience of bliss in which the sense faculties, objects, and consciousness have dissolved. "Sudden" refers to the moment; at that very moment of the joy beyond joy, when the joy of attachment to the sense faculties, objects, and consciousness is realized as the essence of mere bliss, it appears like a dream. Just like the cognition of a dream, all these individual appearances are false and not true. The characteristic of experiencing it in that very way is "established." "Like sleep and waking are inseparable" means that in the coemergent wisdom, this itself is the union. It is the wisdom of the two truths, the identity of the true and the untrue, which is called the wisdom of omniscience. In the generation stage as well, this is the sign of meditating on the maṇḍala and attaining perfect realization. How so? Therefore it is said: "At first, it appears like a cloud."

གྲུབ་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་འགྱུར། ། གློ་བུར་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་སྣང་། ། ཉལ་དང་སད་པ་དབྱེར་མེད་བཞིན། ། དེ་དང་ པོ་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་པར་བྱེད་པ་ན་སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་ཇི་ལྟར་སྤྲིན་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་དུ་གཞན་དང་གཞན་འགྲོགས་པ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོས་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་ལྷ་གཞན་དང་གཞན་འདུས་པ་དམིགས་པ་མེད་པ་དམིགས་ཤིང་སོ་སོར་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཚེ་ཡང་གྲུབ་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཞེས་པ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་མངོན་སུམ་དུ་གྲུབ་པ་ཡང་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་རྫུན་པ་མ་ཡིན་པར་གང་གི་ཚེ་སོ་སོར་སྣང་བ་དེའི་ཚེ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་ལྷ་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་གྱུར་ པ་ཞེས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། གློ་བུར་ཞེས་པ་སྐད་ཅིག་སྟེ། དེའི་སྐད་ཅིག་ལས་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་དེར་བདེན་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་སྣང་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉལ་དང་སད་པ་དབྱེར་མེད་བཞིན་ཉལ་བ་ གཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་གཉིད་སད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ཡང་དབྱེར་མེད་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འགའ་ཞིག་རྨི་ལམ་ནས་སད་པ་ཉིད་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་བདེན་པ་ཉིད་དུ་དེ་ཐམས་ཅད་རིག་སྟེ། རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། དང་པོ་སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་སྣང་། ། དང་ པོ་ཞེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ནི་སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་སྣང་། །

When accomplished, it becomes like an illusion; it appears suddenly like a dream. Just as there is no distinction between sleeping and waking, so it is with that. First, when meditating on the maṇḍala, it is like a cloud. Just as clouds gathering one after another in the midst of the sky do not exist at all in an essence that is an object of apprehension, likewise the maṇḍala is also a gathering of various deities that appear individually while being without any object of apprehension. When its accomplishment becomes manifest, it is said to be "like an illusion." Just as an illusion, though manifestly accomplished, is not true, likewise the maṇḍala is like an illusion—neither true nor false. When it appears individually, at that time it is accomplished; at that time, one should thoroughly realize that all the deities have become manifest. "Suddenly" means in an instant. In that instant, it appears like a dream. Just as a dream is not true in any respect, yet there is an experience of it as true therein, so too it appears like a dream. For that very reason, "just as there is no distinction between sleeping and waking"—the state of sleep and the state of waking are likewise without distinction or difference. Just as someone sees the very act of waking from a dream, so too, through wisdom, one realizes all of that as the truth itself; this is what is meant by "like a dream." Alternatively: "First, it appears like a cloud." "First" refers to non-dual wisdom. That appears like a cloud.

ཞེས་པའི་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་དམིགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་དངོས་པོར་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་གྲུབ་ན་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་མཱ་མ་ཀཱི་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཨ་བདག་མེད་མ་བདེ་བ་སྟེ་མཱ། ཁུ་བ་དང་བདེ་བ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཨ་ཡང་དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཞིང་རྫོགས་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ངེས་པར་འགྲུབ་པ་ནའོ། ། དེ་ཉིད་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ནི་གློ་བུར་ཞེས་པ་སྐད་ཅིག་སྟེ། སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་རྨི་ ལམ་ལྟ་བུར་སྣང་། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཉལ་དང་སད་པ་དབྱེར་མེད་བཞིན་གཉིད་སྡུད་པ་དང་སད་པ་སྤྲོ་བ་ལ་དབྱེར་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དབྱེར་མེད་མཚན་ཉིད་མ་གྲུབ་ན། ། ཕྱག་ རྒྱའི་རྣལ་འབྱོར་པས་འགྲུབ་འགྱུར། ། མཚོན་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་མ་གྲུབ་པ་ནི་མཚན་ཉིད་མ་གྲུབ་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར། དབྱེར་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་མཚན་ཉིད་མ་གྲུབ་ན། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་གང་ཞིག་ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་ཞིང་འདུས་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་གང་། ཕྱག་རྒྱ་དང་རྣལ་འབྱོར་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞིང་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དོན་ནི། དབྱེར་མེད་མཚན་ཉིད་ཀུན་གྲུབ་ན།

The definition of appearance as described is the nature of non-apprehension; by its very essence, wisdom appears as a functional entity. When that is established and becomes manifest, it becomes like an illusion. "Like an illusion" refers to Māmakī, the bodhicitta. "A" is Nairātmyā, bliss; "Mā" is the inseparability of semen and bliss. "A" is likewise the wisdom that has become so; whoever possesses that becomes like an illusion and should be perfected. How so? Through certain accomplishment. That which has become so is "sudden," meaning a single instant; that very instant appears like a dream. That too is wisdom, the very absence of clinging to wisdom. For that very reason, just as sleep and waking are inseparable, the contraction of sleep and the expansion of waking are likewise inseparable; this is the meaning of "because of the state of union." For that very reason: "If the characteristic of inseparability is not established, The yogi of the mudrā will achieve [success]." This is the characteristic used for illustration. "Not established" means that the characteristic is not established. How so? Because of inseparability. If the characteristic is not established from the cause of inseparability, then that which is joined and gathered together by Mahāmudrā itself will certainly be accomplished. Alternatively, "mudrā and yoga" refers to the "mudrā-yogi," who is Vajradhara inseparable from Nairātmyā. He will achieve and perfect [it]. As for the conventional meaning: "If the characteristic of inseparability is fully established..."

རྣམ་པ་ཀུན་ནས་གྲུབ་པ་སྟེ། ཀུན་གྲུབ་པ་སྟེ། མཚན་ཉིད་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབྱེར་ མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཇི་ལྟར་སྤྲིན་དང་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་དེས་གང་གི་ཚེ་དབྱེར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཕྱག་རྒྱའི་རྣལ་འབྱོར་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ལས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། ཅི་སྟེ་སྟོན་པས་དཀྱིལ་འཁོར་འདི་སྐད་གསུངས་ཞེས་པའི་རྒྱུ་ལས་སྟོན་པ་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་འཇུག་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་ཤེས་པ་མེད་པས་ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་མེད་དོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཡང་སྤྲིན་དང་འདྲ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་ཡིས་དབྱེར་མེད་པར་གྱུར་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་གསུངས་པ། གྲུ་བཞི་ཡང་དག་འབར་བ་སྟེ། ། སྒོ་བཞི་ གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོའོ། ། དོ་ཤལ་དོ་ཤལ་ཕྱེད་པས་བརྒྱན། ། ཕྲེང་བ་སྣ་ཚོགས་རྔ་ཡབ་ལྡན། ། ཀ་བ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཛེས། ། རྡོ་རྗེ་སྲད་བུ་མཉམ་ལྡན་པ། ། མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཉེ་བར་བརྒྱན། ། བདུག་པ་སྒྲོན་མ་ལྡན་པའི་དྲི། ། བུམ་པ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་ལྡན། ། དེ་ཡང་ཡལ་ག་རྩེ་མོ་ཅན། ། མགྲིན་པ་གོས་ ཀྱིས་བཅིངས་པ་སྟེ། ། རིན་ཆེན་ལྔ་ནི་ཡོངས་སུ་གཞུག། རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཤར་དུ་སྦྱིན། ། ཐམས་ཅད་དོན་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་ནི་གྲུ་བཞི་ཞེས་པ་དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཡང་དག་འབར་བ་ཞེས་པ་འོད་གསལ་བའོ། ། སྒོ་བཞི་ཞེས་པ་བཞི་པོ་འདི་ཉིད་སྲིད་པའི་སྐམ་སར་ འགྲོ་བའི་ཐབས་སོ། ། གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

It is accomplished in every respect; it is all-accomplished. Because its characteristics are indivisible, it is the characteristic of indivisibility. Just as through the examples of clouds, illusions, dreams, and so forth, when one becomes characterized by indivisibility, at that time one becomes a practitioner of the mudrā and achieves accomplishment from that. If one asks why the Teacher spoke of this maṇḍala, it is because the Teacher engages in the welfare of beings for that reason. Having spoken of the maṇḍala, [it is taught that] because there is no knowledge of the maṇḍala, there is no accomplishment of the mudrā. Furthermore, that maṇḍala, through examples such as being like a cloud, brings about the attainment of the accomplishment of indivisibility. That very maṇḍala is described: Perfectly square and blazing, With four doors and great majesty, Adorned with necklaces and half-necklaces, Possessing various garlands and yak-tail fans, Beautifully graced by eight pillars, Endowed with vajra cords in equal measure, Adorned with various flowers, Possessing incense, lamps, and perfumes, Endowed with eight vases and so forth. Furthermore, with branches and tips, Their necks bound with cloth, The five precious substances are fully inserted. The "Victorious One" is placed in the east. Everything is easy to understand. Regarding the completion stage: "square" is because it is the nature of the four joys. "Perfectly blazing" refers to the clear light. "Four doors" refers to these four themselves as the means for beings to go to the dry land of existence. "Great majesty" is because of the emptiness of all things.

། དོ་ཤལ་དོ་ཤལ་ཕྱེད་པས་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་མུ་ཏིག་ལ་སོགས་པའི་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་སྲད་བུ་གཅིག་ལ་བརྒྱུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་གཉིས་སུ་ མེད་པས་སོ་སོར་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྲེང་བ་ནི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བའོ། ། སྣ་ཚོགས་རྔ་ཡབ་ནི་རྔ་མ་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པ་སྟེ། ཕྲེང་བ་ཡང་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་པ་རིགས་དུ་མ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིགས་པར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རིགས་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་དང་། ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་ནང་ན་ཐིམ་པའི་ ཕྱིར། ཕྲེང་བ་སྣ་ཚོགས་རྔ་ཡབ་ལྡན། ། ཞེས་པའོ། ། ཀ་བ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཛེས། ། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཀ་བ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཛེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྲད་བུ་མཉམ་ལྡན་པ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དང་། སྲད་བུ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། དེ་དག་མཉམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་ཞིང་འདུས་ པར་གྱུར་པའོ། ། མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཉེ་བར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་མེ་ཏོག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། སྣ་ཚོགས་ཞེས་པ་འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མེ་ཏོག་དེས་ཉེ་བར་བརྒྱན་པ་སྟེ། དེ་ལ་འགྲོ་བ་དྲུག་(དུ་,ཏུ་)གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གང་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ བའོ། ། གཞན་ཡང་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། དྲི་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཏེ་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། བདུག་པ་ཞེས་པ་བསྲེག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ངོ་བོའོ། ། སྒྲོན་མ་ཞེས་པ་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་འོད་གསལ་བའོ། །

"Adorned with necklaces and half-necklaces" means that just as various jewels such as pearls are strung together on a single thread, likewise the various jewels of the five wisdoms, the three bodies, and so forth are bound together non-dually. "Garlands" refers to flower garlands. "Various yak-tail fans" refers to yak-tail fans of various colors. Just as a garland is formed by arranging many different types of flowers into one, likewise, because various families and various colors are absorbed within it, it is said: "Possessing garlands and various yak-tail fans." "Beautifully adorned with eight pillars" means it is beautified by eight pillars because of the purity of the eight doors of liberation. "Endowed with the equal vajra-thread" means the vajra is the mind and the thread is the avadhūtī; because these two are equal and non-dual, they are joined and unified. "Adorned with various flowers" means "flowers" is bodhicitta. "Various" refers to the sentient beings belonging to the six classes of transmigrators. Because it is the seed of those beings, it is adorned with those flowers; that is, it is the source from which all sentient beings belonging to the six classes of transmigrators are born. Furthermore, what is the distinction? "Fragrance" is wisdom, the nature of realization. What is its distinction? "Incense" is the essence of the lack of intrinsic nature through the nature of burning. "Lamp" is the luminosity from the very nature of illumination.

ལྡན་ཞེས་པ་ཟུང་འཇུག་སྟེ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་ པའོ། ། བུམ་པ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀ་ལ་ནཱ་ད་སྟེ། ཤྱ་ནི་ཕྲ་མོར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ཆ་དང་བྲལ་བ་བཞི་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། བརྒྱད་ཀྱི་སྒྲས་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་རྣམས་ཏེ་བརྒྱད་དང་བུམ་པ་ཡང་བུམ་པ་བརྒྱད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཉིད་དང་པོ་གང་གི་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་རྒྱུ་དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ལྡན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་དོ། ། བུམ་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཡལ་གའི་རྩེ་མོ་ཅན་མགྲིན་པ་གོས་ཀྱིས་བཅིངས་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ལ་དོན་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། དོན་དམ་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། བདེ་བ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་བུམ་པའོ། ། (ད་,དེ་)ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡལ་གའི་རྩེ་མོ་སྟེ། ཡལ་གའི་ སྒྲས་ཡལ་ག་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཡལ་ག་སྟེ། ཡལ་ག་དང་ཉེ་བའི་ཡལ་ག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་རྩེ་མོ་སྟེ། དེ་གང་གི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའོ། ། འདིས་ནི་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མགྲིན་པ་གོས་ཀྱིས་བཅིངས་པ་སྟེ། གོས་ནི་གོས་ལྟ་བུར་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། དེས་མགྲིན་པ་བཅིངས་པ་ནི་མགྲིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོ་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་མགྲིན་པ་གོས་ཀྱིས་བཅིངས་པའོ། ། རིན་ཆེན་ལྔ་ནི་ཡོངས་སུ་གཞུག། རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཤར་དུ་སྦྱིན། ། རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་བུམ་པར་རིན་པོ་ཆེ་ལྔ་བཅུག་སྟེ་ཤར་གྱི་སྒོ་རུ་གཞག་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ ལྔའི་སྒྲས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །

"Endowed" (lhan) means the union (zung 'jug), the inseparability of insight (shes rab) and method (thabs). The "eight vases" and so forth refer to the kalā-nāda; because śya means to make subtle, the fourth vase, which is devoid of parts, is Vajradhara. By the word "eight," the eight ḍākinīs are meant; thus, the eight and the vases together are the "eight vases." That which is endowed with those very things that are the primary causes is "endowed." This "endowment" is the maṇḍala itself, the inseparability of insight and method. Those vases also have "branch-tips" and their necks are "bound with cloth." This is easy to understand on the conventional level. On the ultimate level, they possess the nature of the five wisdoms and the three bodies (kāya); they are "vases" because they hold bliss. For that very reason, they have "branch-tips." By the word "branch," because they are like branches, they are "branches," referring to the branches, sub-branches, and so forth. Those are the "tips," which constitute the primary [element]. By this, the nature of emanation is indicated. For that very reason, the necks are "bound with cloth." "Cloth" is the conventional truth, because it acts as a cause of obscuration, like a garment. Binding the neck with that means that the neck—the saṃbhogacakra—is bound with cloth, which consists of the sixteen emptinesses. "Place the five jewels; give the Victorious vase to the east." One should place the five jewels into the Victorious vase and set it at the eastern gate. Alternatively, by the word "five," the five aggregates (skandha) such as form and so forth are meant.

རིན་ཆེན་གྱི་སྒྲས་ནི་སེམས་ཏེ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། ། གང་དུ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འདི་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཞུགས་པ་དེ་ནི་རིན་ཆེན་ལྔ་ཡོངས་སུ་བཅུག་པའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་སྟེ། རྣམ་པའི་སྒྲས། བི་ཡ་ཏ་ ནམ་མཁའི་ཁམས་སོ། ། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་སྐྱེས་ཏེ། ཆོས་འབྱུང་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཐོབ་ཅིང་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་སྔོན་དུ་སྦྱིན་ཞེས་པ་གང་ལས་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་དེའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཐིག་གདབ་པའི་དོན་ དུ་ཐིག་སྐུད་གསུངས་པ། གསར་པ་ལེགས་པར་བཀལ་བ་དང་། ། རང་གི་ཚད་ལྡན་མཛེས་པ་ཡི། ། སྲད་བུས་ཐིག་གདབ་ཤེས་རབ་ཅན། ། རང་འདོད་ལྷ་ཡི་གཟུགས་ཀྱིས་སོ། ། གསར་པ་ཞེས་པ་གཞན་དུ་ལས་ལམ་བཅུག་པས་སོ། ། ལེགས་པར་བཀལ་བས་ཞེས་པ་ལེགས་པར་བྱས་པས་སོ། ། རང་གི་ཚད་ ལྡན་ཞེས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་རིང་བས་སོ། ། མཛེས་པ་ཞེས་པ་སྲ་བས་སོ། ། དེ་ལྟར་འགྱུར་བའི་(སད་,སྲད་)བུས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཐིག་གདབ་པར་བྱའོ། ། ཤེས་རབ་ཅན་ཞེས་པ་བདག་མེད་མ་དང་ལྡན་པའོ། ། རང་འདོད་ལྷའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཞེས་པ་རང་གི་འདོད་པའི་ལྷ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྣལ་འབྱོར་ དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན། གསར་པ་ཞེས་པ་སྔོན་མེད་པ་སྟེ། སྔོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱིས་ཀྱང་མེད་དོ། ། འདིས་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའོ། ། ལེགས་པར་བཀལ་པ་ཞེས་པ་ལེགས་པ་ནི་ཁུ་བའོ། ། དེ་ལ་ངེས་པར་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་རྟོགས་པས་སོ། །

The term "jewel" refers to the mind, which consists of the objects, the sense faculties, and consciousness. That in which these are completely absorbed into authentic wisdom is the "complete insertion of the five jewels." If one asks what the distinction is: it is "victorious" (vijaya). By the term "aspect" (ākāra), it refers to the space element (ākāśadhātu). That which is born from that is "born of aspect," which is the wisdom arising from the source of phenomena (dharmodaya). It is "victorious" because of attaining and finding that. How so? Because it is said to be "previously given," meaning that from the very beginning, its inherent nature has been completely relinquished. Regarding the purpose of laying the lines for the maṇḍala, the thread is described: "With a new, well-spun, Properly measured, and beautiful thread, The wise one should lay the lines In the form of one's own chosen deity." "New" means it has not been used for other ritual activities. "Well-spun" means it has been well-prepared. "Properly measured" means it is twice the length of the maṇḍala. "Beautiful" means it is firm. With such a thread, one should lay the lines of the maṇḍala. "The wise one" refers to one endowed with Nairātmyā. "In the form of one's own chosen deity" means because one possesses the yoga of whichever deity one has chosen. Alternatively, "new" means that which has no prior existence; because it has no prior existence, it will have no later existence either. By this, it is without beginning or end. "Well-spun" means "well" is the seminal essence (bindu). Because of the realization of the yoga that is definitively endowed with that.

ཤིན་ཏུ་ཚད་ལྡན་ཞེས་པ་ལུང་དང་ ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དག་གིས་སྟོན་པའི་བཀའ་དྲིན་ལྷག་པར་རྟོགས་པས་སོ། ། མཛེས་པས་ཞེས་པ་ཡིད་འཕྲོག་པའོ། ། སྲད་བུས་ཞེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་གྱིས་སོ། ། ཐིག་གདབ་ཅེས་པ་ཕན་ཚུན་སོ་སོར་སྦྲེལ་བར་བྱེད་པའོ། ། ཤེས་རབ་ཅན་ཞེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དང་ གཞན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པས་གནས་པའོ། ། རང་འདོད་ལྷའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཞེས་པ་རང་སེམས་སོ། ། དེ་འདོད་པས་བཙལ་བའི་ལྷ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཟུགས་དང་། དེའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་ བཞིན་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ལ་རྡུལ་ཚོན་གདབ་པ་དང་ཐིག་གདབ་པའི་ཡང་སྔོན་དུ། འཁོར་ལོའི་བདག་པོའི་བཟླས་པ་འབུམ། འཁོར་ལོའི་བདག་པོ་ཞེས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོའི་བཟླས་པ་འབུམ་ཞེས་པ་སྔགས་འབུམ་བཟླས་པར་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་པའི་ཁྲི་ ཕྲག་ཀྱང་ཞེས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་བཟླས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན། འཁོར་ལོའི་བདག་པོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་འབུམ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་ཅན་བཟླས་པར་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ ཁོ་ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་བའི་ཞེས་པ། དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་སྟེ།

"Extremely authoritative" means that through scripture and realization, one has particularly understood the kindness of the Teacher. "Beautifully" means captivating the mind. "With thread" means by means of the continuum of consciousness. "Lay the lines" means to connect them to one another. "The wise" means those who abide in the realization that consciousness, through various other forms of consciousness, is without intrinsic nature. "In the form of one's chosen deity" refers to one's own mind. It is the form and nature of whichever deity is sought through desire; it is for the sake of realizing the nature of those [deities]. The meaning is: for the sake of realizing suchness, the nature of the five aggregates, such as form and so forth. Prior to applying colored powders and laying lines for the maṇḍala, one should perform one hundred thousand recitations of the Lord of the Mandala. "Lord of the Mandala" means one should recite one hundred thousand mantras of the principal deity of the maṇḍala. "Also ten thousand for the maṇḍala deities" means that for each of the other Tathāgatas residing in the maṇḍala, one should perform sixteen thousand recitations. Alternatively, "Lord of the Mandala" refers to Vajradhara; one should recite the signs representing the hundred thousand, which are the nature of the nāda of the āli-kāli. The definition of Vajradhara is precisely the inseparability of wisdom and method. "Of the maṇḍala" means: the maṇḍala is primordial wisdom (jñāna); that which arises from it is the "maṇḍala deity" (maṇḍalaja).

མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་པ་སྟེ། ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་གི་ཚིག་གོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་ནི་ཁྲི་ཕྲག་སྟེ། ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ལྡན་པ་ནི་ཁ་སྦྱོར་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་ཞེས་པའོ། ། ནོར་འཛིན་སྦྱང་བྱ་ཞེས་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། གོང་དུ་གསུངས་པའི་སྔགས་ཉིད་ཀྱིས། ། མཁས་པས་འཛིན་མ་སྦྱང་བར་བྱ། ། གོང་དུ་ གསུངས་པའི་སྔགས་ཉིད་ཀྱིས། ། ཞེས་པ་སྔགས་ཀྱི་ལེའུར་གསུངས་པའི། ཨོཾ་རཀྵ་རཀྵ་ཞེས་པའི་སྔགས་ཀྱིས་འཛིན་མ་སྦྱང་བར་བྱ་སྟེ། མཁས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ནོ། ། ཡང་ན། གོང་དུ་གསུངས་པའི་སྔགས་ཉིད་ཀྱིས། རཀྵ་རཀྵ་ཞེས་པ་སྟེ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་འཇིགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་རང་བཞིན་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཞེས་ པའོ། ། འཛིན་མ་ནི་ཆོས་འབྱུང་སྟེ། དེ་སྦྱོང་བ་ནི་དག་པའོ། ། དེ་ཉིད་མཁས་པ་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གོང་གི་ཨ་སོགས་སྔགས་ཀྱིས་ནི། ། དེ་ལ་གཏོར་མ་སྦྱིན་པར་བྱ། ། ཨོཾ་ཨ་ཀཱ་རོ་མུ་ཁཾ་སརྦ་དྷརྨཱ་ཎཱཾ། ཨདྱཱ་ནུཏྤནྣ་ཏྭཱཏ་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ཕཊ་སཱ་ཧཱ། ཞེས་བྱ་བའི་སྔགས་འདིས་ ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། གཏོར་མ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཉེས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཨ་ཡིག་དང་པོའི་སྔགས་ནི་ཨ་ཡིག་ཉིད་དང་པོ་སྟེ། དེ་སྔགས་དང་ཡེ་ཤེས་གང་གི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་ནི་ཨ་ཡིག་དང་པོའི་སྔགས་སོ། ། དེས་ན་ཨ་ཡིག་གི་སྒྲས་བདག་མེད་མ་སྟེ།

The five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth, and the nature of the three bodies abide in the manner of emanation; because they are non-different, they are expressed in the singular. Their characteristics are ten thousand: "A" is Nairātmyā. To be endowed with her is "union" (kha-sbyor), meaning that their signs are indeed inseparable from Nairātmyā. Regarding the detailed explanation of the brief statement, "The earth is to be purified," it says: "By the very mantra spoken above, the wise should purify the earth." "By the very mantra spoken above" refers to the mantra taught in the Mantra Chapter: "Oṃ rakṣa rakṣa." By this mantra, the earth is to be purified. "The wise" refers to the ācārya. Alternatively, "by the very mantra spoken above" refers to "rakṣa rakṣa," which is the essence of the lack of intrinsic nature, having the terrifying nature of body, speech, and mind. "The earth" is the source of phenomena (dharmodaya); its purification is its cleansing. This is the meaning of the "wisdom body" (jñānakāya) of the wise, which is the nature of realization. Regarding the mantra beginning with "A" mentioned above: "To that, the torma should be offered." This refers to the mantra: "Oṃ akāro mukhaṃ sarvadharmāṇām ādyanutpannatvāt oṃ āḥ hūṃ phaṭ svāhā." Alternatively, "torma" means that which pleases all the Tathāgatas. The "mantra beginning with the letter A" means that the letter A itself is the primary cause of both mantra and wisdom; thus, by the sound of the letter A, Nairātmyā is indicated.

ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་དེའི་རང་ བཞིན་ཁོ་ནའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གོང་སྔར་སྦྱིན་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། འདིར་ཐོག་མ་ཉིད་མེད་དོ། ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་མ་དང་དབུས་ཀྱང་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་མ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་མཉེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། སྲུང་བ་ཇི་ ལྟར་གསུངས་པ་ཉིད། ། ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་དེ་བཞིན་འདིར། ། ཞེས་པ་འབད་པས་ཧཱུྃ་ལས་རྡོ་རྗེ་ཅན་བྱས་ཏེ་ཞེས་པ་གང་ཞིག་མདོར་བསྟན་པ་དེའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་སྟེ། རེ་ཕས་ཉི་མ་སྔོན་དུ་རྣམ་བསྒོམ་ཞིང་། ། ཉི་དེར་ཧཱུྃ་བྱུང་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ར་བ་དང་། གུར་བཅིང་པ་ཡང་རྣམ་པར་བསྒོམ་ པར་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། རེ་ཕས་ཉི་མ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ་ནང་གི་དོན་ནི་ལྷའི་ལེའུ་ཉིད་དུ་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འདིར་མ་བརྗོད་དོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དེར་དབང་བསྐུར་བ་སྦྱིན་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ། གང་ ཞིག་དབང་ནི་རབ་གསལ་བ། ། རང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆོ་གས་སྦྱིན། ། གང་ཞིག་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་དབང་བསྐུར་བ་གསུངས་པ་དེ་དང་དེ་རྣམས་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ཆོ་གའི་རིམ་པས་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། རང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ལྷག་པར་མོས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བྱས་ཏེ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། གང་ ཞིག་དབང་ནི་དབང་བསྐུར་བ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། རབ་གསལ་བ་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན།

All wisdom is of that very nature alone. Therefore, as previously stated, [the extremes] should be given up and completely abandoned; here, there is no beginning at all. Because that does not exist, there is also no end or middle. For that very reason, everything becomes endowed with selflessness, and thus all the Tathāgatas are perfectly pleased. Regarding the protection as it was taught: "Just as the concentration, so too here," this is the detailed explanation of what was briefly indicated by the words, "With effort, one should make the Vajra-holder from HŪṂ." "First, one should visualize the sun from the syllable REPHA; upon that sun, a multicolored vajra arises from HŪṂ. One should also visualize the enclosure and the canopy made of that very vajra." This means that just as it is in the concentration, so it is here in the activities of the maṇḍala. The inner meaning of the verse beginning with "The sun from REPHA" and so forth has already been explained in the Chapter on the Deities, and thus it is not repeated here. Regarding the statement, "In that maṇḍala, the empowerment should be bestowed": "Whatever empowerment is most luminous, Bestow it through the ritual of one's own maṇḍala." Whatever empowerments, such as the water empowerment and so forth, have been taught, those should be bestowed according to the ritual and the sequence of the rites. "One's own maṇḍala" means having constructed a maṇḍala distinguished by one's particular devotion. Alternatively, "empowerment" (abhiṣeka) refers to the act of bestowing empowerment, which is to say, making one free from obscurations. If one asks what the distinction is: it is "most luminous," meaning its nature is clear light (ābhāsvara). Where is this? In the maṇḍala.

རང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་དེ་རྣམས་ཆོ་ག་བཞིན་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ། རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ལ་ཆོ་ག་བསྒྲུབ་པའི་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པའི་ཡེ་ ཤེས་དེ་ནི་ཆོ་ག་དང་ལྡན་པའོ། ། འདིས་ནི་ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་དེ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཆོ་ག་བཞིན་ཞེས་པ་འདིས་ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། གཉིས་ཀ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་དབང་བསྐུར་བ་སྦྱིན་ཞིང་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་ གཉིས་ཀའི་ཀུན་དུ་ཆགས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། མཆོད་དང་གསོལ་བ་གདབ་པ་ཉིད། ། ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་འདིར། ། ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་དབང་བསྐུར་བའི་ལེའུར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་མཆོད་པ་དང་གསོལ་བ་གདབ་པ་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ སྟེ། བསམ་གཏན་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་རང་གི་སྙིང་གར་རང་གི་ས་བོན་ལས་འཐོན་པའི་འོད་ཟེར་ནག་པོ་ལྕགས་ཀྱུའི་རྣམ་པས་ཁམས་གསུམ་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྤྱན་དྲངས་ནས་མ་མོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མཆོད་ནས་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ། ། ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཏུ་མཱཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ། ཞེས་པ་སྟེ། དབང་བསྐུར་བའི་ལེའུར་རྣམ་པར་བཤད་པའི་དོན་ཁོ་ནའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ། རིམ་གཉིས་བཟང་པོ་རྣམས་བྲིས་ནས། ། མྱུར་དུ་དཀར་མོ་ལ་སོགས་བྲི། ། མཆོད་པ་དང་གསོལ་བ་གདབ་པ་བྱས་པའི་རྗེས་ལ་རིམ་པ་གཉིས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་བཟང་པོ་སྟེ། བཟང་པོའི་རྒྱུ་ ཉིད་ལས་སོ། ། དེ་རྣམས་བྲིས་ནས་མྱུར་དུ་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་བྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་གདམས་ངག་གོ། །

One’s own maṇḍala should be bestowed as the wisdom of self-awareness (svasaṃvedana-jñāna) according to the ritual. That wisdom in which the activity of accomplishing the ritual exists is the wisdom endowed with the ritual. This is the purity of the deity, which is naturally pure by virtue of its characteristic of being thoroughly luminous. By the phrase "according to the ritual," the purity of the deity is indicated; one should bestow the empowerment of the complete purity of both and abandon [duality], meaning that attachment to both aspects is also completely relinquished. "Offering and supplication are exactly as explained here." Just as the offering and supplication of the inseparability of the conventional and the ultimate were taught in the chapter on empowerment, so too are they here. Through meditative concentration (dhyāna), one should directly invite all the Buddhas residing in the three realms by means of black light rays in the form of hooks emerging from one’s own seed-syllable at the heart. Having made perfect offerings with the eight mātṛs, one should offer supplication. "Abhiṣiñcatu māṃ sarvatathāgata" (May all the Tathāgatas empower me); this is precisely the meaning explained in the chapter on empowerment. Following that: "Having drawn the two excellent stages, quickly draw Gaurī and the others." After performing the offerings and supplications, the maṇḍala of the second stage should be drawn. That is "excellent" because it is the very cause of excellence. Having drawn those, the instruction is that one should very quickly draw the symbols of Gaurī and the others.

ཤར་དུ་གྲི་གུག་བྲི་བར་བྱ། ། དེ་བཞིན་ལྷོ་དང་ནུབ་ཏུ་སྟེ། ། བྱང་དང་མེ་ཡི་མཚམས་དང་ནི། ། བདེན་བྲལ་རླུང་དུ་དེ་བཞིན་ནོ། ། དབང་ལྡན་དུ་ཡང་ཅི་གསུངས་པ། ། དེ་ ལྟ་དེ་ལྟར་འོག་དང་སྟེང་། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན་ནང་གི་རིམ་པའི་དབུས་སུ་རྡོ་རྗེ་ཐོད་པ་དང་། འདབ་མ་བཞི་ལ་གྲི་གུག་གོ། ། ཕྱིའི་རིམ་པ་ལ་ཡང་འདབ་མ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ལ་གྲི་གུག་བརྒྱད་དེ། འོག་དང་སྟེང་དུ་བྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། རིམ་གཉིས་ཞེས་པ་ཁ་སྦྱོར་ཏེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་དབྱེར་ མེད་པའི་བདག་མེད་མ་ཉིད་དང་། བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་དོ། ། དེ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཟང་པོའོ། ། རྣམ་པར་བྲིས་ནས་ངེས་པར་བརྟན་པོར་བྱས་ཏེ། མྱུར་དུ་སྐད་ཅིག་ལ་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་བྲི་ཞིང་བརྟན་པར་བྱའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་ པ། ཤར་དང་། ལྷོ་དང་། ནུབ་དང་། བྱང་དང་། མེ་དང་། བདེན་བྲལ་དང་། རླུང་དང་། དབང་ལྡན་གྱི་མཚམས་དང་། འོག་དང་། སྟེང་དང་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་གྲི་གུག་སྟེ། འདིས་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཁྲུལ་པ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟོག་པས་ཟོས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པའོ། ། ནང་གི་རིམ་པར་གནས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་ བདག་མེད་མ་དང་ལྔ་སྟེ། དེ་ཡང་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ནའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྙེམས་བྱས་ན། ། རྐང་པ་གཡས་པ་བརྐྱང་བྱས་ཏེ། ། ཕྱག་གཉིས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་སྦྱོར་བས། །

In the east, a curved knife (kartṛkā) should be drawn; likewise in the south and the west. In the north, the southeast, the southwest, and the northwest, it is the same. As for what was said regarding the northeast, it is likewise below and above. What is meant by this? In the center of the inner tier, there is a vajra and a skull cup (kapāla), and on the four petals, there are curved knives. On the outer tier as well, there are eight curved knives on the eight petals; this is the meaning of "they should be drawn below and above." Alternatively, the "two tiers" refers to the union: Nairātmyā herself, who is inseparable from Vajradhara, and Vajradhara himself, who is inseparable from Nairātmyā. If one asks what the distinction is, it is "excellent" because it is the nature of the two truths. Having drawn them and made them firm, one should quickly, in an instant, draw and stabilize the symbols of Gaurī and the others. If one asks what those are, it is said: in the east, south, west, north, southeast, southwest, northwest, northeast, below, and above—in the ten directions—there are curved knives. By this, it is meant that even the delusions of the ten directions have been consumed by non-dual realization. Regarding the four ḍākinīs residing in the inner tier, together with Nairātmyā, there are five; and the sixth is Vajradhara. These are of the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom, and are the very essence of the five aggregates, such as form. "Possessing the pride of Vajrasattva, / Extending the right leg, / Through the union of the two hands as Hevajra..."

སློབ་དཔོན་དཀྱིལ་འཁོར་འཇུག་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་སློབ་དཔོན་སྟོན་པ་ གང་གིས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྙེམས་པ་དཔའ་བ་དང་ཁེངས་པ་བྱས་པ་དེ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཏེ། རྐང་པ་གཡས་པ་བརྐྱང་བ་བྱས་ཏེ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། རྐང་པ་གཡས་པ་བརྐྱང་ཞེས་པ་འདིའི་དོན་ནི་གཙུག་ལག་ཉིད་ལས་སོ། ། ཇི་ལྟར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྙེམས་པ་བྱ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཕྱག་གཉིས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ སྦྱོར་བས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཕྱག་གཉིས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན། རྡོ་རྗེ་ནི་མི་ཕྱེད་པའོ། ། སེམས་དཔའ་ནི་སྲིད་པ་གསུམ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྒྲས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཏེ། གང་གིས་དེ་ཡོངས་སུ་ཐོབ་པར་བྱས་པའི་དཔའ་བ་དང་ཁེངས་པ་དེ་ནི་སྙེམས་པའོ། ། འདིས་ནི་དཔའ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་ཏོ། ། ཁེངས་པས་རང་གི་དོན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ངོ་བོས་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སློབ་དཔོན་རྡོ་རྗེ་འཆང་འཇུག་པར་ བྱའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། གཡས་བརྐྱང་རྐང་སྟབས་དག་པ་སྟེ། གང་ཞིག་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མ་དག་གིས་གཡས་བརྐྱང་གི་ཞབས་ཟོས་པར་གྱུར་པ། གཡས་བརྐྱང་གི་ཞབས་དེ་དག་ལ་སྟེ། བདག་མེད་མ་དེང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གཉིས་ཀའི་ཡེ་ཤེས་སྡུད་པར་གྱུར་པ་ལ་ ཞེས་པའོ། ། འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཕྱག་གཉིས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་སྦྱོར་བས།

"The master should enter the maṇḍala." This indicates the master. He who has cultivated the heroic pride and confidence of Vajrasattva is the master of the maṇḍala; he should enter with his right leg extended. The meaning of "right leg extended" is found in the scriptures themselves. If one asks how the pride of Vajrasattva is to be cultivated, it is said: "With the two arms of Hevajra." This means through the union of the two-armed Hevajra; since this is the context of the maṇḍala, it should be understood that one enters into the maṇḍala itself. Alternatively, "vajra" means the indivisible. "Sattva" is the oneness of the three realms of existence. By the term "Vajrasattva," there is the non-dual wisdom of the inseparable union of insight and method. The "pride" is the heroic confidence and majesty of one who has fully attained that. Through this, the benefit of others is accomplished by the power of heroism, and the benefit of oneself is accomplished through majesty. By being completely pervaded by the essence of Vajrasattva, the welfare of both self and others is perfected. The master of the maṇḍala, Vajradhara, should enter. Where? It is said: "In the posture of the extended right leg." This refers to the right leg of Nairātmyā, who is inseparable from Vajradhara, upon which [the master] steps. It means entering into the gathering of the wisdom of both Nairātmyā and Vajradhara, who are of a single nature. How is this so? It is said: "Through the union of the two-armed Hevajra."

གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའོ། ། ཕྱག་ནི་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟེ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ལ་དེ་ཡོད་པ་ནི་ཕྱག་གཉིས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའོ། ། དེའི་སྦྱོར་བ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པར་བྱས་པ་མ་ནིང་ངོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲ་དྲི་ཞིམ་ལུས། ། སྣ་ཚོགས་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ་སྟེ། ། ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཡི་གེ་སྙེམས་བྱེད་དང་། ། ཧཱ་ཧཱ་རྣམ་པ་འཇིགས་བྱེད་པ། ། གང་གི་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་གི་(ཡིག་,ཡི་)གེས་སྙེམས་པ་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། ཧཱི་ཧཱི་རྣམ་པ་ འཇིགས་བྱེད་པ། ། ཞེས་པ་གདུག་པའི་སེམས་ཅན་འཇིགས་པའི་གཟུགས་སོ། ། ཁྲུས་ལ་སོགས་པའི་དོན་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་ཁྲུས་ནི་ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པའོ་གཙང་སྦྲ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དྲི་ཞིམ་པ་ནི་རྣམ་པར་དག། གཉིས་པོ་འདིས་མཛེས་པར་རྟོགས་པའོ། ། ལུས་ ནི་ཨཾ་མཁའ་སྤྱོད་མའོ། ། དེར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཨཾ་ག་སྟེ་འདི་ནི་དྲི་ཞིམ་དང་ལུས་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དྲི་ཞིམ་ལུས། བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམ་པར་དག་པར་མཛེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ནའོ། ། ཨཾ་ཡིག་གིས་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་ འཁོར་ཁོ་ན་མཚོན་པའོ། ། སྣ་ཚོགས་ནི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་པ་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱན་ནི་ཀུན་ནས་ཚོགས་ཤིང་སྡོམ་པ་སྟེ། སྡུད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་པའི་རྒྱན་ཏེ། དེའི་ངོ་བོས་བརྒྱན་ཅིང་མཛེས་པར་གྱུར་པའོ། །

The two are the conventional and the ultimate. "Hand" (hasta) refers to enjoyment; Hevajra is that which possesses the non-dual wisdom of the two. The union of that is its very nature, and for that very reason, it is the meaning of the term "the Neuter who has pervaded." "Bathed, pure, with a fragrant body, adorned with various ornaments," and "with the syllables HŪṂ HŪṂ that cause pride, and HĀ HĀ that cause terror." That which causes pride by means of the syllables HŪṂ HŪṂ is such; and "with the aspect of HĪ HĪ that causes terror" refers to the terrifying form for the sake of subduing malicious sentient beings. The meaning of "bathed" and so forth is easy to understand. Alternatively, "bathed" is the purity of the deity; "pure" is the purity of suchness; and "fragrant" is the purity of the two. Through these, one realizes beauty. The "body" is the syllable AṂ, the Sky-Farer (Khachöma). Because one goes there, it is "Aṅga"; and because this is both fragrance and body, it is "fragrant body." It is the wisdom of beauty alone, which is the purity of the Nairātmyā maṇḍala. Because the syllable AṂ summarizes the fifteen ḍākinīs, it represents the Nairātmyā maṇḍala alone. "Various" (viśva) is because of the nature of emanating various forms. "Ornaments" (bhūṣaṇa) are the gathering and binding of all, because of the nature of collecting. Because of the nature of emanation and collection, they are the "various ornaments"; by their essence, one is adorned and made beautiful.

ཧཱུྃ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཧཱུྃ་ཡིག་ནི་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། ཡི་གེ་ལས་བྱུང་གོང་བུ་ནི། ། ཧཱུྃ་སྟེ་ཕཊ་ཡིག་འདོད་མིན་ཉིད། ། ཅེས་པའི་གསུངས་ལས་སོ། ། འདིས་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པར་བྱས་པ་གང་གིས་གཉིས་ཀ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ནི། ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་སྙེམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདིས་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། ། ཧཱི་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་བདག་མེད་མའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཧཱི་ཡིག་ནི་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་འཇིགས་བྱེད་དེ། བདག་མེད་མ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་འཇིགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ནི་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་སྙེམས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཞེས་པ་འདིས་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཧཱི་ཧཱི་རྣམ་པ་འཇིགས་ བྱེད་དེ། ། ཞེས་པ་འདིས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མ་སྟེ། གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། ཕྱི་ནས་དེ་ཉིད་ཡང་དག་བཤད། ། རྣམ་དག་ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་ཅན། ། ཕྱི་ནས་བར་མ་ཆད་པར་དེ་ཁོ་ན་བཤད་པར་བྱའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་དག་སྟེ། རིམ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པ་དེ་ཁོ་ནའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཁོར་བ་རྣམ་པར་བྱང་བ་དག། ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་མིན། །

HŪṂ is the wisdom of the indivisibility of the three vajras. The syllable HŪṂ is the nature of both insight and method, as it is said: "The mass arising from the syllable is HŪṂ; the syllable PHAṬ is not desired." That which is pervaded by this, through which both enter into meditative equipoise, is the "haughty HŪṂ HŪṂ." This means Vajradhara, whose nature is the five wisdoms and the three bodies, and who is the essence of insight and method. HĪ is the wisdom of Nairātmyā, the indivisibility of the three vajras. The syllable HĪ is the wisdom that is the nature of both Vajradhara and Nairātmyā. For that very reason, she is the "Terrifier" (Bhairavī); because Nairātmyā, by virtue of being without intrinsic nature, terrifies all the Hearers and others. By this, "haughty HŪṂ HŪṂ" refers to Vajradhara, who is indivisible from Nairātmyā, the essence of the five wisdoms and the three bodies. "Terrifying HĪ HĪ" also refers to Nairātmyā, who is indivisible from Vajradhara, the essence of the five wisdoms and the three bodies; in both cases, the two are strictly indivisible. "Hereafter, that very reality is correctly explained, possessing the nature of completely pure wisdom." Hereafter, that very reality shall be explained without interruption. If one asks what the distinction is: it is "completely pure," meaning it possesses the nature of that very reality in which the two stages are completely purified. For that very reason: "There is not the slightest difference between saṃsāra and complete purification."

གཉིས་ཀ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཆ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། ། ཡང་ན། ཕྱི་ནས་ཞེས་པ་དེ་མ་ཐག་བར་མ་ཆད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། ཡང་དག་བར་བཤད་པ་གང་ཞིག་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་བཤད་པའོ། ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་ཅེས་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་ པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་ཡང་དག་པ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་ཅན་རྟོག་པ་གཅིག་པུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཁོར་བ་རྣམ་པར་བྱང་བ་དག། ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་མིན། ། ཞེས་པ་དོན་གསལ་བ་ཁོ་ནའོ། ། འདི་ལྟར་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། མཆོག་དགར་བསྒོམ་ བྱ་མེད་ཅིང་སྒོམ་པ་པོ་ཡང་མེད། ། ལུས་ཀྱང་མེད་དེ་གཟུང་བ་མེད་ཅིང་འཛིན་པ་མེད། ། ཤ་དང་ཁྲག་མེད་བཤང་བ་དང་ནི་གཅི་བ་མེད། ། སྐྱུག་བྲོ་མེད་ཅིང་རྨོངས་མེད་གཙང་སྦྲ་དག་བྱེད་མེད། ། ཆགས་མེད་སྡང་མེད་གཏི་མུག་མེད་ཅིང་ཕྲག་དོག་མེད། ། སེར་སྣ་མེད་ཅིང་ང་རྒྱལ་ཡང་མེད་མཐོང་བྱ་ མེད། ། འབྱུང་དང་འབྱུང་བ་པོ་མེད་བཤེས་དང་དགྲ་མེད་དེ། ། རླབས་དང་བྲལ་བའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྣ་ཚོགས་བརྗོད། ། མཆོག་དགར་ཞེས་པ་མཆོག་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དགའ་བ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། མཆོག་དང་དགའ་བ་ཡང་མཆོག་དགའ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་ མེད་མའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལ་དེའི་ཚེ་ཅི་ཞེ་ན། བསྒོམ་བྱ་མེད་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མེད་བ་སྟེ། ལྷག་པར་བསྒྲུབ་བར་བྱ་བ་མེད་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་པོ་མེད།

Because both are utterly pure, there is not even the slightest or subtle distinction whatsoever between saṃsāra and nirvāṇa. Alternatively, "subsequently" means immediately and without interruption; "that very thing" refers to authentic wisdom (jñāna). If one asks what the distinction is: that which is correctly explained and explicitly expressed is the "correct explanation." "Utterly pure" refers to the indivisibility of the conventional and the ultimate, which is preeminent, authentic, and free from stains; it is the nature of wisdom, the singular nature of non-conceptuality. For that very reason, it is clearly stated: "There is not even the slightest distinction between saṃsāra and purification." If one asks how this is so, it is said: In supreme joy, there is nothing to be meditated upon, nor is there a meditator. There is no body, no apprehended object, and no apprehending subject. There is no flesh or blood, no excrement and no urine. There is no nausea, no delusion, and no purification through cleanliness. There is no attachment, no aversion, no delusion, and no envy. There is no stinginess and no pride; there is nothing to be seen. There is no element and no possessor of elements, no friend and no enemy. The innate, free from waves, is described as manifold. Regarding "supreme joy": "Supreme" is Vajradhara; "joy" is Nairātmyā. "Supreme joy" is the wisdom of Nairātmyā, who is inseparable from Vajradhara. At that time, what is it? There is nothing to be meditated upon, meaning there is nothing to be further accomplished. Why? Because there is no meditator.

ལྷག་པར་སྒྲུབ་པ་པོའང་མེད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱང་མེད་དེ་གང་གི་ཕྱིར་ལུས་མེད་པ་ནི་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལུས་རང་བཞིན་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུང་བ་མེད་པ་ནི་ལུས་བཀག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུང་བ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ། ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་ཡང་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལུས་བཀག་པ་ཉིད་ལས། ཤ་དང་ཁྲག་མེད་བཤང་བ་དང་ནི་གཅི་བ་མེད། འདིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞི་ཡང་ འོད་དཔག་མེད་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་གཏོགས་སོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། མཆོག་དགར་ཞེས་པའི་གསུང་ལས་དགའ་བ་ཡང་འོད་དཔག་མེད་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། སྐྱུག་བྲོ་མེད་དེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྨད་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། རྟག་ཏུ་སྨད་པའི་བློ་གྲོས་ནི། ། འདིར་ ནི་བདག་ལ་སྐྲག་པ་སྐྱེ། ། ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྨོངས་པ་མེད། ། རྨོངས་པ་མ་རིག་པ་འཁྲུལ་པ་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཙང་སྦྲ་དག་བྱེད་མེད། གཙང་སྦྲ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དག་བྱེད་ནི་མེ་ལྟ་བུར་མི་ཤེས་པ་མ་ལུས་པ་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཆགས་མེད་འདོད་ཆགས་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་ པ་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། སྡང་མེད་ཞེ་སྡང་མི་བསྐྱོད་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། གཏི་མུག་མེད་གཏི་མུག་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྟེ། དེ་ཡང་མེད་དོ། ། ཕྲག་དོག་མེད་ཕྲག་དོག་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་མེད་དོ། ། སེར་སྣ་མེད་དེ་ བཞིན་དུ་རིན་ཆེན་དབང་པོ་འོད་དཔག་མེད་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Furthermore, there is no practitioner either. Why is that? Because the body also does not exist; for the body is without intrinsic nature, as its characteristic is mere appearance. Since there is no apprehended object, because the body itself has been negated, the characteristic of an apprehending subject does not exist. Because that is absent, the subject also does not exist. For that very reason, from the negation of the body itself: "There is no flesh or blood, and no excrement or urine." By this, it is clearly shown that even the four Tathāgatas are included within Amitābha alone. From the statement "supreme joy," joy is also inseparable from Amitābha alone. There is no disgust; for that very reason, there is no contempt. Thus the Blessed One said: "The mind that is always contemptuous / Here gives rise to fear of the self." For that very reason, there is no delusion. Delusion is the error of ignorance; that is absent. For that very reason, there is no purification through ritual cleanliness. "Cleanliness" refers to utter purity. "Purification" refers to that which, like fire, burns away all ignorance without exception. There is no desire; desire is Amitābha, the Vajra of Speech. There is no hatred; hatred is Akṣobhya, the Vajra of Mind. There is no delusion; delusion is Vairocana, the Vajra of Body—and that too is absent. There is no envy; envy is Amoghasiddhi. Because he has entered into Vairocana through the inseparability of insight and method, that too is absent. There is no avarice; likewise, because he has entered into Ratneśa and Amitābha.

ང་རྒྱལ་མེད་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཡང་མེད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ གི་མཐོང་བྱ་མེད་དེ་ཐམས་ཅད་སྣང་བ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྱུང་བ་མེད་ཅེས་པ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་བཀག་པའོ། ། འབྱུང་བ་པོ་ཡང་མེད་དེ། སྐྱེ་བ་འགྱུར་བ་ནི་འབྱུང་བ་པོའོ། ། དེ་ཡང་མེད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་བ་པོ་གཉིས་ཀ་ཡང་བཀག་པའོ། ། ཡང་ན། འབྱུང་དང་འབྱུང་བ་པོ་མེད་འབྱུང་བ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་། འབྱུང་བ་པོ་སེམས་སོ། ། དེ་གསུམ་ཀ་ཡང་མེད་དེ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤེས་དང་དགྲ་མེད། བཤེས་ཞེས་པ་སེམས་ཏེ་དེ་མེད་དོ། ། དགྲ་ཞེས་པ་དགྲ་ལྟ་བུ་སྟེ། གང་ཞིག་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དེ་རྣམས་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་མེད་དེ། རྡོ་ རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་གང་བཤེས་ནི་དགའ་བའོ། ། དགྲ་ནི་མི་དགའ་བའོ། ། གཉིས་ཀ་ཡང་མེད་དེ་མཛེས་པ་དང་མི་མཛེས་པ་མེད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། ། གང་ཞིག་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་ཆུ་ནི་ཆུ་ལ་རབ་ཞུགས་པ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་རོ་མཉམ་གྱུར་པ་སྟེ། ། སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་སེམས་ཀྱི་ རྣམ་པས་སྐྱེ། ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི་གང་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། ཞེས་སོ། ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རླབས་དང་བྲལ་བའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྣ་ཚོགས་བརྗོད། ། གང་གི་ཕྱིར་རླབས་དང་འདྲ་བ་ནི་རླབས་ཏེ།

There is no pride, nor is there even Vajrasattva, because he is indivisible from Akṣobhya. By this, because the indivisibility of insight and method is the very nature of the three vajras, it is the essence of the three bodies and five wisdoms; therefore, there is no object of vision for Vajradhara, because everything is realized as non-appearance. "Non-arising" is the negation of the activity of birth. There is also no "ariser," for an ariser is that which undergoes birth. That too does not exist, because all phenomena are unborn from the very beginning; thus, both birth and the birther are negated. Alternatively, "arising and ariser do not exist" refers to the objects, the sense faculties, and the ariser, which is the mind. All three of these do not exist because the three vajras are indivisible. For that very reason, there is no friend or enemy. "Friend" refers to the mind, which does not exist. "Enemy" refers to those things that are like enemies, namely the objects and sense faculties, which also do not exist because the three vajras are indivisible. Alternatively, a "friend" is joy, and an "enemy" is displeasure. Both do not exist, which means that there is neither the beautiful nor the ugly. As it is said: "Just as water entering into water becomes of one taste, so too do faults and virtues arise as aspects of the mind; there is no discordant factor whatsoever." How is all of this so? It is said: "The coemergent, free from waves, is described as manifold." For that which is like a wave is a "wave."

རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་སོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་བརྗོད་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ པའི་མིང་ཅན་གང་ལ་དེ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་ནི་རླབས་དང་བྲལ་བའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་བརྗོད་དེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་ཏེ། གཟུགས་སྣ་ཚོགས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ནང་དུ་གཏོགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ དགོངས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་འདི་སྐད་གསོལ། ། གཟོད་ནས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིས། ། ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་དག་པ་ནི། ། ཅི་སླད་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ལགས། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་བརྗོད་དེ། མི་ཕྱེད་པའི་སྐུའི་ཕྱིར་རོ། ། གསོལ་བ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་ཞུས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ ཞེ་ན། རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་མཆོག་དགའ་ལ་བསྒོམ་བྱ་དང་སྒོམ་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བཀག་པ་དེའི་ཕྱིར། ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པ་ན་ཞུས་པ་གལ་ཏེ་ལུས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐུ་སྟེ། རང་བཞིན་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་གཉུག་མ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ གཟོད་མ་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ན། ཅི་སླད་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ལགས། ། ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནི་ལགས་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། མཁའ་འགྲོ་བདེ་བ་སྦྱིན་པས་གསུངས། ། རླབས་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ མཆོག། ཐམས་ཅད་ལུས་ལ་རྣམ་པར་གནས། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་གསུངས་པའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན།

[These are] the conceptual constructions. That which is called "coemergent" (sahaja) and is free from those [constructions] is called the "waveless coemergent." That coemergence transcends all conceptualization. For that very reason, it is "various," meaning it is the various forms. The intention is that because everything is of its nature, it is included within it. Vajragarbha addressed this: "Since it is primordially without intrinsic nature, Why is the nature of the body Of the nature of the elements?" "Vajragarbha" refers to Hevajra, because of his indivisible body. "Addressed" means he requested it of Vajradhara. If one asks how, it is because when doubt arose—since in the "Supreme Joy" the meditator, the object of meditation, and so forth are negated—he requested it. If the body is the coemergent body, and its nature is pure by way of its actual nature, the primordial, total purity, then since it is primordially without intrinsic nature, why is it of the nature of the elements? That is to say, how is it that its nature is the five great elements which are not real? To that, the Blessed One, the Vajra-Holder, the Bestower of Bliss to the ḍākinīs, spoke: "The supreme nature, free from waves, Abides throughout the entire body." "To that" means to that conceptualization of Vajragarbha, the Blessed One, the Vajra-Holder Vajradhara, spoke. If one asks what the distinction is:

མཁའ་འགྲོ་མ་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བདེ་བ་ཡེ་ཤེས་སྟེར་བའི་ཕྱིར་བདེ་བ་སྦྱིན་པའོ། ། རླབས་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་བདག། ཅེས་པ་གང་གི་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུར་གྱུར་པ་དེ་ནི་རླབས་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་བདག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ལུས་ལ་རྣམ་པར་གནས། ། བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མཐའ་དག་ལ་རྣམ་པར་གནས་ཏེ། ཁྱད་པར་འཕགས་ པའི་ཚུལ་གྱིས་ཨ་བདག་མེད་མ་དང་། བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཁོ་ནའོ། ། རིམ་པ་འདིས་གནས་པ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པའོ། ། ཅི་ཞེ་ན་གསུངས་པ། འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་ལུས་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། བོ་ལ་ཀཀྐོ་ལ་སྦྱོར་བས། ། ས་ནི་དེ་ལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ ལ་སའི་ཁམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། བོ་ལ་རྡོ་རྗེའོ། ། ཀཀྐོ་ལ་པདྨ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བས་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། སླར་ཡང་། དང་པོར་རེག་པར་འདོད་པ་སྟེ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས་རེག་པས་སྲ་བའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། ས་དང་སྲ་བའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་ལས་སའི་ཁམས་སོ། ། དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། བྱང་སེམས་ཞུ་བའི་རྣམ་པ་ལས། ཆུ་ཡི་ཁམས་ཀྱང་ཡང་དག་འབྱུང་། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཁུ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་ཞུ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་ཆུའི་ཁམས་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། བསྐྱོད་པ་ལས་ནི་(མེ་,མི་)སྐྱེ་ འགྱུར། ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་བསྐྱོད་པས་མེའི་ཁམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །

To the ḍākinīs, Nairātmyā and the others, it is the "bestower of bliss" because it grants the wisdom of bliss. Regarding the phrase "the self whose nature is free from waves": that which has become a body whose nature is free from conceptual construction is the "self whose nature is free from waves." For that very reason, it is said: "It abides within the body of all." It abides within all things, both stable and moving; in an especially exalted manner, it is "A," Nairātmyā, and "Va," Vajradhara alone. Abiding in this sequence is "immovable." If one asks why, it is said: "The body is of the very nature of the elements." Therefore, it is said: "Through the union of the bola and the kakkola, the earth element arises therein." "Therein" means that the earth element arises within the coemergent [bliss]. "Bola" is the vajra; "kakkola" is the lotus; the intention is "through the equal union of the vajra and the lotus." Furthermore, from the statement, "First, there is the desire for touch," through touch, the quality of solidity is perceived; from the realization of the nature of earth and solidity, the earth element arises. Within that, it arises through the nature of coemergent joy. From the state of the melting bodhicitta, the water element also truly arises. Within that coemergent state, the bodhicitta arises, and the fluid is emitted. Furthermore, because it is of the nature of melting, the water element arises and is produced. From movement, fire arises. Through the movement of the vajra and the lotus, the fire element arises.

འགྲོ་བ་རླུང་དུ་རབ་ཏུ་གྲགས། ། གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་རླུང་གི་ཁམས་སུ་བརྗོད་དོ། ། བདེ་བར་གྱུར་པ་ནམ་མཁའི་ཁམས། ། བདེ་བར་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནམ་མཁའི་ཁམས་སོ། ། འདི་ནི་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ བ་ཆེན་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། འདིས་ནི་བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལུས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་མར་ལ་མར་བཞག་པ་ལྟ་བུར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་འདྲེས་པར་གྱུར་ པ་བདག་མེད་མ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའོ། ། ཡང་ན། མཆོག་དགའ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་བདག་མེད་མའི་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་རྒྱུ་ལས། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་བརྗོད་པ་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། ཀཾ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གསོལ་པ་ཡང་དག་པའི་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ པ་སྟེ། གང་གི་བདག་ཉིད་དང་རང་བཞིན་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཅིའི་སླད་དུ་རང་བཞིན་དང་རང་གི་ངོ་བོ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བའི་ལུས་དག་པ་སྟེ། ལུས་ཞེས་པ་སྐུ་གསུམ་ཡིན་ཞིང་མ་ནིང་དུ་བསྟན་པའོ། །

Movement is well known as wind; because its nature is to be mobile, it is called the wind element. That which has become bliss is the space element; because its essence is bliss, it is the space element. This is "by the five," meaning it is completely surrounded and pervaded by the five great elements, such as earth and so forth; that is the coemergent. Because it has the characteristic of being produced by these, the body is the coemergent wisdom whose nature consists of the great elements. Therefore, like placing butter into butter, it is the inseparable union of freedom from desire, Nairātmyā and bodhicitta, wisdom and method, the nature of the two truths, the five wisdoms, and the three kāyas; it is the cause for the manifest, perfect awakening of omniscience. Thus, the Blessed One has cleared away the doubts of Vajragarbha. Alternatively, because the object of meditation, the meditation itself, and so forth—such as the supreme joy, Vajragarbha, and the wisdom of Nairātmyā—are non-referential, he is called Hevajra. He is Vajradhara, inseparable from Nairātmyā; "Kaṃ" is wisdom. He is the "perfect self," the perfect reality, the unerring. That which is his identity and nature is the wisdom of the perfect self. Why is the body pure in its nature and essence exactly as it is? "Body" refers to the three kāyas, and it is taught in the neuter gender.

གང་གི་ཕྱིར་གཟོད་མ་དང་པོ་ཉིད་ནས་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། ཨ་བདག་ མེད་མ་དང་། སྭ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ་གཉིས་ཀའི་དངོས་པོ་ནི་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཀཾ་ཡེ་ཤེས་བདེ་བ་སྟེ། དེ་ལ་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཨ་ཡིག་དང་ཧ་ཡིག་གི་རང་བཞིན་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པ་དང་ ལྡན་པ་རྡོ་རྗེ་ཅན་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཁའ་འགྲོ་མ་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བ་ཡེ་ཤེས་སྟེར་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡེ་ཤེས་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ནང་དུ་ཐིམ་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རླབས་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ བདག་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བའོ། ། ཐམས་ཅད་ལུས་ལ་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཡོ་བ་མེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་དེ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པར་ཐོབ་ པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ལས་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པས་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། འདིས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞུ་བའི་རང་བཞིན་ལས་ཞུ་བའི་རྣམ་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ འཆང་གང་གི། ཆུ་ཡི་ཁམས་ནི་ཡང་དག་འབྱུང་། ། ཞེས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ནི་འབྱུང་བ་སྟེ།

Because from the very beginning it is without intrinsic nature: A is Nairātmyā, and Sva is Vajradhara; the entity of both is the nature of both. In that state, Kaṃ is the wisdom of bliss. Regarding that, when it is thus established, the Blessed One declared: the nature of the syllables A and Ha is the indivisible wisdom body of the Vajra-holder, endowed with all qualities such as sovereignty without exception. For that very reason, it is the "giving" that bestows the wisdom of bliss upon the ḍākinīs, such as Nairātmyā and the others. For that very reason, their wisdom also dissolves into it by virtue of its own nature; this is the meaning. For that very reason, it is the nature free from waves, the abandonment of all self-concepts and discursive thoughts. Because it pervades the entire body—the stable and the moving—it is immovable. From that very Vajradhara who has become thus, birth occurs; he truly attains the nature of Nairātmyā. How so? It means that through the union of the vajra and the lotus, the two are inseparable. By this, the generation stage is taught. That itself is the bodhicitta, the inseparability of emptiness and compassion. From the nature of the bodhicitta, which is the nature of melting, it takes the form of melting. Regarding Vajradhara: "The water element truly arises." Here, "truly arises" means to emerge.

ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྫོགས་པའི་རིམ་པར་གསུངས་སོ། ། བསྐྱོད་པ་ལས་ནི་མེ་སྐྱེ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དག་ལས་རྟག་ཏུ་མེ་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ ཉིད་སྐྱེ་ཞིང་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལས་ཀྱང་འགྲོ་བ་སྟེ། རྟོག་པ་རླུང་ཡེ་ཤེས་སུ་རབ་ཏུ་གྲགས་ཏེ། ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་མངོན་པར་གསལ་བའོ། ། བདེ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་བདེ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་བདེ་བར་གྱུར་པ་སྟེ། ནམ་མཁའི་ཁམས་འོད་གསལ་བ་ ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཐམས་ཅད་ནས་བསྐོར་ཞིང་ཁྱབ་པར་གྱུར་པའོ། ། བདེ་བར་གྱུར་པ་ནམ་མཁའི་ཁམས། ། ཞེས་པ་བདེ་བར་གྱུར་པ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་རང་ བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ཡང་། དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཆེ་བདེ་བ། ། དེ་ཕྱིར་བདེ་བ་དེ་ཉིད་མིན། ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་བདེ་བར་གྱུར་པའི་བདེ་བ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན། དེ་ཇི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ལྷན་ཅིག་དག་ལས་གང་སྐྱེས་པ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་དེ་བརྗོད་བྱ། ། ལྷན་སྐྱེས་དགའ་ལས་ཞེས་པ་ཁུ་བ་དང་བདེ་བ་དག་ལས་གང་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པ་དེ་ཁོ་ན་བདེན་པར་བལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་ མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ། རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཞེས་བརྗོད། །

The nature of the utterly pure dharmadhātu is taught as the completion stage. Regarding the statement, "From movement, fire is produced," this means that from wisdom and method, the nature of both fires is born and becomes perfected. From that, there is "the world" (jagat); conceptualization is renowned as the wind-wisdom, which is supremely manifest. "Becoming bliss" (sukhībhūta) means that bliss is wisdom. Its entity is "becoming bliss," which is the luminous space-element, the nature of the dharmadhātu. For that very reason, "by the five" refers to being completely surrounded and pervaded by the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. "Becoming bliss, the space-element" means that because it is the very nature of the space-element, it is bliss. Furthermore, it is said: "Because the great elements are bliss, therefore bliss is not that very reality." The bliss that is the perfect awareness of the nature of the great elements is also not that very reality. If one asks, "In that case, how is it the coemergent (sahaja)?" it is said: "That which is born from the two together is called coemergent." Regarding "from coemergent joy," that which is born from the semen and bliss is the authentic nature of the coemergent; it should be viewed as the true reality and is called "perfect wisdom." To make that very point clear: "The nature is called coemergent."

རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་སྡོམ་པ། ། རང་གི་ངོ་བོ་ནི་རང་བཞིན་ཏེ། བདག་ཉིད་རིག་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཡང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་སྡོམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ རོ། ། ཡང་ན། སྭ་སེམས་དང་དངོས་པོ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་སྟེ། གསུམ་པོ་འདི་ནི་རང་བཞིན་མ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཐམས་ཅད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཨ་བདག་མེད་མ་སྟེ། སརྦ་ཞེས་པའོ། ། གཉིས་ཀའི་རྣམ་པ་བྱ་བ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེ་ཡང་གཅིག་གཉིས་སུ་མེད་པ་ སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་པའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདི་ཉིད་ནི་ཝ་ར་ཞེས་པ་མཆོག་གོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དག་གཉིས་ཀ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་མཆོག་གོ། ། འདི་ཉིད་ནི་ ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གང་ཡང་གང་ཞིག་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་འདོད་པ་དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར། ཕྱག་རྒྱ་རྒྱུ་དང་བྲལ་བ་ལས། ། ཡོ་གཱི་སྙིང་རྗེ་ཐབས་སུ་འགྱུར། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ དབྱེར་མེད་པ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྙིང་རྗེ་ཐབས་སུ་འགྱུར། གང་ཞིག་སྙིང་རྗེ་ཉིད་ཐབས་ཏེ། ། གཞན་གྱི་དོན་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་དེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཐབས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་སྟེ། ། རྒྱུ་དང་བྲལ་ཞེས་པ་མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་པས་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་དགོངས་པའོ། །

The unification of all aspects is its own essence, which is the nature; it is called the coemergent self-awareness. Furthermore, because it is perfectly subsumed by the essence of non-duality, which unifies all aspects, it is so designated. Alternatively, "sva" refers to one's own mind, and "artha" refers to the objects and the sense faculties; these three are called the coemergent nature. "Sarva" refers to Vajradhara, and "a" refers to Nairātmyā. "Sarva" is the activity of both aspects, which are all aspects. Moreover, "eka" is non-dual, meaning the oneness of all aspects. The wisdom that has become thus is the wisdom of the oneness of all aspects. This very thing is "vara," meaning supreme. Both Vajradhara and Nairātmyā are the activity of non-duality; the wisdom that has become such is supreme. This very thing is the coemergent, authentic wisdom. Furthermore, whoever asserts that the wisdom which experiences bliss is [the goal] is called a Hearer or a Follower of the Non-Buddhists. Therefore: "From the mudrā free from causes, The yogin becomes compassion as method." The term "yogin" refers to the identity of the two truths, the inseparability of insight and method. If one asks how so, it is said: "compassion becomes method." That which is compassion itself as the method, engaging in conduct for the sake of others, is "compassion as method." "Mudrā" refers to insight; "free from causes" means abiding in conduct that is signless—this is the intended meaning.

འདིས་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣལ་འབྱོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་མཚོན་པའོ། ། ཡང་ན། ཡོ་གཱི་སྙིང་རྗེ་ཐབས་སུ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་བརྩེ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པར་འདོན་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ ནི་ཐབས་ཏེ་གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ཡོ་གཱི་སྙིང་རྗེ་ཐབས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་བྲལ་བ་ལས་མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་པས་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་བྱེད་ པ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་ཀྱི་མིང་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལྟར་མཆོག་ཏུ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དེ་ཡང་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་རིམ་པས་སྡུད་པ་གསུངས་པ། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་དྲན་ པའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། སྙིང་རྗེ་ནི་སེམས་སོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དེ་ཉིད་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྙིང་རྗེའོ། ། སྙིང་རྗེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་གསུངས་པ། སེམས་ཁོ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོ་ན་སེམས་སོ། ། འདི་དག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་ཐ་དད་མེད་ཅིང་མ་བཅད་པའོ་ཞེས་སོ། ། དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་དྲན་ཏེ།

By this, one becomes a yogi whose nature is the union of insight and method; this indicates the generation stage. Alternatively: "The yogi’s compassion is method." Here, "compassion" (karuṇā) is love, which is the very act of perfectly extracting [beings] from suffering and the causes of suffering. That itself is the method; that which is the cause of that is the "yogi’s compassion as method." It becomes the "mudrā," meaning it becomes the accomplishment of Mahāmudrā. How so? Because, being free from causes, one abides in the conduct of signlessness. What is expressed by this? That the yogi of Hevajra who has become thus liberates all sentient beings, but is not [merely] one who bears the name "sentient being"; rather, this is skill in method itself. Furthermore, because that yogi of Hevajra who is thus supremely skilled in method is none other [than the ultimate], the summary of the completion stage is taught: "The inseparability of emptiness and compassion is remembered as bodhicitta." Emptiness is suchness (tathatā). Compassion is the mind. That very emptiness and compassion are inseparable: whatever is emptiness is compassion; whatever is compassion is emptiness. As the Blessed One said: "The mind alone is suchness; suchness alone is the mind." These two are non-dual, without division, without distinction, and uninterrupted. That itself is remembered as bodhicitta, the non-conceptual wisdom (jñāna).

དྲན་པ་མ་ཉམས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་གནས་པ་བླ་མ་དམ་པའི་ཞབས་ལས་ཐོབ་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ གྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་མེད་དཀའ་ཐུབ་མེད་ཅིང་སྦྱིན་སྲེག་མེད། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཅན་ཡང་མེད་ཅིང་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་མེད་དེ། དེ་ནི་སྔགས་བཟླས་དེ་དཀའ་ཐུབ་དང་དེ་སྦྱིན་སྲེག། དེ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཅན་དང་དེ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད། ། མདོར་བསྡུས་པ་ནི་སེམས་སུ་འདུས་པའི་གཟུགས་ ཅན་ནོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔགས་པར་མི་བྱའོ། ། དཀའ་ཐུབ་མི་བྱའོ། ། སྦྱིན་སྲེག་མི་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཅན་ལྷའི་རྣམ་པའི་གཟུགས་བསྒོམ་པར་མི་བྱའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་མེད་དེ། ལྷ་མ་ལུས་པ་ཡང་བསྒོམ་པར་མི་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དེའི་སྔགས་བཟླས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་དཀའ་ ཐུབ་བོ། ། དེ་ཉིད་སྦྱིན་སྲེག་གོ། ། དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་ཅན་ལྷའི་གཟུགས་སོ། ། དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། མདོར་བསྡུས་པ་ནི་བསྡུས་པ་དང་སྡོམ་པ་དང་། དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་སུ་འདུས་པའི་གཟུགས་ཅན་འདུས་པ་ནི་ཚོགས་པའོ། ། སེམས་དེ་ཉིད་འདུས་པ་ཡང་སྟེ། སེམས་སུ་འདུས་པའི་གཟུགས་དེ་ཉིད་འདི་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ སུ་འདུས་པའི་གཟུགས་ཅན་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞབས་ཀྱིས། ། ལྷ་ཡི་དམིགས་པ་ཐ་དད་ནི། ། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་རྒྱུ་ཉིད་དེ། ། སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་རྣམ་གྲོལ་ན། ། ལྷ་གཞན་མེད་པར་མངོན་པར་བརྗོད། ། ཅེས་པའི་གསུངས་ལས་ སོ། །

This means abiding in the yoga of undiminished mindfulness, which is obtained from the feet of the sublime guru. This is because the coemergent (sahaja) is of such a nature. There is no mantra recitation, no asceticism, and no fire offering (homa). There is neither the possessor of the maṇḍala nor the maṇḍala itself. That is the mantra recitation, that is the asceticism, and that is the fire offering. That is the possessor of the maṇḍala, and that is the maṇḍala itself. In brief, it is the form condensed within the mind. Those who know reality should not perform mantra recitation; they should not perform asceticism; they should not perform fire offerings; they should not meditate on the form of the deity as the possessor of the maṇḍala; and there is no maṇḍala, for they should not meditate on any deity whatsoever. Why is this? Because that very reality is the mantra recitation, that very reality is the asceticism, that very reality is the fire offering, and that very reality is the maṇḍala, the form of the deity. That very reality is the maṇḍala; in brief, because it is condensed, bound, and inseparable, it is the collection condensed within the mind. That very mind is the collection, and because it possesses the form condensed within the mind, it is the mind-condensed-form Hevajra, for all phenomena are the nature of the mind. As the venerable Ārya Nāgārjuna said: "The various apprehensions of deities Are the very cause of diverse inclinations. When the vajra of the mind is liberated, It is declared that there is no other deity." Thus it is said.

ཡང་ན་གང་སེམས་སུ་འདུས་པའི་གཟུགས་ཅན་སེམས་ཁོ་ན་སྟེ། འདི་ལ་འདུས་པའི་རང་བཞིན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་མེད་ཅེས་པ་འདིས་གསུང་རྡོ་རྗེ་དབྱེ་བ་མེད་པའོ། ། དཀའ་ཐུབ་མེད་ཅེས་པ་འདིས་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་བྱ་བ་དབྱེ་བ་མེད་པའོ། ། སྦྱིན་སྲེག་མེད་ཅེས་པ་འདིས་ཐུགས་ རྡོ་རྗེ་དབྱེ་བ་མེད་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཅན་མེད་ཅེས་པ་འདིས་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་མེད་ཅེས་པ་འདིས་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུས་པ་ནི་མཉམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད། དེ་ལ་ཞུགས་ཤིང་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་མདོར་བསྡུས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ནི་ འདུས་པའི་གཟུགས་ཅན་ཞེས་པ་སེམས་ནི་འདུས་པ་སེམས་ཐིམ་པ་སྟེ། དེའི་ནང་དུ་སེམས་ཀྱང་ཐིམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་འདི་ཡི་རང་བཞིན་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ནི་འདུས་པའི་གཟུགས་ཅན་ཏེ། གང་ཞིག་སེམས་ནི་འདུས་པའི་གཟུགས་ཅན་དེ་ནི་སེམས་ལས་འདས་པ་རང་བྱུང་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་དང་དཀྱིལ་འཁོར་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་གཉིས་ཀ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། བཟླས་པ་དང་། དཀའ་ཐུབ་དང་། སྦྱིན་སྲེག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་ དང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་རང་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཞེས་པའོ། ། མངོན་པར་དབང་བསྐུར་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་པའོ། ། མངོན་པར་དབང་བསྐུར་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ནས་དྲི་མ་མེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གཉིས་ཀ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་བའོ། །

Alternatively, that which is gathered into the mind is the mind alone, for it possesses the nature of being gathered. Alternatively, by the phrase "no mantra recitation," the inseparability of the Vajra Speech is indicated. By the phrase "no asceticism," the inseparability of the activity of the Vajra Body is indicated. By the phrase "no fire offering," the inseparability of the Vajra Mind is indicated. By the phrase "no maṇḍala-holder," the inseparability of method is indicated. By the phrase "no maṇḍala," the inseparability of insight is indicated. How so? In brief, it is the very state of equal inseparability. Because one enters and is gathered therein, it is "in brief." Why? Because the mind is "the form of the gathered." The mind is the gathered, the dissolution of the mind, because the mind also dissolves within it. Since Vajradhara has such a nature, the mind is the form of the gathered. That which is the mind of the gathered is the self-arisen that transcends the mind. That very thing is the nature of insight and method; through the maṇḍala and the maṇḍala-holder, those two enter into union. Through the very nature of mantra recitation, asceticism, and fire offering, it is the nature of the three vajras. Through the identity of the synthesis of all, Vajradhara is the self-arisen alone, the identity of the five wisdoms, the three bodies, and insight and method. This is the tenth chapter, the Empowerment. Empowerment is that which makes everything stainless; the complete purity of both is empowerment.

དེ་ཡང་པ་ཊ་སྦས་པ་སྟེ། དེ་ལེན་པའི་ཕྱིར་ མངོན་པར་དབང་བསྐུར་བའི་ལེའུའོ། ། བཅུ་པ་ཞེས་པ་བཅུ་རྣམས་ཀྱིས་རྫོགས་པ་ནི་བཅུ་པ་སྟེ། མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་དང་བདག་མེད་མ་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་གང་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་བའི་ལེའུ་ཡིན་པས་ན། དཀྱིལ་འཁོར་དུ་མངོན་པར་ དབང་བསྐུར་བ་སྟེ་ལེའུ་བཅུ་པའོ་ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་(འའགྲེལ་,འགྲེལ་)བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་ལེའུ་བཅུ་པའོ། ། ། ། ད་ནི་དབང་བསྐུར་བ་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་ལས་སེམས་ཅན་གཞུག་པའི་ཆེད་དུ་ལྟ་སྟངས་བཞི་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལེའུ་དང་པོར་མདོར་བསྟན་པའི་ལྟ་སྟངས་དགུག་པ་ ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གསུངས་པ། མཉམ་པ་དྲག་པོ་དཔྲལ་བ་ཅན། ། རྟག་ཏུ་ལྟུང་བར་བྱེད་པར་བརྗོད། ། མཉམ་པ་ཞེས་པ་ཡོན་པོ་མ་ཡིན་པའོ། ། དྲག་པོ་ཞེས་པ་དྲག་བོའི་ལས་བྱེད་པའོ། ། དཔྲལ་བ་ཅན་ཞེས་པ། དཔྲལ་བར་གནས་པའི་སྒོ་ཡིས་ལྟུང་བར་བྱེད་ཅེས་པ་ལྟུང་བར་ བྱ་བའི་སྒོ་ཡིས་གསད་པའི་ལྟ་སྟངས་གསུངས་པ། རྟག་ཏུ་ཞེས་པ། རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་གོམས་པ་ཡིས། ། ཞེས་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དབང་གི་ལྟ་སྟངས་གཡོན་ན་གནས། ། གཡོན་པ་ནས་ནི་གཟུགས་བརྙན་གཉིས། ། དབང་ནི་དབང་དུ་སྡུད་པ་སྟེ། ། དབང་དུ་བྱེད་པའི་སྒོ་ཡིས་ གཡོན་ན་གནས། གཡོན་དུ་གནས་པས་གཟུགས་བརྙན་གཉིས་ཏེ། དེའི་ལྟ་སྟངས་ནི་གཡོན་པ་ནས་གཡོན་ལོགས་ཉིད་དུ་བསྐོར་བར་བྱའོ། ། གཡས་པའི་ཆ་ལ་དགུག་པ་སྟེ། ། གཉིས་ཀྱང་སྟེང་དུ་སྦྱར་བར་བྱ། ། དགུག་པ་ཞེས་པ་འགུགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ།

Furthermore, this is the "Concealed Paṭa," and because it is for the sake of receiving that, it is the chapter on "Manifest Empowerment." Regarding the term "tenth," it is the tenth because it is completed by ten [deities]: the eight ḍākinīs, Nairātmyā, and Vajradhara. Alternatively, because it is the chapter in which empowerment is bestowed within the maṇḍala, it is the "Manifest Empowerment in the Maṇḍala," the tenth chapter. Thus ends the tenth chapter from the Kye'i rdo rje'i 'grel bshad kha sbyor shin tu dri ma med pa (The Immaculate Union Commentary on the Hevajra). Now, in order to lead sentient beings into the knowledge of reality through empowerment, the four gazes are manifested. Therefore, the detailed explanation of the powers of summoning and so forth—the gazes briefly indicated in the first chapter—is taught: "Level, fierce, and with the forehead; it is said to always cause falling. 'Level' means not crooked. 'Fierce' means performing fierce activities. 'With the forehead' means causing to fall through the gateway located at the forehead; this is the gaze of killing through the gateway of causing to fall. 'Always' means through constant and continuous cultivation; this should be applied to all [the gazes]. The gaze of power resides on the left; from the left, two reflections [appear]. 'Power' means to subjugate; through the gateway of subjugation, it resides on the left. Because it resides on the left, there are two reflections; its gaze should be rotated from the left toward the left side itself. On the right side is summoning; both should also be applied above. 'Summoning' means to summon."

གཡས་པའི་ཆ་ལ་ཞེས་པའི་ལོགས་ སུ། ། གཉིས་ཀྱང་ཞེས་པ་གཟུགས་བརྙན་གཉིས་ཏེ། སྟེང་དུ་སྦྱར་ཞིང་གཞག་པར་བྱའོ། ། དབུ་མ་རེངས་པའི་ལྟ་སྟངས་ཏེ། ། གཉིས་ཀྱང་སྣ་རྩེའི་དབུས་སུའོ། ། དབུ་མ་ཞེས་པ་དབུས་སུ་གནས་པ་སྟེ། སྟེང་མ་ཡིན། འོག་མ་ཡིན། གཡོན་པ་དང་གཡས་པར་གནས་པ་མ་ ཡིན་པའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ལྟ་སྟངས་ནི་རེངས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གཉིས་ཞེས་པ་གཟུགས་བརྙན་གཉིས་སོ། ། སྣ་རྩེའི་དབུས་ཞེས་པ་སྣའི་རྩེ་མོའི་དབུས་སུའོ། ། ལྟུང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ལ་རླུང་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གསུངས་པ། འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟུང་བར་བྱེད། ། རླུང་ཕྱིར་འགྲོ་བ་སྟེ་འབྱུང་བའི་རླུང་ ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། བུམ་པ་ཅན་གྱིས་དབང་དུ་བྱེད། ། རླུང་གཡོ་བ་མེད་པ་སྟེ་བུམ་པ་ཅན་གྱི་རླུང་གིས་དབང་དུ་བྱེད་པའི་ལྟ་སྟངས་གོམས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དགང་བ་ཡིས་ནི་དགུག་པ་ཉིད། ། རླུང་ནང་དུ་འཇུག་པ་དེ་དགང་བའི་རླུང་གིས་དགུག་པའི་ལྟ་སྟངས་གོམས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཞི་བ་ ཡིས་ནི་རེངས་པར་བྱེད། ། རེངས་པའི་ལྟ་སྟངས་ནི་ཞི་བའི་རླུང་གིས་ཏེ། ཞི་བ་ཡིས་ཞེས་པ་འབྱུང་བ་དང་བུམ་པ་ཅན་དང་དགང་བ་ལས་འདས་པ་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རླུང་གིས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ལྟུང་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་སྟངས་གོམས་པའི་གནས་གསུངས་པ། རློན་པའི་ཤིང་ལ་ལྟུང་ བྱེད་དེ། ། རློན་པའི་ཤིང་ལ་ཞེས་པ་ཆུ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཁུ་བ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལའོ། ། དབང་ནི་མེ་ཏོག་ལ་རབ་གྲགས། ། མེ་ཏོག་དྲི་ཞིམ་པོ་དང་ལྡན་པའི་མེ་ཏོག་ལའོ། ། དགུག་པ་རྡོ་རྗེ་ཤིང་ལ་སྟེ། །

On the side indicated by the phrase "on the right side," the phrase "both" refers to two reflected images; these should be joined and placed above. The "central" gaze is the "staring" gaze; "both" refers to the two reflected images, and "in the center of the tip of the nose" means in the middle of the nose-tip. Regarding the "central" gaze, it means abiding in the middle; it is not above, not below, and does not abide on the left or the right. The gaze that has become such is the "staring" gaze. "Both" refers to the two reflected images. "In the center of the tip of the nose" means in the middle of the nose-tip. Regarding the classification of the winds for activities such as causing a downfall, it is said: "By the very act of exhaling, one causes a downfall." This means by the wind of exhalation itself. "By the vase-like [retention], one brings under control." This means one should practice the gaze that brings under control by means of the unmoving wind of the vase-like retention. "By filling, one summons." This means one should practice the gaze that summons by means of the filling wind, which is the wind entering within. "By the peaceful, one paralyzes." The paralyzing gaze is by means of the peaceful wind; "by the peaceful" means by the wind that abides in its natural state, transcending exhalation, vase-like retention, and filling. Regarding the objects for practicing the gazes such as causing a downfall, it is said: "Causing a downfall is [practiced] on moist wood." This means on moist wood such as plantain trees and the like, which possess sap. "Bringing under control is well-known for flowers," meaning on flowers that possess a sweet fragrance. "Summoning is [practiced] on vajra-wood."

ཤི་རིའི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་འོ་མ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལའོ། ། གཡོ་བཅས་རྩ་ལ་རེངས་པའོ། ། འདིར་ཡང་གདམས་ངག་ནི་ལྟུང་བར་བྱེད་པའི་ལྟ་སྟངས་གོམས་པ་ན། དེར་ཆུ་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་ཤིང་རྣམས་ལ། བྷུཿཡིག་གམ་ཕཊ་ཡིག་ཁ་དོག་ནག་པོ་དགོད་པར་བྱའོ། ། དབང་དུ་བྱ་བ་གོམས་པ་ན་མེ་ཏོག་ལ་ཨཾ་ཡིག་གམ་ཧྲཱིཿཡིག་ཁ་དོག་དམར་པོ་དགོད་པར་བྱའོ། ། དགུག་པ་གོམས་པ་ན་ཤི་རིའི་ ཤིང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཧཱུྃ་ཡིག་གམ་ཛཿཡིག་ཁ་དོག་དམར་པོ་དགོད་པར་བྱའོ། ། རེངས་པར་བྱེད་པ་གོམས་པ་ན་རྩ་གཡོ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་ཧཱུྃ་ཡིག་གམ་ལ་ཡིག་ཁ་དོག་སེར་པོ་དགོད་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ལྟུང་བར་བྱེད་པའི་ལྟ་སྟངས་ཞེས་པ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དབང་གི་ལྟ་སྟངས་ཞེས་ བ་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དགུག་པའི་ལྟ་སྟངས་ཞེས་པ་སྡུད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རེངས་པར་བྱེད་པའི་ལྟ་སྟངས་ཞེས་པ་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། རང་བཞིན་མེད་དང་དབྱེར་མེད་དང་། ། དེ་བཞིན་སྡུད་དང་གཡོ་མེད་དེ། ། ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་འདི་རུ་བརྗོད། ། ལྟུང་བྱེད་ལ་ སོགས་ལྟ་སྟངས་བཞི། ། མཉམ་པ་ཞེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཡོན་གནས་ཞེས་པ་གཡོན་པ་ཟླ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། དེ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཡས་པའི་ཆ་ཞེས་པ་གཡས་པ་ནི་ཉི་མ་སྟེ། ཆ་ནི་དེ་ཆ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དབུ་མ་ཞེས་པ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྱུང་བ་ཡིས་ཞེས་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བུམ་པ་ཅན་གྱིས་ཞེས་པ་གཡོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དགང་བ་ཡིས་ཞེས་པ་སྡུད་པ་ཡིས་སོ།

[This applies] to milky trees such as the śirīṣa and so forth. For the "paralyzing" [gaze], it is applied to the moving channels. Here, the oral instruction is as follows: when training in the "causing to fall" gaze, one should place the syllable bhrūṃ or phaṭ, black in color, upon trees such as the kadalī (plantain). When training in "subjugation," one should place the syllable aṃ or hrīḥ, red in color, upon flowers. When training in "summoning," one should place the syllable hūṃ or jaḥ, red in color, upon śirīṣa trees and so forth. When training in "paralyzing," one should place the syllable hūṃ or laṃ, yellow in color, upon the moving channels. Alternatively, the "causing to fall" gaze is the wisdom of selflessness (niḥsvabhāva-jñāna). The "subjugation" gaze is the wisdom of the inseparability of the stable and the moving. The "summoning" gaze is the wisdom of gathering. The "paralyzing" gaze is the wisdom of immovability. Thus it is said: "Selflessness, inseparability, Likewise gathering, and immovability— These four wisdoms are described here. The four gazes, such as causing to fall, Are 'equal' because they are non-dual. 'Abiding in the left' means the left is the moon, the bodhicitta; it is so called because it abides there. 'The portion of the right' means the right is the sun; 'portion' refers to being free from that [duality]. 'Middle' means the inseparability of the three vajras of body, speech, and mind. 'By the elements' means by way of complete relinquishing. 'By the vase-like [breath]' means by way of immovability itself. 'By filling' means by way of gathering."

། ཞི་བ་ཡིས་ཞེས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཡིས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གྲུབ་པ་ ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའི་དགོངས་པས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཉིད་དོ། ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་དགོངས་པས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་དགའ་བ་བཞིའོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་དགོངས་པས་འཁོར་ལོ་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དགོངས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལས་ ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། རློན་པའི་ཤིང་ལ་ཞེས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ། ལྟུང་བྱེད་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། ། མེ་ཏོག་ལ་ཞེས་པ་བདག་མེད་མ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ། དབང་ནི་ཞེས་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དགུག་པ་ཞེས་པ་སྡུད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། རྡོ་རྗེའི་ཤིང་ལ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མའི་ཡེ་ཤེས་ལའོ། ། རྩ་ལ་ཞེས་པ་བརྟན་པ་ལ་སྟེ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། གཡོ་བ་དང་བཅས་པ། བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་དབྱེར་མེད་པར་གྱུར་པ། གཡོ་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཞེས་པ་རེངས་པར་བྱེད་པའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་བར་ཆད་མེད་པར་རྒྱུན་དུ་གོམས་པས་གོམས་ པར་བྱས་ན་དེ་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཟླ་དྲུག་གོམས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། འགྲུབ་འགྱུར་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། འདི་ལ་འཁྲུལ་བར་མི་བྱ་སྟེ། ། སངས་རྒྱས་རྫུ་འཕྲུལ་བསམ་མི་ཁྱབ། ། ཟླ་བ་དྲུག་གིས་ལྟ་སྟངས་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། ། ལྟ་སྟངས་སྒྲུབ་པ་ན་ཡང་འཁྲུལ་པར་མི་བྱའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་གྲུབ་འདི་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ།

"By means of peace" refers to the great parinirvāṇa; the meaning is the attainment of omniscience. According to the intention of the samaya-mudrā, it is the literal meaning. According to the intention of the karma-mudrā, it refers to the four joys, such as joy and so forth. According to the intention of the dharma-mudrā, it is established as the four cakras. The intention of the mahāmudrā is the realization of non-duality. "Upon the moist wood" refers to the bodhicitta; it is the realization that the transgression is without intrinsic nature. "Upon the flower" refers to Nairātmyā, the bodhicitta; "empowerment" refers to the indivisible primordial wisdom. "Summoning" refers to the wisdom of gathering; "upon the vajra wood" refers to the primordial wisdom of Nairātmyā, who is inseparable from Vajradhara. "Upon the channels" refers to stability. If one asks what the distinction is: it is that which is accompanied by movement, having become the indivisibility of the stable and the moving, the primordial wisdom of non-movement; this is "paralyzing." "Always" means that if one trains continuously and without interruption, it will be accomplished in that way. Therefore it is said: "Through the practice of training for six months, Accomplishment will occur; of this there is no doubt. One should not be mistaken in this; The miraculous power of the Buddhas is inconceivable." Within six months, these four gazes will undoubtedly be accomplished; of this there is no doubt. Furthermore, when accomplishing the gazes, one must not be mistaken. For this siddhi is also inconceivable.

དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། ལྟ་སྟངས་འདི་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་རྫུ་འཕྲུལ་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རོལ་བའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དམན་པ་དང་། བར་མ་དང་མཆོག་གི་སེམས་ཅན་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་གསུངས་པ། ལྟ་སྟངས་བཞི་པོ་བསྒྲུབས་ནས་ནི། ། མཁས་པས་སེམས་ཅན་གཞུག་པར་བྱའོ། ། ལྟ་སྟངས་བཞི་པོ་བསྒྲུབས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡང་དག་པའི་ ལམ་ལ་རབ་ཏུ་གཞུག་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན། ཟླ་དྲུག་ཅེས་པ་དྲུག་གི་སྒྲས་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། དྲུག་གི་ངོ་བོས་མཱ་གྲངས་དང་འཇལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ་དྲུག་གཞལ་ལོ། ། དེ་འཇུག་ཅིང་སྡུད་པའི་ཕྱིར་ཟླ་དྲུག་སྟེ། དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་ བ། གོམས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས་ཞེས་པ་སྦྱོར་བ་ནི་ལྡན་པ་དང་འདུ་བ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའོ། ། གོམས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་སྟེ། གོམས་པ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པས་སྦྱོར་བའོ། ། དེས་འགྲུབ་འགྱུར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་དེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་འདི་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཏེ། དེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་བསམ་པ་ལས་འདས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ནི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ ཡང་། ཨཿཡིག་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་བཅད་པའི་མཐའ་ཅན་ཞེས་པའོ། །

Even the attachment to the realization of suchness is itself precisely non-attachment. These gazes are also the miraculous power of the Buddhas; they are the play of the Buddhas. This is because they are for the purpose of introducing inferior, middling, and superior sentient beings [to the path]. As it is said: "Having accomplished the four gazes, The wise should introduce sentient beings [to the path]." The meaning is that, having accomplished the four gazes, it is for the sake of causing sentient beings to enter correctly onto the authentic path. Alternatively, regarding the phrase "six months," the word "six" refers to the sixth, Vajradhara. By way of the essence of the six, one measures and evaluates the "ma" (the letter m), thus evaluating the six. Because one enters and withdraws [into that], it is "six months," which is the realization that the sixth, Vajradhara, does not exist. How so? It is said: "By the application of cultivation..." Here, "application" (yoga) means union or meeting, which is the inseparability of insight and method. "Cultivation" means constant practice; the application is the constant practice of cultivation. Through that, it will be accomplished; there is no doubt that it will be achieved. For that very reason, there is no error in this, and even conceptualization does not exist here. This is because the qualities of the Buddhas' miraculous powers and the six clairvoyances are inconceivable and beyond thought. For that very reason, it should be accomplished. "Action" is the result, and the result is the nature of Vajradhara. Furthermore, that is the nature of the fifteen ḍākinīs, beginning with the syllable Aḥ and ending with the visarga (ḥ).

ལྟ་སྟངས་བཞི་པོ་བསྒྲུབས་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་བཞི་གྲུབ་པ་ན། སེམས་དཔའ་སྲིད་པ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཨ་བདག་མེད་མ་དང་། བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཨ་བ་ གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ངེས་པར་གཞུག་ཅིང་ཁྱབ་པར་བྱ་སྟེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པར་སྤྲོ་བ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། མཁས་པ་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་གཅིག་པུའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། གལ་ཏེ་ལྟ་སྟངས་བཞི་ལ་ལྟ་སྟངས་གསུམ་ནི་སེམས་ཅན་འཇུག་པ་ལ་དོན་ཡོད་ཀྱི། གསད་པའི་ལྟ་སྟངས་ནི་རེ་ཞིག་ སེམས་ཅན་འཇུག་པ་ལ་རིང་བར་གྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གསད་པས་འདིར་ནི་འབྲས་མེད་འགྱུར། ། གཞན་དུ་དམ་ཚིག་ཉམས་པར་འགྱུར། ། གསད་པ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་ཅི་ཡང་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་སྐྱོན་ཉིད་ཉེ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ། དམ་ཚིག་ ཉམས་པ་ཞེས་པ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གསུང་རབ་ལ་གོམས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། ། རྫུན་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་འགོག་པར་བྱེད་ན་གསོད་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་ཡང་ངོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སེམས་ཅན་སླུ་བ་སྤངས་ནས་ནི། ། བྱ་བ་མ་ཡིན་ཐམས་ཅད་བྱ། ། སྲོག་བཅད་པས་ ཐམས་ཅད་དུ་མི་དགེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། རྫུན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་དགེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་མི་དགེ་བས་སྐྱོན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། སེམས་ཅན་གནོད་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་རྙེད་མི་འགྱུར། ། ཞེས་པ་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རེ་རེ་ལ་གནོད་ པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཉམས་སོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །

"Having accomplished the four gazes" means that when the four wisdoms are accomplished, the sattva is the wisdom of the inseparability of the three realms of existence. A is Nairātmyā and Va is Vajradhara. Ava is the definitive entry and pervasion of both as inseparable; this is what is meant by "emanating both as inseparable." "The wise" means the nature of the single wisdom. If one asks: "Of the four gazes, while three are meaningful for the engagement of sentient beings, the gaze of killing is for the time being distant from the engagement of sentient beings and results only in harm to them," it is said in response: "By killing here, there is no fruit; otherwise, the samaya is impaired." There is no fruit whatsoever in killing; rather, specifically, a fault itself arises. "Impairment of samaya" means becoming habituated to the scriptures of the Buddhas and Bodhisattvas. If one asks: "If other things such as lying and so forth are also prohibited, then killing is the supreme [act]," it is said in response: "Having abandoned deceiving sentient beings, one should perform all that is not to be done." By taking life, non-virtue arises in every respect. If one asks: "Since there is no non-virtue in lying and so forth in all cases, what fault would there be in harming sentient beings through non-virtue?" it is said: "By merely harming sentient beings, the accomplishment of the mudrā will not be found." The meaning is that by harming even a single sentient being, the accomplishment of Mahāmudrā is impaired.

འདིས་ནི་གསད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མི་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ། ། དེ་ལྟར་ན་འདི་གོམས་པར་བྱེད་པ་དེ་ཅིའི་དོན་དུ་གསུངས་ཤེ་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འགྲུབ་པ་ལ་ཐམས་ཅད་གོམས་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ། ། འོན་ཀྱང་དོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་དགོངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དེས། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ས་ལ་ཡང་བསླབ་པ་ཉིད་དེ། ཅི་དེའི་སེམས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རློན་པའི་ཤིང་ལ་གོམས་ པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་གང་གསད་པར་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པའི་བློས་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་ཕན་པའི་བསམ་པ་ཁོ་ནས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ལ། གནོད་པའི་བསམ་པས་ཞུགས་པ་དམྱལ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་སེམས་ཅན་དེ་ཁོ་ན་ རྟོགས་པས་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་ཉིད་དང་དེ་ལ་ཕན་པའི་བློས་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་ལ་བསད་ནས་དྲང་བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་གཞན་ཁྲོ་བས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནོད་པའི་བསམ་པས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཡང་ན། གསད་པས་འདིར་ནི་འབྲས་བུར་འགྱུར། ། བསད་པས་ཞེས་ པ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་གསད་པ་ལས་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདུས་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ། འདུས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྷ་རྣམས་འདུས་པ་སྟེ། འདི་ལ་ལྷ་རྣམས་འདུས་པའི་ཕྱིར་འདུས་པའོ། །

By this, it is shown that what is called "killing" is strictly something that should not be done. If one asks, "For what purpose, then, is this taught to be practiced?" it is because one must practice everything in order to achieve omniscience. However, the intention is that one should remain established through the very act of abandoning [ordinary engagement]. Thus, one who desires to attain unsurpassed, perfectly complete awakening must train even in the levels of the hearers and so forth; yet, it is not that one should think, "I shall abide on the level of a hearer," for that has been abandoned. For that very reason, it is said, "one should practice on wet wood." Alternatively, that which is taught as "killing" is not to be done with a mind that harms sentient beings, but rather it must be done solely with an intention to benefit them. Nevertheless, regarding those sentient beings who, through an intention to harm the Three Jewels and so forth, are headed for hell, one should—through the realization of that very fact—kill them with a compassionate intention and a mind intent on their benefit, so as to lead them [to liberation]; it is not with an intention to harm, such as being overwhelmed by anger toward others. Alternatively: "By killing, the fruit is attained here." By "killing," the fruit of authentic primordial wisdom (jñāna) is accomplished through the "killing" of the sense faculties, objects, and consciousnesses. For that very reason, it is the distinction of the assembly (gaṇacakra); the assembly is the gathering of the deities, and it is called an "assembly" because the deities gather therein.

དེའི་ཁྱད་པར་ ནི་ལྷ་རྣམས་འདུས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་དེ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆོག་རྨད་དུ་བྱུང་བ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བྱ་བ་མ་ཡིན་ཐམས་ཅད་བྱ། ། ཐམས་ཅད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཨ་ བདག་མེད་མ་སྟེ། སརྦ་ཞེས་པའོ། ། འདི་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ནི་བྱ་བ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཉིད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་གང་ལས་སེམས་ཅན་སླུ་བ་ནི་སྲིད་པ་གསུམ་གཅིག་པ་ཉིད་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ། ། འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་གསུངས་པ། བྱ་བ་སྤངས་ནས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་སྟེ། བྱ་བ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་ཞེས་པ་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་གནོད་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་རྙེད་མི་འགྱུར། ། སེམས་ཅན་གནོད་པའི་སྒྲས་སྲིད་པ་གསུམ་གཅིག་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་སྟེ། དེ་ཡང་རྙེད་མི་འགྱུར་ཐོབ་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཕྱག་རྒྱ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ལ་དམ་ཚིག་བཟའ་བྱ་བ། ། ན་དང་ཧ་དང་ག་དང་པོ། ། མཐའ་ཡི་ཤྭ་དང་པོའི་ཤྭ། ། བདུད་རྩི་ལྔ་ཡང་དེ་བཞིན་བཟའ། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེར་དངོས་ གྲུབ་རྒྱུས། ། ལྔ་ཚན་གཉིས་པོ་འདི་ནི་དམ་ཚིག་སྟེ་ལྷའི་འདུས་པའོ། ། ན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། བདུད་རྩི་ལྔ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། དམ་ཚིག་གཉིས་པོ་དེ་བཟའ་ཞིང་རོ་མཉམ་པར་བྱའོ། ། འདི་ཅི་ལྟར་བཟའ་ཞེ་ན།

Its specific distinction is that even the conceptualization of the assembly of deities does not exist therein. For that very reason, the supreme and marvelous accomplishment will be achieved, because it is not the sphere of activity of the hearers and so forth. For that very reason: "One should perform all that is not to be performed." "All" refers to Vajradhara. "A" refers to Nairātmyā. "Sarva" refers to both of these as inseparable; this is the "action," which is the result itself. Why? Because that which deceives sentient beings is the total abandonment of the oneness of the three realms. How is this so? It is said: "Having abandoned action, one should accomplish action." The meaning is that "having completely abandoned that action" is because of being free from action. For that very reason: "By merely harming sentient beings, the accomplishment of the mudrā will not be found." By the term "harming sentient beings," it means that without realizing the oneness of the three realms, one will not find the accomplishment of the mudrā—the accomplishment of Mahāmudrā. Furthermore, the meaning is that because the mudrā is accomplished from the fact that it is not an object to be attained, it will not be found. For that very reason: "In that regard, the samaya to be consumed consists of those beginning with Na, Ha, and Ga, and those beginning with the final Śva and the first Śva; likewise, the five nectars are also to be consumed." In the Hevajra, the cause of accomplishment, these two groups of five are the samaya, which is the assembly of deities. Those beginning with Na and so forth are the objects. The five nectars are the sense faculties. One should consume these two samayas and make them of equal taste. If one asks, "How are these to be consumed?"

རོ་མཉམ་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་རང་བཞིན་རྣམ་ པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་ཞེ་ན། དངོས་གྲུབ་ཀྱི་རྒྱུས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་ན་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་དམ་ཚིག་ཅེས་པ་དམ་ཚིག་བཅུ་སྟེ། ན་དང་པོ་ཞེས་པ་དམ་ཚིག་ གང་གི་དང་པོ་ན་ཡིག་ཡོད་པ་དེ་ནི། ན་དང་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་རྒྱལ་པོ་སཱ་ལིའོ། ། ཧ་དང་པོ་ཞེས་པ་གང་གི་དང་པོ་ཧ་ཡིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཧ་དང་པོ་སྟེ། གླང་པོ་ཆེ་ཡིན་ལ་དེའི་སཱ་ལིའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ག་དང་པོ་ཞེས་པ་བ་ལང་སྟེ་དེའིའོ། ། མཐའ་ཡི་ཤྭཱ་ཞེས་པ་རྟའིའོ། ། དང་པོའི་ཤྭཱ་ཞེས་པ་ཁྱིའིའོ། ། བདུད་རྩི་ལྔ་ཞེས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའོ། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་ཞེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་ནའོ། ། ན་དང་པོ་ཁྱད་པར་རྙེད་ན་ཟོས་པས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པ། དེ་ནས་ལན་བདུན་པ་མཚོན་བྱ། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེར་གསུངས་མཚན་ཉིད། ། ལན་བདུན་པ་ཡིས་ འགྲུབ་འགྱུར་ཏེ། ། དགའ་བྲལ་དགའ་བ་ལ་སྨོད་པའོ། ། ལན་བདུན་པའི་སྒྲས་སྐྱེ་བ་བདུན་པར་མཚོན་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚོན་པར་བྱའོ། ། ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུས་ཤེ་ན། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་གསུངས་པ་སྟེ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་དུ་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ལན་བདུན་པ་དེ་ནི་ཐོས་པ་ ཙམ་གྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་སཱ་ལི་ཟོས་པས་སོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། དགའ་བྲལ་དགའ་བ་ལ་སྨོད་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུན་འབྱིན་པ་སྟེ།

It is of the nature of equal taste alone; for it is said, "because the nature is completely pure." For what purpose? It is because it is the very cause of the accomplishment of Mahāmudrā. Where? The meaning is: "when both have become the non-dual wisdom in the Hevajra." Regarding the conventional, "samaya" refers to the ten samayas. "Na-dang-po" (Na-first) refers to those samayas whose first letter is "na"; that is the sāli of the King. "Ha-dang-po" (Ha-first) refers to those whose first letter is "ha"; that is the elephant, and its sāli. Likewise, "ga-dang-po" (Ga-first) refers to the ox and its [sāli]. "Mtha'-yi shvā" (End-shvā) refers to the horse. "Dang-po'i shvā" (First-shvā) refers to the dog. "Bdud-rtsi lnga" (Five nectars) refers to Vairocana and the others. "In the Hevajra" means when they have become non-dual wisdom. It is said: "If one finds the distinction of the Na-first and eats it, one will achieve accomplishment." Then, the seventh [repetition] is to be characterized: "The characteristics taught in the Hevajra / Will be accomplished by the seventh / Which disparages the joy of separation." By the term "seventh," one should characterize it as the seventh birth; it should be characterized by its characteristics. If one asks by what kind of distinction? It is "taught in the Hevajra," meaning by those [teachings] spoken in the Hevajra Tantra. That seventh [repetition] will be accomplished by merely hearing it, through eating its sāli. What is the distinction? It is "disparaging the joy of separation," which is the refutation of [mere] correct wisdom.

གང་ཞིག་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འགྲུབ་པ་དེ་ནི་འདིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། ལན་བདུན་པའི་མཚན་ཉིད་ གསུངས་པ། སྐད་སྙན་མིག་དང་ལྡན་པ་དང་། ། དྲི་ལུས་སྐུ་བོང་ཆེན་པོ་དང་། ། དེ་ཡི་གྲིབ་མ་བདུན་འབྱུང་བ། ། མཐོང་ནས་རྣལ་འབྱོར་པས་མཚོན་བྱ། ། དེ་ནི་ཟོས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། སྐད་ཅིག་ལས་ནི་མཁའ་སྤྱོད་འགྱུར། ། མིག་དང་ལྡན་ཞེས་པ་མིག་ཡངས་པའོ། ། དྲི་ལུས་ཞེས་པ་ ལུས་ཙནྡན་ལ་སོགས་པའི་དྲི་དང་ལྡན་པའོ། ། སྐུ་བོང་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལུས་ཆེན་པོའོ། ། དེའི་གྲིབ་མ་བདུན་བྱུང་བ་དེ་མཐོང་ནས་རྣལ་འབྱོར་པས་མཚོན་པར་བྱ་སྟེ། གྲིབ་མ་བདུན་གྱིས་ལན་བདུན་པར་མཚོན་པར་འགྱུར་རོ། ། གསད་པ་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཞེས་ཐུགས་ལ་གནས་ པར་མཛད་ནས་གསུངས་པ། དེ་ནི་ཟོས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། སྐད་ཅིག་དེ་ལ་མཁའ་སྤྱོད་འགྱུར། ། མཁའ་ལ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། འདིས་ནི་དེ་ཡང་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པ་འགྲུབ་པར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཡང་ན་གང་ལན་བདུན་པ་དེའི་ཤ་ཟོས་པས་དེས་མཁའ་སྤྱོད་འགྱུར་ཏེ། མཁའ་ ལ་སྤྱོད་པའི་དངོས་གྲུབ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། སྐད་ཅིག་ལས་ཞེས་པ་དེའི་སྐད་ཅིག་ལས་ཏེ། དུས་གཞན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་བ་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དགའ་བྲལ་དགའ་བ་ལ་སྨོད་པ། ། དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བས་གང་ ཞིག་འགྲུབ་པ་དེ་ལ་སྨོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིས་ནི་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །

That which is accomplished by authentic wisdom is accomplished by this. Regarding the characteristics of the "seventh" (saptakṛtvaḥ), it is said: "One with a melodious voice and beautiful eyes, With a fragrant body and a large physique, Whose shadow appears as sevenfold— Upon seeing this, the yogi should recognize it. By merely eating that, In an instant, one becomes a sky-farer (khecarī)." "Endowed with eyes" means having wide eyes. "Fragrant body" means a body possessing the scent of sandalwood and the like. "Large physique" means a large body. Upon seeing that seven shadows appear, the yogi should recognize it; the seven shadows signify the "seventh" one. Although it may be thought that killing would be a fault, [the author], keeping this in mind, said: "By merely eating that, in that very instant, one becomes a sky-farer." One will attain the state of a sky-farer. The intention here is that by this, the state of a sky-farer is accomplished. Alternatively, by eating the flesh of that "seventh" one, one becomes a sky-farer; the accomplishment of the sky-farer siddhi will arise. "In an instant" means in that very moment, without being interrupted by any other time. For that very reason, it is accomplished: "One who disparages the joy of the separation from joy." This is because one disparages that which is accomplished by the joy of the separation from joy (viramānanda). The meaning is that by the wisdom of the joy of the separation from joy, the state of a sky-farer is accomplished.

ཡང་ན་ལན་བདུན་པ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ཡང་དང་ཡང་བཟླས་ཤིང་གོམས་པ་སྟེ། དེ་ན་དྲུག་པ་ཁོ་ན་བདུན་པ་ཉིད་དོ་ ཞེས་པ་ལན་བདུན་པའོ། ། དེས་ན་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དང་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཚོན་ཞིང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ལན་བདུན་པ་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུས་ཤེ་ན། བདུན་དུ་བསྐོར་བས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ རོ། ། དགའ་བྲལ་དགའ་བ་ལ་སྨོད་པ། ། ཞེས་པ་དགའ་བ་སུན་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་དགའ་བྲལ་དགའ་བ་ལ་སྨོད་པ་སྟེ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། ། སྐད་སྙན་ཞེས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མིག་དང་ལྡན་ཞེས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ ནོ། ། དྲི་ལུས་ཞེས་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་བོང་ཆེན་པོ་སྟེ། སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདུན་བཟླས་པ་ཉིད་ལས་གྲིབ་མ་བདུན་ཏེ། གྲིབ་མ་ལྟ་བུ་བདུན་ནི་གྲིབ་མ་ཡིན་ཞིང་དྲུག་པའི་བདུན་པ་ཉིད་གྲིབ་མ་དང་འདྲ་བ་གཟུགས་ བརྙན་ལྟ་བུར་མཚོན་པར་བྱའོ། ། མཐོང་ཞིང་ཤེས་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པའོ། ། དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དེ་ཡང་ལྔ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཟོས་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ཟོས་པ་ཙམ་གྱིས་མཁའ་སྤྱོད་འགྱུར་མཁའ་དབང་པོའོ། ། དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་ སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། །

Alternatively, "the seventh" refers to the repeated recitation and cultivation of the inseparability of insight and method; thus, the sixth itself is the seventh, and so it is called "the seventh." Therefore, for that reason, it should be characterized and understood through its definitions and functions. If one asks by what specific quality it is the seventh, it is because it revolves sevenfold. How so? It is by means of the Hevajra teachings on insight and method; for that very reason, accomplishment is attained. "Disparaging the joy of separation" means disparaging the joy of separation in order to refute [ordinary] joy, thereby bringing about the attainment of perfectly complete awakening. "Melodious voice" is the nature of the Sambhogakāya. "Possessing eyes" is the nature of the Dharmakāya. "Fragrant body" is the nature of the Nirmāṇakāya. For that very reason, it is the great body that is the identity of the three kāyas; it is the nature of the three kāyas. For that very reason, from the sevenfold recitation itself, there are seven shadows. The seven that are like shadows are the shadows, and the seventh of the six should be understood as being like a shadow, like a reflection. Having seen and known this, the yogi possesses that very reality. Because that sixth Vajradhara has entered into the five, he becomes the consumer and the enjoyer; by merely consuming that, one becomes a sky-farer, a lord of space. Because one dwells in that, the sky-farer is the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth.

སྐད་ཅིག་ལས་ཞེས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་ལས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དབང་བྱེད་པ། ཀུ་རུ་ཀུ་ལླེའི་སྒྲུབ་ཐབས་བཤད། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲས་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་ སྒྲས་སྲིད་པ་གསུམ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ། གསུམ་པོ་འདི་ཉིད་ནི་འདི་རྣམས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། འདི་ཉིད་ཀྱིས་དབང་དུ་བྱེད་པ་དང་དབང་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་དབང་དུ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ། ཁྱད་པར་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པ་ འདི་ཉིད་གྲུབ་པ་ན་ལྟ་སྟངས་རྣམས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་ཀུ་རུ་ཀུལླེའི་སྒྲུབ་ཐབས་སོ། ། ཀུ་རུ་ཀུལླེ་ཞེས་པ་འདིས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་བཞི་སྟེ། བདག་མེད་མས་རྒྱས་བཏབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྲུབ་ཐབས་ཞེས་པ་དེའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་བཤད་ཅིང་ བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཐབས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དོན་ནི་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། སྔོན་དུ་བརྟག་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས། ། རྒྱས་པར་གསུངས་པ་མདོར་བསྡུས་པ། ། སྔོན་དུ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་འབུམ་ཕྲག་ལྔའི་བདག་ཉིད་དུ་བརྟག་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་སྟེ། ད་ནི་ མདོར་བསྡུས་པ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཡང་ན་བརྟག་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་པ་རྟོག་པ་དང་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་སེམས་སོ། ། བཅུ་གཉིས་ནི་གཉིས་ཀྱི་སྒྲས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་སོ། ། དེ་ཉིད་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོས་བཅུ་སྟེ།

"From a single instant" means that it is accomplished from the instant of the coemergent. "Exercising power over all sentient beings: the sādhana of Kurukullā is explained." By the word "all," the senses, objects, and consciousnesses are meant. By the word "sentient beings," the three realms of existence are meant as a single unity; these three are themselves inseparable. By this, one exercises power and becomes empowered, which is the very nature of the five wisdoms and the three bodies. This is the specific quality of exercising power; it is the realization of the five wisdoms and the three bodies as inseparable. When this very thing is accomplished, the gazes will be accomplished; therefore, it is specifically the sādhana of Kurukullā. "Kurukullā" refers to the fourfold inseparability of insight and method, which is that which is sealed by Nairātmyā. For that reason, the "sādhana" is explained and taught as the means to that, with the intention that it is the method itself. The conventional meaning is easy to understand. "Previously, by the twelve chapters, that which was taught extensively is here summarized." Previously, in the five-hundred-thousand-verse Hevajra, it was taught extensively by the twelve chapters; now, the meaning is that it shall be explained in summary. Alternatively, "by the twelve chapters" means that "conceptualization and thorough conceptualization" is the mind. "Twelve" is by the word "two," meaning insight and method. Those very two, by way of the nature of the senses and objects, are ten.

བརྟག་པ་དང་བཅུ་གཉིས་ནི་བརྟག་པ་བཅུ་གཉིས་སོ། ། དབང་ པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཞིག་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་དེ་ནི་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་སྔོན་དུ་ཐོག་མའོ། ། མདོར་བསྡུས་པ་ནི་ཐོག་མ་ཁོ་ན་ལ་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་དེ་ཉིད་མདོར་བསྡུས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པར་ བསྡུས་པའོ། ། སྔོན་དུ་དང་པོར་ཐོག་མར་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཧྲཱིཿཡིག་ལས་བྱུང་ལྷ་མོ་ནི། ། ཁ་དོག་དམར་མོ་ཕྱག་བཞི་མ། ། མདའ་དང་གཞུ་ཡི་ལག་པ་དང་། ། ཨུཏྤ་ལ་དང་ལྕགས་ཀྱུ་འཛིན། ། ཧྲཱིཿཡིག་གི་སྒྲས་ཧ་ཡིག་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ར་ཡིག་ནི་བདག་ མེད་མ་སྟེ། གཉིས་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཨཱི་ཆུའི་རྣལ་འབྱོར་མ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་བཅད་པའི་མཐའ་ཅན་ནོ། ། ཡི་གེ་ནི་དེའི་བྱ་བའོ། ། དེ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཞིག་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ཧྲཱིཿཡིག་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ལྷ་མོ་ནི་ལྷའི་བདག་ཉིད་ཅན་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁ་ དོག་དམར་མོ་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཕྱག་བཞི་མ་བཞི་རྣམས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཕྱག་བཞི་མའོ། ། མདའི་སྒྲས་འབིགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ལས་ཤེས་རབ་བོ། ། གཞུ་ནི་འབིགས་པར་བྱེད་པའི་གཞི་ཉིད་ཀྱིས་ཐབས་སོ། ། ཤེས་ རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མདའ་དང་གཞུའི་ལག་པ་སྟེ། གང་གི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གཉིས་ཡིན་པ་དེ་ནི་མདའ་དང་གཞུའི་ལག་པའོ། ། དང་ཡིག་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཏེ།

The twelve examinations are the twelve parīkṣā. The essence of the three—faculties, objects, and consciousness—is the nature of the three vajras. That which is taught extensively by these is taught in the manner of emanation; that itself is the "initial" (pūrva). "In brief" (saṃkṣepa) means the nature of gathering at the very beginning. Alternatively, "that itself is the summary," meaning it is perfectly condensed. "Initially," "first," or "at the beginning" has the meaning of non-duality. For that very reason: "The goddess arisen from the syllable Hrīḥ, Red in color, with four hands, Holding a bow and arrow in her hands, And grasping an utpala and a hook." By the sound of the syllable Hrīḥ, the letter Ha is Vajradhara. The letter Ra is Nairātmyā; the two are indivisible. Ī is the water yoginī, the bodhicitta, and it ends with the visarga (ḥ). The "syllable" (akṣara) is its activity. That which is born from that is "arisen from the syllable Hrīḥ." The "goddess" (devī) is the nature of the deity, the nature of emanation. For that very reason, she is "red in color," the nature of the characteristic of universal passion. "Four-handed" (caturbhujā) means she possesses the enjoyment of the four. By the word "arrow," it is insight (prajñā) because of its nature of piercing. The "bow" is method (upāya) because it is the basis for piercing. Through the indivisibility of insight and method, she has "hands with a bow and arrow." That which possesses the nature of the five wisdoms is "hands with a bow and arrow." The word "and" (ca) is for the purpose of [conjunction].

ཨུཏྤ་ལའི་སྒྲས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། ཨཾ་མཁའ་སྤྱོད་མ་སྟེ་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་གཉིས་ཀ་འདྲེན་ཅིང་འགུགས་པའི་ཕྱིར། ཨུཏྤ་ལ་དང་ལྕགས་ཀྱུ་སྟེ། འདིའི་རང་བཞིན་དེ་འཛིན་པའི་ངང་ཚུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཨུཏྤ་ལ་དང་ལྕགས་ཀྱུ་འཛིན། ། ཞེས་པའོ། ། འདི་ནི་བསྒོམས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་དབང་ དུ་བྱེད། ། འདི་ནི་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མ་སྟེ། བསྒོམས་པ་ཙམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ཞེས་པ་གསུམ་གྱི་སྒྲས་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྒྲས་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་མོ། ། དབང་དུ་བྱེད་པ་ ནི་དབང་དུ་གྱུར་ཅིང་འགུགས་པ་སྟེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། འབུམ་ཕྲག་གཅིག་གིས་རྒྱལ་པོ་རྣམས། ། ཁྲི་ཡིས་སྐྱེ་དགུ་འཇིག་རྟེན་དང་། ། བྱེ་བས་ཕྱུགས་དང་འདབ་ཆགས་སོགས། ། འབུམ་ཕྲག་ བདུན་གྱིས་ལྷ་མ་ཡིན། ། འབུམ་ཕྲག་གཉིས་ཀྱིས་ལྷ་རྣམས་ཏེ། ། བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་གིས་སྔགས་པའོ། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་དབང་དུ་བྱེད། ། ཅེས་གསུངས་པ། གཅིག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོས་མཚོན་པར་གྱུར་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་དབང་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཕུལ་དུ་བྱུང་ བས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རབ་སྐྱེའོ། ། འཇིག་རྟེན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། རབ་སྐྱེ་དང་འཇིག་རྟེན་ནི་སྐྱེ་དགུ་འཇིག་རྟེན་ནོ། ། ཁྲི་ཡིས་བདག་མེད་མ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ལས་ཞེས་དགོངས་པའོ། །

The word utpala refers to bodhicitta. Aṃ is Khecarī, the nature of the fifteen-fold maṇḍala of Nairātmyā. Because it draws in and summons both of these, it is the utpala and the hook; because its nature is to hold them, it is said: "holding the utpala and the hook." By the mere meditation upon this, the three worlds are brought under control. "This" refers to Nairātmyā, who is inseparable from Vajradhara. "By the mere meditation" means that by the word "three," body, speech, and mind are indicated. By the word "world," the five aggregates are meant; the entities of these are the "three worlds." "Bringing under control" means to become master of and to summon. The meaning is that upon entering into meditative equipoise, one will attain the realization of the nature of the five wisdoms and the three bodies. "One hundred thousand [recitations] for kings, ten thousand for the world of beings, ten million for livestock, birds, and so forth, seven hundred thousand for the asuras, two hundred thousand for the gods, and one hundred for the mantra-practitioners—thus the three worlds are brought under control." As it is said, that which is characterized by the essence of non-duality brings the "king," the vajra of the mind, under control. Because it is born from excellence, it is "supreme birth." The "world" is the five aggregates; "supreme birth" and "world" together constitute the "world of beings." The intention is that by means of ten thousand [recitations], one thoroughly realizes Nairātmyā.

ཕྱུགས་ཀྱི་སྒྲས་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། འདབ་ཆགས་ཀྱི་སྒྲས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་སོ། ། དང་པོ་ནི་སེམས་ཏེ། ཕྱུགས་དང་འདབ་ཆགས་སོགས་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་སེམས་སོ། ། བྱེ་བ་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཨ་བདག་མེད་མ་དང་། སུ་ཁུ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། ཨ་སུའོ། ། དེ་འདོར་ཞིང་སྤོང་བའི་ཕྱིར། དེ་རྣམས་ ལྷ་མ་ཡིན་ཏེ། འབུམ་ཕྲག་བདུན་གྱིས་ཞེས་པ་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། འབུམ་ཕྲག་གཉིས་ཀྱིས་ལྷ་རྣམས་ཏེ། ། རོལ་པའི་ཕྱིར་ལྷ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་གཉིས་སུ་མཚོན་པས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། བརྒྱ་ ཕྲག་གཅིག་གིས་སྔགས་པའོ། ། འདི་རྣམས་ལ་སྔགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྔགས་པ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྣམས་སོ། ། གཅིག་གིས་ཞེས་པ་ཨེ་ཆོས་འབྱུང་གི་བདག་ཉིད་དང་། ཀས་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཆོས་འབྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། ། ཁྱད་པར་ཅིས་ཤེ་ན་བརྒྱ་ཡིས་ཏེ། སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་པའི་ དོན་ནོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་ནི། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དབང་བྱེད་པ། ། ཀུ་རུ་ཀུལླེའི་སྒྲུབ་ཐབས་བཤད། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ་ས་བོན་ཧྲཱིཿཡིག་ཁ་དོག་དམར་པོའོ། ། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལྷ་མོ་སྟེ། དེ་ཡང་ཁ་དོག་དམར་མོ་ཕྱག་བཞི་མ། ཕྱག་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཡོན་པའི་ཕྱག་ དང་པོ་ན་གཞུའོ། ། གཉིས་པ་ན་ཨུཏྤ་ལའོ། ། གཡས་པའི་ཕྱག་དང་པོ་ན་མདའོ། ། གཉིས་པ་ན་ལྕགས་ཀྱུའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པས་འདི་བསྒོམས་པ་ཙམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་དབང་དུ་བྱེད་ཅིང་།

By the word "beasts" (paśu), the sense faculties are meant. By the word "birds" (pakṣin), insight and method are meant. The first is the mind; it is the mind in which insight and method are inseparable, having the nature of the sense faculties and their objects, such as beasts and birds. "Division" (koṭi) means for the sake of realizing the sublime. "A" is Nairātmyā, and "Su" is the seminal fluid, the bodhicitta; thus, "Asu." Because of casting off and abandoning those, they are the asuras. "By seven hundred thousand" means by the wisdom that transcends the sixth, Vajradhara. "By two hundred thousand" are the gods; for the sake of play, they are the five wisdoms and so forth. Because they are characterized as dual, they are by nature insight and method. "By one hundred" are the mantrins. Because they possess mantra, the mantrins are the body, speech, and mind. "By one" means by the nature of the source of phenomena (dharmodaya), "E," and by wisdom, "Ka"; thus, by the wisdom of the source of phenomena. If one asks what the distinction is, it is "by one hundred," meaning by way of emanation. By the conventional truth, the sādhanā of Kurukullā, who brings all sentient beings under her power, is explained. That very [deity] is taught as the seed syllable Hrīḥ, red in color. The goddess born from that is also red in color and has four arms. In the first left hand is a bow; in the second is an utpala flower. In the first right hand is an arrow; in the second is a hook. By merely meditating on her in such a sequence, one brings the three worlds under one's power.

སྔགས་བཟླས་པས་ཀྱང་སྟེ། འབུམ་ཕྲག་གཅིག་གིས་རྒྱལ་པོ་དབང་དུ་འགྱུར་རོ། ། སྟོང་ ཕྲག་བཅུས་སྐྱེ་དགུ་འཇིག་རྟེན་པའོ། ། བྱེ་བའི་སྔགས་ཀྱིས་ཕྱུགས་དང་འདབ་ཆགས་སོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ཡི་དྭགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཟུང་བར་བྱའོ། ། འབུམ་ཕྲག་བདུན་གྱིས་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་སོ། ། འབུམ་ཕྲག་གཉིས་ཀྱིས་ལྷ་རྣམས་སོ། ། བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་གིས་སྔགས་པ་ སྟེ་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའོ། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་བརྟག་པའི་རྒྱལ་པོ་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་སྒྲས། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་ཅེས་པར་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་སྙིང་པོ་སྟེ་གང་ གི་ཁོང་དང་ནང་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའོ། ། དེ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟེ། མངོན་པར་ཐམས་ཅད་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་གི་སྒྲ་འདིས་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། བརྟག་པ་ ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་སྟེ། ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། རྒྱལ་པོ་ནི་གསལ་བ་དང་མཛེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་བརྟག་པའི་རྒྱལ་པོ་རྫོགས་སོ་ཞེས་པ་མཉམ་པ་དབྱེར་མེད་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཁྱབ་ཅིང་ཡོངས་སུ་ ཐོབ་པའོ། ། ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ་ཞེས་པ། གཅིག་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་། ཨ་བདག་མེད་མ་སྟེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། བཅུ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔའོ། ། དེའི་པ་ཊ་སྦས་པ་སྟེ།

Through the recitation of the mantra, a king is brought under control by one hundred thousand recitations. By ten thousand, the beings of the world are subdued. By ten million, livestock and birds are subdued; by the word "etcetera," hungry ghosts and so forth are also to be included. By seven hundred thousand, the asuras are subdued. By two hundred thousand, the gods are subdued. By one hundred, the mantrika—that is, one endowed with wisdom—is subdued. Thus concludes the eleventh chapter, the King of Examinations, titled "The Manifest Complete Awakening of the Vajra Essence." Regarding the term "Vajra Essence" (vajragarbha): "Vajra" is said to mean "indestructible." This refers to the inseparability of the conventional and the ultimate. Its "essence" (garbha) is that which is within and inside; that is the Vajra Essence. That is the "manifest complete awakening," the wisdom of manifest, perfect, and complete awakening from all aspects. Thus, by this name "The Manifest Complete Awakening of the Vajra Essence," the Vajra Speech is indicated. "Examination" (kalpa) is correct conceptualization, the Vajra Mind. "King" (rāja) is because of its clarity and beauty; it is the Vajra Body, characterized by appearance. Thus, "Thus concludes the King of Examinations, titled 'The Manifest Complete Awakening of the Vajra Essence'" means it is pervasive and fully attained through the inclusion of inseparable equality. Regarding "the eleventh chapter": "One" (eka) is Vajradhara, and "A" is Nairātmyā; the two are inseparable. "Ten" (daśa) refers to the five faculties and the five objects. "Paṭa" is the concealment of those.

དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ ཞེས་བྱ་བ་བརྟག་པའི་རྒྱལ་པོ་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ་ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའོ། ། ། ། འདིར་དེ་ཁོ་ནའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལྟ་སྟངས་བཞི་གྲུབ་པ་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་གྲུབ་ པ་ན། དེ་ལ་ཁོང་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་ཐུགས་ལ་གནས་པར་མཛད་ནས། ཤིང་དང་རྡོ་དང་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞུས་པའི་སྒོ་ནས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པ། རབ་གནས་མཚན་ཉིད་བཟང་པོ་ནི། ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཤད་དུ་གསོལ། ། བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་བདག། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་གཅིག་པའི་སྐུ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རབ་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་ཅིང་བསྟན་དུ་གསོལ། ། ཇི་ལྟར་རིགས་པ་ཞེས་པ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བའོ། ། རབ་གནས་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་མི་གནས་པ་མྱང་ན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་འང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རྟོག་པ་ ཐ་མལ་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་བསལ་བས་འདུས་བྱས་པའི་ང་རྒྱལ་ལྷག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་རིགས་སོ་ཞེས་པ་སྟེ།

Because it takes up and retains that, it is the eleventh chapter. Thus, the eleventh chapter of the King of Examinations titled The Manifest Complete Awakening of Vajragarbha is finished. This is the eleventh chapter from the Union of the Two Extremely Stainless commentary on the Hevajra. Here, when the yogi of reality—who possesses the nature of the four realities—has accomplished the four gazes and the powers of wisdom, consciousness, and so forth, the teaching of the Dharma will arise even from within the bellies of [images] and the like. Having kept this in mind, Vajragarbha, by way of requesting the consecration of images made of wood, stone, clay, and so forth, prayed to the Blessed One in order to clearly manifest the authentic wisdom that is the inseparability of the conventional and the ultimate: "Please explain the excellent characteristics of consecration as they are appropriate. O Blessed One, Vajragarbha, I am the single body of all Buddhas. O Blessed One, please explain and teach the characteristics of consecration. 'As they are appropriate' means according to the proper sequence. Regarding 'the characteristics of consecration': although all phenomena are non-abiding and characterized by nirvana, nevertheless, in order to eliminate ordinary pride through the conceptualization of conventional truth and to further establish the pride of the conditioned, the characteristics of consecration are appropriate."

རབ་ཏུ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ནི་ཁྱད་པར་གཉིས་ ཀྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་བདག་ཅེས་པ་རྡོ་རྗེ་ནི་མི་ཕྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ནི་སྙིང་པོ་གཙོ་བོ་སྟེ། དབང་གི་སྐུ་ཡིན་པ་ནི་བདག་ཉིད་དོ། ། འདིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་གཅིག་པའི་སྐུ། ། དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དེ། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་གཅིག་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། དེ་གང་གི་ལུས་ཡིན་པ་ནི་སྐུའོ། ། ཡང་ན་སངས་ རྒྱས་ཐམས་ཅད་གཅིག་པ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། དེས་གང་གི་གཟུང་བ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་བྲལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་གཅིག་པའི་སྐུའོ། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་གཅིག་པའི་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་ པའི་བདག་ཉིད་དེ། འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཁོ་ན་ཞེས་པའོ། ། སྦྱིན་སྲེག་བྱས་ཏེ་དཀྱིལ་འཁོར་ནི། ། ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་བཞེངས་བྱས་ནས། ། སྲོད་ལ་ལྷག་གནས་ལ་སོགས་པ། ། བྱས་ཏེ་སྐུ་གཟུགས་སྦྱང་བར་བྱ། ། ཉི་མ་གུང་ལ་བགེགས་ ཉེ་བར་ཞི་བའི་དོན་དུ་སྦྱིན་སྲེག་བྱས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཇི་ལྟར་གསུངས་པའི་ཆོ་གས་བཞེངས་བྱས་ནས་སྲོད་ལ་ཉིན་མོ་འདས་པའི་དུས་ན།

"Please explain the characteristics of consecration," thus he requested of the Blessed One. The Blessed One himself is to be understood through two distinctions: he is the nature of the two truths. Regarding the phrase "I, the Vajra Essence," vajra means indivisible. That itself is the primary essence; being the body of empowerment is the "self." By this, the Blessed One’s very nature as the inseparability of insight and method is expressed. For that very reason: "The body of the oneness of all Buddhas." Because he is both all of them and a Buddha, he is "all Buddhas," the nature of the five wisdoms such as the mirror-like wisdom and the three bodies. Their "oneness" is their indivisibility; that which is the body of that is the "body." Alternatively, the "oneness of all Buddhas" is their indivisibility; that which has become free from the characteristics of grasping and attachment is the "body of the oneness of all Buddhas." Through the inseparability of insight and method, he is the nature of the ultimate truth; through the body of the oneness of all Buddhas, he is the nature of the conventional truth. By this, it is said that the Blessed One is exclusively the supreme nature of the two truths. "Having performed the homa and constructed the maṇḍala as it was taught, having performed the preliminary consecration and so forth at dusk, one should purify the image. At noon, having performed the homa for the purpose of pacifying obstructing spirits, and having constructed the maṇḍala according to the ritual as it was taught, at dusk, when the day has passed—"

ལྷག་གནས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་དགོད་པ་དང་། མཆོད་ཡོན་དང་ཞབས་བསིལ་ལ་སོགས་པ་དང་མེ་ཏོག་དང་ལྷག་གནས་ ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་པ་ནི་ལྷག་གནས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་བྱས་ཏེ་སྐུ་གཟུགས་སྦྱང་བར་བྱ། ། རིམ་པ་འདིས་སྐུ་གཟུགས་སྦྱང་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ། ནམ་མཁར་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀུན། ། ངེས་པར་སྐུ་གཟུགས་སྙིང་གར་གཞུག། རང་འདོད་ལྷ་མཉམ་རྣལ་ འབྱོར་པ། ། རབ་མཐོང་སྔགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་སོན། ། སྔ་གྲོ་ལྷ་རྣམས་རབ་ཏུ་གནས་པ་བྱ་སྟེ། ། ལྷ་དབང་བསྐུར་བའི་ལེའུར་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྤྱན་དྲང་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རིག་པས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། ཡང་དག་པར་མཆོད་ནས། དེ་རྣམས་སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་སྙིང་ གར་རབ་ཏུ་གཞུག་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་ཁྱད་པར་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རང་འདོད་ལྷ་མཉམ་རྣལ་འབྱོར་པ། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན་གང་གི་འདོད་པའི་ལྷ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད་དུ་གསུངས་པའི་རིམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མཉམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའོ། ། རབ་མཐོང་ཞེས་པ་ཆོ་ག་ ཤེས་པ་སྟེ། ཡང་སྔགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ལ་སོན་ཞེས་པ་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་མ་ལུས་པ་ཤེས་པའོ། ། ཡང་ན། སྐུ་གཟུགས་ཞེས་པ་གཟུགས་བརྙན་ཏེ། སྦྱང་བར་བྱ་ཞེས་པ་འདུས་བྱའོ། ། འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེའི་སྙིང་གར་རབ་ཏུ་གཞུག་ཅིང་དབབ་པར་བྱའོ། ། གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་། སྐུ་གསུམ་དང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་སོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། ནམ་མཁར་བཞུགས་པ་སྟེ།

Regarding the phrase "the preparatory consecration and so forth," this refers to the arrangement of mantras, mudrās, and the like, as well as offerings such as the water for the face and the water for the feet, flowers, and the preparatory consecration itself. Having performed these, one should purify the image. This means that by this sequence, the image is to be purified. "All the Buddhas residing in space, Must certainly be inserted into the heart of the image. The yogi, equal to his chosen deity, Who has clearly seen and reached the far shore of mantra." In the morning, the consecration of the deities should be performed. Just as the Tathāgatas are invited in the chapter on the empowerment of the deities, they should be invited by that same method. Having made perfect offerings, they should be inserted into the heart of the image. If one asks what kind of ācārya this is: "The yogi, equal to his chosen deity." What is meant by this? It refers to one who possesses the yoga of equality with whatever sequence of the chosen deity is taught in the tantras of insight and method. "Clearly seen" means knowing the ritual procedures. Furthermore, "reached the far shore of mantra" means knowing the reality of mantra without exception. Alternatively, "image" refers to a physical representation, and "should be purified" means it should be prepared. Whether it be an image made of clay or any other material, the [deities] should be inserted and brought down into its heart. Which ones? The Buddhas, the five wisdoms such as the mirror-like wisdom, and the wisdoms that are the nature of the three bodies and of insight and method. What is the distinction? They are "residing in space."

སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ངོ་བོར་རྣམ་པར་གནས་པ་རྣམས་སོ། ། ངེས་པ་ནི་འདིར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ ནོ། ། རང་འདོད་ལྷ་མཉམ་རྣལ་འབྱོར་པ། ། རང་སེམས་ཏེ་དེས་བཙལ་བར་གྱུར་པའི་ལྷ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་ནི་འདོད་ལྷའོ། ། རང་དང་འདོད་ལྷ་ནི་རང་འདོད་ལྷ་སྟེ། དེ་དག་མཉམ་པས་ཀུན་ནས་སྦྱོར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་རང་འདོད་ལྷ་མཉམ་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ། འདིས་ཐུགས་ རྡོ་རྗེ་གཅིག་པུའི་སྐུའོ། ། རབ་མཐོང་ཞེས་པ་འདིས་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་རྡོ་རྗེ་གཅིག་པུའི་སྐུའོ། ། སྔགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་སོན་ཞེས་པ་འདིས་གསུང་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་སྟེ། འདིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གཅིག་པའི་སྐུ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཤིང་དང་རྡོ་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བྱེད་པར་བཟོད་དོ་ཞེས་པའོ། ། རབ་གནས་ནི་སོ་སོ་རེ་རེར་གནས་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ལ་ཡེ་ཤེས་ལྷག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རབ་གནས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པ་རྣམས་གསུངས་པ། ཨོཾ་བཛྲ་པུཥྤེ་ཨཱཿཧཱུྃ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་བཛྲ་དྷཱུ་པེ་ཨཱཿ ཧཱུྃ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་བཛྲ་དཱི་པེ་ཨཱཿཧཱུྃ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་བཛྲ་གནྡྷེ་ཨཿཧཱུྃ་སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་བཛྲ་ནཻ་བི་དྱེ་ཨཱཿཧཱུྃ་སྭཱ་ཧཱ། རིམ་པ་འདིས་མེ་ཏོག་དང་བདུག་པ་དང་། སྒྲོན་མ་དང་དྲི་དང་ཞལ་ཟས་རྣམས་དབུལ་བར་བྱའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། སྣ་ཚོགས་ཧཱུྃ་ཡིག་ལས་རྫོགས་པ། ། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དངོས་ སམ་བརྟགས་པ་ཡང་རུང་སྟེ། ཧཱུྃ་ཡིག་གི་ས་བོན་ལས་བསྐྱེད་ནས་ཞེས་དགོངས་པའོ། །

These are those who abide in the nature of being free from obscurations. "Certainty" here means the state of being without doubt. "The yogi equal to the chosen deity" refers to one's own mind; the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth, which are sought by that mind, are the "chosen deities." "One's own" and "chosen deity" constitute "the chosen deity of oneself"; because there is a complete union through their equality, this is the "yogi equal to the chosen deity of oneself." Through this, one is the body of the single Vajra Mind. Through the term "clearly seen," because it is the characteristic of appearance, one is the body of the single Vajra Body. Through the term "gone to the far shore of mantra," one is the body of Vajra Speech. Through this, the yogi is the nature of Vajradhara, the single body of the three vajras. This means that one is capable of transforming images made of wood, stone, and so forth, into the nature of wisdom. "Consecration" means abiding individually; the meaning of "consecration" is for the purpose of establishing wisdom in all things. Regarding the offerings of flowers and so forth, it is said: OṂ VAJRA PUṢPE ĀḤ HŪṂ SVĀHĀ. OṂ VAJRA DHŪPE ĀḤ HŪṂ SVĀHĀ. OṂ VAJRA DĪPE ĀḤ HŪṂ SVĀHĀ. OṂ VAJRA GANDHE ĀḤ HŪṂ SVĀHĀ. OṂ VAJRA NAIVIDYE ĀḤ HŪṂ SVĀHĀ. By this sequence, one should offer flowers, incense, lamps, perfumes, and food. If one asks what the distinction is: "Complete from the various HŪṂ syllables." Whether the flowers and so forth are actual or imagined, the intention is that they are generated from the seed-syllable HŪṂ.

སྣ་ཚོགས་ཧཱུྃ་ཡིག་ལས་རྫོགས་པའི། ། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་དབུལ་བར་བྱ། ། ཡང་ན་སྣ་ཚོགས་ཧཱུྃ་ཡིག་ལས་རྫོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་མེ་ཏོག་དང་བདུག་པ་དང་སྒྲོན་མ་དང་དྲི་དང་ ཞལ་ཟས་རྣམས་དབུལ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་དག་གི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། བཛྲ་པུཥྤེ་ཞེས་པ་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ལ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མོ་ཞེས་གསུངས་པ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ཞེས་པའོ། ། སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་སོ། ། དེ་ལྟར་ བཛྲ་དྷཱུ་པེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། སྔ་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཆོ་ག་རིམ་པས་མཆོད་ཡོན་ཞབས་བསིལ་ལ་སོགས་སྔར་བཞིན་མཆོད་ཡོན་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཏེ། སྔར་བཞིན་དབུལ་ཞིང་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། སྔ་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲས་དེ་ཉིད་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པའི་ རྒྱུད་དུ་གསུངས་པའི་ཆོ་གའི་རིམ་པས། དུང་ཆོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་ཡོན་དང་ཞབས་བསིལ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་ཞབས་བསིལ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ཉིད་དང་པོ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའོ། ། མཆོད་ཡོན་ནི་རིན་ཆེ་ཞིང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་སྟེ། མཆོད་ཡོན་དང་ཞབས་ བསིལ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ནི་སྔར་བཞིན་ཏེ། གོང་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཆོ་ག་རིམ་པས། ཁྱད་པར་རྟོགས་པའི་ཆོ་ག་རྙེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། སྦྱིན་སྲེག་གི་དོན་དུ་ཐབ་ཁུང་གསུངས་པ། ཞི་བར་ཐབ་ཁུང་ཟླུམ་པོ་སྟེ། ། རྒྱས་པ་ལ་ནི་གྲུ་བཞི་པ། ། གསད་པ་ལ་ནི་གྲུ་གསུམ་བརྗོད། ། འདི་ཉིད་ལ་ནི་ལྷག་མ་སྒྲུབ། །

One should offer flowers and so forth, which are perfected from the multicolored syllable HŪṂ. Alternatively, one should offer flowers, incense, lamps, perfumes, and food, which are perfected from the multicolored syllable HŪṂ and are of the nature of the five Tathāgatas; the meaning is that one should fashion images and so forth of their nature. "Vajra-puṣpe" refers to indivisible wisdom. Regarding that very [wisdom], it is said to be the "three vajras," which are OṂ ĀḤ HŪṂ. "Svāhā" refers to the five wisdoms, insight, and method. In the same way, one should explain "Vajra-dhūpe" and the others as well. According to the sequence of rituals in the previous tantra, one should perform the offerings of water for the face, water for the feet, and so forth, as before, and offer and bestow them. By the term "previous tantra," it refers to the sequence of rituals taught in tantras such as the Tattvasaṃgraha. This refers to the water for the face, water for the feet, and so forth, using the conch vessel and other implements. Alternatively, "water for the feet" is wisdom, which is the primary [element] at the beginning. "Water for the face" is precious and difficult to find; this refers to the water for the face, water for the feet, and so forth. That is as before: by the sequence of rituals in the aforementioned tantra, it means by those rituals found for the specific realization, namely, by those of the nature of the five wisdoms. Regarding the hearth for the purpose of the fire offering (homa), it is said: For pacifying, the hearth is circular; For enriching, it is square; For killing, it is said to be triangular; In this very [context], the remainder is accomplished.

འདི་ཉིད་ལ་ཞེས་པ་གྲུ་གསུམ་ཉིད་དེ། ལྷག་མ་ཞེས་པ་མངོན་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྫོགས་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཡང་ན། ཟླུམ་པོ་ཞེས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ལས་སོ། ། གྲུ་བཞི་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་བཞིའི་བདག་ ཉིད་ཅན་ནོ། ། གྲུ་གསུམ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ལྷག་མ་ཞེས་པ་ལྷག་མ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྒྲུབ་ཅིང་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཐབ་ཁུང་གི་ཚད་གསུངས་པ། ཁྲུ་གང་དང་ནི་ཁྲུ་ཕྱེད་ཉིད། ། ཞི་བའི་སྟེང་དང་འོག་ ཏུ་ཡིན། ། ཞི་བའི་ཐབ་ཁུང་གི་ཚད་ནི་སྟེང་དུ་ཁྲུ་གང་དང་འོག་ཏུ་མཐོ་གང་ཞེས་པའོ། ། ཁྲུ་དོ་དང་ནི་ཁྲུ་གང་ཡང་། ། རྒྱས་པའི་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་བརྗོད། ། འདི་ནི་རྒྱས་པའི་ཐབ་ཁུང་གི་ཚད་དོ། ། སོར་མོ་ཉིད་ཤུ་དེའི་ཕྱེད་ཀྱང་། ། གསད་པའི་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་འདོད། ། འདི་ནི་གསད་པའི་ཐབ་ཁུང་ གི་ཚད་དོ། ། ཐབ་ཁུང་གི་ཁ་དོག་གསུངས་པ། ། ཞི་ལ་ཁ་དོག་དཀར་པོར་འགྱུར། ། རྒྱས་པ་ལ་ནི་ཁ་དོག་སེར། ། གསད་པ་ལ་ནི་ཁ་དོག་གནག། དབང་ལ་དམར་པོར་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཇི་ལྟར་དབང་ལ་དེ་ལྟར་དགུག། གསད་ལ་ཇི་ལྟར་དབྱེ་བ་སོགས། ། གསད་པ་ལ་ཐབ་ཁུང་གྲུ་གསུམ་པ་བྱ་ ཞིང་དེ་ཡང་ཁ་དོག་ནག་པོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དབྱེ་བ་དང་བསྐྲད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཐབ་ཁུང་གི་ཁ་དོག་བྱའོ། ། དབང་དང་དགུག་པ་ལ་ཡང་དམར་པོ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་སྲེག་བླུགས་ཀྱི་རྫས་གསུངས་པ། ཞི་ལ་ཏིལ་དང་རྒྱས་ལ་ཞོ། ། དེ་བཞིན་གསད་ལ་ ཚེར་མ་ཅན། ། དབྱེ་བ་སོགས་ལ་ཚེར་མར་བརྗོད། །

Regarding the phrase "in this very [shape]," it refers to the triangle itself. The phrase "the remainder" means that the rites of wrathful activity and so forth should be fully accomplished. Alternatively, "circular" refers to the nature of equality. "Square" means that very [shape] possesses the nature of the four wisdoms. "Triangle" means the nature of the three vajras. The phrase "the remainder" means that the five wisdoms without remainder and so forth should be accomplished and perfectly realized. The dimensions of the hearth are stated: "One cubit and half a cubit Are for the upper and lower parts of the pacifying [hearth]." The dimension of the pacifying hearth is one cubit above and one span below. "Two cubits and one cubit Are said to be the upper and lower parts of the enriching [hearth]." This is the dimension of the enriching hearth. "Twenty finger-widths and half of that Are desired for the upper and lower parts of the slaying [hearth]." This is the dimension of the slaying hearth. The colors of the hearths are stated: "For pacifying, the color becomes white; For enriching, the color is yellow; For slaying, the color is black; For magnetizing, it is renowned as red. Just as it is for magnetizing, so it is for summoning; Just as it is for slaying, so it is for separating and so forth." For slaying, the hearth should be made triangular and its color black. Likewise, for separating, expelling, and so forth, the color of the hearth should be applied accordingly. For magnetizing and summoning, it is specifically red. The substances for the burnt offerings for the sake of pacifying and so forth are stated: "For pacifying, sesame; for enriching, curd; Likewise, for slaying, thorny [wood]; For separating and so forth, thorny [wood] is prescribed."

དབང་དང་དགུག་ལ་ཨུཏྤ་ལ། ། དོན་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་ཞི་བའི་ཞེས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། གང་དུ་འོག་དང་སྟེང་དུ་ཞེས་པ་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དབྱེར་མེད་པས་སོ། ། དེ་ཡང་ཁྱད་པར་ ཅི་ཞེ་ན། ཁྲུ་གཅིག་ཅེས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གཉིས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཁྲུ་ཕྱེད་ཅེས་པ་ལག་པའི་ཕྱེད་ནི་ཁྲུ་ཕྱེད་དེ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་བདག་མེད་མ་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་ཞེས་པའོ། ། ཁྲུ་དོ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གཉིས་ཀ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཁྲུ་གཅིག་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་གཅིག་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། སྟེང་དང་འོག་ཏུ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཉིད་དོ། ། རྒྱས་པ་ཞེས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་དང་ལྡན་པ་སྟོང་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བརྗོད་ཅེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ། གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། གསད་པ་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དེ། སྡུད་པས་གནས་པ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ནི་སོར་མོ་ཉི་ཤུ་སྟེ། དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་དང་། ཤེས་པ་ལྔའི་ རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སོར་མོ་ཉི་ཤུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་ཕྱེད་ཅེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྔ་པ་གཉིས་སོ། ། ཞི་བ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཁ་དོག་དཀར་པོ་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རྒྱས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཡེ་ ཤེས་ཏེ། སེར་པོ་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །

For empowerment and summoning, the utpala [is used]; the meaning is easy to understand. Alternatively, "pacifying" refers to the wisdom of the Great Parinirvāṇa, wherein "below and above" signifies the inseparability of cyclic existence and nirvāṇa. What is its specific distinction? "One cubit" refers to two [units] consisting of the five [wisdoms], the nature of which is non-dual inclusion. "Half a cubit" means half a hand is half a cubit; because it is the nature of emanation consisting of the five wisdoms, this refers exclusively to the inseparability of Nairātmyā and Vajradhara. "Two cubits" refers to both wisdom and method, which are themselves the five wisdoms. That itself is "one cubit," meaning those two consisting of the five wisdoms are one in non-duality. This is the very meaning of what was stated as "above and below." "Increasing" refers to the wisdom of emptiness endowed with the supreme of all aspects. "Expressed" means that it is the very nature of wisdom and nothing else. "Killing, above and below" refers to the wisdom of the inseparability of both, which is said to abide through inclusion. That is twenty finger-widths; because it is the nature of the five faculties, the five objects, and the five consciousnesses, these twenty finger-widths are the wisdom of Vajradhara. "Half of that" refers to the two [units] consisting of the five natures of wisdom and method. "Pacifying" is the Great Parinirvāṇa, the white-colored wisdom of clear light. "Increasing" is the wisdom endowed with the supreme of all aspects, the yellow-colored nature of inclusion.

གསད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། ཁ་དོག་ནག་པོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དབང་ནི་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། དམར་པོ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཇི་ལྟར་དབང་ལ་དེ་བཞིན་དགུག་པ་ཡང་སྟེ། དགུག་པའི་ སྒྲས་ཐམས་ཅད་སྡུད་པ་ཉིད་དོ། ། དབྱེ་བ་ལ་སོགས་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་(གསང་,གསད་)པ་ལ་སྡུད་པའི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཞི་ལ་ཏིལ་དང་རྒྱས་ལ་ཞོ། ། ཞེས་པ་ཞི་བ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ ཆེན་པོ་དང་། རྒྱས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྣུམ་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཏིལ་དང་ཞོའི་དངོས་པོ་གཉིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གསད་པ་དང་དབྱེ་བ་དང་བསྐྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དྲག་པོའི་དངོས་ པོ་ཚེར་མ་ཅན་ཁོ་ནར་གསུངས་སོ། ། དབང་དང་དགུག་པ་ལ་ཡང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་མེ་ཏོག་དྲི་བཟང་པོ་ཉིད་དེ་ཨུཏྤ་ལ་ཞེས་པའོ། ། གང་དུ་བསྲེག་པར་བྱ་བ་གསུངས་པ། ཨོཾ་ཨགྣ་ཡེ་མ་ཧཱ་ཏེ་ཛཱཿསརྦ་ཀཱརྨ་པྲ་སཱ་དྷཱ་ཀཿ ཀཱ་རུ་ཎི་ཀྲི་ཏྭ་སརྦ་ཨརྠ་ཨསྨིན་ སནྣི་ཧི་ཏོ་བྷ་བ་ཞེས་པ་མེ་དགུག་པ་སྟེ། མེ་ཉེ་བར་བྱེད་པའོ། ། ཨོཾ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། མེ་ཞེས་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་དང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

"Killing" is the inseparability of the three vajras; it is the black-colored wisdom of Vajradhara. "Empowerment" is the realization of all as inseparable; it is the red-colored characteristic of passion. Just as it is with empowerment, so it is with summoning; by the term "summoning," all are gathered. "Separation" and so forth refer to Akṣobhya and the others. Just as in "killing," the essence of gathering is the nature of the three vajras; likewise, this is the meaning of the "wisdom of the three vajras." For pacifying, use sesame; for enriching, use curd. "Pacifying" is the great parinirvāṇa, and "enriching" is the oily substance of the manifest awakening to omniscience; thus, the two substances of sesame and curd are the nature of bodhicitta. Because the essence of "killing," "separation," "expelling," and so forth is non-conceptual, the fierce substance is taught to be exclusively thorny. In "empowerment" and "summoning" as well, because they abide in the characteristic of a single equality, the wisdom is the fragrant flower itself, namely the utpala. Regarding where the burning is to be performed, it is said: Oṃ agnaye mahātejāḥ sarvakarmaprasādhakaḥ karuṇākṛtasarvārthasmin sannihito bhava. This is the summoning of the fire, the bringing near of the fire. Oṃ is the wisdom of the inseparability of the three vajras. Agni is the wisdom of Vajradhara, who possesses the five wisdoms such as the mirror-like wisdom, the three bodies, and the nature of insight and method.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་འོད་གསལ་ བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འདོད་པ་ཐམས་ཅད་རབ་བསྒྲུབ་པ། ། ཞེས་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐམས་ཅད་དོན་མཛད་སྙིང་རྗེ་ཅན། ། ཞེས་པ་འདིས་དེ་ཐོག་མ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པ་ཉིད་དོ། ། འདིར་ཉེ་བར་མཛད་དུ་ གསོལ། ། ཞེས་པ་འདི་ཡང་དག་པར་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་སྟེ། གནས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་མེ་དགུག་པ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷག་པར་གནས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁང་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཤིང་དང་རྡོ་དང་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་ གཟུགས་རབ་ཏུ་གནས་པ་སྟེ། ནོར་འཛིན་རྣམ་པར་སྦྱངས་ནས་དེར་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒྲུབ་པ་གསུངས་པ། མ་མ་རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་འཛིན། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་ཁྲོ་བོས་མཆོད། ། ལྷ་མོ་ཁྱོད་ནི་དབང་དུ་གྱུར། ། ཆེ་གེ་བདག་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲི། ། ཁྱོད་ཅེས་པ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ལྷ་ མོ་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དབང་དུ་གྱུར་ཞེས་པ་འདིས་དབུ་མའི་མཐའ་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་ཁྲོ་བོས་མཆོད། ། ཅེས་པ་འདིས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངེས་པ་ཞེས་པའོ། ། རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་འཛིན་ཉེས་པ་འདིས་ཁྱོད་ ཉིད་ཡེ་ཤེས་མ་ལུས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མ་མ་ཞེས་པ་འདིས་དབུ་མའི་མཐའ་ཡེ་ཤེས་དེ་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་དོན་བྱ་བ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། ཆེ་གེ་བདག་ནི་ཞེས་པ་ཨ་ཡིག་དང་ཧཾ་ཡིག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མིང་མེད་པའོ། །

For that very reason, "Great Splendor" is the nature of luminosity (ābhāsvara). "Completely accomplishing all desires" is because of possessing the qualities of the six clairvoyances (abhijñā). "Compassionate one who acts for the benefit of all" means that he acts for the benefit of beings who have been engaged [in cyclic existence] since beginningless time. Here, "I pray that you be present" is the perfect accomplishment; "abiding nowhere" is the summoning of the fire, meaning the supreme abiding of authentic wisdom (jñāna). For that very reason, he teaches the Dharma even from houses and so forth; this is the consecration (pratiṣṭhā) of images made of wood, stone, clay, and so on. Regarding the purification of the earth and the performance of the maṇḍala therein, it is said: "O Mother, holder of various jewels, Homage to the wrathful Hevajra. O Goddess, you have come under my power; I, so-and-so, am drawing the maṇḍala. 'You' refers to the indivisibility of body, speech, and mind. 'Goddess' refers to the nature of the five wisdoms. 'You have come under my power' means abiding in the limit of the Middle Way (madhyamānta). 'Homage to the wrathful Hevajra' refers to the certainty of the wisdom of Vajradhara, the indivisibility of insight (prajñā) and method (upāya). 'Holder of various jewels' means that you yourself are the nature of all wisdom without exception. 'Mother' means that this wisdom of the Middle Way limit engages in the welfare of all beings without exception. 'I, so-and-so' means that through the indivisibility of the syllables A and Haṃ, there is no name."

དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པའི་དཀྱིལ་ འཁོར་འདྲི་སྟེ། བར་ཆད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པའི་དོན་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཡང་ན། ཁྱོད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་དོན་ཉིད་དོ། ། འོན་ཀྱང་འདི་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་མའི་ཁྱད་པར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྣམ་པར་གནས་སོ་ཞེས་ པའོ། ། ཆེ་གེ་བདག་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲི། ། ཞེས་པའི་དོན་བཤད་ཟིན་པའོ། ། མེ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། ཚིམ་ཞིང་མཉེས་པ་གསུངས་པ། རང་གི་དོན་དང་གཞན་དོན་ཉིད། ། བསྒྲུབས་ཀྱིས་བསྲེག་བྱ་ཟ་བ་གཤེགས། ། ཇི་ལྟའི་དུས་ན་བྱོན་པ་དང་། ། བདག་གི་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་མཛོད། ། བསྲེག་བྱ་ ནི་མར་ལ་སོགས་པའི་སྲེག་བླུགས་སོ། ། དེ་ཟ་བ་ནི་བསྲེག་བྱ་ཟ་བ་སྟེ། དངོས་པོ་གང་དང་གང་དེར་ཕུལ་བའི་དངོས་པོ་དེ་དང་དེ་ཉིད་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བསྲེག་བྱ་ཟ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གི་དོན་དང་གཞན་དོན་ཉིད་བསྒྲུབས་པ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལ་དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཤེགས་ཞེས་པ་དོན་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་གནས་ཤིང་མཁྱེན་པར་མཛོད་ཅེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། བྱོན་པ་དང་ཞེས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཁྱེན་པར་མཛོད་ཅེས་པའོ། ། གང་གི་ཚེ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟའི་ དུས་ན་ཞེས་པ་ཡ་རླུང་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། ཐ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཨ་བདག་མེད་མ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། འདི་ཉིད་ཅི་ཞེ་ན།

In this way, the wisdom maṇḍala is drawn; the meaning is that one should establish the definitive meaning through the state of being without interruption. Alternatively, it is the very meaning of the explanation beginning with "you." However, all of this is the distinction of Nairātmyā; it is said that Vajradhara abides within her very nature. The meaning of "I, so-and-so, draw the maṇḍala" has already been explained. Having invited the Fire, the text speaks of satisfying and pleasing it: "Having accomplished your own and others' welfare, O Consumer of the Oblation, please depart. Just as you arrived at that time, Please grant me all accomplishments." The "oblation" refers to the burnt offerings of ghee and so forth. "Consumer of the oblation" means that whatever substance is offered there, that very substance enters into its own nature; therefore, it is the "Consumer of the Oblation." For that very reason, having accomplished one's own and others' welfare, one abides in the nature of enjoying all things through that very nature. "Depart" means to abide in the realization of the meaning and to take it to heart. How is that? It is said: "arrived" means to take it to heart in every respect. When? "At that time" refers to the syllable YA, the Vajra of Speech. The syllable THA is the characteristic of appearance, Vajradhara. The syllable A is Nairātmyā, the Vajra of Mind. "Just as" refers to the inseparability of the three vajras. What is this? It is as follows:

དུས་ན་སྟེ། ཀ་ཀཱ་ལི། ཨ་ཨཱ་ལི་ཞེས་པ་ཀའོ། ། གཉིས་ཀ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཀཱ་ལི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་ མེད་པའོ། ། དེའི་ཚེ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་བྱོན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ངེས་པར་མཛོད་ཅེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་མཛོད་(ཅས་,ཅེས་)པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ། བདག་ལ་མ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། ཨེ་བདག་མེད་མ། གཉིས་ཀ་ དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དེ། གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། མེ་དགའ་བར་བྱེད་པའི་སྔགས་ཞེས་པ་མེ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དགའ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་པ་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པ་སྤྲོ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སྔགས་ནི་འདི་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། མཆོད་ཡོན་གྱི་ སྔགས་གསུངས་པ། ཨོཾ་ཛཿཧཱུྃ་བྃ་ཧོཿཁཾ་རཾ་ཞེས་པ་མཆོད་ཡོན་གྱི་སྔགས་ཏེ། ཨོཾ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཛཿཞེས་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། ཧཱུྃ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དོ། ། བྃ་ཞེས་པ་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། ཨོཾ་མཁའ་སྤྱོད་མ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། ཧོཿཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། ཁཾ་ཞེས་པ་རིན་ཆེན་དབང་པོ་ཡང་མཁའ་སྤྱོད་མས་རྒྱས་བཏབ་པ་ཉིད་དོ། ། རཾ་ཞེས་པ་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་མཁའ་སྤྱོད་མ་ ཉིད་དེ། སྔགས་ཡི་གེ་བདུན་ནོ། །

Regarding the time: ka-kāli and a-āli are the kāli. Because it takes and holds both, kāli is the inseparability of insight and method. At that time, whatever wisdom is the inseparability of the three vajras, that is the arrival; it means "please make the authentic wisdom certain." For that very reason, "make all accomplishments" means attaining the accomplishment of Vajradhara. "In me" refers to bodhicitta; "E" is Nairātmyā. The meaning is that both are inseparable and not otherwise. Regarding "the mantra that delights the fire": "fire" is the wisdom of the lack of intrinsic nature. "Delighting" is the wisdom of joyful emanation that acts for the benefit of beings. "Mantra" means Vajradhara, who is the identity of these two. The mantra for the offering water is taught: Oṃ jaḥ hūṃ vaṃ hoḥ khaṃ raṃ. This is the mantra for the offering water. Oṃ is the wisdom of the inseparability of the three vajras. Jaḥ is the Body Vajra, Amoghasiddhi, the very nature of the sixteen emptinesses. Hūṃ is the wisdom of the inseparability of insight and method. Vaṃ is bodhicitta; Oṃ is the nature of Khecarī as bodhicitta. Hoḥ is that both insight and method are the very nature of the sixteen emptinesses. Khaṃ is Ratnendriya, who is sealed by Khecarī. Raṃ is Nairātmyā herself, inseparable from Khecarī. These are the seven syllables of the mantra.

མཆོད་ཡོན་ནི་རིན་ཆེ་ཞིང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པ་སྟེ་མཆོད་ཡོན་གྱི་སྔགས་སོ། ། ཞབས་བསིལ་གྱི་སྔགས་གསུངས་པ། ཨོཾ་ནཱི་རཱི་ཏེ་ཧཱུྃ་ཁཾ། ཨོཾ་ཞེས་པ་གསུངས་པའི་དོན་ཉིད་དོ། ། ནཱི་ཞེས་པ་ནི་འོད་དཔག་མེད་དོ། ། ཨཱི་ཆུ་མ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་ཏེ། ནཱ་ད་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འོད་དཔག་མེད་དོ། ། རཱི་ཞེས་པ་ར་བདག་མེད་མ་སྟེ། དེ་ཡང་། ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། གཉིས་ཀའི་ཧཱུྃ་ཞེས་པ་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་འདི་གཉིས་ནི་ཤེས་རབ་དང་ ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། ཁཾ་ཞེས་པ་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པ་སྔགས་ཡི་གེ་ལྔ་ནི་ཞབས་བསིལ་གྱི་སྔགས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཞལ་ཟས་ཀྱི་སྔགས་གསུངས་པ། ཨོཾ་དྷྭཾ་དྷྭཾ། ཨོཾ་ཞེས་ པ་སྔར་གསུངས་པའི་དོན་ཁོ་ན་འོ། ། ངྷ་རིན་ཆེན་དབང་པོའོ། ། བ་འོད་དཔག་མེད་དེ། འདི་གཉིས་མཁའ་སྤྱོད་མའི་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་ནི། དྷྭཾ་ཞེས་པའོ། ། སླར་ཡང་དྷྭྃ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་ལ་ཇི་ལྟ་བར་སྐྱེས་བུ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཅེས་པ་སྔགས་ཡི་གེ་གསུམ་ནི་ཞལ་ཟས་ཀྱི་ སྔགས་ཏེ། ཞལ་ཟས་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱིས་རིག་ཅིང་རྟོགས་པའོ། ། ངེས་པར་རིག་པ་ཉིད་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ངེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་སྔགས་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་གསུམ་ཁོ་ན་སྟེ།

The argham (offering water) is that which is precious, difficult to find, and not an ordinary object of experience; this is the mantra of the offering water. The mantra for the pādya (water for the feet) is taught as: oṃ nīrīte hūṃ khaṃ. Oṃ has the same meaning as previously explained. Nī is Amitābha. Ī is the nature of the aggregate of perception (saṃjñā-skandha); the indivisibility of the two nādas is the bodhicitta Amitābha. Rī is Nairātmyā; furthermore, it is the indivisibility of the two strings of nādas. The hūṃ of both is the indivisibility of these two strings of nādas, which is the indivisibility of wisdom and method. Khaṃ is the purity of the nature of the sixteen emptinesses of all the sense faculties and consciousnesses. These five syllables are the mantra of the water for the feet, the meaning of which is "perfect wisdom." The mantra for the food offering (naivedya) is taught as: oṃ dhvaṃ dhvaṃ. Oṃ has the exact same meaning as explained before. Dha is Ratneśvara. Va is Amitābha. The fact that these two are the culmination of Khecarī is dhvaṃ. Again, dhvaṃ is the person born in accordance with wisdom, which is "the coemergent itself." These three syllables are the mantra of the food offering. "Food" (naivedya) in the definitive sense is "knowing and realizing." Realizing that very definitive knowledge is "definitive wisdom." The mantra that has become thus is exclusively the three indivisible vajras.

བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་དགུའི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་དོ། ། ཡི་གེ་བདུན་དང་ཡི་གེ་ལྔ་དང་ཡི་གེ་གསུམ་སྟེ། ཡི་གེ་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། བརྟག་པ་གཉིས་པའི་ལེའུ་དང་པོའོ་ཞེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་ འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་བརྟག་པ་གཉིས་པའི་ལེའུ་དང་པོའོ། ། ། ། དེ་ལྟར་དབྱེ་བ་མེད་པ་འདིས་ཁང་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ལྷག་པར་གནས་པ་རབ་ཏུ་(འཇག་,འཇུག་)པས་རབ་ཏུ་གནས་པ་གསུངས་པ་ཉིད་ལས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པར་ཡང་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ལམ་འདི་ལ་ཞུགས་པ་ནི་རེས་འགའ་ཐེ་ཚོམ་ལས། ལམ་འདི་ལས་ལྡོག་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་དོགས་པ་བསུས་ནས་དངོས་གྲུབ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ལེའུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུ་བའི་སྒོ་ནས་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་པ་སྟེ། ། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ ཆོས་ཀུན་ལ། ། རྒྱ་མཚོར་ཀུ་བ་ཇི་ལྟ་བར། ། རང་འདོད་ལྷ་ཡི་གཟུགས་ཀྱིས་ནི། ། སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། རིམ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ན་ ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀུན་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ན་ཡང་རྒྱ་མཚོར་ཀུ་བ་ཇི་ལྟ་བར་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་ཀུ་བའི་གོང་བུ་སྟེ།

It is the maṇḍala itself, the nature of the nine, with the Vajra Lord inseparable from Nairātmyā. It is taught that the fifteen syllables—the seven, the five, and the three—are the nature of the fifteen ḍākinīs, which is authentic wisdom itself. This concludes the first chapter of the Second Part, which is the non-dual wisdom, according to the Commentary on the Hevajra Tantra: The Stainless Union. Thus, because this indivisibility also enters into the consecration of houses and so forth, and because it is not certain that the Mahāmudrā accomplishment will be achieved through the mere act of consecration, there is a concern that those who have entered this path might occasionally fall into doubt and turn back from it. Anticipating this, the chapter on the determination of accomplishments is spoken by way of a request to the Blessed One. Vajragarbha asked the Blessed One: "In all phenomena, which are like space, Just as a gourd [floats] upon the ocean, How will sentient beings achieve accomplishment Through the forms of their own chosen deities?" Regarding the statement that those who meditate on the two stages of purification will attain perfect awakening: when meditating on the completion stage, all phenomena are like space, and sentient beings are like a gourd. When meditating on the generation stage, it is like a gourd in the ocean—a gourd floating within the ocean.

དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་རང་འདོད་ལྷའི་གཟུགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྲིད་པ་གསུམ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཅི་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ ཞེས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་བའོ། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཙམ་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་གཞན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ལ། དེའི་ རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། རིམ་པ་གཉིས་སྒོམ་པ་ན་ཡང་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་བསྒོམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་ལས་སེམས་ཅན་ཅི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་དོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་པ་ཞེས་འབྲེལ་ལོ། ། འདི་ལྟར་དོགས་པ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པ་སྟེ། ། ཡང་ན་ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་བརྩོན། ། གཞན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་། ། དངོས་གྲུབ་འདོད་པ་མི་གནས་སོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་འདོད་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་གཞན་པའི་སེམས་ ཀྱིས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཡང་མི་གནས་སོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པ་སྟེ། ། ཡང་ན་ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་བརྩོན། ། ཞེས་པ་གང་གི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དབྱེར་མེད་པའི་སེམས་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན། བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པ་དང་། ། ཧེ་རུ་ཀ་ དཔལ་བརྩོན་པ་སྟེ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ན་ཞེས་པ། བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་། ། ཨ་བདག་མེད་མ་སྟེ།

Regarding both of these, Vajragarbha asked: "How and for what purpose will sentient beings dwelling in the three realms of existence achieve accomplishment through the forms of their respective chosen deities?" What is being taught here? It is the manifestation of the purity of suchness, which is the mere absence of intrinsic nature, and the purity of the deity, which is the purity of the conventional truth itself. The inseparability of the conventional and the ultimate is authentic wisdom (jñāna). One who possesses the yoga of that [wisdom] will achieve the Great Seal (mahāmudrā). Furthermore, when meditating on the two stages, because there is doubt regarding the meditation on the inseparability of both, there arises the apprehension: "How will sentient beings achieve accomplishment?" It is for this reason that Vajragarbha addressed the Blessed One. In response to this apprehension, the Blessed One declared: "One who possesses the yoga of selflessness, Or else one who strives in glorious Heruka, With any other mind, for even a single moment, One who desires accomplishment will not abide." Whoever desires the accomplishment of the Great Seal must not abide with any other mind for even a single moment, a fraction of a moment, or an instant. Why is that? Because: "One who possesses the yoga of selflessness, or else one who strives in glorious Heruka." Therefore, one should abide with a mind of inseparability. Alternatively, "one who possesses the yoga of selflessness" and "one who strives in glorious Heruka"—because of the word "or else" (vā) used for both—refers to the Bodhicitta Vajradhara and the selfless lady Nairātmyā.

གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། ཡང་ན། དེ་ལྟར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་ཀྱང་སེམས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། བར་ མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སེམས་མ་ནིང་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་གནས་པར་བྱ་སྟེ། གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའོ། ། དེ་སུ་ཞེ་ན་དངོས་གྲུབ་འདོད་པ་ཞེས་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་འདོད་པ་པོའི་ཞེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་ལ་ཡང་། སྒོམ་ པར་བྱེད་པ་ན་རིམ་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་བསྒོམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོམ་ཉིར་ལྷུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུང་ངོ་། ། དང་པོ་གོམས་པར་བྱེད་དུས་ཀྱི། ། གནས་ནི་བཟང་པོ་རྣམ་པར་བརྟག། གང་དུ་གནས་ན་སྔགས་པའི་སེམས། ། གཅིག་ཏུ་མཉམ་གཞག་འགྱུར་བའོ། ། དང་པོ་གོམས་ པར་བྱེད་པའི་དུས་ན་གང་དུ་གོམས་པར་བྱ་བ་དེ་གསུངས་པ། རང་གི་ཁྱིམ་དུ་མཚན་དུས་ན། ། གྲུབ་པ་བདག་མེད་སེམས་དཔའ་ཡིས། ། རྣལ་འབྱོར་མ་བསྒོམ་ཤེས་རབ་ཅན། ། ཡང་ན་ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་གཟུགས། ། རང་གི་ཁྱིམ་དུ་ཞེས་པ་རང་གི་གནས་ཉིད་དོ། ། མཚན་དུས་ན་ཞེས་པ་མཚན་མོ་སྟེ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གྲུབ་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་མེད་མ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཅན་ཞེས་པ་བདག་མེད་མ་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཡང་ན། ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་གཟུགས་ཞེས་པ་གཟུགས་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན། བཟང་པོ་ནི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། རྟག་པ་ནི་འཁོར་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། གཉིས་ཀ་ཡང་རྣམ་པར་ངེས་པ་སྟེ།

In both cases, it is the state of the two being inseparable. Alternatively, that which has become thus is not a different mind for even a single moment; because it is uninterrupted, it is the non-dual mind, the nature of which is neuter. One should abide in that way, having become of an immovable nature. If one asks who that is, it is "one who desires accomplishment," meaning one who desires the accomplishment of Mahāmudrā. Therefore, when meditating upon both the generation and completion stages, by meditating on the two stages as inseparable, one will not fall into doubt; so the Blessed One has said. "At the time of first training, one should examine a good location. Wherever one dwells, the mantrin’s mind will become one-pointedly settled in meditative equipoise." Regarding the place where one should train at the time of first training, it is said: "In one's own home at night, the accomplished one, the selfless being, should meditate on the Yoginī, the wise one; or else, the form of glorious Heruka." "In one's own home" means in one's own residence. "At night" means during the night. The yogi abides in the pride of accomplishment. The "Yoginī" is Nairātmyā; "the wise one" means possessing the meditation on Nairātmyā. Alternatively, "the form of glorious Heruka" means that "form" is the nature of emanation through the branch of method. Alternatively, "good" is nirvāṇa, the ultimate truth; "constant" is saṃsāra, the conventional truth. Both are definitively ascertained.

གནས་ནི་གནས་པ་དང་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དང་པོ་གོམས་པར་བྱེད་དུས་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་སྐད་ཅིག་གི་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟོགས་པ་ ཉིད་ལས་བརྟན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། གང་དུ་གནས་ན་ཞེས་པ་ཡང་རླུང་སྟེ། དེ་(སྐྱོ་བ་,སྐྱོབ་)པའི་ཕྱིར་གང་དུ་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་སོ། ། དེར་གཉིས་པའི་ཕྱིར་གང་དུ་གནས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྔགས་པ་གསུང་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། སེམས་གཅིག་ཅེས་པ། ཨེ་ཤེས་རབ་དང་ཀ་ སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྟེ། གཅིག་ཤེས་རབ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། གཅིག་དང་སེམས་ནི་སེམས་གཅིག་སྟེ། སྐུ་རྡོ་རྗེ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། མཉམ་གཞག་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇོག་པ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་དབྱེར་མེད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། རང་གི་ཁྱིམ་དུ་ཞེས་པ་དབང་པོ་དང་ ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སུ། མཚན་དུས་ཞེས་པ་མཚན་མོ་བདག་མེད་མ་དང་། དུས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། མཚན་མོ་དང་དུས་ནི་མཚན་དུས་ཏེ། བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་ན་རང་ཁྱིམ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ ཅན་དེ་རྣམས་ལ། གྲུབ་པ་བདག་ཅེས་ཨ་ཡིག་དང་ཧཾ་ཡིག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་བདག་མེད་མ་ཤེས་པ་ན་གྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ། སེམས་དཔའ་ཡིས་ཞེས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་མ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞིང་། རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་དབྱེར་མེད་པར་བྱ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཅན་ནོ། །

The "abode" is the wisdom that is stable, firm, and unwavering. When first becoming familiar with it, the meaning of "becoming firm" is the very realization of non-duality in each moment of realizing non-duality. As for the question "where does it abide?", it is the wind; for the sake of protecting it, there are the two garlands of nāda. Because of that second [garland], it is where it abides; for that very reason, the mantrin is of the nature of the Vajra Speech. "Single mind" refers to E, which is insight (prajñā), and Ka, which is the Vajra Body. "One" is the Vajra Body inseparable from insight. "Mind" is the Vajra Mind inseparable from the Vajra Body. "Meditative equipoise" is the generation of resting in equanimity; the meaning is the inseparability of Body, Speech, and Mind. "In one's own home" refers to the faculties, objects, and consciousnesses. "At night and at the time" means that at night is Nairātmyā and the time is Vajradhara. "Night and time" is "night-time"; when one has become the wisdom of Vajradhara inseparable from Nairātmyā, then in those [faculties, etc.] which are the home of oneself—the wisdom of the inseparable three vajras, the nature of the two truths—one realizes the "accomplished self," the nature of the syllables A and Haṃ. When Nairātmyā is known, there is complete accomplishment. "By the Sattva" means by means of omniscience itself. For that very reason, one should meditate on the Yoginī and become inseparable from Vajradhara. Because this Vajradhara possesses insight, he is "the insightful one."

ཡང་ན་ཞེས་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་གཟུགས་ཞེས་པ་གཟུགས་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པའོ། ། དཔལ་ཧེ་རུ་ཀའི་གཟུགས་དེ་བསྒོམ་ཞིང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྐང་པ་འཁྲུད་དང་ཟ་བ་དང་། ། འཐོར་འཐུང་སོ་རྩི་ཟ་བ་དང་། ། ཙནྡན་གྱིས་ནི་ལག་ཉེད་དང་། ། སྨད་གཡོགས་ ཀྱིས་ནི་རྐེད་འགེབས་དང་། ། འབྱུང་དང་སྨྲ་དང་འགྲོ་བ་དང་། ། འདུག་དང་ཁྲོ་དང་(དགང་,དགོད་)པ་ན། ། བཅོམ་ལྡན་མ་བསྟེན་ཤེས་རབ་ཅན། ། རྣལ་འབྱོར་མ་བསྒོམ་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན། ། གཞན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་། ། མ་རིག་པ་དང་གདུག་སེམས་ཀྱིས། ། དངོས་གྲུབ་འདོད་པས་ གྲུབ་དོན་དུ། ། མཁས་པས་འབད་པས་གནས་མི་བྱ། ། བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་འཇིག་བྱེད་པ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ངས་བཤད་དེ། ། དངོས་གྲུབ་དོན་དུ་མཚར་བས་ཀྱང་། ། ཕྱོགས་གཅིག་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱ། ། བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སྤངས་ནས། ། ལྷ་ཡི་སྐུ་རུ་ སེམས་པ་ཡིས། ། ཉིན་གཅིག་བར་ཆད་མེད་པ་རུ། ། བསྒོམས་ནས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་གྱིས། ། རང་གཞན་དོན་ནི་རབ་བསྒྲུབ་ཕྱིར། ། འཁོར་བ་ཐབས་གཞན་ཡོད་མ་ཡིན། ། རིག་མ་ལྷན་ཅིག་གོམས་བྱས་པས། ། འཕྲལ་དུ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པའི་ དོན་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་རྐང་པ་འཁྲུད་པ་ཞེས་པ་འདིས་འོད་གསལ་བའོ། །

Alternatively, because the two are inseparable, they possess the nature of both. Regarding the phrase "the form of glorious Heruka," "form" refers to the aspect of formlessness. The meaning is that one should abide by means of meditating upon and entering into equipoise within that form of glorious Heruka. Now, by virtue of possessing non-dual wisdom and being spontaneously present, one is completely liberated from all activities. Therefore, it is said: While washing feet, eating, sipping water, chewing betel, rubbing sandalwood on the hands, covering the waist with a lower garment, excreting, speaking, walking, sitting, being angry, or laughing, the wise practitioner of insight who relies on the Bhagavatī and meditates on the Yoginī should not, for even a moment, abide in any other manner through ignorance or malice. For the sake of accomplishment, the wise should not strive in such ways. I have explained this great compassion that destroys the afflictions of meditative concentration. Even for the sake of accomplishment, one should examine it from a single perspective. Having completely abandoned all conceptual thoughts, by contemplating the form of the deity, one should examine it by meditating without interruption for a single day. In order to perfectly accomplish the welfare of oneself and others, there is no other means in saṃsāra. By training together with the consort, it will be manifested immediately. The meaning of this is easy to understand. Alternatively, "washing feet" refers to the clear light (ābhāsvara).

འཐོར་འཐུང་ཞེས་པ་འདིས་རིམ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་དོ། ། ཟ་བ་ཞེས་པ་འདིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། སོ་རྩི་ཟ་བ་དང་ཞེས་པ་འདིས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། ཙནྡན་གྱིས་ནི་ལག་ཉེད་དང་། ། ཞེས་པ་འདིས་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མགུ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། ལག་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གཉིས་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་ཤེས་རབ་དང་། ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་གྱུར་པའོ། ། སྨད་གཡོགས་ཀྱིས་ནི་རྐེད་འགེབས་དང་། ། ཞེས་པ་རྐེད་པ་བདག་མེད་མ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། འབྱུང་དང་སྨྲ་དང་འགྲོ་བ་དང་། ། ཞེས་པ་འདིས། ཐམས་ཅད་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཁོ་ནའོ། ། འདུག་པ་ཞེས་པ་གཡོ་བ་ མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཁྲོ་བ་ཞེས་པ་སྡུད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དགོད་པ་ཞེས་པ་སྤྲོ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་བསྟེན་ཞེས་པ་བདག་མེད་མའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཅན་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། རིམ་པ་འདིས་རྣལ་འབྱོར་མ་བསྒོམ་ཞིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་ བྱ་སྟེ། བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ཞེས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པའོ། ། གཞན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། མ་རིག་པ་ནི་བདག་མེད་མའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གདུག་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་གདུག་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། སེམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ དེའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གནས་མི་བྱ། །

By the term "sipping," the Blessed One himself is the nature of the Dharmakāya, the purity of the two stages. By the term "eating," the Saṃbhogakāya is indicated. By the phrase "eating betel," the Nirmāṇakāya is indicated. By the phrase "rubbing with sandalwood," all sentient beings are pleased by the wisdom that is the nature of the three kāyas; the "hands" are the attainment of the two identities of the five wisdoms, pervaded by the inseparability of the three kāyas, the five wisdoms, insight, and method. By the phrase "covering the waist with a lower garment," the waist is Nairātmyā, the ultimate truth, meaning the inseparability of the ultimate truth and the conventional truth. By the phrase "arising, speaking, and going," everything is exclusively the nature of the three kāyas. "Sitting" is unwavering wisdom. "Anger" is the wisdom of withdrawal. "Laughing" is the wisdom of emanation. "Relying on the Blessed Lady" is the actualization of the wisdom of Nairātmyā; "the wise one" is Vajradhara. By this sequence, one should meditate on the Yoginī and enter into union. "One who possesses the ascetic observance" is one who abides in authentic wisdom. In no other way, even for a moment, is there the nature of non-duality. "Ignorance" is the wisdom of Nairātmyā. "With a malicious mind"—"malicious" refers to Akṣobhya-Vajradhara, and "with the mind" means with his wisdom. For that very reason, one should not remain [in ignorance].

ཞེས་པ་གནས་པ་མེད་པའི་སྦྱོར་བས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། མཁས་པས་ཞེས་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཤེས་པས་སོ། ། ཁྱད་པར་ཅིས་ཤེ་ན། དངོས་གྲུབ་འདོད་པས་ཞེས་པ་གང་གི་ཕྱིར་ཕྱག་ རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་འདོད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་ཞེ་ན། གྲུབ་དོན་ཏེ་གྲུབ་པ་ནི་བདག་མེད་པའོ། ། དོན་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དོ། ། འབད་པས་ཞེས་པ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་སྐུའོ། ། ང་ཡིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་བཤད་ཅིང་གསུངས་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཉོན་མོངས་པ་འཇིག་བྱེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དངོས་གྲུབ་དོན་དུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཕྱིར་མཚར་བས་ ཀྱང་སྒྲོ་མ་བཏགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཕྱོགས་ནི་གཉིས་ཏེ་གཅིག་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་ཞེས་པ་གཉིས་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཁོ་ནས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སྤངས་ནས། ། ཞེས་པ། བསམ་པ་ཐམས་ ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་སྒྲས་སྡུད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ལྷ་ཡི་སྐུ་རུ་སེམས་པ་ཡིས། ། ཞེས་པ་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། ། ཉིན་གཅིག་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། །

Thus, one should abide by means of the yoga of non-abiding. "By the wise" means by the cognition that has the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. If one asks what the distinction is: "By those who desire accomplishment" means by those who desire the accomplishment of Mahāmudrā. For what purpose? "For the sake of accomplishment" means that accomplishment is selflessness. "The purpose" is Vajradhara, which is the very wisdom of the indivisibility of both. "With diligence" means with certainty; the meaning is that it is not otherwise. The "Vajra Essence" is the body of indivisible wisdom. "By me" means as explained and spoken by Vajradhara. "Concentration" is wisdom. "Destroying the afflictions" is the nature of completely abandoning all habitual tendencies of the obscurations of affliction. "For the sake of accomplishment" means for the sake of the accomplishment of Mahāmudrā, and even by way of being without superimposition. "The two directions" refers to the non-duality of the two. "Should be thoroughly examined" means that one should abide by the very essence of non-duality of the two through the state of luminosity itself. "Having completely abandoned all thoughts" means the wisdom that gathers by the expression of having completely abandoned all thoughts. "By contemplating the deity's body" means by the wisdom whose nature is emanation. "For one day" refers to the non-dual Vajradhara.

བར་ཆད་མེད་པར་རྟག་ཏུ་གོམས་པས་བསྒོམས་ན་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པར་རྣམ་པར་གནས་ པས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱོས་ཞེས་པའོ། ། འཁོར་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྟོག་པ་སྟེ་ཐབས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཡང་གཞན་ཡོད་མ་ཡིན་ཞེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་སྟེ། རྟག་པ་དང་ཆད་པ་སྤངས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ ནོ། ། དེ་ཉིད་རང་གཞན་དོན་ནི་རབ་སྒྲུབ་ཕྱིར་ཏེ། རང་སེམས་དང་གཞན་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་རང་གཞན་དོན་ཏེ། དེ་རབ་གྲུབ་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་ནོ། ། ལན་ཅིག་གཅིག་གི་ཚེ་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཉིད་གོམས་པར་བྱས་པས་ཐམས་ཅད་ནས་ ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པ་སྟེ། རིག་མ་བདག་མེད་མའོ། ། འཕྲལ་དུ་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་དེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཉིད་གསུངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཇིགས་སྨྱོ་དེ་བཞིན་སྡུག་ བསྔལ་དང་། ། མྱ་ངན་གདུང་སོགས་འཚེ་བ་དང་། ། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་ཆེ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ཉིད་ཉོན་མི་མོངས། ། འཇིག་པ་ནི་འཆི་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། ། སྨྱོ་བ་ནི་སྨྱོ་བར་གྱུར་པའོ། ། སྡུག་བསྔལ་ནི་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་འབྲས་དང་ཕོལ་མིག་ ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བའོ། ། མྱ་ངན་ནི་བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། ། གདུང་བ་ནི་གནོད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་འཚེ་བ་རྣམས་དང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཉོན་མི་མོངས། །

If one meditates by practicing continuously and without interruption, one abides inseparably from Nairātmyā; thus, one should thoroughly examine and abide in the state of luminosity itself. Saṃsāra is the conventional truth of conceptualization, and the method is Vajradhara. Furthermore, "there is nothing else" means that it is solely non-dual, the meaning of which is the abandonment of permanence and nihilism. That very reality is for the sake of perfectly accomplishing the welfare of self and others: "self" refers to one's own mind, and "others" refers to the sense faculties and objects. The welfare of these is the welfare of self and others; for the sake of perfectly accomplishing that, it means to achieve the supreme accomplishment. By practicing for even a single moment, one is certain of pervading everything; this is the consort Nairātmyā. In that very instant, one directly realizes and experiences it; this is the teaching on the attainment of manifest, perfect buddhahood in a single moment of Vajradhara’s wisdom. For that very reason: "By fear, madness, and likewise suffering, By grief, torment, and such afflictions, By great desire, hatred, and delusion, The practitioner is not afflicted." "Fear" refers to the suffering of death and so forth. "Madness" refers to becoming insane. "Suffering" refers to sensations belonging to the body, such as boils and abscesses. "Grief" is the suffering of separation. "Torment" is harm; by such afflictions and by desire, hatred, and so forth, the practitioner is not afflicted.

ཉོན་མོངས་པས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་ པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཡང་ན། སྒྲུབ་པ་པོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཉོན་མི་མོངས་ཉོན་མོངས་པས་སྒྲིབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཨེ་ཝཾ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་ཤེས་རབ་ཐབས་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་ཆགས་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། ཞེ་སྡང་ནི་མི་ བསྐྱོད་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། གཏི་མུག་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིས་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། འཇིགས་པ་དང་མྱ་ངན་ནི་གཏི་མུག་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། གདུང་བ་དང་སྨྱོ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། སྡུག་བསྔལ་དང་འཚེ་བ་ནི་ ཞེ་སྡང་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། འདིས་ནི་འཇིགས་པ་དང་མྱ་ངན་དང་གཏི་མུག་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གདུང་བ་དང་སྨྱོ་བ་དང་འདོད་ཆགས་ནི་འོད་དཔག་མེད་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། སྡུག་བསྔལ་དང་འཚེ་བ་དང་ ཞེ་སྡང་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ་ཞེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ། ། བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་གསུངས་པ། ཕན་དང་མི་ཕན་འབྲས་འབྱུང་བ། ། དེ་ལྟར་ངེས་པ་རྣམ་དཔྱད་པས། ། ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཀྱང་དེ། ། རྣལ་འབྱོར་ པ་རྣམས་ཅ་ཅོར་གནས། དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པས་མི་ཕན་པ་ཉིད་ཕན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཕན་པ་དང་མི་ཕན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པས་ངེས་པར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན།

One will not be harmed by the afflictions, for the intention is that one acts with equanimity toward them all. Alternatively, the practitioner is Vajradhara. He is not afflicted, nor is he obscured by the afflictions, because he is the very nature of Evaṃ, in which wisdom and method are inseparable. Desire is Amitābha, the Vajra of Speech. Hatred is Akṣobhya, the Vajra of Mind. Great delusion is Vairocana, the Vajra of Body. The meaning is "by means of the cause of those three inseparable vajras." Fear and sorrow are the purification of great delusion. Torment and madness are the purification of desire. Suffering and injury are the purification of hatred. Thus, fear, sorrow, and great delusion are the purification of Vairocana, because Vajradhara is the inseparability of the three vajras. Torment, madness, and desire are the purification of Amitābha. Suffering, injury, and hatred are the purification of Akṣobhya; this is the maṇḍala of the ninefold nature, which is the complete abandonment of the afflictions. Regarding the complete abandonment of habitual tendencies, it is said: "By thus analyzing with certainty The arising of beneficial and non-beneficial results, How could a yogi, for even a single moment, Remain in idle chatter?" Through such a sequence, that which is non-beneficial becomes beneficial; that itself is the arising of the results of benefit and non-benefit. By analyzing with certainty through such a sequence:

དེ་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཀྱང་ཅ་ཅོར་གནས་པར་འགྱུར། འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་དང་ ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཅ་ཅོར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་མི་དགེ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། ཨེ་ཝཾ་ཞེས་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་གཅིག་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། སྐད་ཅིག་ཅེས་པ་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། ཕན་དང་ མི་ཕན་འབྲས་འབྱུང་བ། ཕན་པ་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་བདག་མེད་མའོ། ། མི་ཕན་པ་མི་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། འབྲས་བུ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པའོ། ། འདིས་ངེས་པར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པས་གནས་ པ་ཅི་ལྟར་ཅ་ཅོར་གནས་ཏེ། ཨེ་ཝཾ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་གསུངས་པ། མཚམས་མེད་ལྔ་ནི་བྱེད་པ་དང་། ། གང་ཞིག་སྲོག་ཆགས་གསོད་ལ་དགའ། ། གཞན་ཡང་སྐྱེ་བ་ དམན་གང་དང་། ། རྨོངས་དང་མ་རུངས་ལས་བྱེད་དང་། ། གཟུགས་ངན་ཡན་ལག་མ་ཚང་བ། ། དེ་ཡང་བསམ་པས་གྲུབ་འགྱུར་ན། ། དགྲ་བཅོམ་པ་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ནི་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་བྱེད་པའོ། ། གང་ཞིག་ཐུན་མོང་བའི་སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་ལ་དགའ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དམན་པ་ ཞེས་པ་གདོལ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། རྨོངས་པ་དང་མ་རུངས་ལས་བྱེད་ཅེས་པ། གང་ཞིག་རྟོག་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའོ། ། གཟུགས་ངན་ཡན་ལག་མ་ཚང་བ། །

How could those [who possess such analysis] remain in clamor for even a single moment? Rather, for those endowed with such analytical investigation, there is not even the slightest clamor; this means that everything is exclusively virtuous, and there is not even the slightest non-virtue. Alternatively, Evaṃ refers to the wisdom (jñāna) of the inseparability of method and insight, the non-duality of the one. "Moment" refers to the fourth, the coemergent (sahaja). Regarding the arising of beneficial and non-beneficial results: from the very nature of emptiness, which is beneficial, comes Nairātmyā; from the very nature of non-emptiness, which is non-beneficial, comes Vajradhara. Thus, both results arise as inseparable. If one analyzes with certainty through this, how could a yogi who realizes non-duality remain in clamor? The intention is that, by the very nature of Evaṃ, there are no latencies of virtue or non-virtue. For that very reason, the greatness of wisdom is stated: "Even those who commit the five acts with immediate retribution (ānantarya), Who delight in killing living beings, Furthermore, those of inferior birth, The deluded, those who perform wicked deeds, Those of ugly form and incomplete limbs— If even they achieve accomplishment through intention, Then [what of those who] commit the five acts with immediate retribution, such as killing an Arhat? Whoever delights in killing common living beings, those of inferior birth—meaning outcastes (caṇḍāla) and so forth—and the deluded and those who perform wicked deeds—meaning those who harm sentient beings even through conceptual thought—and those of ugly form and incomplete limbs..."

ཞེས་པ་མི་ཁོམ་པའི་གནས་བརྒྱད་དུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། འདི་རྣམས་ནི་ངེས་པར་དམྱལ་བར་འགྲོ་བ་ བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མེད་པའོ། ། དངོས་གྲུབ་ཤིན་ཏུ་ཐག་རིང་བ་ཁོ་ནའོ། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐུ་ཆེན་པོ་ལས་དེ་རྣམས་ཀྱང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། བསམ་པས་ཡེ་ཤེས་ངེས་པར་རྟོགས་པ་ལས་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་ཞི་བའི་ལྷས་གསུངས་ པ། སྡིག་པ་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་བྱས་ན་ཡང་། ། དཔའ་ལ་བརྟེན་པས་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ལྟར། ། གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྐད་ཅིག་གིས་སྒྲོལ་བ། ། དེ་ལ་བག་ཆགས་རྣམས་ཀྱིས་ཅིས་མི་རྟེན། ། ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་མཚམས་མེད་ལྔ་ནི་བྱེད་པ་ཞེས་པ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་མཚམས་མེད་ཅིང་བར་ཆད་མེད་ པར་སྒྲུབ་པའི་ངང་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། སྲོག་ཆགས་གསོད་ལ་དགའ་བ་ཞེས་པ་སྲོག་ཆགས་གསོད་པའི་སྒྲས་སེམས་གསོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་དགའ་བ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། གཉིས་ཀ་ཡང་ཨཱཿསྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དེ། འཕེལ་བའི་ རང་བཞིན་ཉིད་འགྲིབ་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། གཞན་ཡང་དེ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དམན་པ་གང་དང་གང་། ། ཞེས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ། ། སྐྱེ་བ་དམན་ཞེས་པ་དང་པོ་ནས་མ་སྐྱེས་པའོ། ། རྨོངས་པ་ཤེས་པ་མེད་པ་སྟེ། མ་རུངས་ལས་བྱེད་ཅེས་པ་འོད་གསལ་བའི་ རང་བཞིན་ནོ། ། གཟུགས་ངན་ཞེས་པ་སྣང་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མ་ཚང་ཞེས་པ་སྨྲ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཡན་ལག་ཅེས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཆོས་དེ་རྣམས་འགྲུབ་འགྱུར་འགྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །

Thus, it refers to being born in the eight states of no leisure; these are those who will certainly go to hell. Because they lack the equipment of merit, they lack the equipment of wisdom. Accomplishment is indeed very far away for them. However, through the great power of the wisdom of Hevajra, even they will achieve it; the intention is that this occurs through the certain realization of wisdom by means of contemplation. As the Lord Śāntideva said: "Even if one has committed extremely unbearable sins, Just as one relies on a hero to escape great fear, Why would one not rely on that [wisdom] which liberates in an instant? For what reason would the habitual tendencies not rely on it?" Alternatively, "those who commit the five crimes of immediate retribution" refers to the nature of accomplishing the five wisdoms without interruption or interval; that is Vajradhara. "Delighting in killing living beings" means that the term "killing living beings" refers to killing the mind; delighting in that is Nairātmyā. Both are the purity of the sixteen emptinesses of Āḥ; the meaning is the nature of increase is itself the nature of decrease. Furthermore, it is not only that: "whatever lowly births" refers to all phenomena. "Lowly birth" means unborn from the very beginning. "Deluded" means lacking cognition; "performing wicked actions" is the nature of clear light. "Ugly form" is the nature of non-appearance. "Incomplete" means that which is not to be spoken. "Limbs" is the nature of perfect awareness; these phenomena will be accomplished, becoming the very nature of accomplishment.

བསམ་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ གྱིས་ཤེས་པ་ལས་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། གང་ཞིག་གསུངས་པ། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། ། གཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། ། ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་བལྟ། ། ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། ། ཞེས་པའོ། ། གང་ཞིག་སླར་དགེ་བ་བཅུ་ལ་གོམས་པ་དང་། བླ་མ་ལ་གུས་དབང་ པོ་ཐུལ། ། ང་རྒྱལ་ཁྲོ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ། ། དེས་ནི་རེ་ཞིག་ངེས་པར་འགྲུབ། ། དགེ་བ་བཅུ་ལ་གོམས་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་བསྒོམས་པས་ངེས་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཡང་ན་བཅུ་ཞེས་པ་མཁའ་ འགྲོ་མ་བརྒྱད་དང་། བདག་མེད་མ་དང་། རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། ཀུའི་སྒྲས་ཆོས་འབྱུང་སྟེ། དེ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྟོགས་པ་བདག་མེད་མའོ། ། དེའི་མངོན་པར་གནས་པ་ནི་གོམས་པ་སྟེ། བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། བཅུ་དང་དགེ་བ་གོམས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཏེ་དེ་དག་གང་ ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དགེ་བ་བཅུ་གོམས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བླ་མ་ལ་གུས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དབང་པོ་ཐུལ་ཞེས་པ་སྡུད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡང་ངོ་། ། ང་རྒྱལ་དང་ཁྲོ་བ་དག་ལས་རྣམ་པ་དུ་མ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་གྲོལ་ཞིང་སྤངས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ངེས་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྲུབ་ པར་འགྱུར་རོ། ། རེ་ཞིག་ཅེས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྟག་ཏུ་གོམས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། མཉམ་པར་གཞག་པས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ། །

The intention is that one knows them through the manner of their suchness by means of contemplation. As it is said: "In this, there is nothing to be removed, and not the slightest thing to be added. One should look truly at the truth itself; seeing the truth, one is liberated." Furthermore: "One who is habituated to the ten virtues, who respects the guru, has subdued the senses, and is completely free from pride and anger—such a person will certainly achieve accomplishment for a time." The meaning is that one who possesses the equipment of merit and the equipment of wisdom through habituation to the ten virtues will, by means of meditation, certainly and without doubt achieve accomplishment. Alternatively, "ten" refers to the eight ḍākinīs, Nairātmyā, and Vajradhara. The sound "ku" refers to the source of phenomena (dharmodaya); because she realizes that, she is the "all-realizing" Nairātmyā. Her "abiding" is habituation, which is the maṇḍala of Nairātmyā. "Habituation to the ten virtues" refers to these two maṇḍalas; whoever possesses them is one who is habituated to the ten virtues. For that very reason, "respect for the guru" is the nature of Vajradhara, the essence of emanation. "Subdued senses" also refers to the nature of withdrawal. Being "completely liberated and having abandoned" pride and anger in their various forms, such a person will certainly and without doubt achieve accomplishment. "For a time" means the nature of the two maṇḍalas into which that has been transformed, which is authentic primordial wisdom itself. For that very reason it is said: "Through the yoga of constant habituation, one attains accomplishment by remaining in meditative equipoise."

ཟླ་བ་གཅིག་ཏུ་གསང་ལ་སྤྱད། ། ཇི་སྲིད་ཕྱག་རྒྱ་མ་རྙེད་པར། ། བར་མ་ཆད་པ་གོམས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པས་མཉམ་པར་གཞག་པ་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ་ནི་ཟླ་བའི་ཚད་དེ། གཅིག་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསང་བ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཇི་སྲིད་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་ པ་གཉིས་ཀའི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་པོ་དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཇི་སྲིད་དོ། ། དེའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྙེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་རྙེད་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ནི་སྤྱད་པར་བྱ་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་བྱ་བ་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། གང་གང་ཞིག་གསུངས་པ། བྱེད་པ་བཟང་ པོ་ཡོངས་སྤངས་པ། ། དམ་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། ཞེས་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་རྙེད་པའི་ཆེད་དུ་རྒྱུ་གསུངས་པ། ། སྔགས་པ་གནང་བ་རྙེད་འགྱུར་ཏེ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡིས་གནང་འགྱུར་བ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེ་གེ་མོ་ཁྱེར་ལ། ། སེམས་ཅན་དོན་གྱིས་རྡོ་རྗེ་འཛིན། ། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པས་སེམས་ཅན་དོན་ སྲིད་པ་གསུམ་གཅིག་པ་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་བསྒྲུབ་པར་གྱིས་ཤིག། ཕྱག་རྒྱ་བདག་མེད་མ་ཁྱེར་ལ་ཆེ་གེ་མོ་ཞེས་པ་འདི་དང་དེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། སྔགས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་གཞན་པའི་བཀའ་རྙེད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣལ་ འབྱོར་མ་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནང་བར་འགྱུར་ཞིང་གནང་བ་སྟེར་བར་འགྱུར་རོ། ། འདིས་ཇི་སྲིད་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་གནང་བ་མ་བྱུང་བ་དེ་སྲིད་ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །

Practice in secret for one month. Until the mudrā is found, one should remain in meditative equipoise through the realization of non-duality, practicing without interruption. The attainment of accomplishment is the measure of the month; it is the non-duality of the one. For that very reason, it is secret and not the domain of hearers and the like. As long as there is the garland of the two nādas of both [Nairātmyā and the practitioner] inseparable from Nairātmyā, that is "as long as." The "mudrā" of that refers to the finding of Mahāmudrā; the accomplishment of the mudrā will be found, and that is without anything to be practiced—this is the intent that "there is no activity whatsoever in that." As it is said: "Having completely abandoned the agent, One should meditate upon the ultimate reality." The cause for finding the mudrā is stated: "The mantrin will receive permission; The yoginīs will grant permission: 'Take such-and-such a mudrā, And act for the benefit of sentient beings, O Vajradhara!' O Vajradhara, accomplish the nature of the ultimate, the oneness of the three realms. Take the mudrā Nairātmyā—'such-and-such' and 'that' and so forth cannot be pointed out." The mantrin, possessing authentic wisdom, will receive the command of others; the yoginīs, such as Nairātmyā and the rest, will grant permission and bestow that permission. The intent is that as long as permission from the Vajrayoginīs has not been granted, the accomplishment of the mudrā will not arise.

རྙེད་པ་དེ་ཡང་མིག་ཡངས་མ། ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་བརྒྱན་ པ་སྟེ། ། ས་ཧླི་ག་བུར་ཡང་དག་ལྡན། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་སྦྱང་བར་བྱ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྙེད་ཅིང་ཐོབ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྦྱང་ཞིང་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། མིག་ཡངས་མ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་བརྒྱན་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་དེའི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷག་ པར་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། ཡང་ཞེས་པ་གང་གི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་བརྒྱན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྒྱས་པ་ཡིན་ཞིང་། སིཧླ་ག་བུར་ཡང་དག་ལྡན། ། ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་བདག་མེད་མ་དེ་སྦྱང་ཞིང་ཡང་དག་པའི་རིམ་པས་ངེས་ པར་བྱའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སིཧླ་ག་པུར་ཡང་དག་ལྡན། ། སིཧླ་ཉི་མ་དང་། ག་པུར་ཟླ་བ་སྟེ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་གཉིས་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ནི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ཞེས་པ་གང་གི་ཕྱིར་ཏེ་མིག་ཡངས་མ་ ཡངས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་མིག་ནི་གང་ཞིག་བདེན་པ་གཉིས་སོ། ། དེ་རྙེད་པ་ནི་ཐོབ་ཅིང་ཤིས་པའོ། ། གཟུགས་ཀྱི་སྒྲས་སྣང་(བསྐུ་,བ་སྐུ་)རྡོ་རྗེ་སྟེ། ཡང་རླུང་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། ཨོཾ་ས་སྤྱོད་མ་བདག་མེད་མ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་སྟེ་གསུམ་པོ་འདི་ནི་གཟུགས་དང་ལང་ཚོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་སོ། ། དེས་གང་ལ་བརྒྱན་ཅིང་མཛེས་པ་དེ་གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་བརྒྱན་པ་སྟེ། འདིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དགེ་བ་བཅུ་ལས་བརྩམས་ནས་ནི། །

That which is found is the wide-eyed one, adorned with form and youth, perfectly endowed with sihlā and camphor; she is to be purified by bodhicitta. Having found and obtained the mahāmudrā, she is to be purified and accomplished by the authentic wisdom of bodhicitta. "The wide-eyed one, adorned with form and youth"—this demonstrates the characteristic of her abiding in authentic wisdom. The word "also" (yang) is used because, for that very reason of being adorned with form and youth, bodhicitta is expanded. "Perfectly endowed with sihlā and camphor"—alternatively, that Nairātmyā is to be purified and ascertained through the authentic stages. By what means? By the non-conceptual wisdom of bodhicitta. For that very reason: "Perfectly endowed with sihlā and camphor." Sihlā is the sun and camphor is the moon; the perfect union of the moon and sun is the nature of the yuganaddha (union). The word "also" is used because the "wide-eyed" one is the eye of the nature of sublime wisdom, which is the two truths. Finding her is to obtain and be blessed by her. By the word "form" (rūpa), the Body-Vajra is indicated; "youth" (yauvana) is the Speech-Vajra; and Oṃ is the Earth-Dweller, Nairātmyā, the Mind-Vajra. These three are "form and youth, the bodhicitta." That which is adorned and beautified by them is "adorned with form and youth"—this means the nature of wisdom in which the three vajras are inseparable. Beginning from the ten virtues...

དེ་ལ་ཆོས་ནི་རབ་གསལ་བྱ། ། ལྷ་ཡི་གཟུགས་ཀྱི་སེམས་དང་ནི། ། དམ་ཚིག་གཅིག་ པའི་སེམས་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་ཆོས། དང་པོ་གསོ་སྦྱོང་སྦྱིན་པར་བྱ། ། དེ་རྗེས་བསླབ་པའི་གནས་བཅུའོ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ། རབ་གསལ་བྱ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་བཅུ་ལས་ལྡོག་པ་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ཆོས་སོ། ། དེ་ལས་བརྩམས་པ་དེ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ལས་བརྩམས་པའི་ཆོས་དེ་ལ་རབ་ཏུ་གསལ་ བར་བྱའོ། ། ལྷ་ཡི་གཟུགས་ཀྱི་སེམས་དང་ནི། ། ཞེས་པ་ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དམ་ཚིག་ཅེས་པ་བདུད་རྩི་ལྔ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། གཅིག་པའི་སེམས་ཉིད་ཅེས་པ་རིམ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡང་ན་དེ་ལ་ཞེས་པ་བདག་ མེད་མ་ལ། ཆོས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་གསལ་བྱ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བཅུ་ཞེས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཕྱག་གཉིས་ཏེ། དགེ་བ་ནི་ཆོས་འབྱུང་དང་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཀུ་བ་དག་མེད་མ་དང་། ཤ་ལེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ་ གཉིས་ཀ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་ལས་བརྩམས་པ་ནི་དེ་ནས་བརྩམས་པའོ། ། ལྷ་ཡི་གཟུགས་ཀྱི་སེམས་དང་ནི། ། ཞེས་པ་སྤྲོ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དམ་ཚིག་ཅེས་པ་སྡུད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཅིག་པའི་སེམས་ཉིད་ཅེས་པ་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ནའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཟླ་བ་གཅིག་གིས་དེ་སྐལ་ལྡན། ། འདིར་འགྱུར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཉིད། ། གང་ཕྱིར་མཆོག་ཐོབ་བུད་མེད་ནི། །

In that regard, the dharma should be made clearly manifest: the mind in the form of the deity and the mind of the single samaya. Regarding that, first the poṣadha should be bestowed; thereafter, the ten points of training. Thus, and so forth: the dharma of the ten virtues is the turning away from the ten non-virtues, such as taking life, and so on. Having begun from that, one should make clearly manifest the dharma that has proceeded from that. "The mind in the form of the deity" refers to the purity of the deity's aspect. "Samaya" refers to the five amṛtas and so forth, which is the purity of suchness (tathatā). "The mind of the single [nature]" is the non-dual wisdom (jñāna) of the two stages of purity. Alternatively, "in that" refers to Nairātmyā; the dharma is the dharmakāya, which should be made clearly manifest by means of luminosity itself. One should abide in its very nature. How so? "Ten" refers to the two hands, which are of the nature of the five. Virtue is the wisdom inseparable from the source of phenomena (dharmodaya). "Ku" is Nairātmyā and "va" is Vajradhara; both are of the nature of the five. That which proceeds from the wisdom of Vajradhara, who is inseparable from Nairātmyā, is "proceeding from that." "The mind in the form of the deity" is the wisdom of emanation. "Samaya" is the wisdom of withdrawal. "The mind of the single [nature]" is exclusively the non-dual wisdom characterized by both emanation and withdrawal. For that very reason: "In one month, the fortunate one will become this without doubt; because the woman who has attained the supreme..."

ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། ། ཟླ་བ་གཅིག་གིས་ཕྱག་རྒྱ་དེ་སྐལ་ལྡན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ ཅན་དུ་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཉིད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་གང་ལས་མཆོག་ཐོབ་གནང་བ་རྙེད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན། དེ་སྐལ་ལྡན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ནི་ཟླ་བར་འགྱུར་ཏེ་མ་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། ཨ་བདག་མེད་མ་ནི་མ་ཞེས་པའོ། ། གཉིས་ཀ་ཟ་བའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་མ་ནིང་ངོ་། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཅིག་གིས་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པས་སོ། ། འདིར་ཐེ་ཚོམ་མེད་དེ་འདི་ལ་དོགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། མཆོག་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེས་ཐོབ་པའི་བུད་མེད་ནི་བདག་མེད་མ་སྟེ་གང་ གི་ཕྱིར་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ལས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། ། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཡང་ན་བདག་གི་ནུས་པ་ཡིས། ། ཕྱག་རྒྱ་བཀུག་ལ་རབ་ཏུ་བརྟག། ལྷ་དང་ལྷ་མིན་མི་རྣམས་དང་། ། གནོད་སྦྱིན་མིའམ་ཅི་ལས་ ཀྱང་། ། དོན་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་བདག་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་མཐུ་དང་ནུས་པ་ཡིས་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་བརྟག། ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པར་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཞེས་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་ཏེ། ལྷ་དང་ལྷ་མིན་མི་རྣམས་ལས་བཀུག་ ནས་ལྷ་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། ལྷ་མ་ཡིན་ཡུལ་རྣམས་སོ། །

Having abandoned all conceptual constructions, in one month that mudrā will undoubtedly become the very nature of the wisdom of the dharmadhātu, which is utterly pure and fortunate. For this reason, having obtained the permission to attain the supreme, it is of a nature free from conceptualization, having abandoned all conceptual constructions. Alternatively, it is the nature of the dharmadhātu, which is fortunate and utterly pure. That becomes the moon; "ma" is the bodhicitta, and "a" is Nairātmyā. Because it consumes both, the moon is the neuter. How so? Because the two are realized as non-dual. Here there is no doubt; there is only the absence of hesitation. The supreme is Vajradhara. The woman attained by him is Nairātmyā, because of the two garlands of nādas. For that very reason: "Having abandoned all conceptual constructions," which means having completely abandoned all conceptual constructions. Alternatively: "By my power, summon the mudrā and examine her well." From among gods, asuras, humans, yakṣas, and kinnaras, the meaning is easy to understand. Alternatively, by the might and power of myself, Vajradhara, "the mudrā" refers to the Mahāmudrā; one should cause her to abide as possessing sublime wisdom. Alternatively, "or" indicates the inseparable nature of Vajradhara. Having summoned her from among gods, asuras, and humans—where "gods" refers to the lords of the gods, and "asuras" refers to the realms of the asuras.

མི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་བཀུག་ནས་ཞེས་པ་བསྡུས་ནས་སོ། ། གནོད་སྦྱིན་རྣམས་ལས་ཞེས་པ་ཆ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ལས་སོ། ། མིའམ་ཅི་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ལ་ཀྱང་གི་སྒྲ་སྟེ། མིའམ་ཅི་ ལས་ཞེས་པ་ཅིའི་སྒྲས་མ་ནིང་ངོ་། ། དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་གྱི་མི་ལས་ཏེ། མ་ནིང་གི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྒྱུ་ལས་སོ། ། དེ་ཡང་ཁྱེར་ལ་སྤྱོད་པ་སྤྱད། ། བདག་གི་བརྟན་པ་རྟོགས་པ་ལས། ། ཕྱག་རྒྱ་དེ་བཟུང་ནས་སྤྱོད་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། བདག་གི་བརྟན་པ་རྟོགས་ པ་ལས་རང་གི་བརྟན་པ་རྟོགས་པ་ན་སྤྱོད་པ་བྱའོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཡང་ན། སྤྱོད་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པས་གནས་པ་སྤྱད་ཅིང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་དེ་ཁྱེར་ལ་གོམས་པར་བྱ་ཞིང་བདག་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་བརྟན་པར་གནས་པ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། གང་ཞིག་ཕྱག་རྒྱ་བླངས་ནས་སྤྱོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ལས་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་གྲོལ་བའི་དོན་དུའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གང་བཤད་འཇིགས་པའི་གཟུགས་ཅན་གྱི། ། སྤྱོད་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱིར་མ་གསུངས། ། ཡིད་ནི་བརྟན་ནམ་གཡོའམ་ཅི། ། རང་སེམས་སོ་སོར་བརྟག་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྤྱོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པས་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་གྲོལ་བའི་དོན་ཁོ་ནར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཡང་ན་སྤྱོད་པ་གང་བཤད་པ་འཇིགས་པའི་གཟུགས་ཅན་ཏེ།

"Having summoned the fifteen ḍākinīs, who are human consciousnesses," means having gathered them. "From the yakṣas" means from the nature that is free from parts. The word "also" (kyaṅ) in "also from the kinnaras" indicates a specific sense; the word "from" (las) in "from the kinnaras" is in the neuter. Thus, from such a human nature—that is, from the cause of Vajradhara, which is the essence of the neuter—one should take up the mudrā and engage in the conduct. How so? The intention is that one should engage in the conduct when one has realized one's own stability through the realization of the self. Alternatively, one should abide in and understand the conduct as the inseparability of the conventional and the ultimate. The meaning is: "Taking up that mudrā, one should familiarize oneself with it; from that wisdom which realizes one's own abiding as the stability of Vajradhara." Whoever takes up the mudrā and engages in the conduct does so not for the sake of enjoyment, but for the sake of liberation. Therefore it is said: "The conduct described, which has a terrifying form, Was not taught for the sake of enjoyment. Whether the mind is stable or wavering, It is for the sake of examining one's own mind." The conduct described, which is liberated from the eight worldly concerns, is extremely terrifying; it is not for the sake of desiring enjoyments, but solely for the sake of liberation. Alternatively, the conduct described has a terrifying form.

བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་བྱ་བ་དེ་ ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་བརྗོད་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ངག་གི་ལམ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱིར་མ་གསུངས། ། སྒྲོ་མ་བཏགས་པར་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ད་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དོན་དུ་ཕྱག་རྒྱ་བླངས་ནས་སྤྱོད་པ་བྱའོ་ཞེས་པ་འདི་ལ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་པ། བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པ་ཡིས། ། ཕྱག་རྒྱའི་ཁྱད་པར་དེ་ཇི་ལྟར། ། བདག་མེད་མའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ལས་རྣལ་འབྱོར་པ་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། འདིའི་ཕྱག་རྒྱའི་ཁྱད་པར་གཞན་གྱིས་ཅི། ། ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ་འདི་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་ ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དེ་ལ་ཡང་ངོ་། ། ཕྱག་རྒྱ་ཕྱག་རྒྱ་གཉིས་དག་ལས། ། ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ལ། འདིར་ཡང་། བདག་མེད་མའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་པ་ནི་བདག་མེད་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ བུད་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞིང་འདིའི་གཞན་ཕྱག་རྒྱ་ཡང་ཕྱག་རྒྱའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཏེ། ཇི་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དངོས་གྲུབ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བུད་མེད་གཟུགས་ནི་སྤངས་ནས་གཞན། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ གཟུགས་སུ་བྱ། ། བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་བྱའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ནུ་མ་སྤངས་ནས་བོལླར་འགྱུར། །

That which is the nature of the two truths is inexpressible and is not an object of expression, because it transcends the path of speech. It is not taught for the sake of enjoyment, because it is authentically established without superimposition; such is the meaning. Now, regarding the statement, "One should take and employ a mudrā for the sake of the accomplishment of the mudrā," Vajragarbha, possessing conceptual thought, asked: "How is the distinction of the mudrā for one endowed with the yoga of selflessness? Since the yogi is the mudrā by virtue of being endowed with the yoga of Nairātmyā, what is the use of another distinction of mudrā for him?" This is a conceptualization. Furthermore, this [yogi] is the mudrā, and likewise the other is also [the mudrā]. "From the two—mudrā and mudrā—how will the accomplishment of the mudrā arise?" The accomplishment of Mahāmudrā is the wisdom of the inseparability of insight and method. Here too, the man endowed with the yoga of Nairātmyā is of the very nature of Nairātmyā, and thus possesses the nature of a woman. The other mudrā also possesses the nature of a mudrā. How, then, will the non-dual accomplishment arise? This is the conceptualization. To that, the Blessed One replied: "Having abandoned the form of a woman, one should assume the form of the Blessed One. Having completely abandoned the form of a woman, one should assume the form of the Blessed One." How is this so? For that reason, it was said: "Having abandoned the breasts, they become the bola."

ཀཀྐོ་ལ་དབུས་ཡང་དག་གནས། ། འགྲམ་པ་གཉིས་ནི་དྲིལ་བུར་འགྱུར། ། ཟེའུ་འབྲུ་བོལླ་ཅན་འགྱུར་ཏེ། ། ལྷག་ མ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་གཟུགས། ། ཧེ་རུ་ཀ་ཡི་དགའ་ཆེན་ནོ། ། ཧེ་རུ་ཀ་སྦྱོར་སྐྱེས་བུ་སྟེ། ། འབད་པ་མེད་པར་སྐྱེས་བུར་འགྱུར། ། ནུ་མ་སྙིང་གར་བོལླ་རྡོ་རྗེར་འགྱུར་ཞིང་བོལླའི་ནང་དུ་གནས་པ་ཀཀྐོ་ལ་པདྨའོ། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན་བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་མ་དག་སྙིང་གར་རོ། ། དེའི་ནང་དུ་ཡང་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་ གནས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨོ་འདི་དག་ཁ་སྦྱོར་ཉིད་དོ། ། སྐྱེས་པའི་ནི། ས་བོན་གཉིས་ཀྱི་ནུ་མ་གཉིས། ། ཞེས་པ་སྟེ་ནུ་མ་སྤངས་ནས་བོལླར་འགྱུར། དེའི་དབུས་སུ་ཡང་ཀཀྐོ་ལ་སྟེ་པདྨ་དང་རྡོ་རྗེ་དག་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། བུད་མེད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་པདྨའོ། ། སྐྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་དག་ལས་ གཉིས་ཀ་ཡང་ཁ་སྦྱོར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དག་ལ་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ་ས་བོན་གྱི་དབྱེ་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དབྱེ་བའོ། ། ཡང་ས་བོན་གཉིས་སྙིང་གར་གནས་པར་གྱུར་པ་ནི་ནུ་མ་གཉིས་སོ། ། སྟེང་དུ་རྡོ་རྗེ་དང་འོག་ཏུ་པདྨ་ཞེས་པ་བུད་མེད་ཀྱི་གཉིས་སོ། ། ས་བོན་ གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་འོག་ཏུ་རྡོ་རྗེ་དང་སྟེང་དུ་པདྨ་ཞེས་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་པ་ནུ་མ་སྤངས་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། འགྲམ་པ་གཉིས་ནི་དྲིལ་བུར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ནི་དྲིལ་བུ་སྟེ་དེ་ནི་པདྨ་དང་ཟེའུ་འབྲུའོ། ། བོལླ་ཅན་འགྱུར་ཞེས་པ་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས། རྩ་བ་ཟེའུ་འབྲུ་རྡོ་རྗེའོ། ། ཞེས་ པ་སྟེ།

The kakkola is perfectly situated in the center; the two cheeks become the ghaṇṭā. The valli becomes the keśara; the remainder is the form of the Great Self, the great joy of Heruka. Heruka is the person born of union; without effort, he becomes the person. The breasts at the heart become the valli-vajra, and the kakkola-padmam resides within the valli. What is meant by this? The breasts of the woman are at the heart. Within that, too, the vajra and padma reside. This union of the vajra and padma is the very state of saṃpuṭa. For the man: "The two breasts are the two seeds," meaning that having abandoned the breasts, they become the valli. In the center of that is the kakkola, the inseparability of the padma and the vajra. The female sign is the padma; the male is the vajra. From both the vajra and the padma, both are in saṃpuṭa. Therefore, there is no difference whatsoever between woman and man; this is their inseparability, consisting of the distinction of the seeds and the external distinction. Furthermore, the two seeds situated at the heart are the two breasts. Above is the vajra and below is the padma; these are the two of the woman. Those same two seeds, with the vajra below and the padma above, are the two; this refers to the phrase "having abandoned the breasts," and so forth. "The two cheeks become the ghaṇṭā" means that the two garlands of nāda—the āli and kāli—are the ghaṇṭā, which is the padma and the keśara. "Becoming the valli" refers to the two garlands of nāda; the root, the keśara, is the vajra. Thus it is said.

གཉིས་ཀ་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ལྷག་མའི་གཟུགས་ཞེས་པ་གང་ཞིག་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་དེ་ཧེ་རུ་ཀ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། དགའ་ཆེན་ཏེ་གང་གི་དགའ་བ་ཆེན་པོ་བདག་མེད་མ་སྟེ་དེའི་འོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཧེ་རུ་ཀ་སྦྱོར་བ་གཉིས་ སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་འོ། ། ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྡན་པའི་བདག་མེད་མ་བསྒོམས་པས་ཀྱང་འདི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དེ། འབད་པ་མེད་པར་རྩོལ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེས་བུ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གསལ་བར་ནུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ པ། ། གང་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་འགྱུར། ། གང་ཕྱིར་ཞེས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། གསལ་བར་ནུས་པའི་དེ་གསལ་བ་ཡང་ཡིན་ཞིང་ནུས་པ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསལ་བར་ ནུས་པ་སྟེ། གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་གསལ་བར་ནུས་པའོ། ། དེའི་ཕྱག་རྒྱ་གསལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་དག་གིས་ཀྱང་། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ལ་གནོད་མི་འགྱུར། ། ཤེས་རབ་ནི་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཐབས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་གནོད་པར་ མི་འགྱུར་ཏེ་གང་གིས་ཤེ་ན། སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་དག་གིས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དག་གིས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཡང་ན་སྐྱེ་བ་དངོས་པོ་སྟེ་འཇིག་པ་དངོས་མེད་དོ། །

Both are the indivisibility of the vajra and the lotus. Therefore, it is said: "The remaining form" refers to that which is the indivisibility of both, belonging to Heruka Vajradhara. What is the distinction? "Great Joy" refers to Nairātmyā, whose great joy is his; such is the meaning. For that very reason, Heruka is endowed with the non-dual wisdom of union. By meditating on Nairātmyā who is endowed with the mudrā, this very non-dual wisdom arises without effort or exertion, becoming the very nature of the person who is born. For that very reason: "The yogi who is capable of clarity, Because of which the accomplishment of the mudrā occurs." "Because of which" means for that reason: the yogi is endowed with non-dual wisdom. "The accomplishment of the mudrā" means it becomes Mahāmudrā. What is the distinction? "Capable of clarity" means it is both clear and capable; because it is both, it is "capable of clarity." That which possesses this is "capable of clarity." The meaning is that his mudrā is endowed with clarity. For that very reason: "Even by birth and destruction, Wisdom and method are not harmed." "Wisdom" is the mudrā. "Method" is the yogi. Neither of the two is harmed. Why? "By birth and destruction" means by arising and ceasing; the meaning is that they are not harmed by birth and death. Alternatively, birth is existence and destruction is non-existence.

དེ་དག་གིས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་སྟེ། གང་གི་ ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་ཐབས་ནི་འབྱུང་བ་སྟེ། ། འཇིག་པ་ཤེས་རབ་སྲིད་མཐར་བྱེད། ། ཐབས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། འབྱུང་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ངོ་བོར་འབྱུང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་ པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། འཇིག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། སྲིད་མཐར་བྱེད་ཅེས་པ་སྲིད་པ་སྐྱེ་བ་དང་མཐར་འཇིག་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཀཾ་ཡེ་ཤེས་འདི་ལ་ཡོད་པའི་ ཕྱིར་སྲིད་མཐར་བྱེད་ཅེས་པའོ། ། ཡང་ན་ཀཾ་སྲིད་པ་འཁོར་བ་མཐར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྲིད་མཐར་བྱེད་ཤེས་རབ་སྟེ། སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དབྱེར་མེད་པ་བདག་མེད་མ་ཉིད་ཅེས་དགོངས་པའོ། ། དེས་ན་འདི་ལ་རབ་འཇིག་མེད། ། དེ་ཉིད་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད། ། ལ་ལ་འཇིག་པས་ཟད་འགྱུར་ཏེ། ། འཇིག་པ་མེད་ཕྱིར་ཟད་པའང་མེད། རྒྱུ་དེས་ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་ལ་འཇིག་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་མནས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། གང་ཞིག་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ནི་ངེས་པར་འཇིག་ པར་འགྱུར་གྱི་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་མེད་ཅིང་ཟད་པའང་མེད་དོ། ། འོང་ཞེས་པ་གང་གི་ཕྱིར་ཏེ།

These [two] are exclusively the nature of insight and method, which consist of the existent and the non-existent. Because it is the wisdom of Vajradhara, it is not subject to harm; there is not the slightest conceptualization. For that very reason: "Because method is arising, and wisdom is destruction, which brings an end to existence. Method is Vajradhara; 'arising' is the nature of conventional truth, which arises as the authentic essence. 'Destruction' is nirvāṇa; wisdom is the ultimate truth. Vajradhara is exclusively the nature of these two truths. 'Bringing an end to existence' means that existence is birth and its end is destruction; because this wisdom possesses the nature of both birth and destruction, it is called 'bringing an end to existence.' Alternatively, it is wisdom that brings an end to existence, meaning it brings an end to cyclic existence (saṃsāra). The intention is that it is Nairātmyā herself, the inseparability of existence and nirvāṇa." "Therefore, in this there is no destruction; from that very [state] there is no birth. Some are exhausted by destruction, but because there is no destruction, there is no exhaustion. For that reason, in Vajradhara himself there is neither destruction nor nirvāṇa. Because from that very [state] there is no birth—from its own essence—the intention is that all phenomena are primordially unborn. Whatever has the nature of birth will certainly be destroyed; but because there is no birth due to being primordially unborn, there is no destruction and no exhaustion." The word "because" (āgata) indicates the reason.

གང་ཞིག་ལ་ལ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ངེས་པར་འཇིག་པ་ལས་སོ། ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་གནོད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། སྤྲོས་པ་བསྒོམ་བྱ་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན། ། སྤྲོས་པ་རྨི་ལམ་ལྟར་བྱས་ནས། ། སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲོས་མེད་བྱེད། ། བསྐྱེད་པ་ཞེས་པ་སྐྱེ་བ་སྟེ། ། ལྷའི་རྣམ་ པའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་དེས་ཐོབ་པ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་ནི་འདུས་པའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་དེས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་བསྒོམས་པས་སྤྲོས་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་ཞིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱའོ། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ཞེས་པ་རྣམ་ པར་དག་པ་གཉིས་ངེས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། སྤྲོས་པ་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་རྨི་ལམ་ལྟར་བྱས་ནས། གང་ཞིག་སྤྲོས་པ་ལྷའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲོས་མེད་བྱ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལྷའི་རྣམ་ པས་རྣམ་པར་སྦྱང་ཞིང་གོམས་པར་བྱེད་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན། ཆུ་དང་འོ་མ་བཞིན་ཐ་དད་པ་ཡང་ཐ་དད་མེད་པར་སྐད་ཅིག་ལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་བསྐྱེད་པའི་སྒྲས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་རིམ་པ་ནི་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ ཡིས་ཞེས་པ་སྟེ།

Whatever is subject to exhaustion is necessarily subject to destruction. Because that [destruction] does not exist, birth and destruction themselves do not exist. Therefore, harm is in every respect non-existent; this is the meaning of the explanation of the two verses. For that very reason: "By the yoga of the generation stage, the practitioner of the vow meditates on elaboration. Having made elaboration like a dream, one makes the elaborations non-elaborate." "Generation" (utpatti) means birth; it is the purity of the deity's form. The "generation stage" (utpattikrama) is that which is attained through it; "yoga" (yoga) is the union. By means of that yoga of the generation stage, one meditates on the maṇḍala-cakra and should enter into meditative equipoise while meditating on the elaborations of the aggregate of form and so forth. "The practitioner of the vow" (vratin) is the nature of the two certainties of purity. Having made the elaboration of deity yoga like a dream, one should make the elaborations—the forms of the deities—non-elaborate. One should realize the aggregate of form and so forth as indivisible. By this, when the purification and familiarization of the aggregate of form and so forth through the form of the deity becomes manifest, even that which is distinct, like water and milk, will arise in an instant as non-distinct. Alternatively, the word "generation" refers to authentic wisdom (jñāna). Its "stage" is the attainment; and that is "yoga" by means of the indivisibility of insight (prajñā) and method (upāya).

བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ལས་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟོགས་པས་སྤྲོས་པ་སྤྲོ་བ་སྟེ། སྤྲོས་མེད་བྱ་སྡུད་པས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་འདི་ཉིད་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། འདི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་རྨི་ལམ་དང་། ། ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་བར་མ་བཞིན། ། རྟག་ཏུ་གོམས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། ། དེ་བཞིན་དཀྱིལ་འཁོར་སྣང་བར་འགྱུར། ། བར་ཆད་མེད་པར་གོམས་པས་སྦྱོར་བ་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་ལྷའི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་སོ་སོར་སྣང་བར་ འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ཞེས་པ་མངོན་སུམ་ཉིད་ལ་བདེན་པ་མ་ཡིན་རྫུན་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་ཞེས་པ་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ལ་བདེན་པ་མ་ཡིན་རྫུན་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཇི་ལྟར་བར་མའི་སྲིད་པ་བཞིན། ། ཞེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དམིགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སོ་སོར་ གསལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། ཇི་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་སྒྱུ་མ་སྣང་བ་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། རྨི་ལམ་མཚན་མ་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། བར་མ་སྲིད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་སོ་སོར་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྟག་ཏུ་བར་ཆད་ མེད་པ་ཐ་དད་མེད་པའོ། ། གོམས་པ་ཀུན་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་བརྟན་པར་གནས་པ་ནི་གོམས་པ་སྟེ་ཐ་དད་པའོ། ། རྟག་ཏུ་གོམས་པའི་སྒྲས་ཐ་དད་མེད་པ་དང་ཐ་དད་དོ། །

Through the yoga of the generation stage, one attains authentic wisdom; by realizing non-duality, one emanates elaborations, yet should abide by withdrawing those elaborations. The meaning is that this very nature of emanation and withdrawal is wisdom itself. If one asks how this is so, it is said: "Just as an illusion and a dream, And just as the intermediate state, Through the application of constant cultivation, The maṇḍala will appear in that way." Through the application of uninterrupted cultivation, the meditation on the forms of the deities of the maṇḍala will appear individually from the realization of non-duality. "Just as an illusion" means that in direct perception itself, it is neither true nor false. "Just as a dream" means that in what is not direct perception, it is neither true nor false. "Just as the intermediate state" means that it is the nature of mere consciousness without an apprehended object; thus, it will appear individually. Alternatively, the maṇḍala is authentic wisdom itself. Likewise, the appearance of the illusion is the Vajra Body; the dream-sign is the Vajra Speech; and the intermediate state is the Vajra Mind—thus the three vajras will appear individually. How so? "Constantly" means without interruption or distinction. "Cultivation" refers to abiding firmly in all respects; it is the distinction. By the term "constant cultivation," both non-distinction and distinction are implied.

དེ་དག་སྦྱོར་བ་ནི་འདུས་པ་སྟེ་རྟག་ཏུ་གོམས་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་ཐ་དད་མེད་པ་དང་ཐ་དད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། བསྐྱེད་པ་དང་ རྫོགས་པ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དབང་བསྐུར་ལ། ། ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་བདེ་ཆེན་པོ། ། འདི་ནི་དེ་ཡི་མཐུ་ཉིད་དེ། ། གཞན་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་འབྱུང་བ་མེད། ། དཀྱིལ་འཁོར་འདི་ནི་ཞེས་པ་ལྷའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། གཞན་ ལས་འབྱུང་བ་མེད་གཞན་ལས་སྐྱེས་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ནི་དེའི་མཐུ་ཉིད་དེ། ། དེའི་ཞེས་པ་གང་གི་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་བདེ་ཆེན་པོ། ། གང་ཞིག་རྟོགས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། གང་དུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དབང་བསྐུར་བ་ལ་ཆུའི་དབང་ལ་སོགས་པ་བདུན་པོ་རྣམས་ལའོ། ། འདིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ། རིམ་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཡང་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་འདི་ཆེན་པོ་དང་ཕྱག་རྒྱ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟེ་དགའ་བ་བཞིའོ། ། དེས་དབང་བསྐུར་བ་དྲི་མ་མེད་པའི་བྱ་བ་སྟེ། དེ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་གང་ཞིག་མྱང་བའོ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་འདི་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། གཞན་ལས་འབྱུང་བ་མེད། གཞན་ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་པ་སྟེ་བདག་མེད་མའོ། ། འབྱུང་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། གཞན་དང་འབྱུང་བ་ནི་གཞན་ འབྱུང་བའོ། ། མེད་ཅེས་པ་དེ་ལ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཐ་དད་པ་མེད་ཅེས་པ་སྟེ་མ་ནིང་ངོ་། །

Their union is the assembly; the meaning is that there is no distinction and no perception of distinction in the application of constant cultivation. In order to demonstrate the non-duality of the generation and completion stages, it is said: "In the empowerment of Mahāmudrā, The great bliss as it is known— This is its very power; The maṇḍala does not arise from another." "This maṇḍala" refers to the wisdom of meditating on the forms of the deities. "Does not arise from another" means it is not produced from anything else. "This is its very power": of what? "The great bliss as it is known"—the coemergent great bliss that is realized. This refers to the seven empowerments, such as the water empowerment, within the empowerment of Mahāmudrā. This indicates that the maṇḍala is the nature of coemergence alone and nothing else; the meaning is the inseparability of the two stages. Alternatively, "Mahāmudrā" is so called because it is both "great" (mahā) and a "seal" (mudrā), referring to the four joys. The empowerment by that is the stainless activity. "As it is known" refers to whatever is experienced therein. That great bliss, the authentic wisdom, is the maṇḍala of the wisdom of Vajradhara. What is the distinction? "Does not arise from another." "Another" refers to the non-coemergent, which is Nairātmyā. "Arising" refers to Vajradhara. "Arising from another" means arising from something else. "Does not" means that there is no distinction between wisdom and method; it is the neuter state.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་ནི་མཐུ་སྟེ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བདེ་བ་ནག་པོ་བདེ་བ་སེར། ། བདེ་བ་དམར་པོ་བདེ་བ་དཀར། ། བདེ་བ་ལྗང་གུ་བདེ་བ་སྔོ། ། བདེ་བ་མཐའ་དག་རྒྱུ་མི་རྒྱུ། ། བདེ་བ་ཤེས་རབ་བདེ་བ་ཐབས། ། དེ་བཞིན་ཀུན་དུ་རུ་སྐྱེས་བདེ། ། བདེ་བ་དངོས་པོ་དངོས་མེད་བདེ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བདེ་བར་དྲན། ། བདེ་བ་ཞེས་པ་གང་ཞིག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ནི་ནག་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་གྱུར་པ་མཐའ་དག་བརྟན་པ་དང་། གཡོ་བ་དང་། བུད་མེད་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། དེ་གཉིས་ལས་སྐྱེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ། དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་དང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ་རིམ་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཡང་ན་བདེ་བ་ཞེས་པ་སུ་ཁུ་བ་དང་། ཁཾ་བདག་མེད་མ་སྟེ། སུ་དང་ཁཾ་ནི་བདེ་བའོ། ། ཁུ་བ་དང་བདེ་བ་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། དེ་ནི་ནག་པོ་མི་བསྐྱོད་པའི་རང་ བཞིན་ནོ། ། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་དཀར་པོ་དང་ལྗང་གུ་དང་སྔོན་པོ་ནི་རིན་ཆེན་དབང་པོ་དང་འོད་དཔག་མེད་དང་། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་ཏེ་དེ་གཉིས་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། །

For that very reason, the supreme entity is power; this is the meaning of the generation stage being inseparable from the completion stage. For that very reason: Bliss is black, bliss is yellow, Bliss is red, bliss is white, Bliss is green, bliss is blue; Bliss is all that is moving and unmoving. Bliss is insight, bliss is method; Likewise, bliss is born from the kunda (sexual union). Bliss is existence, bliss is non-existence; Vajrasattva is remembered as bliss. "Bliss" refers to the coemergent wisdom (sahaja-jñāna). It is the experience of all aspects such as black, yellow, and so forth—the stable and the moving, women and men, and the wisdom that experiences what is born from those two. "Existence and non-existence" and "Vajrasattva" refer to the wisdom of the inseparability of the three vajras. All of this is the generation stage, the nature of the conventional truth and the nature of the ultimate truth; thus, the two stages are inseparable. Alternatively, "bliss" refers to su (semen) and khaṃ (Nairātmyā). Su and khaṃ are bliss. The bodhicitta of the inseparability of semen and bliss is black, the nature of Akṣobhya. Yellow, red, white, green, and blue are the natures of Ratnasambhava, Amitābha, Vairocana, Amoghasiddhi, and Vajrasattva; these are the two themselves.

མཐའ་དག་ཐམས་ཅད་དེ་རྒྱུ་མི་རྒྱུ་ཞེས་པ་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་དང་ དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨའོ། ། ཀུནྡུ་རུ་སྐྱེས་པ་དགའ་བ་གསུམ་མོ། ། དངོས་པོ་དངོས་མེད་ཅེས་པ་བདེ་བ་གཉིས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དྲན་པ་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ། ། ད་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་ པོའི་དབང་བསྐུར་ལ། ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་བདེ་ཆེན་པོ། ། འདི་ནི་དེ་ཡི་མཐུ་ཉིད་དེ། ། གཞན་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་འབྱུང་བ་མེད། ། ཅེས་པ་ཐུགས་ལ་གནས་པར་མཛད་ནས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་པ། རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་འདི། ། དམ་པའི་བདེ་བ་བདེ་ཆེན་ འདོད། ། རྫོགས་པ་བསྒོམ་པ་མེད་པ་སྟེ། ། བསྐྱེད་པ་ཡིས་ནི་དགོས་པ་ཅི། ། གལ་ཏེ་གང་ཞིག་དམ་པའི་བདེ་བ་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཞིང་། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་རང་བཞིན་རྟོགས་པའོ། ། གང་ཞིག་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཡང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་འདིའོ་ ཞེས་འདོད་ཅིང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་ཡང་བསྒོམ་པ་མེད་དོ། ། དེའི་བསྐྱེད་པ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ་པས་དགོས་པ་ཅི་སྟེ། དགོས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་ཞུས་པ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ། ཨེ་མ་དད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཉམས། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ འདི། ། ཨེ་མ་ཞེས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ངོ་མཚར་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་འདི་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཞུ་བ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ཉམས་ཏེ། འདིས་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པ་ཉིད་དེ།

"All" and "entirety" refer to the moving and the unmoving, the nature of the senses and their objects. "Insight and method" are the vajra and the lotus. "Born of kunda-ru" refers to the three joys. "Entity and non-entity" refers to the two blisses. "Vajrasattva" is the wisdom of the indivisibility of the three vajras. "Mindfulness" is omniscience. Now, regarding the empowerment of Mahāmudrā: "The great bliss as it is known—this is its very power; the maṇḍala does not arise from anything else." Having taken this to heart, Vajragarbha asked: "This yoga of the completion stage is held to be the sublime bliss of great bliss. Since there is no meditation in the completion stage, what is the purpose of the generation stage?" If one holds that whatever possesses the sublime bliss of wisdom is great bliss, and that the generation stage is the realization of the nature, then that great bliss is indeed this yoga of the completion stage. Thus, there is no meditation in the completion stage. If that is so, what is the purpose of meditating on the generation stage? There is not the slightest purpose. When he had thus requested, the Blessed One replied: "O, the power of faith has failed! This great bodhisattva..." "O" is the Blessed One’s expression of wonder. Since this great bodhisattva Vajragarbha has asked in such a way, he has failed; he does not know what is Dharma and what is not Dharma.

འཇལ་བར་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཉམས་པའོ། ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན་དད་ པའི་ཤུགས་ཀྱིས་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཉིད་དེ། འདིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཙམ་ཉིད་ཁོ་ན་ངེས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་གཉིས་ཀ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་ལ་མཚར་བར་དགོངས་ནས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སླར་གསུངས་པ། ལུས་དངོས་མེད་ན་གང་ལས་བདེ། ། བདེ་བ་སྨྲ་བར་མི་ ནུས་ཏེ། ཁྱབ་བྱ་ཁྱབ་བྱེད་རང་བཞིན་གྱིས། ། བདེ་བས་འགྲོ་བ་ཁྱབ་པའོ། ། ལུས་ཀྱི་སྒྲས་འཕེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་དེའི་དངོས་པོ་མེད་ན་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡེ་ཤེས་ག་ལ་ཡོད་དེ། བདེ་བ་ཞེས་སྨྲ་བར་མི་ནུས་པ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཁྱབ་ བྱ་ཁྱབ་བྱེད་རང་བཞིན་གྱིས་ཁྱབ་བྱ་ལུས་དང་ཁྱབ་བྱེད་བདེ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་བདེ་བ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ཁམས་གསུམ་པ་ཁྱབ་པའོ། ། ཡང་ན་ལུས་དངོས་མེད་ནི་ཞེས་པ། ཨའི་རང་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོ་ནི་དངོས་མེད་དེ། བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཡང་ལུས་ཏེ་འཕེལ་ བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། འདི་ལུས་དང་དངོས་མེད་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་དངོས་མེད་དེ། དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ན་འཕེལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་བདག་མེད་མ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གང་ལས་ཆོས་འབྱུང་ལས་ཏེ་བདེ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བདེ་བ་དེ་ཡང་སྨྲ་བར་མི་ནུས་ཏེ་ ངག་གི་ལམ་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཁྱབ་བྱ་ཁྱབ་བྱེད་རང་བཞིན་གྱིས། །

Because it cannot be measured, it is "impaired." If you ask how so, it is because one follows through the power of faith. Thinking to himself with wonder, "This [wisdom] ascertains only the dharmakāya, and not both the nirmāṇakāya and the saṃbhogakāya," he spoke again to Vajragarbha: "If the body is without substance, from what would bliss arise? Bliss cannot be expressed, for by the nature of the pervaded and the pervader, beings are pervaded by bliss." By the word "body," the nature of the five aggregates and so forth, which are characterized by growth, is meant. If that substance does not exist, how could there be the wisdom that experiences bliss? Bliss itself cannot be expressed. Therefore, by the nature of the pervaded and the pervader—the body as the pervaded and bliss as the pervader—beings of the three realms are pervaded by such a nature of bliss and wisdom. Alternatively, "the body is without substance" means that by the nature of the syllable A, substance is non-substance; it is Vajradhara, whose nature is Nairātmyā. That too is the "body," characterized by growth. Since this is both body and non-substance, it is the "body without substance." When it has become thus, it is by the very nature of Nairātmyā, who is the essence of Vajradhara characterized by growth. "From what" means from the source of phenomena (dharmodaya), which is the coemergent wisdom of bliss. That bliss also cannot be expressed, because it transcends the path of speech. "By the nature of the pervaded and the pervader..."

ཞེས་བ་ཁྱབ་བྱ་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་བདེ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ཁྱབ་སྟེ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་འགྲོ་བ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། འདི་ཉིད་དཔེས་བརྟན་པར་བྱེད་པ། ། ཇི་ལྟར་མེ་ཏོག་ལ་ གནས་དྲི། ། མེ་ཏོག་དངོས་མེད་ལས་མི་རྟོགས། ། དེ་བཞིན་གཟུགས་སོགས་དངོས་མེད་པས། ། བདེ་བ་དམིགས་པ་ཉིད་མི་འགྱུར། ། མེ་ཏོག་ལ་གནས་པའི་དྲི་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ཏེ། མེ་ཏོག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ དངོས་པོ་མེད་པས་བདེ་བ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་མི་གནས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། འདྲ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཁྱད་པར་གནས་པ་ཡིན་གྱི་དེ་ཐམས་ཅད་མཚུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཉིད་གཟུགས་ མེད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། ཇི་ལྟར་མེ་ཏོག་ལ་གནས་དྲི། ། ཞེས་པ། དྲི་ཤེས་པ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་མེ་ཏོག་ལ་གནས་པ་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། ། མེ་ཏོག་ཉིད་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་མེད་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར། དྲི་དང་ དྲིའི་ཤེས་པ་མི་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞིག་དྲིའི་ཤེས་པ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། མི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ནའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་མེད་པས། །

Thus, the meaning is that the world is pervaded by the coemergent wisdom (sahaja-jñāna) of the pervaded and the pervader; that is, authentic wisdom is itself inseparable from the world. To stabilize this point through an analogy: Just as the scent residing in a flower Is not perceived when the flower is absent, Likewise, because form and so forth are absent, Bliss itself cannot be apprehended. The scent residing in a flower is perceived and understood; it is not [perceived] when the substance of the flower is absent. Just as that is the case, because form and so forth are absent, bliss itself cannot be apprehended. Therefore, not abiding in form is the very absence of the substance of form. The analogy is one of partial similarity rather than total identity. Nevertheless, it should be understood through its essential nature: form itself is formlessness, and formlessness itself is form. Alternatively, regarding the line: "Just as the scent residing in a flower," the scent is first perceived and understood as residing in the flower. Because the flower itself is primordially unborn, its arising is negated by its non-substantiality; thus, the scent and the cognition of the scent are not perceived or understood, because there is no other cognition that perceives the cognition of the scent. Likewise, bliss as authentic wisdom cannot be apprehended; it is of the very nature of non-apprehension. How so? "Because form and so forth are absent."

གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་ཨའི་རང་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོ་སྟེ། དེས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་བདག་མེད་མ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན། རྫོགས་པ་བསྒོམ་པ་མེད་པ་སྟེ། ། ཞེས་པའི་ཕྱོགས་འདི་ གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་རྟོགས་པ་ལས། ། ཞེས་དགོངས་པ་སྟེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་རྣམ་པར་སྤངས་ནས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། ། གཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། ། ཡང་དག་ཉིད་ ལ་ཡང་དག་བལྟ། ། ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། ། ཞེས་པ་སྟེ། འདི་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བ་གང་ཞིག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ངེས་པར་རྟོགས་པའོ། ། དྲི་མ་གློ་བུར་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་མེད་དོ། ། དངོས་པོ་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་ པའི་ཡང་མ་རིག་པ་རྣམ་པར་བསལ་ནས་དངོས་པོ་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་མེད་དོ། ། གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་དངོས་པོ་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་མེད་དོ། ། དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་ནི་བདག་གིས་མི་ཤེས་ཏེ་སྐྱོན་ཅིར་ཇི་ལྟར་ཞེས་ པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་མ་རིག་པས་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་དྲི་མ་གློ་བུར་བ་བསལ་བའི་དོན་དུ་ལྷའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་པ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྟེ།

The non-existence of the entities of form and so forth is the entity of the nature of A; thus, the meaning is that the nature of form and so forth is the very state of selflessness. What is expressed by this? It is the establishment of the position: "There is no meditation on completion." How so? The intention is: "From the realization of the generation stage." This means that apart from the generation stage, there is no completion stage at all. Accordingly: "There is nothing whatsoever to be removed from this, Nor is there the slightest thing to be added. Look truly at the very truth; Seeing the truth, one is liberated." This refers to the vision of truth, which is the definitive realization of the nature of all phenomena. For those possessed of adventitious stains, there is no realization of the reality of things due to the constant power of ignorance. By clearing away the ignorance that prevents the realization of the reality of things, one realizes that very reality. In both cases, there is no realization of the reality of things. The realization of the reality of things is authentic primordial wisdom (jñāna) itself. For that very reason, the statement "I do not know such natures; what fault is there, and how?" is made. Therefore, for the sake of removing the adventitious stains of those who constantly abide in ignorance, the generation stage is the pure entity in the form of the deity.

དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འདི་དང་དེའོ་ཞེས་པ་རྣམ་པར་བཅད་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ། གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པ་ཐ་དད་ཅིང་གཅད་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་པ་སྟེ། བསྐྱེད་པ་ཡིས་ནི་དགོས་པ་ཅི། ། ཞེས་གང་ཞིག་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་ཞུ་བ་འདི་ནི་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་སྤངས་པ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལྟ་བུ་སྟེ། ཨེ་མ་དད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཉམས། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི། ། ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐུགས་ལ་འཁྲུངས་པའོ། ། གཞན་ཡང་། བདག་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྐྱེད་ པའི་རིམ་པའི་དགོས་པ་ཆེན་པོ་གསུངས་པ། དངོས་ང་དངོས་པོ་མེད་པ་ང་། ། དངོས་པོ་རྟོགས་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ང་། ། ཕྱག་དང་ཞལ་གྱི་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཉིད་ཀྱིས་ང་ཉིད་རེ་ཞིག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དངོས་པོ་སྟེ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དངོས་པོ་མེད་པ་ང་ཉིད་དེ། ། ཕྱག་དང་ཞལ་གྱི་རྣམ་ པའི་གཟུགས་ནི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ང་ཉིད་དེ་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་རྟོགས་པ་ཉིད་ལས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་རྟོགས་པ་ཁོ་ནས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ངེས་ པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཡང་ན། ང་ཨ་ཡིག་དང་། ཧཾ་ཡིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

Because that very [reality] is manifested in an instant through equanimity, one is unable to differentiate or exclude "this" and "that," and thus the completion stage is attained. This purity of the deity and this purity of suchness are non-dual; they are indivisible, inseparable, and cannot be partitioned. As for the question, "What is the purpose of the generation stage?"—this inquiry of Vajragarbha is in every respect like one who has abandoned a spiritual friend and is of a nature prone to degeneration. "Alas! Through the force of faith, this great bodhisattva has degenerated," the Blessed One thought to himself. Furthermore, in order to demonstrate his own nature, the Blessed One spoke of the great purpose of the generation stage: "I am existence and I am non-existence; I am the Buddha because I realize existence. By the very form of hands and faces, I am for a time the entity of omniscience, the nature of existence. I am non-existence itself, because the form of hands and faces is by its very nature formless. I am the Buddha because I possess realization. How so? It is precisely through the realization of existence that one is called an omniscient Buddha. Therefore, the meaning is that the completion stage is certain through the realization of the generation stage alone. Alternatively, 'I' is the essence of the syllables A and Haṃ, because I am the nature of wisdom and method."

དེ་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པ་ང་ཉིད་དེ། གཉིས་ཀ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། ང་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཏེ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པར་ཤེས་ པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་དངོས་པོ་རྟོགས་ཕྱིར་གང་ཞིག་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་དེ་མེད་དེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཞེས་པའོ། ། རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་ལེ་ལོས་བསྣུན་པ་དང་། ། རྨོངས་པ་གང་ཞིག་ང་མི་ཤེས། ། དམ་པ་ང་སྤྱོད་བདེ་བ་ ཅན། ། རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་ལ། ། རྨོངས་པ་གང་ཞིག་གཏི་མུག་གིས་བསྒྲིབས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ང་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རེ་ཞིག་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། ། ཤེས་རབ་རྣོན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ བ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ངེས་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་དེ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལས་གཞན་པའི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ། ། གང་ཞིག་ལེ་ལོས་བསྣུན་པ་ཞེས་པ་ལེ་ལོ་ནི་སྒྱིད་ལུག་པ་ཡིན་ཞིང་། བསྣུན་པ་ནི་བཅོམ་པ་སྟེ་ལྷའི་རྣམ་པར་སྤྲུལ་པ་བསྒོམ་ པས་ཅི་ཞེས་བརྩོན་འགྲུས་དམན་པ་ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པ་མི་ཤེས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ང་མི་ཤེས་སོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་གོམས་པས་ནི་གཉིས་ཀའི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པའོ། ། དམ་པ་ང་སྤྱོད་ བདེ་བ་ཅན། ། རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་ལ། ། ང་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ།

That very non-entity is I myself, because the two are without any distinction. I myself am the Buddha, in the sense of knowing the inseparability of insight and method. How so? Because there is no entity whatsoever that is not the inseparability of the two; all entities are of the very nature of insight and method. For that reason: Those struck by laziness, And those deluded ones who do not know me, Do not know me, the sublime, whose conduct is Sukhāvatī, Within the bhaga of the Vajra Consort. Those deluded ones who are obscured by ignorance do not know me; the purity of suchness is simply not within the domain of the deluded. If, through sharp insight, one were to realize the purity of suchness, then that would be the definitive realization of the reality of entities. It would then be said that there is no completion stage (niṣpannakrama) other than the generation stage (utpattikrama). Regarding the phrase "struck by laziness," laziness is indolence, and "struck" means overcome. Those of inferior diligence, who do not know the purity of the deity through the meditation on the deity’s emanation, do not know me. Through the cultivation of the generation stage, there is the purity of both; even so, the completion stage is not other than the generation stage. "I, the sublime, whose conduct is Sukhāvatī, within the bhaga of the Vajra Consort"—"I" refers to the inseparability of insight and method.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམ་པ་མ་ནིང་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། བདེ་བ་ཅན་ཆོས་འབྱུང་ལ། ། སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡིས་ང་རྣམ་པར་གནས་སོ། ། བདེ་བ་ཅན་ཡང་གང་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་ བཙུན་མོའི་བྷ་ག་ཞེས་པ་གང་ཞིག་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོ་སྟེ། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་སྟེ་དེའི་བྷ་ག་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡང་ན་གང་། རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ་བཙུན་མོ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། རྡོ་རྗེ་དང་བཙུན་མོ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོ་སྟེ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེའི་བྷ་ག་ལ་དེས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལའོ། ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་དབུགས་དབྱུང་བ་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབུགས་དབྱུང་བ་གསུངས་པ། ཨེ་ཡིག་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཅན་ནི། ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག། ཨེ་ཡིག་གི་རྣམ་པ་ནི་ཨེ་ཡིག་གི་རྣམ་པ་སྟེ། ཆོས་འབྱུང་གཞལ་ཡས་ཁང་ངོ་། ། དེའི་གཟུགས་ཅན་དེའི་རང་བཞིན་ལའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་བ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རིན་ཆེན་ནི་སངས་ རྒྱས་རིན་ཆེན་ནོ། ། དེའི་ཟ་མ་ཏོག་ནི་བཞིར་གྱུར་པའོ། ། འདིས་ནི་སྤྱོད་ཅེས་པ་འདིས་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་དང་སྤྱོད་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཉིད་དོ། ། ང་ཞེས་པ་འདིས་ནཱ་ད་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཡང་ངའོ། ། དམ་པ་ཞེས་པ་འདིས་མ་ནིང་གི་རང་བཞིན་ ཉིད་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་ངའོ། །

For that very reason, it is the nature of the supreme neuter. In the source of phenomena (dharmodaya) of Sukhāvatī, I abide as the nirmāṇakāya through various modes of conduct. What, then, is Sukhāvatī? It is said: "The vajra of the consort’s bhaga." That which possesses bliss is the Vajra Consort; she is the Vajra Ḍākinī, and her bhaga is wisdom. Alternatively, "Vajra" is Vajradhara and "consort" is Nairātmyā. The Vajra and the Consort are the Vajra Consort, the inseparability of insight and method. In her bhaga—that is, in that inseparable wisdom—this expresses the consolation of Vajradhara. The consolation of the Tathāgatas is expressed as follows: "The form of the letter E is the jewel casket of the Buddhas." The form of the letter E is the shape of the letter E, the celestial palace of the source of phenomena (dharmodaya). Its "form" refers to its very nature. What is its specific quality? "The jewel casket of the Buddhas." By the word "Buddhas," the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth, are meant. Because they expand the joy of these, they are "jewels." The jewels of the Buddhas are the "Buddha-jewels." Their "casket" is that which has become the fourfold [mandala]. By this, the term "conduct" refers to the nirmāṇakāya itself through various forms and modes of conduct. By the word "I," the nature of the saṃbhogakāya, which is the identity of the two nādas, is also "I." By the word "supreme," the dharmakāya, which is the nature of the neuter, is also "I."

འདིས་ནི་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ང་ཞེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། བཙུན་མོ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། རྡོ་རྗེ་དང་བཙུན་མོ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མའོ། ། དེའི་བྷ་ག་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཨེ་ཡིག་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཅན་ནི་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་གྱི་སྒྲས་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། དེའི་ཟ་མ་ཏོག་ལའོ། ། འདིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཆད་པ་པོ་ང་ཆོས་ཀྱང་ང་། ། ཉན་པ་རང་དང་ ཚོགས་ལྡན་ང་། ། འགྲོ་བའི་སྟོན་པ་བསྒྲུབ་བྱ་ང་། ། འཇིག་རྟེན་པ་ང་འཇིག་རྟེན་ང་། ། འཆད་པ་པོ་ང་ཞེས་པ་ང་ཉིད་སྟོན་པའོ། ། ཆོས་ཀྱང་ང་ཞེས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱང་ང་ཉིད་དོ། ། ཉན་པ་ང་ཞེས་པ་ཉན་པ་པོའི་རང་བཞིན་ཡང་ང་ཉིད་དོ། ། རང་དང་ཚོགས་ལྡན་ཞེས་ པ་རང་ཉིད་དང་འཁོར་ལྡན་པ་ཡང་ང་ཉིད་དོ། ། བསྒྲུབ་བྱ་ང་ཞེས་པ་ང་ཉིད་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་ཆོས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སམ་ཡན་ལག་དགུ་པོ་དེ་ལྷག་པར་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་ངའོ། ། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་ཉིད་ཀྱང་མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་དང་། ལུང་ བསྟན་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་དང་། གླེང་གཞི་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་དང་། སྐྱེས་པའི་རབས་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བ་དང་། ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཞེས་པའོ། །

This refers to the nature of the three bodies as "I." Regarding the phrase "the bhaga of the Vajra Queen," "Vajra" is Vajradhara, and "Queen" is Nairātmyā. "Vajra Queen" is the inseparable union of Vajradhara and Nairātmyā; its "bhaga" has the meaning of "wisdom." The form of the syllable E is the nature of Nairātmyā. By the term "Jewel Buddha," Vajradhara is meant, and it refers to his casket. This indicates that Vajradhara himself, being inseparable from Nairātmyā, is the Vajradhara. For that very reason: "I am the teacher, and I am the Dharma; I am the listener, and I am the assembly; I am the teacher of beings, and I am the goal to be accomplished; I am the mundane, and I am the supramundane." "I am the teacher" means that I myself am the teacher. "I am the Dharma" means that I myself am the Dharma that is to be taught. "I am the listener" means that I myself am the nature of the listener. "I am the assembly" means that I myself am the one who possesses the retinue. "I am the goal to be accomplished" means that I myself, as the nature of the result, am also the nature of the thorough realization of the twelve or nine branches of the Dharma. The twelve branches themselves are: the Sūtra class, the Melodious Narration, the Prophecy, the Verses, the Specific Utterances, the Introductory Narratives, the Avadānas, the Itihāsas, the Birth Stories, the Extensive Teachings, the Marvelous Accounts, and the Instructions.

དེ་ལ་དོན་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་མདོའི་སྡེ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། གོང་དུ་ཚིག་ལྷུག་པས་གསུངས་པའི་དོན་རྣམས་མཐར་དབྱངས་སུ་བརྡེབས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་བ་དང་རངས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གླུར་བླངས་པ་དེ་ནི་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའོ། ། གང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དོན་རྣམས་འདི་ལྟ་བུའི་དུས་ན་འདི་ ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ལུང་བསྟན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ཁྱོད་མ་འོངས་པའི་དུས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མར་མེ་མཛད་ཀྱི་གསུང་རབ་ ལས་ལུང་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། མདོ་སྡེ་འདི་དག་ནི་དྲང་བའི་དོན་ནོ། ། གསུངས་པའི་དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ། གདུལ་བྱའི་དོན་དུ་སྒྲ་དང་ཚིག་དང་། ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྐང་པ་བཞི་པ་ལ་སོགས་པས་གདུལ་བྱའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་སྟེ། མདོ་སྡེ་འདི་ནི་ངེས་པའི་དོན་ནོ། ། གདུལ་བྱ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྐྱེ་བོའི་བསམ་པས་ཞུས་པའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཆེད་དུ་བརྗོད་པའོ། ། སོ་སོར་ངེས་པའི་ཡུལ་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ངག་ནི་གླེང་གཞིའོ། ། སྐྱེ་བོ་རྟོགས་པར་འདོད་པ་ལ་ངེས་པ་བསྐྱེད་ པའི་ཆེད་དུ་དཔེས་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པའོ། ། སྔོན་བྱུང་བརྗོད་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའོ། །

In that regard, because it illustrates a very great many meanings, it is called the sūtra class. The verses in which the meanings previously spoken in prose are finally chanted in melody for the purpose of bringing joy and delight are the geya (melodically recounted). That which prophesies future events, stating, "At such a time, it will happen in this way," is the vyākaraṇa (prophecy); for example, the prophecy from the scriptures of the Tathāgata Dīpaṃkara: "O young brahmin, in a future time, after incalculable eons, you will become the Tathāgata, Arhat, Śākyamuni," and so forth. These sūtra classes are of provisional meaning. Verses that clarify the meaning of what has been spoken, using various sounds, words, and letters for the sake of those to be trained—clarifying in accordance with the trainees through four-line stanzas and so forth—are the gāthā (verses). This sūtra class is of definitive meaning. The udāna (inspired utterance) clarifies the meaning of what was requested by various trainees according to their inclinations. The nidāna (introductory narrative) is the speech that establishes the specific place, time, and so forth. The avadāna (legend) expresses the meaning through examples in order to produce certainty in those who wish to understand. The itivṛttaka (thus-it-was-said) recounts past events. The jātaka (birth story) recounts what occurred in former lives. The vaipulya (extensive) is that which is vast and profound. The adbhutadharma (marvelous phenomena) are accounts of extraordinary and wondrous events. The upadeśa (instruction) are the treatises that explain the meaning of the sūtras. These are the twelve branches of the sūtra collection.

བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ལ་ལུས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་སྟོན་པ་ནི་སྐྱེས་རབས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་རྣམ་པར་རྒྱས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའོ། ། ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་སོ་སོར་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་ལམ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་རྨད་དུ་བྱུང་བའོ། ། རྣམ་པར་བཤད་པ་ སྦས་པའི་དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཞེས་པ་སྟེ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་སོ། ། འཕགས་པ་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་བ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་ཀྱི་གླེང་གཞི་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། ཉེ་བར་བསྟན་པའི་མིང་ཅན་ཡན་ལག་གསུམ་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ དུ་གཏོགས་ཤིང་ཆོས་ཡན་ལག་དགུའོ་ཞེས་པ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། འགྲོ་བའི་སྟོན་པ་ཞེས་པ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་བླ་མ་ང་ཉིད་དོ། ། འཇིག་རྟེན་ང་ཞེས་པ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ང་ཉིད་དོ། ། འཇིག་རྟེན་པ་ང་ཞེས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་ང་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་ང་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། འཆད་པ་པོ་ང་ཞེས་པ་འདིས་སྤྲུལ་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཀྱང་ང་ཞེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཉན་པ་ང་ཞེས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པའི་ རང་བཞིན་ཡང་ངའོ། ། རང་དང་ཚོགས་ལྡན་ཞེས་པ་རང་སེམས་དང་ཚོགས་པ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ལྡན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ།

The Jātaka (Birth Stories) are those that demonstrate the conduct of a bodhisattva during various stages of existence, such as the giving of the body and so forth. The Vaipulya (Extensive) are the extensive teachings of the Dharma given for the purpose of thoroughly demonstrating the non-duality of the two truths. The Adbhuta (Marvelous) are those that cause sentient beings to enter the path by individually demonstrating marvelous phenomena, such as the display of great miracles. The Upadeśa (Instructional) are those that clarify the hidden meaning; these are the twelve branches. According to the system of the Noble Mahāsāṃghikas, the three branches known as the Nidāna (Introduction), Avadāna (Illustrative Tales), and Upadeśa are included within the Sūtra and other classes, making nine branches of Dharma—so says Vajradhara. "I, the Teacher of the world" refers to myself, the Guru of the three worlds. "I am the world" means I am the very nature of the three worlds. "I am the worldly" means I am also the nature of worldly conventions. Alternatively, "I" refers to the inseparability of insight and method; by saying "I am the speaker," I am the identity of the Nirmāṇakāya and Saṃbhogakāya. "The Dharma is also I" means I am the identity of the Dharmakāya, the nature of non-duality. "I am the listener" means I am also the nature that fully accomplishes the Saṃbhogakāya. "Self and the assembly" refers to one's own mind and the assembly of the sense faculties and their objects. The possession of these is non-duality.

རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པའོ། ། བསྒྲུབ་བྱ་ང་ཞེས་པ་གསུངས་པའི་དོན་ཁོ་ནའོ། ། འགྲོ་བའི་སྟོན་པ་ ཞེས་པ་འགྲོ་བ་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་ནི་ངེས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ང་ཞེས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ང་ཉིད་དོ། ། འཇིག་རྟེན་པ་ང་ཞེས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་རང་ བཞིན་ཡང་ང་ཉིད་དོ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་རང་བཞིན་ང་། ། མཆོག་མཐའ་དགའ་བྲལ་དང་པོ་ཅན། ། ཞེས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ང་ཉིད་དོ། ། མཆོག་མཐའ་དགའ་བྲལ་དང་པོ་ཅན། ། ཞེས་པ་མཆོག་གི་མཐའ་ནི་མཆོག་མཐའ་སྟེ། དེ་ ལྟར་གྱུར་པ་ནི་དགའ་བྲལ་ལོ། ། དེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གང་གི་དང་པོར་གྱུར་པ་དེ་ནི་མཆོག་མཐའ་དགའ་བྲལ་དང་པོ་ཅན་ཏེ་མ་ནིང་ངོ་། ། ཡང་ན་མཆོག་གི་མཐའ་སྟེ་དང་པོའི་དགའ་བ་གང་གིས་མཐར་གྱུར་པ་དེ་ནི་མཆོག་མཐའོ། ། དགའ་བྲལ་ནི་གསུམ་པའི་དགའ་བའོ། ། དང་པོ་དང་མཐའ་དག་ གིས་བར་གྱི་དགའ་བ་ཡང་སྟེ་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གིས་དང་པོ་དགའ་བ་གསུམ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀཾ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་མཆོག་མཐའ་དགའ་བྲལ་དང་པོ་ཅན་ནོ། ། ཡང་ན་གང་། མཆོག་གི་རང་བཞིན་ནི་མཐའ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ་མཆོག་མཐའ་ མཐའོ། ། མཆོག་མཐའི་རང་བཞིན་ནི་དགའ་བྲལ་དང་། དང་པོ་དགའ་བ་དང་པོ་སྟེ་མཆོག་མཐའ་དགའ་བྲལ་དང་པོའོ། །

The inseparability of the three vajras is the Blessed One. The meaning of the statement "I am the object of accomplishment" is precisely this. Regarding "the teacher of beings," "beings" refers to the sense faculties. The "teacher" of those is the one who ascertains them, meaning one who possesses qualities such as the divine eye and so forth. For that very reason, "I am the world" means that I am the nature of the five aggregates. "I am the worldly" means that I am also the nature of the objects, such as form and so forth. For that same reason: "I am the nature of coemergent joy, The first of the supreme end and the joy-free." This means that I am the nature of coemergent joy. Regarding "the first of the supreme end and the joy-free": the "supreme end" is the limit of the supreme; that which has become so is the "joy-free" (viramānanda). That which has the coemergent as its beginning is "the first of the supreme end and the joy-free," which is a neuter compound. Alternatively, the "supreme end" is that which is the end of the first joy; that is the "supreme end." The "joy-free" is the third joy. The "first" and the "end" also include the intermediate joy, because it has entered into the state of supreme immutability. That which has the three joys as its beginning is "kaṃ," the coemergent wisdom, which is "the first of the supreme end and the joy-free." Alternatively, the "supreme end" is the coemergent, which is the end of the supreme. The nature of the supreme end is the joy-free, and the "first" is the first joy; thus, it is "the first of the supreme end and the joy-free."

འདི་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཀཾ་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དགའ་བ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་རང་བཞིན་ང་། ། ཞེས་པ་ འདིས་འཆད་པ་པོ་ང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གྲུབ་པོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་མཆོག་མཐའ་ནི་མཐའ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་དོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། མཆོག་རྨད་དུ་བྱུང་བ་སྟེ་འདི་ལ་གཞན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། དགའ་བྲལ་དང་པོ་ཅན་གང་གི་ཕྱིར་དགའ་ བྲལ་ནི་རྣམ་པར་ཆད་པ་ཉམས་པའོ། ། དང་པོ་ནི་སྐྱེ་བའོ། ། དགའ་བྲལ་དང་། དང་པོ་ནི་དགའ་བྲལ་དང་པོ་སྟེ། འཇིག་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་དབྱེར་མེད་ཀཾ་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་རྟོགས་པ་བུ། ། མུན་པ་ལ་ནི་མར་མེ་ལྟར། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་དཔེ་གསུངས་པ་སྟེ་ རྟོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བུ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་བོད་པའོ། ། མུན་པ་ལ་སྒྲོན་མ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཏེ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་སྣང་བ་འོད་དང་དབྱེར་མེད་པ་ནི་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཏོ། ལྟ་བ་ ངན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་མ་ལུས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། བླ་མའི་ཞབས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རྟོགས་པ་ན་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ནི་ང་ཉིད་དེ། སྟོན་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མཚན། ། གཙོ་བོ་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུར་ལྡན། ། བཙུན་མོའི་བྷ་ག་བདེ་ ཅན་དུ། ། ཁུ་བའི་མིང་གིས་རྣམ་པར་གནས། ། དེ་མེད་པས་ན་བདེ་མེད་འགྱུར། ། བདེ་བ་སྤངས་ནས་དེ་མ་ཡིན། །

The essence of these is the kaṃ-wisdom, which is exclusively the nature of the three joys and is called "coemergent wisdom." By the statement, "I am the nature of coemergent joy," it is established that the speaker "I" and so forth is the very essence of the Blessed One. Alternatively, "the end of the supreme" means the ultimate end. If one asks what the distinction is: "supreme" means marvelous, in that there is nothing else whatsoever beyond this. "That which has the first of the joy-free" means that "joy-free" is the cessation of interruption, and "first" is birth. Thus, "the first of the joy-free" is the kaṃ-wisdom that is inseparable from destruction and birth. "Likewise, O son, realization is like a lamp in the darkness." The word "likewise" expresses an analogy. "Realization" is the wisdom of direct experience. "Son" is an address to Vajragarbha. Just as a lamp in the darkness provides a light that is inseparable from its radiance and completely dispels the darkness, so too is the nature of the luminosity of coemergent wisdom. It completely purifies all evil views and the latencies of the afflictions without exception. The meaning is: "when one realizes the sphere of activity through the kindness of the Guru's feet." "That is I myself: the Teacher with the thirty-two marks, the Lord endowed with the eighty minor signs. In the bhaga of the consort, which possesses bliss, it abides by the name of 'semen.' Without that, there is no bliss; having abandoned bliss, it is not that."

ནུས་པ་མེད་ཕྱིར་ལྟོས་དང་བཅས། ། ལྷ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་ལས་བདེ་བ། ། ཞེས་པ་འདི་ལ་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ མཚན་ཅན་ཏེ་ཕྱག་དང་ཞབས་འཁོར་ལོས་མཚན་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་སོར་མོ་དྲ་བས་འབྲེལ་བ་ཉིད་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་འཇམ་ཞིང་གཞོན་པ་ཉིད་དང་། བདུན་མཐོ་བ་ཉིད་དང་། སོར་མོ་རིང་བ་ཉིད་དང་། རྟིང་པ་ཡངས་པ་ ཉིད་དང་། སྐུ་ཆེ་ཞིང་དྲང་པོ་ཉིད་དང་། ཞབས་མཐོ་བ་ཉིད་དང་། སྐུའི་སྤུ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དང་། བྱིན་པ་ཨེ་ན་ཡའི་བྱིན་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་། ཕྱག་རིང་ཞིང་མཛེས་པ་ཉིད་དང་། གསང་བའི་གནས་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་ཉིད་དང་། གསེར་གྱི་མདོག་ཉིད་དང་། པགས་པ་སྲབ་པ་ ཉིད་དང་། སྤུའི་ཁུང་བུ་རེ་རེ་ནས་སྐྱེས་པ་ཉིད་དང་། ཞལ་མཛོད་སྤུས་བརྒྱན་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་སྟོད་སེང་གེ་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་། ཕྲག་པ་ལེགས་ཤིང་ཟླུམ་པ་ཉིད་དང་། ཐལ་གང་རྒྱས་པ་ཉིད་དང་། རོ་བྲོ་བ་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། ནྱ་གྲོ་ངྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་པ་ཉིད་དང་། དབུ་གཙུག་ ཏོར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། ལྗགས་ཆེ་ཞིང་སྲབ་པ་ཉིད་དང་། ཚངས་པའི་དབྱངས་ཉིད་དང་། སེང་གེའི་འགྲམ་པ་ཉིད་དང་། ཚེམས་དཀར་བ་ཉིད་དང་། ཚེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཚེམས་སྙོམས་པ་ཉིད་དང་། ཚེམས་བཞི་བཅུ་ཚང་བ་ཉིད་དང་། སྤྱན་མཐོན་མཐིང་ཉིད་དང་། སྤྱན་གྱི་རྫི་མ་བའི་ལྟ་བུ་ཉིད་ དོ་ཞེས་པ་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་རྣམས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་དེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་རྣམ་པར་དག་པ་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་ཉིས་འགྱུར་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་ལས་ཞེས་དགོངས་པའོ།

"Because of the lack of capacity, it is dependent; bliss arises from the yoga of the deity." Regarding this, because there are thirty-two marks, it is "possessing the thirty-two marks." These are: having hands and feet marked with wheels; having hands and feet that are well-placed; having hands and feet with fingers and toes joined by a web; having hands and feet that are soft and youthful; having seven parts of the body that are prominent; having long fingers; having broad heels; having a body that is large and straight; having high ankles; having body hair that points upward; having calves like those of the eneya antelope; having long and beautiful arms; having the private parts recessed in a sheath; having a golden complexion; having thin skin; having body hair that grows one to each pore; having a face adorned with a ūrṇā hair-tuft; having a torso like that of a lion; having well-rounded shoulders; having a broad chest; having the knowledge of the sense of taste; having a body that is proportionate in height and girth like a nyagrodha tree; having a crown protrusion (uṣṇīṣa); having a large and thin tongue; having the Brahma-like voice; having the jaw of a lion; having white teeth; having even teeth; having teeth that are uniform; having a complete set of forty teeth; having deep blue eyes; and having eyelashes like those of a cow. These are the thirty-two marks. They are the supreme qualities of the Blessed One, and the intention is that they arise from the complete transformation of the sixteen vowels doubled by the purity of insight and method.

། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་ལ་འཁོར་ལོ་ རྩིབས་སྟོང་དང་ལྡན་པ་མུ་ཁྱུད་དང་བཅས་པ་ལྟེ་བ་དང་བཅས་པ་མངའ་བའི་ཕྱིར་ཕྱག་དང་ཞབས་འཁོར་ལོས་མཚན་པ་ཉིད་དོ། ། ཕྱག་དང་ཞབས་དག་མཐིལ་མཉམ་པ་ཉིད་ལས་ས་ལ་བཞག་པ་ན་མི་འབབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་དང་ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཉིད་དོ། ། ངང་པའི་རྒྱལ་ པོའི་རྐང་པ་ལྟ་བུ་མངའ་བའི་ཕྱིར་ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་སོར་མོ་དྲ་བས་འབྲེལ་པ་ཉིད་དོ། ། ཕྱག་དང་ཞབས་ཤིང་བལ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་དང་ཞབས་འཇམ་ཞིང་གཞོན་པ་ཉིད་དོ། ། ཕྱག་དང་ཞབས་ཐལ་གོང་དང་མགྲིན་པ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་བདུན་མཐོ་བ་ཉིད་དོ། ། ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་སོར་མོ་རིང་བ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སོར་མོ་རིང་བ་ཉིད་དོ། ། ཞབས་ཀྱི་རྟིང་པ་ཡངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟིང་པ་ཡངས་པ་ཉིད་དོ། ། སྐུ་བདུན་མཐོ་ཞིང་ཡོན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་ཆེ་ཞིང་དྲང་པོ་ཉིད་དོ། ། པུས་མོ་དང་ལོང་བུ་མི་མངོན་ཞིང་མཐོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞབས་མཐོ་བ་ཉིད་དོ། ། བ་སྤུ་གཡས་སྐོར་དུ་འཁྱིལ་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་སྐུའི་སྤུ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དོ། ། རིམ་གྱིས་རྒྱས་ཤིང་ཟླུམ་པའི་ཕྱིར་དང་ཉེ་བར་གཞོམ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱིན་པ་ཨེ་ན་ཡའི་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། ། མཉམ་ཞིང་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་དང་བརྐྱང་པས་ཕྱག་གི་མཐིལ་དག་གིས་པུས་མོའི་ལྷ་ང་སླེབ་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་རིང་ཞིང་མཛེས་པ་ཉིད་དོ། ། གསང་བའི་གནས་མཆོག་སྦུབས་སུ་ནུབ་ཅིང་མི་མངོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསང་བའི་གནས་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་ཉིད་དོ། ། མདོག་གསེར་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསེར་གྱི་མདོག་ཉིད་དོ། །

In that regard, because the palms of the hands and the soles of the feet of the Blessed One possess wheels with a thousand spokes, complete with rims and hubs, he has the mark of hands and feet marked with wheels. Because the palms and soles are level, such that when placed on the ground there is no part that does not make contact, he has well-placed hands and feet. Because he possesses feet like those of the king of swans, his fingers and toes are connected by a web. Because his hands and feet are like cotton wool, his hands and feet are soft and youthful. Because his palms, soles, shoulders, and throat are broad, he has seven prominent parts. Because his fingers and toes are long, he has long fingers and toes. Because the heels of his feet are broad, he has broad heels. Because his body is seven parts high and not crooked, his body is large and straight. Because his knees and ankles are not prominent and are high, his feet are high. Because his body hair curls to the right, the hair on his body points upward. Because they are gradually full and rounded, and because they are not indented, his calves are like those of the eneya antelope. Because they are even and full, and because when standing with his arms extended, his palms reach his kneecaps, his arms are long and beautiful. Because his private organ is withdrawn into a sheath and is not visible, his private organ is withdrawn into a sheath. Because his complexion is like gold, he has a golden complexion.

རྡུལ་གྱིས་ཉེ་བར་གོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་པགས་པ་སྲབ་པ་ཉིད་དོ། ། སྤུའི་ཁུང་བུ་ནས་གཉིས་པ་མ་ཡིན་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྤུའི་ཁུང་བུ་རེ་རེ་ནས་སྐྱེས་པ་ཉིད་དོ། ། གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོའི་མཛོད་སྤུས་སྨིན་མའི་བར་བརྒྱན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞལ་མཛོད་སྤུས་བརྒྱན་པ་ཉིད་དོ། ། སྐུ་སྟོད་རྣམ་པར་རྒྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་སྟོད་སེང་གེ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། ། དཔུང་མགོ་ཀུན་ནས་རྒྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྲག་པ་ལེགས་ ཤིང་ཟླུམ་པ་ཉིད་དོ། ། ཟླུམ་ཤིང་རྒྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐལ་གོང་རྒྱས་པ་ཉིད་དོ། ། རླུང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མ་བསྣུན་པའི་རོ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་བྲོ་བ་ཉིད་དོ། ། དཀྱུས་དང་ཞེང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནྱ་གྲོ་ངྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་པ་ཉིད་དོ། ། དབུའི་གཙུག་ཏོར་ཟླུམ་ཞིང་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པ་གཡས་སུ་འཁྱིལ་པ་མངའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབུ་གཙུག་ཏོར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ། ། ཨུཏྤ་ལ་དམར་པོའི་འདབ་མ་དང་མཚུངས་པའི་ཁ་དོག་གིས་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྗགས་ཆེ་ཞིང་སྲབ་པ་ཉིད་དོ། ། དབྱིག་གི་སྙིང་པོའི་ལྟ་བུར་དབྱངས་སྙན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚངས་པའི་ དབྱངས་ཉིད་དོ། ། འགྲམ་པ་མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུར་འོད་གསལ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་ཟླུམ་པ་ལྟ་བུར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེང་གེའི་འགྲམ་པ་ཉིད་དོ། ། ཀུནྡ་དང་ཟླ་བ་ལྟ་བུར་དཀར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚེམས་དཀར་བ་ཉིད་དོ། ། མཐོན་དམན་དུ་གྱུར་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་ཚེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། ། འོག་དང་སྟེང་ལ་ལྷག་ཆད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚེམས་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །

Because he is unstained by dust, his skin is delicate. Because there are no two [hairs] growing from a single pore, his body hairs grow one by one from each pore. Because his face is adorned with the ūrṇā-kośa, the treasury of great majesty between his eyebrows, his face is adorned with the ūrṇā-kośa. Because the upper part of his body is fully developed, the upper part of his body is like that of a lion. Because the tops of his shoulders are fully developed, his shoulders are well-rounded. Because they are rounded and full, the hollows of his shoulders are full. Because he possesses the sense of taste that is not impaired by wind and other [humors], he has an excellent sense of taste. Because his height and breadth are equal, he is proportioned like a nyagrodha tree. Because he possesses a crown protuberance (uṣṇīṣa) on his head that is rounded, complete, and curls to the right, he has a crown protuberance. Because his tongue is pervaded by a color like the petals of a red utpala lotus, his tongue is large and thin. Because his voice is melodious like the essence of wealth, he has the Brahma-voice. Because his jaws are luminous like the maṇḍala of a mirror and are perfectly rounded, his jaws are like those of a lion. Because they are white like a kunda flower or the moon, his teeth are white. Because they are without unevenness, his teeth are even. Because there is no excess or deficiency between the upper and lower [rows], his teeth are complete.

མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚེམས་བཞི་བཅུ་ཚང་བ་ཉིད་དོ། ། དཀར་པོ་དང་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཉམས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྱན་མཐོན་མཐིང་ཉིད་དོ། ། སྟེང་དང་འོག་ ཏུ་གནས་པའི་རྫི་མ་མ་འཛིངས་པའི་ཕྱིར་དང་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྱན་གྱི་རྫི་མ་བའི་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། སྟོན་པ་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་མཚན་དང་ལྡན་པའི་ སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡིས་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པའོ། ། དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུ་དང་ལྡན་ཞེས་པ་ཀ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་རྣམས་དང་། ཌ་ཌྷ་ད་ངྷ་ཡ་ལ་གསལ་བྱེད་དྲུག་པོ་རྣམས་ཅུང་ཟད་གསལ་བ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ ལས་གསལ་བྱེད་བཞི་བཅུ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཉིད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིས་འགྱུར་གསལ་བྱེད་བརྒྱད་ཅུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་ལས་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུའོ། ། དེ་ལ་སེན་མོ་ཟངས་ཀྱི་མདོག་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་དཔེ་བྱད་གཅིག་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་འདྲ་བའི་མཚན་ མའོ། ། སེན་མོ་སྣུམ་པ་ཉིད་དང་། སེན་མོ་མཐོ་བ་ཉིད་དང་། སོར་མོ་ཟླུམ་པ་ཉིད་དང་། སོར་མོ་རྒྱས་པ་ཉིད་དང་། སོར་མོ་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བ་ཉིད་དང་། རྩ་མི་མངོན་ཞིང་མཛེས་པ་ཉིད་དང་། རྩ་མདུད་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཞབས་མི་མཉམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། སེང་གེའི་སྟབས་སུ་ གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། ངང་པའི་རྒྱལ་པོའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་།

Because they are complete, he has a full set of forty teeth. Because the white and black portions are never impaired, his eyes are deep blue. Because the upper and lower eyelashes are not tangled and are complete, his eyelashes are like those of a cow. This is the meaning of the term "Blessed One" (Bhagavān), which refers to the constant manifestation of the thirty-two marks of a Great Being. The "Teacher" is the one who, possessing such marks, engages in the welfare of beings through the saṃbhogakāya (enjoyment body), which is the nature of the nirmāṇakāya (emanation body). Regarding the phrase "possessing the eighty minor marks": from the thirty-four consonants beginning with ka, and the six consonants ḍa, ḍha, da, dha, ya, and la which are slightly clarified and follow [the others], there are forty consonants. These very forty, when doubled as the nature of insight (prajñā) and method (upāya), become eighty, and from the transformation of these eighty consonants come the eighty minor marks. Among them, "the copper-colored nails" is one minor mark, which is a sign of the Blessed One. [The others are:] glossy nails, prominent nails, rounded fingers, full fingers, tapering fingers, invisible and beautiful veins, veins without knots, and level feet. [Also:] walking with the gait of a lion, walking with the gait of an elephant, and walking with the gait of a king of swans.

ཁྱུ་མཆོག་གི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། གཡས་སྐོར་དུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། མཛེས་པར་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་ཡོན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ དང་། སྐུ་འཁྲིལ་བག་ཆགས་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་བྱི་དོར་བྱས་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་རིམ་པར་འཚམ་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་གཙང་བ་ཉིད་དང་། སྐུ་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དང་། མཚན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་དང་། སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡངས་ཤིང་མཛེས་པ་ཉིད་དང་། སྤྱན་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སྤྱན་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་ཤིན་ཏུ་གཞོན་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་རྒྱས་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་ཤིན་ཏུ་གྲིམས་པ་ཉིད་དང་། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་མཛེས་ཤིང་རྣམ་པར་ཕྱེད་པ་ཉིད་དང་། གཟིགས་པ་རབ་རིབ་མེད་ཅིང་དག་པ་ཉིད་དང་། དཀུ་ཟླུམ་པ་ཉིད་དང་། དཀུ་སྐབས་ཕྱིན་པ་ཉིད་དང་། དཀུ་མ་ཞོམ་པ་ཉིད་དང་། ཕྱལ་ཕྱང་ངེ་བ་ཉིད་དང་། ལྟེ་བ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། ལྟེ་བ་གཡས་སུ་འཁྱིལ་བ་ཉིད་དང་། ཀུན་ནས་མཛེས་པ་ཉིད་དང་། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གཙང་བ་ཉིད་དང་། སྐུ་སྨེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་ཤིང་བལ་ལྟར་ ཤིན་ཏུ་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་གི་རི་མོ་སྣུམ་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་གི་རི་མོ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་གི་རི་མོ་རིང་བ་ཉིད་དང་། ཞལ་ཧ་ཅང་མི་རིང་བ་ཉིད་དང་། མཆུ་བིམྦ་ལྟ་བུ་གཟུགས་བརྙན་འཆར་དུ་རུང་བ་ཉིད་དང་། ལྗགས་མཉེན་པ་ཉིད་དང་། ལྗགས་སྲབ་པ་ཉིད་དང་། ལྗགས་དམར་བ་ཉིད་དང་། དབྱངས་གླང་པོ་ཆེ་དང་སྤྲིན་གྱི་སྒྲ་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་། གསུང་སྙན་ཅིང་མཉེན་ལ་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། མཆེ་བ་ཟླུམ་པ་ཉིད་དང་། མཆེ་བ་རྣོ་བ་ཉིད་དང་། མཆེ་བ་དཀར་བ་ཉིད་དང་།

Walking with the gait of a bull, walking to the right, walking beautifully, and the body not being crooked; the body being well-proportioned, the body being well-groomed, the body being well-arranged, the body being pure, the body being smooth, the body being completely clean, the major marks being fully complete, the maṇḍala of the body being broad and beautiful, the eyes being even, the eyes being completely pure, the body being very youthful, the body being without sagging, the body being full, the body being very firm, the limbs and digits being beautiful and well-defined, the vision being clear and without dimness, the waist being rounded, the waist being well-proportioned, the waist being not sunken, the abdomen being level, the navel being deep, the navel being coiled to the right, being beautiful in every way, conduct being pure, the body being without moles, the hands being as extremely soft as cotton wool, the lines on the hands being glossy, the lines on the hands being deep, the lines on the hands being long, the face being not too long, the lips being like the bimba fruit and capable of reflecting images, the tongue being supple, the tongue being thin, the tongue being red, the voice being like the sound of an elephant or a cloud, the speech being melodious, supple, and smooth, the fangs being rounded, the fangs being sharp, and the fangs being white.

མཆེ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། མཆེ་བ་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བ་ཉིད་དང་། ཤངས་མཐོ་ བ་ཉིད་དང་། ཤངས་གཙང་བ་ཉིད་དང་། སྤྱན་ཡངས་པ་ཉིད་དང་། རྫི་མ་སྟུག་པ་ཉིད་དང་། སྤྱན་དཀར་ནག་བྱེད་ཅིང་པདྨའི་འདབ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་། སྨིན་མ་ཟུང་ཚུགས་རིང་བ་ཉིད་དང་། སྨིན་མ་ཟུང་སྤུ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སྨིན་མ་ཟུང་སྣུམ་པ་ཉིད་དང་། སྙན་སྟུག་ཅིང་ རྒྱས་པ་ཉིད་དང་། སྙན་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སྙན་གྱི་དབང་པོ་མ་ཉམས་པ་ཉིད་དང་། དཔྲལ་བ་ལེགས་པར་འབྱེས་པ་ཉིད་དང་། དཔྲལ་བ་ཡངས་པ་ཉིད་དང་། ཡན་ལག་མཆོག་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་དང་། དབུ་སྐྲ་བུང་བ་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་། དབུ་སྐྲ་སྟུག་པ་ ཉིད་དང་། དབུ་སྐྲ་སྣུམ་པ་ཉིད་དང་། དབུ་སྐྲ་མ་འཛིངས་པ་ཉིད་དང་། དབུ་སྐྲ་མི་བཤོར་བ་ཉིད་དང་། དབུ་སྐྲ་དྲི་ཞིམ་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་དཔལ་གྱི་བེའུ་དང་། བཀྲ་ཤིས་དང་གཡུང་དྲུང་འཁྱིལ་བས་ལེགས་པར་བརྒྱན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་ལྟར་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུ་པོ་རྣམས་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ལ་ཐུགས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེན་མོ་ཟངས་ཀྱི་མདོག་ཉིད་དོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེན་ མོ་སྣུམ་པ་ཉིད་དོ། ། རིགས་མཐོན་པོར་འཁྲུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེན་མོ་མཐོ་བ་ཉིད་དོ། ། འཇུག་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སོར་མོ་ཟླུམ་པ་ཉིད་དོ། ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉེ་བར་བསགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སོར་མོ་རྒྱས་པ་ཉིད་དོ། །

The evenness of the canine teeth; the tapering of the canine teeth; the high bridge of the nose; the clean bridge of the nose; the wide eyes; the thick eyelashes; the eyes being white and black with a distinction like the petals of a lotus; the long, well-aligned eyebrows; the even hair of the eyebrows; the glossy eyebrows; the thick and full ears; the symmetrical ears; the unimpaired faculty of hearing; the well-proportioned forehead; the broad forehead; the perfectly complete excellence of the limbs; the hair being like that of a bumblebee; the thick hair; the glossy hair; the unentangled hair; the hair that does not fall out; the fragrant hair; and the palms of the hands and soles of the feet being beautifully adorned with the śrīvatsa, the svastika, and the endless knot. These are the eighty minor marks that always appear. In that regard, because his mind is free from attachment to all conditioned phenomena, his nails are copper-colored. Because of his superior intention to bring benefit and happiness to all sentient beings, his nails are glossy. Because he was born into a noble family, his nails are high. Because his conduct is irreproachable, his fingers are rounded. Because he has accumulated roots of virtue, his fingers are full.

དགེ་བའི་རྩ་བ་རིམ་གྱིས་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་སོར་མོ་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བ་ཉིད་དོ། ། ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་དང་འཚོ་བ་སྲུང་(ཤིང་,ཞིང་)མཛེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྩ་མི་མངོན་ཞིང་མཉེན་པ་ཉིད་དོ། ། ཉོན་མོངས་པའི་མདུད་པ་འབྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྩ་མདུད་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། སྦས་པའི་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་མངའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལོང་བུ་ མི་མངོན་པ་ཉིད་དོ། ། བགྲོད་པར་དཀའ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞབས་མི་མཉམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། སྐྱེས་བུ་སེང་གེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེང་གེའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དོ། ། སྐྱེས་བུ་གླང་པོ་ཆེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གླང་པོ་ཆེའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དོ། ། ངང་པའི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུར་ནམ་མཁའ་ལ་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ངང་པའི་རྒྱལ་པོའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དོ། ། སྐྱེས་བུ་ཁྱུ་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁྱུ་མཆོག་གི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དོ། ། གཡས་སྐོར་གྱི་ལམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཡས་སྐོར་དུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དོ། ། མཛེས་པ་ གཟིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཛེས་པར་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། རྟག་ཏུ་བློ་གྲོས་ཡོན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་ཡོན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། ། ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་དག་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་འཁྲིལ་བག་ཆགས་པ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་སྡིག་པ་དང་མ་འགགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ སྐུ་བྱི་དོར་བྱས་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། ། རིམ་པར་འཚམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་རིམ་པར་འཚམ་པ་ཉིད་དོ། ། སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་སྤྱོད་གཙང་བ་མངའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་གཙང་བ་ཉིད་དོ། །

Because he has gradually cultivated the roots of virtue, his fingers are tapered. Because he has guarded the actions of his body and so forth and his livelihood, his veins are invisible and supple. Because he has untied the knots of the afflictions, his veins are without knots. Because he possesses the wisdom of the hidden Dharma, his ankles are inconspicuous. Because he brings about certain liberation from all that is difficult to traverse, his feet are even. Because he is a lion among men, he walks with the gait of a lion. Because he is an elephant among men, he walks with the gait of an elephant. Because he travels through the sky like a king of swans, he walks with the gait of a king of swans. Because he is a bull among men, he walks with the gait of a bull. Because he follows the path of circumambulation to the right, he walks turning to the right. Because his vision is beautiful, he walks beautifully. Because his intellect is always without crookedness, his body is not crooked. Because he proclaims pure qualities, his body is well-proportioned. Because his Dharma is unobstructed and unceasing, his body is as if polished. Because he teaches the Dharma in a sequential and appropriate manner, his body is well-proportioned. Because he possesses pure conduct of body and so forth, his body is pure.

ཐུགས་འཇམ་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་འཇམ་པ་ཉིད་དོ། ། ཐུགས་རྣམ་པར་དག་ པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཚན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་དོ། ། ཡོན་ཏན་ཡངས་ཤིང་ཡིད་འཕྲོག་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡངས་ཤིང་མཛེས་པ་ཉིད་ དོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུགས་ཐུན་མོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྱན་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྱན་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཤིན་ཏུ་གོ་སླ་བ་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་ཤིན་ཏུ་གཞོན་པ་ཉིད་དོ། ། ཐུགས་ རྟག་ཏུ་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་རྒྱས་པ་ཉིད་དོ། ། ཡང་སྲིད་པ་ཟབ་ཅིང་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་ཤིན་ཏུ་གྲིམས་པ་ཉིད་དོ། ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་། དེའི་ ཉིང་ལག་ཤིན་ཏུ་ཕྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་མཛེས་ཤིང་རྣམ་པར་ཕྱེད་པ་ཉིད་དོ། ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་གཟིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟིགས་པ་རབ་རིབ་མེད་ཅིང་དག་པ་ཉིད་དོ། ། བསླབ་པའི་འཇུག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཀུ་ཟླུམ་པ་ཉིད་དོ། ། སྲིད་པའི་སྐྱོན་དང་མ་ སྦགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཀུ་སྐབས་ཕྱིན་པ་ཉིད་དོ། ། ང་རྒྱལ་གྱི་རི་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་མ་ཞོམ་པ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་ཟད་པ་རྣམ་པར་བཟློག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱལ་ཕྱང་ངེ་བ་ཉིད་དོ། །

Because his mind is gentle by nature, his body is gentle. Because his mind is pure by nature, his body is pure. Because he is perfectly complete in the Dharma and Vinaya, his marks are perfectly complete. Because he proclaims qualities that are vast and captivating, the maṇḍala of his body is vast and beautiful. Because his mind is impartial toward all sentient beings, his eyes are equal. Because he teaches the Dharma that is utterly pure, his eyes are pure. Because he teaches the Dharma that is very easy to understand, his body is very youthful. Because his mind is always without discouragement, his body is without depression. Because his roots of virtue are extensive, his body is well-developed. Because he has deeply overcome further becoming, his body is very firm. Because he has thoroughly distinguished the twelve branches of dependent origination and their sub-branches, his limbs and sub-limbs are beautiful and well-proportioned. Because he perceives the utterly pure Dharma, his vision is clear and free of cataracts. Because his engagement in the trainings is perfect, his waist is rounded. Because he is untainted by the defects of existence, his waist is well-proportioned. Because he has destroyed the mountain of pride, his body is not sunken. Because he has turned back the exhaustion of phenomena, his abdomen is level.

མཆོག་ཏུ་ཟབ་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྟེ་བ་ཟབ་པ་ཉིད་དོ། ། ཡོན་གནས་ཀྱི་སློབ་མ་འཛིན་ཅིང་རིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྟེ་བ་གཡས་ སུ་འཁྱིལ་བ་ཉིད་དོ། ། སློབ་མ་ཀུན་ནས་མཛེས་ཤིང་མཉམ་པ་འདུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་མཛེས་པ་ཉིད་དོ། ། ཐུགས་ཤིན་ཏུ་གཙང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གཙང་བ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་འདུལ་བ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་དུས་མ་ཡིན་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུ་སྨེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། སྐུ་ཡངས་ ཞིང་ཤིང་བལ་ལྟར་འཇམ་པ་རབ་ཏུ་བརྙེས་པའི་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱག་ཤིང་བལ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པ་ཉིད་དོ། ། སྐྱེས་བུ་སྣུམ་ཞིང་མདངས་ཡོད་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་བརྙེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱག་གི་རི་མོ་སྣུམ་པ་ཉིད་དོ། ། མཆོག་ཏུ་ཟབ་མོ་ ལ་བརྟན་པར་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱག་གི་རི་མོ་ཟབ་པ་ཉིད་དོ། ། ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱག་གི་རི་མོ་རིང་བ་ཉིད་དོ། ། བསླབ་པའི་གནས་ཧ་ཅང་མང་པོ་མ་ཡིན་པ་འཆའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞལ་ཧ་ཅང་མི་རིང་བ་ཉིད་དོ། ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་ བུར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆུ་བིམྦ་ལྟ་བུ་གཟུགས་བརྙན་འཆར་དུ་རུང་བ་ཉིད་དོ། ། འཇམ་པའི་རིམ་པས་འདུལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྗགས་མཉེན་པ་ཉིད་དོ། ། སྐྱོན་སྲབ་མོར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་སྲབ་མོ་མ་ཡིན་པ་བརྙེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྗགས་སྲབ་པ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་འདུལ་ བ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཆགས་པ་ཅན་གྱིས་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྗགས་དམར་བ་ཉིད་དོ། །

Because of having thoroughly realized the most profound Dharma, the navel is deep. Because of sustaining disciples who are worthy recipients and being logical, the navel curls to the right. Because of being beautiful in every way and having a harmonious assembly of disciples, he is beautiful in every way. Because of the extreme purity of his mind, his conduct is pure. Because of teaching the Dharma and Vinaya at the proper time and being free from inopportune times, his body is free of moles. Because of having attained a body that is vast and as soft as cotton, his hands are extremely soft like cotton. Because of having attained the state of a great śramaṇa who is lustrous and radiant, the lines on his palms are lustrous. Because of abiding firmly in the most profound [teachings], the lines on his palms are deep. Because of teaching the Dharma that is vast and extensive, the lines on his palms are long. Because of establishing training rules that are not excessively numerous, his face is not excessively long. Because of realizing that all worlds are like reflections, his lips are like the bimba fruit, suitable for reflections to appear. Because of taming through gentle stages, his tongue is supple. Because of making faults thin and having attained qualities that are not thin, his tongue is thin. Because the Dharma and Vinaya are difficult for childish beings with attachments to fathom, his tongue is red.

གླང་པོ་ཆེའི་སྒྲ་དང་སྤྲིན་གྱི་སྒྲ་རྣམས་ལ་བསྙེངས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབྱངས་གླང་པོ་ཆེ་དང་སྤྲིན་གྱི་སྒྲ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། ། དབྱངས་ཤིན་ཏུ་མཉེན་ཅིང་ཡིད་འཕྲོག་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུང་སྙན་ཅིང་མཉེན་ལ་འཇམ་པ་ཉིད་དོ། ། སྲིད་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆེ་བ་ཟླུམ་པ་ཉིད་དོ། ། སྐྱེ་བོ་རྣོན་པོ་འདུལ་བར་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆེ་བ་རྣོ་བ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་འདུལ་བར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆེ་བ་དཀར་བ་ཉིད་དོ། ། མཉམ་པའི་སའི་ཆར་ལེགས་པར་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆེ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། ། མངོན་པར་རྟོགས་པ་མཐར་གྱིས་ཉེ་བར་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆེ་བ་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བ་ཉིད་དོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་རི་བོ་མཐོན་པོར་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤངས་མཐོ་བ་ཉིད་དོ། ། གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་ བོ་གཙང་མ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མངའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤངས་གཙང་བ་ཉིད་དོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཤིན་ཏུ་ཡངས་པ་གཟིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྱན་ཡངས་པ་ཉིད་དོ། ། སེམས་ཅན་སྟུག་པོའི་དོན་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྫི་མ་སྟུག་པ་ཉིད་དོ། ། སྤྱན་དཀར་ནག་ཕྱེད་ཅིང་པདྨའི་འདབ་ མ་ལྟ་བུ་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་བུ་མོ་མང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་དགའ་བར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྱན་དཀར་ནག་ཕྱེད་ཅིང་པདྨའི་འདབ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། ། རྟག་ཏུ་གཟིགས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྨིན་མ་ཟུང་ཚུགས་རིང་བ་ཉིད་དོ། ། སྐྱོན་མཐའ་དག་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྨིན་མ་ཟུང་སྤུ་མཉམ་པ་ ཉིད་དོ། །

Because he is fearless in the face of the sounds of elephants and the sounds of thunderclouds, his voice is like the sound of an elephant and a thundercloud. Because his speech is exceedingly supple, captivating, and irreproachable, his voice is melodious, supple, and gentle. Because he has abandoned the fetters of existence, his tusks are rounded. Because he is skilled in taming those who are sharp-witted, his tusks are sharp. Because the Dharma and Vinaya are difficult to tame, his tusks are white. Because he is well-established on the level ground of the bhūmis, his tusks are even. Because he demonstrates the clear realizations in successive order, his tusks are tapered. Because he dwells on the high mountain of insight, his nose is prominent. Because he possesses a pure and perfect assembly of disciples, his nose is clean. Because he perceives the vast expanse of the Buddha-dharmas, his eyes are wide. Because he acts for the benefit of sentient beings in their dense multitudes, his eyelashes are thick. Because he is a source of joy for many daughters of the gods and asuras, with eyes whose white and black are distinct and which resemble lotus petals, his eyes are white and black with distinct boundaries and resemble lotus petals. Because his vision is always vast, his eyebrows are long and well-aligned. Because he knows all faults, his eyebrows are even in their hair.

བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བའི་བསོད་ནམས་ཉེ་བར་བསགས་པས་རྒྱུད་སྣུམ་ཞིང་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་མཉེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྨིན་མ་ཟུང་སྣུམ་པ་ཉིད་དོ། ། མཆོག་ཏུ་སྟུག་ཅིང་རྒྱས་པ་མངའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྙན་སྟུག་ཅིང་རྒྱས་པ་ཉིད་དོ། ། བདུད་རོ་མཉམ་པར་བཏུལ་བ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་སྙན་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། ། སེམས་ཉམས་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་འདྲེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྙན་གྱི་དབང་པོ་མ་ཉམས་པ་ཉིད་དོ། ། ལྟ་བས་བྱས་པའི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔྲལ་བ་ལེགས་པར་འབྱེས་པ་ཉིད་དོ། ། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པ་ཕས་ ཀྱི་རྒོལ་བ་རབ་ཏུ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔྲལ་བ་ཡངས་པ་ཉིད་དོ། ། མཆོག་གི་སྨོན་ལམ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡན་ལག་མཆོག་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་དོ། ། ཡུལ་གྱི་མེ་ཏོག་དང་སྦྲང་རྩི་རྣམས་ལ་དབང་པོའི་བུང་བ་དགའ་བ་རྣམ་པར་བཟློག་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་དབུ་སྐྲ་བུང་བ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། ། མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་ལེགས་པར་བསྒྲུབས་པས་བག་ལ་ཉལ་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབུ་སྐྲ་སྟུག་པ་ཉིད་དོ། ། བསྟན་པའི་སྙིང་པོ་མཉེན་པའི་བློ་ཡིས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབུ་སྐྲ་སྣུམ་པ་ཉིད་དོ། ། རྟག་ཏུ་འཁྲུག་པ་མེད་པའི་ ཐུགས་མངའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབུ་སྐྲ་མ་འཛིངས་པ་ཉིད་དོ། ། རྟག་ཏུ་གསུང་མི་རྩུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབུ་སྐྲ་མི་བཤོར་བ་ཉིད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་གྱི་དྲི་ཞིམ་པའི་མེ་ཏོག་ལྷག་པར་མངའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབུ་སྐྲ་དྲི་ཞིམ་པ་ཉིད་དོ། །

Because he has thoroughly accumulated the merit of roots of virtue such as loving-kindness (maitreya), his continuum is moistened and his disciples are gentle, and thus his eyebrows are glossy. Because he possesses supreme thickness and fullness, his ears are thick and full. Because he has subdued the Māras to a state of equal taste, his ears are symmetrical. Because he leads without a failing mind, his sense organs of the ears are unimpaired. Because the nature of phenomena (dharmatā) has completely transformed all defects produced by views, his forehead is well-proportioned. Because he has utterly defeated adversaries such as ascetics and brahmins (brāhmaṇa), his forehead is broad. Because his supreme aspirations (praṇidhāna) are perfectly fulfilled, his supreme limbs are perfectly fulfilled. Because he has turned back the Indra-bees from delighting in the flowers and honey of sensory objects, his hair is like that of a bee. Because the latent tendencies (anuśaya) have been thoroughly abandoned through the perfect accomplishment of the paths of seeing and meditation, his hair is thick. Because he has clairvoyance (abhijñā) through a supple intellect regarding the essence of the teaching, his hair is glossy. Because he possesses a mind that is always free from agitation, his hair is not matted. Because his speech is always not harsh, his hair is not coarse. Because he possesses an abundance of the fragrant flowers of the seven branches of awakening (bodhyaṅga), his hair is fragrant.

ཕྱག་དང་ཞབས་དཔལ་གྱི་བེའུ་དང་བཀྲ་ ཤིས་དང་གཡུང་དྲུང་འཁྱིལ་པ་ལ་སོགས་པས་བརྒྱན་པ་ལེགས་པར་བརྒྱན་ཅིང་མཛེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་དཔལ་གྱི་བེའུ་དང་བཀྲ་ཤིས་དང་གཡུང་དྲུང་འཁྱིལ་པས་ལེགས་པར་བརྒྱན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུ་པོ་རྣམས་རྟག་ཏུ་ འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། ། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་གཞི་ཉིད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། གཙོ་བོ་ཞེས་པ་ལ་འདིས་དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྟེ། དཀྱིལ་འཁོར་ གྱི་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་སྟེ། བསྐྱེད་པ་ཡིས་ནི་དགོས་པ་ཅི། ། ཞེས་གང་ཞིག་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རིགས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པའོ། ། ལུས་ དངོས་མེད་ན་གང་ལས་བདེ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ། སྟོན་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མཚན། ། གཙོ་བོ་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུ་ལྡན། ། ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཉིད་རྫོགས་པ་དང་། རྫོགས་པ་ཉིད་བསྐྱེད་པའོ་ཞེས་པ་སྟེ། འདི་དག་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་ གཅད་དུ་མེད་པའོ། ། འོན་ཀྱང་དབྱངས་བཅོ་ལྔ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔ་རྣམས་ཏེ།

Because the hands and feet are beautifully adorned and magnificent, being decorated with the śrīvatsa, the auspicious mark, the swastika, and so forth, it is said that "the palms of the hands and the soles of the feet are beautifully adorned with the śrīvatsa, the auspicious mark, and the swastika." Thus, these eighty minor marks (anuvyañjana) arise constantly. By virtue of being the very basis for the major and minor marks, the body of the Blessed One is the nirmāṇakāya, which is inseparable from the saṃbhogakāya. Regarding the term "Principal," this indicates that he is also the nature of the dharmakāya, because he is the lord of the maṇḍala. The completion stage is precisely inseparable from the generation stage and nothing else. As for the thought of Vajragarbha, "What is the purpose of the generation stage?"—that is entirely unreasonable in every respect. Regarding the passage beginning with "If the body is non-existent, from what would bliss arise?" and ending with "The Teacher has the thirty-two marks; the Principal possesses the eighty minor marks," it is shown that the Blessed One’s generation stage is itself the completion stage, and the completion stage is itself the generation stage; these two are non-dual and indivisible. Nevertheless, the complete transformation of the fifteen vowels is the fifteen ḍākinīs, such as Nairātmyā and the rest.

དེ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་བཅད་པའི་མཐའ་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིས་འགྱུར་ཉིད་ཀྱིས་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་ གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕྱག་ཞབས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པ། ཆ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་མཁའ་འགྲོ་མ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཉིད་རེ་ཞིག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། གསལ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་ པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། ཐུགས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེན་མོ་ཟངས་ཀྱི་མདོག་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཨཱ་ ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་ལ། ཌ་ཌྷ་ད་ངྷ་ཡ་ལ་ཅུང་ཟད་གསལ་བའི་ཡི་གེ་དྲུག་བསྣན་པ་ལས་དབྱངས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ ཉིད་རེ་ཞིག་སྤྲུལ་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་སྐུ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པ་ལས་ གཞན་པའི་རྫོགས་པ་མེད་དེ། དབྱེར་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་རྟོགས་པ་བཅུ། ། མུན་པ་ལ་ནི་སྒྲོན་མེ་ལྟར། ། ཞེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྡུད་པ་གསུངས་པ།

These are also the sixteen vowels, which are the purified limits of exclusion. Through the doubling of the purity of insight and method, they constitute the nature of the thirty-two channels, which are the thirty-two major marks such as the hands and feet. The ḍākinīs, whose nature is free from parts, are transformed into the nirmāṇakāya itself, which is temporarily attained. The consonants likewise are the tathāgatas and so forth, transformed into the purity of method, the essence of the nirmāṇakāya. Because the mind is free from desire for all formations, it is said that the nails are copper-colored; thus, by teaching the purity of consciousness, the dharmakāya is fully revealed. The two garlands of vowels and consonants are the very nature of insight and method. In that regard, by adding the six slightly clearer letters ḍa, ḍha, da, dha, ya, and la, there are thirty-two vowels, which, by their nature as the eighty minor marks, constitute the saṃbhogakāya. The saṃbhogakāya itself temporarily becomes the nirmāṇakāya and the dharmakāya. The three bodies are exclusively the essence of insight and method; they are not otherwise. Because authentic wisdom is the very essence of the two truths—the inseparability of the conventional and the ultimate—there is no completion other than the generation stage; it is the state of being inseparable and non-dual. Likewise, it is said: "The ten realizations are like a lamp in the darkness." This is what is summarized in the following statement:

བཙུན་མོའི་བྷ་ག་ཞེས་མི་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་བུད་མེད་ནི་བཙུན་མོ་སྟེ་དེའི་ བྷ་ག་ཆོས་འབྱུང་ལ། ཁུ་བའི་མིང་གིས་ཁུ་བར་བརྗོད་པས་རྣམ་པར་གནས་སོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། བདེ་བའི་གཞི་བྷ་ག་ལ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཡང་ན། བཙུན་མོ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོ་སྟེ་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ཉིད་བྷ་ག་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་ ཀྱིས་ཨ་བ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་གནས་ཏེ་གཡོ་བ་མེད་པའོ། ། གང་དུ་བདེ་བ་ཅན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལའོ། ། གང་གིས་ཁུ་བའི་མིང་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་མངོན་པར་བརྗོད་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་མེད་པས་ན་བདེ་བ་ ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་བདེ་བ་མེད་དོ། ། བདེ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྤངས་ཤིང་དོར་ནས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཁུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པ་སྟེ། ནུས་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཞུ་བ་བསྡུས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཁ་དོག་དང་ཕྱག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ནི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་ལས་བདེ་བ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། འདི་ཉིད་ནི་རེ་ཞིག་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། མུན་པ་ལ་ནི་སྒྲོན་མེ་བཞིན། ། ཞེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དངོས་པོ་མིན། ། དེ་ཉིད་དངོས་མེད་ཚུལ་ཡང་མིན། །

Regarding the phrase "the bhaga of the consort," a woman of human form and so forth is the "consort," and her bhaga is the source of phenomena (dharmodaya). It is established by being designated as "semen" through the name "semen." If one asks what the distinction is, it means "in the bhaga, which is the basis of bliss." Alternatively, the "consort" is the Vajra Consort, Nairātmyā. That very bhaga is wisdom (jñāna); therein, in various forms, the inseparability of insight (prajñā) and method (upāya) abides, unmoving. In what? In the coemergent wisdom of bliss (sukhāvatī). By what? By being explicitly designated as "bodhicitta" through the name "semen." For that very reason, if that bodhicitta is absent, the coemergent wisdom of bliss would also be absent, and there would be no bliss. Even if one were to abandon and discard the coemergent wisdom of bliss, that which is called "semen"—the essence of bodhicitta—would not exist either; for those two are of a nature that is essentially identical. Because it lacks independent power, it is dependent. For that very reason, the one born from the condensed melting of that [semen], whose nature consists of color, hand-symbols, and shape, is Vajradhara. That itself is the deity yoga, the nature of non-duality. Therefore, the meaning is that from deity yoga comes the wisdom of authentic bliss. This itself is the great experience, as it is said: "Like a lamp in the darkness." Therefore: "The Buddha is not a functional entity; nor is he a non-entity."

རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དངོས་པོ་མིན་ཏེ་ཁུ་བའི་རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཁུ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་དངོས་མེད་ཚུལ་ཡང་མིན་ཏེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཞལ་ཕྱག་རྣམ་པ་གཟུགས་ཅན་ཡང་། ། གཟུགས་ མེད་མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་ལས། ། ཁུ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་ཞལ་ཕྱག་རྣམ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཟུགས་མེད་གཟུགས་ལས་འདས་པ་སྟེ་མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་ལས་ཞེས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་སོ། ། དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་དང་ གཟུགས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་ཀུན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། ། རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་བརྗོད། ། དེའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཁུ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡང་རང་བཞིན་འགྲོ་བ་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་རང་བཞིན་རང་གི་ངོ་བོར་བརྗོད་ཅིང་བསྒྲགས་པར་བྱའོ། ། རྣམ་དག་རྣམ་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། རང་བཞིན་མྱ་ངན་འདས་པ་ཉིད། ། རང་བཞིན་ཞེས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐར་པའོ། ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རྣམ་དག་རྣམ་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། རྣམ་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། སེམས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་དག་པ་དེའི་ཚེ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །

For that reason, the Buddha is not a functional entity because he is the coemergent nature of the seminal fluid (bindu). Because he is the coemergent nature of the seminal fluid, the Buddha is also not a non-entity. The intention is that both are indivisible. "Though having the form of faces and hands, from formless supreme bliss, the nature of faces and hands arises from the very nature of the seminal fluid. 'Formless' means transcending form; 'from supreme bliss' means from the very nature of the coemergent. Because he possesses the identity of both entity and non-entity, he is the nature of both form and formlessness—this is the meaning. Therefore: 'All beings are coemergent; the nature is said to be coemergent.' Because the coemergent nature is the seminal fluid, and because that nature is the identity of the five aggregates of beings, all beings are coemergent. Coemergence is also to be described and proclaimed as the very essence of the nature. 'By means of the mind in the aspect of total purity, the nature is itself nirvāṇa.' 'Nature' refers to the way things truly are; that itself is nirvāṇa, liberation. If one asks how that is the way things truly are, it is said: 'By means of the mind in the aspect of total purity.' The 'aspects' are the five aggregates. 'Mind' is primordial wisdom (jñāna); the meaning is that when both of these are completely pure, that is the state."

འདིས་ནི་ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དག་དབྱེར་མེད་པ་ སྟེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་རང་བཞིན་ནོ། ། རང་བཞིན་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་རིམ་པ་གཉིས་ཐ་དད་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ལྷ་ཡི་གཟུགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ནི། ། སྐྱེས་ པ་ཙམ་ལ་རྣམ་པར་གནས། ། བཞིན་ལག་ཁ་དོག་དབྱིབས་ལས་ཏེ། ། འོན་ཀྱང་བག་ཆགས་ཕལ་བས་སོ། ། ལྷའི་སྒྲས་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་གཟུགས་སོ། ། ཅི་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་སུ་མེད་པ་མ་ནིང་ཏེ་དེ་ ཡང་རྣམ་པར་གནས་སོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། བཞིན་ལག་ཁ་དོག་དབྱིབས་ལས་ཏེ། བཞིན་ལག་གི་སྒྲས་ཞལ་དང་ཕྱག་ལ་སོགས་པའོ། ། ཁ་དོག་གི་སྒྲས་ནག་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། དབྱིབས་ཀྱི་སྒྲས་མི་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་དེ་རིམ་པ་དེས་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། གང་ལ་ཞེ་ ན། སྐྱེས་པ་ཙམ་ལ་རྫོགས་པའི་སྐད་ཅིག་ལའོ། ། ཡང་ན་གང་། སྐྱེས་པ་ཙམ་ལ་ཞེས་པ་ལྷ་མོ་པདྨའི་ནང་དུ་སོན་པའི་གནས་སྐབས་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ནི་འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་མི་མཚོན་ཞེ་ན། གསུངས་པ། གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ལ་ཀྱང་གི་སྒྲ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་བག་ཆགས་ ཕལ་བས་ཕལ་བ་ནི་མི་ཤེས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཡང་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་དེ་རྣམས་ཁུ་བར་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཞལ་དང་ཕྱག་དང་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་སྨྲ་བ་ཕལ་པ་རྣམས་སླར་མཐོང་བ་མེད་དོ། ། འདི་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དཔེ་ཡིས་སྟོན་པར་བྱེད་པ། །

This demonstrates the inseparability of the seminal essence (bindu) and the coemergent (sahaja); the coemergent is the nature (svabhāva), and the nature is nirvāṇa. The meaning is that all these—the faculties, objects, and consciousnesses—are purified because they are non-dual in the two stages. For that very reason: "The yoga of the deity's form Abides at the very moment of birth; By way of face, hands, color, and shape, Yet, due to the ordinary habitual tendencies." By the term "deity," the five aggregates and so forth are meant; their nature is "form." If one asks why, it is because the yoga is the non-dual union of insight and method, which is the "neuter" (napuṃsaka). That too abides. From what? "By way of face, hands, color, and shape." The term "face and hands" refers to the faces, hands, and so forth. The term "color" refers to black, yellow, and so forth. The term "shape" refers to the various forms such as human and so on; by that sequence, it abides. Where? "At the very moment of birth," meaning at the instant of completion. Alternatively, "at the very moment of birth" refers to the very state of having entered the lotus of the goddess. If one asks, "Is it not indicated in that way?" it is said: the particle "also" (kyaṅ) has the sense of "because." Because of "ordinary habitual tendencies"—"ordinary" means ignorance. Due to that cause, which is their habitual tendency, those who possess wisdom do not see those who are of the nature of the seminal essence as having faces, hands, colors, and shapes, as the ordinary people claim. How is this so? Therefore, it is shown by way of an example:

དུག་གི་དུམ་བུ་གང་ཉིད་ཀྱིས། ། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་འཆི་བར་འགྱུར། ། དུག་གི་དེ་ཉིད་ཤེས་པ་དེས། ། དུག་གིས་དུག་ནི་འབིགས་པར་བྱེད། ། རེ་ཞིག་དུག་གི་ནུས་པ་ནི་ཟོས་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། ། དུག་གི་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་དུག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དུག་ནི་འབིགས་པར་བྱེད་དེ་སེལ་བར་བྱེད་ཅེས་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་བལྟ་པར་བྱའོ། ། གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་རླུང་གིས་བཟུང་བ་ལ། ། མོན་སྲན་བཟའ་བ་སྦྱིན་པར་བྱ། ། སྨན་དུ་བརྟགས་པས་བཟློག་པ་ ལས། ། རླུང་གིས་རླུང་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད། ། རླུང་ནད་ཀྱིས་བཟུང་བ་ནི་མོན་སྲན་ཟོས་པས་སྐྱོན་ལྷག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་མོན་སྲན་གྱི་བཟའ་བ་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་དེའི་རླུང་ནད་འཇོམས་པར་འགྱུར་རོ། ། འདིར། སྨན་དུ་བརྟགས་པ་བཟློག་པ་ལས། ། ཞེས་པ་བཟློག་པ་ ཉིད་སྨན་ཡིན་ཏེ་སྐྱོན་བྱེད་པ་ཉིད་ཡོན་ཏན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡོན་ཏན་ཉིད་ཐབས་ལ་མི་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བསྒོམས་པ་ལས་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཞིང་། སྐྱོན་ཉིད་ཐབས་ལ་མཁས་པས་རྣམ་པར་བསྒོམས་པ་ལས་ཡོན་ཏན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། སྲིད་པ་སྲིད་ པ་ཉིད་ཀྱིས་དག། རྣམ་རྟོག་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས། ། ཇི་ལྟར་རྣ་བར་ཆུ་ཞུགས་པ། ། ཆུ་གཞན་གྱིས་ནི་འགུགས་པར་བྱེད། ། དེ་བཞིན་སྲིད་པ་རྣམ་རྟོག་ཀྱང་། ། ངེས་པར་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱངས། ། སྲིད་པ་སྐྱེ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། དེ་སྲིད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དག་པ་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ལས་སོ། །

By whatever piece of poison All beings are brought to death, By knowing the reality of that very poison, Poison is used to extract the poison. For a time, the potency of poison causes all living beings to die merely by being consumed. If the reality of that poison is fully understood, that very poison is used to extract the poison; that is to say, it is eliminated. This should be viewed as an uncommon [method]. Furthermore, as it has been said: Just as for one seized by wind, One should give the food of mung beans; By reversing what is diagnosed as medicine, Wind is overcome by wind. One seized by a wind disorder will have the fault increase by eating mung beans. In that case, the food of mung beans should be given, and by that, one's wind disorder will be overcome. Here, regarding the phrase "by reversing what is diagnosed as medicine," the reversal itself is the medicine, because that which acts as a fault acts as a quality. A quality itself becomes a fault through being conceptualized by a lack of skill in means, and a fault itself becomes a quality through being conceptualized by skill in means. That very point was said: Becoming is purified by becoming itself; Through the discernment of conceptual thought. Just as water that has entered the ear Is drawn out by other water, So too, becoming and conceptual thought Are purified by the very aspects [of their own nature]. Becoming is birth, the conventional truth. That becoming is purified by becoming itself, which is to say, by birth itself; this is through realizing that the nature of birth is non-arising.

ཀུན་རྫོབ་(གྱི་,ཀྱི་)བདེན་པ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་པའོ། ། རྣམ་རྟོག་ཅེས་པ་དངོས་པོའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྟོག་པའོ། ། དེ་ཡང་སོ་སོར་རྟོག་ པ་ལས་སོ་སོ་རེ་རེའི་རྟོག་པ་ལས་ཏེ། ལྷའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་སོ། ། ཡང་ན་གང་། རྣམ་རྟོག་ཅེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་ནིང་སྟེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་ཞེས་པ་སོ་སོ་རེ་རེའི་རྟོག་པ་ལས་ཏེ་ལྷའི་རྣམ་པར་ དག་པ་ལས་སོ། ། ལྷའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཉིད་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་རྣ་བར་ཆུ་ཞུགས་པ། ། ཆུ་གཞན་གྱིས་ནི་འགུགས་པར་བྱེད། ། དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རང་བཞིན་ནི་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་ནི་ངེས་པ་ཁོ་ནར་ལྷའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱང་བར་བྱ་སྟེ། ལྷའི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་སྦྱངས་པར་གྱུར་པའི་འཁོར་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དཔེ་གཞན་ ཡང་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་འཚེད་པས་ཚིག་པ་ནི། ། སླར་ཡང་མེ་ཡིས་གདུང་བར་བྱ། ། དེ་བཞིན་འདོད་ཆགས་མེས་ཚིག་པའང་། ། འདོད་ཆགས་མེ་ཡིས་གདུང་བར་བྱ། ། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་མེས་ཚིག་པ་མེ་ཉིད་ཀྱིས་གདུང་བར་བྱེད་དེ། དེས་དེ་རྣམས་ཀྱི་མེས་ཚིག་ པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་མེ་ལྟ་བུའོ། །

The conventional truth itself is the ultimate truth. "Conceptualization" refers to the clinging to things as real entities; it is the conceptualization of conventional truth. Furthermore, it arises from individual discernment—that is, from each individual conceptualization—derived from the purity of the deity's form. Alternatively, "conceptualization" refers to non-conceptual wisdom, which is the purity of suchness. "From individual discernment" means from each individual conceptualization, derived from the purity of the deity's form. The purity of the deity's form is itself the purity of suchness; this is the meaning of the generation stage being the completion stage. Just as water that has entered the ear is drawn out by more water, likewise, the conceptualization of the nature of existence—the nature of saṃsāra—must certainly be purified by the forms of the deities. The meaning is that saṃsāra, which consists of the aggregates of form and so forth, when purified by the forms of the deities, becomes the utterly pure nature of the dharmadhātu. Another example is also taught: Just as one who is burned by cooking Is further heated by fire, Likewise, those burned by the fire of desire Are heated by the fire of desire. In the world, those burned by fire are treated with fire itself, whereby their burning is pacified. Similarly, desire is characterized by attachment; that very thing which produces suffering is like fire.

དེས་ཚིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་གདུང་བ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱའོ། ། གང་ གིས་འདོད་ཆགས་མེ་ཡིས་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་མེ་ཡིས་ཏེ། ལྷའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཀུན་དུ་ཆགས་པས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དུག་གི་དུམ་བུ་གང་ཉིད་ཀྱིས། ། ཞེས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོས་བསྐྱེད་པའི་སྐྱོན་ཏེ། ཡུལ་གྱི་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཇི་ ལྟར་རླུང་གིས་བཟུང་བ་ལ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བས་བསྐྱེད་པའི་དབང་པོའི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཇི་ལྟར་རྣ་བར་ཆུ་ཞུགས་པ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཡུལ་དང་དབང་པོ་གཉིས་ཀ་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ དོ། ། ཇི་ལྟར་འཚེད་པས་ཚིག་པ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཆགས་པས་བསྐྱེད་པ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ཁོ་ནའོ། ། རང་གི་ངོ་བོ་ནི་རང་བཞིན་ཏེ་བདག་གི་དངོས་པོའོ། ། དངོས་པོ་གང་གི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་ དང་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་སྟེ་དེས་ན་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཉིད་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་མ་དག་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་སྡུད་པ་ གསུངས་པ། སྐྱེ་བོ་མི་ཟད་པ་ཡི་ལས། ། གང་གང་གིས་ནི་འཆིང་འགྱུར་བ། ། དེ་ཉིད་ཐབས་དང་བཅས་པས་ནི། ། སྲིད་པའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་འགྱུར། ། ནིའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ལའོ། །

"By that which is burned" means having become afflicted. "The torment of those afflictions should be pacified." "By the fire of desire" means by the fire of universal passion; the meaning is "by the universal passion of the pure form of the deity." "By whatever fragment of poison" refers to the defects produced by external objects, which is the characteristic of passion for sense objects. "Just as when seized by the wind," and so forth, refers to the characteristic of the sensory clinging produced by the view of a person. "Just as water enters the ear," and so forth, refers to the characteristic of passion for both the external and internal natures of objects and the senses. "Just as being burned by cooking" refers to the characteristic of experiencing the aspects of pleasure and so forth produced by the passion of both; it is the nature of all things, which is utterly pure. "Its own essence" is its nature, the entity of the self. Whatever is the essence and whatever is the nature of an entity, that is its "nature"; thus, "nature" is the purity of conventional truth. The generation stage itself is the completion stage; by realizing that very reality, everything is utterly pure, the nature of the dharmadhātu alone, and there is not the slightest impurity. As the Ratnaguṇasaṃcayagāthā states: "Whatever actions of inexhaustible beings By which they are bound, By those very things, together with skillful means, They are liberated from the bonds of existence." The word "ni" (by) has the sense of "because of."

མི་བཟད་པའི་ལས་དྲག་པོའི་ལས་གང་དང་གང་གིས་སྐྱེ་བོ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ འཆིང་བར་འགྱུར་རོ། ། བཅིངས་པར་གྱུར་པའི་ལས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲོལ་ཞིང་གྲོལ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། ཁྱད་པར་ཅིས་ཤེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ལ་ནིའི་སྒྲ་སྟེ། ཐབས་དང་བཅས་པས་ཐབས་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ཐབས་དང་བཅས་པ་དེས་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ལས་ཀྱི་སྒྲས་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡིད་དོ། ། དེ་ཉིད་མ་རིག་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྟེ་མི་བཟད་པའི་ལས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེས་འཆིང་བར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཉིད་ཐབས་དང་བཅས་པ་ལྷའི་རྣམ་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་འཆིང་བ་དང་ གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་སྟེ་དེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཡང་རང་བཞིན་ནི་འཆིང་པ་དང་གྲོལ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། འཆིང་པའི་རྟོག་པས་གྲོལ་བའི་རྟོག་པར་འགྱུར་ཞིང་གྲོལ་བའི་རྟོག་པས་ཀྱང་འཆིང་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཐག་པ་འཁྱིལ་པ་ལ་སྦྲུལ་གྱི་ཤེས་པ་བཞིན་ ནོ། ། རང་བཞིན་ནི་ཐག་པའི་ཤེས་པ་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་སྦྲུལ་གྱི་ཤེས་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་མ་རིག་པ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་དེའི་ས་བོན་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཉིད་དོ། ། སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པ་ལོག་པ་ན་ཐག་པ་འཁྱིལ་པ་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། འཁྲུལ་ པ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་བསྒྲུབ་བྱ་འཁྲུལ་པར་རྟོགས་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། འཁྲུལ་པ་རྟོགས་པ་མེད་པས་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །

By whatever fierce and unbearable actions sentient beings are bound, by those very same actions they are liberated and attain liberation. If one asks what the distinction is: the word "ni" is used in the sense of "because." It means that by means of the method, and by engaging together with the method, that which is "with method" is not anything at all. The word "action" (karman) refers to the conceptual mind. That itself is the clinging of ignorance, which is called "unbearable action." By that one is bound; by that very same thing, when accompanied by the method—the clinging to the form of the deity—one is liberated. Therefore, what are called "bondage" and "liberation" are ignorance; because that is abandoned, the nature itself is without bondage or liberation. The conceptualization of bondage becomes the conceptualization of liberation, and the conceptualization of liberation also becomes bondage, just as the cognition of a snake arises toward a coiled rope. The nature is the non-erroneous cognition of the rope. In that regard, the cognition of a snake is an error; that is called ignorance, and its seed is also error itself. When the error of [seeing] a snake is reversed, the realization of the coiled rope as non-erroneous is established. Because the object to be established—the realization of the non-erroneous—is established through the realization of error, there is no realization of the non-erroneous at all without the realization of error.

དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེན་པ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་ ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་གང་། དེ་རྣམས་འཆིང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། མི་བཟད་པའི་ལས་ཀྱིས་ཏེ་གང་ཞིག་སྐྱེ་བོ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་འཆིང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། ནིའི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏེ་ཁྱད་པར་དུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། ། གང་ གིས་ཤེ་ན། ཚུལ་གྱིས་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལུགས་ཀྱིས་བསླབ་པས་སོ། ། ཇི་ལྟར་གྱུར་པས་ཤེ་ན། ཐབས་དང་བཅས་པས་ཐབས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གང་ཞིག་གསུངས་པ། དངོས་པོ་མེད་ཙམ་བསྒྲུབ་བྱ་ཡང་། ། དེ་ནི་ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ། རང་དང་གཞན་དོན་ ནུས་མིན་ཏེ། ། མེད་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན། ། ཞེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཡང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཐུན་མོང་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་ནས་ཁྱད་པར་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཆགས་པས་འཇིག་རྟེན་འཆིང་འགྱུར་ཏེ། ། ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་གྲོལ་འགྱུར། ། བཟློག་པའི་བསྒོམ་པ་འདི་ཉིད་ནི། ། སངས་རྒྱས་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་མི་ཤེས། ། ཆགས་པས་ཞེས་པ་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་བ་འཆིང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཆགས་པ་ཉིད་ ཀྱིས་ལྷའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བཟློག་པར་བསྒོམ་པ་འདི་ཉིད་དེ། རིགས་མི་མཐུན་པ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདིའོ། །

Therefore, that which is the very nature of experiencing the two truths—the conventional truth and the ultimate truth—is what is called "authentic wisdom" (samyag-jñāna). Alternatively, it is that by which they are not bound. By what means? By "terrible action" (karman), which is that by which living beings are not bound. The word "but" (ni) has the sense of a distinction; it specifically indicates that they are liberated. By what means? By the "method" (naya), that is, by training in the system of the Great Vehicle (Mahāyāna). How so? "Together with the method," meaning endowed with the method. As it is said: "Even if the goal is to establish the mere absence of entities, Because it is devoid of method, It is incapable of achieving the welfare of oneself and others, Because it is non-existent, like a flower in the sky." Therefore, although the completion stage (niṣpannakrama) is what is to be accomplished, it is dependent upon the generation stage (utpattikrama). Having stated this in general terms, it is taught specifically to demonstrate the distinction: "By attachment the world is bound; By attachment itself one is liberated. This very meditation of reversal Is not known by the Buddhas or the non-Buddhists." "By attachment" means that the world is bound to birth by the characteristic of universal attachment. "By attachment itself" means that one is liberated solely by the characteristic of universal attachment in the form of the pure deity. Why? Because this is the meditation of reversal; it is the meditative attainment (samāpatti) of the discordant class.

གང་གི་ཕྱིར་འདི་མི་ཤེས་ཏེ་སངས་རྒྱས་མུ་སྟེགས་རྣམས་ཀྱིས་ ཞེས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཁོ་བོའི་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར། འོན་ཀྱང་གཞན་ལྟ་བ་གཞན་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་ཐབས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། ། ཡང་ན་གང་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་བསྒོམ་པ་འདི་ཞེས་ པ་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པའི་སྒྲས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་སོ། ། དེས་རྣམ་པར་བཟློག་པ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་སྒོམ་པ་སྟེ། རྣམ་པར་བཟློག་པའི་སྒོམ་པ་ཁམས་གསུམ་པ་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་མ་ལུས་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། དེ་སངས་རྒྱས་མུ་སྟེགས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཡང་ན། ཆགས་པས་འཇིག་རྟེན་འཆིང་འགྱུར་ཏེ། ཞེས་པ་འཇིག་རྟེན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ་ཆགས་པ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་དགའ་བྲལ་གྱི་མཐར་ཐུག་པས་འཆིང་བར་འགྱུར་ཏེ་གཡོ་བ་མེད་པ་ ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཡུལ་གྱི་ཆགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། གང་གི་ཕྱིར། རྣམ་པར་བཟློག་པའི་སྒོམ་པ་དེ། ། ཞེས་པ་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྙོམས་ པར་འཇུག་པའོ། ། དེ་མི་ཤེས་ཤིང་མི་རྟོགས་ཏེ་གང་གིས་སངས་རྒྱས་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདིའོ། ། འདི་ཞེས་པ་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །

Because this is not known by the Buddhas and the non-Buddhists—meaning by the Hearers and so forth—how could it be that my own retinue does not know it? However, the phrase "by others who abide in other views" is taught to demonstrate the greatness of the nature of the method. Alternatively, regarding the phrase "this meditation which is the reversal": the word "aspect" (ākāra) refers to various forms. This meditation, which possesses such reversal, is the meditative attainment (samāpatti) in which the three realms—the stable and the moving—are without distinction. This is not known by the Buddhas and the non-Buddhists, because it is not within their sphere of experience; this is the intended meaning. Alternatively, regarding the statement: "By attachment the world is bound," the "world" refers to the five aggregates (pañcaskandha). Through attachment—ranging from joy (ānanda) to the end of the separation from joy (viramānanda)—the world is bound and becomes motionless. "By attachment itself" means that through that very same [attachment], one is liberated; the liberation from attachment to objects arises. If one asks how this is so, it is said: "Because that meditation is the reversal." This refers to the meditative attainment endowed with various forms. This is not known or realized by the Buddhas and non-Buddhists, because this meditative attainment consists of the faculties, objects, and consciousnesses. The word "this" means the nature of the coemergent joy (sahajānanda) preceded by the joy of separation.

བཟློག་པའི་སྒོམ་པའི་དོན་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ་འབྱུང་བ་ལྔའི་རང་བཞིན་ལས། ཀུནྡུ་རུ་ལ་ལྔ་རུ་འགྱུར། ། དགའ་བ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཉིད་ལ། ། དབྱེ་བས་ལྔ་རུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། ། དགའ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་སྟེ་གཅིག་གཉིས་སུ་མེད་ པ་ཁོ་ནའོ། ། ལྔ་རུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ། དབྱེ་བས་ཐ་དད་དུ་བྱེད་པ་སྟེ་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཀུནྡུ་རུ་ལ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ སྐྱེས་པ་ན་ལྔ་རུ་འགྱུར་རོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། འབྱུང་བ་ལྔའི་རང་བཞིན་ལས་ཀུནྡུ་རུ་ཉིད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན། ཀུནྡུ་རུ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་དགའ་བ་ཆེན་པོ་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡང་དག་རང་བཞིན་ལས་ཏེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱང་ལྔ་དང་ལྔ་ཉིད་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ་དབྱེ་བས་ལྔ་ཚན་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་ལས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་ཉིད་མཁའ་འགྲོ་མ་ བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་དེ་ཡི་ཆ། ། ཞེས་པའི་གསུངས་ལས་སོ། ། ཡང་ན་གང་། གཅིག་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་མི་གསལ་བ་གསལ་བར་བྱེད་པ། བོལླ་ཀཀྐོ་ལ་ སྦྱོར་བས། ། རེག་པས་སྲ་བའི་བག་ཆགས་ཏེ། ། སྲ་བ་གཏི་མུག་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར། །

The very meaning of the meditation on reversal is made clearly manifest from the nature of the five elements: In kunda-rū, it becomes fivefold; Within the single great joy, Through division, it proceeds to five. "Great joy" refers to the coemergent joy (sahajānanda), which is strictly non-dual. It "proceeds to five" in that it becomes the very nature of the five wisdoms (pañcajñāna). How so? "Through division" means it is differentiated by way of its emanative nature. "In kunda-rū" means that when joy and the other [stages] arise through the union of the vajra and the lotus, they become fivefold. How is this so? It is said: "From the nature of the five elements," because kunda-rū itself is the identity of the five great elements. Alternatively, kunda-rū is the single unity of the wisdom of the inseparable method and insight; that is the nature of the great joy, the coemergent. How so? "From the authentic nature," meaning from the nature of suchness (tathatā). That very [unity] also proceeds to five and five, through the division into three sets of five. For the coemergent joy itself is the nature of the fifteen ḍākinīs, as it is said: "The yoginīs are its parts." Alternatively, that single [unity] is the inseparability of the five Tathāgatas; it is the inseparability of all dualities. That very [unity], which was previously unmanifest, is made manifest through the union of the bola and kaṅkola. Through that touch, the habitual tendency of solidity arises; because solidity is the nature of delusion (moha).

གཏི་མུག་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་བརྗོད། ། གང་ཕྱིར་ཁུ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས། ། ཁུ་བ་ཆུ་ཡི་ཁམས་སུ་བརྗོད། ། ཆུ་ནི་མི་བསྐྱོད་རང་བཞིན་ཕྱིར། ། ཞེ་སྡང་འདྲེན་པ་མི་བསྐྱོད་པ། ། གཉིས་ཀ་ བསྐྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། ། དྲོད་ནི་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། འདོད་ཆགས་དཔག་མེད་རྡོ་རྗེ་ཡིན། ། འདོད་ཆགས་མེ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཀཀྐོ་ལར་ནི་གང་ཞིག་སེམས། ། དེ་ནི་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཕྲག་དོག་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ཡིན། ། དོན་ཡོད་རླུང་ལས་བྱུང་བའོ། ། བདེ་བ་འདོད་ཆགས་ཁྲག་ཏུ་འགྱུར། ། དགའ་བ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དེ། ། ནམ་མཁའ་སེར་སྣ་རྡོ་རྗེར་འགྱུར། ། སེར་སྣ་ནམ་མཁའ་ལས་བྱུང་བའོ། ། སེམས་ནི་ཆེན་པོ་གཅིག་ཉིད་ལ། ། ལྔ་ཡི་གཟུགས་ཀྱིས་མཚོན་པ་སྟེ། ། རིགས་ནི་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་ལ། ། སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་ སྐྱེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་རང་བཞིན་གཅིག། བདེ་བ་ཆེན་པོ་རྟག་པ་མཆོག། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་སེམས་ལྔ་ཡིས། ། དབྱེ་བས་ལྔ་རུ་གྲོལ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་པ། འབྱུང་བ་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ལས། ། ཀུནྡུ་རུ་ལ་ལྔ་རུ་འགྱུར། ། དགའ་བ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཉིད་ནི། ། དབྱེ་ བས་ལྔ་རུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་རྣམས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བས་རེག་པའོ། ། སྐད་ཅིག་དེ་ལ་སྲ་བའི་བག་ཆགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་སྲ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སའི་ཁམས་སོ། ། དེ་ཡང་གཏི་མུག་མི་གསལ་ བའི་ཆོས་ཏེ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་བརྗོད། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་དང་། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །

Delusion is said to be Vairocana, because the seminal essence is bodhicitta. Seminal essence is said to be the water element; since water is the nature of Akṣobhya, hatred is the leader Akṣobhya. From the union of the two in motion, heat is constantly produced. Desire is Amitābha-Vajra; desire arises from fire. Whatever is the mind in the kakkola is of the nature of wind. Envy is Amoghasiddhi; Amoghasiddhi arises from wind. Bliss becomes desire and blood; joy is the characteristic of space. Space becomes the Vajra of avarice; avarice arises from space. The single great mind is symbolized by the forms of the five; from those very five families, many thousands are born. Therefore, these are of one nature, the supreme, eternal Great Bliss. Through the divisions of the five minds, such as desire and so forth, they are liberated as five. Thus, from the nature of the five elements, the kunda-rū becomes five. The single Great Joy, through division, becomes five. These verses are the detailed explanation of the brief summary: through the equal union of the vajra and lotus, there is contact. In that very instant, the habitual tendency of solidity arises; by its very nature of solidity, it is the earth element. Furthermore, delusion is the phenomenon of non-clarity; that itself is said to be Vairocana. It is the nature of the five wisdoms, the three bodies, and insight and method.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བོལླ་ཀཀྐོ་ལ་སྦྱོར་བ་རེག་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནང་དུ་ཐིམ་པ་གསལ་བ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། ། དེ་ནི་ཁུ་བའི་རང་ བཞིན་ཏེ། ། དེ་ཡང་ཆུ་ཡི་ཁམས་སུ་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་། སྐུ་གསུམ་དང་། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཆུ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེ་སྡང་སྟེ། འདིར་རྣམ་པ་གཉིས་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། འདྲེན་པ་མི་བསྐྱོད་པ་ཞེས་པ་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་སེམས་འདི་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་གང་། མི་བསྐྱོད་པ་དང་འདྲེན་པ་ནི་འདྲེན་པ་མི་བསྐྱོད་པས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་ལྷན་ཅིག་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་ངོ་། ། འདི་ཉིད་ལ་ང་རྒྱལ་ཡང་ནང་དུ་གཏོགས་ཏེ་ཐ་དད་ པ་མ་ཡིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་བསྐྱོད་པས་མེའི་ཁམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་རྟག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིན་ཆེན་དབང་པོའོ། ། དེ་ཉིད་འདོད་ཆགས་དཔག་མེད་རྡོ་རྗེ་སྟེ། དཔག་མེད་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང་དབྱེར་མེད་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་འོད་དཔག་མེད་དེ་གང་ལས་ཏེ། མེའི་ཁམས་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་། འདུས་པའི་ངོ་བོར་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་པོ་ནས་དབྱེར་ མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཀཀྐོ་ལར་ནི་གང་ཞིག་སེམས། ། ཞེས་པ་ལྷ་མོའི་པདྨའི་ནང་དུ་རྒྱུའི་སེམས་སོ། ། དེ་ནི་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཏེ།

For that very reason, from the contact of the union of the bola and kakkola, that which is the non-manifest absorption of the bodhicitta within is as follows: "That is the nature of the fluid; it is also called the water element." This refers to the nature of the five wisdoms, the three bodies, and insight and method. Water is the nature of Akṣobhya, which is hatred; the meaning here is that it is twofold. It is called "the Leader Akṣobhya" because this very bodhicitta is the master of all. Alternatively, "Akṣobhya and the Leader" refers to the Leader Akṣobhya, because he is inseparable from Vajrasattva. For that very reason, it is hatred. Pride is also included within this very [hatred], for they are not distinct. Through the movement of the vajra and padma, the fire element arises. Because it is always blessed by all the Tathāgatas, its nature is that of the Tathāgata Ratneśvara, who is always emerging. That itself is the desire of Amitābha-vajra; "Amitābha-vajra" means inseparable from Ratnasambhava. Because desire is Amitābha, from what does it arise? It arises from the fire element. Furthermore, it arises and emerges in the essence of the saṃbhoga-kāya, because it is primordially inseparable from all the Tathāgatas—this is the meaning. "Whatever mind is in the kakkola" refers to the causal mind within the lotus of the goddess. That is the nature of wind.

གཡོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རླུང་གི་ཁམས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ཡང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར། དོན་ཡོད་ རླུང་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ། རྟ་མཆོག་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ལས་དོན་ཡོད་ཅེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཕྲག་དོག་གོ། ། ཡང་ན་གང་རླུང་ལས་འབྱུང་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ཉིད་འདོད་ཆགས་སུ་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ ལྟར་ཞེ་ན། ཆགས་པ་སྟེ། ཀུན་དུ་ཆགས་པར་གྱུར་པའོ། ། དགའ་བ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་བདེ་བ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཞེས་པའི་གསུངས་ལས་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཏེ་ནམ་མཁའ་ཡང་སེར་སྣ་རྡོ་རྗེའོ། ། སེར་སྣ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་རིན་ཆེན་དབང་པོ་དང་འོད་དཔག་མེད་དབྱེར་ མེད་པའོ། ། འདིས་ནི་སྔར་རིན་ཆེན་དབང་པོ་སེར་སྣ་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའོ། ། འདིས་ནི་འོད་དཔག་མེད་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་རིན་ཆེན་དབང་པོ་དང་། རིན་ཆེན་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་འོད་དཔག་མེད་དེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་ མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་དང་ཡུལ་ལྔའི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟེ་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། ། འདིས་ནི་དེ་ཉིད་ཡུལ་དང་ དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། དགའ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་བཞི་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། གཅིག་ཉིད་ཅེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་དེ།

This refers to the meaning of the wind element, which is mobile by nature. Furthermore, that is Amoghasiddhi. Why? Because Amoghasiddhi arises from wind; the intention is that Amoghasiddhi arises from the Vajrasattva Hayagrīva himself. That, moreover, is envy. Alternatively, that which arises from wind is the nature of omniscient wisdom, characterized by the experience of bliss; that itself becomes desire. How so? It is attachment, having become thoroughly attached. Regarding the statement "joy is the characteristic of space," from the teaching that bliss is the space element, it is the space element; and space is also the Vajra of Avarice. The "Vajra of Avarice" is the inseparability of Ratnendra and Amitābha. By this, it is shown that Ratnendra is the purification of avarice. By this, the purification of Amitābha is Ratnendra, and the purification of Ratnendra is Amitābha. That which is the non-dual nature of insight and method is itself the five great elements, such as earth and so forth, and the natures of the five objects. That itself is the five aggregates, such as form and so forth, and the sense faculties. That itself is the six sense bases, the natures of delusion and so forth. By this, it is said that because it is the very nature of objects, faculties, and consciousness, it is the nature of the wisdom of the three vajras. Through the state of great joy itself, it is the nature of the characteristic of the fourth [empowerment]; "oneness" means non-duality.

འདི་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ གསལ་བར་བྱེད་པ་སེམས་གཅིག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། ཆེན་པོ་ནི་གང་ལྔས་ལྔའི་གཟུགས་ཀྱིས་མཚོན་ཅིང་རྟོགས་པའོ། ། རིགས་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་ལ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མར་འགྱུར་རོ། ། གཅིག་ཉིད་ལྔའི་དབྱེ་བས་དུ་མར་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་དེ་ལས་སླར་ཡང་རེ་རེ་ལ་ལྔ་ལྔའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བར་གྱུར་པ་ན་བརྒྱ་དང་སྟོང་དུ་འགྱུར་ཞིང་རིགས་མཐའ་ཡས་པར་འགྱུར་ཏེ་མངོན་པར་གསལ་ལོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་རང་བཞིན་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཐམས་ཅད་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་ རྟག་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དབྱེ་བས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པར་གྱུར་པ་ན་ལྔ་རུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་སེམས་ལྔ་ཡིས། ། འོད་དཔག་མེད་ཉིད་དང་པོ་གཙོ་ བོའི་རྒྱུ་སྟེ། གང་ལས་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་ཞེས་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། གངྒཱའི་ཀླུང་ནི་བཅུ་ཡི་བྱེ་མ་སྙེད། ། རིགས་གཅིག་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ཚོགས་རྣམས། ། རིགས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་མཐའ་ ཡས་རིགས་རྣམས་ཏེ། ། དེ་རྣམས་རིགས་ལ་རིགས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱ། ། དེ་རྣམས་ལ་ཡང་འབུམ་ཕྲག་རིགས་ཆེན་རྣམས། ། བྱེ་བའི་རིགས་ནི་མང་པོ་རྣམས་སུ་འགྱུར། ། བྱེ་བའི་རིགས་ལ་གྲངས་མེད་རིགས་རྣམས་ཏེ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་རིགས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས། །

This is the nature of all three realms. That very [nature] is clearly revealed as the single mind, the bodhicitta. "Great" refers to that which is symbolized and realized through the forms of the five [families] within the five. It is born from the five families; that single [entity] becomes many thousands. Because the single [entity] becomes many through the division into five, and because each of those is further divided into five by five, it becomes hundreds and thousands, and the families become infinite; this is clearly manifest. Therefore, these are the nature of great bliss itself, the nature in which all are indivisible. For that very reason, it is the supreme, eternal nature in which all aspects are one. When that very indivisibility is conceptually analyzed through division, it becomes five. It should be realized as the essence of the five wisdoms. Through the five minds of desire and so forth, Amitābha is the primary cause; this is the intended meaning of "by means of the five consciousnesses." The detailed explanation of the brief statement "many thousands" is as follows: "As many as the sands of ten Ganges rivers, the assemblies of Tathāgatas within the single family; within the assembly of families, there are infinite families; within those families, there are a hundred types of families; within those, there are also hundreds of thousands of great families; they become many tens of millions of families; within tens of millions of families, there are countless families; those which arise from the family of supreme joy."

རིགས་གཅིག་ རྣམས་ལ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་ལ་མང་པོའི་ཚིག་ནི་སྡུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཅིག་ལ་མཐའ་ཡས་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་སོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚོགས་ཇི་སྙེད་ཅེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ནི་དམན་པའི་སེམས་ ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། གངྒཱའི་ཀླུང་ནི་བཅུའི་བྱེ་མ་སྙེད་དང་མཉམ་པའོ། ། འདིས་བགྲངས་བས་མཐར་ཐུག་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་པར་བྱ་སྟེ། མཐར་ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་གསུངས་པ་ནི་བར་མའི་སེམས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པའི་ ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་གངྒཱའི་ཀླུང་བཅུའི་བྱེ་མ་སྙེད་དང་མཚུངས་པ་རྣམས་ལ་མཐའ་ཡས་པའི་རིགས་རྣམས་ཏེ་གྲངས་མེད་པའི་རིགས་རྣམས་སོ། ། མཆོག་གི་སེམས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་མཐའ་ཡས་པའི་རིགས་ཉིད་ཅེ་ན། རིམ་པ་གསུངས་པ། དེ་རྣམས་རིགས་ལ་ཞེས་པ་ངེས་པར་འཛིན་པ་ལ་བདུན་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཅུང་ཟད་རིགས་གཅིག་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ལ་མང་པོའི་ཚིག་ཀྱང་དེ་ཉིད་མང་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གོ། ། རིགས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱ་ཞེས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ བཞི་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ་རེ་རེ་ལ་ལྔ་པ་ལྔ་སྟེ། ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་འགྱུར་ཞིང་བཞི་ཡིས་བསྒྱུར་བས་བརྒྱ་རུ་འགྱུར་ཏེ་རིགས་བརྒྱ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ལྔའི་དབྱེ་བས་ལྔ་བརྒྱ་སྟེ། སྟོང་དང་ཁྲི་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་འབུམ་ཕྲག་རིགས་རྣམས་སོ། །

Regarding the phrase "to the single family": the plural form applied to a single Tathāgata is used in a collective sense to indicate that the single [Tathāgata] abides as the very nature that culminates in the infinite. If one asks how many such assemblies of Tathāgatas there are, the five Tathāgatas are taught from the perspective of inferior sentient beings. What is the distinction there? They are equal in number to the sands of ten Ganges Rivers. This is used as an illustration to suggest a limit, whereas the teaching that they are limitless is spoken from the perspective of middling sentient beings. Those five Tathāgatas, who are equal to the sands of ten Ganges Rivers, are the infinite families, the innumerable families. This is taught from the perspective of supreme sentient beings. If one asks how they are infinite families, the sequence is taught: "to those families" is the locative case used for a definitive determination; it refers to whichever is even a single family among them. The plural form applied to that very [family] is the expression of its multiplicity. As for the "one hundred families," these consist of the four great elements and the nature of the five Tathāgatas; since there are five for each, they become twenty-five, and when multiplied by four, they become one hundred, which are the hundred families. Furthermore, through the division of those five, there are five hundred; through the divisions of ten thousand and so forth, there are hundreds of thousands of families.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ཆེན་པོ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པ་ལྔས་ཕྱེ་བར་གྱུར་པ་འབུམ་ཕྲག་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་འབུམ་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། འབྱུང་པ་ཆེན་པོ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་རྣམས་བཞི་འགྱུར་བྱེ་བའི་རིགས་རྣམས་སོ། ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མང་པོ་རྣམས་སུ་ འགྱུར་རོ། ། བྱེ་བའི་རིགས་ལ་གྲངས་མེད་རིགས་རྣམས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔའི་དབྱེ་བས་གྲངས་མེད་པའི་རིགས་སུ་འགྱུར་རོ། ། གྲངས་མེད་རིགས་རྣམས་ཞེས་པ་མང་པོའི་ཚིག་གིས་ནི་མཐའ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིགས་མཐའ་ཡས་པའོ་ཞེས་གྲུབ་བོ། ། སྡུད་པ་གསུངས་པ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་རིགས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས། ། ཞེས་པ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་སྒྲས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་བརྗོད་དེ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་དེ། འདི་དག་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པའོ། ། རང་འདོད་ལྷ་ཡི་གཟུགས་ཀྱིས་ནི། ། སེམས་ཅན་ཇི་ལྟ་ འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དགོས་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པས་གྲངས་མེད་པའི་རིགས་ལས། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་རིགས་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་འདིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གསལ་བར་མཛད་དོ་ཞེས་པའོ། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་དྲ་ བའི་སྡོམ་པར་དངོས་གྲུབ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་བའོ། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་དྲ་བའི་སྡོམ་པ་ཞེས་པ། མཁའ་འགྲོ་མ་དྲ་བའི་སྒྲས་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་སོ། ། སྡོམ་པའི་ སྒྲས་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ།

For that very reason, first, the "great" [tantras] are divided into five types, resulting in twenty-five hundred thousand [verses] through such divisions as the five hundred thousand. By way of the nature of the four great elements, these become fourfold, resulting in the families of ten million. In that way, they first become many. Within the families of ten million, there are innumerable families; likewise, through the fivefold division, they become innumerable families. By the plural term "innumerable families," it is established that the families are infinite because they are without end. The summary is stated: "Those arisen from the family of supreme joy." By the term "supreme joy," the coemergent joy (sahajānanda) is expressed; that which arises from it is the entirety of the three realms. These are non-dual and indivisible. "With the form of one's own chosen deity, how will sentient beings be accomplished?" Thus, the purpose of accomplishment is that from the innumerable families, which are the indivisibility of the two stages, they arise from the family of supreme joy; this was made perfectly clear by the Blessed One himself. This is the second chapter, titled "The Determination of Accomplishment," from the Hevajra-ḍākinījālasamvara. "Hevajra" refers to the indivisibility of Vajradhara and Nairātmyā. "Ḍākinījālasamvara" means that by the term "ḍākinījāla," [it refers to] the ḍākinīs such as Nairātmyā and others. "Samvara" (the binding) refers to Vajradhara.

བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀ་ལ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པས་ནི་ངེས་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་དངོས་གྲུབ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དངོས་གྲུབ་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ལེའུ་ནི་སྦས་པའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། གཉིས་པ་ ནི་གཉིས་ཀྱིས་རྫོགས་པ་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་གང་གཉིས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་བརྟག་པ་གཉིས་པའི་ལེའུ་གཉིས་པའོ། ། ། ། ད་ནི་དངོས་གྲུབ་གཏན་ལ་ཕབ་པས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པ་ནི་མི་གཡོ་བའི་སར་ཞུགས་པའི་མཐར་ཐུག་པར་བདུད་ཀྱི་རིས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇུག་པས་གསུངས་པའི་དོན་རེས་འགའ་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དོགས་པ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་ཉིད་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞིའི་ ཐབས་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ལ་སྟོན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་གསུངས་པ། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐབས། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་པའོ། ། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲས་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མ་ལུས་པའི་ནུས་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་དེ། དེའི་གླེང་གཞི་ནི་དང་པོའི་རྒྱུའོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་དེ་མ་ཐག་བར་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་པ་མི་ཕྱེད་པའི་སྐུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྡ་ཙམ་སྟེ། འདི་ནི་གང་གི་ཡུལ་ལས་འདས་པའོ། །

Because the realization of the inseparability of both the wisdom of Vajradhara and Nairātmyā is the cause for the certain and inevitable arising of accomplishments (siddhi), this chapter establishes the nature of those accomplishments. This chapter, being thus, clarifies the hidden meaning. Regarding the second [title], "the second" refers to the nature of the perfection of both. Alternatively, "the second" refers to the nature of non-duality, meaning that both are indeed inseparable. This concludes the second chapter of the second section from the Hevajra Commentary: The Utterly Stainless Union. Now, having established the accomplishments, one might wonder: "Since one abides in a state of certainty, will the meaning occasionally be expressed through the engagement of sentient beings belonging to the class of Māras, at the conclusion of entering the immovable stage (acalā-bhūmi)?" To address this, the Blessed One himself, as the method for the introduction to all tantras, teaches the yoginīs. Thus it is said: "Then the Vajra-Holder spoke to the yoginīs the method called the introduction to all tantras." By the term "all tantras," the entire capacity of wisdom, consciousness, and so forth, culminating in perfectly complete awakening, is meant; the "introduction" to these is their primordial cause. "Then" means immediately and without interruption. "Vajra-Holder" is a mere convention for the indivisible body, which transcends all objects of the senses.

དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་ བརྗོད་དོ། ། དེ་ཡང་ཐབས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་གང་རྣམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཆོས་ བསྟན་པ་མངོན་པར་གསལ་བས་མངོན་པར་བརྗོད་པར་མཛད་པ་སྟེ། གང་ཞིག་འཕགས་པས་གསུངས་པ། གང་གི་བརྩེ་བས་བསྟན་པའི་ཆོས། ། རྗོད་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་བྱ་མིན། ། ཞེས་པའོ། ། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞིའི་ཐབས་དེ་ཉིད་གསུངས་པ། སྡོམ་པ་དང་ནི་དབང་ བསྐུར་དང་། དེ་བཞིན་དགོངས་པའི་སྐད་ཉིད་དང་། ། དགའ་བ་སྐད་ཅིག་དབྱེ་བ་དང་། ། གཞན་ཡང་བཟའ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཞེས་པ་འདི་ནི་མདོར་བསྡུས་པ་སྟེ་འདིའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་གསུངས་པ། དེ་ལ་ཞེས་པ་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ་རེ་ཞིག་ སྡོམ་པ་བཀའ་སྩལ་པ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི། ། ཨེ་ཝྃ་ཡི་གེ་སོ་སོར་གནས། ། དེ་ཡང་དབང་ལས་ཤེས་འགྱུར་ཏེ། ། རང་གིས་རིག་བྱ་བདེ་ཆེན་པོ། ། སྡོམ་པའི་སྒྲས་ལེའུ་དང་པོར་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་སྡུད་ཅིག་པའོ། ། སོ་སོར་གནས་ཏེ་སོ་སོ་རེ་རེར་གནས་སོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། ཨེ་ཝྃ་ཡི་གེར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལའོ། ། ཡང་ན་གང་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཞེས་པ་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཨེ་ཝྃ་ཡི་གེར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་སུ་ མེད་པ་རྟོགས་པ་ལས་སྡོམ་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ་སོར་གནས་ཏེ།

That very [reality] is called "the Vajra-holder." Furthermore, that is the method, the wisdom of Vajradhara, which belongs to the yoginīs; because it is inseparable from the wisdom of the yogins, it is the wisdom of Vajradhara belonging to Nairātmyā and the others. Regarding the phrase "it was spoken," it is not something to be expressed, yet it is made manifest through the teaching of the Dharma, and thus it is expressed. As the Noble One said: "The Dharma taught through compassion cannot be expressed by those who use words." The method for the introduction of all tantras was thus spoken: "The vows, the empowerments, the intentional language, the divisions of joy and the moments, and furthermore, the consumption of food and so forth." This is a summary, and its detailed explanation is spoken as follows: "In that regard," refers to the explanation of the vows and so forth. First, the vows were spoken: "The vow of all the Buddhas resides individually in the syllables E and VAM. That is known through empowerment; it is the great bliss to be personally realized." The term "vow" is the detailed explanation of what was briefly indicated in the first chapter. "The vow of all the Buddhas" means to be gathered together. "Resides individually" means it resides in each one. Where? In the syllables E and VAM, which are the wisdom of the non-duality of insight and method. Alternatively, "of all the Buddhas" refers to the aggregates, elements, sense bases, and so forth; through the realization of the non-duality of insight and method in the syllables E and VAM, the vow—the wisdom of Vajradhara—resides individually.

སོ་སོ་རེ་རེར་གནས་སོ། ། འདིས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཨེ་ཝྃ་མ་ཡཱ་ཞེས་ པ་ལ་སོགས་པ་ལེའུ་དང་པོར་མདོར་བསྟན་པའི་ཨེ་ཝྃ་ཉིད་གླེང་གཞིའི་ཚིག་གོ། ། སྡོམ་པ་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། དབང་ལས་ཞེས་པ་དབང་བསྐུར་བའི་ལེའུར་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་སྟེ། དབང་བསྐུར་དང་ཞེས་མདོར་བསྡུས་པའི་རྣམ་པ་ བཤད་པ་ལས་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞིང་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། སྡོམ་པ་དེ་ཡང་སྟེ་མ་ནིང་ངོ་། ། རང་གིས་རིག་བྱ་བདེ་ཆེན་པོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ཨེ་ཝྃ་རྣམ་པར་གནས་པ་ལའོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་ དཔའ་ལ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཨེ་ཝྃ་ཞུས་པ་དེ་ནས་ཞེས་པ་བར་མ་ཆད་པར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཞེས་པ་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་ཀྱིས། ཨེ་ཝྃ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞུས། ། ཞེས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཞུས་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི། ། ཨེ་ཝྃ་ཡི་གེར་རབ་ཏུ་གནས། ། ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཡི་སྡོམ་པ་ནི། ། ཨེ་ཝྃ་ཡི་གེ་ཇི་ལྟར་བརྗོད། ། བཅོམ་ལྡན་ སྟོན་པ་འགྲོ་བའི་བླ། ། ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཤད་དུ་གསོལ། །

Each abides individually. This refers to the very wisdom (jñāna) whose nature is the two truths, characterized by the essence of emanation and withdrawal, known as the realization of the inseparability of insight (prajñā) and method (upāya). Thus, "E-vaṃ-māyā" and so forth are the words of the introduction (nidāna) concerning the "E-vaṃ" itself, which was briefly presented in the first chapter. If one asks how that very commitment (saṃvara) is to be understood, it is said: "From empowerment." This is the detailed explanation of what was briefly presented in the chapter on empowerment. It will be understood and realized from the explanation of the summarized form, "empowerment and..." What is the distinction? That commitment is also [expressed as] the neuter. "The great bliss to be personally realized" is the authentic wisdom. "In that" refers to that which abides in the form of "E-vaṃ." Then, after the yoginīs requested "E-vaṃ" from the Blessed One Vajrasattva, the word "then" indicates an uninterrupted sequence. "Vajrasattva" refers to the inseparability of the three vajras. "The Blessed One" is one endowed with all qualities such as sovereignty (īśvara) and so forth. "The yoginīs" refers to Nairātmyā and the others. They requested the non-duality of "E-vaṃ," as will be explained: "The commitment of all Buddhas abides in the syllables E-vaṃ." When the Blessed One had spoken thus, [they asked]: "How is the commitment of the ḍākinīs expressed in the syllables E-vaṃ? O Blessed One, Teacher, Supreme among Beings, please explain it according to the proper method."

གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཨེ་ཝྃ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྡོམ་པ་ཨེ་ཝྃ་ཡི་གེ་མ་ནིང་སྟེ། ཨེ་ཝྃ་ཡི་གེ་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ། ། དེ་བཅོམ་ལྡན་སྟོན་པ་ཞེས་པ་སྟོན་པ་ པོའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་བླ་མ་སྟེ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པ་བཤད་པ་མངོན་པར་གསལ་བས་སོ་སོར་བསྟན་དུ་གསོལ། ཇི་ལྟར་རིགས་པ་ཞེས་པ་གོ་རིམ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཨེ་ཡིག་ཆ་བྱད་བཟང་པོ་གང་། ། དབུས་སུ་བྃ་ཡིག་ གིས་བརྒྱན་པ། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གནས། ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག། ཨེ་ཡིག་ཆ་བྱད་ནི་ཨེ་ཡིག་གི་དབྱིབས་ཏེ་བཟང་པོ་གང་ཞེས་པ་ལྷའི་གཞིའོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དབུས་སུ་དེའི་ནང་དུ་བྃ་ཡིག་གིས་བརྒྱན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བརྒྱན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གནས། ཡེ་ཤེས་མ་ལུས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག་མཛོད་དོ། ། ཡང་ན། ཨེ་ཡིག་ཆ་བྱད་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་བཟང་པོ་ཞེས་པ་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དབུས་ སུ་ཞེས་པ་དེའི་ཕྱོགས་སུ་ཆུད་པ་ཉིད་དེ། བྃ་ཡིག་གིས་བརྒྱན་པ་ཞེས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གནས། ། ཞེས་པ་དེ་ཉིད་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག། ཅེས་པ་ཤེས་ རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་།

If, for a moment, the vow of all the buddhas is e-vaṃ, then likewise the vow of the ḍākinīs is also the neutral letter e-vaṃ. How is that very letter e-vaṃ to be expressed? "The Blessed Teacher" refers to the Teacher himself. For that very reason, "the Guru of the World," [it is said] "please explain," meaning: please teach by making it clearly manifest. "In the proper manner" means according to the sequence. To that, the Blessed One replied: "The letter E, the excellent form, Adorned in the center by the letter Vaṃ, The abode of all bliss, The jewel casket of the buddhas." The "form of the letter E" is the shape of the letter E; "excellent" refers to the foundation of the deities. How is that so? "In the center," meaning within it, "adorned by the letter Vaṃ" means perfectly adorned by the bodhicitta. For that very reason, it is "the abode of all bliss," having become the foundation for all wisdoms without exception. For that very reason, it is "the jewel casket of the buddhas," the treasury. Alternatively, the "form of the letter E" which is the nature of Nairātmyā is "excellent," meaning the nature of all deities. "In the center" means being contained within that direction. "Adorned by the letter Vaṃ" means the inseparability of emptiness and compassion, the nature of bodhicitta. "The abode of all bliss" means that very thing is the identity of the three bodies (kāya). "The jewel casket of the buddhas" means the five wisdoms, the inseparability of wisdom and method.

རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། འདི་དག་ནི། དེ་ཡང་དབང་ལས་ཤེས་འགྱུར་ཏེ། ། རང་གིས་རིག་བྱ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་བཤད་པའོ། ། བདེ་ཆེན་ པོ་ཞེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ། སྐད་ཅིག་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ཡིས། ། དགའ་བ་དེ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། སྐད་ཅིག་ཤེས་པས་བདེ་ཤེས་པ། ། ཨེ་ཝྃ་ཡི་གེར་སོ་སོར་གནས། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་ཨེ་ཝྃ་ཡི་གེ་དེ་ལ་དགའ་བ་བཞིར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་གི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བར་གྱུར་པའོ། ། སྐད་ཅིག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་བདེ་བ་སྟེ། བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདིས་ཨེ་ཝྃ་ཡི་གེར་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སོ་སོར་གནས་ཏེ། དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིའི་དབྱེ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་གི་ དབྱེ་བ་ལས་སོ། ། སྐད་ཅིག་བཞི་ཡང་བདེ་བ་བཞི་ལས་ཏེ། འདིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཨེ་ཝྃ་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ནི་དབྱེ་བ་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། དགའ་བ་བཞི་ནི་གཞན་དུ་གསུངས་ པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་བཞི་གསུངས་པ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་སྨིན་དང་། ། རྣམ་ཉིད་དེ་བཞིན་མཚན་ཉིད་བྲལ། ། སྐད་ཅིག་བཞི་ནི་རབ་རྟོགས་ནས། ། ཨེ་ཝྃ་རྣལ་འབྱོར་པས་ཤེས་འགྱུར། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པས་གནས་པའོ། ། ཨེ་ཝྃ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་ དང་ཐབས་དང་རང་བཞིན་ཏེ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཅི་བྱས་ནས་ཤེ་ན། རབ་རྟོགས་ནས་ཡང་དག་པར་རྟོགས་ནས། ཅི་ཞེ་ན།

The meaning is the wisdom of Vajradhara, the nature of the coemergent fourth, which is the essence of the three vajras. These are explained by the statement: "Furthermore, it is known through empowerment; it is to be personally realized." This demonstrates what is called "great bliss." "Through the distinctions of the moments, joy arises from that. By knowing the moments, bliss is known; it abides individually in the syllables E and VAM." Regarding "that," it means that within the syllables E and VAM, there are the four joys. How so? Because they are distinguished by the divisions of the moments. From the thorough knowledge of the moments comes bliss, which is the experience of bliss. That itself is wisdom, the authentic wisdom. Through this, great bliss abides individually within the syllables E and VAM. The divisions of the four joys and so forth arise from the divisions of the moments. The four moments also arise from the four blisses. This means that the authentic wisdom, which is the wisdom of the purification of the sixteen emptinesses, is the very nature of the syllables E and VAM. Ultimately, there is no division whatsoever. Since the four joys have been explained elsewhere, the four moments are taught: "The variegated, the ripening, the similar, and likewise the signless. Having thoroughly realized the four moments, the yogi will know E-VAM." "Yogi" refers to one who abides in the realization of non-duality. "E-VAM" refers to the nature of insight and method, which will be known. If one asks what must be done to know it: "Having thoroughly realized," meaning having perfectly realized. What is that?

སྐད་ཅིག་བཞི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་བཞིའོ། ། ཡང་ན་གང་། སྐད་ཅིག་བཞི་ནི་སྐད་ཅིག་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ཤེས་ནས་ཞེས་པའི་ དོན་ནོ། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་གསུངས་པ། འཁྱུད་དང་ཙུམ་བ་ན་ལ་སོགས། ། སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བརྗོད། ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ལས་བཟློག། བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཟ་བའོ། ། བདག་གིས་བདེ་བ་ཟོས་སོ་ཞེས། ། བགྲོད་པ་རྣམ་པར་ཉེད་པར་བརྗོད། ། མཚན་ ཉིད་བྲལ་བ་གསུམ་ལས་གཞན། ། ཆགས་དང་ཆགས་བྲལ་རྣམ་པར་སྤངས། ། དང་པོའི་དགའ་བ་སྣ་ཚོགས་ལ། ། རྣམ་སྨིན་ལ་ནི་མཆོག་དགའོ། ། དགའ་བྲལ་དགའ་བ་རྣམ་ཉིད་ལ། ། མཚན་ཉིད་བྲལ་ལ་ལྷན་སྐྱེས་དགའ། ། དགའ་བས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་དུ་ཆགས་པ་སྤངས་པའི་ བདེ་བའི་ཆགས་པ་གཅིག་པུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། ། དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བས་བདག་གིས་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་ཞེས་སེམས་པ་དང་སེམས་མེད་པའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བས་མཚོན་བྱ་དང་མཚོན་བྱེད་དང་མཚོན་པ་པོ་ཉེ་བར་མི་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྣ་ ཚོགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ། མཚན་ཉིད་བྲལ་ལ་ལྷན་སྐྱེས་དགའ། ། ཞེས་པའི་བར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་གང་གསུངས་པ། དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་ཉིད་དབང་བཞིའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའོ། ། དེ་གསུངས་པ། སློབ་དཔོན་གསང་བ་ཤེས་རབ་དང་། ། བཞི་བོ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། དབང་ནི་བཞི་ཡི་གྲངས་ཀྱིས་ནི། ། དགའ་བ་ལ་སོགས་རིམ་ཞེས་བྱ། ། སློབ་དཔོན་གྱི་སྒྲས་རྡོ་རྗེའོ། །

The four moments are the four moments beginning with the "various" (vicitra). Alternatively, what are they? The four moments are the fourth moment, the coemergent (sahaja); the meaning is "having known that." The meaning of "the various and so forth" is stated: Embracing, kissing, and so forth, Are called the "various" (vicitra) aspect. The "maturing" (vipāka) is the reverse of that, The tasting of the wisdom of bliss. Thinking, "I have tasted bliss," Is called the "thoroughly crushing" (vimarda) aspect. The "devoid of characteristics" (vilakṣaṇa) is other than the three; It is the complete abandonment of passion and dispassion. In the "various" is the first joy (ānanda); In the "maturing" is the supreme joy (paramānanda). In the "thoroughly crushing" is the joy of dispassion (viramānanda); In the "devoid of characteristics" is the coemergent joy (sahajānanda). Through joy, the attachment to the various is abandoned, And one experiences the singular attachment to bliss. Through the joy of dispassion, there is the thought, "I have experienced bliss," which is both with and without mind. Through the coemergent joy, there is the wisdom in which the signified, the signifier, and the signifier itself are not perceived. Regarding the passage beginning with "the various aspects are various" and ending with "the coemergent joy is devoid of characteristics," the meaning of what was stated in these three verses is as follows: it is taught that the four, beginning with joy, are themselves the four empowerments (abhiṣeka). As it is said: The master, the secret, and the wisdom, And the fourth is likewise. By the number of the four empowerments, Joy and so forth are called the sequence. By the word "master" (ācārya), the vajra is meant.

གསང་བའི་སྒྲས་ཆོས་འབྱུང་སྟེ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཤེས་རབ་ནི་ དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བ་སྟེ་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དགོད་པ་དག་པ་སློབ་དཔོན་ཏེ། ། ལྟ་བ་གསང་བ་དེ་བཞིན་ནོ། ། ལག་བཅངས་ལ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། ། དེ་ཡང་གཉིས་གཉིས་རྒྱུད་ལའོ། ། དགོད་ པ་དག་པ་ཞེས་པ་བྱ་བ་སྤྱོད་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་དང་། རྣལ་འབྱོར་བླ་མ་དང་། རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་པ་སྟེ་བྱ་བ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ནི་དགོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ནི་ལྟ་བ་ཞེས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་བླ་མའི་རྒྱུད་ནི་ལག་བཅངས་ཞེས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་ བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་ནི་གཉིས་གཉིས་འཁྱུད་ཅེས་པ་སྟེ། རྒྱུད་ནི་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། ། དགོངས་པའི་སྐད་ནི་མ་བསྒྲགས་པ། ཞེས་བཤད་དོ། ། འདིས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྐད་ཅིག་གི་རང་བཞིན་དགའ་བའི་ངོ་བོ་སློབ་དཔོན་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དགོད་པའི་སྒྲའི་དོན་ངེས་ པར་བྱ་བ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་རྣམ་པར་དག་པ་སྐད་ཅིག་བཞིའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་ངོ་བོ་གསང་བར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའི་སྒྲའི་དོན་ངེས་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་རྣམ་པར་དག་པ། སྐད་ཅིག་ བཞིའི་རང་བཞིན་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །

By the word "secret" (guhya), the source of phenomena (dharmodaya) is meant; because the two are inseparable, the three vajras are inseparable. "Insight" (prajñā) is the joy beyond joy, which is the fourth, the coemergent (sahaja). Furthermore, "that too is likewise" means it is just as before. "Purity of laughter is the Master (ācārya); the secret view is likewise. Holding hands is insight; that too is in the tantra of the two-by-two." "Purity of laughter" refers to the Action, Performance, Yoga, and Highest Yoga tantras. Among these, the Action Tantra is called "laughter." The Yoga Tantra is called "view." The Highest Yoga Tantra is called "holding hands." The Unsurpassed Yoga Tantra is called "the two-by-two embrace." Thus it is said: "By these four tantras, the intentional language is not proclaimed." Through this, the nature of the various moments of joy is expressed as the Master; the meaning of the word "laughter" is to be ascertained as the purity of the Action Tantra, which is the nature of the four moments, such as the "various" (vicitra). Likewise, the nature of the "ripened" (vipāka) moment, the essence of supreme joy, is expressed as "secret"; the meaning of the word "view" is to be ascertained as the purity of the Yoga Tantra, which is the nature of the four moments, such as joy (ānanda) and so forth.

དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཉེད་པའི་རང་བཞིན་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའི་ངོ་བོ་ཤེས་རབ་ཏུ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལག་བཅངས་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་ངེས་པ་རྣལ་འབྱོར་བླ་མའི་རྒྱུད་རྣམ་པར་དག་པ་སྐད་ཅིག་བཞིའི་རང་བཞིན་སློབ་དཔོན་ལ་ སོགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་ངོ་བོ་དེ་ཡང་ཞེས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུད་སྒྲའི་དོན་ངེས་པ་རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་རྣམ་པར་དག་པ་སྐད་ཅིག་བཞིའི་རང་བཞིན་དགོད་པ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་པ་བཞི་ཚན་ བཞི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་བཞིའོ་ཞེས་མདོར་བསྟན་པའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། ཡང་ན། དགོད་པའི་སྒྲས་གསལ་བའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་མོ། ། བལྟ་བའི་སྒྲས་འདི་དང་དེ་ཞེས་ཁྱད་པར་གྱི་རང་བཞིན་ལ་ཡིད་འཇུག་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། ལག་བཅངས་ཀྱི་སྒྲས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གཉིས་ཏེ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། གཉིས་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ དབྱེར་མེད་པ་སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཟུང་བའི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་པའོ། ། འདིར་ཡང་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་(ཀྱིས,གྱིས་)རྣམ་པར་བཤད་པར་ བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཕྱིར། ། དབང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་རུ་གསུངས། ། དབང་གི་དོན་ཉིད་གསུངས་པ།

Thus, the nature of the "thoroughly rubbing" [stage], which is the essence of the joy beyond joy, is explicitly expressed as insight; this is the definitive meaning of the term "holding hands" in the pure Yoga Tantra, which is the nature of the four moments, beginning with the master [empowerment] and so forth. Likewise, the nature of the "innate joy" which is devoid of characteristics is also explicitly expressed as the definitive meaning of the term "union" in the pure Unexcelled Yoga Tantra, which is the nature of the four moments, beginning with "laughing" and so forth. These four sets of four are the very nature of the sixteen emptinesses; thus, the meaning of the brief summary "everything is fourfold" is explained in detail. Alternatively, by the term "laughing," it refers to consciousness as the nature of clarity. By the term "gazing," it refers to the mental consciousness that engages with the specific nature of "this" and "that." By the term "holding hands," it refers to the two [senses] consisting of the five [aggregates], the consciousness characterized by the experience of bliss and so forth through the attachment of the sense faculties and their objects as subject and object. By the term "union," it refers to the wisdom of clear light, which is the nature of the apprehended bliss and so forth, the indivisibility of wisdom and method, and the essence of the three bodies and five wisdoms; that itself is called "innate." Here, too, it shall be explained by way of the characteristics of the experience of joy and so forth. For that very reason, it is said: "For the sake of the accomplishments of sentient beings, the empowerments are taught to be of four types." The meaning of empowerment itself is then taught:

བླུགས་དང་འཁྲུད་པ་ཞེས་བྱ་འདིས། ། དེས་ན་དབང་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། ། འཁྲུད་པ་ཞེས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རིམ་པ་ གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་ཀ་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པའོ། ། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་བསལ་བས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་དབང་གི་དོན་ནོ། ། དབང་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཉིད་གསུངས་པ། ཤེས་རབ་བཅུ་དྲུག་ལོན་པ་ལ། ། ལག་པ་དག་གིས་ཡང་ དག་འཁྱུད། ། རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་མཉམ་སྦྱོར་ལས། ། སློབ་དཔོན་གྱི་ནི་དབང་དུ་འདོད། ། བླ་མའི་རིམ་པ་ལས་དོན་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་ལག་པ་དག་གིས་ཞེས་པ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དག་གིས་ཡང་དག་པར་འཁྱུད་ཅིང་དབྱེར་མེད་པར་བྱས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཅེས་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་ མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། བཅུ་དྲུག་ལོན་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ངེས་པར་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དྲིལ་བུ་ཞེས་པ་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་དེ་དག་དབྱེར་མེད་པའོ། ། མཉམ་པར་སྦྱོར་བའི་སྒྲས་མཉམ་པ་ དབྱེར་མེད་པས་ཁྱབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་སྦྱོར་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དབང་ཞེས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། འདོད་ཅེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། ཡང་ན་གང་། རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུའི་སྒྲས་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་སྙོམས་ པར་འཇུག་པའི་རིམ་པས་དགའ་བ་བཞི་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། སློབ་དཔོན་གྱི་ནི་དབང་དུ་འདོད། ། ཅེས་པའི་དོན་བརྗོད་ཟིན་པ་ཉིད་དོ། །

"By means of this 'pouring' and 'washing,' it is therefore called an empowerment (abhiṣeka). 'Washing' means to make [the mind] stainless; it is the purification of both [the basis and the stains] through the two stages. The meaning of empowerment is to establish the nature of the dharmadhātu as utterly pure by removing adventitious stains." The four types of empowerment are taught as follows: "With the hands, one should embrace A sixteen-year-old woman of wisdom. From the union of the vajra and bell, This is held to be the master's empowerment." The meaning is easy to understand from the sequence of the Guru [Abhayākaragupta]. Alternatively, "with the hands" refers to the objects and sense faculties embracing and becoming inseparable. "Wisdom" refers to the non-dual primordial wisdom (jñāna) of both. If one asks what the distinction is, it is said: "sixteen-year-old," meaning that wisdom is the purification of the sixteen emptinesses. How so? "Bell" refers to the two strings of nāda, and "vajra" refers to their inseparability. The term "union" (yoga) refers to the yoga pervaded by the equality of inseparability. Therefore, "master" refers to the primordial wisdom of Vajradhara, and "empowerment" is the nature of the utterly pure dharmadhātu. "Is held" refers to the aspect of primordial wisdom. Alternatively, by the sound of "vajra and bell," through the sequence of the union of the vajra and lotus, the pure realization of the four joys and so forth is the "master's empowerment"—the meaning of which has already been explained.

འདི་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་གི་མིང་བཞིན་ནོ། ། གསང་བའི་དབང་གསུངས་པ། ཤིན་ཏུ་བཞིན་བཟང་མིག་ཡངས་མ། ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་བརྒྱན་པ་ཉིད། ། ཐུ་བོ་མིང་མེད་དག་གིས་ནི། ། སློབ་མའི་ཁ་རུ་གཞུག་པར་བྱ། ། སྟོན་པས་ཤེས་རབ་མཆོད་བྱ་ཞིང་། ། རྗེད་པར་བྱས་ནས་གཏད་པར་བྱ། ། སྟོན་པ་ཞེས་པ་བླ་མ་སྟེ། ། ཤེས་རབ་བཙུན་མོ་མཆོད་པར་བྱ་ཞིང་བསྟེན་པར་བྱའོ། ། ཁྱད་ པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་བཞིན་བཟང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། ། རྗེད་པར་བྱས་ནས་ཞེས་པ་བསྟེན་པར་བྱས་ནས་སློབ་མའི་ཁ་རུ་གཞུག་པར་ཞེས་པ་སློབ་མའི་ཞལ་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། སྦས་པའི་དོན་ནི་གདམས་ངག་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། གང་ གིས་ཤེ་ན་ཐུ་བོ་མིང་མེད་དག་གིས་ནི་སོར་མོ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། ། ཡང་ན་གང་། མཐེ་བོང་གཉིས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་བསྟན་ནས་སློབ་མའི་ཁར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལྟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་འདིའི་དོན་ནི་གདམས་ངག་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེའི་བར་མ་ཆད་པར་ཤེས་རབ་དེ་སློབ་མ་ལ་གཏད་པར་ བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ཤིན་ཏུ་བཞིན་བཟང་ཞེས་པ་གསུང་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མིག་ཡངས་མ་ཞེས་པ་ཐུགས་སུ་གཅིག་པའི་སྐུའོ། ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་བརྒྱན་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ཞལ་དང་ཕྱག་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་ པའི་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་བདག་མེད་མ་ལ་སྟོན་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་མཆོད་པར་བྱ་ཞིང་ཡང་དག་པར་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་ལས་ཐུ་བོ་མིང་མེད་དག་གིས་ནི། གཏད་པར་བྱ། ཐུ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་མིང་མེད་བདག་མེད་མ་སྟེ།

This is the name of the master’s empowerment. Regarding the explanation of the secret empowerment: "A woman of very beautiful countenance and wide eyes, Adorned with form and youth, With the thumb and the ring finger, One should place [it] into the disciple’s mouth. The Teacher should worship the Wisdom Consort, And having honored her, she should be entrusted." "Teacher" refers to the Guru. "Worship the Wisdom Consort" means she should be honored and relied upon. What are her specific qualities? They are the distinctions of qualities such as "of very beautiful countenance" and so forth. "Having honored her" means having relied upon her, and "place into the disciple’s mouth" refers to the bodhicitta being placed into the disciple’s mouth. The hidden meaning should be understood from the oral instructions. By what means? "With the thumb and the ring finger" means with these two fingers. Alternatively, having shown the vajra with the two thumbs, the bodhicitta should be made to fall into the disciple’s mouth; this meaning should be understood from the oral instructions. Immediately thereafter, that Wisdom Consort should be entrusted to the disciple. Furthermore, "of very beautiful countenance" is the nature of Vajra Speech. "Wide-eyed" is the body that is one with the Mind. "Adorned with form and youth" refers to the nature of the body, such as the faces and hands. Thus, the Teacher Vajradhara should worship and perfectly bestow the Wisdom Consort Nairātmyā, who is the nature of the three bodies. How so? "With the thumb and the ring finger" means they should be entrusted. "Thumb" is Vajradhara, and "ring finger" is Nairātmyā.

དེ་དག་གིས་དབྱེར་མེད་པར་ མཉམ་པས་གཏད་ཅིང་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སློབ་མའི་ཁ་རུ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལས་གཞུག་པར་བྱ་ཞིང་བསྡུ་བར་སྟེ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱིས་ བདག་ཉིད་ཅན་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། འདིས་ནི། སློབ་དཔོན་གྱི་ནི་དབང་དུ་འདོད། ། ཅེས་པའི་བར་གྱིས་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་ངོ་། ། ཐུ་བོ་མིང་མེད་དག་གིས་ནི། ། སློབ་མའི་ཁ་རུ་གཞུག་པར་བྱ། ། སྟོན་པས་ཤེས་རབ་མཆོད་བྱ་ཞིང་། ། ཞེས་པ་འདིས་གསང་བའི་ དབང་བསྐུར་བར་གསུངས་སོ། ། རྗེད་པར་བྱས་ནས་གཏད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་འདིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བའི་སྐབས་ཉེ་བར་རྩོམ་པར་མཛད་དོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། སྟོན་པས་སྨྲས་པ་སེམས་དཔའ་ཆེ། ། ཕྱག་རྒྱ་བདེ་བ་ལྡན་པ་ཟུང་། ། འདི་ཉིད་བརྗོད་དེ་གཏད་པར་བྱ། ། ཕྲག་ དོག་ཁྲོ་བ་སྤངས་པ་ཡི། ། སློབ་མ་ཆེར་གྱུར་ཤེས་ནས་ནི། ། སྟོན་པས་དེ་ལ་གནང་བ་སྦྱིན། ། ཀུནྡུ་རུ་གྱིས་རྡོ་རྗེ་འཛིན། ། ཕྲག་དོག་ཁྲོ་བ་སྤངས་པ་ནི། ། ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་ལྡན་པའོ། ། ཆེར་འགྱུར་ཞེས་པ་ཆུའི་དབང་ལ་སོགས་པས་དབང་བསྐུར་བའོ། ། ཀུནྡུ་རུ་གྱིས་ཞེས་པ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་བྱོས་ཞེས་པའོ། ། སྟོན་པ་བླ་མས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གནང་བ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། སློབ་མས་ཀྱང་དེའི་གནང་བ་ཐོབ་ནས་གང་ཞིག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་དབང་བསྐུར་གསོལ་གདབ་པའི། ། སློབ་མའི་བྱ་བ་རབ་ བཤད་བྱ། ། བླ་མ་ཕྱག་རྒྱ་ལྡན་མཐོང་ནས། །

These should be focused upon and maintained in inseparable equality. In that way, the non-dual wisdom should be introduced into the mouth of the disciple from the sense faculties and their objects, and gathered therein. The meaning of "the authentic wisdom whose nature is the inseparability of the faculties and objects, characterized by insight and method" is as follows. By the passage, "This is asserted as the master’s empowerment," the master’s empowerment is concluded. With the ring and little fingers, it should be introduced into the disciple’s mouth; the Teacher should worship the Wisdom Consort. By this, the secret empowerment is taught. "Having honored her, she should be entrusted" introduces the occasion for the wisdom empowerment. Regarding that, it is said: "The Teacher says: O Great Being, take the mudrā who possesses bliss. Having spoken thus, she should be entrusted. Knowing the disciple to be great and having abandoned envy and anger, the Teacher grants him permission: 'Perform the kunda-rū (sexual union), O Vajra Holder.' 'Having abandoned envy and anger' means being free from the afflictions. 'Great' means having been empowered by the water empowerment and so forth. 'Perform the kunda-rū' means to engage in the union of the vajra and the lotus. The Teacher, the Guru, should grant the permission to be authentically accomplished." Once the disciple has received that permission, what is to be accomplished is stated: "The disciple’s activities for requesting the empowerment shall be explained. Having seen the Guru endowed with the mudrā..."

བསྟོད་དང་མཆོད་པ་ཇི་བཞིན་བྱ། ། བཅོམ་ལྡན་ཞི་བ་ཆེན་པོ་ཀྱེ། ། རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་གཅིག་མཆོག་དེ། ། མི་ཕྱེད་ཕྱག་རྒྱ་སྒྲུབ་པ་པོ། ། རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་ཡང་དག་འབྱུང་། བཅོམ་ལྡན་ཀྱེ་ཞེས་པ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞི་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བུད་ཤིང་བསྲེགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་གཅིག་མཆོག་དེ། ། ཞེས་པ་བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱག་རྒྱ་སྒྲུབ་པ་པོ་ཞེས་པ་ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་ཕྱེད་ཅེས་པ་མཐའ་ ཡས་པའི་རིགས་རང་བཞིན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་ཡང་དག་འབྱུང་། ། ཞེས་པ་རིམ་པ་གཉིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཚུལ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་ཀྱེ་ཞེས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཞི་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་མི་བསྐྱོད་པའི་སྐུའོ། ། རྡོ་རྗེ་རྣལ་ འབྱོར་གཅིག་མཆོག་སྟེ། ། ཞེས་པ་བསྐྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་རིན་ཆེན་དབང་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱ་སྒྲུབ་པ་པོ་ཞེས་པ་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། མི་ཕྱེད་ཅེས་པ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་ཡང་དག་འབྱུང་། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་འཛག་པ་ མེད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་དང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་བླ་མ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཁྱེད་ཇི་བཞིན། ། གཙོ་བོ་བདག་ཀྱང་མཛད་དུ་གསོལ། །

Perform the praises and offerings as prescribed: "O Bhagavān, Great Peace! You are the supreme singular Vajrayoga, The practitioner of the indivisible mudrā, The authentic source of Vajrayoga." The term "Bhagavān" is used because he possesses qualities such as mastery (īśvara) and so forth. "Great Peace" is used because he has incinerated the fuel of the latencies of the afflictions (kleśa). "Supreme singular Vajrayoga" is used because the two truths are inseparable. "Practitioner of the mudrā" is used because he accomplishes the siddhi of the mudrā. "Indivisible" is used because the infinite families are of a single nature. "The authentic source of Vajrayoga" means that he demonstrates the unerring manner of the two stages. "Bhagavān" refers to the nature of Vairocana. "Great Peace" refers to the body of Akṣobhya. "Supreme singular Vajrayoga" refers to the nature of Ratnasambhava arising from the application of movement. "Practitioner of the mudrā" refers to the nature of Amitābha. "Indivisible" refers to the nature of Amoghasiddhi. "The authentic source of Vajrayoga" refers to the nature of Vajrasattva, which is non-leaking; it is the meaning of the "Vajra Guru" who is the nature of emptiness endowed with the supreme of all aspects, such as the five wisdoms, the three bodies, insight (prajñā), and method (upāya). "Just as you are, O Great Being, I pray that you, the Lord, make me likewise."

འཁོར་བ་འདམ་གྱི་ ཚོགས་སུ་ནི། ། བྱིང་བ་སྐྱབས་མེད་བདག་སྐྱབས་མཛོད། ། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་སྔར་བརྗོད་པའི་བསྟོད་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ཁྱེད་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་མཛད་དུ་གསོལ། ། འཁོར་བའི་འདམ་རྫབ་སྟུག་པོར་བྱིང་བ་སྐྱབས་མེད་བདག་སྐྱབས་མཛོད། སྐྱབས་མེད་པ་བདག་ (སྐྱབས་,བསྐྱབ་)ཏུ་གསོལ་ཞེས་པ་སྟེ། སྟོན་པ་སྤངས་ནས་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་གདོན་པར་བཟོད་པ་གཞན་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་ལ་མཆོད་པ་གསུངས་པ། ཞིམ་པའི་བཟའ་བ་བཏུང་བ་དང་། ། མ་ད་ན་དང་བ་ལ་ཆེ། ། བདུག་པ་ལྷ་བཤོས་ཕྲེང་བ་ཆེ། ། དྲིལ་བུ་རྒྱལ་མཚན་བྱུག་པ་སྟེ། ། སློབ་མས་མཆོད་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་མཆོད་པར་བྱ། ། བ་ལ་ཆེ་ཞེས་པ་རྒྱལ་པོ་ཤ་ལིའོ། ། དེ་ལྟར་བསྟོད་པ་དང་གསོལ་བ་གདབ་པ་དང་མཆོད་པ་རྣམས་ཀྱང་བརྗོད་ནས་བླ་མའི་གདམས་ངག་ལས་རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་ པར་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་བླ་མའི་གནང་བ་གསུངས་པས། དབང་བཞི་པའི་སྐབས་ཉེ་བར་རྩོམ་པར་མཛད་དོ། ། མཆོག་དགའ་ལེགས་པར་ཡང་དག་ཐོབ། ། སྣ་ཚོགས་སྤངས་པའི་སྐད་ཅིག་ལ། ། སྟོན་པས་སྨྲས་པ་སེམས་དཔའ་ ཆེ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་གཟུང་བར་བྱ། ། སྟོན་པ་བླ་མས་སྨྲས་པ་ཞེས་པ་གསུངས་པའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། ཀྱེ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ད་ནི་ཁྱོད་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་རོས་གང་བའོ་ཞེས་བོད་པ་སྟེ། ཁྱོད་ཀྱིས་གཟུང་བར་བྱ་ཞིང་བརྟེན་པར་བྱའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ ཤེས་སོ། ། གང་གི་ཚེ་ཞེ་ན། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་སྐད་ཅིག་ལ། །

In the mire of saṃsāra, I am submerged and without refuge; please be my refuge. The term "Great Being" (mahāsattva) refers to the sequence of praise previously mentioned. "Just as you are, so please act for me as well." "I am submerged in the thick mud of saṃsāra and without refuge; please be my refuge." "Please protect me, who am without refuge"—this means that having abandoned the Teacher, there is no other capable of delivering one from the ocean of saṃsāra. Following that prayer, the offerings are described: Delicious food and drink, Madya and bala, Incense, divine food, and great garlands, Bells, victory banners, and ointments— With these offerings, the disciple Should worship the Vajra Holder. "Bala" refers to the king Śāli. Having thus expressed the praise, the prayer, and the offerings, and having manifested the joys and so forth through the sequence of the union of the vajra and lotus according to the guru’s instructions, the permission of the guru is spoken, and the occasion for the fourth empowerment is introduced: "Having perfectly attained supreme joy, In the moment when variety is abandoned, The Teacher says, 'O Great Being, You must grasp great bliss.'" "The Teacher" refers to the Guru. What is he saying? "O Great Being, you are now filled with the flavor of great primordial wisdom (jñāna)"; this is the address. "You must grasp" means you must rely upon it. What is that? It is great bliss, the authentic primordial wisdom. When? "In the moment of supreme joy."

བཞི་པ་ལེགས་པར་ཡང་དག་ཐོབ། ། ལེགས་པར་གོ་རིམ་བཞིན་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་ནའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། སྣ་ཚོགས་སྤངས་པ་ཐ་དད་པ་སྤངས་པ་སྟེ། དབྱེར་མེད་པ་ཁམས་གསུམ་པ་རོ་གཅིག་ པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ནའོ། ། འདིས་ནི། སློབ་དཔོན་གསང་བ་ཤེས་རབ་དང་། ། བཞི་པ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པའི་དབང་བཞི་གསུངས་སོ། ། ཡང་ན་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་མཆོག་རྨད་དུ་བྱུང་བའོ། ། དགའ་བ་ནི་དགའ་བ་བཞིའོ། ། སུ་ཁུ་བ་དང་། སྃ་བདེ་ བ་སྟེ་ལེགས་པ་ཡང་དག་གོ། ། དེ་ཐོབ་པ་དགའ་བ་བཞི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་ཐོབ་པ་ནའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྣ་ཚོགས་སྤངས་པའི་སྐད་ཅིག་ལ། ། སྟོན་པས་སྨྲས་པ་སེམས་དཔའ་ཆེ། ། གཟུང་བར་བྱ་ཞེས་པའོ། ། ད་ནི་དབང་བསྐུར་ནས་རྗེས་སུ་གནང་བ་སྟེར་བ། བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོའི་ བར་དུ་ནི། ། སེམས་ཅན་དོན་གྱིས་རྡོ་རྗེ་འཛིན། ། སློབ་མའི་བྱ་བ་རྫོགས་བྱིན་ནས། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་འདི་སྐད་བརྗོད། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྒྲས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ། ། དེ་ཉིད་སྙིང་པོ་སྟེ་བསྟན་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་ཉིད་ཀྱི་བར་ཏེ་མཐར་ཐུག་པའོ། ། དེ་རྟོགས་པ་ནི་བྱང་ ཆུབ་སྙིང་པོའི་བར་ཏེ། སེམས་ཅན་དོན་གྱིས་འགྲོ་བའི་དོན་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་རྡོ་རྗེ་བླ་མས་སློབ་མ་ལ་འདི་སྐད་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཅི་བྱས་ནས་ཤེ་ན། བྱ་བ་རྫོགས་པ་བྱིན་ནས་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་ནས་སོ། ། ཡང་ན་གང་། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་བྱ་བ་རྫོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།

Fourth, "well and perfectly obtained." This refers to having obtained it perfectly and in the proper sequence. What is the distinction? It is the abandonment of diversity, the abandonment of differentiation; it is when one has become the nature of the indivisible three realms as a single taste. By this, the four empowerments are taught: "The master, the secret, the insight, and the fourth is likewise." Alternatively, it is the supreme, marvelous, authentic wisdom of great bliss. "Joy" refers to the four joys. "Sukha" is bliss, and "sam" is well or perfect. Its "obtaining" is when it is obtained through the excellence of the four joys. For that very reason, it is said: "At the moment of abandoning diversity, the Teacher spoke: 'O Great Being, it should be grasped.'" Now, having conferred the empowerment, the authorization is granted: "Until the essence of awakening, For the sake of sentient beings, O Vajra Holder, Having bestowed the completion of the disciple's tasks, The Vajra-Holder spoke these words." The term "awakening" refers to perfectly complete awakening. That itself is the "essence," which is the teaching. "Until the essence of awakening" means until the ultimate limit. Realizing that is "until the essence of awakening," and for the sake of sentient beings, one should accomplish the welfare of migratory beings. "O Vajra Holder" means one endowed with the wisdom of the Vajra-Holder. The "Vajra-Holder," the Vajra Master, should speak these words to the disciple. If one asks what has been done, it is having bestowed the completion of the tasks, having thoroughly performed the rituals of the water and so forth. Alternatively, the completion of the tasks to be explained hereafter should be mentioned.

དེ་ལྟར་སློབ་མ་ལ་ནི་བྱིན་ནས་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་བཞི་པ་རྟོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་སོ་སོར་བསྒྲུབས་ནས་ཞེས་པའོ། ། ད་ནི་དབང་བསྐུར་ཞིང་རྗེས་སུ་གནང་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རྣམ་པར་ གནས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་གསུངས་པ། འདི་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ལུས་ལ་རྣམ་པར་གནས། ། གཉིས་མེད་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་བདག་ཉིད་གཙོ། ། བརྟན་དང་གཡོ་བ་ཁྱབ་པར་གནས། ། སྒྱུ་མའི་གཟུགས་ཅན་ཉིད་དུ་སྣང་། ། འདི་ནི་ ལེའུ་དང་པོར། ལུས་གནས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི། ། ཞེས་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ལུས་ལ་ཞེས་པའི་སྒྲས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རང་བཞིན་ཨ་བ། བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་སེམས་གནས་ཏེ། གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གཉིས་མེད་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཙོ་བོ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱི་ མངའ་བདག་མ་ནིང་ངོ་། ། ཐམས་ཅད་ལུས་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའི་དོན་ཉིད་གསུངས་པ། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ཁྱབ་པར་གནས་པ་གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྒྱུ་མའི་གཟུགས་ཅན་ཉིད་དུ་སྣང་། ། ཞེས་པ་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། འདི་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་ཤིང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།

Thus, having bestowed [the empowerment] upon the disciple and having individually performed the four rituals, such as the water [empowerment] and so forth, up to the culmination of realization, [it is said]. Now, the conferral of empowerment and the subsequent authorization are taught for the purpose of abiding in non-conceptual absorption: "This itself is the great wisdom, Abiding within the body of all. Non-dual, yet the nature of duality, The sovereign essence of existence and non-existence. Pervading the stable and the moving, It appears as having an illusory form." This is the detailed explanation of what was briefly indicated in the first chapter: "The great wisdom abiding in the body." The phrase "within the body of all" refers to the fact that the bodhicitta, inseparable from Nairātmyā, abides within all the aggregates, elements, and sense bases, possessing a nature of manifold aspects. It is the nature of immovability. For that very reason, it is "non-dual, yet the nature of duality," the wisdom in which existence and non-existence, and arising and ceasing, are inseparable. "The sovereign" refers to the mistress of all the Tathāgatas and ḍākinīs. To explain the meaning of "abiding within the body of all," it is said: "One should generate the nature of immovability, in which the authentic wisdom pervades the stable and the moving." For that very reason, it is said: "It appears as having an illusory form," meaning that the nature of migratory beings is the essence of luminosity (ābhāsvara). If one asks, "What is it like to realize and manifest such wisdom?" it is therefore said:

དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་ཐབས་དང་པོས། ། རྟག་ཏུ་ངེས་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར། ། དཀྱིལ་འཁོར་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། འཁོར་ ལོ་ནི་མི་ཤེས་པ་གཅོད་པ་ཉིད་ལས་བདག་མེད་མའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དང་འཁོར་ལོ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་སྟེ། བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཐབས་དང་པོ་གླེང་གཞི་སྟེ་དང་པོའི་རྒྱུའོ། ། རྒྱུ་དེས་རྟག་ཏུ་གོམས་ པར་གྱུར་པ་ནི་ངེས་པར་སོམ་ཉི་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་ལ་བཟོད་པར་གསོལ་ནས། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ ཏོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་བར་མ་ཆད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། ཅི་བྱས་ནས་ཤེ་ན། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ལ་བཟོད་པར་གསོལ་ནས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པར་གྱུར་ནས་སོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ མ་སྟེ། རང་གི་དམ་ཚིག་གི་བརྡ་ཐམས་ཅད་པར་གནས་པ་རྣམས་སོ། ། ཡང་ན་གང་། བྷ་ག་ཡེ་ཤེས་ཏེ་འདི་རྣམས་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་མའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་ཐབས་དང་པོས་རྟག་ཏུ་ངེས་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ གསུངས་པ་དེ་ཉིད། དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་ཅི་ཞིག་བརྗོད། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་བདག་གྲོང་ཁྱེར་ལ། ། བཅོམ་ལྡན་བདག་ནི་འཁྲུལ་པར་གྱུར། ། ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཤད་དུ་གསོལ། །

Through the first method, the maṇḍala-cakra, one will certainly proceed perpetually. The maṇḍala is Vajradhara, by virtue of being the principal of the maṇḍala. The cakra is Nairātmyā, because of the very cutting of ignorance. The maṇḍala and the cakra together are the maṇḍala-cakra, which is the wisdom of Vajradhara inseparable from Nairātmyā. That itself is the first method, the introductory context, the primary cause. Through that cause, when one has become perpetually habituated, one will certainly proceed without any doubt; that is to say, one will manifest non-conceptual wisdom. Then, having requested the Blessed Lady and all the yoginīs for forbearance, Vajragarbha addressed the Blessed One in this way. "Then" indicates an uninterrupted sequence. Furthermore, Vajragarbha addressed the Blessed One in this way. If one asks what he did before doing so: it is after having requested the yoginīs for forbearance, meaning once all the yoginīs had granted their forbearance. What is the distinction? They are the Blessed Ladies, those who abide in all the symbols of their own samaya. Alternatively, "bhaga" is wisdom; because they possess these, they are the Blessed Ladies. Regarding what the Blessed One said—"Through the first method, the maṇḍala-cakra, one will certainly proceed perpetually"—[Vajragarbha asks:] "What is this maṇḍala-cakra called? Regarding the city of the self of all Buddhas, I, the Blessed One, have become confused. I pray that you explain it according to the proper method."

བཅོམ་ལྡན་འདས་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པ་མང་པོའི་ཚིག་ནི་ཞེས་པ་ལས་སོ། ། དཀྱིལ་ འཁོར་འཁོར་ལོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་ཞིག་མངོན་པར་བརྗོད། ། དེ་ཡང་གྲོང་ཁྱེར་ནི་ལུས་སོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀུན་བདག་ཅེས་པ་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། བདག་ཅེས་པ་སེམས་ཏེ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། དེ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཇི་སྲིད་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་དེ་ཉིད་ཅི་ཞིག་མངོན་པར་བརྗོད་ཅེས་པ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་ཞུ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རིགས་པ་ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་ པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་འགལ་བ་མེད་པ་དེ་ལྟར་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞུས་པ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དཀྱིལ་ནི་སྙིང་པོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བདེ་ཆེན་པོ། ། དཀྱིལ་གྱི་སྒྲས་སྙིང་པོ་མཆོག་བརྗོད་དེ། དེ་ཡང་མ་ནིང་ངོ་། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ནི་ལེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ། འདུས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན་པར་འདོད། ། སྙིང་པོ་དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པའི་ངོ་བོར་བྱེད་ལ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་ རོ། ། གང་ཞིག་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ནི་འདུས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པའོ། ། འདོད་ཅེས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།

"O Blessed One, please explain," is the plural form of the request. What is that which is called the "maṇḍala-cakra"? That "city" is the body. What is its specific distinction? "The self of all Buddhas" refers to the objects. "Buddhas" refers to the Tathāgatas, which are the sense faculties. "Self" refers to the mind, which is the objects, the sense faculties, and consciousness. In order to clarify that: "The nature of all Buddhas, the essence of the three vajras, which is the nature of objects, sense faculties, and consciousness, for as long as it exists." This is the request of Vajragarbha: "What is that very maṇḍala-cakra of the city in such a manner?" It means: "In what way are the two stages—the generation stage and the completion stage—not contradictory?" When he had requested thus, the Blessed One replied: "Maṇḍa is said to be the 'essence' (sāra). Bodhicitta is great bliss." By the word "maṇḍa," the supreme essence is expressed; it is a neuter term. What is that? It is the wisdom of the inseparability of bodhicitta, emptiness, and compassion. That itself is great bliss. What does it do? Because it takes [it] up: "The gathering is asserted to be the maṇḍala." Because it takes up, holds, and perfects that essence, it is the maṇḍala. Whatever is that maṇḍala is a "gathering" (melāpaka), the gathering of all the Tathāgatas. "Is asserted" (iṣyate) means it is the authentic wisdom.

རེ་ཞིག་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྒྲའི་དོན་ནོ། ། འཁོར་ལོའི་སྒྲའི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འཁོར་ལོ་ཚོགས་པ་མཁའ་ཁམས་ བརྗོད། ། ཡུལ་ལ་སོགས་རྣམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་། ། ཚོགས་པ་ཞེས་པ་ཡུལ་ཤེས་པའོ། ། མཁའི་སྒྲས་དབང་པོ་ཞེས་པའོ། ། ཁམས་ཀྱི་སྒྲས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པའོ། ། མཁའ་དང་ཁམས་ནི་མཁའ་ཁམས་ཏེ། འདི་དག་གིས་བརྗོད་ཅིང་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ནི་འཁོར་ལོའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་། དྲི་མ་མེད་པར་བྱེད་པའོ། ། འདིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་འཁོར་ལོའོ། ། འདི་གཉིས་ནི་གང་ཞིག་དེའི་བདེ་ བ་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། ། རྒྱུ་གང་གིས་ཤེ་ན། གསུངས་པ། བོལླ་ཀཀྐོ་ལ་སྦྱོར་བས། ། བོལླ་རྡོ་རྗེ་དཀྱིལ་འཁོར་དང་ཀཀྐོ་ལ་པདྨ་འཁོར་ལོ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་སྦྱོར་བའོ། ། དེས་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པ་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཟུང་དུ་འཇུག་པར་གྱུར་པའི་རིམ་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། འདིར་དེ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་དམིགས་ པར་བྱའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་པ། ། སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་གང་གིས་དང་། ། དམ་ཚིག་གང་གིས་གནས་པར་བགྱི། ། གལ་ཏེ་དམ་ཚིག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པའོ། ། དམ་ཚིག་དེས་དམ་ཚིག་གི་རྒྱུས་གནས་པར་བགྱི་སྟེ། གནས་པའི་ ཕྱིར་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། །

First, the meaning of the term maṇḍala. The meaning of the term cakra shall now be explained: "The cakra is the assembly of the space-element (ākāśadhātu); it purifies the objects and so forth." The word "assembly" (saṃghāta) refers to the objects and consciousnesses. The word "space" (ākāśa) refers to the sense faculties. The word "element" (dhātu) refers to the great elements. "Space and element" is ākāśadhātu; that which is expressed and explained by these is the cakra. For that very reason, it "purifies the objects and so forth," meaning it renders them stainless. Thus, the maṇḍala of the assembly of all tathāgatas and the purity of the objects and so forth are also the cakra. Through these two, the bliss of jñāna is realized and understood. If one asks by what cause, it is said: "Through the union of bola and kakkola." Bola is the vajra maṇḍala and kakkola is the padma cakra; the union of these two is inseparable. By that very maṇḍala-cakra, the stage of the union of the assembly of all tathāgatas and the nature of the purity of the objects and so forth is what is explicitly called the maṇḍala-cakra. Here, because these two are inseparable, one should focus through the yoga of non-abiding. Vajragarbha asked: "By what is it called 'vow' (saṃvara), and by what samaya should one abide? If the samaya is the assembly of all tathāgatas, then by that samaya one should abide through the cause of the samaya; for the sake of abiding, one should focus."

གལ་ཏེ་སྡོམ་པ་ནི་སྡུད་པ་སྟེ། བདག་མེད་མ་སོ་སོར་རྟོགས་པས་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་སྡོམ་པ་དེས་སྡོམ་པའི་བྱེད་པས་ཀྱང་གནས་པར་བགྱི་སྟེ་གནས་པ་ནི་མི་དམིགས་པའོ། ། དེ་ཅིས་གནས་པ་མེད་པའི་རྣལ་ འབྱོར་ལ་གནས་པ་ཞེས་བགྱི་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་གང་། དམ་ཚིག་གང་གིས་ཇི་ལྟ་བུའི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་དང་། སྡོམ་པ་གང་གིས་ཇི་ལྟ་བུའི་ལྷ་སྤྲོས་པ་དང་སྡུད་པ་གནས་པར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་སྲོག་ཆགས་ གསད་པར་བྱ། ། རྫུན་གྱི་ཚིག་ཀྱང་སྨྲ་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་འདི་ནི་དམ་ཚིག་སྟེ། ། བར་ཆད་མེད་པར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པའོ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་མ་བྱིན་པར་ཡང་བླང་། ། ཕ་རོལ་བུད་མེད་བསྟེན་པར་གྱིས། ། ཞེས་པ་འདི་ནི་སྡོམ་པའི་བསླབ་པའོ། ། ཡང་ན་གང་། སྃ་ཡང་དག་པ་སྟེ། ཝ་ར་མཆོག་གོ། ། འདི་དག་ཉིད་གལ་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་བཀག་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་མི་དགེ་བའི་སྐྱོན་དང་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་དོན་དུ་སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་ སྩལ་པ། སེམས་གཅིག་སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་སྟེ། ། གང་ཕྱིར་སྲོག་ནི་སེམས་སུ་བརྗོད། ། འཇིག་རྟེན་བསྒྲལ་བར་བྱ་ཞེས་པ། ། རྫུན་གྱི་ཚིག་ཏུ་གྲགས་པ་སྟེ། ། བཙུན་མོའི་ཁུ་བ་མ་བྱིན་པ། ། ཕ་རོལ་བུད་མེད་རང་མཚུངས་མཛེས། ། སེམས་གཅིག་ཅེས་པ་ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་ པའི་སེམས་ཏེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། ། དེ་ནི་སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་སྟེ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།

If "vow" (saṃvara) means "gathering," it is the purity of the objects and so forth through the individual realization of selflessness. Even so, one should abide by means of the function of that vow, yet abiding is non-apprehension. Why is it called "abiding in the yoga of non-abiding"? Alternatively, it is an inquiry: by which samaya and by what kind of deity yoga, and by which vow and by what kind of emanation and gathering of deities should one abide? The Blessed One replied: "You should kill living beings; you should also speak words of falsehood." This is the samaya, which engages in the removal of obstacles. "You should also take what is not given; you should consort with the wives of others." This is the training of the vow. Alternatively, saṃ means "perfectly," and vara means "supreme." If these were taken literally, they would be prohibited and would thus become the faults and obscurations of non-virtue. For that reason, in order to clearly manifest the nature of wisdom through the very virtue of the meaning of killing living beings and so forth, the Blessed One declared: "Killing a living being is a single mind, For life is said to be the mind. To 'liberate the world' is known as A word of falsehood. The queen's fluid is what is not given; The wives of others are beautiful like oneself. 'Single mind' refers to a mind that is not dual, Being completely liberated from subject and object. That is the killing of a living being. How so?"

གང་ཕྱིར་སྲོག་ནི་སེམས་སུ་བརྗོད། ། རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་སྲོག་གི་བརྡ་ནི་སེམས་ཞེས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་བརྒྱད་སྟོང་པར་གསུངས་པ། བདག་ གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་བྱའོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་། དེ་ནི་གང་གིས་གང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་བྱ་བ་མེད་དོ། ། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་ རྒྱས་མཐའ་ཡས་པ་མཁྱེན་པ་དང་ལྡན་པའི་གསུང་དབྱངས་ཀྱི་བསྐལ་པ་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་རྣམས་སུ་སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ཞེས་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་ཀྱང་། དེ་ན་སེམས་ཅན་འགའ་ཡང་སྐྱེས་པའམ། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའམ། སྐྱེ་བའམ། འགག་པའམ། འགག་པར་འགྱུར་བའམ། འགག་པ་ཡང་ག་ལ་ཡོད་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་གང་གི་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཡང་ཉེ་བར་མི་གནས་པ་དེ་རྣམས་བསྒྲལ་བར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་རྫུན་གྱི་ཚིག་སྟེ། འདི་ལྟར་འདི་ནི་རྫུན་སྨྲ་བ་རྫུན་གྱི་དོན་ཡང་དག་པར་ བདེན་པ་མེད་པའོ། ། ཡང་ན། གྲག་པ་ནི་སྒྲ་སྟེ་རྫུན་ནི་བདེན་པ་མེད་པའོ། ། གང་གི་ཚིག་ནི། བཱ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ཨ་བདག་མེད་མ་སྟེ། བཱ་གཉིས་ཀའོ། ། དེ་ཡང་སྦྱིན་ཞིང་གཏང་བའི་ཕྱིར་བཱ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་ པ་གྲག་པ་སྟེ། ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་སོ། ། དེ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཡང་རྫུན་ཏེ། དབང་པོ་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །

For what reason is "life" (prāṇa) said to be "mind" (citta)? For what reason is the designation of "life" "mind"? As the Blessed One stated in the Ārya-aṣṭasāhasrikā-prajñāpāramitā: "Though I say, 'I shall bring all sentient beings to complete nirvāṇa in the expanse of nirvāṇa without remainder,' there is no one by whom anyone is to be brought to nirvāṇa. Even if the Tathāgata, Arhat, Samyaksaṃbuddha, possessing infinite knowledge, were to utter the words 'sentient being, sentient being' for as many eons as there are grains of sand in the river Gaṅgā, there is not even a single sentient being who has been born, who will be born, who is being born, who has ceased, who will cease, or who is ceasing; for the element of sentient beings is primordially unborn." Therefore, to say "I shall liberate those for whom neither birth nor cessation exists" is a false statement; for this is a false speech whose meaning is not true. Alternatively, "renown" (kīrti) is sound, and "false" (mṛṣā) is the absence of truth. As for the words: Bā is bodhicitta and A is Nairātmyā; Bā is both. Furthermore, Bā is for the sake of giving and relinquishing, and "renown" is the nature of bodhicitta, the inseparability of emptiness and compassion, which is the two garlands of nāda. To abandon the realization of their inseparability is also false, because it is beyond the senses.

གང་ཞིག་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ་ཁོ་བོ་ནི་གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་ ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྨྲའོ་ཞེས་པ་རྫུན་གྱི་ཚིག་ཏུ་གྲགས་པའོ། ། བཙུན་མོའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་རྫས་འཕྲོག་པའོ། ། ཡང་ན་བཙུན་མོ་བདག་མེད་མ་དང་ཁུ་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། བཙུན་མོ་དང་ཁུ་བ་ནི་བཙུན་མོའི་ཁུ་བའོ། ། དེ་མ་བྱིན་པ་ནི་མི་སྤོང་ བ་སྟེ་རྟག་ཏུ་སྐྱེད་པའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕ་རོལ་བུད་མེད་ཅེས་པ་མཆོག་གི་ཤེས་རབ་སྟེ་དེ་ནི་རང་མཚུངས་མཛེས་རང་གི་སྒྲས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་དང་མཚུངས་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་སྟེ་མཛེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ བཟོད་པར་གསོལ་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཞུས་ཤིང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཞུ་བའི་ལུང་བསྟན་པའོ། ། ད་ནི་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ནི་ཆ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་ལ་ སོགས་པའི་ཐབས་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྟེ། དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བརྡས་གསུངས་སོ་ཞེས་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་སོམ་ཉིར་གྱུར་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་པ། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ ཅད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ཁ་སྦྱོར་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་མ་ལུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའོ། །

"Subhūti, if there were any phenomenon whatsoever that excelled even nirvāṇa, I would say that it too is like an illusion, like a dream"—this is what is known as a statement of falsehood. Regarding "taking the bodhicitta of the consort without it being given," this refers to seizing the property of another. Alternatively, the consort is Nairātmyā and the semen is Vajradhara; thus, "the consort's semen" refers to the consort and the semen. "Not giving" it means not abandoning it, because its nature is to be perpetually generated. "The other woman" refers to the supreme insight (prajñā), and she is "beautiful" (rūpavatī) because she is equal to herself; by the word "self," Vajradhara is meant. That which is equal to her is the natural insight, and she is "beautiful" because she is the supreme of all. Vajragarbha, having requested forgiveness from all the yoginīs, inquired about the meaning of the maṇḍala-cakra and so forth, and the Blessed One gave the prophecy in response to that request. Now, the yoginīs such as Nairātmyā and the others are of a nature free from parts. They have doubts regarding the methods of the maṇḍala-cakra and so forth, thinking: "The Blessed One has taught the maṇḍala-cakra and so forth through symbols of the ultimate truth, which is inseparable from the conventional truth." Thus, the yoginīs became uncertain and asked the Blessed One. Then all the yoginīs addressed the Blessed One in this way. "Then" refers to the union (saṃpuṭa). "All the yoginīs" means those endowed with yoga without exception.

འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་པ་ཨེ་ཝཾ་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་ཁོ་ནས་དུས་གསུམ་ཁྱབ་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ནས་རྣལ་ འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་པ་ཉིད་གསུངས་པ། ཡུལ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་ལགས། དབང་པོ་རྣམས་ནི་གང་ལགས། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ཅི་ལགས། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་གང་ལགས། ཁམས་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་ལགས་ཞེས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ བདེན་པའོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅི་ལགས་ཞེས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བགྲོས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ཞུ་བའོ། ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཡུལ་རྣམས་ནི་དྲུག་སྟེ། གཟུགས་སྒྲ་དེ་ བཞིན་དྲི་དང་ནི། ། རོ་དང་དེ་བཞིན་རེག་བྱ་ཉིད། ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ། འདི་རྣམས་ཡུལ་ནི་དྲུག་ཏུ་འདོད། ། དབང་པོ་རྣམས་ནི་རྣམ་དྲུག་སྟེ། ། མིག་དང་རྣ་བ་སྣ་དང་ནི། ། ལྕེ་དང་ལུས་དང་དེ་བཞིན་ཡིད། ། འདི་རྣམས་དབང་པོ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། ། གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་ལ་ སོགས་ལྡན། ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དག་གིས་ནི། ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དག་ཏུ་འགྱུར། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས། ། འདུ་བྱེད་མཐར་ཐུག་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། དབང་པོ་དང་ནི་ཡུལ་ཉིད་དང་། ། དབང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་གོ་བྱའི་ཕྱིར། ། ཁམས་ ནི་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་སུ་བཤད། ། རང་བཞིན་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་ཉིད། ། བདེན་མིན་རྫུན་མིན་དེ་བཞིན་དུ། ། ཐམས་ཅད་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་ལྟར། ། འདོད་པས་རྣལ་འབྱོར་མས་ཤེས་ཀྱིས། ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཙུབ་ཤིང་དང་། གཙུབ་གཏན་དང་།

"Thus it was said" means that the very nature of the syllables E-VAM pervades the three times. Then, all the yoginīs asked the Blessed One: "What are those objects? What are the faculties? What are the sense bases? What are the aggregates? What are those elements?" This refers to the conventional truth, the nature of the five aggregates. "What is the nature of these?"—the thorough knowledge of their nature is the ultimate truth. This is the inquiry of the yoginīs. To that, the Blessed One replied: "The objects are six: form, sound, likewise smell, taste, and likewise touch, and the nature of the dharma-element. These are asserted as the six objects. The faculties are sixfold: the eye, ear, nose, tongue, body, and likewise the mind. These are the six faculties, endowed with Vajra Delusion and the rest. Through the objects and the subjects, the twelve sense bases arise. The five aggregates are form and so forth, up to formations, O Great Compassionate One. The faculties, the objects themselves, and the consciousnesses of the faculties—these are explained as the eighteen elements for the sake of the yoginīs' understanding. Their nature is primordially unborn; neither true nor false, just like the moon in water. Thus should the yoginīs know. For example: the fire-drill, the fire-board, and..."

སྐྱེས་བུའི་ལག་པའི་རྩོལ་བ་ལས་ གློ་བུར་དུ་མེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། མེ་དེ་ནི་གཙུབ་ཤིང་ལ་མི་གནས། གཙུབ་གཏན་ལ་མ་ཡིན། སྐྱེས་བུའི་ལག་པ་དག་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ན་གཅིག་ལ་ཡང་མེད་དོ། ། མེ་དེ་ཡང་བདེན་པ་མ་ཡིན། རྫུན་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་ལ་གྱིས་ཤིག་ཅེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་གསུངས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་ལྟར། ། འདོད་པས་རྣལ་འབྱོར་མ་ཤེས་ཀྱིས། ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཙུབ་ཤིང་དང་། གཙུབ་གཏན་དང་སྐྱེས་བུའི་ལག་པའི་རྩོལ་བ་ལས་གློ་བུར་དུ་མེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། མེ་དེ་ནི་གཙུབ་ཤིང་ལ་མི་གནས། གཙུབ་གཏན་ལ་མ་ཡིན། སྐྱེས་བུའི་ལག་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ནི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྡུས་པའི་དོན་ནོ། ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞིར་གྱུར་པ་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་ལེའུ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་རྒྱུད་རྫོགས་པའི་མཐར་ ཐུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས། དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་ཅི་ཞིག་བརྗོད། ། ཅེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་ཤིང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། དཀྱིལ་ནི་སྙིང་པོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བདེ་ཆེན་པོ། ། ཞེས་པ་དང་། འཁོར་ལོ་ཚོགས་པ་མཁའ་ཁམས་ བརྗོད། །

Fire is produced suddenly from the exertion of a person’s hands. That fire does not abide in the fire-drill, nor in the base-wood, nor in the person’s hands; if one searches everywhere, it is not found in any one of them. That fire is neither real nor unreal. In the same way, all phenomena—O yoginīs, keep this in mind! Vajragarbha is the nature of the conventional truth by way of the essence of method, and is spoken of by way of the ultimate truth. "All are like the moon in water; know them thus, O yoginīs." For example, fire is produced suddenly from the fire-drill, the base-wood, and the exertion of a person’s hands. That fire does not abide in the fire-drill, nor in the base-wood, nor even in the person’s hands—and so forth. The yoginīs are the nature of the ultimate truth by way of the essence of wisdom. This is the summarized meaning of the verses: "The Blessed One spoke by way of the conventional truth." Because these verses constitute the introduction to all tantras, such as the Vajra Family Chapter, and because they are the very conclusion of the Hevajra Tantra, Vajragarbha asked the Blessed One: "What is the maṇḍala-cakra?" The Blessed One replied: "The 'maṇḍa' is said to be the 'essence' (nucleus); the 'bodhicitta' is great bliss. The 'cakra' is said to be the assembly, the element of space."

ཡུལ་ལ་སོགས་རྣམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཁོར་ལོ་ཚོགས་པ་མཁའ་ཁམས་བརྗོད། ། ཡུལ་ལ་སོགས་རྣམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་། ། ཞེས་པ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ རྟོགས་པའི་བཞེད་པ་ཉིད་དེ། ། དཀྱིལ་ནི་སྙིང་པོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བདེ་ཆེན་པོ། ། ཞེས་པ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དང་པོ་ཁོ་ནར་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་ཞུས་པ་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། ད་ནི་རྣལ་ འབྱོར་མ་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བདེ་ཆེན་པོ། ། ཞེས་པ་ཞེས་པ་ཉིད་དེ། འཁོར་ལོ་ཚོགས་པ་མཁའ་ཁམས་བརྗོད། ། ཡུལ་ལ་སོགས་རྣམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་། ། ཞེས་པ་སོམ་ཉིར་གྱུར་ཅིང་དེ་ཉིད་བློ་ལ་གནས་པར་བྱས་ ནས་ཡུལ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་ལགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མགོ་བོ་བསྐྱོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཞུ་བ་མཛད་པའོ། ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཡུལ་རྣམས་ནི་དྲུག་སྟེ་གཟུགས་སྒྲས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་ ལྡན། ། དྲུག་སྟེ། གཏི་མུག་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་རྡོ་རྗེ་མ་ནི་ནང་གི་རིམ་པར་གནས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་སྟེ། གཏི་མུག་དང་རྡོ་རྗེ་མ་ནི། གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་མ་ནིང་མིག་གི་དབང་པོའོ། ། གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་གང་གིས་དང་པོ་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི། གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་ཏེ།

"Objects and so forth are completely purified," and so on, is thus taught. In that regard, because the Vajra Essence (vajragarbha) is the very nature of method, it is said: "The assembly of the wheel is the space element; objects and so forth are completely purified." This refers to the realization of the generation stage (utpattikrama) and the completion stage (niṣpannakrama). "Maṇḍala" is said to mean "essence" (garbha); "bodhicitta is great bliss." Because the completion stage and the generation stage are unerring, the Blessed One first taught the request made by the Vajra Essence. Now, as for the yoginīs, because they are without intrinsic nature and are of a nature free from parts, it is said: "Bodhicitta is great bliss." Having become doubtful and having established that very point in their minds, they asked, "What are those objects?" and so forth, preceded by the shaking of their heads. To that, the Blessed One replied: "The objects are six: form, sound, and so forth." If one asks what their specific characteristics are: "Endowed with Delusion-Vajrī and so forth; they are six." Delusion is Vairocana, and Vajrī is the ḍākinī residing in the inner stage. Delusion and Vajrī—Delusion-Vajrī—is the eye faculty. Those in whom Delusion-Vajrī is primary are "Delusion-Vajrī and so forth."

དེ་རྣམས་དང་ ལྡན་པ་ནི་འདུས་པ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དྲུག་ནི་ལྔའི་ནང་དུ་འདུས་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་ལས་ཞེས་པའི་བརྡ་ལས་སོ། ། ཡུལ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཡང་ན། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའོ། ། རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་སྟེ། གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་སོ། ། དེ་བཞིན་རྟོགས་པ་ལས་ཞེས་པའི་བརྡ་ལས་སོ། ། དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་ འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་དང་། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། སྙིང་རྗེ་ཆེ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་བོད་པ་སྟེ། དེའི་ཐེ་ ཚོམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལྷག་པར་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་ཉི་ཤུའོ། ། དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་རེ་རེ་ལས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ལྷག་པར་གནས་ པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་བརྒྱའོ། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱང་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པ་ལྔར་ཕྱེ་བར་གྱུར་ན་དེ་དག་ཐུག་པ་མེད་པའོ། ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དག་གིས་ནི། ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དག་ཏུ་འགྱུར། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ དྲུག་དང་། །

That which is endowed with these is the nature of the inseparable assembly. For that very reason, the six are the very inseparability of being subsumed within the five, according to the symbolic expression "from the realization of the nature of the dharmadhātu." It is not only the objects, but the sense faculties as well, that are endowed with Delusion-Vajra and the others. Alternatively, Delusion and the others are the five tathāgatas, and Vajra and the others are the four ḍākinīs, such as Delusion-Vajra and so forth. This is according to the symbolic expression "from the realization of suchness." That which is endowed with these is the inseparable [state], namely the four ḍākinīs such as Vajra and the others, who are the nature of the four great elements, and Delusion and the others, who are the five tathāgatas such as Form and the other aggregates. For that very reason it is said: "The five aggregates are from Form up to Formations." "O Great Compassionate One" is an address to Vajragarbha, because of his very state of doubt. Since the five aggregates such as Form also reside within the four great elements such as Earth, there are twenty distinct divisions. Furthermore, since the five tathāgatas such as Vairocana reside within each of the five aggregates such as Form, there are one hundred distinct aspects. If each of those five tathāgatas such as Vairocana were also divided into five aspects, they would be infinite. "By means of objects and subjects, the twelve sense bases (āyatana) arise." The six objects such as Form and—

མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་དྲུག་རྣམས་ཏེ་གཉིས་པོ་དག་གིས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན། ཡུལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་ཡུལ་ཅན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ནི་ཡུལ་ཅན་ཏེ་མ་ནིང་ངོ་། ། དེ་ལེན་པ་དང་འཛིན་པར་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་ངེས་ཚིག་གིས་ན་ཡི་གེ་ལ་ཡི་གེ་སྟེ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ལའོ། ། དེ་གསལ་བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ལ་ཀ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དོ། ། རང་གི་ དངོས་པོ་ནི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་སུ་བཤད། ། ཁམས་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་བཞི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལྷག་པར་གནས་པ་དགུ་སྟེ། ཉིས་འགྱུར་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་སུ་བཤད་དོ་རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་བྱའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུའོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ཇི་སྙེད་ཅེ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདུ་བྱེད་མཐར་ཐུག་ཅེས་པ་འདིས་འབྱུང་བ་བཞི་པོ་ཉིད་མཚོན་པའོ། ། འདིས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་བཞི་སྟེ་ དགུའོ། ། དབང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་དབང་པོ་ནི་ཡུལ་ལས་གཞན་ན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དགུ་སྟེ་འདིས་ནི་དགུ་ཚན་གཉིས་སོ། ། གང་ཞིག་གང་དང་གང་གི་རང་བཞིན་དེ་ནི་མ་ནིང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ལས་གདོད་ནས་མ་ སྐྱེས་པ་ཉིད་དོ། ། གདོད་མ་ནས་དང་པོ་ཉིད་ནས་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ།

The six faculties, such as the eye and so forth, together with the two [objects and consciousnesses], become the twelve sense bases (āyatana). Alternatively, there are the four great elements as the objects and the five Tathāgatas as the subjects. The term "object and subject" (viṣaya-viṣayin) is a neuter compound. Because it "takes" (viṣa) and "grasps" (aya), according to its etymology, the letters [of the word] refer to the object and the subject. To clearly indicate this, the letter ka is used for the object and the subject; by way of their very nature as insight (prajñā) and method (upāya), the nature of the elements (dhātu) is primordial non-arising. One's own entity is the nature. The elements are explained as eighteen. The elements are the four elements such as earth and so forth, and the nine additional aggregates; doubled, they are explained as eighteen, for the sake of the yoginīs such as Nairātmyā and others, and for the purpose of attaining perfectly complete awakening (samyak-saṃbodhi). Through the entry of the three vajras, they become the twelve sense bases. If one asks how many aggregates there are, they are form and so forth, ending with formations (saṃskāra); by this, the four elements themselves are indicated. By this, there are nine: the five faculties and the four objects. "The faculties are consciousness itself"—because the faculties do not exist apart from the objects, the consciousnesses of the faculties are also nine; thus, there are two sets of nine. Whatever is the nature of whatever [thing], that is the neuter. Why? Because it is primordial non-arising. It is non-arisen from the very beginning, from the very first.

དང་པོར་མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེན་མིན་བདེན་པ་བཀག་པའོ། ། བདེན་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་གྱི་རིག་པས་རྫུན་མིན་ཞེས་ པ་རྫུན་པ་བཀག་པའོ། ། དཔེ་ཅུང་ཟད་ཐ་དད་པ་ལྷག་པར་གནས་པ་བསྟན་པར་བྱེད་པ། ཐམས་ཅད་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་ལྟར། ། འདོད་པས་རྣལ་འབྱོར་མས་ཤེས་ཀྱིས། ། ཞེས་པ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཆགས་པ་ཉིད་དེ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤང་བར་བྱའོ་ ཞེས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་མཚོན་པའོ། ། གལ་ཏེ་འདོད་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ན་འདོད་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གཙུབ་ཤིང་ཞེས་པ་གཙུབ་པར་བྱེད་པའི་དབྱུག་པའོ། ། གཙུབ་གཏན་ཞེས་པ་ཤིང་གཏན་ནོ། ། སྐྱེས་བུ་ལག་པའི་རྩོལ་བ་ཞེས་པ་ལག་པའི་བྱ་ བའོ། ། འདི་དག་ཚོགས་པའི་བྱ་བ་ལས་གློ་བུར་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། གློ་བུར་དུ་ཞེས་པ་གང་གི་ཕྱིར་མེད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མེ་དེ་གཙུབ་ཤིང་ལ་མི་གནས། གཙུབ་གཏན་ལ་མ་ཡིན། སྐྱེས་བུའི་ལག་པ་དག་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་ཡོངས་སུ་བཙལ་ན་གཅིག་ལ་ཡང་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གློ་བུར་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་སྐྱེ་bས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ། ། མེ་དེ་ཡང་བདེན་པ་མ་ཡིན་རྫུན་པ་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་ཡོངས་སུ་ལག་པའི་རྩོལ་བས་མ་བཀོད་པ་སྟེ་བྱས་པ་ནི་མེད་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མེ་ཡང་མེའི་ཁམས་ཉིད་ཀྱིས་ཆ་ཤས་དང་བྲལ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ།

First, because its nature is unborn, it is without beginning or end. For that very reason, it is the negation of truth and untruth. Because truth is negated, it is not false according to the logic of the "beyond" and the "this side"; thus, it is the negation of falsehood. To demonstrate the abiding of the slightly different examples, it is said: "All are like the moon in water; know them thus through the desire of the Yoginī." In this way, that which is the thorough knowledge of reality is itself attachment; because it is the abandonment of all, it is to be abandoned. This also illustrates the ultimate truth. If it is thorough knowledge through desire, how is desire itself [abandoned]? Therefore, it is said: "The fire-drill" refers to the upper stick; "the fire-board" refers to the lower wood; "the human effort of the hands" refers to the activity of the hands. From the activity of the collection of these, fire arises adventitiously. "Adventitiously" means that because it is not found when sought everywhere, that fire does not abide in the fire-drill, nor in the fire-board, nor in the hands of the person. When sought in every way, it is not in any one of them. For that very reason, it arises adventitiously; one should examine non-arising itself as arising. Just as that fire is neither true nor false, so too are all phenomena; they are not established by the effort of the hands, for there is no such thing as being made. Furthermore, fire is established as being devoid of parts by the very nature of the fire element.

ཆ་ཤས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ལས་ཅུང་ཟད་ཐ་དད་པ་ལྷག་པར་གནས་པའི་དཔེ་ཡིས་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། ། བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་དབང་པོ་ལས་འདས་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ རིམ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། བླ་མ་དམ་པའི་ཞབས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ཨེ་ཝཾ་ཡི་གེའི་རྒྱས་བཏབ་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། ཀྱེ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་ཏེ། ཡིད་ ལ་གྱིས་ཤིག་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་ཤིག་ཅེས་པའོ། ། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཐམས་ཅད་བདུད་རྩི་ལྔ་དང་། དམ་ཚིག་གི་རྫས་བཟུང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་ སྐུའི་རང་བཞིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། ། མཆོད་པར་བྱེད་པ་རབ་ཏུ་དང་བའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་སྟེ། དམ་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་གི་སེམས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཅི་བྱས་ནས་ཤེ་ན། བདུད་རྩི་ལྔ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དང་། དམ་ཚིག་གི་རྫས་ གོ་ཀུ་ད་ཧན་ལ་སོགས་པ་གཟུང་སྟེ། ངེས་པར་འདི་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྟན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཏེ། བདུད་རྩི་ལྔ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་དང་། དམ་ཚིག་གི་རྫས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པའོ། ། འདིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་བརྟན་པར་བྱས་ནས་མཆོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་པའི་དོན་ཉིད་དོ། །

This is illustrated by the example of that which remains slightly distinct from being devoid of parts. The stage of the union of the two truths, which is indivisible and transcends the senses, is the domain of the Buddhas; it is to be realized through the grace of the feet of the sublime guru. Thus, it is sealed with the syllables E-Vaṃ. All phenomena are the objects and so forth. O yoginīs, you who possess the nature of the two truths, take this to heart and enter thoroughly into the dharmadhātu! Then, all the vajra ḍākinīs, such as the yoginī Nairātmyā and others, taking hold of the five nectars and the samaya substances, [worship] the Blessed One Vajrasattva—the nature of the dharmakāya in which the three vajras are indivisible. The Blessed One is endowed with qualities such as sovereignty and so forth. The act of offering is the generosity of a mind of supreme clarity; by that very samaya, one causes one's own mind to abide. If one asks, "Having done what?"—having taken hold of the five nectars, such as Vairocana and the others, and the samaya substances, such as go, ku, da, ha, and na, and having generated a firm resolve that "this alone is the path to perfectly complete awakening"—the five nectars are the five Tathāgatas, and the samaya substances are the assembly of all the Tathāgatas. By means of this, having stabilized the bodhicitta, one performs the offering; such is the meaning of what was explained.

ཀུནྡུ་རུའི་སྦྱོར་བས་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་བྱེད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་སྦྱར་རོ། ། ཡང་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱེད་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩིའི་རོ་ཡང་བཏུང་ བར་སྟོབ་པར་བྱེད་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལའོ། ། ཡང་ན། རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། དེའི་རོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེས་ཚིམ་པར་བྱེད་པའོ། ། ཡང་ན་གང་རང་གི་བློ་ལ་ཇི་སྲིད་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཕྱིར་ཕྱི་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ དགྱེས་པར་གྱུར་པ་ན་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་བསྟན་པ་འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ཀུནྡུ་རུའི་སྦྱོར་བས་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། བདུད་རྩིའི་རོ་འཐུངས་པ་ལས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྱེས་པར་གྱུར་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྱེས་པར་གྱུར་པ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་ བརླབ་པ་བསྟན་པའོ། ། ཀྱེ་ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ། ། བདག་གི་སྦས་པའི་དེ་ཉིད་ནི། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་ཕྱག་མཛད་པ། ། རྡོ་རྗེ་མཆོད་པའི་མཐུ་ཡི་ནི། ། བཤད་ཀྱིས་འདོད་པས་མཉན་པར་བྱོས། ། གང་ཞིག་སྦས་པའི་དེ་ཉིད་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་ བཤད་པར་བྱ་ཡིས་འདོད་པས་མཉན་པར་བྱོས་ཞེས་པ་རྣ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱིས་ཏེ། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་བརྗོད་པས་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། འདི་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་མཐུའོ། ། ཡང་ན་གང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་བསྟན་པ་ཞེས་པ་སྤྲུལ་པའི་ སྐུའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དབྱེར་མེད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། ། ཡང་ན།

"By means of the kunduru union, he causes passion; [this is] to be connected with the Blessed One (bhagavān)." Alternatively, "by means of the realization of the non-duality of the two bodhicittas, he causes [the mind] to abide." He also offers the drinking of the taste of vajrāmṛta to the Blessed One. Alternatively, vajrāmṛta is the non-dual bodhicitta. Its characteristic is the experience of its taste, by which one is satisfied. Alternatively, it is that which gathers [all things] into one's own intellect for as long as it lasts. Therefore, subsequently, when the Blessed One has become joyful, this teaching of the blessing shows that the Blessed One became joyful both through the passion of the ḍākinīs via the kunduru union and through drinking the taste of the amṛta. From the Blessed One becoming joyful, the blessing of the Blessed One is taught. "O, O Vajra Ḍākinī! My hidden reality, which is honored by all the Buddhas, I shall explain through the power of the vajra offering. Listen with desire!" That hidden reality which is not the domain of the hearers (śrāvaka) and so forth, I shall explain; "listen with desire" means through the domain of the ear, showing the inexpressible by means of expression. This very [explanation] is the power of the Blessed One's blessing. Alternatively, "the teaching of the blessing" refers to the accomplishment of the inseparability of the nirmāṇakāya, dharmakāya, and saṃbhogakāya. Alternatively, [it is]...

ཀུནྡུ་རུའི་སྦྱོར་བས་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་པདྨའི་སྦྱོར་བས་རྗེས་སུ་ཞེས་པ་རིམ་གྱིས་ཆགས་པར་བྱེད་དོ། ། ཞེས་པ་ཆགས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆགས་པ་བར་མ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆགས་པ་སྟེ་དགའ་བྲལ་ གྱི་དགའ་བའི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩིའི་རོ་ཡང་བཏུང་བར་སྟོབ་པར་བྱེད་དེ། བདུད་རྩི་ཁུ་བ་དང་རོ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ་བདུད་རྩིའི་རོའོ། ། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་པའོ། ། དེ་བཏུང་བར་སྟོབ་པར་བྱེད་དེ་དེས་མཉེས་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ནར་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ་ ཞེས་པ་སྟེ་བཞི་པ་རྫོགས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ལས་བཞི་པ་ཉིད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་ཕྱི་ནས་ལྷག་མ་མཐར་ཐུག་པ་ལས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བཞི་པ་ཉིད་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ཞིང་དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྱེས་པར་གྱུར་པ་ན་ཞེས་པ་ཆགས་པ་ ཐམས་ཅད་ཞི་གནས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མཉམ་པར་གྱུར་པ་ན་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་སྡོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ཞེས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་ སྐུའི་རང་བཞིན་ཏེ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་གཞུ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཞེས་པའོ། ། ཀྱེ་ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ། ། བཤད་ཀྱིས་མཉན་པར་བྱོས་ཞེས་པ་ལན་གཉིས་སུ་བོད་པ་ནི་མི་ཕྱེད་པ་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པའི་སྒྲའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་དབྱེར་ མེད་པ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ།

Regarding the phrase "by the application of kunda-rū," this refers to the application of the vajra and padma, through which one gradually generates passion. This refers to the generation of passion, the intermediate passion, and the intense passion, which is the culmination of the joy of the "separation from joy." To attain that, one is offered the taste of the vajra-amṛta to drink. Amṛta is the seminal fluid, and its "taste" is great bliss; thus, it is the "taste of amṛta." That is the indivisible vajra. One is offered that to drink, and thereby one realizes the very nature of delight. This concludes the fourth [chapter]. Therefore, for that very reason, it is the fourth itself. Because it is the ultimate remainder that follows after. Since the fourth itself is the ultimate, it should be called the "Blessed One" (bhagavān). When the Blessed One becomes joyful, all passions become equalized in the nature of calm abiding (śamatha); this is called "blessing" (adhiṣṭhāna), because it is all-pervasive, because it is eternal, and because it is the unification of all aspects. For that very reason, it is called "the teaching," which is the nature of the various nirmāṇakāyas. The nirmāṇakāya becomes like a rainbow (indrāyudha). Therefore, from the nirmāṇakāya comes the saṃbhogakāya. "O, O Vajra-ḍākinī, listen as I explain!"—this double address is the sound of the indivisible sky-farer. Therefore, that which is inseparable from that is the dharmakāya.

སྦས་པའི་དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་དབང་པོ་ལས་འདས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་མཆོད་པའི་མཐུ་ཡིས་ནི། ། ཞེས་པ་མཆོད་པ་ནི་མཆོད་པའི་བྱ་བ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་མཐུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་ པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། དེས་མི་ཕྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། བདག་གིས་ཞེས་པ་རང་ཉིད་དོ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་ཞེས་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡིས་ཕྱག་མཛད་པ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མི་ཕྱེད་པ་ཉིད་ ཀྱིས་ངེས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ནས་ལྷ་མོ་ཐམས་ཅད་དགའ་བར་གྱུར་ཏེ་པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེར་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་བཏུད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ཉན་ཏོ་ཞེས་པ་སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཁོང་དུ་ཆུད་དེ། ལྷ་མོ་ཐམས་ཅད་རོལ་པ་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགའ་བར་གྱུར་པ་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་ན་བཏུད་ནས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དབྱེར་མེད་པས་ཕྱག་བྱས་ཏེ། པུས་མོ་ གཡས་པའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེར་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་བྱས་ཏེ་ཞེས་པ་ཚུལ་དེ་ལྟར་བྱས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཉན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། དེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བཟའ་བཏུང་ཇི་ལྟར་སྙེད་པ་དང་། ། བགྲོད་དང་བགྲོད་ མིན་སྤང་མི་བྱ། །

The "hidden reality" refers to the dharmakāya, which transcends the senses. How so? "By the power of the vajra offering" means that the offering is the activity of offering, the wisdom of the indivisibility of the three vajras. That itself is "vajra," which is Vajradhara. That very power is the utterly pure nature of the dharmadhātu, the conventional truth; the intention is that it is by way of its indivisible essence. "By me" refers to oneself. "By all the Buddhas" means that they prostrate with the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth; this refers to becoming certain through the very indivisibility of the three vajras. Then all the goddesses became joyful. Placing their right knees upon the ground, they bowed with palms joined toward where the Blessed One was and listened to the Blessed One’s speech. This means that having realized the authentic wisdom that is the nature of the three bodies and five wisdoms, all the goddesses became endowed with every form of play. For that very reason, they became joyful, possessing the nature of the wisdom of emanation and withdrawal. Then, having realized the inseparability of the two truths, they bowed and prostrated through the inseparability of body, speech, and mind. Placing their right knees upon the ground, they joined their palms toward where the Blessed One was; having acted in that manner, they listened to what the Blessed One spoke. Thereupon the Blessed One declared: "Whatever food and drink are available, One should not abandon what is to be traversed or what is not to be traversed."

ཡུལ་ལ་སོགས་པ་མ་ལུས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་བཟའ་བཏུང་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་དགོངས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པས་ གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཡང་ན། བཟའ་བཏུང་ཇི་ལྟར་རྙེད་པར་སྤང་མི་བྱ་ཞེས་པ་སྣང་བ་དང་མངོན་པར་བརྗོད་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། བགྲོད་དང་བགྲོད་མིན་སྤང་མི་བྱ། ། ཞེས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཞེས་ པའོ། ། ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲ་མི་བྱ་སྟེ། གྲོང་པའི་ཆོས་ནི་སྤང་མི་བྱ། ། ཁྲུས་ནི་འཁྲུད་པར་བྱེད་པའོ། ། གཙང་སྦྲ་ནི་མི་གཙང་བ་སེལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ནའི་རྣལ་འབྱོར་པས་མི་བྱའོ། ། གྲོང་པའི་ཆོས་ནི་སྤང་མི་བྱ། ། གྲོང་པའི་ཆོས་སྒྲིབ་པ་ཡང་བྱ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་ཁྲུས་ ནི་དབང་བསྐུར་བའོ། ། དེས་དྲི་མ་མེད་པར་བྱེད་པ་ནི་གཙང་སྦྲ་སྟེ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་མི་བྱ་སྟེ་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར། ངེས་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། ། རྣམ་དག་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བརྗོད། ། ཅེས་པའི་གསུང་ ལས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གྲོང་པའི་ཆོས་ནི་སྡང་མི་བྱ། ། དེ་ཉིད་ལ་བཞི་པའི་ཕྱག་རྒྱས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། གཞན་ཡང་། ། བློ་ལྡན་སྔགས་ཉིད་མི་བཟླ་ཞིང་། ། བསམ་གཏན་ཉིད་ནི་དམིགས་མི་བྱ། །

The intention is that because the nature of all objects and so forth, without exception, is the dharmadhātu, which is primordially unborn, there are no conceptualizations of food, drink, and the like. This is because one abides in a conduct free from conceptual proliferation, being liberated from the eight worldly dharmas. Alternatively, "one should not reject whatever food and drink are obtained" refers to the purity of appearance and expression. "One should not reject what is to be traversed or what is not to be traversed" refers to the purity of perfect awareness. Through this, these very purities of the three vajras are what is called "wisdom." "One should not perform ritual bathing or purification; one should not abandon the ways of the village." "Bathing" means washing. "Purification" means removing impurities; therefore, the yogi of suchness should not perform them. "One should not abandon the ways of the village" means that even the ways of the village are to be practiced. Alternatively, "bathing" refers to empowerment. "Purification" is that which makes one stainless, meaning the complete purity of all obscurations. One should not perform that, because there is no purity through meditating on antidotes. As it is said: "The purity of all things is definitively described as suchness." For that very reason, "one should not abandon the ways of the village," because through the fourth mudrā, one realizes the purity of suchness. Furthermore: "The wise should not recite mantras, nor should they focus on meditative concentration."

གཉིད་ནི་སྤང་བར་མི་བྱ་ཞིང་། ། དབང་པོ་ རྣམས་ནི་མི་དགག་གོ། ། ཞེས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་བཟླས་པ་ལ་གཞོལ་བ་ནི་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པ་མངོན་པར་མི་ཤེས་ན་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྔགས་བཟླས་པ་བཀག་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བློ་ལྡན་བསམ་གཏན་ཉིད་ནི་དམིགས་མི་བྱ། ། ཞེས་པ་ཞལ་དང་ཕྱག་དང་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ ལྷ་བསྒོམ་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའི་ནང་དུ་ཐིམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ལྷའི་བསམ་གཏན་བཀག་པའོ། ། གཉིད་ནི་སྤང་བར་མི་བྱ་ཞིང་། ། ཞེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། འཆི་བའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དབང་པོ་རྣམས་ནི་མི་དགག་གོ། ། ཞེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་ དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་རྙེད་པ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། བློ་ལྡན་སྔགས་ཉིད་མི་བཟླ་ཞིང་། ། ཞེས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཉིད་བསྟན་པའོ། ། བསམ་གཏན་ཉིད་ནི་དམིགས་མི་བྱ། ། ཞེས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཉིད་ བསྟན་པའོ། ། གཉིད་ནི་སྤང་བར་མི་བྱ་ཞིང་། ། ཞེས་པ་གཏི་མུག་སྤོང་བ་བཀག་པ་ལས་འདིའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་བསྟན་པའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་འདི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ལ་བསྟན་པས་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བྱུང་ཞིང་། རྗེས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ པའོ། ། ད་ནི་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ། བ་ལ་ཐམས་ཅད་བཟའ་བར་བྱ། ། རིགས་ལྔ་ལ་ནི་མཉམ་པར་སྤྱད། ། དོགས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། བཙུན་མོ་ཐམས་ཅད་དགའ་བར་བྱ། །

"One should not abandon sleep, nor should one restrain the senses." This prohibits the recitation of mantras for those who are intent on external recitation, because if they do not understand the vajra recitation, they will not achieve accomplishment. For that very reason, it says: "The wise should not focus on concentration itself." This prohibits the meditative concentration on deities, meaning that meditating on the nirmāṇakāya deity with its faces, hands, and so forth, is itself absorbed within the vajra recitation. "One should not abandon sleep" is intended to mean the complete abandonment of the conceptualizations of birth and death. "Nor should one restrain the senses" means that one should gain the knowledge of certainty, realizing that the ultimate truth is inseparable from the conventional truth. Alternatively, "The wise should not recite the mantra itself" teaches the nature of the saṃbhogakāya. "One should not focus on concentration itself" teaches the nature of the dharmakāya. "One should not abandon sleep" prohibits the abandonment of delusion, and thereby also teaches the nirmāṇakāya. Since this saṃbhogakāya was taught to the yoginīs first, the dharmakāya and nirmāṇakāya are subsequently presented. Now, to clarify the inseparability of the three bodies: "One should eat everything; one should enjoy the five families equally. With a mind free of doubt, one should delight all the consorts."

ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བླང་དོར་བྱ་བ་ ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་བ་ལ་ཐམས་ཅད་བཟའ་བར་བྱའོ། ། རྒྱུའི་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས། རིགས་ལྔ་ལ་ནི་མཉམ་པར་སྤྱད། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཉིད་ལས་རེག་པར་བྱ་བ་དང་རེག་པར་བྱ་བ་ མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཙུན་མོ་ཐམས་ཅད་དགའ་བར་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། དོགས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། རྒྱུ་ཡིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སེམས་ཉིད་ལས་ཏེ། འདིས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ སྒོ་གསུམ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། བ་ལ་ཐམས་ཅད་བཟའ་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་སྐུ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། རིགས་ལྔ་ལ་ནི་མཉམ་པར་སྤྱད། ། ཅེས་པ་གསུང་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། བཙུན་མོ་ཐམས་ཅད་དགའ་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་ཐུགས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དོགས་པ་མེད་པའི་ སེམས་ཀྱིས་ནི། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མི་ཕྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། གཞན་ཡང་གསུངས་པ། བཤེས་ལ་སྡུག་པར་མི་བྱ་ཞིང་། ། དེ་བཞིན་སྡུག་ལ་སྡང་མི་བྱ། ། རྡོ་ཤིང་འཇིམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི། ། ལྷ་འདི་རྣམས་ལ་ཕྱག་མི་བྱ། ། ཞེས་པ་བཤེས་དང་བཤེས་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ དུ་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཤེས་ལ་སྡུག་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱེད་སྔ་མའོ། །

Because all phenomena arise from the expanse (dharmadhātu), there is not the slightest thing to be accepted or rejected. Therefore, one should eat all meat. Because they are free from causal application, all phenomena are by their very nature without marks (animitta). One should practice equally toward the five families. Because all conceptualization without exception has been completely abandoned, there is no conceptualization of what is to be touched and what is not to be touched. If one asks, "How is it that all consorts are to be delighted?" it is said: "With a mind free of doubt." This refers to the non-conceptual mind itself, which is the cause. By this, the three doors of liberation—emptiness (śūnyatā), signlessness (animitta), and wishlessness (apraṇihita)—are shown. Alternatively, "One should eat all meat" refers to the purity of the Body (kāya). "One should practice equally toward the five families" refers to the purity of the Speech (vāc). "One should delight all consorts" refers to the purity of the Mind (citta). "With a mind free of doubt" refers to the purity of the indivisibility of the three vajras. Furthermore, it is said: "Do not be attached to friends, And likewise, do not hate enemies. Do not prostrate to these deities Whose nature is stone, wood, or clay." This is because one has completely abandoned the conceptualization of friend and foe. The first half-verse, beginning with "Do not be attached to friends," [expresses this].

ནང་གི་ལྷའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་སེམས་གཡོ་བ་མེད་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལྷའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཡིད་དགའ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་ཤིང་འཇིམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ལྷ་འདི་རྣམས་མདུན་དུ་བྱུང་བ་ན་ ཕྱག་མི་བྱ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། བཤེས་ཀྱི་སྒྲས་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། སྡུག་པ་ནི་ཆགས་པ་སྟེ་དེ་མི་བྱའོ། ། སྡུག་པ་ཞེས་པ་མ་ནིང་སྟེ། བྱམས་པ་བསྒོམས་པས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ནིང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གདུག་ལ་སྡང་ཞེས་པ་གདུག་པའི་སེམས་ལ་ཞེ་སྡང་གཉིས་སུ་འདོད་པར་མི་ བྱ་སྟེ། སྡང་ཞེས་པ་ནི་མ་ནིང་གཉིས་སུ་མེད་པས་སོ། ། ལྷ་ནི་རོལ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་རྣམས་ལ་རོལ་པ་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷ་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། ལྷ་དེ་རྣམས་ལ་ཕྱག་མི་བྱ་སྟེ་དེའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་བྱའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། རྡོ་ཤིང་འཇིམ་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཏེ་བེམས་ པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་པར་གནས་པ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། རིགས་ལྔ་ལ་ནི་མཉམ་པར་སྤྱད། ། ཅེས་མདོར་བསྟན་པའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ། གཡུང་པོ་གདོལ་པ་ཀོ་ལྤགས་མཁན། ། ཕྱག་དར་མཁན་སོགས་རིགས་ངན་དང་། ། བྲམ་ཟེ་རྒྱལ་རིགས་རྗེ་དམངས་ རྣམས། ། བདག་གི་ལུས་ལྟར་རེག་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཁོ་ནའོ། ། ཡང་ན། གཡུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། བྲམ་ཟེ་རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པ་གཉིས་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་གཉིས་བསྟན་པའོ། ། བདག་གི་ལུས་ལྟར་ཞེས་པ་སེམས་ཀྱི་ལུས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གི་ ལུས་ལྟ་བུར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རེག་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །

Because the mind does not waver from the very nature of the inner deity, there is no delight in the conceptualization of external deities; therefore, when these deities made of stone, wood, or clay appear before one, one should not prostrate to them. Alternatively, the word "friends" (bshes) refers to the sense faculties (indriya). "Attachment" (sdug pa) means passion, and that should not be done. The term "attachment" is a neuter (ma ning) because, through the meditation on loving-kindness (maitrī), one abides in equanimity, which is the nature of the neuter. Regarding "hate the wicked," one should not conceive of hatred toward a wicked mind as being dualistic; the term "hate" is a neuter non-dual. "Deities" (lha) means those who sport; because they possess such sport, they are the "deity-objects" (lha-yul). One should not prostrate to those deities, but should remain free from attachment to them. If one asks what the distinction is: they are those of the nature of stone, wood, and clay, which abide as conceptualizations of inanimate matter—this is the intended meaning. "Practice equally toward the five families" is the detailed explanation of the meaning of the brief summary. "Outcastes, executioners, leather-workers, sweepers, and other low castes, as well as brahmins, kṣatriyas, vaiśyas, and śūdras—touch them as if they were one's own body." The meaning of this is perfectly clear. Alternatively, the two groups of five—the outcastes and so forth, and the brahmins, kṣatriyas, and so forth—demonstrate the two aspects of the outer and inner self. "As if they were one's own body" means that because the body is the very body of the mind, one should touch all phenomena as if they were one's own body; one should realize that the mind itself is the very nature of the dharmadhātu.

བདུད་རྩི་ལྔ་དང་བུ་རམ་ཆང་། ། དུག་དང་ནིམ་པ་བུ་བཙས་སྐྱེས། ། སྐྱུར་དང་མངར་དང་བསྐ་བ་སོགས། ། ཁ་བ་ལན་ཚྭ་ཚ་བ་དང་། ། དྲི་དང་དྲི་ཞིམ་ཆུ་ དང་ཁྲག། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་བཟའ་བར་བྱ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སྒྲས་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟོགས་པ་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ་དོན་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། མི་བཟའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ མ་ཡིན། ། རང་བྱུང་མེ་ཏོག་རྙེད་ནས་ནི། ། པདྨའི་སྣོད་དུ་གཞག་བྱ་ཞིང་། ། ལུད་པ་དང་ནི་སྣབས་དག་གིས། ། བསྲེས་ནས་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱིས་བཏུང་། ། རང་བྱུང་གི་སྒྲས་ཁུ་བ་སྟེ་མེ་ཏོག་ནི་རིན་ཆེན་དབང་པོའོ། ། འདི་གཉིས་རྙེད་ནས་པདྨའི་སྣོད་དུ་ཐོད་པར་གཞག་པར་བྱ་ཞིང་། བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ངེས་པ་བརྟན་པའོ། ། ལུད་པ་དང་ནི་སྣབས་དག་གིས། ། གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་བཏུང་བར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་འདི་ནི་འདིའི་དོན་ནོ། ། ཡང་ན། ལུད་པ་དང་ནི་སྣབས་དག་གིས། ། ཞེས་པ་ཁ་དང་སྣའི་བུ་ག་དག་བསྲེས་ཏེ། ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཁ་དང་སྣའི་བུ་ག་ ལས་འོག་ཏུ་དྲངས་ཏེ། ཁུ་བའི་གཟུགས་ཀྱིས་པདྨའི་སྣོད་དུ་ལྷ་མོའི་ནང་དུ་གཞག་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་རང་བྱུང་མེ་ཏོག་ཁུ་བ་དང་བདེ་བའི་རྣམ་པར་དབྱེར་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བཏུང་ཞིང་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། རྙེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ཉིད་ཅེས་པ་ངེས་པའི་དོན་ནོ། ། བདུད་ རྩི་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མི་བཟའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ། །

The five nectars, molasses, and wine; poison, neem, and the postpartum [fluids]; sour, sweet, and astringent, and so forth; bitter, salty, and pungent; scent, fragrance, water, and blood—these should be consumed with the bodhicitta. By the term bodhicitta, the realization of non-duality is meant; one should practice with freedom from doubt, the meaning of which is easy to understand. For that very reason, it is said: "With the mind of non-dual wisdom, there is nothing whatsoever that should not be consumed. Having found the self-arisen flower, one should place it in a lotus vessel; having mixed it with phlegm and mucus, the practitioner of the vow should drink it." By the term "self-arisen," the seminal fluid is meant, and the "flower" is the jewel (the male organ). Having found these two, one should place them in a lotus vessel—that is, a skull-cup. The "practitioner of the vow" is one of firm resolve. The meaning is that one should drink them after making the phlegm and mucus into a single mixture. Alternatively, "phlegm and mucus" refers to mixing the orifices of the mouth and nose; having drawn the two strings of nāda down from the orifices of the mouth and nose, one should place them in the form of seminal fluid within the lotus vessel, inside the goddess. Then, one should drink and absorb the self-arisen flower—the seminal fluid—which is inseparable from the aspect of bliss, the bodhicitta. "Finding" refers to this very authentic wisdom; this is the definitive meaning. From "the five nectars and so forth" up to "there is nothing whatsoever that should not be consumed," the clinging to the vajra body is completely abandoned.

རང་བྱུང་མེ་ཏོག་རྙེད་ནས་ནི། ། བཏུང་བར་བྱ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ། ། ལུད་པ་དང་ནི་སྣབས་དག་ གིས། ། བསྲེས་ནས་པདྨའི་སྣོད་དུ་བཞག་པར་བྱ་ཞིང་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་གསུང་རྡོ་རྗེའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ། ། ད་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་གསུངས་པ། སྨད་གཡོགས་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་དང་། ། རོ་བསྲེགས་ཐལ་བས་དེ་བཞིན་ བརྒྱན། ། མེ་ཏོག་ཡི་དྭགས་གནས་རྙེད་པས། ། མགོ་སྐྱེས་མཆོག་ནི་བཅིང་བར་བྱ། ། སྐུ་ཆོས་འབྱུང་ནམ་མཁའི་ཁམས་ལ་གཡོགས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། ཁ་དོག་ཅེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་ པ་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རོ་བསྲེགས་ཐལ་བས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བདག་ཉིད་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་ཡིས་སོ། ། འདི་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་བརྒྱན་པ་མཆོག་བླ་མ་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་མགོ་སྐྱེས་ཏེ་ སྤྱི་བོར་རང་གི་དབང་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་གསུང་ལས་སོ། ། དེ་ཇི་ལྟར་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། གསུངས་པ། མེ་ཏོག་བདག་མེད་མ་རྙེད་པ་ནི་ཡི་དྭགས་གནས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གནས་སུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་བཅིང་པར་བྱའོ། ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པར་གནས་པར་ བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དོན་ནི་སྨད་གཡོགས་ཞེས་པ་ཤམ་ཐབས་སོ། །

From the words, "Having found the self-arisen flower, one should drink it," until that point, the clinging to the Vajra Mind is completely abandoned. From the words, "Mixed with phlegm and snot, it should be placed in a lotus vessel," until that point, the clinging to the Vajra Speech is completely abandoned. Now, the complete abandonment of clinging to the three vajras is taught: "Adorned with lower garments of various colors, and likewise with the ashes of cremated corpses; having found the flower of the realm of hungry ghosts, one should bind the supreme hair on the head." The body, which covers the source of phenomena (dharmodaya) and the space element, is the Vajra Body, the inseparability of the three vajras. The word "various" refers to the Vajra Mind, the inseparability of the three vajras. "Colors" refers to the Vajra Speech, the inseparability of the three vajras. How so? By means of the ashes of cremated corpses, which are the cause of the supreme nature of the dharmadhātu. This is the inseparability of the three vajras, because it is the essence of the maṇḍala consisting of the nine supreme gurus who adorn the three vajras. Furthermore, regarding the "hair on the head," it is said that it becomes one's own sense organ at the crown of the head. If one asks how it consists of nine, it is said: "Having found the flower of Nairātmyā, one should bind it with the nature of bodhicitta in the realm of hungry ghosts, the abode of Vajradhara." Both should be established as inseparable. Therefore, it is called "consisting of nine." The conventional meaning of "lower garment" is the lower robe (śamthab).

ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་ཞེས་པ་སྟག་གི་པགས་པའོ། ། ཡང་ན་གང་། ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་ནི་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་ཉིད་དོ། ། རོ་བསྲེགས་ཐལ་བས་བརྒྱན་ཞེས་པ་ཐལ་བ་ རྣམས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་བརྒྱན་པའོ། ། མེ་ཏོག་ཡི་དྭགས་གནས་ཞེས་པ་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་ས་གཞིར་རྙེད་པས། མགོ་སྐྱེས་མཆོག་ནི་བཅིང་བར་བྱ། ། ཞེས་པའི་བར་གྱིས་ཡུལ་མ་ལུས་པའི་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏེ། བཟའ་བཏུང་ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་ལ་སོགས་ པའི་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱང་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་མེད་ན་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་དོགས་ནས། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་པ། ཐམས་ཅད་ཡུལ་གྱི་རྣམ་དག་པ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྔར་གསུངས་ཏེ། ། ངེས་པར་དབང་པོ་དྲུག་གི་གྲངས། ། རྣམ་པར་དག་པ་མ་ མཛད་དོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་དག་པ་སྔར་གསུངས་ཏེ། དབང་པོ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་ཞུ་བའོ། ། དེ་ལྟར་ཞུས་པ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། མིག་ལ་གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་མ། ། རྣ་བར་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་མ། ། སྣ་ལ་སེར་ སྣ་མ་ཞེས་བཤད། ། ཁ་ལ་འདོད་ཆགས་རྡོ་རྗེ་མ། ། ལུས་ལ་ཕྲག་དོག་རྡོ་རྗེ་མ། ། ཡིད་ལ་བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མ། ། མིག་ལ་གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་མ། ། ཞེས་པ་གཏི་མུག་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ། རྡོ་རྗེ་མ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། འདིས་ནི་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་རྣམ་ པར་དག་པ་མིག་གི་དབང་པོའོ། ། རྣ་བར་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་མ། ། ཞེས་པ་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་མ་དབྱེར་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣ་བའི་དབང་པོའོ། ། སྣ་ལ་སེར་སྣ་མ་ཞེས་བཤད། །

"Various colors" refers to a tiger skin. Alternatively, "various colors" refers to the state of wearing rags from a dust heap. "Adorned with the ashes of the cremated" means that the yogi is adorned with ashes. "Flowers from the realm of hungry ghosts" refers to those found on the ground of a charnel ground. From the phrase "the supreme hair should be bound" onwards, it is shown very clearly that this is the purification of all objects without exception. Anticipating the concern that activities such as obtaining food and drink will not be accomplished without the purification of the sense faculties, Vajragarbha then asked: "The Blessed One previously taught the purification of all objects, but he did not definitively teach the purification of the six sense faculties." This is Vajragarbha’s request, stating that while the Blessed One previously taught the purification of objects, he had not taught the purification of the six sense faculties. In response to this request, the Blessed One declared: "In the eye is Mohavajrā; in the ear is Dveṣavajrā; in the nose, it is said, is Mātsaryā; in the mouth is Rāgavajrā; in the body is Īrṣyāvajrā; and in the mind is Nairātmyayoginī." "In the eye is Mohavajrā": Moha is Vairocana, and Vajrā is the pure Ḍākinī. This refers to the eye faculty as the purity of the inseparability of both. "In the ear is Dveṣavajrā": Dveṣavajrā is the purity of the inseparability of the ear faculty. "In the nose, it is said, is Mātsaryā."

ཅེས་པ་སེར་སྣ་དང་རྡོ་རྗེ་མ་དབྱེར་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྣའི་དབང་པོའོ། ། ཁ་ལ་འདོད་ཆགས་རྡོ་རྗེ་མ། ། ཞེས་པ་འོད་ དཔག་མེད་དང་རྡོ་རྗེ་མ་དབྱེར་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལྕེའི་དབང་པོའོ། ། ལུས་ལ་ཕྲག་དོག་རྡོ་རྗེ་མ། ། ཞེས་པ་ཕྲག་དོག་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་སྟེ། དེ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། ། ཡིད་ལ་བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའོ་ཞེས་པའོ། ། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་དག་ཕྱིར། ། འདིས་ནི་གོ་ཆ་སེམས་དཔའ་ཆེ། ། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་གོ་ཆ་བརྟན་པར་གཡོགས་པའོ། ། གང་གི་ཞེ་ན། དབང་པོ་ མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཅིའི་དོན་དུ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རྣམ་དག་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཆེད་དུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་དཔའ་ཆེ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་བོད་པ་སྟེ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས། གང་གི་ཕྱིར་ ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་རབ་ཏུ་འཇུག་པའོ། ། རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཡང་སྡུད་པར་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན། སྐྱེ་བོ་མི་བཟད་པ་ཡི་ལས། ། གང་གང་གིས་ནི་འཆིང་འགྱུར་བ། ། དེ་ཉིད་ཐབས་དང་བཅས་པས་ནི། ། སྲིད་པའི་འཆིང་ བ་ལས་གྲོལ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་གསུངས་པ། སྲིད་པ་སྲིད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དག། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །

Thus, the nose faculty is the purity of the inseparability of avarice and Vajrā. Regarding the mouth: "Desire-Vajrā," this is the purity of the inseparability of Amitābha and Vajrā, the tongue faculty. Regarding the body: "Envy-Vajrā," this is the ḍākinī who is the purity of Amoghasiddhi and envy; the purity of the inseparability of these two is the body faculty. Regarding the mind: "Nairātmyā Yoginī," this is the purity of the ḍākinī inseparable from Vajrasattva, the mind faculty. "For the sake of the purity of the faculties, this is the armor of the Great Being." By means of these—delusion and so forth—one is firmly armored. For what purpose? For the sake of the faculties, such as the eyes and so on. Why? It is said: "For the sake of purity," meaning for the sake of the utterly pure dharmadhātu. For that very reason, "Great Being" is an address to Vajragarbha. The Great Being is, by nature, the saṃbhogakāya. Because the saṃbhogakāya is that which thoroughly engages in the activity of benefiting beings, for that reason Vajragarbha is also called the "Compiler." What is taught by this? "By whatever terrible actions beings are bound, by those very same things, when combined with skillful means, they are liberated from the bonds of existence." Furthermore, it is said: "Existence is purified by existence itself," and so forth.

ད་ནི་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་ན་རྣམ་པར་མ་དག་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དགོངས་པའི་དམ་ཚིག་གི་བརྡ་དང་ཐ་སྙད་ནི་མཚོན་ པར་དཀའོ་ཞེས་བློ་ལ་གནས་པར་མཛད་ནས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་པ། དགོངས་པའི་སྐད་ནི་ཅི་ཞིག་བརྗོད། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་དམ་ཚིག་ཆེ། ། ཉན་ཐོས་སོགས་ཀྱིས་མི་ཕིགས་པ། ། དགོད་དང་ལྟ་བ་དག་དང་ནི། ། འཁྱུད་དང་དེ་བཞིན་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས། ། བཞི་པོ་རྣམས་ ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་ནི། ། དགོངས་པའི་སྐད་ནི་མ་བསྒྲགས་པ། ། བཅོམ་ལྡན་ངེས་པར་གསུང་དུ་གསོལ། ། ཞེས་པ་དགོངས་པའི་སྐད་ནི་མཚམས་སྦྱོར་གྱི་སྐད་དང་། ཐུན་མཚམས་(གྱི་,ཀྱི་)སྐད་དོ། ། མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་མཚམས་སྦྱོར་ཏེ། ནཱ་ད་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་ནཱ་དའོ། ། དེ་ཡང་ རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམ་ཚིག་འབྱུང་བ་སྟེ་དེ་ཡང་མ་ནིང་ངོ་། ། སྐད་ནི་དམ་ཚིག་ཀྱང་སྟེ། དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཕིགས་པའོ། ། ཐུན་མཚམས་ཀྱི་སྐད་ཅེས་པའི་ཕྱོགས་ལ་མཚན་མོ་མ་ཡིན་ཉིན་མོ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ སྐད་ཅིག་ནི་ཐུན་མཚམས་ཏེ་སྣང་བ་དང་། སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་། སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐུན་མཚམས་སོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་སྐད་ནི་མཚན་མ་སྟེ་མ་ནིང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་དམ་ཚིག་གོ་ཞེས་པ་སྟེ་བརྗོད་པའི་དོན་ནོ། ། ཡང་ན་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅེས་ པ་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དང་མ་ནིང་གི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཞོམ་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

Now, having requested the complete purification of the faculties, and considering that the symbolic conventions and terminology of the intentional samaya are difficult to illustrate—being as if the impure were pure—Vajragarbha addressed the Buddha: "What is the intentional language (saṃdhyābhāṣā) called? It is the great samaya of the yoginīs, which cannot be pierced by the hearers (śrāvaka) and others. Regarding the four: laughing, looking, embracing, and likewise the two-in-two—by means of these four tantras, the intentional language has not been proclaimed. O Bhagavān, please speak of it with certainty." Thus, "intentional language" refers to the language of the junction (sandhi) and the language of the interval (sandhyā). "Junction" (sandhi) means a junction, which is the nāda that is the indivisibility of the two nādas. Furthermore, it is the arising of the samaya of the yoginīs, such as Nairātmyā and others; it is also neuter. "Language" is also the samaya, and it is that which cannot be pierced by the hearers and others. Regarding the position of "language of the interval" (sandhyābhāṣā), the moment that is neither night nor day, the indivisibility of both, is the interval. That which is the appearance (āloka), the increase of appearance (ālokābhāsa), and the near-attainment of appearance (ālokopalabdhi) is the interval. The language that has become thus is the sign (liṅga), which is neuter. That itself is the samaya of the yoginīs; this is the expressed meaning. Alternatively, "language of the junction" refers to the moment of the indivisibility of the three vajras—the nature of female, male, and neuter—which is the luminous wisdom (prabhāsvara-jñāna) of an indestructible nature.

དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་དམ་ཚིག་སྟེ། འདི་རྣམས་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་སོ། ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ པའི་དོན་ལས་ཨི་ནའི་མཐའ་ཅན་ཉིད་ལས་རྟག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དམ་ཚིག་ནི་དེ་དང་དབྱེར་མེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཡང་མ་ནིང་དམ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཕིགས་པ་སྟེ། མཚན་མར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མི་མཚོན་པའོ། ། གང་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་བརྒྱད་སྟོང་པར་གསུངས་པ། བདག་སྤྱོད་དོ་ཞེས་སྤྱོད་ན་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་དོ། ། བདག་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའོ་ཞེས་སྤྱོད་ན་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་ཐབས་ལ་མི་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ་གང་གི་ཕྱིར་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐད་དམ་ཐུན་མཚམས་ཀྱི་སྐད་ཀྱང་རུང་སྟེ་མ་བསྒྲགས་ཤིང་མ་ བཤད་པའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། རྒྱུད་ཀྱིས་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིས་སོ། ། གང་གི་ཞེ་ན། བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། བཞི་པོ་ཉིད་གང་གིས་ཤེ་ན། གསུངས་པ། གང་གི་ཕྱིར། དགོད་དང་ལྟ་བ་དག་དང་ནི། ། འཁྱུད་དང་དེ་བཞིན་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས། ། ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་འཁྱུད་པ་དང་ གཉིས་སྦྱོར་བ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན་བྱ་བ་སྤྱོད་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་དང་། རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དགོངས་པའི་སྐད་མ་གསུངས་པ་ཉིད་དེ།

That itself is the samaya of the yoginīs; because they possess yoga, they are called "yoginīs." In the sense of being particularly exalted, they are those who possess yoga constantly, by virtue of the suffix -inī. Their nature is the inseparability of emptiness and compassion. Their samaya is the gathering of all the tathāgatas in inseparability from that. Furthermore, that is the neuter samaya. Moreover, it is impenetrable by the hearers (śrāvaka) and so forth, and cannot be characterized by those who grasp at signs and the like. As the Blessed One stated in the Āryāṣṭasāhasrikā: "If one practices thinking 'I practice,' one practices with signs. If one practices thinking 'I am a bodhisattva,' one practices with signs; this bodhisattva mahāsattva should be known as lacking skill in means." How is this so? It is because it was not proclaimed or explained in the language of the saṃdhi (conjunction) or the language of the saṃdhyā (twilight). By what means? By the tantra, which is a continuous stream. Of what? Of the four. Which four? It is said: "By laughing, looking, embracing, and likewise by the two-by-two." The meaning is that it is just like embracing and the union of the two. What does this state? That even in the Kriyā, Caryā, Yoga, and Anuttarayoga tantras, the saṃdhyā-bhāṣā (twilight language) was not explicitly spoken.

དགོངས་པའི་སྐད་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་མ་ནིང་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐད་དམ་ཐུན་མཚམས་ཀྱི་སྐད་ཀྱང་རུང་སྟེ་མ་བསྒྲགས་པའོ། ། དགོངས་པའི་སྐད་ཅེས་བཞི་པ་སྒྲའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་ལས་འདས་པ་སྟེ་ཆ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། རྒྱུད་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྐྱེད་པ་ཡིས་སོ། ། གང་དག་གིས་ཤེ་ན། དགོད་དང་ལྟ་བ་དག་གིས་ནི། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དག་གིས་སོ། ། འཁྱུད་དང་གཉིས་གཉིས་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་རྣམ་པར་ཉེད་པ་དང་ མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྟེ་བསྡུས་པ་ལས་མང་པོའི་ཚིག་གོ། ། དེ་བཞིན་ཞེས་པ་བཞི་པ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ཞེས་པའི་གསུང་ལས་སོ། ། མཚན་མ་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་། ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར། རིག་མ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡང་སྟེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་དགོངས་པའི་སྐད་གཞོམ་དུ་མེད་པ་འོད་གསལ་བ། གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱར་བར་བྱ་ཞིང་། སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པར་འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ་ཞེས་པའོ། ། སྐབས་འདི་ལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་གསུངས་པ་ཡུལ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། ངས་བཤད་ཀྱིས།

This "intentional language" (saṃdhābhāṣā) is not the domain of hearers (śrāvaka) and so forth; it is called "neuter." Alternatively, it may be the "connecting language" or the "intermediate language," which is unproclaimed. "Intentional language" is the fourth, which transcends the signs of the objects of sound because it is devoid of parts. If one asks by what means, it is by the four, namely joy (ānanda) and so forth, up to the coemergent (sahaja). If one asks by what means, it is by the generation of the specific tantras. If one asks by whom, it is by "laughter and gazing," which are the "various" and the "ripened" [moments]. "Embracing and the two-by-two" refers to the "thoroughly pressing" and the "characteristic-free," where the plural is used in the summary. "Likewise" means that the fourth is also "likewise," according to the scriptural statement. Because it transcends signs, it is inexpressible; thus, it is also inexpressible. Because its nature is inexpressible, it is also the nature of being without a consort. The indestructible intentional language, the luminosity (ābhāsvara), which is the inseparability of the three vajras, is primordially unborn, utterly pure, and the nature of the dharmadhātu. This should be applied through the twelve examples, such as the illusion and so forth, and it is the cause for engaging in the activity of the meaning that pervades the nature of the three bodies. In this context, Vajrasattva’s statement, "For this very reason," is the intended meaning. If one asks what that is, it is: "I shall explain."

ཁྱོད་ནི་རྩེ་གཅིག་སེམས་ཀྱིས་ཉོན། ། ང་ ཞེས་པ་ནཱ་ད་གཉིས་ཉིད་དེ་གསུང་གི་བྱ་བའོ། ། དེ་ཡང་མཉན་པའི་ཡུལ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། ཁྱོད་ཅེས་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། རྩེ་གཅིག་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པས་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། མཚམས་སྦྱར་བའི་ སྐད་དམ་ཐུན་མཚམས་ཀྱི་སྐད་ཀྱང་རུང་སྟེ། སྐད་ཆེན་པོ་དམ་ཚིག་བརྡ་ནི་རྒྱས་པ་རུ། དགོངས་པའི་སྐད་ཅེས་པ་བརྗོད་པའི་དོན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐད་ཆེན་པོ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དམ་ཚིག་བརྡ་ནི་རྒྱས་པའོ། ། ཞེས་པ་ནི་གངྒཱའི་ ཀླུང་གི་བྱེ་མ་དང་མཉམ་པའི་ལྷ་སྤྲོ་བའི་ས་བོན་ཉིད་ཀྱིས་བརྡ་རྒྱས་པ་ཞེས་པ་སྟེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞིའི་རྩ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དགོངས་པའི་སྐད་ཉིད་གསུངས་པ། མ་ད་ན་ཆང་བ་ལ་ཤ། ། འདུ་བ་མ་ལ་ཡ་ཛར་བརྗོད། ། འགྲོ་བ་ཁེ་ཊ་རོ་ ཤྲཱ་པ། ། རུས་པའི་རྒྱན་ནི་ནི་རཾ་ཤུ། ། འོང་བ་ཕྲེཾ་ཁན་ཤེས་རབ་ཅན། ། ཅང་ཏེའུ་ཀྲྀ་བི་རུ་ཏ་བརྗོད། ། སྐལ་མེད་དུནྡུ་ར་ཞེས་བརྗོད། ། སྐལ་ལྡན་ཀཱ་ལཉྫ་རང་འདོད། ། རེག་མིན་ཌིཎྜི་མ་ཞེས་བརྗོད། ། ཐོད་པ་པདྨ་བྷཱ་ཛ་ན། ། བཟའ་བ་ཏྲིཔྟི་ཀ་རར་ཤེས། ། ཚོད་མ་མཱལ་ཏཱིནྡྷ་ན། ། བཤང་བ་ ཙ་ཏུཿས་མར་བརྗོད། ། ག་ཅིབ་ཀཙྖུ་རི་ཀར་བརྗོད། ། རང་བྱུང་སིཧླར་ཤེས་པར་བྱ། ། ཁུ་བཀ་པྤུ་ར་ཀར་འདོད། ། ཤ་ཆེན་ཤཱ་ལིཉྫ་ཞེས་བརྗོད། ། དབང་པོ་གཉིས་སྦྱོར་ཀུནྡུ་རུ། ། རྡོ་རྗེ་བོལླ་ཞེས་བརྗོད་དེ། །

Listen with a one-pointed mind! The phrase "I" refers to the two nādas, which is the activity of speech. Furthermore, the object of hearing is the saṃbhogakāya. "You" refers to the nirmāṇakāya. "With a one-pointed mind" means that because it is inseparable from the dharmakāya, the three kāyas are inseparable. Regarding that, it is said: Whether it be the language of transition or the language of the intervals, the "great language" is the extensive samaya symbols. The "intentional language" is the very meaning of what is expressed. For that very reason, it is the "great language," because it is not the domain of the hearers and so forth. "The extensive samaya symbols" means that it is the seed for emanating deities equal in number to the sands of the river Gaṅgā; it is the root of the eighty-four thousand aggregates of dharma, including the literal meaning and so forth. The intentional language itself is taught as follows: Mada is liquor, bala is meat. Ādya is said to be gathering, mālayaja. Gati is a corpse, khaṭvāṅga. Bone ornaments are niraṃśu. Coming is known as phreṃkhaṇa by the wise. The hand-drum is called kṛpīṭa. The unfortunate is called dundura. The fortunate is called kālañjara. The untouchable is called ḍiṇḍima. The skull is padmabhājana. Food is known as triptikara. Vegetables are mālāndhana. Feces is called catuḥsama. Urine is called kacchurīka. The self-arisen is known as sihlaka. Semen is desired as kapūra. Great meat is called śāliñja. The union of the two organs is kunda. The vajra is called bola.

པདྨ་ཀཀྐོ་ལ་རུ་འདོད། ། ཡི་གེའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་སྟེ། ། རིགས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་རུ་བཤད། ། འདི་ནི་དགོངས་པའི་སྐད་ཡིན་ཏེ། ། སངས་རྒྱས་རིགས་ལྔ་ལས་བྱུང་བ། ། གཡུང་མོ་རྡོ་རྗེ་རིགས་སུ་བཤད། ། གར་མ་པདྨའི་རིགས་སུ་འདོད། ། རང་འཚེད་མ་ཉིད་རིན་ཆེན་རིགས། ། གཉིས་སྐྱེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འདོད། ། ཚོས་མ་ལས་ ཀྱི་རིགས་ཉིད་དེ། ། ཕྱག་རྒྱ་འདི་རྣམས་ལེགས་གྲུབ་སྦྱིན། ། མ་ད་ན་ཆང་ཞེས་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། ། བ་ལ་ཤ་ཞེས་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། ། འདུ་བ་མ་ལ་ཡ་ཛ་ར་བརྗོད། ། ཅེས་པ་གསུང་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བསྟན་པའི་སྐུ་གསུམ་ཉེ་བར་ བསྟན་པའོ། ། འགྲོ་བ་ཁེ་ཊ་ཞེས་པ་གསུང་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། ། རོ་ཤྲཱ་པ་ཞེས་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། ། རུས་པའི་རྒྱན་ནི་ནི་རཾ་ཤུ། ། ཞེས་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པའི་སྐུ་གསུམ་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། ། འོང་བ་ཕྲེཾ་ཁ་ཎ་ཞེས་པ་ཐུགས་ རྡོ་རྗེའི་ཏིང་འཛིན་ནོ། ། ཤེས་རབ་ཅན་ཞེས་པ་བོད་པ་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་མའི་འཁོར་ལོ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། ཅང་ཏེའུ་ཀྲི་པཱི་ཊ་རུ་བརྗོད། ། ཅེས་པ་གསུང་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། ། སྐལ་མེད་དུནྡུ་ར་ཞེས་བརྗོད། ། ཅེས་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པའི་སྐུ་ གསུམ་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། ། ལུགས་ལས་བཟློག་པས། རིགས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་རུ་བཤད། ། ཅེས་པ་འདི་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་རིགས་རྣམ་པ་ལྔར་གྱུར་པ་སྟེ།

The lotus is known as kakkola; it is distinguished by the classification of syllables. The families are explained as being fivefold. This is the intentional language (saṃdhābhāṣā): arising from the five Buddha families, the ḍombī is explained as the Vajra family; the nartakī is held to be the Lotus family; the rājikā herself is the Jewel family; the dvijā is held to be the Tathāgata family; and the rajakī is the Action family itself. These mudrās bestow excellent accomplishment. Madana is "wine," which is the absorption of the Mind Vajra (cittavajra). Bala is "meat," which is the absorption of the Body Vajra (kāyavajra). Mālayaja is said to be "gathering," which is the absorption of the Speech Vajra (vāgvajra); this is the teaching of the three bodies (trikāya) in relation to the Dharmakāya. Gati is "going," which is the absorption of the Speech Vajra. Roṣāpa is "corpse," which is the absorption of the Body Vajra. Niraṃśu is "bone ornament," which is the absorption of the Mind Vajra; this is the teaching of the three bodies in relation to the Saṃbhogakāya. Āgati is "coming," which is the absorption of the Mind Vajra. Śeṣavatī is an address, indicating the purity of the wheel of yoginīs. Kṛpīṭa is said to be the "hand-drum" (ḍamaru), which is the absorption of the Speech Vajra. Duṇḍura is said to be "unfortunate," which is the absorption of the Body Vajra; this is the teaching of the three bodies in relation to the Nirmāṇakāya. By reversing the order, it is said: "The families are explained as being fivefold." This means that each of these also becomes fivefold in terms of family.

མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེའོ། ། གང་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། སྲིད་གསུམ་ཡོངས་ གྱུར་ཐམས་ཅད་ནི། ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་སྤངས་པ་ཉིད། ། ཅེས་པའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡི་གེའི་དབྱེ་བར་གྱུར་པ་སྟེ་ཡི་གེའི་དབྱེ་བས་ཨ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་མཐར་ཐུག་པ་དབྱངས་བཅོ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དེ། དེས་ཕྱེ་བས་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཉིད་དོ། ། རྩ་བའི་གཟུགས་དང་སྔགས་ཀྱི་གཟུགས་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་གཟུགས་ཀྱིས་འཁོར་ལོ་བཞིར་སོན་པའོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཨ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ སྐྱེས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། པདྨ་ཡེ་ཤེས་དང་ཀཀྐོ་ལ་ཞེས་པ་ཆོས་འབྱུང་བདག་མེད་མའོ། ། ཀཾ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། འདོད་ཅེས་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། སྐལ་ལྡན་ཀཱ་ལིཉྫ་རར་འདོད། ། ཅེས་པ་གསུང་རྡོ་ རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། ། རེག་མིན་ཌིཎྜི་མ་ཞེས་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། ། ཐོད་པ་པདྨ་བྷཱ་ཛ་ན། ། ཞེས་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པའི་སྐུ་གསུམ་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། ། བཟའ་བ་ཏྲིཔྟི་ཀ་རར་ཤེས། ། ཞེས་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ ངེ་འཛིན་ནོ། ཚོད་མ་མཱ་ལ་ཏཱིནྡྷ་ན། ། ཞེས་པ་གསུང་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། ། བཤང་བ་ཙ་ཏུཿས་མར་བརྗོད། །

Each is a maṇḍala of the nature of the fifteen ḍākinīs. As the Blessed One has said: "The entire transformation of the three realms is the very abandonment of subject and object." How is this so? It is through the differentiation of syllables; by the differentiation of syllables, there are the fifteen vowels beginning with the letter A. Their differentiation is manifold, and by being differentiated by them, the ḍākinīs themselves arise. They reach the four cakras in the form of the root, the form of mantra, and the form of experience. That very [reality] is the indivisibility of the three vajras, the essence of the fifteen ḍākinīs of the nature of the three vajras, arising from the complete transformation of the letter A and so forth. It is born from the nature of bodhicitta. "Padma" is wisdom, and "kakkola" is the source of phenomena (dharmodayā), Nairātmyā. "Kaṃ" is Vajradhara; "desire" (kāma) means the very wisdom of the indivisibility of both—this is the meaning. "The fortunate one is held to be Kāliñjara" refers to the absorption of Vāgvajra. "The untouchable is called Ḍiṇḍima" refers to the absorption of Cittavajra. "The skull is Padmabhājana" refers to the absorption of Kāyavajra; this is a presentation of the three bodies based upon the saṃbhogakāya. "Food is known as Tripṭikāra" refers to the absorption of Kāyavajra. "Vegetable is Mālatīndhana" refers to the absorption of Vāgvajra. "Excrement is called Catuḥsama."

ཅེས་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པའི་སྐུ་གསུམ་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། ། གཅི་བ་ཀཙྪ་རི་ཀར་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། ། རང་བྱུང་སིཧླར་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་གསུང་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། ། ཁུ་བ་ཀཔྤུ་ར་ཀར་འདོད། ། ཅེས་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པའི་སྐུ་གསུམ་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་རེ་རེ་ལ་སྐུ་གསུམ་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་། ལུགས་ ལས་བཟློག་པས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ལྷག་པར་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགུའི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། འདི་ཉིད་རིགས་རེ་རེ་ལ་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་ལུགས་ལས་བཟློག་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ལྷག་པར་གནས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡི་གེའི་དབྱེ་ བས་ཕྱེ་བར་གྱུར་པ་སྟེ་ཀ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་ཡི་གེ་ལྔ་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས། ཡི་གེ་རེ་རེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་ལྷག་པར་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་དང་མཉམ་པ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་ཡིས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་ པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་བདག་མེད་མ་ཁ་སྦྱོར་ཞེས་པ་སྟེ། པདྨ་ཀཀྐོ་ལ་རུ་འདོད། ། ཅེས་པ་གསུངས་པའི་དོན་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་པོ་ཉིད་སྡུད་པ་གསུངས་པའི་དོན་ཉིད་དོ། ། ཤ་ཆེན་ཤཱ་ལཉྫ་ཞེས་བརྗོད། ། ཅེས་ པ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དབང་པོ་གཉིས་སྦྱོར་ཀུནྡུ་རུ། ། ཞེས་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའོ། །

This is the absorption of the Vajra Mind, which is a concise teaching on the three bodies based upon the nirmāṇakāya. "Urine is called kaccarī" refers to the absorption of the Vajra Mind. "The self-arisen is to be known as sihlā" refers to the absorption of the Vajra Speech. "Semen is held to be kapūra" refers to the absorption of the Vajra Body; this is a concise teaching on the three bodies based upon the dharmakāya. By means of this, because each of the three indivisible vajras abides as the three bodies both in the forward order and in the reverse order, there is the maṇḍala of Vajradhara, which is the nature of nine. Furthermore, because each of the families abides as the five tathāgatas both in the forward order and in the reverse order, how is this so? It is distinguished by the division of syllables; by means of the five syllables beginning with the letter ka, each individual syllable abides as the five tathāgatas. Equal in number to the sands of the river Gaṅgā, illustrated by examples such as "like an illusion," they are the nature of the three bodies that engage in the activity of benefiting beings. This is the union of the bodies of all the tathāgatas with the ḍākinīs and Nairātmyā. "The lotus is held to be kakkola" is the very meaning of what was taught. This is the very meaning of the teaching on the gathering of the three vajras themselves. "Great flesh is called śālañja" refers to self-arisen wisdom. "The union of the two organs is kunda-rū" refers to the very indivisibility of wisdom and method.

རྡོ་རྗེ་བོལླ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ། ཞེས་པ་དེ་ཉིད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། སྡུད་པ་གསུངས་པ། འདི་ནི་དགོངས་པའི་སྐད་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རིགས་ ལྔ་ལས་བྱུང་བ། ། ཞེས་པ་སངས་རྒྱས་རྣམ་ལྔའི་གྲངས་ཀྱི་རིམ་པས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན་དགོངས་པའི་སྐད་ཉིད་དེ། ནཱ་ད་རྣམས་ཀྱིས་རེ་རེ་ལ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལྷག་པར་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དུ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་ པའོ། ། རིགས་ལྔ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་གྲངས་ཉིད་དོ། ། གཡུང་མོ་རྡོ་རྗེའི་རིགས་སུ་བཤད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ། ཚོས་མ་ལས་ཀྱི་རིགས་ཉིད་དེ། ། ཕྱག་རྒྱ་འདི་རྣམས་ལེགས་གྲུབ་སྦྱིན། ། ཞེས་པའི་བར་གྱིས། གཡུང་མོ་རྡོ་རྗེའི་རིགས་རྣམ་པར་དག་ པ་སྟེ་མི་བསྐྱོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། གར་མ་པདྨའི་རིགས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་འོད་དཔག་མེད་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། རང་འཚེད་མ་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། རིན་ཆེན་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པར་འཚེད་མ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། གཉིས་སྐྱེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཚོས་མ་ལས་ཀྱི་རིགས་ཉིད་དེ། ། ཞེས་པ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཚོས་མ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱ་འདི་རྣམས་ལེགས་གྲུབ་སྦྱིན། ། ཞེས་པ་ལགས་པའི་དངོས་གྲུབ་ ནི་ལེགས་གྲུབ་སྟེ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་པའི་དོན་ནོ། །

"Vajra-vol-la" is said; this means the very nature of body, speech, and mind. Regarding the summary: "This is the intentional language (saṃdhyābhāṣā); it arises from the five Buddha families." This means it arises through the sequence of the number of the five Buddhas. Where? In that very intentional language. Because the five wisdoms (jñāna) abide preeminently within each of the nādas through the indivisibility of the three vajras, it is in that very way and not otherwise; such is the intention. "Arisen from the five families" refers to the infinite number itself. "Ḍombī is explained as the Vajra family," and so forth, up to: "The caṇḍālī is the Karma family; these mudrās bestow excellent accomplishment." In this passage, Ḍombī is the purity of the Vajra family, meaning the purity of Akṣobhya. Naṭī is the purity of the Padma family, meaning the purity of Amitābha. Rajakī is the purity of the Ratna family, meaning the purity of Ratneśvara. The "twice-born" (dvija) is the Tathāgata, meaning the purity of Vairocana. The caṇḍālī is the Karma family itself, meaning the purity of Amoghasiddhi. "These mudrās bestow excellent accomplishment" means that "excellent accomplishment" is the Great Seal (mahāmudrā); the meaning is that they bestow that.

འདིས་ཅི་གསུངས་ན་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཡང་རིགས་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་སྟེ། དཀྱིལ་འཁོར་ གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དགོངས་བའི་སྐད་ཅེས་པའོ། ། འདི་རྣམས་ཁུ་བ་རྡོ་རྗེར་འགྱུར། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱིས་མཆོད་ནས་བཏུང་། དོན་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་འདི་རྣམས་ནི་བསྐྱེད་པ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བདག་མེད་མ་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། གཉིས་ཀ་མཆོད་ནས་གང་ཞིག་ཁུ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་གྱུར་པ་དེ་བཏུང་ཞིང་ཡང་དག་པར་སྡུད་པས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། འདི་སུ་ཞིག་ཅེ་ན་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་(ངས་,ངེས་)པའི་བདག་ཉིད་ཅེས་པའི་དོན་ནོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ བསྡུ་བ་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སེམས་དཔའ་ཆེ། ། དགོངས་པའི་སྐད་ནི་མཚར་ཆེ་བ། ། ང་ཡིས་ཁྱོད་ལ་གང་བཤད་པ། ། དེ་ཀུན་གུས་བཅས་གཟུང་བར་བྱ། ། དོན་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐད་དམ་ཐུན་མཚམས་ཀྱང་རུང་སྟེ་དེ་ནི་གང་ཞིག་འོད་གསལ་ བ་གཞོམ་དུ་མེད་པའོ། ། མཚར་ཆེ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མཚན་མ་ཉིད་མཚན་མ་མེད་པའོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ལྷག་མ་མེད་པ་སྟེ་བཞི་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གུས་བཅས་ཞེས་པ་བར་མ་ཆད་པར་གཟུང་བར་བྱ་ཞིང་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ་ཁྱོད་ལ་ཞེས་པ་སྤྲུལ་ པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ལ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཞེས་པ་ཆོས་སྐུའི་བདག་ཉིད་དེ། སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། །

What is taught here is that these five ḍākinīs are the purification of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. It is also taught that their families are infinite; this refers to the intentional language (saṃdhābhāṣā) of the non-duality of the two maṇḍalas. "These become the vajra fluid; the practitioner, having made offerings, should drink"—this is the clear meaning. Alternatively, these are the generation [stage], and for the sake of abandoning the latencies of the afflictions, they are Nairātmyā herself. "Vajra" refers to Vajradhara. Having made offerings to both, that which has become the fluid of bodhicitta should be drunk and properly gathered, thereby remaining [in equipoise]. If one asks who this is, it means the practitioner who is the very nature of authentic wisdom. The Blessed One spoke of the gathering: "Vajragarbha, Great Being, The intentional language is most wondrous. Whatever I have explained to you, All of that should be held with devotion." This is the clear meaning. Alternatively, it may refer to the language of the junctures or the intervals; that is the indestructible luminosity (ābhāsvara). "Most wondrous" means that because the sign itself is signless. If one asks what that is, it is the remainderless, the fourth, authentic wisdom. "With devotion" means it should be held and taught without interruption. That very point is stated: "to you" refers to the nature of the nirmāṇakāya; "Vajragarbha" refers to the nature of the dharmakāya; and "Being" (sattva) refers to the nature of the saṃbhogakāya.

ང་ཡིས་ཞེས་པ་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་བཤད་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པའོ། ། གང་ཞེས་པ་དེ་རང་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་དགོངས་པའི་སྐད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདི་ནི་དྲན་པ་མ་ཉམས་པའི་སྦྱོར་བས་རྟག་ཏུ་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་འདིར་དབང་བསྐུར་གང་། ། དགོངས་པའི་སྐད་ཀྱིས་མི་སྨྲ་བ། ། དེ་ཡི་དམ་ཚིག་རིགས་ཉམས་པ། ། སྐྱེ་འགྱུར་ འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། འཚེ་བ་དང་ནི་རྐུན་མ་དང་། ། གདོན་དང་རིམས་དང་དུག་གིས་ཀྱང་། ། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་དགོངས་པའི་སྐད། ། མི་གསུང་ན་ཡང་འགྲོངས་པར་འགྱུར། ། གང་གི་དམ་ཚིག་རིག་རྙེད་ནས། ། གལ་ཏེ་ཚིག་འདི་མི་སྨྲ་ན། ། གནས་བཞི་ལས་སྐྱེས་རྣལ་འབྱོར་མ། ། དེ་ཚེ་སྐྱོད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། ། གང་ཞིག་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་འདིར་དབང་བསྐུར་བ་དེ་ནི་ངེས་པར་དམ་ཚིག་རིག་པའོ། ། དེ་ནི་གལ་ཏེ་དགོངས་པའི་སྐད་ཀྱིས་མི་སྨྲ་བ། དེའི་ཚེ་དེའི་དམ་ཚིག་རིག་ཉམས་པ་སྐྱེ་འགྱུར་དམ་ཚིག་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་ པ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཚེ་གསུངས་པ། འཚེ་བ་རྡོ་རྗེ་ལྟུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྐུན་མ་འཕྲོག་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་རྣམས་དང་གདོན་དང་རིམས་དང་དུག་གིས་ཀྱང་གདོན་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཉིད་དེ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་འཆིང་བར་འགྱུར་རོ། ། འདི་དག་ནི་རེ་ཞིག་སེམས་ ཅན་ཐུན་མོང་བ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ངོ་། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།

The phrase "by me" indicates that the teaching is delivered by the very nature of the three kāyas. The phrase "which" refers to that which is to be self-cognized, and because it is not the domain of others, it is the saṃdhyābhāṣā (intentional language) of authentic wisdom. Regarding the statement, "This should be practiced constantly through the application of undiminished mindfulness," it is said: "O Vajra, whoever is empowered here, If they do not speak in the intentional language, Their samaya and family will be ruined; There is no doubt they will be reborn [in lower realms]. By violence, by thieves, By grahas, by epidemics, and by poison— If the Buddha does not speak the intentional language, Even they will be destroyed. If, having found the knowledge of the samaya, One does not speak these words, Then the yoginīs born from the four places Will cause them to be cast out." Whoever is empowered in this Hevajra Tantra is certainly one who knows the samaya. If they do not speak in the intentional language, then their knowledge of the samaya will be ruined; their samaya will be violated. There is no doubt about this. Regarding that, it is said: "Violence" refers to the downfall of the vajra and so forth. "Thieves" refers to those who plunder. By these, and by grahas, epidemics, and poison—these are well known as grahas and the like—they will be bound. These are, for the time being, common to all sentient beings, and even to the Buddhas. How so?

གལ་ཏེ་དགོངས་པའི་སྐད་མི་གསུང་ན་སྟེ་དེའི་སྐྱོན་འདི་རྣམས་འགའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི་གཞན་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ། རང་གི་དམ་ཚིག་རིག་པ་ནི་རང་གི་དམ་ཚིག་ཤེས་པར་གྱུར་པ་རྙེད་ནས་གལ་ཏེ་ཚིག་འདི་མི་སྨྲ་ ན་དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱང་སྐྱོད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། གནས་བཞི་ལས་སྐྱེས་པ་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་དག་བསྐྱོད་པ་ལས་ངེས་པར་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཡང་ན་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གང་ཞིག་དབང་ བསྐུར་བ་དང་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དེ་གལ་ཏེ་མི་སྨྲ་བ་གཞོམ་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ལས་མི་གནས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་དམ་ཚིག་རིག་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཉམས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ ཡེ་ཤེས་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། ། དེ་ལས་གཡོ་བར་འགྱུར་བ་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཉམས་པ་ཉིད་ལས་འཆི་བར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དགོངས་པའི་སྐད་གཞོམ་དུ་ མེད་པའི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མི་གསུང་ཞིང་མཚོན་པར་མི་བྱེད་ན་ཡང་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། རང་གི་སྒྲས་སེམས་ཏེ་དེའི་དམ་ཚིག་ནི་འདུས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེ་རྣམས་གང་གི་དམ་ཚིག་རིག་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་ སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམས་སོ། །

If the intentional language (saṃdhābhāṣā) is not spoken, then these faults will occur, and moreover, others will also arise. It is said: "If, having found one who knows their own samaya—that is, one who has come to understand their own samaya—one does not speak these words, then at that time the yoginīs will also be provoked." The meaning is that they are the accomplished yoginīs born from the four places. The intention is that by provoking them, one will certainly go to the lower realms. Alternatively, if one who has received initiation into the non-dual wisdom of Hevajra and has attained freedom from obscurations does not speak—that is, if they do not abide in the luminosity (prabhāsvara) of the nature of the indestructible—then their knowledge of the samaya, which is the state of manifest, perfect buddhahood of omniscience, will degenerate. They will fall away from that wisdom. Of this there is no doubt. Because of that, through the provocations of violence and so forth, they will die from the very degeneration of wisdom. The meaning is: even if one possesses the attainment of the Buddha’s authentic wisdom, if they do not speak and do not indicate the intentional language of the indestructible nature of luminosity, then [the fault occurs]. The word "own" refers to the mind; its samaya is the assembly. Therefore, "knowledge of the samaya" refers to the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. Those who possess the knowledge of that samaya are the five Tathāgatas, such as Vairocana and the others.

དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་ནི་དེ་རྣམས་དང་འབྲེལ་པ་དགོངས་པའི་སྐད་དོ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ལས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་ད་རྣམས་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གསུམ་དབྱེར་མེད་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགོངས་པའི་སྐད་ནི་ཆིག་ཅེས་པའོ། ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་མི་སྨྲ་ཞིང་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བས་རྫོགས་པར་མི་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་སྐྱོད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཨ་ཡིག་ལ་སོགས་པའི་དབྱངས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་སྔགས་ཀྱི་སྐུ་རྣམས་མི་འདུ་ བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དགོངས་པའི་སྐད་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། གཞན་ཡང་དེ་རྣམས་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། གནས་བཞི་ལས་སྐྱེས་པ་འཁོར་ལོ་བཞིར་སོན་པ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ལ་ཝ་ར་ཡའི་ནཱ་ད་ལས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་ མོ་རྣམས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་དང་། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་སྡུད་པ་གསུངས་པ། དགོངས་པའི་སྐད་རྙེད་ནས་སླར་དགོངས་པའི་སྐད་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞོམ་དུ་མེད་པ་དེ་གསལ་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་འགྱུར་ རོ་ཞེས་པ་སྟེ། རང་གི་དམ་ཚིག་རིག་པ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་མཁའ་འགྲོ་མའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་དགོངས་པའི་སྐད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ནཱ་དའི་ ཕྲེང་བ་གཉིས་དགོངས་པའི་སྐད་དུ་འགྱུར་གྱི།

Their words are the intentional language (saṃdhyābhāṣā) associated with them. From the very completion of the garland of vowels (āli) and consonants (kāli) and nāda, each of those vowels and consonants, by virtue of being the indivisible nature of the three vajras, is the intentional language because its nature is luminosity (prabhāsvara). In that regard, if one does not speak and does not bring [the practice] to completion through the authentic application, then the yoginīs will be disturbed, and the mantra bodies transformed from the vowels beginning with A will not assemble. Therefore, it is said that it is not the intentional language itself. Furthermore, what is their distinction? It is said: those born from the four abodes, having reached the four wheels, are the goddesses Locanā and the others, who are the nature of the four great elements and are perfected from the nāda of va, ra, and ya. They are the nature of the five wisdoms, the three bodies, and insight (prajñā) and method (upāya). Regarding the summary through the gate of reversal, it is said: "Having found the intentional language, one realizes the intentional language again; the indestructible, luminous wisdom becomes manifest." This is the "knowledge of one's own samaya," which, because those Tathāgatas are also the nature of the ḍākinīs, the two garlands of vowels and consonants become the intentional language; and because the yoginīs are also the nature of the Tathāgatas, the two garlands of nāda become the intentional language.

གལ་ཏེ་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྔགས་དང་ལྷ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ནར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། བརྟག་པ་གཉིས་པར་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞི་དང་དགོངས་པའི་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་ལེའུ་གསུམ་པའོ། ། ཞེས་ པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་བརྟག་པ་གཉིས་པའི་ལེའུ་གསུམ་པའོ། ། ། ། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཐམས་ཅད་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་ཡིད་མི་བདེ་བར་གྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། ད་ནི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླེང་གཞི་དགོངས་པའི་སྐད་བཤད་པའི་ལེའུ་འདི་ཐོས་ནས་སོམ་ཉིར་གྱུར་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། ཞེས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཞུས་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐེ་ཚོམ་བསལ་དུ་ གསོལ། ། སྤྱོད་པའི་ལེའུར་གང་བཤད་པ། ། གླུ་དང་གར་ཡང་དངོས་གྲུབ་སྦྱིན། ། དེ་ལ་བདག་ནི་ཐེ་ཚོམ་མཆིས། ། ཀླུ་ནི་ཅི་ལགས་གར་ཡང་ཅི། ། ལྷ་དང་དབང་བསྐུར་བ་ཡང་གང་། ། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་རྒྱས་གདབ་གསུང་། ། དེ་ལ་བདག་ནི་ཐེ་ཚོམ་མཆིས། ། གང་གིས་རྒྱས་ གདབ་ཕྱག་རྒྱ་ཅི། ། སྔགས་ཀྱི་ལེའུར་གང་གསུངས་པ། ། བདག་མེད་ལ་སོགས་ས་བོན་ཏེ། ། དེ་ལ་བདག་ནི་འཁྲུལ་པ་སྐྱེ། ། གང་གིས་ས་བོན་ས་བོན་གང་། ། རིགས་ཀྱི་ལེའུར་གང་གསུངས་པ། ། བཅུ་དྲུག་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྩ། ། བཅོམ་ལྡན་བདག་ནི་འཁྲུལ་བར་གྱུར། ། དེ་རྣམས་རྣམ་དག་བཤད་དུ་གསོལ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། །

"If the two garlands of nāda were absent, in every respect the mantras, deities, and so forth would not be the reality (tattva)." This concludes the third chapter of the Hevajra Tantra, titled "The Introduction to All Tantras and the Intentional Language," from the Extremely Stainless Union commentary on the Hevajra Tantra. Then, Vajragarbha and all the Vajra Ḍākinīs became doubtful and uneasy, and they addressed the Blessed One, Vajrasattva, in this way: "Now, having heard this chapter explaining the introduction to all tantras and the intentional language, we have fallen into uncertainty. Vajragarbha and all the Vajra Ḍākinīs requested as follows: 'Blessed One, please dispel our doubts. Regarding what was explained in the chapter on Conduct—that song and dance bestow accomplishments—we have doubts about that. What are the nāgas? What is the dance? What are the deities and the empowerments? Regarding the statement that hatred and so forth are the seals (mudrā), we have doubts about that. What is the seal by which they are sealed? Regarding what was spoken in the chapter on Mantra—the seed-syllables of Nairātmyā and so forth—we are confused about that. What are the seed-syllables and which is which? Regarding what was spoken in the chapter on Families—the channels consisting of the nature of the two times sixteen—Blessed One, we have become confused. Please explain their complete purification.'" The Blessed One then replied:

དེ་ལྟར་ཞུས་པ་ན་རེ་ཞིག་གླུ་ཉིད་ཐོག་མར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། ཀོལླ་ཨི་རེཊྛི་ཨ་བོ་ལཱ། མུམྨུ་ཎི་རེ་ཀཀྐོ་ལཱ། གྷ་ཎེ་ཀྲྀ་པི་ཊ་ཧོ་བཱཛྫ་ཨི། ཀ་རུ་ཎེ་ཀི་ཨ་ཨི་ན་རོ་ལཱ། ཏ་ཧིཾ་བ་ལ་ཁཱཛྫ་ ཨི། གྷཱ་ཌྷེཾ་མ་ཨ་ཎཱ་པིཛྫ་ཨ་ཨི། ཧ་ལེ་ཀཱ་ལིཾ་ཛ་ར་པཱ་ཎི་ཨ་ཨི། དུནྡུ་ར་ཏ་ཧིཾ་བཱིཛྫ་ཨ་ཨི། ཙ་ཨུ་ས་མ་ཀཙྪུ་རཱི་སིཧླཱ། ཀཱ་པྦུ་ར་ལཱ་ཨི་ཨ་ཨི། མཱ་ལ་ཨིནྡྷ་ཎ་ཤཱ་ལིཛྫ། ཏ་ཧིཾ་བྷ་རུ་ཁཱ་ཨི་ཨ་ཨི། ཕྲེཾ་ཁ་ཎ་ཁེ་ཊ་ཀ་རནྟེ། ཤུདྡྷ་ཨ་ཤུདྡྷ་ན་མུ་ཎི་ཨ་ཨི། ནི་རཾ་ཤུ་ཨཾ་གེ་ཙ་ཌཱ་ཝི། ཏ་ཧིཾ་ ཛ་ཤ་རཱ་ཝ་པཱ་ཎི་ཨ་ཨི། མ་ལ་ཡ་ཛེ་ཀུནྡུ་རུ་བཱ་ཊ་ཨི། ཌིཾ་ཌི་མ་ཏ་ཧིཾནྣ་པཱ་ཛྫི་ཨ་ཨི། ཀོལླ་ཨི་རེཊྛི་ཨ་བོ་ལཱ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཉིད་དེ། སྦས་པའི་དོན་སླར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཀོལླ་ཨི་རེཊྠི་ཨ་བོ་ལཱ་ཞེས་པ་བོ་ལཱ་རྡོ་རྗེ་ཧཾ་ཡིག་སྟེ། དེ་ནི་ཀོལླ་རི་ཨི་ཊྠི་ ཨ། སྤྱི་བོ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོར་ཋི་ཨ་གནས་པའོ། ། མུམྨུ་ཎི་རེ་ཀཀྐོ་ལ་ཞེས་པ་ཀཀྐོ་ལ་པདྨ་ཨཾ་ཡིག་སྟེ། མུམྨ་ཎི་རེ་ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་གནས་པའོ། ། གྷ་ཎ་ཀྲི་པི་ཊ་ཧོ་བཱཛྫ་ཨི་ཞེས་པ་ཨཾ་ཡིག་དང་ཧཾ་ཡིག་གི་ནཱ་ད་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལས་གྷ་ཎ་བར་མ་ ཆད་པར་ཚོགས་ཤིང་འདུས་པས། ཀྲི་པི་ཊ་ཧོ་པཱཛྫ་ཨི། ཅང་ཏེའུ་ཀྲི་པི་ཊ་རུ་བརྗོད། ། ཅེས་པའི་གསུང་ལས་ཅང་ཏེའུ་ཡང་ནཱ་དའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་བཱཛྫ་ཨི་སྒྲ་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ།

When he had thus requested, the Blessed One first spoke this song: Kollā ireṭṭhi abolā | mummuṇire kakkolā | ghaṇe kṛpita ho vājjai | karuṇeki a i naro lā | tahiṃ bala khājjai | gāḍheṃ ma aṇā pijjai a i | hale kāliṃ jarapāṇi a i | dundura tahiṃ vījjai a i | ca usa makacchūrī sihlā | kāpūra lāi a i | māla indhana śālijja | tahiṃ bharukhāi a i | phreṃ khana kheṭa karante | śuddha aśuddha namuṇi a i | niraṃśu aṃge caḍāvi | tahiṃ jaśarā vapāṇi a i | malayaje kunduru vāṭa i | ḍiṃḍima tahiṃ nnapājjai a i | The literal meaning of "Kollā ireṭṭhi abolā" and so forth is well known. The hidden meaning shall now be explained. "Kollā ireṭṭhi abolā": bola is the vajra, the syllable haṃ; it resides at kollāri iṭṭhi a, the wheel of great bliss (mahāsukhacakra) at the crown of the head. "Mummuṇire kakkolā": kakkola is the lotus, the syllable aṃ; mummuṇire is the emanation wheel (nirmāṇacakra) residing at the maṇḍala of the navel. "Ghaṇe kṛpita ho vājjai": from the two nādas (vibrations) of the syllables aṃ and haṃ, they gather and assemble without interruption. Regarding "kṛpita ho vājjai," according to the statement, "the hand-drum (kṛpita) is called kṛpita," the hand-drum, being of the nature of nāda, should be sounded as "vājjai."

ཨཾ་ཧཾ་ནཱ་ད་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་ནཱ་ད་གཉིས་ལྟེ་བའི་དབུས་ནས་བཞེངས་པ་སྨིན་མའི་དབུས་སུ་སོན་བ་ནི་ནཱ་ད་ གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་(སྤུལ་,སྤྲུལ་)བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དབྱེར་མེད་པར་གྱུར་པའོ། ། ཀ་རུ་ཎེ་ཀི་ཨ་ཨི་ན་རོ་ལཱ། ཀ་རུ་ཎེ་ཞེས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁུ་བའི་རྣམ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེས་རོལ་འགལ་བ་སྟེ་ཀི་ཨ་ཨི་ཎ་མི་བྱའོ་ཞེས་པ་སྐུ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་འབྱུང་བར་ འགྱུར་རོ། ། ཀ་རུ་ཎེ་ཀི་ཨ་ཨི་ན་རོ་ལཱ་ཀ་རུ་ཎ་ཞེས་པ་ཀཾ་བདེ་བ་འགོག་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བདུད་རྩིའི་ཁུ་བའོ། ། དེས་རོ་ལཱ་འགལ་བར་མི་བྱའོ། ། འདི་ལྟར་གསུངས་ཏེ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་པདྨའི་ནང་དུ་སོན་པའི་ཨཾ་ཡིག་གི་ཐིག་ལེའི་འོད་ཟེར་གྱིས་བདེ་བ་ཆེན་པོར་ གནས་པའི་ཧཾ་ཡིག་གི་ཐིག་ལེ་ལས་གང་ཞིག་སྤྲོས་པའི་བདུད་རྩི་འཛག་པའོ། ། དེ་ཉིད་སྐྲའི་རྩེ་མོ་བརྒྱ་སྟོང་གི་ཚད་ཙམ་སྟེ་ལུས་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པར་འཇུག་བའོ། ། འདི་ལྟ་བུའི་རྣལ་འབྱོར་བསྐྱེད་པ་ནི་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཏ་ཧི་བཾ་ལ་ཁཱཛྫ་ཨི། ཏ་ཧིཾ་དེའི་ཚེ་བ་ལ་ བཟའ་བར་བྱ་སྟེ་སྐུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྐྱེ་པར་མི་འགྱུར་བའོ། ། སྐུའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི། ཐུགས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་། ། གསུངས་པ། གཱ་ཌྷེཾ་མ་ཨ་ཎཱ་པིཛྫ་ཨ་ཨི། གཱ་ཌྷེཾ་ཞེས་པ་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ད་ན་ སེམས་པར་བྱ་སྟེ་སེམས་མེད་བ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཐུགས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི།

The two nādas of Aṃ and Haṃ, inseparable, arise from the center of the navel and reach the middle of the eyebrows; this is the nāda of the two inseparable [principles], which becomes the inseparability of the nirmāṇakāya and the saṃbhogakāya. Karune ki a i na rolā. Karune refers to the bodhicitta in the form of the seminal fluid, which is the dharmakāya. "One should not act in opposition to it" (na rolā) means that the dharmakāya, the inseparability of the two bodies, will arise. Karune ki a i na rolā: Karuna means compassion, the bodhicitta or the seminal fluid of amṛta, for the sake of preventing the cessation of bliss (kaṃ). One should not act in opposition to it (na rolā). Thus it is said: by the light rays of the bindu of the syllable Aṃ that has entered the lotus of the nirmāṇacakra, the bindu of the syllable Haṃ abiding in great bliss is made to drip. That very [fluid] is the size of a hundred-thousandth of the tip of a hair, and it pervades the entire body. If one asks what the result of generating such a yoga is, it is said: Tahi baṃ la khājjai. Tahiṃ means "at that time," and baṃ la means "one should eat," so that attachment to the body (kāya) does not arise. Not only does attachment to the body not arise, but attachment to the mind (citta) also does not occur. It is said: Gāḍheṃ ma a ṇā pijjai. Gāḍheṃ means "extremely firm" or "supreme," so one should contemplate madana [the mind] and realize it as being without mind (acitta). Not only does attachment to the mind not arise, but...

དེ་ལ་གསུང་གི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ། ཧ་ལེ་ཀཱ་ལིཾ་ཛ་ར་པཱ་ཎི་ཨ་ཨི། ཧ་ལེ་ཞེས་པ་ཧཾ་ཡིག་གཞོམ་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ལེ་ཞེས་པ་དེ་ལེན་ པ་སྟེ་ཨཾ་ཡིག་གིས་ཞེས་པ་བལྟ་བར་བྱའོ། ། ཨཾ་ཡིག་དང་ཧཾ་ཡིག་དག་ལས་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་ན། ཀཱ་ལིཾ་ཛ་ར་པ་ཎི་ཨ་ཨི་ཀཱའི་སྒྲ་ཡིས་ཀ་ལ་སོགས་པའོ། ། གཉིས་ཀ་ཨཱ་ལི་སྟེ་གཉིས་ཀ་འི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་སོ། ། ཛ་ར་ཞེས་པ་དེ་གནས་པ་མེད་པ་སྟེ་དེ་ནི་སྐལ་ལྡན་ཀཱ་ལིཾ་ཛ་རའོ། ། པ་ཎི་ཨ་ ཨི་ཞེས་པ་དེ་དག་ལས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་ཞུགས་པར་གྱུར་པའོ། ། རིམ་པ་འདིས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡལ་བར་གྱུར་པ་ནཱ་ད་དེ་རེས་འགའ་སྟོང་པ་འབའ་ཞིག་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དོགས་ནས་གསུངས་པ། དུནྡུ་ར་ཏ་ ཧིཾ་བཱཛྫ་ཨི་ཨི། སྐལ་མེད་དུནྡུ་ར་ཞེས་བརྗོད། ། ཅེས་པ་སྟོང་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཉིད་སྐལ་མེད་ཅེས་པའི་དོན་ནོ། ། ནཱ་ད་གཉིས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཙ་ཨུ་ས་མ་ཀསྠུ་རཱི་སིཧླཱ། ཀཔྤུ་ར་ལཱ་ཨི་ཨ་ཨི། ཙ་ཨུ་ས་མའི་སྒྲས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་ པར་སྣང་མཛད་དོ། ། ཀསྠུ་རིའི་སྒྲས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་བསྐྱོད་པའོ། ། སིཧླཱའི་སྒྲས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིན་ཆེན་དབང་པོའོ། ། ཀཔྤུ་རའི་སྒྲས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འོད་དཔག་མེད་དེ། འདི་རྣམས་ཀྱང་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་ཐིམ་པར་གྱུར་པའོ། ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ནི་ ནཱ་ད་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རླུང་གི་ཁམས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་འདིར་ཐ་དད་དུ་མ་གསུངས་སོ། །

Regarding that, it is said: "Even attachment to speech does not arise." Hale kāliṃ jarapāṇi a i. Hale refers to the nature of the indestructible syllable Haṃ. Le means "to take," which should be understood as the syllable Aṃ. When the syllables Aṃ and Haṃ merge, the sound Kāliṃ jarapāṇi a i refers to the consonants Ka and so forth. Both are Āli (vowels), meaning the two garlands of nāda (resonance). Jara means "without abiding," which is the fortunate Kāliṃ jara. Pāṇi a i means that through their identity, that very essence has entered. Fearing that through this sequence, once attachment to body, speech, and mind has vanished, one might then become attached to the nāda as being merely emptiness, it is said: Duṃdura ta hiṃ vājja i i. "The unfortunate is called Duṃdura," meaning that the conceptualization of emptiness itself is the "unfortunate." If one asks how the yoga of the two nādas is, it is therefore said: Ca usamaka sthurī sihlā kapūra lā i a i. By the sound Ca-usama, the Tathāgata Vairocana is meant. By the sound Kasthurī, the Tathāgata Akṣobhya. By the sound Sihlā, the Tathāgata Ratneśvara. By the sound Kapūra, the Tathāgata Amitābha. These also dissolve into that through their identity. As for Amoghasiddhi, because he is the wind element of the inseparability of the two nādas, he is not mentioned separately here.

ཡང་ན་གང་ཙ་ཨུ་ས་མའི་སྒྲས་བཞི་མཉམ་སྟེ། ཡ་ར་ལ་ཝ་རླུང་དང་མེ་དང་ས་དང་ཆུ་རྣམས་ཀྱི་བསྐྱེད་པར་གྱུར་པ། རིམ་པས་ལྷ་མོ་སྒྲོལ་མ་དང་། གོས་དཀར་མོ་དང་། སྤྱན་མ་དང་། མཱ་མ་ཀཱི་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོའི་པདྨའི་འདབ་མ་རྣམས་ལ་དབང་ལྡན་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་འདབ་མ་བཞི་ནི་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ཀསྠུ་རི་ཧཱུཾ་ཡིག་སྟེ། དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། སིཧླཱ་ཨོཾ་ཡིག་སྟེ། དེ་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བ་ལ་འགོད་པར་བྱའོ། ། ཀཔྤུ་ར་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་རྣམས་ཏེ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའི་འདབ་མ་རྣམས་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། མ་ལ་ཨི་ཞེས་པ་ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤ་རྣམས་ཏེ། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་ཤར་ལ་ སོགས་པའི་འདབ་མ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ལ་རིམ་པས་དགོད་པར་བྱའོ། ། ཨིནྡྷ་ཎ་ཞེས་པ། ཨ་ཨཱ། ཨེ་ཨཱི། ཨུ་ཨཱུ། ཨེ་ཨཻ་ཞེས་པའི་དབྱངས་རྣམས་སོ། ། དེའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་འདབ་མ་བཞི་ལ་དབྱངས་ཐུང་ངུ་བཞིའོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཁོར་ ལོའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་འདབ་མ་བཞི་ལ་དབྱངས་རིང་པོ་བཞིའོ། ། ཤཱ་ལིཉྫ། ཏ་ཧིཾ་བྷ་རུ་ཁཱ་ཨི་ཨ་ཨི་ཞེས་པ་ཤཱ་ལིཉྫའི་སྒྲས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའོ། ། ཏ་ཧིཾ་དེར་བྷ་རུ་མང་པོ་བཟའ་བར་བྱ་སྟེ། ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། འདིས་ཕུང་པོ་ཁམས་ལ་ སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་ཏེ།

Alternatively, by the sounds of ka ca ū sa ma, the four equalities are established: ya ra la va are the generators of wind, fire, earth, and water, which are respectively the nature of the goddesses Tārā, Pāṇḍaravāsinī, Locanā, and Māmakī. These should be applied to the four petals of the dharma-cakra and the saṃbhoga-cakra lotuses, starting from the direction of Īśāna and so forth. Kaṣṭhūrī is the syllable hūṃ; it should be applied to the center of the dharma-cakra. Sihlā is the syllable oṃ; it should be placed in the center of the saṃbhoga-cakra. Kampūra refers to the sixteen vowels; they should be applied to the petals of the mahāsukha-cakra. Malaya refers to a ka ca ṭa ta pa ya śa; these should be placed sequentially on the eight petals of the nirmāṇa-cakra, starting from the east. Indhana refers to the vowels a ā, e ī, u ū, ṛ ṝ. Among these, the four short vowels are on the four petals of the dharma-cakra starting from Īśāna, and the four long vowels are on the four petals of the saṃbhoga-cakra starting from Īśāna. Śāliñja refers to ta hiṃ bharukhā i a i; by the word śāliñja, the aggregates, elements, and so forth are meant. Ta hiṃ means "there," and bharukhā means "many should be eaten," which signifies "should be enjoyed." By this, the purification of the aggregates, elements, and so forth is taught.

ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ནི་དམ་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། གཞན་ཡང་སྐད་ཅིག་དེ་ལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ། ཕྲེཾ་ཁ་ཎ་ཁེ་ཊ་ཀ་རནྟེ། ཤུདྡྷ་ཨ་ཤུདྡྷ་ན་མུ་ཎི་ ཨ་ཨི། ཕྲེཾ་ཁ་ཎ་ཞེས་པ་ལྟེ་བ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་གནས་པའི་དབྱངས་དང་པོའི་ཐིག་ལེའི་འོད་ཟེར་ལས་ཏེ་སྟེང་དུ་འགྲོ་བའོ། ། ཁེ་ཊ་ཞེས་པའི་འོད་ཟེར་དེས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོར་གནས་པ་ཁ་འོག་ཏུ་ཕྱོགས་པའི་ཧཾ་ཡིག་བཞུ་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདུད་རྩིའི་ཐིག་ལེའི་འོག་ཏུ་ འགྲོ་བའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ན་དག་དང་མ་དག་པ་ཡང་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། གཞན་ཡང་གསུངས་པ། ནི་རཾ་ཤུ་ཨ་ཞེས་པ་གང་གི་མ་ལུས་པས་དག་པའི་ཨཾ་ཤུ་གསལ་བ་དེ་ནི་ནི་རཾ་ཤུ་སྟེ་ཟླ་བ་ ཕྱེད་པའོ། ། ཡང་ན་གང་། གང་གི་ཆ་ཤས་དང་བྲལ་བའི་ཆ་དེ་ནི་རཾ་ཤུ་སྟེ་ཟླ་བ་ཕྱེད་པའོ། ། དེ་ཨཾ་ག་འཁོར་ལོ་བཞིར་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡན་ལག་མཆོག་ལ། ཙ་ཌ་ཝི་ཨ་བྱིན་ནས། ཏ་ཧིཾ་ངེ་ལ་ཛའི་སྒྲས་ངག་གི་རྒྱན་ནོ། ། ཤཱ་ར་བ་པ་ཎི་ཨ་ཨི་ཞེས་པ་རོ་ཤྲཱ་པ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེའོ། ། དེ་ཡང་པ་ནི་ཨ་ཨི་གཞུག་པར་བྱ་ཞིང་ཇི་སྲིད་སྦྱིན་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ། འདིས་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་གསུངས་སོ། ། ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གསུངས་པ། མལ་ཡ་ཛ་ཀུནྡུ་རུ་བ་ཌ་ཨི་ཞེས་པ་ལྟེ་བ་ལས་སྟེང་དུ་སོར་མོ་བཞིའི་བར་དུ་འོག་གི་འོད་ཟེར་དང་།

The aggregates and so forth, having become the nature of the utterly pure dharmadhātu, will attain supreme bliss. Furthermore, it is said that they arise in that very instant: phreṃ khaṇa kheṭa karaṇṭe śuddha aśuddha namuni a i. Regarding phreṃ khaṇa: from the light rays of the bindu of the first vowel residing in the nirmāṇacakra at the navel, it moves upward. Regarding kheṭa: by those light rays, the amṛta bindu produced from the melting of the syllable haṃ, which resides in the mahāsukhacakra and is oriented downward, moves downward. When this occurs, one will no longer perceive the pure or the impure, because of the non-conceptual nature of the coemergent (sahaja) itself; this is the intended meaning. Furthermore, it is said: niraṃśu a. That which is the clarity of the aṃśu (light) that is entirely pure is niraṃśu, the half-moon. Alternatively, that part which is devoid of parts is niraṃśu, the half-moon. That [half-moon] is the supreme limb of all [the drops] residing in the four cakras. Having added caḍavi a, the sound ta hiṃḍe ja is an ornament of speech. Śāravapaṇi a i refers to the rasa (flavor), the dharmadhātu, the bindu of the bodhicitta. Furthermore, paṇi a i should be inserted and should be given as long as [necessary]; by this, the binduyoga is taught. The sūkṣmayoga is taught: malaya ja kuṇḍuru baḍa i. From the navel, upward to a distance of four finger-widths, the lower light rays and—

སྟེང་གི་བདུད་རྩིའི་ཐིག་ལེ་ ཕྲད་པ་ནི་མ་ལ་ཡ་ཛའོ། ། དེར་བསྐྱོད་པ་ཙམ་གྱིས་སེམས་འཛིན་པ་ནི་ཀུནྡུ་རུ་སྟེ། ཀུནྡུ་རུའི་སྒྲས་ཀྱང་ལྷུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུནྡུ་རུ་ཞེས་པར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ནི་ཚོགས་པ་དང་ཕྲད་པའི་བྱ་བའོ། ། གང་དུ་བསྐྱེད་པ་བྱ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཌིཾ་ཌི་མ་ཏ་ཧིཾ་ན་བཱཛྫི་ཨ་ཨི་རེ་ཞེས་པ་ཌིཾ་ཌི་མ་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། དེར་དེ་སྤང་བར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་དུ་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ལས་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། རེའི་སྒྲ་ནི་བོད་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཚིག་ཁ་སྐོང་བའོ། ། ད་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ལྟེ་བར་པདྨ་ཁ་དོག་སེར་པོ་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པའི་དབུས་སུ་ དབྱངས་དང་པོ་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཐིག་ལེ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཤར་ལ་སོགས་པའི་འདབ་མ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ལ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤ་རྣམས་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་ཐིག་ལེ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། ། སྙིང་གར་པདྨ་ཁ་དོག་དཀར་པོ་འདབ་མ་བརྒྱད་པའི་དབུས་སུ་ཁ་འོག་ཏུ་ཕྱོགས་ པའི་ཧཱུྃ་ཡིག་སྟེ་ཤར་ལ་སོགས་པའི་འདབ་མ་བཞི་ལ་ཨ་ཨི་ཨུ་ཨེ་དབྱངས་ཡིག་བཞི་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཐིག་ལེས་བརྒྱན་པ་དང་། དབང་ལྡན་ལ་སོགས་པའི་འདབ་མ་བཞི་ལ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཡ་ར་ལ་ཝ་རྣམས་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཐིག་ལེ་དང་ལྡན་པའོ། ། མགྲིན་པར་ལོངས་ སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོར་པདྨ་ཁ་དོག་དམར་པོ་འདབ་མ་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྟེ་བར་ཨོཾ་ཡིག་ཁ་འོག་ཏུ་ཕྱོགས་པ་སྟེ།

The meeting with the drop of nectar above is mālayaja. Merely by moving there, the mind is held; this is kunduru. By the word kunduru, it becomes kunduru precisely because of falling. This is the activity of meeting the assembly. If one asks, "Where should it be generated?" it is said: ḍiṃḍima ta hiṃ na vājji a i re. Here, ḍiṃḍima is the avadhūtī. One should not abandon it there; the intention is that in that very place, through the equal union of all things in its own nature. The word re is a vocative; it is a word-filler. Now, the summarized meaning shall be shown. In the center of a sixty-four-petaled yellow lotus at the navel, there is the first vowel together with a half-moon and a drop. On the eight petals in the east and so forth, there are, in order, a, ka, ca, ṭa, ta, pa, ya, and śa, each with a half-moon and a drop. In the center of an eight-petaled white lotus at the heart, facing downward, is the syllable hūṃ. On the four petals in the east and so forth, there are the four vowels a, i, u, and e, adorned with half-moons and drops. On the four petals in the northeast and so forth, there are, in order, ya, ra, la, and va, each with a half-moon and a drop. At the throat, in the saṃbhoga-cakra, in the center of a sixteen-petaled red lotus, is the syllable oṃ, facing downward.

ཕྱོགས་ཀྱི་འདབ་མ་བཞི་ལ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཨཱ་ཨཱི་ཨཱུ་ཨཻ་དབྱངས་རིང་པོ་བཞི་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཐིག་ལེས་བརྒྱན་པ་དང་། དབང་ལྡན་ལ་སོགས་པའི་འདབ་མ་བཞི་ལ་ དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཡ་ར་ལ་ཝ་རྣམས་སོ། ། སྨིན་མའི་དབུས་སུ་པདྨ་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པ་འདབ་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པའི་ལྟེ་བར་ཧཾ་ཡིག་ཁ་འོག་ཏུ་ཕྱོགས་པ་སྟེ། ཤར་ལ་སོགས་པའི་འདབ་མ་གཅིག་གིས་བར་དུ་ཆོད་པ་དེ་རྣམས་ལ་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་རྣམས་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཐིག་ལེ་དང་ ལྡན་པའོ། ། ལྟེ་བར་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ཁ་དོག་སེར་པོའི་དབུས་ཀྱི་ལྟེ་བ་ལ་དབྱངས་དང་པོ་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཐིག་ལེས་བརྒྱན་པ་སྟེ། ཤར་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་ཀྱི་འདབ་མ་རྣམས་ལ་ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤ་རྣམས་སོ། ། དབང་ལྡན་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འདབ་མ་རྣམས་ལ་ཨ་ཡིག་ ལ་སོགས་པ་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་པོ་རྣམས་དང་ཀ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་པོ་རྣམས་དང་། ཅུང་ཟད་གསལ་བའི་ཌ་ཌྷ་ད་དྷ་ཡ་ལ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟར་འདབ་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། གང་ཞིག་ཙཎྜ་ལཱིའི་མིང་ཅན་དེ་ནི་དབྱངས་དང་པོ་སྟེ། དེ་ཉིད་པདྨའི་རྩ་བ་ ལྟ་བུ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོས་སྟེང་དུ་སོང་བས་ཇི་སྲིད་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་བར་དུ་སོན་པའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཆོས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པར་གནས་པའི་ཧཱུྃ་ཡིག་དང་། ཨོཾ་ཡིག་དག་གི་ཐིག་ལེ་གཉིས་བཞུ་ནས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོར་སོན་པས་ཧཾ་ཡིག་ཐིག་ལེར་བཞུ་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཧཾ་ཡིག་ ཐིག་ལེར་ཞུ་བ་ཡང་སྐྲའི་རྩེ་མོ་བརྒྱ་སྟོང་གི་ཆའི་འོད་ཟེར་ལ་ཁྱབ་ཅིང་།

On the four petals of the cardinal directions, in their proper order, are the four long vowels Ā, Ī, Ū, and AI, together with a crescent moon and adorned with a bindu. On the four petals of the intermediate directions, such as Ishana, are likewise Ya, Ra, La, and Va. In the center of the eyebrows is a multicolored lotus with thirty-two petals; in its hub is the syllable HAṂ, facing downward. On the petals separated by one interval from the east and so forth, the sixteen vowels are present together with a crescent moon and a bindu. In the center of the navel is the emanation wheel (nirmāṇacakra), yellow in color; in its central hub is the first vowel together with a crescent moon and adorned with a bindu. On the petals of the cardinal directions, such as the east, are A, Ka, Ca, Ṭa, Ta, Pa, Ya, and Śa. On the petals of the intermediate directions, such as Ishana, are the sixteen vowels beginning with A, the thirty-four consonants beginning with Ka, and the slightly distinct Ḍa, Ḍha, Da, Dha, Ya, and La; thus they should be applied to the sixty-four petals. That which is named Caṇḍālī is the first vowel; like the very fine root of a lotus, it ascends until it reaches the saṃbhogacakra. By its light rays, the two bindus of the syllables HŪṂ and OṂ, which reside in the dharmadhātu and saṃbhogacakra, are melted, and having reached the great bliss wheel (mahāsukhacakra), the syllable HAṂ is to be melted into a bindu. Then, the melting of the syllable HAṂ into a bindu also pervades light rays the size of a hundred-thousandth of the tip of a hair.

(ཙཎ་ཌ་,ཙཎྜ་)ལཱིའི་ཐིག་ལེ་ལ་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཙཎྜ་ལཱི་སྟེ། དེའི་ཡང་ཐིག་ལེ་སྔར་གྱི་བྱ་བ་བཞིན་བྱའོ་ཞེས་པ་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རིམ་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྷ་མོའི་སྐུའོ། ། ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་ཡང་ ལྟེ་བ་ལས་སྟེང་དུ་སོར་མོ་བཞིའི་ཆ་སྤངས་པར་དེའི་འོད་ཟེར་དང་ཧཱུྃ་ཡིག་ཐིག་ལེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཐིག་ལེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་འོག་ཏུ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་གཉིས་ཀ་དངོས་པོ་ལ་ཏིལ་ཙམ་ཡང་འཛིན་པ་མེད་པ། ལྷ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་པ་ནི་ཐིག་ལེའི་རིམ་པ་དང་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་འདི་དག་ལ་གོང་ནས་གོང་དུ་བསྙེན་བ་དང་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པར་བྱའོ། ། འདི་ཡང་རྣལ་འབྱོར་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་པོ་མཆོག་གི་བར་མ་ཆད་པར་ལས་རྒྱལ་པོ་མཆོག་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་དག་ནི་ཆགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་མངོན་ པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་འདིས་ཐ་མལ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རང་བཞིན་བསྲེགས་ནས། ། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར། ལྟེ་བར་གཏུམ་མོ་འབར་བ་ཡིས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་བསྲེག་ཅིང་། ། སྤྱན་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྲེགས་ཏེ། ། བསྲེགས་ནས་རི་བོང་ཅན་ཧཾ་འཛག། ཅེས་པ་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་ལེའུར་གསུངས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ཤིན་ཏུ་ངེས་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་མདོར་བསྡུས་ན། ། སངས་རྒྱས་ལྔར་ནི་རབ་ཏུ་ གྲགས། ། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཉིད་ནི། །

That which has entered the drop of Caṇḍālī is Caṇḍālī; its drop should also be treated as before. This is the stage of the subtle yoga, the body of all the Tathāgatas and the goddesses. As for the yoga of the drop: having set aside four finger-widths above the navel, the light rays and the syllable HŪṂ are the nature of the drop, and the drop is also below the dharma-chakra. Thus, both the support and the supported are without even a sesame seed’s worth of grasping at substantiality. The non-arising of all deities is the stage of the drop and the subtle yoga. In these yogas, one should cultivate an especially firm conviction in the successive stages of approach, joy, and so forth. Furthermore, without interruption from the yoga of the supreme maṇḍala king up to the supreme king of activities, these should be applied to the manifest complete awakening of both those with attachment and those free from attachment. By means of this yoga, the nature of ordinary pride is incinerated, and the aggregates, elements, sense bases, and so forth are thoroughly purified. Therefore, the meaning of the verse spoken in the Vajra Family Chapter is rendered perfectly certain: "By the blazing of Caṇḍālī at the navel, The five Tathāgatas are incinerated, Locanā and the others are also incinerated; Having incinerated them, the moon-like HAṂ drips." For that very reason, the Blessed One said: "The five aggregates, in brief, Are renowned as the five Buddhas. The vajra sense bases themselves..."

བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཆོག། ཅེས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྦྱོར་བ་འདིས་རྣམ་པར་སྦྱང་བར་གྱུར་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་པ་སངས་རྒྱས་ལྔར་འགྱུར་རོ། ། རྡོ་རྗེའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་གཉིས་ནི། ། ཞེས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་ལྷ་མོ་བཞི་སྟེ། ས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔས་བསྡུས་ཤིང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ རྣམས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་རིམ་པ་འདིས་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ཡང་མཚོན་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་པ་ལ་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པས་སྣང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་ པོ་མཆོག་ནི་འཁོར་ལོ་བཞིར་གནས་པ་ནཱ་དའི་བདག་ཉིད་ཅན་ས་བོན་གྱི་ལུས་ལྷའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའོ། ། ལས་རྒྱལ་པོ་མཆོག་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་གང་། ཀོལླ་ཨི་རེ་ཊྠི་ཨ་བོ་ ལཱ་ཞེས་པ་བོ་ལཱ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། མུམྨུ་ཎི་རེ་ཀཀྐོ་ལཱ་ཞེས་པ་ཀཀྐོ་ལཱ་ནི་པདྨ་སྟེ། ཆོས་འབྱུང་བདག་མེད་མའོ། ། གྷཎེ་ཀྲྀ་པི་ཊ་ཧོ་བཱཛྫ་ཨི། རྟག་ཏུ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་ཞེས་པའོ། ། ཀ་རུ་ཎེ་ཀི་ཨ་ཨི་ན་རོ་ལཱ། འདིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཀ་ཀ་རུ་ཎ་སྟེ་ ཀཾ་བདེ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

Regarding the phrase "the supreme maṇḍala of the bodhisattvas," the five aggregates are form and so forth; they are the nature of the utterly pure dharmadhātu. When purified by this application, they are summarized as the five buddhas. Regarding the phrase "the two vajra sense bases," these are the four goddesses, Locanā and so forth, whose nature is the four great elements. Since earth and the other elements are subsumed within the five aggregates, the sense bases are also subsumed within the five aggregates themselves. Thus, all aggregates, elements, and sense bases are the nature of the utterly pure dharmadhātu; this sequence also illustrates the initial application. In the third absorption, the initial application is called "the purity of appearance" through the purity of the aggregates and so forth. The supreme king of the maṇḍala is the nature of the deity, the body of the seed-syllable, which abides in the four cakras and is of the nature of the nāda. The supreme king of activity is the nature of the two truths, the nature of wisdom and method, and the nature of the moon and sun. Alternatively, regarding the verse: "Kollaireṭṭhi abola" (Kollaireṭṭhi abola), "bola" is Vajradhara. "Mummuṇire kakkola" (Mummuṇire kakkola), "kakkola" is the lotus, the dharmodaya, Nairātmyā. "Ghaṇe kṛpita ho vājjai" (Ghaṇe kṛpita ho vājjai) means that the two are always and exclusively inseparable. "Karune ki a i naro la" (Karune ki a i naro la): by this, becoming the nature of the three vajras, "ka" is karuṇā, and "ka" is the coemergent primordial wisdom of bliss.

དེ་འགོག་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། དེས་རོ་ལཱ་འགལ་བའི་བྱ་བ་མེད་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་པའོ། ། ཏ་ཧིཾ་བ་ལ་ཁཱ་ཛྫ་ཨི། གཱ་ཌྷེཾ་ཏ་ཧིཾ་དེའི་ཚེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ དགའ་བར་གྱུར་པ་ན་སྐུའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ། ། མ་ཨ་ཎཱ་པིཛྫ་ཨ་ཨི། ཞེས་པ་ཐུགས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་མེད་དོ། ། ཧ་ལེ་ཀཱ་ལིཾ་ཛ་ར་པ་ཎི་ཨ་ཨི་ཞེས་པ་སྟོང་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་མེད་དོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་ཙ་ཨུ་ས་མ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ རང་བཞིན་ནོ། ། ཀསྠུ་རཱི་སིཧླཱ་ཀཱཔྤུ་ར་ལ་ཨི་ཨ་ཨི་ཞེས་བ་དེ་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཡང་ངོ་། ། མཱ་ལ་ཨ་ཨིནྡྷ་ན་ཞེས་བ་དེ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡང་ངོ་། ། ཤཱ་ལིཾ་ཛ་ཏ་ཧིཾ་བྷ་རུ་ཁ་ཨི་ཨ་ཨི་ཞེས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཤཱ་ལིཾ་ཛ་ཏེ། དེ་ཏ་ཧིཾ་དེར། བྷ་རུ་ མང་པོ། ། ཁ་ཨེ་ཨ་ཨི་ཞེས་བྱ་བཟའ་བར་བྱ་སྟེ། འཛིན་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། ཕྲེཾ་ཁ་ཎ་ཁེ་ཊ་ཀ་རནྟེ་ཞེས་པ་འོང་བ་ཕྲེཾ་ཁ་ཎ་སྟེ་སྡུད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། འགྲོ་བ་ཁེ་ཊ་སྟེ་སྤྲོ་བ་ཀུན་ རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཅི་ཞེ་ན་གསུངས་པ། ཤུདྡྷ་ཨ་ཤུདྡྷ་ན་མུ་ཎི་ཨ་ཨི་ཤུདྡྷ་ཞེས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། ཨ་ཤུདྡྷ་ཞེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ཡང་མེད་དོ། །

To prevent that, there is the vajra bodhicitta. By means of that, there is no activity that contradicts the rōlā; it is the very inseparability of the conventional and the ultimate, which is called the fourth, the coemergent (sahaja). Tahiṃ balakhājjai. At that time, when one has become coemergent joy, there is no clinging to the body. Māṇapijjai. Thus, there is also no clinging to the mind. Hale kāliṃ jarapaṇi ai. Thus, there is also no clinging to emptiness. If one asks how this is so, it is said: Because ca-u-sa-ma is the nature of the four great elements. Kasthūrī sihlākappurailai ai. This is also the inseparability of the three bodies (kāyas). Mālaindhanam. This is also the nature of the five wisdoms (jñānas), such as the mirror-like wisdom and so forth. Śāliṃ jatahiṃ bharukhai ai. All of these are śāliṃ ja; in that (tahiṃ), bharu means "many." Khā ai means "to be eaten." In the manner of non-apprehension, one will be born into the utterly pure dharmadhātu itself. If one asks how this very thing is so, it is said: Phreṃ khaṇa kheṭakaraṃte. Phreṃ khaṇa is "coming," which is the gathering, the ultimate truth (paramārthasatya). Kheṭa is "going," which is the emanation, the conventional truth (saṃvṛtisatya). It is the inseparability of the ultimate truth and the conventional truth. If one asks what that is, it is said: Śuddha aśuddha namuni ai. Śuddha is the ultimate truth. Aśuddha is the conventional truth. Because the two are inseparable, both are also non-existent.

གཞན་ཡང་ཅི་ ཞེ་ན་གསུངས་པ། ནི་རཾ་ཤུ་ཨ་ཨཾ་ག་ཙ་ཌཱ་ཝི་ཨ། ཏ་ཧིཾ་ཛ་ཤ་རཱ་བ་པ་ཎི་ཨ་ཨི། ནི་རཾ་ཤུ་འོད་གསལ་བ་སྟེ། ཨཾ་ག་ཙ་ཌཱ་ཝི་ཨ་སྐུ་གསུམ་འདིའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་བྱས་ནས་དེར་ཛ་ཤ་རཱ་བ་པ་ཎི་ཨ་ཨི། ཛ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་རླུང་སྟེ་ཇི་སྲིད་ནཱ་ད་ཞེས་པའོ། ། ཤ་རཱ་བ། རོ་ཤྲཱ་བ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཐིག་ལེའོ་ཞེས་པ་ནཱ་ད་ཐིག་ལེར་རབ་ཏུ་གཞུག་པར་བྱའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་མ་ལ་ཡ་ཛ་འདུ་བ་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། ཀུནྡུ་རུ་བཱ་ཊ་ཨི་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཌིཎྜི་མ་ཏ་ཧིཾ་ན་བཱིཛྫ་ཨ་ཨི་རེ་ཞེས་པ་ཌིཎྜི་མ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ཡང་ དེར་ན་བཱིཛྫ་ཨ་ཨི་སྤང་བར་མི་བྱ་ཞིང་དོར་བར་མི་བྱ་སྟེ། སྤངས་པའི་རང་བཞིན་ནི་སྤང་བར་མི་ནུས་སོ། ། འདི་དག་གིས་ཅི་གསུངས་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པ་འདི་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ལམ་ཟུང་དུ་འཇུག་ པའི་རིམ་པའོ་ཞེས་པ་གླུའི་དོན་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་གྱིས་དང་པོར་སྦྱོར་བའོ། ། སྦས་པའི་དོན་གྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་པོ་མཆོག་གོ། ། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་དོན་གྱིས་ལས་རྒྱལ་པོ་མཆོག་གོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་བཤད་དོ། ། གར་ཡང་གསུངས་པ། དྲན་པ་མི་འཕྲོགས་ རྣལ་འབྱོར་ལས། ། ཧེ་རུ་ཀ་ཡི་གཟུགས་ཀྱི་གར། ། ཞེས་པ་གར་བྱེད་པ་ནི་གར་ཏེ་རྐང་སྟབས་བརྒྱད་དོ། ། གང་གི་གཟུགས་ཀྱིས་ཤེ་ན་ཧེ་རུ་ཀའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ཧེ་རུ་ཀའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། །

Furthermore, what is it that is taught? It is said: niraṃśu a aṃ ga ca ḍā vi a | ta hiṃ ja śa rā va pa ṇi a i | niraṃśu is the clear light (ābhāsvara). Aṃ ga ca ḍā vi a means having made the nature of these three bodies (kāya) into that very state, ja śa rā va pa ṇi a i. Ja is Amoghasiddhi, the wind, as long as it is called nāda. Śa rā va is ro śrā va, the drop (bindu) of the expanse of reality (dharmadhātu); thus, the nāda should be thoroughly inserted into the drop. How is this so? Mālayaja is the gathering, which is non-duality. Kunduru vāṭa i means that Vajradhara and Nairātmyā will arise as inseparable. Ḍiṇḍima ta hiṃ na vījjā a i re means ḍiṇḍima is the avadhūtī, Nairātmyā. Furthermore, na vījjā a i there means it should not be abandoned and should not be discarded; the nature of that which is abandoned cannot be abandoned. What is taught by these? This, which is illustrated by the twelve examples such as the illusion-like and so forth, is the stage of union (yuganaddha), the path of manifestly perfect awakening to omniscience (sarvākārajñatā). This is the meaning of the song; it is the first application by way of the literal meaning. By way of the hidden meaning, it is the Supreme King of Maṇḍalas. By way of the very extensive meaning, it is the Supreme King of Actions; thus, the three absorptions (samādhi) are explained. Furthermore, it is said: "From the yoga of unassailable mindfulness, the dance of the form of Heruka." Here, "dancing" is the dance, which consists of the eight foot-steps. By what form? "By the form of Heruka," meaning by the nature of Heruka.

ཧེ་རུ་ཀའི་གཟུགས་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། དྲན་པ་མི་འཕྲོགས་རྣལ་འབྱོར་ལས། ། ཧེ་རུ་ཀ་ཕྱག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ཞེས་པའོ། ། འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཆགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པ་སྟེ། བསྒོམ་པའི་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྟག་ཏུ་གོམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། རྒྱུན་ དུ་བར་ཆད་མེད་པར་གུས་པ་དང་བཅས་པས་དུས་ཡུན་རིང་མོར་གོམས་པ་ལས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། འདིས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་རྗེས་སུ་ཆགས་པས་དམན་པ་ནི་ཧེ་རུ་ཀའི་གཟུགས་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། ། རིམ་པ་དེས་གང་ཞིག་གར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ནི་མཆོག་སྟེ། གཞན་ནི་གར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཡང་ན། གར་ནི་གར་བྱེད་པ་སྟེ་གནས་པ་མེད་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཡོ་བ་མེད་པ་སྟེ་གཡོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཧེ་རུ་ཀའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། ། འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཆགས་ པའི་སེམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པ་སྟེ། བསྒོམ་པ་ཞེས་པ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ཡི་བདེ་བ་འདོད་མར་བརྗོད། ། ཅེས་པས་ཆགས་པ་ནི་འདོད་མ་སྟེ་བདག་མེད་མའོ། ། སེམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་བདག་མེད་མའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། ། གླུ་དང་གར་གཉིས་པོ་འདི་དག་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ བྱའོ་ཞེས་སྡུད་པ་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་ཆོས་དང་སངས་རྒྱས་དང་། ། མ་མོ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱིས། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་ཆོས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་སྐུ་གསུམ་གྱིས་ཏེ་མང་པོའི་ཚིག་གོ། །

If one asks, "What is the nature of the form of Heruka?" it is said: "Through the yoga of unassailable mindfulness." This means by means of recollecting the form of the two-armed Heruka and so forth. If one asks, "How is that?" it is said: "Meditating with a mind of passion," meaning with a mind that is passionate toward the meditation. If one asks, "How is that?" it means "by a mind of constant habituation," which signifies practicing for a long duration with devotion, continuously and without interruption. By this, the inferior state of passion following constant meditation is not the form of Heruka itself. The meaning is that by that sequence, that which dances is the supreme, while anything else is not the dance. Alternatively, "dance" (nṛtya) means dancing, which is non-abiding. Because it is all-pervasive, it is immovable. If one asks, "How is it immovable?" it is because the form of Heruka is by nature emptiness, the absence of marks, and the absence of aspiration. If one asks, "How is that?" it is said: "Meditating with a mind of passion." "Meditation" refers to meditative equipoise. Regarding the statement, "Its bliss is called the Desire Lady," passion is the Desire Lady, who is Nairātmyā. "By the mind" means by the wisdom of Nairātmyā. It is taught in summary that both this song and dance are to be performed through the yoga of the three vajras: "By Vajradharma, the Buddhas, and the Mātṛ-yoginīs." Here, "Vajradharma" refers to the nature of the Dharmakāya through the three bodies; thus, the plural is used.

སངས་རྒྱས་དང་ཞེས་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་སྐུ་གསུམ་གྱིས་སོ། ། མ་མོ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ ཀྱིས། ། ཞེས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་སྐུ་གསུམ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། རེ་རེ་ལ་མང་པོའི་ཚིག་ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་གསུམ་ཉིད་བསྟན་ཏོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ནི་གང་ཞིག་གླུ་དང་གར་མཆོག་སྟེ། གླུ་དང་གར་འདི་དག་ཉིད་མཆོག་ཡིན་གྱིས་གཞན་ཐ་མལ་པ་ལ་སོགས་པའི་གླུ་དང་གར་དག་ གིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཀོལླ་ཨི་རེཌྛི་ཨ་བོ་ལཱ་ཞེས་པའི་གླུའི་དོན་ཉིད་ཀྱིས་མཆོག་གི་གླུ་བླང་བར་བྱ་ཞིང་། ཧེ་རུ་ཀའི་གཟུགས་ཀྱིས་གར། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་དོན་ཉིད་ཀྱིས་མཆོག་གི་གར་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ། གླུ་དང་གར་ནི་འདི་དག་གིས། ། མཆོག་གི་གླུ་བླང་གར་བྱའོ། ། ཞེས་པ་ལེགས་པར་གནས་པའོ། ། གླུ་དང་གར་དག་གིས་མཆོག་ཉིད་གསུངས་པ། འདི་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཚོགས་བསྲུང་ཞིང་། ། དེ་བཞིན་བདག་ཀྱང་བསྲུང་བ་ཉིད། ། འདིས་ནི་འཇིག་རྟེན་དབང་དུ་བྱེད། ། འདིས་ནི་བསྔགས་ཀྱི་བཟླས་པའོ། ། ཚོགས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ ལ་སོགས་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསྲུང་བའོ། ། ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ལ་ནིའི་སྒྲ་སྟེ། འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་དགོངས་པ་བཞི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་འདིས་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། བདག་ཀྱང་བསྲུང་ཞེས་པ་སེམས་བསྲུང་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཞེས་པ་སེམས་བསྲུང་བ་ ཉིད་ཚོགས་བསྲུང་བའོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། འདིས་ནི་གར་དང་འབྲེལ་བ་མངོན་པར་བརྗོད་པས་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། གསུང་རྡོ་རྗེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ།

"Buddhas" refers to the three bodies (kāya) of the nature of the emanation body (nirmāṇakāya). "By the mātṛ yoginīs" refers to the three bodies themselves of the nature of the enjoyment body (saṃbhogakāya). The use of the plural for each term indicates that the three bodies are being taught. That which is the supreme song and dance: these very songs and dances are supreme, and not the ordinary songs and dances of others. One should sing the supreme song through the very meaning of the song "Kolla ireṭṭi abola," and perform the supreme dance through the explained meaning of "The dance in the form of Heruka," and so forth. Thus, it is well established: "By these songs and dances, one should sing the supreme song and perform the dance." Regarding the statement that these songs and dances are supreme: "By this very [means], the assembly is protected, and likewise, oneself is also protected. By this, the world is brought under control; by this, it is the recitation of the mantra." The "assembly" refers to the aggregates (skandha), elements (dhātu), and sense bases (āyatana), and so forth; it is the protection of these. The word "ni" is used for the sake of distinction, meaning that it is by this very [means]—that is, by this expression of the four intentions—and not by any other. "Protecting oneself" means protecting the mind. The intention is that "likewise" means that protecting the mind itself is the protection of the assembly. By this, the connection to the dance is expressed, meaning it is not by any other. This is the Vajra Speech, the enjoyment body.

སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པས་ཚོགས་བསྲུང་བའོ། ། སྐུ་དང་གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་ པས་བདག་བསྲུང་བ་སྟེ་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན། ཇི་སྙེད་ཡན་ལག་བསྐྱོད་པ་དང་། ། ཚིག་རྣམས་རབ་ཏུ་སྤྲོ་བ་ཡང་། ། དེ་སྙེད་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱར་འགྱུར། ། ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་གོ་འཕང་གནས། ། ཞེས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ཤིན་ཏུ་ངེས་པ་སྟེ། ལེའུ་དེ་ དང་སྤྱོད་པའི་ལེའུ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ངེས་པའོ། ། གཞན་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། བསྲུང་བ་ཞེས་པ་བརྟེན་པ་སྟེ། ། དབང་ཞེས་པ་དེའི་སེམས་དབང་དུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་འདིས་ནི་དབང་དུ་བྱེད་ཅེས་པ་འདིས་གར་གསུངས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ ཅད་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ནི་སྣང་བ་དང་མཚན་མ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྔའི་དོན་ནོ། ། ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དབང་ཞིང་དབང་དུ་གྱུར་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་གར་རོ། ། འདིས་ནི་སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པའོ། ། ཞེས་ པ་གླུ་གསུངས་པ་སྟེ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། གླུ་དང་གར་དག་དང་། གར་དང་གླུ་དག་དགོངས་པའི་སྐད་ཀྱིས་འདི་དག་དབྱེར་མེད་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་སྟེ། འདི་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཚོགས་བསྲུང་ཞིང་། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གཞན་རབ་ ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདིར་མ་གསུངས་སོ། ། གླུ་དང་གར་གྱི་བྱིན་རླབས་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་འདི་ཉིད་མཆོག་གི་གླུ་དང་གར་ཡིན་ཏེ་དེ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། གང་དུ་གུས་བཅས་གླུ་ལེན་དང་། ། གང་དུ་གུས་བཅས་གར་བྱེད་པ། །

Because the three kāyas are inseparable, the gathering is protected. Because the vajra body, speech, and mind are the three inseparable kāyas, the self is protected and not by another; this is the meaning. What does this state? "However many limbs are moved, and however many words are uttered, that many become mantra and mudrā; one abides in the state of glorious Heruka." This verse is extremely definitive, as it is certain to be without duality in both that chapter and the chapter on conduct. Furthermore, the Blessed One said: "Protection" means relying; "empowerment" means the mind having come under control. By this, it is taught where "bringing under control" is spoken of: because all that belongs to the three realms is of that very nature, the "world" refers to appearances and signs, which is the meaning of the five aggregates. Alternatively, "world" refers to the five aggregates; "empowerment" and "coming under control" refers to the nature of immovability, the characteristic of being one in equality. This is the "song of mantra recitation," which is the singing of songs; the intention is that all signs are completely abandoned. "Songs and dances" and "dances and songs" are taught as inseparable in the intentional language. Because the meaning of "by this very [means] the gathering is protected," and so forth, is already very clear, it is not explained here. Regarding the blessing of song and dance: if this itself is the supreme song and dance, that very thing shall be expressed: "Wherever one sings with devotion, and wherever one dances with devotion..."

ཚོགས་ཀྱི་བདག་པོས་སྔར་བྱས་ནས། ། དེ་ལ་དྲི་ནི་མཚོན་པར་བྱ། ། དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། གསང་བའི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གུས་བཅས་ཞེས་པས་འབད་པ་དང་བཅས་པའོ། ། གླུ་ལེན་ཞེས་པ་གསུངས་པའི་གླུའི་དོན་གྱིས་འཇུག་པའོ། ། གང་དུ་ཞེས་པ་དེའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་བཞི་པ་ལའོ། ། གང་དུ་གུས་བཅས་གར་བྱེད་པ་ དེ་བཞིན་དུ་གར་གྱི་དོན་གྱིས་འཇུག་པའོ། ། དེ་ལ་དྲི་ནི་མཚོན་པར་བྱ། ། དྲི་ཞེས་པ་མཚོན་བྱ་དང་མཚོན་བྱེད་དང་མཚོན་པ་པོ་ནི་དྲི་ཉིད་དོ། ། གཉིས་ཀའི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་དྲིའོ། ། དེ་ཉིད་མཚོན་པར་བྱ་སྟེ། མཚོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པར་ བྱའོ། ། གཉིས་ཀའི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་སྐུ་གསུམ་སྟེ། གཞན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། གླུ་དང་གར་དག་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་རྒྱས་བཏབ་པའོ་ཞེས་ངེས་པའོ། ། སྒོག་པ་དང་པོའི་དྲི་ཡིན་ཏེ། ། དེ་ནས་ཡང་ནི་བྱ་རྒོད་དྲི། ། ག་བུར་མལ་ལ་ཛའི་དྲི། ། ཞེས་པ་འདི་ནི་གར་གྱི་བྱིན་རླབས་ཏེ་རབ་ཏུ་གྲགས་སོ། ། ཡང་ན། ལ་སུ་ན་ཞེས་པ་རོལ་རྩེད་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་གིས་དང་པོའི་དྲི་ཞེས་པ་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བྱ་རྒོད་དྲི་ཞེས་པ་མངོན་པར་འདོད་པ་ལ་དྲི་གང་། ཏྲི་ངྷ་འདོད་པ་དང་མངོན་པར་འདོད་པའོ། ། དེ་ ནས་དེའི་བར་མ་ཆད་པར་མཆོག་དགའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡང་ག་བུར་དྲི་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། མ་ལ་ཡ་ཛ་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།

Having first performed the ritual of the Lord of the Assembly, one should indicate the scent to him. This is the very clarity of the meaning. The secret meaning shall be expressed: "with devotion" means with diligence. "Singing songs" refers to engaging through the meaning of the songs that have been taught. "Where" refers to the fourth moment. "Where one dances with devotion" likewise refers to engaging through the meaning of the dance. In that regard, "one should indicate the scent": "scent" (gandha) is the indicated, the indicator, and the one who indicates; it is the scent itself. It is the nature of the two garlands of nāda of both; the two garlands of nāda are the scent. That itself should be indicated; it should be established by the very act of indicating. The two garlands of nāda of both are inseparable—the three bodies (kāya); the intention is that there is nothing else whatsoever. It is certain that through song and dance, one is sealed by the nature of the three bodies of the Blessed One. "The scent of the first garlic, then again the scent of the vulture, the scent of camphor and malayaja": this is the well-known blessing of the dance. Alternatively, by the etymology of lāsya as "playful sport," "the scent of the first" is the wisdom of joy (ānanda). "The scent of the vulture" refers to the scent of intense longing; tridha means longing and intense longing. Then, in the interval between that and the next, is the wisdom of supreme joy (paramānanda). Furthermore, the scent of camphor is the wisdom of the joy of separation (viramānanda). Malayaja is the fourth, the wisdom of coemergent joy (sahajānanda).

ག་བུར་མ་ལ་ཡ་ཛ་ཞེས་པ་བདེ་བ་སྤངས་ནས་དེ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་བསྡུས་པས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་གར་ གྱི་བྱིན་རླབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུང་པའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་གླུའི་བྱིན་རླབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། ། ངང་པ་དང་ནི་བུང་བའི་སྒྲས། ། གླུ་ཡི་མཐའ་ནས་མཉན་པར་བྱ། ། ཅེ་སྤྱང་དག་གི་སྒྲ་ཡང་ནི། ། ཕྱི་རོལ་ཚལ་དུ་མཚོན་པར་བྱ། ། དོན་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། གསང་བའི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་སྒྲ་ཞེས་པ་ནཱ་ དའོ། ། དེ་ཡང་ངང་པ་ནི་ཧཾ་ཡིག་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བུང་བའི་ཞེས་པ་རྐང་པ་དྲུག་པ་སྟེ་དྲུག་པ་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གླུའི་མཐའ་ཆ་དང་བྲལ་བ་སྟེ་མཉན་པར་བྱ་ཞེས་པ་མཉན་པའི་སྒོ་ཡིས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་ད་དབྱེར་མེད་པ་ལས་གང་ཞིག་ འཛག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཟླ་བ་ཞུ་བ་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ་དེ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་དང་སེམས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གོའི་སྒྲས་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དེས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་ཅེ་སྤྱང་སྟེ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། དེའི་སྒྲ་ཡང་དེའི་དོན་རྟོགས་ པའོ། ། ཕྱི་རོལ་ཚལ་དུ་ཞེས་པ་ཕྱི་རོལ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། ཚལ་ནི་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཚུལ་ཏེ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཕྱི་རོལ་ཉིད་ཚལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་ཚལ་དེར་ཞེས་པ་ཕྱི་རོལ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་རྣམས་སོ། ། ཚལ་ནི་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཚུལ་ཏེ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཕྱི་རོལ་ཉིད་ཚལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་ཚལ་དེར་མཚོན་པར་བྱ།

Regarding the phrase "camphor of Malaya," it is said that by abandoning bliss and negating that which is not it, one is "coemergent." This is the teaching on the characteristics of the blessing of dance. Following that, the characteristics of the blessing of song are as follows: "By the sounds of the swan and the bee, One should listen to the end of the song. The sound of the jackal as well Should be illustrated in the outer grove." The meaning is easy to understand. To express the secret meaning: "sound" refers to nāda. Furthermore, the "swan" is the syllable Haṃ, the nature of the Vajra Mind. "The bee" refers to the six-legged one, the wisdom of the sixth, Vajradhara. "The end of the song" is free from parts; "one should listen" means one should realize it through the gateway of listening. From the inseparability of the āli and kāli nāda, that which drips is the bodhicitta arising from the melting moon; that itself is the Vajra Mind and the nature of non-mind. By the word "go," the sense faculties are meant. Because they completely delimit subject and object, they are the "jackal"—the faculties, objects, and consciousnesses. "Its sound" is the realization of their meaning. "In the outer grove": the "outer" refers to the faculties and objects. "Grove" is the manner of thorough realization, which is authentic wisdom. "The outer itself is the grove"—in that outer grove, one should illustrate it. The "outer" refers to the faculties and objects. "Grove" is the manner of thorough realization, which is authentic wisdom. The outer itself is the grove; in that outer grove, one should illustrate it.

ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིག་གིས་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་གླུའི་བྱིན་རླབས་སོ། ། གར་གྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་སྐུ་གཉིས་སོ། ། གླུའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྟེ་གཉིས་ཀའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་བསྟན་ཏེ་ཞེས་པའོ། ། ལྷ་དང་དབང་བསྐུར་བར་ཡང་གང་། ། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་རྒྱས་གདབ་གསུངས། ། དེ་ལ་བདག་ནི་ཐེ་ཚོམ་མཆིས། ། གང་གིས་རྒྱས་གདབ་ཕྱག་རྒྱ་ཅི། ། ཞེས་ཞུས་པ་གསུངས་པ། རྒྱས་གདབ་རྟགས་དང་མཚན་མ་སྟེ། ། མཚན་མས་རིགས་ནི་མཚོན་ པར་བྱ། ། རིགས་འཆོལ་སྒོམ་པ་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། དངོས་གྲུབ་མིན་ཅིང་སྒྲུབ་པའང་མིན། ། དབང་པོ་གང་གིས་ཡུལ་གང་ཞིག་གཟུང་བར་བྱ་བ་དེ་ནི་དེའི་ཡུལ་ཏེ། མིག་གིས་གཟུང་བྱ་གཟུགས་ཡིན་ཏེ། ། རྣ་བས་མཉན་པར་བྱ་བ་སྒྲ། ། སྣ་ཡིས་རེག་བྱ་དྲི་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་ པའི་དབང་པོའི་ཡུལ་ངེས་པ་ཉིད་དེ། འདི་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་རིགས་བརྒྱའི་དབྱེ་བས་རིགས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། འཆོལ་བར་གྱུར་པ་ན་སྒོམ་པ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། དེའི་སྦྱོར་བ་མིན་ཞིང་འདུ་བ་མིན་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་གྲུབ་མིན་ཏེ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་མི་ འགྲུབ་པའོ། ། སྒྲུབ་པོའང་མིན་ཞེས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ཉིད་རིགས་མ་འཆོལ་བའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་གསུངས་པ། ཞེ་སྡང་ཕྱག་རྒྱས་བདག་མེད་མ། ། གཏི་མུག་ཕྱག་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་མ། ། སེར་སྣའི་ཕྱག་རྒྱས་དཀར་མོ་སྟེ། ། ཆགས་ པས་ཆུ་མ་ཕྱག་རྒྱས་གདབ། ། ཕྲག་དོག་ཕྱག་རྒྱས་མཁའ་འགྲོ་མ། །

"With the eye of wisdom, one should realize the indivisibility of all things"—this is the blessing of song. Through the blessing of dance, the two bodies [are indicated]. Through the blessing of song, the saṃbhogakāya is indicated; thus, by the blessing of both, the three bodies of the Bhagavān are shown. Regarding the deities and the empowerment, it is said: "Hatred and the others are to be sealed." To this, I have a doubt: "By what is the sealing done, and what is the mudrā?" In response, it is said: "The sealing is the sign and the mark; by the mark, the family is indicated. Through the practice of meditating on a confused family, there is neither accomplishment nor attainment. Whichever sense faculty perceives whichever object, that is its object: form is what is perceived by the eye, sound is what is heard by the ear, and smell is what is sensed by the nose," and so forth. This is the certainty of the objects of the sense faculties. This very [certainty] is also called "family" through the division of the hundred families, such as Vairocana and the rest. When there is confusion, it is the meditative attainment; it is not the practice and not the union. Therefore, it is not accomplishment, meaning that authentic wisdom is not achieved. It is also not the "attainer," meaning it is not the cause for achieving authentic wisdom. This very practice of the non-confused family is taught: "Nairātmyā is sealed by the mudrā of hatred; Vajrī is sealed by the mudrā of delusion; Gaurī is sealed by the mudrā of avarice; Pāṇḍarā is sealed by the mudrā of passion; Ḍākinī is sealed by the mudrā of envy."

ཞེ་སྡང་ཕྱག་རྒྱས་པུཀྐ་སཱི། ། གཏི་མུག་ཕྱག་རྒྱས་རི་ཁྲོད་མ། ། སེར་སྣའི་ཕྱག་རྒྱས་གདོལ་པ་མོ། ། འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱས་གཡུང་མོ་སྟེ། ། ཡང་ན་དཀར་མོ་ཞེ་སྡང་གིས། ། གཏི་མུག་ཕྱག་རྒྱས་ཆོམ་རྐུན་མ། ། སེར་སྣའི་ཕྱག་རྒྱས་རོ་ལངས་མ། ། འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱས་གྷསྨ་རཱི། ། གཏི་མུག་ཕྱག་རྒྱས་ས་སྤྱོད་མ། ། འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱས་མཁའ་སྤྱོད་མ། ། འདོད་པས་རྒྱས་གདབ་ཤེས་པར་གྱིས། ། ཞེས་པ་འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་ནང་གི་རིམ་པར་གནས་པའི་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་ མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་གདབ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཞེ་སྡང་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་དང་བདག་མེད་མ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་ཐ་དད་མེད་ ཅིང་གཅད་དུ་མེད་པའོ། ། གཏི་མུག་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་རྡོ་རྗེ་མ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། སེར་སྣ་ནི་རིན་ཆེན་དབང་པོ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་སྟེ། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་དཀར་མོ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་ མེད་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཆུའི་རྣལ་འབྱོར་མ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། ཕྲག་དོག་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། །

"Pukkasī is sealed by the mudrā of hatred; Śavarī by the mudrā of delusion; Caṇḍālī by the mudrā of avarice; and Ḍombī by the mudrā of desire. Alternatively, Gaurī is sealed by hatred; Caurī by the mudrā of delusion; Vetālī by the mudrā of avarice; Ghasmarī by the mudrā of desire; Bhūcarī by the mudrā of delusion; and Khecarī by the mudrā of desire. Understand that they are to be sealed by desire." The meaning of this is as follows: the five ḍākinīs, such as Nairātmyā and the others who abide in the internal stages, should be understood as being sealed by the five Tathāgatas, such as Akṣobhya and the others, through their very nature. Hatred is Akṣobhya, the aggregate of consciousness; this aggregate of consciousness and Nairātmyā are non-dual, indivisible, inseparable, and cannot be partitioned. Delusion is Vairocana, the aggregate of form; this aggregate of form and Vajrī are non-dual. Avarice is Ratneśvara, the aggregate of feeling; this aggregate of feeling and Gaurī are non-dual. Desire is Amitābha, the aggregate of perception; this aggregate of perception and Vārīyoginī are non-dual. Envy is Amoghasiddhi, the aggregate of formations; this aggregate of formations and Vajraḍākinī are non-dual.

འདིས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་དག་པ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་ཐ་དད་མེད་ཅིང་གཅད་དུ་མེད་པའོ། ། ཞེ་སྡང་ཕྱག་རྒྱས་པུཀྐ་སཱི། ། ཞེས་པ་ཞེ་སྡང་མི་བསྐྱོད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་སྟེ། དེ་དང་པུཀྐ་སཱི་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། གཏི་མུག་ཕྱག་རྒྱས་རི་ཁྲོད་མ། ། ཞེས་པ་གཏི་མུག་ནི་རྣམ་པར་ སྣང་མཛད་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ་དེ་དང་རི་ཁྲོད་མ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། སེར་སྣའི་ཕྱག་རྒྱས་གདོལ་པ་མོ། ། ཞེས་པ་སེར་སྣ་ནི་རིན་ཆེན་དབང་པོ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་སྟེ། དེ་དང་གདོལ་པ་མོ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱས་གཡུང་མོ་སྟེ། ། ཞེས་པ་འདོད་ཆགས་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་ མེད་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ། དེ་དང་གཡུང་མོ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། ཡང་ན་དཀར་མོ་ཞེ་སྡང་གིས། ། ཞེས་པ་ཞེ་སྡང་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་སྟེ། དེ་དང་དཀར་མོ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། གཏི་མུག་ཕྱག་རྒྱས་ཆོམ་རྐུན་མ། ། ཞེས་པ་གཏི་མུག་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ། དེ་དང་ཆོམ་རྐུན་མ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། སེར་སྣའི་ཕྱག་རྒྱས་རོ་ལངས་མ། ། ཞེས་པ་སེར་སྣ་ནི་རིན་ཆེན་དབང་པོ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་སྟེ། དེ་དང་རོ་ལངས་མ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱས་གྷསྨ་རཱི། ། ཞེས་པ་འདོད་ཆགས་ནི་འོད་དཔག་མེད་འདུ་ཤེས་ ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ་དེ་དང་གྷསྨ་རཱི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། གཏི་མུག་ཕྱག་རྒྱས་ས་སྤྱོད་མ། །

By this, the nature of the five aggregates and the purity of suchness are non-dual; they are indivisible, inseparable, and cannot be distinguished. "Through the mudrā of hatred, Pukkasī": hatred is Akṣobhya, the aggregate of consciousness; these two, Akṣobhya and Pukkasī, are non-dual. "Through the mudrā of delusion, Śavarī": delusion is Vairocana, the aggregate of form; these two, Vairocana and Śavarī, are non-dual. "Through the mudrā of avarice, Caṇḍālī": avarice is Ratneśa, the aggregate of feeling; these two, Ratneśa and Caṇḍālī, are non-dual. "Through the mudrā of desire, Ḍombī": desire is Amitābha, the aggregate of perception; these two, Amitābha and Ḍombī, are non-dual. Alternatively: "Through hatred, Gaurī": hatred is Akṣobhya, the aggregate of consciousness; these two, Akṣobhya and Gaurī, are non-dual. "Through the mudrā of delusion, Caurī": delusion is Vairocana, the aggregate of form; these two, Vairocana and Caurī, are non-dual. "Through the mudrā of avarice, Vetālī": avarice is Ratneśa, the aggregate of feeling; these two, Ratneśa and Vetālī, are non-dual. "Through the mudrā of desire, Ghasmarī": desire is Amitābha, the aggregate of perception; these two, Amitābha and Ghasmarī, are non-dual. "Through the mudrā of delusion, Bhūcarī": delusion is Vairocana, the aggregate of form; these two, Vairocana and Bhūcarī, are non-dual. "Through the mudrā of avarice, Khecarī": avarice is Ratneśa, the aggregate of feeling; these two, Ratneśa and Khecarī, are non-dual. "Through the mudrā of desire, Pukkasī": desire is Amitābha, the aggregate of perception; these two, Amitābha and Pukkasī, are non-dual. "Through the mudrā of hatred, Śavarī": hatred is Akṣobhya, the aggregate of consciousness; these two, Akṣobhya and Śavarī, are non-dual. "Through the mudrā of delusion, Caṇḍālī": delusion is Vairocana, the aggregate of form; these two, Vairocana and Caṇḍālī, are non-dual. "Through the mudrā of avarice, Ḍombī": avarice is Ratneśa, the aggregate of feeling; these two, Ratneśa and Ḍombī, are non-dual. "Through the mudrā of desire, Gaurī": desire is Amitābha, the aggregate of perception; these two, Amitābha and Gaurī, are non-dual. "Through the mudrā of hatred, Caurī": hatred is Akṣobhya, the aggregate of consciousness; these two, Akṣobhya and Caurī, are non-dual. "Through the mudrā of delusion, Vetālī": delusion is Vairocana, the aggregate of form; these two, Vairocana and Vetālī, are non-dual. "Through the mudrā of avarice, Ghasmarī": avarice is Ratneśa, the aggregate of feeling; these two, Ratneśa and Ghasmarī, are non-dual. "Through the mudrā of desire, Bhūcarī": desire is Amitābha, the aggregate of perception; these two, Amitābha

ཞེས་པ་གཏི་མུག་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ། དེ་དང་ས་སྤྱོད་མ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱས་མཁའ་སྤྱོད་མ། ། ཞེས་པ་འདོད་ཆགས་ནི་འོད་དཔག་མེད་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ། དེ་ དང་མཁའ་སྤྱོད་མ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་ཐ་དད་མེད་ཅིང་གཅད་དུ་མེད་པའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་བསྟན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་སྐུ་གསུམ་ཞེས་པ་སྟེ། ཞེ་སྡང་ཕྱག་རྒྱས་བདག་མེད་མ། ། ཞེ་སྡང་ཕྱག་རྒྱས་ པུཀྐ་སཱི། ། ཡང་ན་དཀར་མོ་ཞེ་སྡང་གིས། ། ཞེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། གང་གང་དབང་པོའི་ལམ་ཉིད་དུ། ། དེ་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་འགྲོ་སྟེ། ། མཉམ་པར་མ་བཞག་སྦྱོར་བ་ཡི། ། རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཉིད། ། ཅེས་པའོ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་རྡོ་རྗེ་མ། ། ཚོར་བའི་ཕུང་པོར་དཀར་མོ་སྟེ། ། འདུ་ཤེས་ཆུ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཞེས་པ་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་མཁའ་འགྲོ་མ་གསུམ་མོ། ། འདུ་བྱེད་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་བྱ། ། ཞེས་པ་དོན་ཡོད་ གྲུབ་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་ཕྱིར། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་ཁ་སྦྱོར་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། གཏི་མུག་ཕྱག་རྒྱས་རི་ཁྲོད་མ། ། སེར་སྣའི་ཕྱག་རྒྱས་གདོལ་པ་མོ། ། འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱས་གཡུང་མོ་སྟེ། །

Thus, delusion is Vairocana, the aggregate of form; this and the Earth-Dweller are non-dual. "Desire is the mudrā of the Sky-Dweller" means that desire is Amitābha, the aggregate of perception; this and the Sky-Dweller are non-dual, indivisible, inseparable, and uncuttable. Because the ḍākinīs are the inseparability of the three vajras, the teaching on the blessing of the three consciousnesses is the dharmakāya itself, referred to as the "three bodies." "Hatred is the mudrā of Nairātmyā," "Hatred is the mudrā of Pukkasī," or "Alternatively, Gaurī is through hatred," means that consciousness, the faculties, and the objects are consciousness alone. For that very reason, the Blessed One said: "Whatever enters the path of the faculties, it proceeds by its own nature; through the yoga of non-equipoise, there is always equipoise itself." "Vajrā is the aggregate of form, Gaurī is the aggregate of feeling, and the Water Yoginī is perception"—these are the three ḍākinīs whose nature is the three bodies. "The nature of the aggregate of formations is called Vajraḍākinī," because she is blessed by Amoghasiddhi. This means that the two garlands of vowels and consonants and the nāda are themselves the inseparable union of Hevajra. "Delusion is the mudrā of Śavarī, Avarice is the mudrā of Caṇḍālī, and Desire is the mudrā of Ḍombī."

ཞེས་པ་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་ བཞིན་མཁའ་འགྲོ་མ་གསུམ་མོ། ། གཏི་མུག་ཕྱག་རྒྱས་ཆོམ་རྐུན་མ། ། སེར་སྣའི་ཕྱག་རྒྱས་རོ་ལངས་མ། ། འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱས་གྷསྨ་རཱི། ། ཞེས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་གསུམ་པོ་འདི་ཡང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། བདག་མེད་མ་དང་པུཀྐ་སཱི། ། དཀར་མོ་རྣམ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་གསུམ། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ནི་མཉམ་ལྡན་པ། ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་ངེས། ། རི་ཁྲོད་གདོལ་པ་གཡུང་མོ་ནི། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཅན། ། དེ་བཞིན་ཆོམ་རྐུན་ལ་སོགས་གསུམ། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཅན། ། གཉིས་མེད་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། ། གསུམ་ནི་རིགས་དྲུག་ཏུ་ བརྗོད་དེ། ། ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས། ། གསུམ་ནི་རིགས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་གསུམ་ཉིད་དང་། ། གཉིས་མེད་གཅིག་གི་རང་བཞིན་ཅན། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བརྗོད། ། མདོར་བསྡུས་པ་ལས་ངེས་པ་སྟེ། ། གཉིས་དང་གཉིས་མེད་རང་བཞིན་ནི། ། དབྱེ་བས་གསུམ་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། ། བཞི་པ་བསྒྲུབ་བྱའི་རང་བཞིན་ཏེ། ། དེ་ཉིད་བརྗོད་པར་ནུས་མ་ཡིན། ། གང་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་གིས་རྒྱས་བཏབ། ། དེ་ཕྱིར་རིགས་འཆོལ་ཤེས་པ་ལས། ། དངོས་གྲུབ་མིན་ཅིང་སྒྲུབ་པོའང་མིན། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་རིགས་འཆོལ་བ་བསྒོམ་པའི་ སྦྱོར་བ་འདི་ནི་རིགས་འདྲེས་པ་བསྒོམ་པ་སྦྱོར་བ་ཉིད་རིགས་འཆོལ་བ་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བའོ་ཞེས་དགོངས་པ་སྟེ། རིགས་རྣམས་འཆོལ་བ་ཁྱད་པར་གྱི་ཞུགས་པ་གང་གི་ཚེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་དེ་ནི་རིགས་འཆོལ་བ་སྒོམ་པའི་སྦྱོར་བའོ། །

Thus, the three ḍākinīs are the nature of the three kāyas. "By the mudrā of delusion is Caurī; by the mudrā of avarice is Vetālī; by the mudrā of desire is Ghasmarī." These three ḍākinīs are also the nature of the three kāyas. "Nairātmyā, Pukkasī, and Gaurī are the three consciousness-ḍākinīs. When wisdom and method are in union, they are determined to be Vajraḍākinī. Śavarī, Caṇḍālī, and Ḍombī possess the mudrās of body, speech, and mind. Likewise, the three beginning with Caurī possess the mudrās of body, speech, and mind. The nature of the two non-dualities and the three are described as the six families. From the nature of wisdom and method, the three become the six families. The nature of the two is the three themselves, and the nature of the non-dual is the one. That is also described as the fivefold. This is the certainty from the summary: the nature of the two and the non-dual, through division, becomes three. The fourth is the nature of the object of accomplishment; that itself cannot be expressed. Because it is sealed by aversion, therefore, from knowing the confused families, there is no accomplishment and no practitioner." This refers to the practice of meditating on the confused families. The intention is that the practice of meditating on the mixed families is the very practice of meditating on the confused families. When one enters into meditative equipoise with the families in a confused or exceptional manner, that is the practice of meditating on the confused families.

དེའི་ཕྱིར་དངོས་གྲུབ་མེད་འབྲས་བུ་ མེད་པའོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་མེད་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་སྟེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་རང་བཞིན་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་གང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས། གང་ཚེ་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཞུགས་ཤིང་ འདྲེས་པའི་རིགས་རྣམས་ཏེ་དེ་ནི་རིགས་འཆོལ་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བའོ། ། དེའི་ཕྱིར། དངོས་གྲུབ་མེད་ཅིང་སྒྲུབ་པོ་མེད། ། ཅེས་པའི་རིགས་འཆོལ་བ་མེད་པ་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་གང་ཞིག་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་རིགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་ མ་རྣམས་འདོད་པས་ཤེས་པར་གྱིས། ། འདོད་པས་ཤེས་པའི་སྒྲ་འདོད་པ་མེད་པས་རྣལ་འབྱོར་མ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། གླུ་དང་གར་དང་རྒྱས་གདབ་པའི་ཐེ་ཚོམ་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། ། ད་ནི་སྔགས་ཀྱི་ལེའུར་གསུངས་པའི་སྔགས་བཏུ་བ་གསུངས་པ། ཨཱ་ ལི་དང་པོ་བདག་མེད་མ། ། ཨཱ་ལི་གཉིས་པ་རྡོ་རྗེ་མ། ། ཨཱ་ལི་གསུམ་པ་དཀར་མོ་སྟེ། ། བཞི་པ་ཆུ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཨ་ཨཱ་ཨི་ཨཱི་ཟླ་བ་ཕྱེད་པས་བརྒྱན་པ་སྟེ། ཨཾ་ཨཱཾ་ཨིཾ་ཨཱིཾ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞིའི་ས་བོན་ནོ། ། ཡང་ན་གང་། ཨཱ་ལི་དང་པོ་བདག་མེད་མ། ། ཞེས་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། ཨཱ་ ལི་གཉིས་པ་རྡོ་རྗེ་མ། ། ཞེས་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། ཨཱ་ལི་གསུམ་པ་དཀར་མོ་སྟེ། ། ཞེས་པ་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། བཞི་པ་ཆུ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། །

Therefore, there is no accomplishment and no result. The absence of a practitioner is the absence of a cause, because cause and result are inseparable by nature. Alternatively, when the tathāgatas such as Vairocana and so forth enter into the application of meditation in various forms, they are the mixed families; that is the application of meditating on the mixed families. Therefore: "There is no accomplishment and no practitioner." The reasoning that attains the union from the application of meditating on the absence of mixed families is what is called "the sphere of the Buddhas." For that very reason: "The yoginīs should be known through desire." The word "known through desire" means that through the absence of desire, the yoginīs possess the application of natural purity. This concludes the resolution of doubts regarding song, dance, and the sealing. Now, the extraction of the mantras taught in the Mantra Chapter is explained: The first āli is Nairātmyā; The second āli is Vajrī; The third āli is Gaurī; The fourth is Vārīyoginī. A, Ā, I, Ī, adorned with the half-moon; Aṃ, Āṃ, Iṃ, Īṃ—these are the seed syllables of the four ḍākinīs. Alternatively, "The first āli is Nairātmyā" refers to the Mind Vajra. "The second āli is Vajrī" refers to the Body Vajra. "The third āli is Gaurī" refers to the Speech Vajra. "The fourth is Vārīyoginī" refers to the coemergent inseparability of the three vajras.

ཡང་ན་དགའ་བ་དང་མཆོག་དགའ་དང་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་མཁའ་འགྲོ་མ་ གསུམ་མོ། ། བཞི་པ་ཆུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། འདི་ལ་དེའི་རྣལ་འབྱོར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཆུའི་རྣལ་འབྱོར་མའོ། ། བདེ་བ་སྤངས་ནས་དེ་མ་ཡིན། ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས་བཞི་པ་ཞེས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའོ། ། ལྔ་པ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ། ། དྲུག་པ་པུཀྐ་སཱི་རུ་བརྗོད། ། བདུན་ པ་ཉིད་ནི་རི་ཁྲོད་མ། ། བརྒྱད་པ་གདོལ་པ་མོ་རུ་འདོད། ། དགུ་པ་ཡང་ནི་གཡུང་མོ་ཉིད། ། ཡང་ནི་དཀར་མོ་ལྔ་པ་གཉིས། ། ཨུ་ཨཱུ་རྀ་རཱྀ་ལྀ་ལཱྀ་ཞེས་པ་རིམ་པ་བཞིན་ས་བོན་དྲུག་སྟེ། ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་དང་ཐིག་ལེས་བརྒྱན་པར་གྱུར་པ། ། ཨུཾ་ཨཱུཾ་རྀཾ་རཱྀཾ་ལྀཾ་ལཱྀཾ་མཁའ་འགྲོ་མ་དྲུག་གི་ས་བོན་ རྣམས་སོ། ། ཡང་ན་གང་། ལྔ་པ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ། ། ཞེས་པ་བཞི་པ་དེ་ཉིད། ལྔ་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནི་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ཉིད་དྲུག་པ་སྟེ། ཞེ་སྡང་ཕྱག་རྒྱ་པུཀྐ་སཱི། ། ཞེས་པའི་གསུང་ལས་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་ནི་པུཀྐ་ སཱི་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་བདུན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་ལྔ་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཐབས་དང་། དྲུག་པ་ནི་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་རབ་བོ། ། དེ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ནི་བདུན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རི་ཁྲོད་མར་འདོད་དོ། ། བརྒྱད་པ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་གདོལ་བ་མོ་ཞེས་བརྗོད་དེ།

Alternatively, there are three ḍākinīs whose nature is joy, supreme joy, and the joy of the absence of joy. The fourth is the water bodhicitta; because the yoga of that exists therein, she is the Water Yoginī (Jalayoginī). From the statement, "Having abandoned bliss, it is not that," the fourth is the coemergent joy (sahajānanda). The fifth is Vajraḍākinī. The sixth is said to be Pukkasī. The seventh is Śavarī. The eighth is held to be Caṇḍālī. The ninth is the Ḍombī herself. Alternatively, the fifth is the two white ones. The six seed-syllables are, in order: u, ū, ṛ, ṝ, ḷ, and ḹ, adorned with the half-moon and the bindu. uṃ, ūṃ, ṛṃ, ṝṃ, ḷṃ, and ḹṃ are the seed-syllables of the six ḍākinīs. Alternatively, regarding the statement, "The fifth is Vajraḍākinī," that very fourth is the fifth, whose nature is the five wisdoms such as the mirror-like wisdom and so forth; she is called Vajraḍākinī. That itself is the sixth. From the statement, "Pukkasī is the mudrā of hatred," the sixth is the wisdom of Vajradhara, which is Pukkasī. That itself is the seventh. The nature of the non-duality of insight and method is the fifth, the nature of the emanation of the five wisdoms, which is method; and the sixth is the wisdom of the sixth, Vajradhara, which is insight. The inseparability of those two is held to be the seventh, the bodhicitta Śavarī. The eighth is that very inseparability of insight and method, whose nature is the three vajras; she is called Caṇḍālī.

ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་བདག་མེད་མས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་རང་བཞིན་ལས་གདོལ་པ་མོ་ནི་ཙཎ་ཌཱ་ལཱི་བརྒྱད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དགུ་པ་ཡང་ནི་གཡུང་མོ་ཉིད་སླར་ ཡང་བཞི་པ་སྟེ། གཡུང་མོ་ནི་རེག་པ་མིན་པ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་བདག་མེད་མ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། དེ་ཉིད་ཡང་ཞེས་པ་ཡང་བཞི་པ་སྟེ། སྔར་ནི་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་བཞི་པ་གསུངས་ལ། ད་ནི་ལྔ་པ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་བཞི་པ་གསུངས་ཏེ། སྤྲོ་ བ་དང་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་བཞི་པ་ཞེས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དཀར་མོ་ལྔ་པོ་གཉིས་ཞེས་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་ལྔ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ཉིད། ། ཅེས་པའི་དོན་ནོ། ། བཅུ་གཅིག་ཆོམ་རྐུན་མ་རུ་བརྗོད། ། བཅུ་གཉིས་རོ་ལོངས་མ་རུ་འདོད། ། བཅུ་གསུམ་པ་ནི་ གྷསྨ་རཱི། ། བཅུ་བཞི་པ་ནི་ས་སྤྱོད་མ། ། བཅོ་ལྔ་པ་ནི་མཁའ་སྤྱོད་མ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་ས་བོན་ནོ། ། ཞེས་པ། ཨེ་ཨཻ་ཨོ་ཨཽ། ཨི་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་ཐིག་ལེས་བརྒྱན་པ་སྟེ། ཨེཾ་ཨཻཾ། ཨོ་ཨཽཾ་ཨཾ་ཡང་ཨཱཾ་ངོ་། ། ཡང་ན་གང་། ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ནི་བཅུ་ཡིན་ ལ། བཅུ་པོ་དེ་ཉིད་གཅིག་གཉིས་སུ་མེད་པར་བརྗོད་ཅེས་རབ་ཏུ་གྲགས་ཏེ། འོད་གསལ་བ་ཇི་སྙེད་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་པའོ། ། བཅུ་གཉིས་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། འདོད་ཅེས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བཅུ་གསུམ་ཞེས་ པ་དེ་ཉིད་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དེ། ཀཾ་ཞེས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

The nature of the union of the vowels and consonants, blessed by Nairātmyā, is called the eighth, Caṇḍālī. The ninth is the Ḍombī herself, who is again the fourth; the Ḍombī is the non-tangible Avadhūtī, the Vajraḍākinī Nairātmyā. That very one is also the fourth; previously, the fourth was taught as the nature of withdrawal, whereas now the fourth is taught as the nature of emanation, beginning with the words "the fifth, Vajraḍākinī," and so forth. Thus, the fourth is the very nature of both emanation and withdrawal. Therefore it is said: "The two of the five white ones" means both are the two fives; the meaning is "the very nature of the five wisdoms." The eleventh is called Cauryā; the twelfth is held to be Śauṇḍinī; the thirteenth is Ghasmarī; the fourteenth is Bhūcarī; the fifteenth is Khecarī; these are the seed-syllables of the Yoginīs. These are: E, Ai, O, Au, and I, adorned with the half-moon and the bindu, thus: Eṃ, Aiṃ, Oṃ, Auṃ, and Aṃ. Alternatively, those five themselves, as the inseparability of the conventional and the ultimate, are ten; and those ten are famously described as the non-dual one. This is the luminosity, the perfectly complete awakening. The "twelfth" is the essence of wisdom and method; "is held" (iṣṭa) means authentic wisdom. The "thirteenth" is the essence of the three bodies; "kaṃ" means authentic wisdom.

བཅུ་བཞི་པ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བཞི་པ་ནི་བཅུ་བཞི་པའོ། ། གཉིས་ཀའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ནི་ས་སྤྱོད་མ་སྟེ། ས་སྤྱོད་མའི་སྒྲས་ས་བརྟན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ས་སྤྱོད་མ་སྤྲོ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སྤྲོ་བ་ དང་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་བཞི་པ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། བཅོ་ལྔ་པ་ཞེས་པ་ལྔ་ཉིད་བཅུ་པའོ། ། མཁའ་སྤྱོད་མ་ཞེས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་བཞི་པའོ། ། དེ་ཉིད་ལྔ་དང་བཅུ་པ་སྟེ་བཅོ་ལྔ་པ་ཞེས་པའོ། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན། བཞི་པ་ཆུ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཞེས་པ་སྟེ། ། ཨཱ་ལི་དང་པོ་བདག་མེད་མ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྡུད་པ་དང་། ལྔ་པ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྡུད་པས། བཅུ་གཅིག་ཆོམ་རྐུན་མ་རུ་བརྗོད། ། ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ངེས་པའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་། དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟེ་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་རེ་རེ་ལ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་ས་བོན་ནོ། ། ཞེས་པ་རྣལ་ འབྱོར་མའི་སྒྲས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། ས་བོན་གྱི་སྒྲས་གསུང་རྡོ་རྗེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། ཀཾ་ཞེས་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་ས་བོན་ནོ། ། ཞེས་པ་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཨཱ་ལི་ནཱ་དའི་རང་བཞིན་ཏེ།

The fourteenth is the inseparability of the three vajras; the fourth is the fourteenth. The five wisdoms of both are the Earth-Goer (Kṣitigarbhā); by the term "Earth-Goer," there is the wisdom of the stable ground and the wisdom of the emanation of the Earth-Goer. The fourth is intended as the very nature of emanation and withdrawal. The fifteenth is the ten itself. The Sky-Goer (Khagāminī) is the nature of the dharmadhātu; the dharmadhātu itself is the fourth. That very thing is the five and the ten, which is the fifteenth. What is taught by this? "The fourth is the Water Yoginī," and "The first of the vowels is Nairātmyā," and so forth, which is withdrawal; and "The fifth is Vajraḍākinī," and so forth, which is withdrawal. "The eleventh is said to be Caurī," and so forth, which is the emanation and withdrawal inseparable, the authentic wisdom—this is the certainty. By the four ḍākinīs, the four great elements; by the five, the five wisdoms; and by the six, the six sense bases—all these of the three realms, each having the nature of five, are the nature of the fifteen ḍākinīs. "The seed-syllable of the Yoginī" means that by the term "Yoginī," there is the wisdom of the inseparable insight and method, the Vajra Body, the Nirmāṇakāya. By the term "seed-syllable," there is the Vajra Speech, the Saṃbhogakāya. "Kaṃ" is the Vajra Mind, the Dharmakāya. "The seed-syllable of the Yoginī" means the inseparability of the three bodies, the nature of the vowel-nāda.

ཀུན་རྫོབ་ དང་དོན་དམ་པ་དབྱེར་མེད་པ་བདེན་པ་གཉིས་ཟུང་དུ་འཇུག་པས་རྒྱས་བཏབ་པ་བླ་མ་དམ་པའི་ཞབས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པའི་ལམ་ཞེས་པ་སྟེ། སྔགས་ཀྱི་ལེའུར་ཉེ་བར་མཚོན་པའོ། ། རིགས་ཀྱི་ལེའུར་གསུངས་པ། རིགས་ཀྱི་ལེའུར་རྩ་རྣམས་གང་། ། བཅུ་དྲུག་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་གསུངས། ། རྩ་ནི་གཉིས་གཉིས་རྣལ་འབྱོར་མ། ། རེ་རེར་རིམ་པ་བཞིན་དུ་འདོད། ། རིགས་ཀྱི་ལེའུར་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་ལེའུར་རྩ་རྣམས་གང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་འབབ་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་རྩ་གཉིས་གཉིས་ ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་མ་རེ་རེ་གསུངས་སོ། ། རིམ་བཞིན་ཞེས་པ་གོ་རིམ་བཞིན་ཏེ། མི་ཕྱེད་མ་དང་། འཇལ་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་རྡོ་རྗེ་མའོ། ། ཕྲ་གཟུགས་མ་དང་རངས་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་སྦས་པའི་དཀར་མོའོ། ། རྩི་བ་མ་དང་སྤྱི་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་ཆུ་མའོ། ། གཡོན་པ་མ་དང་རྒྱུ་སྦྱིན་མ། ། ཞེས་པ་ གཉིས་ནི་མཁའ་འགྲོ་མའོ། ། ཐུང་ངུ་མ་དང་སྦྱོར་བྲལ་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་པུཀྐ་སཱིའོ། ། རུས་སྦལ་སྐྱེས་མ་དང་སྡུ་གུ་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་ཤ་བ་རཱིའོ། ། སྒོམ་པ་མོ་དང་གྲུབ་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་ཙཎྡ་ལཱིའོ། ། དབང་མ་དང་འཚེད་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་གཡུང་མོའོ། ། སྐྱོན་མ་དང་ ཡིད་བཟང་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་གཽ་རཱིའོ། ། འཇུག་མ་དང་སུམ་སྐོར་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་ཙཽ་རཱིའོ། ། མ་མོ་དང་འདོད་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་བེཏྟཱ་ལཱིའོ། ། མཚན་མོ་དང་ཁྱིམ་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་གྷསྨ་རཱིའོ། ། བསིལ་སྦྱིན་མ་དང་གཏུམ་མོ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་ས་སྤྱོད་མའོ། །

Conventional and ultimate are inseparable; sealed by the union of the two truths, this is the path to the manifest awakening of omniscience, understood through the kindness of the holy guru. This is illustrated in the Chapter on Mantra. As stated in the Chapter on the Families: "In the Chapter on the Families, it is taught that the channels are of the nature of twice sixteen. Each pair of channels is asserted to be, in successive order, a yoginī." Regarding the phrase "in the Chapter on the Families," this refers to the Vajra Family Chapter, where it is taught that thirty-two channels flow with bodhicitta. Each pair of channels is said to be a yoginī. "In successive order" means according to their sequence: Abhedā and Tulyā are Vajrī. Sūkṣmarūpā and Svapnā are Guhyagaurī. Rasā and Samānā are Varuṇī. Vāmā and Nāgā are Ḍākinī. Hrasvā and Viyogā are Pukkasī. Kūrmarī and Śaṅkhinī are Śavarī. Dhyānā and Sādhikā are Caṇḍālī. Iśānā and Pācānā are Ḍombī. Doṣā and Sumati are Gaurī. Praveśā and Trikaṇṭakā are Caurī. Mātṛ and Kāminī are Vetālī. Rātri and Gṛhā are Ghasmarī. Śiśiradā and Caṇḍā are Bhūcarī.

ཚ་བ་མོ་དང་འདོད་པ་མ་ཞེས་ པ་གཉིས་ནི་མཁའ་སྤྱོད་མ་སྟེ། འདི་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་རྣམ་པར་དག་པས་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅུ་བཞི་རྣམས་སོ། ། ལ་ལ་ནཱ་ད་དང་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་དང་ར་ས་ནཱ་ཞེས་པ་གསུམ་ནི་བདག་མེད་མའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། རྐྱང་མ་རོ་མ་ཀུན་འདར་མ། ། བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མ་རུ་འདོད། ། འབད་པས་ ཀུན་གྱི་ལྷག་མ་སྤང་། ། གང་ཕྱིར་བཅུ་དྲུག་ཆ་མེད་པས། ཀུན་གྱི་ལྷག་མ་ཞེས་པ་དཱ་རི་ཀ་སྤང་ཞིང་དོར་བར་བྱ་སྟེ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ། གང་ཕྱིར་བཅུ་དྲུག་ཆ་མེད་པས། ། འགྲིབ་པ་དང་འཕེལ་བ་དག་གིས་ཚེས་བཅོ་ལྔ་རྣམས་ཆའི་རིམ་པས་ཚེས་གཅིག་ལ་ སོགས་པ་ལ་འགྲིབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གནམ་སྟོང་ལ་ཐིམ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཚེ་ས་གཅིག་ལ་སོགས་པ་ལ་འཕེལ་བ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་ནི་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་སྟེ། དེའི་ཆ་བཅུ་དྲུག་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། རྒྱུ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། དོན་གྱི་བྱ་བ་མི་ བྱེད་ཕྱིར། ཆ་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། ཟླ་བར་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས། ། བཅོ་ལྔ་ཆ་ཡི་བདག་ཉིད་ཅན། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཨཱ་ལིའི་གཟུགས། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་དེ་ཡི་ཆ། ། ཟླ་བར་གྱུར་བ་ནི་ ཀུན་དུ་དགའ་བར་བྱེད་པའོ། ། གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་བདུད་རྩིའི་ཁུ་བའོ། ། དེ་ཡང་ཆ་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནཱ་ད་བཅོ་ལྔའི་སྐུ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཨཱ་ལིའི་གཟུགས་སོ། །

The two known as Tshab mo (Hot) and ’Dod pa ma (Desire) are Khecarī; these are the fourteen ḍākinīs through the complete purity of insight and method. The three known as Lalanā, Avadhūtī, and Rasanā are Nairātmyā. As it is said: "The Lalanā, Rasanā, and Kuṇḍalī are asserted to be the Yoginī Nairātmyā. Through effort, one should abandon the remainder of all. Because there is no sixteenth part, the remainder of all is to be abandoned and discarded, for its nature is that of a negation (visarga)." How is this so? "Because there is no sixteenth part," [it is because] through the processes of waning and waxing, the fifteen lunar days (tithi)—starting from the first day—wane until they dissolve into the new moon (amāvāsya). Likewise, through the process of waxing starting from the first day, they increase. Therefore, the moon consists of only fifteen parts; it truly has no sixteenth part. For what reason? "Because it does not perform a functional purpose." The intention is that because it lacks a part, it also lacks a functional purpose. For this very reason, the Blessed One said: "The moon is the bodhicitta, possessing the nature of fifteen parts. It is the form of the āli [vowels] of great bliss; the yoginīs are its parts." "Having become the moon" means that which brings universal joy. What is it? It is the bodhicitta, the nectar-fluid. Furthermore, it possesses the nature of fifteen parts, the body of the fifteen nādas; for that reason, it is the form of the āli.

དེ་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའོ། ། དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་མ་ རྣམས་ཏེ། དེ་ཡིས་ཤེས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བདུད་རྩི་ཁུ་བའི་ཆ་ཤས་སུ་གྱུར་པ་ནི་ཆའོ། ། འདིས་ནི་ཆ་ཤས་རྣམས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཆ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རང་བཞིན་དབྱེར་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཏེ། དེའི་ཆ་ཞེས་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ དང་དབྱེར་མེད་པ་བདུད་རྩི་ཁུ་བའི་ཞེས་པའོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཟླ་བ་ཡང་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཆ་བཅོ་ལྔའི་ཆ་ཡི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅུ་དྲུག་པ་དཱ་རི་ཀར་བརྗོད་པ་ནི་ཆ་མེད་པ་ནཱ་དའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་གྱི་ལྷག་མ་བཞི་པའི་རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་ ཅན་མའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འབད་པ་དང་རབ་ཏུ་འབད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྤང་ཤིང་རབ་ཏུ་དོར་ཏེ། རྣམ་པར་བཅད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། རྒྱུ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། དོན་གྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་ཕྱིར། ། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར། ། ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཟླ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱང་ དོན་གྱི་བྱ་བ་ལ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི། བཅོ་ལྔའི་ཆ་ཡིས་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་རྟོགས་ནས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་པ། ག་པུར་ཅུང་ཟད་ངེས་མི་སྤང་། ། རྣལ་འབྱོར་མ་ཀུན་ལས་བྱུང་བ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་རང་བཞིན་ཡང་། ། མི་ཟད་ཟད་པའི་གཟུགས་ ཅན་ནོ། ། མི་ཟད་ཚོགས་པ་མཁའ་འགྲོའོ། ། ཞེས་ཀྱང་ཀློག་གོ། ། ག་པུར་ནི་བདུད་རྩིའི་ཁུ་བའོ། །

That itself is great bliss, the wisdom of great bliss, the joy beyond joy. That itself is the yoginīs. Through that, the consciousness that has become the portion of the bodhicitta amṛta-fluid is the "portion." Because these portions are devoid of parts by virtue of their nature as subtle particles, the yoginīs are those possessing the yoga of indivisible nature; their "portion" is the amṛta-fluid, which is inseparable from great bliss. The external moon as well has the nature of the two channels and the nature of the fifteen portions. For that very reason, the sixteenth, called the dārikā, is the partless nature of nāda. For that very reason, she is the one whose form is the coemergent (sahaja), the nature of the remainder of all, the fourth. For that very reason, having abandoned and utterly cast off through exertion and intense effort, one should abide in the state of total cessation. Why is that? Because it does not perform a functional purpose, and because all apprehensions are abandoned—this is the meaning. Regarding the moon, the bodhicitta, which establishes the functional purpose as the nature of great bliss, Vajragarbha, having realized: "The nature of the fifteen portions," requested: "The camphor should not be abandoned even slightly; arising from all the yoginīs, it is the nature of coemergent joy, the inexhaustible form of exhaustion." It is also read as: "The ḍākinī is the inexhaustible assembly." "Camphor" refers to the amṛta-fluid.

དེ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ངེས་པར་མི་སྤང་ཞིང་སྤང་བར་མི་བྱའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་མ་ཀུན་ལས་བྱུང་བ། གང་གིས་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་ལས་བྱུང་བ་དེའམ་གང་གི་ཕྱིར་བྱུང་བ་དེ་རྣལ་ འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱུང་བའོ། ། འདིས་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་རང་བཞིན་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐམས་ཅད་དོ། ། ཡང་གི་སྒྲ་ནི་ཚིག་ཕྲད་དེ་ཚིག་ཕྲད་དེ་རྣམས་དོན་དུ་མ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སླར་ཡང་གི་དོན་ལའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་རང་བཞིན་ ཡང་མི་ཟད་པ་སྟེ། ཐིམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཟད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཀཾ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཐིམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཟད་པ་མེད་ཅེས་པའི་དོན་ནོ། ། མི་ཟད་ཚོགས་པ་མཁའ་འགྲོའོ། ། ཞེས་པ་འདི་ནི་དོན་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་མེད་པས་མི་ཟད་པ་བདག་མེད་ མའི་རང་བཞིན་གྱིས་རང་བཞིན་མེད་པའོ། ། ཚོགས་པ་ཞེས་པ་ཆེན་པོ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་(གྱི་,ཀྱི་)བདེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། མཁའ་རིན་ཆེན་དབང་ཉི་མ་དང་། འགྲོ་བ་འོད་དཔག་མེད་ཟླ་བ། གཉིས་ཀ་ དབྱེར་མེད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཡང་ན་གང་། མཁའ་འགྲོ་ཞེས་པ་མཁའ་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། ། དེར་འགྲོ་ཞིང་རྟོགས་པ་སྟེ་དེ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་པ་ཁ་གའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འདི་ནི་ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་བརྗོད་པ་ འདི་ཉིད་ཁོ་བོ་ཡང་བཞེད་དོ། ། ཡང་ན་གང་།

That should not be abandoned even slightly, nor should it be relinquished. Why? Because it arises from all yoginīs; that from which all yoginīs arise, or that which arises, is the source of all yoginīs. This nature that encompasses all yoginīs is the bodhicitta, and from the bodhicitta, all yoginīs arise. Furthermore, the word "also" (yang) is a particle; because particles have multiple meanings, it is used here in the sense of "again." The nature of coemergent joy is also inexhaustible. Because its essence is dissolution, that very thing is the nature of exhaustion; through the nature of abandonment, it is the wisdom of Kaṃ. Because there is no dissolution, the meaning is that there is no exhaustion. "Inexhaustible assembly, ḍākinī"—this meaning should also be explained: because it is formless, it is inexhaustible; because it is the nature of selflessness, it is without intrinsic nature. "Assembly" means the Great, which by way of the conventional truth is the nature of Vajradhara. "ḍākinī" means the inseparability of both: "space" (kha) is the precious lord Āditya, and "going" (’gro) is Amitābha the moon; the meaning is the inseparability of both. Alternatively, "ḍākinī" means the space of the dharmodaya. "Going" (’gro) means to realize; thus, it is the nature of inseparability from that. The Blessed One said: "It is just as you have said. I also accept exactly what has been expressed." Alternatively, "that which..." [is as follows].

ཨེ་ཝཾ་གྱི་རང་བཞིན་འདི་ནི་མི་ཟད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་པའམ། མི་ཟད་ཚོགས་པ་མཁའ་འགྲོའོ། ། ཞེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་པ། ཐབས་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པར་བགྱི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ ཞེས་པ་ཟླ་བ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་རང་བཞིན་ཡང་མི་ཟད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་སྤངས་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཐབས་གང་གིས་བསྐྱེད་པར་བགྱི་ཞེས་པ་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྤངས་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་། དེ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་དོན་དམ་ པའི་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱིས། བསྐྱེད་པར་བགྱི་ཞིང་ཡང་དག་པར་ཤེས་པར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ། དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་ཐབས་དང་པོས། ། རང་བྱིན་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཀྱང་། ། སྒྲིབ་མེད་སྒྲིབ་པའི་རང་བཞིན་ཅན། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་ལྷ་འབྱུང་བའོ། ། འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་དང་གནས་པ་སྟེ། དཀྱིལ་འཁོར་དང་དབྱེར་མེད་པ་ནི་འཁོར་ལོའོ། ། འཁོར་ལོ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་འཁོར་ལོ་དང་། འཁོར་ལོ་ཉིད་ དཀྱིལ་འཁོར་རོ་ཞེས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཏེ། འདི་ཉིད་དང་པོ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་ཐབས་རྒྱུའོ། ། དེས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། ། རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ནི་རང་ བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའོ། ། དེས་རིམ་གྱིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པ་སྟེ།

This nature of e-vaṃ is what is called "having an inexhaustible nature" or "the ḍākinīs of the inexhaustible assembly." Vajragarbha asked: "By what means should the bodhicitta be generated? Regarding the term bodhicitta, it is not the abandonment of the moon. Furthermore, the nature of innate joy is also the abandonment of the inexhaustible nature. By what means should both of these be generated?" This refers to generating and correctly knowing them through the conventional nature of birth and its abandonment, and through the ultimate truth itself, which is the nature that is not conventional. The Blessed One replied: "By the first method, the maṇḍala-cakra, And also by the stage of self-consecration, The bodhicitta, which is by nature free from obscuration, Should be generated." "Maṇḍala" refers to the emergence of the deities. "Cakra" refers to the generation and abiding of the yoginīs; that which is inseparable from the maṇḍala is the cakra. That which is inseparable from the cakra is also the maṇḍala. Because the maṇḍala itself is the cakra and the cakra itself is the maṇḍala, it is the "maṇḍala-cakra." Thus, the Tathāgatas themselves are the ḍākinīs, and the ḍākinīs themselves are the Tathāgatas. This is the first, the primary, and the causal method. Therefore, it is by means of both cause and result. "Self-consecration" is the consecration of oneself. Because one realizes it through that sequence, it is the "stage of self-consecration."

དེས་ན་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་མེད་པས་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། འདིས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་ཐབས་དང་པོས་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་ པར་སྦྱོར་བས་ལྟེ་བའི་དབུས་སུ་སོན་པ་མི་སྤང་བའོ། ། རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཀྱང་སྤང་བ་སྟེ། ཁྱབ་པའི་ངོ་བོ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྒྲིབ་མེད་སྒྲིབ་པའི་རང་བཞིན་ཅན། ། སྒྲིབ་མེད་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་ པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། ཨེ་ཝཾ་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དེ། མི་ཟད་པའི་རང་བཞིན་མི་ཟད་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། གཉིས་ཀའི་རང་ བཞིན་ཉིད་གསུངས་པ། ཀུན་རྫོབ་ཀུནྡ་ལྟ་བུ་སྟེ། ། དོན་དམ་བདེ་བའི་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། བུད་མེད་ཀཀྐོ་ལ་བདེ་བ་ཅན། ། ཨེ་ཝཾ་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཀུནྡ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་བདུད་རྩི་ཁུ་བའི་རང་བཞིན་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྫོབ་བོ། ། བདེ་བའི་གཟུགས་ཅན་ཞེས་པ་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་སྤངས་པའི་དོན་དམ་པའོ། ། འདི་དག་ཀྱང་བུད་མེད་ཀཀྐོ་ལ་ཞེས་པ་བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་ཀཀྐོ་ལ་སྟེ། བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་དང་ཀཀྐོ་ལ་ཆོས་འབྱུང་དེ་ལ། བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ཀཀྐོ་ལ་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཨེ་ཝཾ་ཡི་གེའི་རང་ བཞིན་ནོ། །

Therefore, because it is contradictory for an action to be directed toward its own self, the intention is that everything is without apprehension. By this, the maṇḍala-cakra is to be generated through the first method; through the union of the vajra and lotus, that which has reached the center of the navel is not to be abandoned. It is also abandoned through the stage of self-consecration; the meaning is that its nature is the all-pervasive, coemergent wisdom. For that very reason: "The nature of the unobscured and the obscured." "Unobscured" means free from obscuration, which is the ultimate truth. That itself is the conventional; "obscured" means possessing obscuration, which is the conventional truth. The wisdom that is the nature of the form of E-Vaṃ is the inseparability of the two truths. The meaning is that the inexhaustible nature is the inexhaustible, perfect fourth coemergent wisdom. The nature of both is stated: "The conventional is like a kunda flower; The ultimate has the form of bliss. The woman’s kakkola is Sukhāvatī; It is the nature of the syllables E-Vaṃ." "Like a kunda flower" refers to the conventional, which is not abandoned, having the nature of the amṛta fluid. "Having the form of bliss" refers to the ultimate, which is the nature of coemergent joy. These are also the woman’s kakkola; "woman" refers to the form, and "kakkola" refers to the source of phenomena (dharmodaya). If one asks what that woman’s form, the kakkola, is like, it is stated: "It is the nature of the syllables E-Vaṃ."

དེ་ལ་གང་གིས་ཆོས་འབྱུང་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཨེ་ཝཾ་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་བདེ་བ་ཅན་གཞིར་གྱུར་པའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། བདེ་བ་བསྲུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ། བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བསྒྲགས་པ་སྟེ། ། སུ་ཁུ་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་ཁཾ་ ཆོས་འབྱུང་བདག་མེད་མ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བདེ་བའོ། ། དེ་བསྲུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བསྒྲགས་པ་དེ། ཞེས་པ་སྒྲའི་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་དང་། ཆ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཆ་དང་བྲལ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས། ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ལ་གནས་པ་རྣམས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ལ་གནས་པ་རྣམས་སོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་གནས་པ་རྣམས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཅིག་གི་ཚིག་གོ། ། འདི་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ནི་གནས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཨེ་ཝཾ་ཉིད་འཁོར་བ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཨེ་ཝཾ་ཉིད། ། འཁོར་བ་སྤངས་ནས་གཞན་དུ་ནི། ། མྱ་ངན་འདས་ པ་རྟོགས་མི་འགྱུར། ། ཨེ་ཡིག་དང་བཾ་ཡིག་གི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ནི་འཁོར་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ་མ་ནིང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ལས།

In this regard, that from which phenomena arise is the inseparability of insight and method; it is the nature of the syllables E and Vaṃ, the basis of Sukhāvatī. How is this so? It is said: "Because it protects bliss, It is proclaimed as 'Sukhāvatī.' Su is the seminal fluid, Vajradhara, and Khaṃ Is the source of phenomena, Nairātmyā. The wisdom inseparable from Vajradhara is bliss. Because it protects that very [bliss], and because it is the cause of an unchanging nature, It is proclaimed as 'Sukhāvatī.' This means it is made an object of sound, and the sense is that it is 'partless' despite having parts." "It is the abode of the Buddhas, The Bodhisattvas, and the Vajra-holders." The Buddhas are those who abide on the path of omniscience. The Bodhisattvas are those who abide on the path of the knowledge of paths. The Vajra-holders are those who abide in the manifest, perfect awakening of the knowledge of all aspects. Because they are non-dual, they are expressed in the singular. This is the basis or abode of these. For that very reason, E-Vaṃ itself is saṃsāra; E-Vaṃ itself is nirvāṇa. "By abandoning saṃsāra, Nirvāṇa will not be realized elsewhere." The wisdom of the inseparability of insight and method, which is the nature of the syllables E and Vaṃ, is saṃsāra—the conventional truth—and is the neuter. Likewise, it is also nirvāṇa—the ultimate truth. For that very reason, because both are the identity of both:

འཁོར་བ་ལས་ཐ་དད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འཁོར་བ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་འཁོར་བའོ། ། འཁོར་བ་ཉིད་གསུངས་པ། འཁོར་བ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས། ། འཁོར་བ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ། ། འཁོར་བ་དབང་པོ་རྣམས་ ཉིད་དེ། ། འཁོར་བ་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་སོ། ། གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་ཞེས་པ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་ཞེས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། དབང་པོ་རྣམས་ཉིད་དེ་ཞེས་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཉིད་དོ། ། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་སོ་ཞེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཉིད་ འཁོར་བའོ། ། འདི་རྣམས་ཆོས་ནི་མྱ་ངན་འདས། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། འདིས་ནི་འཁོར་བ་ཉིད་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ ཅན་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ངོ་། ། འདི་ཉིད་ཆོས་རྣམས་སོ། ། རྨོངས་ཕྱིར་འཁོར་བའི་གཟུགས་ཅན་ཏེ། ། རྨོངས་ཕྱིར་ཞེས་པ་རང་རིག་པ་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་བའི་གཟུགས་ཅན་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། ། རྨོངས་མེད་འཁོར་བ་དག་པ་ཡི། ། འཁོར་བ་མྱ་ངན་འདས་པར་འགྱུར། ། འཁོར་བ་དེ་ཉིད་དག་པས་སླར་རྨོངས་པ་མེད་པ་རང་རིག་པའི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྨོངས་མེད་འཁོར་བ་དག་པ་ཡིས། ། འཁོར་བ་མྱ་ངན་ འདས་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པའོ། །

One will not realize a nirvāṇa that is separate from saṃsāra, for saṃsāra itself is nirvāṇa and nirvāṇa itself is saṃsāra. Regarding saṃsāra itself, it is said: "Saṃsāra is form, sound, and so forth; Saṃsāra is feeling and so forth; Saṃsāra is the sense faculties themselves; Saṃsāra is hatred and so forth." "Form, sound, and so forth" refers to the six sense bases. "Feeling and so forth" refers to the five aggregates. "The sense faculties themselves" refers to the sense bases of the eye and so forth. "Hatred and so forth" refers to the afflictions; these very things are saṃsāra. "These very phenomena are nirvāṇa." For that very reason, phenomena such as form and so forth are nirvāṇa, because form and so forth are indivisible. They are not merely conventional truth and ultimate truth. By this, saṃsāra itself possesses the nature of the two truths, and so does nirvāṇa. These are the very phenomena. "Due to delusion, it has the form of saṃsāra." "Due to delusion" means because of the failure to realize self-awareness; through the very attachment to subject and object, it has the form of saṃsāra, characterized by the phenomena of arising and ceasing. "When delusion is absent, saṃsāra is purified; Saṃsāra becomes nirvāṇa." When that very saṃsāra is purified, it becomes nirvāṇa, which is the nature of self-awareness free from delusion. For that very reason, it is said: "When delusion is absent, saṃsāra is purified; Saṃsāra becomes nirvāṇa."

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་སྒྲིབ་མེད་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་སྒྲིབ་པའོ། ། སྒྲིབ་མེད་ཅེས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་པ། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་དྲན་པའོ། ། ཞེས་པའི་གསུང་ ལས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་སྒྲིབ་པའོ། ། ཞེས་པ་བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། ཁུ་བ་དང་བདེ་བ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རིམ་པ་ཉིད་གསུངས་པ། ། ཤིན་ཏུ་བཞིན་བཟང་ མིག་ཡངས་མ། ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་བརྒྱན་པ་ཉིད། ། བསྔོ་བསངས་བརྟན་པ་རིགས་ལྡན་མ། ། སིཧླ་ག་པུར་ཡང་དག་འབྱུང་། ། རང་གིས་དབང་བསྐུར་ཀྱེ་རྡོ་རྗེར། ། སྐྲ་བཟང་སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་དགའ། ། དེ་ལ་ཆང་ཡང་བཏུང་བར་བྱ། ། རང་ཡང་བཏུང་བྱ་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན། ། ཕྱི་ ནས་ཕྱག་རྒྱར་རྗེས་ཆགས་བྱ། ། རང་གཞན་དོན་ནི་རབ་བསྒྲུབ་ཕྱིར། ། པོ་ལ་ཀཀྐོ་ལར་བཅུག་ནས། ། ཀུནྡུ་རུ་ཡི་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན། ། ཤིན་ཏུ་བཞིན་བཟང་ཞེས་པ་བཞིན་མཛེས་པའོ། ། མིག་ཡངས་མ་ཞེས་པ་མིག་མཛེས་པའོ། ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་བརྒྱན་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་གཟུགས་དང་ལྡན་ཞིང་ན་ཚོད་གཞོན་པ་ཇི་སྲིད་ལོ་བཅུ་དྲུག་ལོན་པའོ། ། སྔོ་བསངས་ཞེས་པ་དམར་བ་དང་དཀར་བའི་མདོག་གོ། ། བརྟན་པ་ཞེས་པ་གྱ་གྱུ་མེད་པའོ། ། རིགས་ལྡན་མ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། སིཧླ་ག་པུར་ཡང་དག་ འབྱུང་། ། ཞེས་པ་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་འཕེལ་བའོ། །

For that very reason, bodhicitta is unobscured, yet bodhicitta is also obscuration. "Unobscured" refers to the ultimate truth; that itself is what is called "bodhicitta," the inseparability of emptiness and compassion, as stated in the words: "That which is known as bodhicitta is the inseparability of emptiness and compassion." Thus, it is inseparable from the conventional truth. "Bodhicitta is obscuration" means that the very inseparability of the two truths is the conventional truth, because the seminal essence (bindu) and bliss are non-dual. The stages of the conventional bodhicitta are taught as follows: "A woman of very beautiful face and wide eyes, Adorned with form and youth, Dark-complexioned, stable, and of noble family, From whom saffron and camphor truly arise. Having been empowered into Hevajra himself, With beautiful hair, he delights the practitioner. In that regard, he should drink wine; The practitioner of the vow should also drink himself. Afterwards, he should be passionate toward the mudrā. In order to perfectly accomplish the welfare of self and others, Having inserted the kakkola into the bola, He is a practitioner of the kunduru vow." "Of very beautiful face" means a lovely countenance. "Wide eyes" means beautiful eyes. "Adorned with form and youth" means possessing a beautiful form and being young, up to the age of sixteen. "Dark-complexioned" refers to a complexion that is neither too red nor too pale. "Stable" means without deceit. "Of noble family" means belonging to the pure family of the Tathāgatas. "From whom saffron and camphor truly arise" means the increase of seminal essence and blood.

རང་གིས་དབང་བསྐུར་ཞེས་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་བའོ། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་དུ་གསུངས་པའི་ཆོ་གས་སོ། ། སྐྲ་བཟང་ཞེས་པ་ནག་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་རྒས་པ་སྤངས་པའོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་དགའ་ཞེས་པ་ སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་རིགས་སོ། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་འདིས་ལྟ་བ་ངན་པ་སྤོང་ཞིང་འདོར་བའོ། ། ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་རྙེད་ནས་ཅི་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཆང་མྱོས་བྱེད་ཀྱང་བཏུང་བར་བྱའོ། ། རང་ཡང་བཏུང་བྱ་རང་ཉིད་ཀྱང་མྱོས་བྱེད་བཏུང་བར་བྱ་སྟེ། བརྟུལ་ཞུགས་ ཅན་ཞེས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་གནས་པའོ། ། ཕྱི་ནས་བར་མ་ཆད་པར་ཕྱག་རྒྱ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་བྱ་སྟེ། མཉམ་པའི་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པར་བྱའོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་ཞེ་ན། རང་གཞན་དོན་ནི་རབ་བསྒྲུབ་ཕྱིར། ། གཉིས་ཀའི་ཡང་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་དོན་དུའོ། ། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ཉིད་ གསུངས་པ། བོ་ལ་རྡོ་རྗེ་ཀཀྐོ་ལ་པདྨར་བཅུག་ནས་ཀུནྡུ་རུ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་གྱིས་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ཞེས་པ་བླ་མའི་ཉེ་བར་བསྟན་པ་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་མཁས་པའོ། ། ཡང་ན། ཀུནྡུ་རུ་ཁ་སྦྱོར་བྱ་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ཞེས་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་ པ་ངེས་པའོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། བོལླ་ཀཀྐོ་ལར་བཅུག་ནས་ཆོས་འབྱུང་གི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་བསྒྲུབས་ཏེ། བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་པ་ཇི་སྲིད་པའོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་ཞེ་ན། རང་གཞན་དོན་ནི་རབ་སྒྲུབ་ ཕྱིར། ། སུ་ཁུ་བ་དང་ཨ་བདག་མེད་མ་བདེ་བ་ཞེས་པ་སྭའོ། །

"Self-consecrated" means that one confers the empowerment upon oneself. "In the Hevajra" means by the ritual procedures taught in the Hevajra Tantra. "With beautiful hair" means not black and free from the signs of old age. "Delighting in the practitioner" means a family that is affectionately attached to the practitioner. "To that" means that by this, one abandons and discards wrong views. If one asks, "Having found such a person, what should be done?" it says: "There, one should also drink the intoxicating liquor." "One should also drink" means that one should drink the intoxicant oneself; "one who possesses the ascetic discipline" means one who abides on the path to awakening. "Thereafter, without interruption, one should be affectionately attached to that mudrā," meaning one should possess equal passion. For what purpose? "In order to perfectly accomplish the welfare of oneself and others," meaning for the sake of the accomplishment of both. Regarding that very affection, it is said: "Having inserted the bola (phallus) into the kakkola (vagina), perform the equal union of kunduru." "One who possesses the ascetic discipline" means one who is skilled in the stages of realization according to the Guru's instructions. Alternatively, "perform the kunduru union" means one should accomplish non-duality. "One who possesses the ascetic discipline" is the certainty of union. If one asks, "What is union itself?" it is said: "Having inserted the bola into the kakkola, having accomplished the vajra which is the nature of the source of phenomena (dharmodaya), one enters the nature of Vajradhara, inseparable from Nairātmyā." For what purpose? "In order to perfectly accomplish the welfare of oneself and others." "Sukha" is the fluid, and "A" is Nairātmyā; "bliss" is svāhā.

དེའི་ཕྱིར་གཞན་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ལས་འདས་པའོ། ། དེ་ཉིད་དོན་ཏེ་དོན་དམ་པའོ། ། དེར་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་མཆོག་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་བོ། ། འདི་ནི་དེའི་དོན་ཏེ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ དངོས་གྲུབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཞེས་པའོ། ། འདིས་རྒྱས་འདེབས་ཤིང་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱའོ། ། དེ་ལ་ཆགས་པར་བྱ་སྟེ་ཆགས་པ་ཉིད་འོད་དཔག་མེད་ཡིན་ལ། འོད་དཔག་མེད་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་ཕྱི་ནས་ཞེས་པ་ལྷག་མ་སྟེ། བཞི་པའི་རང་བཞིན་ལས་ ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་བཞིན་བཟང་ཞེས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མིག་ཡངས་མ་ཞེས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་བརྒྱན་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྔོ་བསངས་ཞེས་པ་ཤེས་ རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའོ། ། བརྟན་པ་ཞེས་པ་གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། རིགས་ལྡན་མ་ཞེས་པ་རིགས་ལྔའི་ཆ་དང་ལྡན་པའོ། ། སིཧླ་ག་པུར་ཡང་དག་འབྱུང་། ། ཞེས་པ་སིཧླ་ཉི་མ་དང་ག་པུར་ཟླ་བ་སྟེ། གཉིས་ཀ་ལས་ཡང་དག་འབྱུང་བའོ། ། འབྱུང་ བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། ཨཾ་བདག་མེད་མས་བརྒྱན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གི་དབང་བསྐུར་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་མ་མེད་པར་གྱུར་པའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོག་པ་ལས་འདས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མངོན་པར་གསལ་བ་ཁོ་ནའོ། །

Therefore, because the other two are inseparable, it transcends both. That itself is the meaning, the ultimate truth. In that, the supreme excellence is the accomplishment of Mahāmudrā. This is its meaning: "for the sake of the accomplishment of Mahāmudrā." It is called a mudrā because it seals and symbolizes. One should be attached to that; attachment itself is Amitābha, and Mahāmudrā, which is inseparable from Amitābha, is the "subsequent" remainder, meaning "from the nature of the fourth." What is the distinction? "Extremely beautiful-faced" refers to the nature of the Saṃbhogakāya. "Wide-eyed" refers to the nature of the Dharmakāya. "Adorned with form and youth" refers to the nature of the Nirmāṇakāya. "Dark blue" refers to the inseparability of wisdom and method. "Stable" refers to non-duality by way of an unchanging nature. "Of noble family" means possessing the portions of the five families. "Sihla and camphor truly arise" means that sihla is the sun and camphor is the moon; they truly arise from both. "Arising" is the samaya maṇḍala of Vajradhara. Being adorned by Aṃ Nairātmyā is the wisdom maṇḍala. It is the nature of wisdom in which the two maṇḍalas are inseparable. For that very reason, by the nature of its own empowerment, it has become stainless. Where? In the non-dual Hevajra, which transcends conceptualization and is the mere manifestation of the coemergent.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྲ་བཟང་མཛེས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསལ་བ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་དགའ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཆང་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་སྤོང་ བ་ནི་བཏུང་བ་སྟེ་བསྲུང་བའོ། ། རང་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཏུང་ཞིང་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། འདིས་ནི་བརྟན་པ་ཞེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་གི་རང་བཞིན་ ཏེ། སྔོ་བསངས་ཞེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཞིན་བཟང་གཟུགས་དང་ལང་ཚོས་བརྒྱན་པ་ཉིད་ཅེས་པ་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། རང་གི་དབང་བསྐུར་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར། ། ཞེས་པ་བཞི་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རིགས་ལྡན་མ་ཞེས་པ་རིགས་ལྔའི་ཆ་དང་ལྡན་པ་ ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྐྲ་བཟང་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་དགའ་ཞེས་པ་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཀའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའོ། ། སིཧླ་ག་པུར་ཡང་དག་འབྱུང་། ། ཞེས་པ། དཀྱིལ་འཁོར་ གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཆང་ཡང་བཏུང་བར་བྱ། ། རང་ཡང་བཏུང་བྱ་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན། ། ཞེས་པ་བསྡུས་པའི་དོན་ནོ། ། ཀུནྡུ་རུའི་སྦྱོར་བ་ལ་གང་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། སྦྱོར་བ་དེ་ལ་གང་འབྱུང་བ། ། ག་པུར་མཁས་པས་མི་ སྤང་སྟེ། ། དེ་ཕྱིར་ལག་པས་མི་བླང་ཞིང་། ། ཉ་ཕྱིས་དུང་ཆོས་དག་ཏུ་མིན།

For that very reason, she possesses the clear wisdom of beautiful, fine hair. "Delighting the practitioner" refers to the nature of Vajradhara. "Wine" is the bodhicitta; to abandon the habitual tendencies of the afflictions therein is "drinking," which is to say, guarding it. "Herself" (rang) means the self (bdag nyid). For that very reason, she is to be drunk and gathered. For that very reason, the meaning is that the practitioner possesses the wisdom whose nature is the radiation and reabsorption [of phenomena]. By this, "stable" means the nature of oneness because of non-duality; "dark blue" means because of non-duality. "A fair-faced one adorned with form and youth" means the three aspects, being the nature of the three bodies (kāya). "Empowered by her own, O Hevajra" refers to the nature of the fourth [empowerment]. "Of noble family" means possessing the portions of the five families, and is thus the nature of the five wisdoms. "Fine hair" means the nature of all desires because of the clarity of wisdom. "Delighting the practitioner" means possessing the wisdom of both, transcending the sixth, Vajradhara. "Sihla and camphor truly arise" means the nature of radiation and reabsorption because of the inseparability of the two maṇḍalas. For that very reason, the summarized meaning is: "In that, wine should also be drunk; the practitioner herself should also be drunk." Regarding what occurs in the kunduru union, it is said: "Whatever arises in that union, the wise should not abandon the camphor; therefore, one should not take it with the hand, nor in a mother-of-pearl or conch vessel."

། ངེས་པར་སྟོབས་ནི་འཕེལ་བའི་ཕྱིར། ། མི་འཆི་ལྕེ་ཡིས་བླང་བར་བྱ། ། ག་པུར་ཉིད་ནི་བདག་མེད་མ། ། བདེ་བ་བདག་མེད་རང་བཞིན་ཅན། ། སྦྱོར་བ་དེ་ལ་གང་བྱུང་བ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་ཀྱང་སྤང་བར་མི་བྱའོ། ། དེ་ལ་ལག་པས་མི་བླང་ཞིང་དེའི་ཕྱིར་ཉ་ཕྱིས་དང་དུང་ཆོས་དག་གི་གཞི་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མི་འཆི་ལྕེ་ཡིས་བླང་བར་བྱ། ། ངེས་པར་སྟོབས་ནི་འཕེལ་བའི་ཕྱིར། ། ནུས་པ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། གང་གི་ཕྱིར། ག་པུར་ཉིད་ནི་བདག་མེད་མ། ། བདེ་བ་བདག་མེད་རང་བཞིན་ཅན། ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཡང་ན། སྦྱོར་བ་དེ་ལ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ལ་གང་བའི་ག་པུར་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་སྤང་སྟེ། སྤང་བྱའི་ངོ་བོར་བརྟག་པར་མི་བྱའོ། ། མཁས་པ་ཡེ་ཤེས་ དང་ལྡན་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ལག་པས་མི་བླང་ཞིང་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་མེད་མའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བླང་བྱའི་ངོ་བོར་ཡང་བསྒྲུབ་པར་མི་བྱའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན་ཉ་ཕྱིས་སུ་མིན་ཏེ་ཆོས་འབྱུང་དུ་མ་ཡིན་ནོ། ། དུང་ཆོས་སུ་མིན་ཏེ་རྡོ་རྗེར་མ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཉིད་ལས་སྤང་བྱ་དང་བླང་བྱ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་འཆི་ལྕེ་ཡིས་ཏེ། བློ་ཡིས་བླང་བར་བྱ་ཞིང་བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་རྟོགས་པས་ངེས་པར་བྱའོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་ཞེ་ན། སྟོབས་ནི་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། སྟོབས་ནི་ཞེས་ པ་ཉེ་བར་མཚོན་པའོ། ། འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ།

In order to definitely increase the powers, one should take it with the tongue of immortality. Camphor itself is Nairātmyā; bliss has the nature of selflessness. Whatever arises in that union, the bodhicitta, should not be abandoned. One should not take it with the hand; therefore, it is not in a base of mother-of-pearl or a conch vessel. Rather, it should be taken with the tongue of immortality. "In order to definitely increase the powers" means in order to increase the capacity. How so? It is said: "Because camphor itself is Nairātmyā, and bliss has the nature of selflessness." This is the meaning. Alternatively, regarding the phrase "in that union," the bodhicitta that has truly arisen from the camphor of the indivisibility of the two should not be abandoned; it should not be conceptualized as something to be rejected. It is the wisdom of the wise. Therefore, one should not take it with the hand, nor should one establish it as an object to be taken by the wisdom of Nairātmyā, who is inseparable from Vajradhara. Where? Not in mother-of-pearl, meaning not in the source of phenomena (dharmodaya). Not in a conch vessel, meaning not in the vajra. Because in the wisdom of the indivisibility of the two, there is neither that which is to be rejected nor that which is to be taken. For that very reason, it is "with the tongue of immortality," meaning it should be taken by the intellect and realized as the indivisibility of the two truths. For what purpose? In order to increase the powers, such as the ten powers and the fearlessnesses. "Powers" is used as an illustration. How is this so? It is said:

ག་པུར་ཉིད་ནི་བདག་མེད་མ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་བདག་མེད་མའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡེ་ཤེས་བདེ་བ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡི་བདེ་བ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། ། གནས་པ་ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ། ། དང་པོའི་དབྱངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ། བློ་ཞེས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས། ། དེ་ཡི་བདེ་བ་ཞེས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། འདི་ཆེན་པོ་དང་ཕྱག་རྒྱ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ པའོ། ། དེ་ཡང་གནས་པ་ཡང་དག་པར་གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཆུའི་ཁམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལའོ། ། དང་པོའི་དབྱངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ཡང་དབྱངས་དང་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་ པ། བློ་ཞེས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས། ། རྟོགས་པའི་ངོ་བོས་སངས་རྒྱས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་ཏེ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་ཤེས་རབ་མ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྫོགས་ པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལས། ། རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྫོགས་པ་ཞེས་པ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། དེ་ནི་རིང་མིན་ཐུང་བ་མིན། ། གྲུ་བཞི་མ་ཡིན་ཟླུམ་པོ་མིན། ། དྲི་དང་རོ་དང་མྱང་ལས་འདས། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་ བྱེད་པ་མོ། ། ཞེས་པ། དེ་ནི་རིང་མིན་ཐུང་བ་མིན། ། གྲུ་བཞི་མ་ཡིན་ཟླུམ་པོ་མིན། །

Camphor itself is Nairātmyā. Vajradhara himself is the nature of Nairātmyā, the wisdom of bliss, the authentic wisdom. Its bliss is the Great Seal (Mahāmudrā). Abiding in the maṇḍala of the navel, it is the nature of the first vowel; the Buddhas have designated it as "intellect" (buddhi). "Its bliss" refers to the thorough knowledge of that authentic wisdom. How so? It is said: "The Great Seal." Because it is both great and a seal, it is the Great Seal; it is the manifest, perfect awakening to omniscience itself. Furthermore, it abides in a nature that is perfectly unmoving. Where? In the maṇḍala of the navel, within the water element, the bodhicitta. It is the nature of the first vowel; it possesses the nature of the first vowel. If one asks what it is like in that regard, it is therefore said: "The Buddhas have designated it as intellect." By way of realization, it is designated by the five wisdoms of the Buddhas, such as the mirror-like wisdom, and is thus distinguished as supreme. What is that very thing? It is said: "That very reality is the Blessed Lady of Insight." How so? From the yoga of the completion stage. "Yoga" is because of their inseparability. "Completion" means the state of being accomplished. What is its specific characteristic? It is said: "It is neither long nor short; it is neither square nor round; it transcends smell, taste, and touch; it is the creator of coemergent joy." Thus: "It is neither long nor short; it is neither square nor round."

ཞེས་པ་ཚིག་བཞི་པོ་ཡང་དེ་དབྱེར་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་པའོ། ། དྲི་དང་རོ་དང་མྱང་ལས་འདས། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ དགའ་བྱེད་པ་མོ། ། ཀ་ཀཱ་ལི་ཨ་ཨཱ་ལིའོ། ། ར་གཉིས་ཀ་འདོར་བའི་ཕྱིར་ཀཱ་རའོ། ། དེ་འདི་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་བྱེད་པ་མོ། ། དེ་ཉིད་ལ་སྐུ་གསུམ་མོ་ཞེས་གསུངས་པ། དེ་ལ་སྐྱེ་འགྱུར་རྣལ་འབྱོར་པ། ། དེ་ཡི་བདེ་བ་ཟ་བ་སྟེ། ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བདེ་བ་སྦྱིན། ། འདི་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དེ་ནི་གཞིའི་རང་བཞིན་བདག་མེད་མ་དེ་ལ་སྐྱེ་འགྱུར་ཡེ་ཤེས་མཆོག་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ། བདག་མེད་མ་དེའི་བདེ་བ་ ཡེ་ཤེས་ཟ་བ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཉིད་ལས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། སྐྱེ་བ་ལས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། ཟ་བ་ལས་ལོངས་སྤྱོད་ རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲུབ་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ་ཞེས་པ་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བདེ་བ་སྦྱིན། ། ཞེས་པ་བསྡུས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གཟུགས་སྒྲ་དེ་བཞིན་དྲི་དང་ནི། ། རོ་དང་དེ་བཞིན་རེག་བྱ་ཉིད། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་། །

These four lines also express that [reality] is indivisible. "Odor, taste, and beyond experience" refers to that very same [reality] as the indivisibility of the three vajras. For that reason, it is said: "The coemergent joy-maker, Ka, kā, li, a, and āli. Because both 'ra' are discarded, it is 'kāra'. Because she possesses this, she is the coemergent joy-maker. In that very [state], the three bodies are taught: 'The yogi who arises therein Consumes its bliss; Together with that, he is accomplished, Bestowing the bliss of Mahāmudrā.'" Because he possesses yoga, the "yogi" is Vajradhara, who is indivisible from Nairātmyā. He is the yogi because he attains the supreme primordial wisdom (jñāna) that arises from the nature of the ground, Nairātmyā. He "consumes the bliss" of that Nairātmyā, which is primordial wisdom, and abides within it; the meaning is that he enjoys it. "Together with that, he is accomplished" means that there is no accomplishment apart from its defining characteristics. From "arising" comes the nirmāṇakāya. From "consuming" comes the saṃbhogakāya. Because he is accomplished together with that, he is the dharmakāya. Thus, the Blessed One is the very embodiment of the three bodies. This is the summarized meaning of "bestowing the bliss of Mahāmudrā." For that reason, it is said: "Form, sound, and likewise odor, Taste, and likewise touch itself, And the nature of the dharmadhātu..."

ཤེས་རབ་ཉིད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་བྱ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཉིད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཉིད་ཀྱིས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གཟུགས། ། བདེ་ཆེན་ལྷ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་མ། ། དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་དང་། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ ཅན། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་ཞེས་པ་འདིས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། བདེ་ཆེན་ཞེས་པ་འདི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། ། ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་པ་འདིས་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། ། འདིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཉིས་ དང་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ལྔ་གསུངས་པ། དེ་ནི་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་གཟུགས། ། མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་དངོས་པོ་ཅན། ། ཡང་དག་གྱུར་པ་སོ་སོར་རྟོག། བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་སྟེ། ། ཆོས་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་མ། ། དེ་ཉིད་དཀྱིལ་ འཁོར་བདག་པོ་ང་། ། དེ་ཉིད་བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན། མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་གཟུགས་ཞེས་པ་འདིས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཉིད་དོ། ། མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་དངོས་པོ་ཅན། ། ཞེས་པ་འདིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཉིད་དོ། ། ཡང་དག་གྱུར་པ་སོ་སོར་རྟོག། ཅེས་པ་འདིས་ ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་དོ། ། བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་སྟེ། །

One should enjoy [the objects] through insight itself. Likewise, all are the very nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth, which are the nature of authentic primordial wisdom (jñāna). Because insight itself is the supreme primordial wisdom, it is to be enjoyed; just as one should abide by means of the clairvoyances (abhijñā). If one asks how this is so, it is said: "That very [reality] is the coemergent form, The yoginī of the deity of great bliss. That very [reality] is the maṇḍala and the wheel, Possessing the nature of the five wisdoms." By the phrase "coemergent form," the inseparability of insight and method is indicated. By "great bliss," authentic primordial wisdom is pointed out. By "yoginī of the deity," the nature of emanation and reabsorption is indicated. Through this, the two natures of primordial wisdom are non-dual. The five characteristics from which the qualities of the five clairvoyances arise are stated: "That is the form of mirror-like wisdom, The entity of the wisdom of equality, The perfectly transformed wisdom of discernment, And also the wisdom of accomplished activity; The utterly pure expanse of phenomena (dharmadhātu). I am the lord of that very maṇḍala, I am the yoginī of selflessness, Possessing the nature of the expanse of phenomena." By "the form of mirror-like wisdom," the nirmāṇakāya is indicated. By "the entity of the wisdom of equality," the saṃbhogakāya is indicated. By "the perfectly transformed wisdom of discernment," the dharmakāya is indicated. "And also the wisdom of accomplished activity..." [is the nirmāṇakāya].

ཞེས་པ་འདིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཆོས་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་མ། ། ཞེས་པ་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་ བདག་པོ་ང་། ། ཞེས་པ་འདིས་ཨ་ཡིག་དང་ཧཾ་ཡིག་ནཱ་ད་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་པ་འདིས་བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་ གསོལ་བ། འཁོར་ལོ་བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་ནི། ། ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྔར་གསུངས་ན། ། སྡོམ་པ་བདག་ལ་བཤད་དུ་གསོལ། ། འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། སྒོམ་པའི་ལམ་དེ་ཉིད་ཟུང་དུ་འཇུག་པའོ། ། ལྷ་རྣམས་ཇི་ ལྟར་འབྱུང་བ་དག། ཅེས་པ་ཡང་དག་པའི་ཚུལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྔར་གསུངས་སོ། ། ཡང་ན་གང་། འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་ལེའུར་གསུངས་པའི་རྩའི་འཁོར་ལོའི་རིམ་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། བསྒོམ་པའི་ལམ་ཞེས་པའི་སྔགས་ཀྱི་ ལེའུར་གསུངས་པའི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དག། ཅེས་ལྷའི་ལེའུར་གསུངས་པའི་ཞལ་དང་ཕྱག་དང་། ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་དབྱེར་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། འདིས་ནི་སྐུ་གསུམ་གསུངས་པའོ། ། འདིའི་སྡོམ་པ་སྡུད་པ་བཤད་དུ་གསོལ། ཞེས་ཞུས་པའོ།

By this, the coemergent wisdom (sahaja-jñāna) is the very inseparability of the three bodies (kāya). For that very reason, it is said: "The utterly pure expanse of phenomena (dharmadhātu)," which is the purity of suchness (tathatā); that is the coemergent wisdom. That itself is the maṇḍala. "I am the lord," by this, the syllables A and Haṃ, the two nādas, are inseparable; they are the very wisdom of Vajradhara. "That itself is Nairātmyayoginī, whose nature is the expanse of phenomena (dharmadhātu)," by this, it is said that the very nature of Nairātmyayoginī is the wisdom of Vajradhara. Vajragarbha requested: "The path of meditating on the wheel, And how the deities arise— Since the Blessed One has previously taught these, Please explain the saṃvara to me." "Wheel" refers to the maṇḍala of Nairātmyā. "The path of meditation" is the union (yuganaddha) of those very [deities]. "And how the deities arise" refers to the wisdom of the absorption of the authentic mode (bhūta-nyāya-samādhi-jñāna), which the Blessed One has previously taught. Alternatively, "wheel" refers to the emanation body (nirmāṇakāya) produced by the sequence of the channel-wheels (nāḍī-cakra) taught in the Vajra Family chapter. "The path of meditation" refers to the enjoyment body (saṃbhogakāya), the inseparability of the two garlands of āli and kāli nādas taught in the Mantra chapter. "And how the deities arise" refers to the dharma body (dharmakāya), the inseparability of the faces, arms, colors, and shapes taught in the Deity chapter. By this, the three bodies are taught. "Please explain the saṃvara that summarizes this," he requested.

། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རྣལ་འབྱོར་མ་ལུས་དབུས་གནས་པ། ། ཨཾ་ཡིག་སྡོམ་པ་གནས་པ་སྟེ། ། ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་དེ་བཞིན་ནང་། ། སྡོམ་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་གསལ། ། ཨཾ་ཡིག་གང་ཡང་དག་པ་མཆོག་བླ་མ་ སྟེ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གནས་པ་གཡོ་བ་མེད་པའོ། ། དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་མ་ནི་འདི་ལ་རྣལ་འབྱོར་འདུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་མ་སྟེ། རང་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་འབྱུང་སྟེ། དེའི་དབུས་གནས་པ་ནི་དེ་ཉིད་གྲུ་གསུམ་ཞེས་ པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས། ། དེ་བཞིན་དུ་ནང་ཡང་སྟེ། དེ་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བ་དོན་གསལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། བོལླ་བདེ་བ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། ། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་མཆེད་ཐབས་ཡིན་ཏེ། ། གསང་བའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདིས། ཕྱི་ རོལ་གཉིས་གཉིས་བསྟན་པ་མེད། ། བོལླ་བདེ་བ་ཞེས་པ་གང་ཞིག་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་པ་རྡོ་རྗེ་ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་དེ། ། ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཐབས་ཡིན་ཏེ་ཐབས་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གསང་བའི་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་འདིས། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་པདྨ་དང་། དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེའོ། ། པདྨ་རྡོ་རྗེ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་པདྨ་སྟེ། གསང་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའོ། ། རྒྱུ་དེས་ན་ཕྱི་རོལ་གཉིས་གཉིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཟུང་བསྟན་པ་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་དེ་ བཞིན་ནང་། ། ཞེས་པའོ། །

Regarding this, the Blessed One declared: "The Yoginī abides in the center of the body; The syllable AṂ is the locus of the vow. Just as it is externally, so it is internally; That vow is most clearly manifest. The syllable AṂ is the supreme, authentic Guru, Abiding as the unchanging essence of suchness. Furthermore, she is a Yoginī because yoga is gathered within her; The meaning is that she possesses the yoga of the natural state. For that reason, there is the source of phenomena (dharmodaya); Abiding in its center means that very [source] is the triangle. For that very reason: Just as externally are body, speech, and mind, So too are they internally; That is the most clear manifestation of the meaning. Regarding that, it is said: 'Bolva' bliss is the Great Seal (Mahāmudrā); The vajra sense base is the method. By this secret meditative union, Externally, there is no teaching of duality. 'Bolva' bliss is the indivisible primordial wisdom (jñāna); That is the Great Seal. 'Vajra sense base' means the vajra itself is the sense base, Acting as the cause for the arising of primordial wisdom. That itself is the method; method is primordial wisdom. 'By this secret meditative union' refers to the vajra and lotus. The indivisibility of the vajra is the vajra; The indivisibility of the lotus and vajra is the lotus; It is the union of the secret meditative equipoise. For that reason, externally, there is no teaching of the external pair. For that very reason: Just as it is externally, so it is internally."

ནང་ཉིད་གསུངས་པ། སྐུ་གསུམ་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་ནི། ། འཁོར་ལོའི་གཟུགས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་ནང་སྟེ། ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐུ་གསུམ་པོ་ཉིད་འཁོར་ལོའི་གཟུགས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། སྐུ་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི། ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོར་ འདོད། ། སྤྲུལ་པ་དང་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་སྟེ། སྐུ་གསུམ་པོ་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་དེ། འདོད་པ་ཅེས་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྐུ་ཉིད་འཁོར་ལོ་སྟེ་སྐུའི་འཁོར་ལོའོ། ། དེ་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་སྐུ་ གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྐུ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་འཁོར་ལོ་ཉིད་གསུངས་པ། སྤྲུལ་པ་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དེ། དེ་བཞིན་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད། ། སྐྱེ་གནས་སྙིང་མགྲིན་པདྨ་ལ། ། སྐུ་གསུམ་པོ་ཡིས་རྣམ་པར་གནས། ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གསུངས་པ། ། མ་ལུས་པ་ ཡི་སེམས་ཅན་གྱི། ། གང་དུ་སྐྱེ་བ་རབ་བརྗོད་པ། ། དེ་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡིན་ཏེ། ། གང་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་གནས་བརྟན་ནོ། ། མ་ལུས་པའི་ཞེས་པ་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་པར་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་ཞེས་པ་སྲིད་པ་གསུམ་དུ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་གང་དུ་སྐྱེ་བ་དེར་དེ་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་གནས་བརྟན་ནོ། ། གང་ཕྱིར་བསྟན་པའི་ངང་ཚུལ་ལོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་བརྟགས་པའོ། ། སྐྱེ་བའི་དོན་ཉིད་གསུངས་པ། འདིས་ནི་བསྐྱེད་ཅིང་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར། སྐུ་ནི་སྤྲུལ་པར་གྱུར་པར་འདོད། །

Regarding the internal, it is said: "Within the body of the three kāyas, they are described in the form of cakras." This refers to the internal; within the body, the three kāyas themselves are described in the form of cakras. "The thorough knowledge of the three kāyas is asserted to be the cakra of great bliss." The three kāyas are the nirmāṇakāya, dharmakāya, and saṃbhogakāya. The thorough knowledge of these three kāyas is the very wisdom of the cakra of great bliss; "asserted" means it is of the nature of realization. The kāya itself is the cakra, the cakra of the kāya. That itself is "great bliss," meaning the very nature of the kāya that possesses the identity of the three kāyas. Regarding the cakra that possesses the identity of the three kāyas, it is said: "The nirmāṇa, dharma, and saṃbhoga, and likewise great bliss itself, abide as the three kāyas in the lotuses of the birth-place, the heart, and the throat." Regarding the nirmāṇakāya, it is said: "That in which the birth of all sentient beings without exception is proclaimed is the nirmāṇakāya, because the nirmāṇa is the elder." "All without exception" refers to those included within the various realms of existence. "Sentient beings" refers to those dwelling in the three realms of becoming. In whatever place their birth occurs, that is the nirmāṇakāya. If one asks how so, it is said: "Because the nirmāṇa is the elder." Because it is of the nature of teaching, for that very reason, birth is designated. Regarding the meaning of birth itself, it is said: "Because it generates and emanates, the kāya is asserted to be the nirmāṇa."

འདིས་ནི་ཞེས་པ་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་སྤྲུལ་པར་ གྱུར་པ་ཞེས་པ་ཞལ་དང་ཕྱག་དང་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གསུངས་པ། ཆོས་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་སྙིང་གར་འགྱུར། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་གསུངས་པ། ། རོ་རྣམས་དྲུག་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི། ། བཟའ་བ་ངེས་པར་ལོངས་སྤྱོད་ བརྗོད། ། མགྲིན་པར་ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོ་སྟེ། དྲུག་གི་ཞེས་པ་ཁ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་ལྷན་ཅིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་བཟའ་བ་ལོངས་སྤྱོད་པ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ནཱ་ད་ཡོངས་སུ་གྱུར་ནས་ ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཀྱང་མགྲིན་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། སྤྱི་བོར་བདེ་བ་ཆེན་པོ་གནས། ། ཞེས་པ་སྐུ་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཁོར་ལོ་སྟེ། དེ་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོར་འདོད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ཡང་སྤྱི་བོར་གནས་ཞེས་པ་བརྟན་པ་གཡོ་ བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འདིས་ནི་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའོ། ། སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་ནི་སྐྱེ་གནས་དང་སྙིང་ག་དང་མགྲིན་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ནི། ། སྤྱི་བོར་བདེ་བ་ཆེན་པོ་གནས། ། ཞེས་ པའོ། ། སྐུ་གསུམ་འཕེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྤྲུལ་པའོ། ། ཀ་དང་ཨ་ནི་ཀཱ་སྟེ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་སོ། ། འདི་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཨ་ཡ་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །

Regarding the phrase "by this," it refers to that which has become the emanation of the place of birth. "The nature of the face, hands, and so forth" refers to the dharmakāya. It is said: "Dharma is the nature of the mind; the dharmakāya also resides in the heart." Regarding the saṃbhogakāya, it is said: "The six tastes are the form of the physical; the food is definitively called enjoyment." The throat is the saṃbhoga-cakra. "Of the six" refers to the complete transformation of the nature of the bitter and so forth, which is the enjoyment of food by the five Tathāgatas together with Vajrasattva. The two garlands of nādas, which are the nature of the vowels and consonants, having completely transformed, the two garlands of nādas are also the throat itself; this is the saṃbhogakāya. "Great bliss resides at the crown" means that the thorough knowledge of the three kāyas is the cakra, and that very thing is asserted to be great bliss. It is said: "Furthermore, 'residing at the crown' means the nature of being stable and unmoving." By this, it is the inseparability of the three kāyas itself, which is the wisdom of great bliss. The three cakras, which are the nature of the three kāyas, are the nature of the birth-place, the heart, and the throat. Regarding the cakra of great bliss, it is said: "Great bliss resides at the crown." This is the emanation characterized by the increase of the three kāyas. "Ka and A" refers to the vowels and consonants, the two garlands of nādas. The wisdom that is the nature of both of these is the saṃbhogakāya.

ཀཾ་བདེ་བ་སྟེ་ཨ་ཀའི་ཨ་ཡ་སྐུའོ། ། བདེ་བ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། ཨེ་ཝཾ་ཡི་གེར་རྒྱུ་མཐུན་ཏེ། ། རྣམ་སྨིན་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའོ། ། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ལོངས་སྤྱོད་ལ། ། བདེ་བའི་འཁོར་ལོར་དྲི་མ་མེད། ། རྒྱུ་མཐུན་སོགས་པས་རྣམ་ཕྱེ་བ། ། འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བཞི་རུ་བརྗོད། ། སྐུ་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ ཡང་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་ལོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་དབྱེར་མེད་པ་དགའ་བ་བཞི་སྟེ། དེ་ཡང་རྒྱུ་མཐུན་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་བཞིའོ། ། ཨེ་ཝཾ་ཡི་གེར་རྒྱུ་མཐུན་ཏེ། ། ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་སྣ་ ཚོགས་པའི་སྐད་ཅིག་བཞིའི་དང་པོའི་དགའ་བ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་ཞེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའོ། ། རྣམ་སྨིན་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའོ། ། ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་སྨིན་པ་ནི་རྣམ་སྨིན་ཏེ། དེ་ལས་གོང་མའི་གནས་སྐབས་མཆོག་དགའོ། ། སྐྱེས་ བུའི་བྱེད་པ་ལོངས་སྤྱོད་ལ། ། ཞེས་པ་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་ཅིང་ཡང་དག་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བདེ་བ་དང་ཆགས་པ་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དེ། དེ་ལས་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ཞེས་པ་སྐྱེས་བུས་བསྒྲུབས་པ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་དགའ་བ་བཞི་པ་རོ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་སེམས་ཙམ་རྣམ་པར་ ཉེད་པའི་སྐད་ཅིག་དང་དབྱེར་མེད་པ་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའོ། ། དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོ་སྟེ། ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདེ་བའི་འཁོར་ལོར་དྲི་མ་མེད།

Ka is bliss, and A is the body of Akā. The perfect awareness of bliss is the dharmakāya. The syllable E-Vaṃ is the concordant result; the dharmacakra is the ripened result. The saṃbhogacakra is the result of human effort; the wheel of bliss is the stainless result. These are described as the four types of results, distinguished by the concordant result and so forth. That which is the thorough knowledge of the three bodies is the thorough knowledge of all phenomena; that, moreover, is the nature of the four wheels, such as the nirmāṇacakra. Furthermore, it is the four joys, inseparable from the four aspects such as the variegated and so forth. These are also the four results, such as the concordant result and so forth. Regarding the statement, "The syllable E-Vaṃ is the concordant result": the first joy of the four moments of the inseparability of insight and method is called the concordant result; it is the nirmāṇacakra, the nature of which is the single taste of all phenomena. "The dharmacakra is the ripened result": ripening in a specific way is the ripened result; from that, the superior state is the supreme joy. "The saṃbhogacakra is the result of human effort": to engage perfectly and experience perfectly the single taste of bliss and passion is the enjoyment (saṃbhoga). From that, the "result of human effort" refers to the body of the single taste of the fourth joy of the sense faculties and objects, accomplished by the person, which is inseparable from the moment of the "thoroughly refining" [moment] of Mind-Only. That is the saṃbhogacakra, because the two garlands of nāda are inseparable. "The wheel of bliss is the stainless result."

། ཅེས་པ་དྲི་མ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། ། གང་ལ་དེ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་དྲི་མ་དང་བྲལ་ བ་སྟེ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་སྐུ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ནི་བདེ་བའི་འཁོར་ལོ་སྟེ། བདེ་བ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། རྒྱུ་མཐུན་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཉིད་ གསུངས་པ། ལས་སྤྱོད་བཅོམ་ལྡན་ཤེས་རབ་མ། ། ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་བསྐུལ་བ་ཉིད། ། ཇི་ལྟར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་སྤྱོད། ། རྒྱུ་མཐུན་ཞེས་པར་བསྒྲགས་པ་ཡིན། ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ལས་བཟློག། ལས་ཆུང་འབྲས་བུ་ཆེ་བའོ། ། རྣལ་འབྱོར་དག་པ་དྲི་མེད་འབྲས། ། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་ པ་བསྒྲུབས་པའོ། ། ཤེས་རབ་ཉིད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་བྱ། ། ཞེས་པ་མདོར་བསྟན་པ་འདིའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལས་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་བསྐུལ་བ་ཉིད། ། ལས་ནི་རླུང་སྟེ། དེས་བསྐུལ་ཞིང་བསྐྱོད་པ་ཉིད་དོ། ། ལོངས་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་བྱས་པ་དེ་ཉིད་སྤྱོད་ལས་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་རྒྱུ་མཐུན་ཞེས་པར་བསྒྲགས་པ་ཡིན། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་ནི་རྒྱུ་མཐུན་ཞེས་པ་སྤྲུལ་ པའི་སྐུའོ། ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ལས་བཟློག། ཅེས་པ་ལས་ཆུང་བ་ཉུང་ཟད་ལ་གང་ཞིག་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་སྟེ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྫོགས་པ་ནི་ལས་ཆུང་བའོ། །

Thus, "stains" refers to desire and so forth. That which is free from these is "stainless." Its nature is the stainlessness that has abandoned all obscurations, the coemergent wisdom characterized by the three bodies. That is the wheel of bliss; the meaning of "wheel of great bliss" is the wisdom of bliss free from attachment. The meaning of "concordant cause" and so forth is stated: "The activity and enjoyment of the Blessed One, the Wisdom Consort, Is stirred by the winds of karma itself. Just as it was done, so it is enjoyed; This is proclaimed as the 'concordant cause.' The 'ripened' is the reverse of that: A small action with a great result. The 'purified yoga' is the stainless result, Accomplished through the activity of the person. It is to be enjoyed by wisdom itself." This is the detailed explanation of the brief summary. The Blessed One, the Wisdom Consort, is the very activity of enjoyment. How is this so? It is stated: "Stirred by the winds of karma." "Karma" refers to the winds; it is stirred and moved by them. How is the enjoyment itself? It is stated: "Just as it was done, so it is enjoyed." This means that the activity itself is the enjoyment. That very thing is proclaimed as the "concordant cause." The nature of cause and effect, such as the "various aspects" and so forth, is the "concordant cause," which is the Nirmāṇakāya. "Ripened is the reverse of that" means that when there is a small or slight action, the result is great. That which is the perfection of the characteristics of the "various aspects" is the small action.

དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། རྣལ་འབྱོར་དག་པ་དྲི་མེད་འབྲས། ། ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་ནི་འདུས་ པ་སྟེ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་དག་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་འབྲས་བུའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། དྲི་མེད་དེ་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། འདི་ནི་སྐུ་གསུམ་སྟེ་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ བསྒྲུབས་པའོ། ། སྐྱེས་བུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའོ། ། དེ་ནི་བསྒྲུབས་པ་སྟེ་རང་རྒྱུད་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། རང་རིག་པ་ཉིད་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། སྐུ་གསུམ་པོ་འདི་ཉིད་རང་རིག་པ་སྟེ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་དང་ལྡན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་སྟོན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའོ། ། སྐུའི་སྒྲའི་དོན་གསུངས་པ། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་གནས་བརྟན་པ། ། གང་ཕྱིར་སྤྲུལ་པར་གནས་བརྟན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་ ཡོད་སྨྲ་ཆོས་འཁོར་ལོར། ། ཆོས་ནི་སྨྲ་བ་ཡང་དག་འབྱུང་། ། ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོར་ཀུན་བཀུར་ཏེ། ། གང་ཕྱིར་མགྲིན་པར་ཀུན་རིག་བྱེད། ། བདེ་བའི་འཁོར་ལོར་དགེ་འདུན་ཆེ། ། གང་ཕྱིར་བདེ་ཆེན་མགོར་གནས་ཏེ། ། སྡེ་པ་ཞེས་བྱ་སྐུ་རུ་བརྗོད། ། སྡེ་པ་བཞི་པོ་འདི་ཉིད་མ་ནིང་སྟེ། སྡེ་པ་ཞེས་བྱ་སྐུ་རུ་བརྗོད། ། ཅེས་པའོ། ། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་གནས་བརྟན་པ། །

That very great fruit is the dharmakāya. Regarding the phrase "the pure yoga, the stainless fruit": "yoga" is a union, the inseparability of the two garlands of āli and kāli and the nāda. That itself is the particularly pure, and that is the fruit. Wherein? In the "stainless," which is the very state of being stainless, the saṃbhogakāya. These are the three bodies; the manifestation of the inseparability of the three bodies is the accomplishment of the "human effort" (puruṣakāra). "Arising from the person" is "human effort." That is the accomplishment, because everything is established by one's own continuum. Self-awareness itself is the inseparability of the three bodies, because these three bodies are self-awareness and both are inseparable. That itself is the Blessed Lady (Bhagavatī), because she is the nature of emptiness endowed with the supreme of all aspects, the essence-body (svābhāvikakāya) that reveals the path to perfect awakening. The meaning of the word "body" (kāya) is stated: "In the emanation wheel, the Elders (sthavira); because they abide in emanation, they are the Elders. In the dharma wheel, the Sarvāstivādins; the speaking of the Dharma truly arises there. In the enjoyment wheel, the Saṃmitīyas; because they are fully known at the throat. In the wheel of bliss, the Mahāsaṅghikas; because they abide in the head of great bliss. The 'classes' (nikāya) are said to be the bodies; these four classes are the neuter, and the 'classes' are said to be the bodies." "In the emanation wheel, the Elders..."

སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ཉིད་ཅེས་པ་འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་གནས་བརྟན་ནོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པ་གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གཏི་མུག་རྡོ་རྗེའི་ངོ་བོ་སྣང་ བ་གསལ་བའོ། ། ཐམས་ཅད་ཡོད་སྨྲའི་སྡེ་པ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཉིད་ཅེས་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་ཆོས་ནི་སྨྲ་བ་ཡང་དག་འབྱུང་། ། མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའོ། ། ཀུན་གྱིས་བཀུར་བའི་སྡེ་པ་ནི། ། ལོངས་ སྤྱོད་འཁོར་ལོར་ཀུན་བཀུར་ཏེ། ། ཞེས་པ་ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོ་ཉིད་དོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། མགྲིན་པར་ཀུན་རིག་བྱེད་ཡང་དག་པའི་རང་བཞིན་འདོད་ཆགས་རྡོ་རྗེའོ། ། དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་པའི་སྡེ་པ་ནི་བདེ་བའི་འཁོར་ལོར་ཏེ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ འཁོར་ལོ་ཉིད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་བདེ་ཆེན་མགོར་གནས་ཏེ། ། གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དགེ་འདུན་ནི་ཚོགས་པ་སྟེ་འདི་ཆེན་པོ་དང་དགེ་འདུན་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་ཏེ། ཚོགས་པ་ཆེན་པོ་དང་འདུས་པ་ཆེན་བོའོ། ། ཕུང་པོ་དང་ ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་འདི་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའོ། ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐུ་གསུམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། ། སྡེ་པ་ནི་མ་ལུས་པའི་འཕེལ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་མ་ནིང་སྟེ། སྔར་ བརྗོད་པའི་དོན་ནོ། ། སྡེ་པ་བཞིའི་གནས་གསུངས་པ། ། ལྟེ་བ་གནས་སུ་བརྗོད་པར་བྱ། །

Regarding the statement, "The emanation wheel is the emanation wheel itself," how is this so? It is said: Because the emanation is the Elder (Sthavira). Because it is extremely stable, of an unshakable nature, and the manifestation of the essence of Mohavajra (Delusion Vajra), it is the Clear Light. Regarding the Sarvāstivāda school, "in the dharma wheel, the dharma wheel itself": how is this so? It is said: Because the dharma is the arising of correct speech; the object of expression is Dveṣavajra (Hatred Vajra). Regarding the Saṃmitīya school, "in the enjoyment wheel, the Saṃmitīya": this is the enjoyment wheel itself. How is this so? It is said: At the throat, the nature of the All-Knower is Rāgavajra (Desire Vajra). Regarding the Mahāsāṃghika school, "in the wheel of bliss, the wheel of great bliss itself": how is this so? It is said: Because great bliss resides at the head, it is of an unshakable nature. "Saṅgha" means an assembly; because this is both great and a saṅgha, it is the Mahāsāṃghika—the great assembly and the great gathering. It is the collection of the aggregates, elements, sense bases, and so forth, because these exist therein. That too is great bliss itself, the Svābhāvikakāya (Essence Body). It is the wisdom body of perfectly complete awakening, the perfection of the three bodies. "School" (Nikāya) is the neuter body of the nature of the complete increase of all without exception; this is the meaning previously stated. The locations of the four schools are stated: The navel is to be called the location.

ཞེས་པ་ལྟེ་བ་ཆོས་འབྱུང་གི་ནང་སྟེ། དེ་ནི་གནས་གཙུག་ལག་ཁང་དང་བརྟན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། སྡེ་པ་བཞི་པོ་ཉིད་གསུངས་པ། ། སྐྱེ་གནས་སུ་ནི་ཆགས་བྲལ་འགྱུར། ། སྐྱེ་གནས་བྷ་ག་ ཆོས་འབྱུང་དུ་ཆགས་བྲལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། ཆགས་བྲལ་རྣམས་ཀྱི་ན་བཟའ་གསུངས་པ། ཕྲུ་མའི་དྲ་བ་ཆོས་གོས་ཏེ་ཕྲུ་མ་ནི་གང་ཞིག་གཏུམས་ཤིང་གཡོགས་པ་སྟེ་རབ་ཏུ་གྲགས་སོ། ། དེ་གཏུམས་ནས་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དྲ་བ་ཆོས་གོས་ཞེས་ པའོ། ། དྲ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དེ་སྒྲིབ་པ་ཉིད་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། མཁན་པོ་གསུངས་པ། དེ་བཞིན་སྐྱེད་བྱེད་མཁན་མའོ། ། སྐྱེད་བྱེད་ནི་མ་སྟེ་དེ་ཉིད་མཁན་མའོ། ། དེ་ནི་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དེ་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཤེས་པའོ། ། མགོ་བོར་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་ཕྱག། མངལ་ན་གནས་པའི་ གནས་སྐབས་ན་ལག་པ་གཉིས་མགོར་ཐལ་མོ་སྦྱར་ནས་གནས་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ལྔ་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་སྦྱར་བ་སྟེ། མགོ་བོ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོར་ཕྱག་ཁམས་གསུམ་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པའོ། ། བསླབ་པའི་གནས་གསུངས་པ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་བསླབ་པའི་གནས། ། ཞེས་ པ་མཚན་མར་འཛིན་པ་མ་ལུས་པ་ནི་བསླབ་པའི་གནས་སོ། ། ཡང་ན་གང་། བསླབ་པའི་གནས་ཞེས་པའི་རིག་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་གསུངས་པ། སྔགས་བཟླས་ཨ་ཧཾ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཡིད་སྐྱོབ་པར་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྔགས་ཏེ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་སོ། ། དེ་ཉིད་བཟླས་པ་སྟེ་ཚིག་གི་མཚན་མའོ། །

Thus, it is within the navel, the source of phenomena (dharmodaya); that is called the "abode" and the "monastery." Regarding the four classes, it is said: "In the place of birth, one becomes free from passion; the place of birth is the bhaga." In the source of phenomena, "free from passion" refers to the coemergent nature that is free from attachment. Regarding the "robes of those free from passion," it is said: "The membrane is the dharma-robe." The membrane is that which envelops and covers, as is well known. Because one dwells enveloped by it, it is called the "membrane-robe." "Membrane" is indeed an obscuration; the meaning is that the obscuration itself is non-obscuration. Regarding the "preceptor," it is said: "Likewise, the mother is the preceptor." The mother is the progenitor, and she herself is the preceptor. She is the very wisdom of bliss, because she is that which knows. "Hands joined at the head" is the prostration. During the stage of dwelling in the womb, one dwells with both hands joined at the head. Because the two fives are inseparable, they are joined; the head is the wheel of great bliss, and the prostration is the manifestation of the three realms. Regarding the "points of training," it is said: "The activity of going is the point of training." This means that the grasping at signs without exception is the point of training. Alternatively, "point of training" refers to the wisdom that takes up awareness; that is the "activity of going," the wisdom of the indivisibility of the three vajras. Regarding the "recitation of mantra," it is said: "The mantra recitation is likewise 'A-Haṃ'; because it protects the mind, it is a mantra—the two garlands of vowels and consonants, the nāda. That itself is the recitation, the sign of the word."

དེ་ནི་ཨ་ཧཾ་ངར་འཛིན་པའོ། ། ཡང་ན། ཨ་ཡིག་དང་ཧཾ་ཡིག་གི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ང་དང་ང་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཞེས་ པ་སྟེ། སྐྱེ་གནས་འཁོར་ལོའི་ཨ་ཡིག་དང་། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཧཾ་ཡིག་གོ། ། གང་ཞིག་སྐྱེ་གནས་འཁོར་ལོའི་ཨ་ཡིག་མ་ནིང་དེ་ནི་བདེ་ཆེན་འཁོར་ལོའི་ཧཾ་ཡིག་གོ། ། གང་ཞིག་བདེ་ཆེན་འཁོར་ལོའི་ཧཾ་ཡིག་དེ་ནི་སྐྱེ་གནས་འཁོར་ལོའི་ཨ་ཡིག་གོ། ། འདིས་ནི་གཉིས་ཀ་སྦྱར་བ་ལས་སྔགས་བཟླས་ཨ་ཧཾ་ ཞེས་པ་སྒྲའི་རང་བཞིན་ཏོ། ། སྒྲ་ནི་ཆ་དང་བྲལ་བའི་ཆའོ། ། སྐྱེས་པ་དགེ་སློང་སྔགས་འདོན་པ། གཅེར་བུ་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས། ། ཞེས་པ་དོན་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་སྐྱེས་པ་ཞེས་པ་རྫོགས་པ་སྐྱེ་བ་སྤངས་པ་སྟེ་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དགེ་སློང་ནི་སངས་རྒྱས་ཏེ་ སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྔགས་འདོན་པ་ཞེས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཅེར་བུ་ཞེས་པ་འདིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཡང་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་མཐའ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ཞེས་པ་རྟག་ཏུ་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་ སངས་རྒྱས་སུ་བྱས་ནས་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། འདི་རྣམས་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་གང་། འདི་རྣམས་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། ཟླ་བ་བཅུ་ཡང་ས་རྣམས་ཏེ། །

That is the "I-am" (ahaṃ) of ego-clinging. Alternatively, it is the nature of the syllables A and Haṃ. "In that same way" means that just as the activity of going [is universal], so too is the activity of going "I" and "I." "The syllable A in the birth-wheel and the syllable Haṃ of great bliss." That which is the neutral syllable A in the birth-wheel is the syllable Haṃ in the wheel of great bliss. That which is the syllable Haṃ in the wheel of great bliss is the syllable A in the birth-wheel. Through the union of these two, the mantra recitation is the nature of the sound "Ahaṃ." Sound is the partless part. "A man, a monk, reciting mantra, naked, with hair and beard shorn"—the meaning of this is easy to understand. Alternatively, "man" (puruṣa) means one who has abandoned birth, in the sense of being primordially unborn. "Monk" (bhikṣu) is the Buddha, the nature of the nirmāṇakāya. "Reciting mantra" is the nature of the saṃbhogakāya. "Naked" indicates that the Blessed One is also the nature of the dharmakāya, the limit of being without obscurations. "With hair and beard shorn" means the nature of a child, in the sense of engaging as a Buddha through spontaneous presence—this is the intended meaning. "By these conditions, sentient beings are undoubtedly Buddha-hood itself"—the meaning is perfectly clear. Alternatively: "By these conditions, sentient beings are undoubtedly Buddha-hood itself. The ten months are also the bhūmis."

སེམས་ཅན་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་གོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བཅུ་ནི་གནས་བཅུ་རྣམས་ཏེ་ལྔ་པ་གཉིས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཟླ་བ་སྟེ་བགྲང་བ་དང་བྲལ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་རིགས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་གནས་བཅུའི་བདག་པོ་སྟེ། སྐུ་གསུམ་པོ་ཉིད་ ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་ལྷ་མོ་ཐམས་ཅད་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྤྱན་མ་དང་། མཱ་མ་ཀཱི་དང་། གོས་དཀར་མོ་དང་། སྒྲོལ་མ་དང་། ཁྲོ་གཉེར་ཅན་དང་། ཙུནྡཱ་ན་དང་། པརྞ་རི་ཁྲོད་མ་དང་། འོག་ཞལ་མ་དང་། དེ་དག་ལ་ སོགས་པ་རི་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་མཉམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཚིག་འདི་དག་ཐོས་ནས་མཆོག་ཏུ་ངོ་མཚར་བར་གྱུར་ཏེ། བརྒྱལ་བ་དང་། སྐྲག་པ་དང་། ས་ལ་འགྱེལ་བ་དང་། འདར་བར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་བར་མ་ཆད་པར་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་འོག་ཞལ་མའི་བར་ཐམས་ཅད་ནི་ རྣལ་འབྱོར་མ་དགུ་པོ་རྣམས་སོ། ། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་རི་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་མཉམ་པ་རྣམས་ཚིག་འདི་དག་བརྗོད་པ་ཐོས་ནས་རྣ་བའི་དབང་པོས་རྟོགས་ཏེ་འདར་བར་གྱུར་ཅིང་། སྐྲག་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ས་ལ་འགྱེལ་པར་གྱུར་ཏོ། ། འདིས་ནི་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་བསྟན་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་ པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལས་ཞུ་བར་གྱུར་པ་བསྟན་ཏོ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱི་ལྷ་མོ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་གཟིགས་ནས་སླར་བསླང་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་བསྟོད་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་ཅན་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡང་དག་པར་བསྟོད་པའི་སྒྲས་བསྐུལ་བར་མཛད་ དེ།

He is the lord of the ten stages of sentient beings. The "ten" of sentient beings refers to the ten abodes, which are the two fives. The intention is that these are also the moon, because they are the infinite family itself, free from counting. For that very reason, he is the lord of the ten stages, the master of the ten abodes; this is the meaning of the "five wisdoms" of the three bodies themselves. Then, to all the goddesses, such as the yoginī Nairātmyā and so forth—namely, Locanā, Māmakī, Pāṇḍaravāsinī, Tārā, Bhṛkuṭī, Cundā, Parṇaśavarī, Adhomukhī, and others—there were yoginīs equal in number to the atoms of Mount Meru. Upon hearing these words, they were filled with supreme wonder; they fainted, were terrified, fell to the ground, and trembled. The word "then" refers to the uninterrupted sequence from Nairātmyā and the others up to Adhomukhī; these are the nine yoginīs. Having heard these words spoken, those equal to the atoms of Mount Meru, beginning with them, perceived them with their sense of hearing and trembled, became terrified, fainted, and fell to the ground. By this, the blessing is shown, and it is also shown that the yoginīs of the maṇḍala melted into non-duality. Having beheld all those goddesses of the Vajra-holder, in order to raise them up, he offered a perfect praise. The "Vajra-holder" is Vajradhara, the indivisible wisdom. By the sound of the perfect praise, he exhorted them.

སླར་བསླང་བའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བའི་དོན་དུའོ། ། ལྷ་མོ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་དེ་རྣམས་ཤེས་རབ་སྟེ། ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེས་པའི་རྟགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ། བསྟོད་པ་ཉིད་གསུངས་པ། ས་དང་ཆུ་རླུང་བྱིན་ཟ་ཡི། ། ལྷ་མོ་སྲིང་མོ་ཁྱེད་རྣམས་ནི། ། གང་ཞིག་སུས་ཀྱང་ མི་ཤེས་པ། ། སྤྲོས་པ་དེ་ཉིད་མཉན་པར་བྱོས། ། ཞེས་པ་མཉན་པར་བྱོས་ཏེ། མཚན་མར་འཛིན་པ་མེད་པར་མཉན་པར་བྱོས་ཞེས་པའོ། ། ཅི་ཞིག་ཅེས་དོགས་པའི་ལན་དུ་སྤྲོས་པའི་དེ་ཉིད་དེ། གང་ཞིག་སྤྲོས་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ནའོ། ། གང་ཞིག་སུས་ཀྱང་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཤེས་པ་ སྤྲོས་པ་གང་ཡིན་པ་སུས་ཀྱང་མི་ཤེས་ཤིང་མ་རྟོགས་པ་སྟེ་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཐོས་ནས་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྲོག་རྙེད་པར་གྱུར་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་གསུམ་གཅིག་པའི་གསུང་ཐོས་ནས། དེ་ཇི་ ལྟ་བུ་ཞེ་ན་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་བདེན་པ་མ་ཡིན་རྫུན་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྲོག་རྙེད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་སྲོག་རྙེད་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་མཚན་མའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ་ཞེས་སྐུ་གཉིས་པོ་གཉིས་སུ་མེད་ པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། ། སྐུ་གཉིས་པོ་དེ་ཡང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ། འོན་ཀྱང་གློ་བུར་དྲི་མས་བསྒྲིབས། ། དེ་བསལ་བ་ལས་སངས་རྒྱས་སོགས། །

It is for the purpose of re-arousing them and for the sake of inspiration. "All those goddesses" refers to those who are insight; because they are the very nature of method, they are indicated by the signs of males. The praise itself is spoken: "O goddesses, sisters of earth, water, wind, and fire, That which is not known by anyone— Listen to that very elaboration!" "Listen" means listen without grasping at signs. In response to the doubt of what that might be, it says "that very elaboration," meaning that whatever elaboration there is, that is reality itself. "That which is not known by anyone" means that whatever elaboration exists is not known or realized by anyone, because it abides as the very nature of the support and the supported—this is the intended meaning. Having heard the Blessed One’s speech, which is like a dream, they all regained their life-force. Having heard the speech of the Blessed One, in whom the three bodies are one, how is it? It is like a dream; like a dream, it is neither true nor false. "They all regained their life-force" means that regaining life-force is the realization of the nature of signs as being signless; it is the understanding of the two bodies—the dharmakāya and the saṃbhogakāya—as non-dual. To show that those two bodies are also inseparable from the nirmāṇakāya, the Blessed One declared: "Sentient beings are indeed buddhas, But they are obscured by adventitious stains. When those are removed, they are buddhas."

སེམས་ཅན་ཞེས་པ་སྲིད་པ་གསུམ་ ན་གནས་པ་སྟེ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པ་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། ། གལ་ཏེ་འདི་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། འོན་ཀྱང་གློ་བུར་དྲི་མས་བསྒྲིབས། ། གློ་བུར་གྱི་སྒྲས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་མེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་ གྱུར་པའི་དྲི་མ་ནི་དྲི་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། གཟུང་བའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སོ། ། དེས་བསྒྲིབས་པ་ནི་བསྒྲིབས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའོ། ། གང་ཞིག་འཕགས་པས་གསུངས་པ། དྲི་མེད་ཟླ་བ་ཉི་མ་དག། ཇི་ལྟར་སྒྲ་གཅན་མཁའ་དང་སྤྲིན། ། ན་བུན་ རྡུལ་དང་དུ་བ་སོགས། ། དྲི་མ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲིབས། ། ཞེས་པའོ། ། དེ་བསལ་བ་ལས་ཞེས་པ་གཟུང་བའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ལས་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ན། མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱི་འཐད་པར་གསུངས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ བདེན་ཞིང་རྫུན་པ་མེད་དོ། ། གང་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་འདི་ནི་བདེན་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྫུན་པ་མེད་དོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དཔེ་ཡིས་སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་སུ་བདེན་པ་ཉིད་གསུངས་པ། གང་ཞིག་མི་ཤེས་འཇིག་རྟེན་པ། ། བཙན་དུག་ཟོས་ནས་བརྒྱལ་ བར་འགྱུར། ། རྨོངས་སྤངས་དེ་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡིས། ། དེ་ཡི་སྐྱོན་ནི་གཅོད་པར་བྱེད། ། དེ་བཞིན་ཞི་བའི་ཐབས་ཤེས་པ། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེར་ངལ་བསོས་པ། ། མ་(རིགས་,རིག་)སོགས་པས་མི་འཛིན་ཅིང་། ། གཏི་མུག་ལ་སོགས་འཆིང་བས་མིན། །

"Sentient beings" refers to those dwelling in the three realms of existence; they are the Buddha himself, the nature of the two bodies inseparable from the nirmāṇakāya. If one asks, "How is it that these [beings] possess the qualities of a Buddha if they do not have them?" it is said: "However, they are obscured by adventitious stains." The term "adventitious" means they are not inherently connected [to the nature]. Such stains are like [external] impurities; they are the five aggregates of clinging to the perceived. Being "obscured" by them means they have become veiled, yet sentient beings are pure by nature. As the Noble One has said: "Just as the stainless moon and sun Are obscured by Rāhu, the sky, clouds, Mist, dust, smoke, and so forth— By these five types of stains." Regarding the statement, "By removing these, one is a Buddha," which refers to the complete abandonment of clinging to the perceived, the ḍākinīs spoke in agreement: "Blessed One, it is so; it is true and not false." That which the Blessed One has spoken is the truth; it is not false. The Blessed One then declared, using an analogy to show that sentient beings are truly Buddhas: "Worldly people who do not know Will faint after eating potent poison. But by realizing the reality that abandons delusion, One cuts through its defects. Likewise, those who know the method of peace And rest in Hevajra, Are not seized by ignorance and the like, Nor by the bonds of delusion and so forth."

བརྒྱལ་བར་གྱུར་ཏེ་སེམས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ ལྟར་ཞེ་ན། བཙན་དུག་ཟོས་ན་ཞེས་པ་དུག་ཟོས་པ་ནའོ། ། དེ་སུ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་སྟེ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། གང་ཞིག་མི་ཤེས་པ་དུག་གི་དེ་ཉིད་མི་ཤེས་པའོ། ། གང་ཡང་དེ་ཉིད་རྟོགས་པ་དུག་གི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྨོངས་སྤངས་རྨོངས་པ་སྤངས་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་སྐྱོན་ནི་གཅོད་པར་བྱེད་དེ། དེའི་སྐྱོན་གཅོད་པ་ནི་དེ་བརྒྱལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། དཔེ་བརྗོད་ནས་དཔེར་བྱ་བ་གསུངས་པ། དེ་བཞིན་ཞི་བའི་ཐབས་ཤེས་པ། ། དེ་བཞིན་དུ་གང་ཞིག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཐབས་རིག་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། མ་རིག་སོགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་མ་རིག་པས་འཆིང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཡང་གང་ཞིག་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་ངལ་བསོས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་འཆིང་བ་རྣམས་ཀྱིས་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་མིན་ཏེ་མི་འཛིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་གང་། དེ་བཞིན་ཞི་བའི་ཐབས་ ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་ངལ་བསོས་པ་སྤྲོ་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་མང་པོའི་ཚིག་སྟེ། སྤྲོས་པའི་དེ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། དེ་རྣམས་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་འཆིང་བས་ཏེ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཇི་ལྟ་ བུས་ཤེ་ན། མ་རིག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གང་གི་དང་པོ་ཐོག་མར་གྱུར་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཅེས་པའི་གསུངས་ལས་སོ། ། སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ། ཞེས་པའི་རྐྱེན་གསུངས་པ།

They will faint and become unconscious. Why is that? It is said, "having eaten potent poison," meaning when poison is consumed. Who is that? It is the worldly person. What is the distinction? It is whoever does not know the reality of the poison—that is, the ignorance of its true nature. On the other hand, whoever realizes that very reality realizes the poison's suchness; such a person has abandoned delusion, having become free from confusion. For that very reason, they sever its defects; by severing those defects, they do not faint. Having given the example, the application of the example is taught: "Likewise, those who know the method of peace." Similarly, those who understand the method for nirvāṇa will not be seized. By what means? By ignorance and so forth; they will not be bound by those [afflictions] such as ignorance. Furthermore, those who have found rest in Hevajra will not be seized by the bonds of delusion and so forth; the meaning is that they are not seized at all. Alternatively, regarding "likewise, those who know the method of peace," how is that? Because they have found rest in Hevajra, the plural form is used to indicate the nature of emanation—that is, the suchness of emanation. They will not be seized. By what means? By the bonds of delusion and so forth, meaning by ignorance and the rest. In what manner? By those for whom ignorance and so forth are the first or the beginning, according to the scriptural statement: "With ignorance as a condition, all formations [arise]." Regarding the statement, "Sentient beings are themselves the Buddha," the condition is taught: "Sentient beings are themselves the Buddha."

རང་དང་རང་གི་རྟོགས་པ་ལས། ། སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་ སེམས་ཅན་ནི། ། གཅིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་དང་། ། ལྷ་དང་ལྷ་མིན་མི་རྣམས་དང་། ། བཤང་བའི་སྲིན་བུ་ལ་སོགས་རྣམས། ། རྟག་ཏུ་རང་བཞིན་བདེ་བ་ཅན། ། ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ཡང་། ། བདེ་བ་གང་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ། ། འཇིག་རྟེན་ཁམས་ ནི་གང་དུ་ཡང་། ། སངས་རྒྱས་གཞན་དུ་རྙེད་མི་འགྱུར། ། སེམས་ནི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད། ། སངས་རྒྱས་གཞན་དུ་བསྟན་པ་མེད། ། སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་ནི་གཅིག་ཀྱང་མེད་དེ། ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྟོགས་པ་ལས་ཏེ། གང་གི་ཞེ་ན། རང་དང་རང་གི་ཞེས་པ་བདག་དང་བདག་གིའོ། ། དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་རྟག་ཏུ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པར་བདེ་བ་ཅན་ཉིད་དེ། རང་བཞིན་ཞེས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་ཏེ་རང་གི་བདེ་བ་ལས་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། གང་གི་ ཕྱིར་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ནི་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བ་མི་ཤེས་ཏེ། རང་གི་བདེ་བ་རྟོགས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་དུ་ཡང་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ལས་གཞན་དུ་སངས་རྒྱས་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཐོབ་ པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ནི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དེ། སེམས་ལས་གཞན་དུ་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་མེད། ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་ལུས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ལུས་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ དོ། །

Apart from oneself and one’s own realization, there is not a single sentient being who is not a buddha. The hell-beings, hungry ghosts, animals, gods, asuras, humans, and even the worms in excrement are always by nature in Sukhāvatī. Since even the gods and asuras do not know this bliss, in no world-system whatsoever will a buddha be found elsewhere. The mind is the perfect buddha; no buddha is taught to exist apart from the mind. There is not a single sentient being who is not a buddha; all are indeed buddhas. How so? Through realization. Of what? Of "self and one's own," meaning the self and what belongs to the self. Even sentient beings belonging to the hells and so forth are always, from beginningless and endless time, in a state of bliss. "By nature" means from their own essence, which is intended to mean from their own bliss. How is this so? It is said: because those sentient beings in the hells and so forth do not know the bliss of the gods and asuras, yet through the realization of their own bliss, all are the state of buddhahood. For that very reason, in any world-system, a buddha will not be found or attained as something other than living beings. Nevertheless, because the mind is the perfect buddha, no buddha is taught to exist apart from the mind. Since all phenomena are the very body of the mind, the hells and all else are also the very body of one's own mind. Therefore, they are the state of buddhahood itself.

སེམས་ཉིད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། གདོལ་པ་སྨྱིག་མ་མཁན་ལ་སོགས། ། གསོད་དོན་དོན་དུ་སེམས་པ་པོ། ། དེ་ཡང་ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་ཤེས་ནས། ། འགྲུབ་འགྱུར་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། གདོལ་པ་ནི་དྲག་པོའི་ལས་བྱེད་པའོ། ། སྨྱིག་མ་མཁན་ནི་མདའ་མཁན་ནོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། གསོད་པའི་དོན་གྱིས་དགོས་པའི་དོན་སེམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་པ་པོ་སྟེ་རྟག་ཏུ་སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་ལ་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རིང་ངོ་། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་འགྲུབ་འགྱུར་འདི་ལ་ཐེ་ ཚོམ་མེད། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཤེས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་ལུས་སུ་གཅིག་པ་རྟོགས་པར་གྱུར་ནའོ། ། འོན་ཀྱང་གློ་བུར་དྲི་མས་བསྒྲིབས། ། ཞེས་མདོར་བསྟན་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ། བྱིས་པ་མི་ཤེས་པས་བསྒྲིབས་པ། ། འགྲོ་བ་མི་ཤེས་པ་འདི་རྣམས། ། འགྲོ་དྲུག་ སྲིད་པའི་རྒྱུ་བ་རུ། ། རྨོངས་པ་དེ་རྣམས་འཁོར་བར་འགྱུར། ། མི་ཤེས་པས་བསྒྲིབས་པ་ཞེས་པ་གང་ཞིག་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་མི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་བསྒྲིབས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱིས་པ་མི་ཤེས་པའོ། ། འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་མི་ཤེས་པ་འདི་རྣམས་གང་ཞིག་སེམས་ ནི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཅེས་པ་མི་ཤེས་པའོ། ། དེ་རྣམས་འཁོར་བར་འགྱུར་ཏེ་ཡང་དང་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྨོངས་པ་གཏི་མུག་གིས་བསྒྲིབས་པའོ། ། གང་དུ་སྲིད་པའི་རྒྱུ་བ་སྐྱེ་བའི་དྲ་བར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ཉིད་འཆིང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ རོ། །

If one asks how the nature of mind is to be understood as the perfect Buddha, it is said: "Even outcastes, bamboo-weavers, and the like, Who intend the purpose of killing— If they know Hevajra, they will achieve accomplishment; Of this there is no doubt." "Outcastes" are those who perform violent deeds. "Bamboo-weavers" are those who make arrows. What is the distinction? They are "intenders" because they intend the purpose of killing; this is because they constantly delight in the slaughter of living beings. For such people, Buddhahood is extremely remote. Yet, it is said that even they will achieve accomplishment; of this there is no doubt. How so? It is when, having known Hevajra, they realize that all phenomena are one within the body of the mind. However, to explain the meaning of the brief statement, "Obscured by adventitious stains," it is said: "Obscured by the ignorance of the childish, These beings who do not understand— Within the wandering of the six realms of existence, Those deluded ones will circle in saṃsāra." "Obscured by ignorance" means that those who do not understand that all phenomena are mind-only are themselves obscured. For that very reason, they are "childish and ignorant." How is this so? These "beings who do not understand" are those who do not understand that the mind is itself the perfect Buddha. They will circle in saṃsāra, undergoing birth and cessation again and again. For that very reason, they are "deluded," being obscured by the confusion of ignorance. Where? Within the "wandering of existence," which is the web of birth; for birth itself is the very cause of bondage.

ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། འགྲོ་དྲུག་ཅེས་པ་ལྷ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་དུའོ། ། དེ་བསལ་བས་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་མདོར་བསྟན་པའི་དོན་གསུངས་པ། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སྙིང་རྗེ་ཆེ། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེའི་ཐབས་རྙེད་ནས། ། གང་གི་ཡུལ་རྣམས་རྣམ་སྦྱོང་བ། ། དེ་ནི་བླ་མེད་ རྙེད་པར་འགྱུར། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཐབས་རྙེད་ནས་གང་ཞིག་ཡུལ་རྣམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡུལ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ཉིད་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སེལ་བ་ཡིན་ཞིང་། དེའི་ཐབས་ཀྱང་ཀྱེའི་ རྡོ་རྗེ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། གལ་ཏེ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་ཐབས་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ཉིད་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་ཏེ་སེམས་འབའ་ཞིག་ཉིད་ཁམས་གསུམ་པ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། ། ས་ནི་པུཀྐ་སཱི་རུ་བཤད། ། གང་ཕྱིར་གཏི་མུག་སྲ་བ་ཉིད། ། སྐུ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་འདོད། ། ཇི་ལྟར་མི་སྤྱོད་ཕྱག་རྒྱ་ལགས། ། ཞེས་པ་གང་དུ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་བོས་ནས་གསུངས་པ། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའོ་ཞེས་ཐུགས་ ལ་གནས་པར་མཛད་ནས་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ། ཇི་ལྟར་མི་བསྐྱོད་ཕྱག་རྒྱ་ལགས། ། ཞེས་པའི་རྣམ་པ་འདིས་ཞུ་བ་མཛད་དེ། ཇི་ལྟར་སྐུ་རྡོ་རྗེར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། །

What is the distinction? "The six classes of beings" refers to the nature of the six classes of beings, such as gods and so forth. To explain the meaning of the brief teaching that "by clearing that away, one is a Buddha," it is said: "O Vajragarbha, great in compassion, Having found the method of Hevajra, Whoever purifies the objects of the senses, That person will attain the unsurpassed." Having found the method that is the nature of Hevajra, whoever purifies the objects of the senses will manifest unexcelled, perfectly complete awakening. For that very reason, the purification of objects is the removal of adventitious stains, and the method for that is Hevajra himself and nothing else. If the method of Hevajra is the purification of objects, then the purity of objects is taught as the very nature of Hevajra; the mind alone, inseparable from the three realms, is Hevajra. That itself is the Buddha. Therefore, there is no doubt that sentient beings are themselves the Buddha. "Earth is explained as Pukkasī, Because delusion is solidity; The Body is held to be Vairocana. How is Akṣobhya the mudrā?" Thus, having addressed Vajragarbha, he spoke. Therefore, Vajragarbha, keeping in mind that the very purity of objects and so forth is Hevajra, became doubtful and asked in this manner: "How is Akṣobhya the mudrā?" This is a request in the form of: "How does the Body become the Vajra?" The Blessed One replied:

སེམས་སྤངས་ནས་ནི་ལུས་ཀྱི་ནི། ། མཛེས་པ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ སེམས། ། སྐུ་ལ་ཐུགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་གདག། དེ་ཕྱིར་སྐུ་ཉིད་ཐུགས་ཀྱིས་སོ། ། ཆུ་ཁམས་རི་ཁྲོད་མ་རུ་བཤད། ། མི་བསྐྱོད་ཁུ་བའི་གཟུགས་ཅན་ཏེ། ། མི་བསྐྱོད་ཕྱག་རྒྱ་རི་ཁྲོད་མ། ། གཙོ་བོ་ཕྱག་རྒྱས་གདབ་པར་རིགས། ། རི་ཁྲོད་མ་ནི་ཆུ་ཁམས་ཏེ། ། དེའི་ཕྱིར་ཐུགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་གདབ་པར་རིགས་སོ། ། འདིས་ ནི་གསུང་རྡོ་རྗེ་ཉིད་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་དང་། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཉིད་གསུང་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཡང་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ། ལུས་སྤངས་ནས་ནི་སེམས་ཀྱི་ནི། ། གནས་པ་གཞན་དུ་མཐོང་མ་ཡིན། ། དེ་ཕྱིར་སེམས་ནི་གཏི་མུག་འགྱུར། ། ཐུགས་ལ་གཏི་མུག་ཕྱག་རྒྱས་གདབ། ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་དང་ཐ་དད་པའི་ལུས་མི་དམིགས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཐུགས་ཉིད་སྐུ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སོ། ། ས་དང་ཆུའི་རང་བཞིན་མཁའ་འགྲོ་མ་ཉིད་གསུངས་པའོ། ། མེའི་རང་བཞིན་གདོལ་བ་མོ་གསུངས་པ། མེ་ནི་གདོལ་པ་མོར་བཤད་དེ། ། འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱས་གདོལ་པ་མོ། ། རིགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་གཞན་མིན་ན། ། ཇི་ལྟར་རིན་ཆེན་དབང་པོའི་རྒྱལ། ། གདོལ་པ་མོ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེས་ཕྱག་རྒྱ་གདབ་པར་རིགས་ན་ཇི་ལྟར་རིན་ཆེན་དབང་པོའི་ཕྱག་རྒྱས་གདབ་ཅེས་ཞུས་པའོ། ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གང་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཆགས་པར་བཤད། ། ཆགས་ པ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དེ། ། མེ་ནི་འདོད་ཆགས་རང་བཞིན་ཕྱིར། ། འདོད་ཆགས་སེར་སྣའི་ཕྱག་རྒྱས་གདབ། །

Without the mind, the beauty of the body Would not exist in any other way. Therefore, Vairocana Should be sealed upon the mind with the mudrā of the Body. Therefore, the Body itself is sealed by the Mind. The water element is explained as Śavarī. Akṣobhya has the form of the seminal essence; Akṣobhya’s mudrā is Śavarī. It is logical that the Principal [deity] be sealed with the mudrā. Śavarī is the water element; Therefore, it is logical that she be sealed with the mudrā of the Mind. By this, the Vajra Speech itself is the Vajra Mind, and the Vajra Mind itself is the Vajra Speech; the Vajra Mind is also the Vajra Body itself. The Blessed One declared: Without the body, the abiding of the mind Is not seen in any other way. Therefore, the mind becomes delusion; The Mind should be sealed with the mudrā of Delusion. Therefore, a body separate from the mind is not perceived. Therefore, the Mind itself is the Body; thus, they are Body, Speech, and Mind. The Ḍākinī is said to be the nature of earth and water. The Caṇḍālī is said to be the nature of fire. Fire is explained as the Caṇḍālī; The Caṇḍālī is sealed with the mudrā of Desire. If there is no other family mudrā, How is it that the King of Jewel Power [Ratneśvara] Seals the Caṇḍālī? It is logical that the Caṇḍālī be sealed with the mudrā of Vajra Speech; how then is she sealed with the mudrā of Ratneśvara? To that, the Blessed One declared: Because desire is explained as passion, And passion is Ratnasambhava, Since fire is the nature of desire, Desire should be sealed with the mudrā of Avarice.

གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ནི་ཆགས་པར་བཤད་ཅིང་། ཆགས་པ་ཡང་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ཏེ། དེ་ཡང་མེའོ། ། མེ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ། ། འདོད་ཆགས་ཀྱང་སེར་ སྣའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སེར་སྣ་ང་རྒྱལ་རྡོ་རྗེའོ། ། ཞེས་པའི་གསུངས་ལས་ཐུགས་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་རྒྱས་གདབ་ཅེས་དགོངས་པའོ། ། རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཡུང་མོ་གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་གཡུང་མོ་རླུང་ཡིན་ཏེ། དོན་ཡོད་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཅན། ། དོན་ཡོད་ཕྱག་རྒྱས་གཡུང་མོ་ལ། ། གཙོ་བོ་ཕྱག་ རྒྱ་གདབ་པར་རིགས། ། གཡུང་མོ་ལ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ཕྱག་རྒྱ་གདབ་པར་རིགས་སོ་ཞེས་ཞུས་པ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ། འདོད་ཆགས་སྤངས་ནས་ཕྲག་དོག་ནི། ། གཞན་དུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ། དེ་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཕྱག་རྒྱ་ཡིས། ། མཁས་པས་གཡུང་མོ་ཕྱག་རྒྱས་གདབ། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན། འདོད་ཆགས་ནི་འོད་དཔག་མེད་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཡང་ཐུགས་རྡོ་རྗེས་རྒྱས་བཏབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཡུང་མོ་ཡང་ཐུགས་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ་སྟེ། ས་ལ་ སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་པུཀྐ་སཱི་ལ་སོགས་པ། མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་ཐུགས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་གདབ་བོ་ཞེས་པའོ། ། གཞན་ཡང་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་ཡང་ཐུགས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་གདབ་པོ་ཞེས་གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་སྲ་བ་ཉིད། ། གཽ་རཱི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་འདོད། ། སྔར་གསུངས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཡིས། ། སེམས་ཀྱི་བདག་པོ་ཕྱག་རྒྱས་གདབ། །

Because desire is explained as attachment, and attachment is Ratnasambhava, who is also fire. Fire is the very nature of desire, and desire is the nature of avarice. From the statement, "Avarice is the Vajra of Pride," the intention is that she is to be sealed by the mudrā of the Mind itself. Regarding the statement that Ḍombī is the nature of the wind element: "Because Ḍombī is wind, and Amoghasiddhi has the nature of wind, it is appropriate for the Lord to seal Ḍombī with the mudrā of Amoghasiddhi." When this was asked, the Blessed One replied: "Envy does not arise apart from having abandoned desire; therefore, the wise should seal Ḍombī with the mudrā of desire." What does this mean? Desire is Amitābha, the Vajra of Speech. Because he is sealed by the Vajra of Mind, the intention is that Ḍombī, who is the nature of the wind element, is also the Mind. What does this mean? The five ḍākinīs, such as Nairātmyā, who are the nature of the five aggregates, and the four ḍākinīs, such as Pukkasī, who are the nature of the four great elements such as earth—all of them are to be sealed by the mudrā of the Mind itself. Furthermore, regarding the statement that the four ḍākinīs are also to be sealed by the mudrā of the Mind itself: "Because form is solidity, Gaurī is held to be Vairocana. By the very same reasoning previously stated, she is to be sealed by the mudrā of the Lord of Mind."

གཟུགས་ནི་གཏི་མུག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྲ་བ་ཉིད་དོ། དེའི་ཕྱིར་གཽ་རཱི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་འདོད། ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ནི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྔར་གསུངས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ ལ་ཕྱག་རྒྱས་གདབ་ཅེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་རིགས་པས་ཆོམ་རྐུན་མ། ། ཞེས་པ་སྒྲའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རིན་ཆེན་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་འོད་དཔག་མེད་དེ་འོད་དཔག་མེད་ཀྱང་མི་བསྐྱོད་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་བཞིན་རོ་ལངས་མ་ཉིད་དང་། ། ཞེས་པ་དྲིའི་རང་བཞིན་འོད་དཔག་མེད་རྣམ་པར་ དག་པ་མི་བསྐྱོད་པ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། དེ་ཡི་རིགས་པས་གྷསྨ་རཱི། ། ཞེས་པ་རོའི་རང་བཞིན་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མི་བསྐྱོད་པ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། མ་ལོག་པ་ལས་ཕྱག་རྒྱའོ། ། ཞེས་པ་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རིམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ས་སྤྱོད་མ་དང་མཁའ་སྤྱོད་ མའི་མཁའ་འགྲོ་མ་གཉིས་ཀྱི་དོན་ནི་ཕྱི་ནས་གསལ་བར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྣམས་ནི་ཐུགས་ཀྱི་རང་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ནང་དུ་ཐིམ་པའི་ཕྱིར་མཁའ་འགྲོ་མ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་མ་གསུངས་སོ། ། (ད་,དེ་)ནི་སེམས་ཙམ་དུ་གཅིག་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དེ། གློ་བུར་གྱི་དྲི་ མས་བསྒྲིབས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་གཏོར་མ་ཆེན་པོ་དང་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་བྱ་ཞིང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་དགོས་པ་ཅི་ཞེས་བློ་ལ་གནས་པར་མཛད་ནས་གསུངས་པ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེར་རྡོ་རྗེ་འཛིན། ། སྙོམས་འཇུག་གནས་པའི་ལྷ་ཉིད་ལ། ། སེམས་ཅན་ དོན་ཕྱིར་གཏོར་མ་ཆེ། ། དེ་ལ་བདག་མེད་མས་ཞུས་པ། །

Form is solidity because its very nature is delusion. Therefore, Gaurī is held to be Vairocana. Because Vairocana is the very nature of the body, it is said that the body previously mentioned is to be sealed with a mudrā. By that same logic, Caurī is the purity of Ratneśvara, Amitābha, because her nature is sound. Amitābha, in turn, is the purity of Akṣobhya. Likewise, Vetālī is the purity of Akṣobhya, because her nature is smell. By that same logic, Ghasmarī is the purity of Amoghasiddhi, because her nature is taste. "The mudrā from non-erroneousness" means that Nairātmyā and the others are by way of the non-erroneous sequence; this is the intended meaning. The meaning of the two ḍākinīs, Bhūcarī and Khecarī, will be explained clearly later. Because body, speech, and mind are absorbed within the mind’s own nature, the two ḍākinīs are not mentioned separately. (Now, that) is buddhahood from realizing the oneness of mind-only. Having kept in mind the question, "How should a great torma and a great offering be made for sentient beings who are obscured by adventitious stains, and what is the purpose of satisfying all the faculties of all?" it was said: "O Vajradhara, to the deity who abides in meditative equipoise in Hevajra, for the sake of sentient beings, the great torma was requested by Nairātmyā."

སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟོགས་པའོ། ། ལྷ་ཞེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེར་ཞེས་པ་སྡུད་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཞེས་པ་བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ལའོ། ། དེ་ ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པ་དེ་ལ་བདག་མེད་མས་ཞུས་པ། གཏོར་མ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པའི་མཆོད་པ་སེམས་ཅན་དོན་ཕྱིར་སྲིད་པ་གསུམ་དུ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུའོ། ། ཨེ་ཝཾ་ཡི་གེར་བཞུགས་ནས་ནི། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་གཏོར་མ་བསྟན། ། བགེགས་དང་ལོག་པར་འདྲེན་ལས་ ཀྱང་། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་བསྲུང་ཕྱིར། ། ཨེ་ཝཾ་ཡི་གེར་ཞེས་པ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ལའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཞུགས་པ་འདུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཡོ་བ་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ། གཏོར་མའི་མཆོད་པའི་ཆོ་ག་བསྟན་ཅིང་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། སེམས་ ཅན་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་བསྲུང་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུའོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། བགེགས་དབང་པོ་རྣམས་ལས་ཏེ། ལོག་པར་འདྲེན་པ་སེམས་ལས་སོ། ། ཨོཾ་ཨིནྡ། ཛ་མ། ཛ་ལ། ཛཀྑ། བྷཱུ་ཏ། བཧྣི། བཱ་ཨུ། རཀྑ་ཙནྡ། སུཛྫ། མཱ་ད། པྤ་པྤ། ཏ་ ལ་པཱ་ཏཱ་ལེ། ཨཊྚ། སཔྤ་སྲཱ་ཧཱ། ཨི་དཾ། བྷ་ལིཾ། ལྷུཉྫ། ཛི་གྷ། ཕུལླ། དྷཱུཔྤ། མཱཾ་ས། པིཾ་གྷ། ཨམྦྷ། ཀཛྫ། སཱ་ད། ཁ་ནྟི། ཁུ་ཎི། ཕེ་ཌ་གཱ་ད། ཨོཾ་ཨ་ཀཱ་རོ་མུ་ཁཾ་སརྦ་དྷརྨཱ་ཎཱཾ། ཨཱ་དྱ་ནུཏྤནྣ་ཏྭཱཏ་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པའོ། ། ཨོཾ་ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་ཛྙཱ་ན་བཛྲ་སྭ་བྷཱ་ཝ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅ཧཾ་ཞེས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ བསྒོམས་ནས།

"Entering into equipoise" means realizing non-duality. "Deity" refers to the nature of the conventional truth. "In Hevajra" refers to the nature of the gathering. "Vajra-holder" refers to the inseparability of the two truths. To him who abides in that manner, Nairātmyā made this request: "The great torma is a perfect offering for the sake of sentient beings dwelling within the three realms of existence. Abiding in the syllables E-Vaṃ, Vajrasattva taught the torma. From obstacles and misleading spirits, for the sake of protecting the life-force of sentient beings..." Regarding "in the syllables E-Vaṃ," this refers to the yoga of the union. For that very reason, "abiding" means remaining unmoving in the manner of a gathering. For that reason, he is Vajrasattva; he taught and should bestow the ritual of the torma offering. For the sake of protecting the life-force of sentient beings whose nature is the three kāyas, it is for the purpose of realizing them as mere consciousness. From what [does one protect]? From obstacles, which are the sense faculties, and from misleading spirits, which are the mind. Oṃ inda jama jala jakka bhūta vaṇi vāyu rākṣasa canda sujja māda ppa ppa tala pātāle aṭṭa sappa svāhā | idaṃ baliṃ lhuñja jigha phulla dhūppa māṃsa piṅga ambha kajja sāda khanti khuni pheḍagāda | oṃ akāro mukhaṃ sarvadharmāṇām ādyanutpannatvāt oṃ āḥ hūṃ phaṭ svāhā. Having meditated on emptiness with: oṃ śūnyatājñānavajrasvabhāvātmako ’ham.

དེའི་དབུས་སུ་ཨ་ཡིག་ཁ་དོག་དམར་པོ་རྣམ་པར་བསྒོམས་ཏེ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཐོད་པ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་ཞིང་། དེའི་ནང་དུ་བྷྲཱུཾ་ཨོཾ་ཛྲཱི་ཁཾ་ཧཱུྃ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་། རིན་ཆེན་དབང་པོ་དང་། འོད་དཔག་མེད་དང་། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་། མི་བསྐྱོད་པ་ རྣམས་དང་། བི་ར་ཤུ་མ་མུ་ཡི་གེ་ལྔ་དང་། གོ་ཀུད་ཧན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་སོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་ཡཾ་དུ་བ་ལྟ་བུ་དང་། རཾ་ཁ་དོག་དམར་པོ་རྣམ་པར་བསྒོམས་ཏེ། རླུང་དང་མེ་གཉིས་འབར་བར་བསྒོམ་ཞིང་མེ་དེས་བསྐོལ་ཏེ། གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་ཞུ་བར་གྱུར་པར་བལྟས་ནས། དེའི་སྟེང་དུ་ཧཱུྃ་ཡིག་ཁ་དོག་ནག་པོའོ། ། དེ་ ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རྡོ་རྗེར་བལྟས་ཏེ། དེའི་དབུས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་དང་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱང་བལྟ་བར་བྱ་ཞིང་། དེ་རྣམས་རྡོ་རྗེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཁུ་བར་བལྟས་ལ་ཐོད་པ་དེའི་སྟེང་དུ་ཨོཾ་ཡིག་ཁ་དོག་དཀར་པོའོ། ། དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བལྟས་ནས། དེ་ཡང་དེར་ཞུ་བར་གྱུར་ པ་བལྟས་ཏེ་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་གསུམ་གྱིས་གཏོར་མ་བདུད་རྩིའི་རང་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་རང་གི་སྙིང་གར་ཧཱུྃ་ཡིག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་ལ་བལྟས་ནས། དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འདབ་མ་རྣམས་ལ་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྦྱར་བར་ བྱའོ། ། དེ་ལ་ཤར་དུ་དབང་པོ་མིག་སྟོང་དང་ལྡན་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཅོད་པན་ཅན། སེར་སྐྱ་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ཐོགས་པ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་ཞོན་པའོ། །

In the center of that, visualize a red syllable A. From its total transformation, visualize an eight-petaled skull-cup. Within it, from the total transformation of Bhrūṃ, Oṃ, Jrīḥ, Khaṃ, and Hūṃ, arise Vairocana, Ratneśvara, Amitābha, Amoghasiddhi, and Akṣobhya. Furthermore, from the five syllables Vi, Ra, Śu, Ma, and Mu, and from Go, Ku, Dha, and Na, [the respective deities] arise. Below that, visualize a Yaṃ like smoke and a red Raṃ. Meditate on the wind and fire as blazing, and visualize them boiling [the contents] until they become a single, melted mass. Above that, visualize a black syllable Hūṃ. From its total transformation, visualize a vajra. In the center of that, one should visualize the five Tathāgatas and the goddesses. Visualize them together with the vajra as a fluid, and above that skull-cup, visualize a white syllable Oṃ. From its total transformation, visualize a moon maṇḍala, and visualize that too melting into it. Then, by means of the three syllables Oṃ Āḥ Hūṃ, the torma should be accomplished as the nature of nectar (amṛta). Following that, visualize an eight-petaled lotus at one's own heart, arising from the total transformation of the syllable Hūṃ. On the petals in the directions, such as the east, one should place Indra and the others. In the east is Indra, possessing a thousand eyes, wearing a jeweled crown, pale yellow in color, holding a vajra in his hand, and mounted upon an elephant.

ལྷོའི་འདབ་མར་གཤིན་རྗེ་ལག་ན་དབྱུག་པ་ཐོགས་པ་མ་ཧེ་ལ་ཞོན་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཅོད་པན་ཅན་ནག་པོའོ། ། ནུབ་ཏུ་ཛ་ལ་ཞེས་པ་ཆུ་ལྷ་སྟེ་དཀར་པོ་ཆུ་སྲིན་ལ་ཞོན་པ་ ལག་ན་ཞགས་པ་ཐོགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཅོད་པན་ཅན་ནོ། ། བྱང་དུ་གནོད་སྦྱིན་སེར་པོ་རིན་པོ་ཆེའི་ཅོད་པན་ཅན་མི་ལ་ཞོན་པ་ལག་ན་དཔལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོགས་པ། གཤིན་རྗེ་ཉི་མའི་གདན་ཏེ་ཉི་མའི་འོད་ཅན་ནོ། ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཟླ་བའི་གདན་ཏེ་ཟླ་བའི་འོད་ཅན་ནོ། ། བྷཱུ་ཏ་ཞེས་པ་འབྱུང་པོའི་ བདག་པོ་སྟེ། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་མིག་གསུམ་པ་རལ་པའི་ཅོད་པན་ཅན་ཁྱུ་མཆོག་ལ་ཞོན་པ་ལག་ན་རྩེ་གསུམ་པ་ཐོགས་པ་དཀར་པོ་སྟག་གི་པགས་པའི་ཤམ་ཐབས་ཅན་ལུས་ལ་ཐལ་བས་བྱུགས་པ། སྦྲུལ་གྱི་རྒྱན་དང་ལྡན་པ་ཟླ་བའི་འོད་ཅན་ནོ། ། མེ་ལྷ་ཤིན་ཏུ་སེར་པོ་ལྟོ་བ་འཕྱང་བ་བོང་ཐུང་བ་ ར་ལ་ཞོན་པ་བགྲང་ཕྲེང་དང་སྤྱི་བླུགས་འཛིན་པ། རལ་པའི་ཅོད་པན་ཅན་ཉི་མའི་གདན་དང་ཉི་མའི་འོད་ཅན་ཤིང་ཤུན་གྱི་ན་བཟའ་ཅན་ནོ། ། རླུང་ལྷ་ནག་པོ་ལག་ན་རྒྱལ་མཚན་ཐོགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་(གཅོད་,ཅོད་)པན་ཅན་རི་དྭགས་ལ་ཞོན་པ་ཟླ་བའི་གདན་དང་ཟླ་བའི་འོད་ཅན་རྒྱན་ཐམས་ཅད་དང་ བགྲང་ཕྲེང་དང་སྤྱི་བླུགས་འཛིན་པའོ། ། སྲིན་པོ་ནག་པོ་སྐྲ་ཁམ་པ་གྱེན་དུ་འགྲེང་བ་གྲི་ཐུང་དང་ཐོད་པ་འཛིན་པ་ཁྲོ་ཞིང་སྨིན་མ་བསྐྱོད་པ་དང་བཅས་པའོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོར་ཨོཾ་ཡིག་ཁ་དོག་དཀར་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་པདྨ་དཀར་པོ་འདབ་མ་བཞི་པའོ། ། དེ་ལས་ གཡོན་གྱི་འདབ་མ་ལ་ཟླ་བ་དཀར་པོ་རྟ་དཀར་པོ་ལ་ཞོན་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཅོད་པན་ཅན།

On the southern petal is Yama, black in color, holding a staff in his hand, riding a buffalo, and wearing a jeweled crown. In the west is Jala, the god of water, white in color, riding a makara, and holding a noose in his hand, wearing a jeweled crown. In the north is the yellow yakṣa, wearing a jeweled crown, riding a human, and holding a śrīphala fruit in his hand. Yama has a sun-disc seat and possesses the radiance of the sun. The remaining deities have moon-disc seats and possess the radiance of the moon. Bhūta is the lord of the spirits (bhūtas); he is Maheśvara, three-eyed, wearing a crown of matted locks, riding a bull, holding a trident in his hand, white in color, wearing a lower garment of tiger skin, his body smeared with ashes, adorned with snakes, and possessing the radiance of the moon. Agni is deep yellow, with a protruding belly and a short stature, riding a goat, holding a rosary and a water-pot, wearing a crown of matted locks, having a sun-disc seat and the radiance of the sun, and dressed in bark garments. Vāyu is black, holding a victory banner in his hand, wearing a jeweled crown, riding a deer, having a moon-disc seat and the radiance of the moon, and adorned with all ornaments, holding a rosary and a water-pot. The rākṣasa is black, with brownish hair standing erect, holding a short sword and a skull-cup, wrathful, and with furrowed brows. Following that, in the saṃbhogacakra, from the complete transformation of a white syllable OṂ, there is a white four-petaled lotus. Upon its left petal is the white moon, riding a white horse and wearing a jeweled crown.

ལག་ན་ཀུ་མུ་ད་ཐོགས་པ་རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ཟླ་བའི་གདན་དང་ཟླ་བའི་འོད་ཅན་ནོ། ། ལོའི་འདབ་མ་ལ་ཉི་མ་དམར་པོ་ཕྱག་བཞི་པ་པདྨ་འཛིན་པ་རྟ་ལྗང་གུ་ལ་ཞོན་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཅོད་པན་ཅན་རྒྱན་ཐམས་ ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ཉི་མའི་གདན་དང་ཉི་མའི་འོད་ཅན་ནོ། ། མཱ་ད་ཞེས་པ་ཡུམ་སའི་ལྷ་མོ་སེར་མོ་ལྷའི་ན་བཟའ་དང་རྒྱན་དང་ལྡན་པ་ལག་ན་བུམ་པ་ཐོགས་པ། ཟླ་བའི་གདན་དང་ཟླ་བའི་འོད་ཅན་ཏེ། དེ་ནི་ནུབ་ཀྱི་འདབ་མ་ལའོ། ། པཔྤ་ཞེས་པ་ཕ་ཚངས་པའོ། ། དེ་ཡང་སེར་པོ་བགྲང་ཕྲེང་དང་སྤྱི་ བླུགས་འཛིན་པ་རལ་པའི་ཅོད་པན་ཅན་ངང་པ་ལ་ཞོན་པ། གསུས་པ་ཆེ་བ་ཟླ་བའི་གདན་ཏེ་ཟླ་བའི་འོད་ཅན་ཏེ་དེ་ནི་ཤར་གྱི་འདབ་མ་ལའོ། ། ཏ་ལ་པཱ་ཏཱ་ལ་ཨཊྚ་སཔྤ་ཞེས་པ་རིགས་ལྡན་དང་དུང་སྐྱོང་དང་འཇོག་པོ་རྣམས་སེར་པོའོ། ། ནོར་རྒྱས་ནི་ཤིན་ཏུ་དམར་པོའོ། ། པདྨ་དང་པདྨ་ཆེན་པོ་དག་དཀར་ པོའོ། ། ཀ་རྐོ་ཊ་དང་མཐའ་ཡས་དག་ལྗང་གུ་དང་སྔོན་པོའོ། ། འདི་རྣམས་རིན་པོ་ཆེའི་ཅོད་པན་མིའི་གདོང་པ་དང་ལྡན་པ་སྦྲུལ་གྱི་མཇུག་ལུས་ལ་རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པའོ། ། འདི་རྣམས་ནི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ཨཱཿཡིག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་པདྨ་ཁ་དོག་དམར་པོ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་བལྟས་ ཏེ། ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འདབ་མ་རྣམས་ལ་རིམ་པ་བཞིན་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། ། ཨོཾ་ཨིནྡ། ཛ་མ། ཛ་ལ། ཛཀྑ། བྷཱུ་ཏ། བཧྣི་བཱ་ཨུ། རཀྑ། ཙནྡ། སུཛྫ། མཱ་ད། པཔྤ། ཏ་ལ། པཱ་ཏཱ་ལེ། ཨཊྚ། སཔྤ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པའི་སྔགས་ཀྱིས་དྲིལ་བུ་དཀྲོལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སྤྱན་དྲངས་ ཏེ།

Holding a kumuda lily in his hand, adorned with all ornaments, he has a moon seat and moonlight. On the eastern petal is the red Sun, four-armed and holding a lotus, mounted on a green horse, wearing a jewel crown and adorned with all ornaments; he has a sun seat and sunlight. "Māda" refers to the Mother, the Earth Goddess, yellow in color, wearing divine garments and ornaments, holding a vase in her hand; she has a moon seat and moonlight, and she is on the western petal. "Pampa" refers to the Father, Brahmā. He is also yellow, holding a rosary and a water-pot, wearing a crown of matted locks, mounted on a swan, with a large belly, a moon seat, and moonlight; he is on the eastern petal. "Tala, Pātāla, Aṭṭa, and Sappa" refers to Kulika, Śaṅkhapāla, and Takṣaka, who are yellow. Vāsuki is deep red. Padma and Mahāpadma are white. Karkoṭaka and Ananta are green and blue, respectively. These have jewel crowns, human faces, and snake-tail bodies adorned with all ornaments. One should visualize these as an eight-petaled red lotus arising from the complete transformation of the syllable ĀḤ in the emanation wheel, and arrange them in order on the petals of the directions, starting with the east. With the mantra: OṂ INDA JAMA JALA JAKKA BHŪTA VAHNI VĀYU RAKKA CANDRA SUJJHA MĀDA PAMPA TALA PĀTĀLE AṬṬA SAPPA SVĀHĀ, one should invite them, preceded by the ringing of a bell.

མཆོད་ཡོན་དང་ཞབས་བསིལ་ཕུལ་ནས་ཧཱུཾ་ཡིག་གིས་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་མི་བསྐྱོད་པའི་ངོ་བོར་རྫོགས་པར་བསམས་ལ། ཨོཾ་ཡིག་གིས་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ངོ་བོར་རྫོགས་པར་བསམ་ཞིང་། ཨཱཿཡིག་གིས་རིགས་ལྡན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་ངོ་བོར་ རྫོགས་པར་རྣམ་པར་བལྟས་ན་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའི་ལྕེ་ལ་ཧཱུྃ་ཡིག་ཁ་དོག་ནག་པོ་ལས་རྡོ་རྗེའི་ལྕེ་འོད་ཟེར་གྱི་སྦུབས་ནག་པོ་སྟེ། དེས་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཏོར་མའི་ཡོ་བྱད་ལོངས་སྤྱོད་པར་བསམ་ཞིང་དགོས་པ་ཡང་ཡིད་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་ཨི་དཾ། བ་ལིཾ། བྷུཉྫཱ། ཛི་གྷ། ཕུལླ། དྷཱུཔྤ། མཱཾས། པིཾ་གྷ། ཨམྦྷ། ཀཛྫ། སཱ་ད། ཁནྟི། ཁུ་ཎི། ཕེ་ཌ། ག་ད་ཞེས་པའི་སྔགས་བརྗོད་ཅིང་དྲིལ་བུ་དཀྲོལ་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་རང་དང་གཞན་གྱི་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་སྟེ། ཞབས་བསིལ་ལ་སོགས་པ་ཕུལ་ནས་གཤེགས་སུ་གསོལ་བར་བྱའོ། ། ཨོཾ་ཨ་ཀཱ་རོ་མུ་ཁཾ་སརྦ་དྷརྨཱ་ཎཱཾ་ཨཱ་དྱ་ ནུཏྤནྣ་ཏྭཱ་ཏ་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། མུཿཞེས་པ་བརྗོད་ཅིང་དྲིལ་བུ་དཀྲོལ་ནས་གཤེགས་སུ་གསོལ་བར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། གཏོར་མ་ཕུལ་བས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་འབྱུང་ཞེ་ན། གསུངས་པ། གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་བ་རྣམས་དགེ་བའི་ཕྱིར་གཏོར་མ་འདིས་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ ལ་མཆོད་པ་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་རྣམས་ལ་བདེ་བ་དྲི་མ་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་ལྷ་རྣམས་ཀྱང་མཉེས་པར་འགྱུར་ཏེ། འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་འབྱོར་པར་འགྱུར་རོ། ། འདིར་གང་ཞིག་འབྱུང་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་གཏོར་མ་འབུལ་བར་བྱེད་ན། དབང་དང་མངོན་སྤྱོད་དང་།

Having offered the drinking water and the water for the feet, one should visualize the eight [deities] beginning with Indra as being perfected in the essence of Akṣobhya by means of the syllable HŪṂ. One should visualize the [deities] beginning with the Moon as being perfected in the essence of Vairocana by means of the syllable OṂ, and the [deities] beginning with the Kalkin as being perfected in the essence of Amitābha by means of the syllable ĀḤ. When one thus contemplates them, on the tongue of the practitioner endowed with deity yoga, from a black syllable HŪṂ, there arises a vajra tongue, a black tube of light rays. One should visualize that this causes Brahmā and the others to enjoy the substances of the torma offering, and one should also keep the purpose in mind. Then, one should recite the mantra: idaṃ baliṃ bhuñja jighra phulla dhūpa māṃsa piṅga ambha kajja sāda khanti khūṇi pheḍa gada, and ring the bell. Then, having made a request for the desired aims of oneself and others, and having offered the water for the feet and so forth, one should request them to depart. Reciting oṃ akāro mukhaṃ sarvadharmāṇām ādyanutpannatvāt oṃ āḥ hūṃ phaṭ svāhā and muḥ, one should ring the bell and request them to depart. If one asks what the purpose of offering the torma is, it is said: If yogins make offerings to all the bhūtas with this torma for the sake of virtue, then at that time they will attain stainless happiness, the gods will be pleased, and beings will attain prosperity. In this regard, if one constantly offers the torma for the sake of the assembly of bhūtas, [it serves for] power, wrathful activities, and—

དགྲའི་སྡེ་འཇིག་པ་དང་། བསྐྲད་པ་དང་། གསད་པ་དང་། དགུག་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་བ་དེ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་སུ་ཞིག་དགེ་བའི་ཕྱིར་གཏོར་མ་འདིས་ཞེས་པ་བདུད་རྩི་ལྔ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན། རྡོ་རྗེ་གསུམ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་མཆོད་པ་འདིས་འབྱུང་པོ་ཐམས་ ཅད་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་འབྱུང་པོ་དེ་རྣམས་ལ་བདེ་བ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བདེ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་ལྷ་རྣམས་ཀྱང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། ཡང་ན་གང་རོལ་པའི་ཕྱིར་ལྷ་སྟེ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ་དེ་རྣམས་མཉེས་ཤིང་ཚིམ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་འབྱོར་པར་འགྱུར་ཏེ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། འདིར་གང་ཞིག་འབྱུང་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་བར་ཆད་མེད་པར་གཏོར་མ་དབུལ་བར་བྱེད་ན་དབང་དང་མངོན་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་འབྱུང་བར་ འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་དབང་ནི་སྡུད་པའོ། ། མངོན་སྤྱོད་ནི་སྤྲོ་བའོ། ། དགྲའི་སྡེ་ནི་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ཏེ་དེ་རྣམས་འཇིག་པའོ། ། བསྐྲད་པ་ནི་སྤྲོ་བའོ། ། གསད་པ་ནི་སྡུད་པའོ། ། དགུག་པ་ནི་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པ་དབྱེར་མེད་པས་རྣམ་པར་ གནས་པའོ། ། ཞི་བ་ཞེས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གོ་འཕང་ལ་གནས་པའི་མཐར་ཐུག་པར་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་དྲུངས་ནས་བྱུང་བའོ། ། བདེ་བ་ཞེས་པ་འདི་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །

The hosts of enemies will be destroyed, expelled, slain, summoned, pacified, brought to bliss, and increased. If a yogi who possesses that very reality offers this torma for the sake of virtue—this offering of the five nectars, which are the nature of the five wisdoms, and the three vajras, which are the indivisible offering—to all the bhūtas, then at that time, those bhūtas will experience supreme bliss, as will the gods, such as Indra and the others. Alternatively, those who are "gods" for the sake of play are the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth; they will be pleased and satisfied. For that very reason, beings will attain prosperity, and all qualities without exception, such as sovereignty and so forth, will arise. In this context, if one constantly and without interruption offers the torma for the sake of the assembly of bhūtas, then even the powers of magnetizing, wrathful activities, and so forth, will arise in this very life. Alternatively, "empowerment" (vaśya) is gathering; "wrathful activity" (abhicāra) is radiating; the "hosts of enemies" are the qualities of ignorance, such as delusion and so forth, and their destruction is the dissolution of those. "Expelling" is radiating; "slaying" is gathering; "summoning" is the state of abiding in the indivisibility of both radiating and gathering, which is the nature of both. "Pacification" is the ultimate state of abiding in the level of parinirvāṇa, where all defects have been uprooted. "Bliss" is the wisdom of perfectly complete awakening (samyaksambodhi) itself.

དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་ བསྐོར་བར་བཟོད་པའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། གང་ཞིག་གཏོར་མ་དབུལ་བར་བྱེད་པ་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་ལས་བྱུང་བ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་པོ་དེ་གལ་ཏེ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡང་མི་འབྱུང་བའོ། ། ཅིའི་དོན་དུ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། འབྱུང་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་བགྲང་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚོགས་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། འབྱུང་པོ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་སྟེ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཚོགས་དང་ཡང་དག་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དང་དེའི་ཆེད་དུའོ། ། དེ་ཡང་རྟག་ཏུ་བར་ཆད་མེད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་པོ་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་ བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་གསོལ་པ། ཕྱག་རྒྱ་གང་གིས་མཁའ་སྤྱོད་མ། ། གང་གིས་ཕྱག་རྒྱས་ས་སྤྱོད་མ། ། གཙོ་བོ་བདག་གིས་སྔར་མ་འཚལ། ། བཅོམ་ལྡན་ཇི་ལྟར་ཕྱག་རྒྱ་བགྱི། ། དེ་ལྟར་ཞུས་པ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ། གསང་གསུམ་འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་ནི། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལས། ། འོག་དང་སྟེང་དང་དབུས་གནས་པ། ། འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་རྣམ་པར་གནས། ། གསང་གསུམ་ཞེས་པ་གསུམ་པོ་འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འཁོར་ལོའི་དབུས་སོ། ། འཁོར་ལོ་དབུས་སུ་ཞེས་པ་སྤྲུལ་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་ འཁོར་ལོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ཞེས་པ་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། གསང་བ་གསུམ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་སོ་སོ། །

If one asks what that very [reality] is like, it will be explained in detail: it is the endurance of turning the wheel of the twelve aspects. How is this so? It is said: whoever offers the bali [offering cake] should abandon the three vajras that arise from the syllables OṂ ĀḤ HŪṂ; even their conceptualization should not arise. For what purpose? It is said: for the sake of the assembly of bhūtas, which is the collection of the five aggregates (skandha). Bhūta is the state of being just as it is, the nature of the utterly pure dharmadhātu. They are the assembly and the reality; therefore, it is for that and for that purpose. Furthermore, it means "always without interruption." In order to make the three vajras themselves manifest, Vajragarbha requested: "By which mudrā is Khecarī? By which mudrā is Bhūcarī? O Lord, I did not know this before. Blessed One, how should the mudrās be performed?" When he had thus requested, the Blessed One replied: "In the center of the wheel of the three secrets, Through the divisions of body, speech, and mind, Abiding below, above, and in the middle, They are situated in the center of the wheel." The "three secrets" are the conventional truth, and they are also the center of the wheel. "In the center of the wheel" refers to the three syllables OṂ ĀḤ HŪṂ within the nirmāṇa, saṃbhoga, and dharmakāya wheels. How are the three secrets? They are the individual divisions of body, speech, and mind.

དེ་ཉིད་གསུངས་པ་འོག་དང་སྟེང་དང་དབུས་གནས་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ས་སྤྱོད་སྐུ་ཡི་ཕྱག་རྒྱ་ཅན། ། སྟེང་ཞལ་སྐུ་ཡི་རྡོ་རྗེ་མ། ། མཁའ་སྤྱོད་འདོད་ ཆགས་ཕྱག་རྒྱ་ཅན། ། འོག་ཞལ་གསུང་གི་རྡོ་རྗེ་མ། ། ས་སྤྱོད་མ་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མཁའ་སྤྱོད་མ་གསུང་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བདག་མེད་མ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ཏེ། སེམས་ནི་བདག་མེད་རང་བཞིན་ཅན། ། རང་བཞིན་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སེམས་ནི་དབུ་མར་གནས་པ་སྟེ་དེས་ན་བདག་མེད་མ་དབུས་སྐྱེས་དབུས་དམར་གནས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ན་གསང་བ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དུ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྒྱས་ པར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལས། ། རིགས་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བརྗོད། ། རྣམ་གསུམ་རྣམ་པ་ལྔ་ཉིད་ཀྱང་། ། བཤད་བྱ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཉོན། ། མི་བསྐྱོད་རྣམ་སྣང་རིན་ཆེན་འབྱུང་། ། དཔག་མེད་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེ་སེམས། ། ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་སེར་སྣ་དང་། ། འདོད་ཆགས་ཕྲག་ དོག་བདེ་དག་པས། ། འདིས་ནི་རིམ་པས་བསྒོམ་པར་བྱ། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན་བདག་མེད་མ་དང་། རྡོ་རྗེ་མ་དང་། དཀར་མོ་དང་། ཆུ་མ་དང་། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའོ། ། སྐུ་དང་གསུང་གི་དབྱེ་བས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ། མཁའ་ འགྲོ་མ་བདུན་ནི་དེ་ལྟར་རིགས་དྲུག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་རིམ་པར་གནས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ནི་དྲུག་གོ། །

That very point is stated as: "Abiding below, above, and in the center." For that reason: "The Earth-dweller possesses the mudrā of Body; The upper face is Kāyavajrā. The Sky-dweller possesses the mudrā of Desire; The lower face is Vāgvajrā. The Earth-dweller is the nature of Kāyavajrā; The Sky-dweller is the nature of Vāgvajrā. Nairātmyā is the nature of Cittavajra; The mind is of the nature of selflessness. It is the wisdom of the nature of non-nature. For that very reason, the mind abides in the middle; therefore, Nairātmyā, who is born in the center and resides in the center, is of a non-dual nature. In that way, the very nature of the three secrets is the three vajras: the aggregate of form and so forth are Vajrā and the others. Therefore it is said: "In the detailed classification, The families are said to be sixfold. The threefold and the fivefold as well— Listen, O yoginīs, to what is to be explained! Akṣobhya, Vairocana, Ratnasambhava, Amitābha, Amoghasiddhi, and Vajrasattva. Through the purification of hatred, delusion, avarice, Desire, and envy, One should meditate on these in sequence." What is this saying? Nairātmyā, Vajrā, Gaurī, Vāriyoginī, and Vajraḍākinī are the five Tathāgatas, Akṣobhya and so forth. Through the division of Body and Speech, there is Vajrasattva; thus, the seven ḍākinīs are the six families. Likewise, the eight ḍākinīs residing in the outer circle are also six.

ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ལྔ་དང་། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་གསུམ་མོ། ། འདིས་ནི་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དྲུག་སྟེ། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ དང་། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དྲུག་ཚན་གཉིས་སོ། ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ལས་ཡེ་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱང་སྟེ། བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་རིགས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། རྒྱས་པར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལས་ཏེ་བཤད་པ་ལས་སོ། ། དག་པ་འདིས་ ནི་རིམ་པས་བསྒོམ་ཞིང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་བྱའོ། ། རིགས་དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་ཉིད་རིགས་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྤངས་ནས་ནི། ། ཞེས་པས་སྤྱོད་མ་དང་མཁའ་སྤྱོད་མ་གཉིས་ཏེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པར་གྱུར་པ། བདག་མེད་མ་རྣལ་ འབྱོར་མའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྲིད་པ་གསུམ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྤངས་ནས་ནི། ། ཕྱི་ནས་བར་མ་ཆད་པར་རིགས་ནི་རྣམ་པ་ལྔའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་རིམ་པས་གནས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་ གསུམ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཐིམ་པར་གྱུར་ཅིང་། ལྔ་ཚན་གཉིས་ཏེ། གཉིས་ཀའི་ཤེས་པས་བསྐྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་པ་ལྔ་དང་བཅོ་ལྔའོ། ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པར་གྱུར་པ་རིགས་རྣམ་པ་ལྔའོ། ། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་གིས། ། དེ་ རྗེས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར།

The five natures of the five wisdoms and the three inseparable vajras. By this, there are the six natures of hatred and so forth, namely Akṣobhya and the others, and the sixfold purity of hatred and so forth. From the inseparability of both, there are also the six wisdom beings; thus, the natures of the eighteen become the six families of the inseparable three vajras. This is from the detailed classification, that is, from the explanation. By this purity, one should practice the nature of meditating and entering into union in stages. It is said that those very six families become five types of families: "Having abandoned Vajrasattva," refers to both Cāmuṇḍā and Khagāminī; their inseparability is the nature of the Yoginī Nairātmyā. Therefore, Vajrasattva, who has become the unity of the three realms, is the nature of the Yoginī Nairātmyā. Thus: "Having abandoned Vajrasattva, thereafter, without interruption, the families are of five types." Likewise, the three ḍākinīs who abide in the outer sequence, inseparable from the three vajras, dissolve into the five ḍākinīs. These two groups of five make fifteen wisdom beings generated by the cognition of both. That itself, having become the inseparable three vajras, is the five types of families. "By desire, hatred, and delusion, they subsequently become three types."

འདི་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་རིགས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རིན་ཆེན་དབང་པོ་དང་། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་། འོད་དཔག་མེད་ནི་སྐུ་དང་གསུང་གི་རང་བཞིན་གཏི་མུག་དང་འདོད་ཆགས་ དག་གི་ནང་དུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱིའི་རིམ་པར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྟེ། གསུམ་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་གསུམ་དང་། དགུ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རིགས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཉོན་ཞེས་པ་གང་ཞིག་བོས་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་རྣལ་འབྱོར་ཉིད་ལས་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པ་བདག་མེད་མ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་བོས་ནས་མངོན་པར་གསལ་བར་མཛད་པ་ཐུགས་ཀྱི་དབང་པོའི་ རིགས་གཅིག་ནི། མི་བསྐྱོད་ཞེ་སྡང་རང་བཞིན་ཅན། སྐུ་དང་གསུང་དག་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་གཉིས་ཀའི་སྦྱོར་བ་ལས་རིགས་གཅིག་ཉིད་དོ། ། དེ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་དབང་པོ་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དབང་པོ་ནི་སྐྱེས་པ་ལས་མ་ནིང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་མི་བསྐྱོད་པ་གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་ བཞིན་ཏེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་རང་བཞིན་ཅན་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདི་ཡང་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་མཐུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ། ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་མཐུ་འདི་ནི། ། རིགས་ནི་དྲུག་དང་ལྔ་རུ་འདོད།

These five ḍākinīs, who are the nature of the five tathāgatas, constitute three families. Ratneśvara and Amoghasiddhi are included within Vairocana, and Amitābha is included within the nature of body and speech, which are delusion and desire. Thus, for those abiding in the outer sequence, the three cognitions born from the indivisibility of the two [thirds] and the nine are the three families of the indivisibility of the three vajras. This is the meaning of "by the wisdom of the three vajras of desire, hatred, and delusion." "Listen, O yoginīs" is a call to all, meaning "from yoga itself"; it refers to Nairātmyā herself, who possesses the yoga that is established by nature. Having called her, the single family of the mind-faculty is made manifest: Akṣobhya, whose nature is hatred. Because body and speech are the nature of wisdom and method, through their union, they are a single family. That is the mind-faculty, the nature of the mind; the faculty is neuter because it is born from the male. That itself is Akṣobhya, the nature of the immovable, which is its very aspect. For that reason, it is the authentic wisdom that is the nature of hatred, transcending all conceptualization and discursive thought. It is said, "This is also the power of Dveṣavajra: this power of Dveṣavajra is asserted as six and five families."

ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་ནི་ མཐུ་སྟེ་འདི་ཞེ་སྡང་དང་རྡོ་རྗེ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའོ། ། དེ་ཉིད་མཐུ་སྟེ། ཐུགས་ཀྱི་དབང་པོ་མི་བསྐྱོད་པ། ། ཞེ་སྡང་གི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་གསུམ་མོ། ། ཞེ་སྡང་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་གོ། ། གཅིག་ཉིད་ལས་གཅིག་ཀྱང་མེད་པ་བཞི་པའོ། ། འདི་ཉིད་ རྣམ་པ་གཉིས་དང་། རྣམ་པ་གསུམ་དག་གིས་ལྔའོ། ། འདི་ཉིད་བཞི་པ་སྟེ། གཅིག་དང་དུ་མའི་དོན་ཉིད་ཀྱིས། གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དྲུག་ཅེས་པ་རིགས་དྲུག་དང་། ལྔ་ཞེས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། འདིས་ནི་གཅིག་ཉིད་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ དང་། དྲུག་ཉིད་གཅིག་གི་རང་བཞིན་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་ཅིང་གཅད་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་དཀར་མོ་པུཀྐ་སཱི། ། ས་དང་རྣམ་སྣང་བདག་ཉིད་ཅན། ། དཀར་མོ་ཆོམ་རྐུན་རོ་ལངས་མ། ། མེ་དང་རིན་ཆེན་དབང་པོའི་རྒྱ། ། ཆུ་མ་རི་ཁྲོད་རོ་ལངས་མ། ། ཆུ་ཁམས་ དཔག་མེད་དབང་ཕྱུག་གོ། ། གྷསྨ་རཱི་དང་གཡུང་མོ་དང་། ། དེ་བཞིན་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ། ། རླུང་ཁམས་རྟ་ཞེས་རབ་ཏུ་བརྗོད། ། དེ་བཞིན་མཁའ་སྤྱོད་ས་སྤྱོད་མ། ། བདག་མེད་མཁའ་འགྲོ་མ་ཉིད་ཀྱང་། ། མཁའ་ཁམས་ཞེ་སྡང་ཞེས་པར་བརྗོད། ། དབང་པོ་དང་ནི་འབྱུང་ཆེན་དང་། ། ཡུལ་ཞེས་བྱ་ བར་དེ་རྣམས་འདོད། ། གཉིས་ནི་ཡང་དག་སྦྱོར་ལས་ཀྱང་། ། རྣམ་ཤེས་གསུམ་པོ་གཅིག་ཉིད་དོ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སོ་སོ་ལ། ། ཕུང་པོ་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ཅན། ། ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་ཆེན་ཡང་། །

The supreme entity is power; because it is both hatred and vajra, it is Hatred-Vajra. That itself is power: the mind-lord Akṣobhya is the nature of hatred—thus are the three. Hatred is twofold; through non-duality, it is one. From oneness, there is also no oneness—this is the fourth. This very thing, through two aspects and three aspects, is five. This itself is the fourth; through the meaning of the one and the many, the nature of non-duality, and the essence of the three aspects, it is six—thus the six families—and five, which is authentic wisdom. By this, oneness is the nature of six, and six is the nature of one; it is non-dual, indivisible, and inseparable. Vajra-Gaurī and Pukkasī are the nature of earth and Vairocana. Gaurī, Caurī, and Vetālī are the seal of fire and Ratneśvara. Śauṇḍinī, Śavarī, and Ghasmarī are the water element and Amitābha. Ghasmarī and Ḍombī, as well as Vajra-Ḍākinī, are the wind element and Hayagrīva. Likewise, Khecarī and Bhūcarī, and Nairātmya-Ḍākinī herself, are the space element and Hatred. The faculties, the great elements, and the objects are asserted as such. Through the perfect union of the two, the three consciousnesses are one. In each of the five aggregates, there is the nature of the five aggregates; the great elements such as earth and so forth are also [included].

རེ་རེ་འབྱུང་བ་ལྔར་འགྱུར་རོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལྔ་པོ། ། རེ་རེ་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ ཅན། ། དེ་ཕྱིར་གཟུགས་སོགས་ཕུང་པོ་དང་། ། གང་ཞིག་འབྱུང་བ་ཆེ་རྣམས་དང་། ། གང་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་ནི། ། ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་ལས་གཞན་མིན། ། ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་མཐུ་འདི་ནི། ། རིགས་ནི་དྲུག་དང་ལྔ་རུ་འདོད། ། ཅེས་པ་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བསྡུས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ། ། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲས་མ་ལུས་པའི་ཁྱད་པར་བསྐྱེད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱག་རྒྱའི་མཚན་མ་སྟེ་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱས་གདབ་པའོ། ། རྒྱས་གདབ་པ་དེ་ཡང་བསྡུས་པ་སྟེ། བསྡུས་པའི་ རང་བཞིན་ནི་དོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྡར་བརྟགས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ། ། ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ་བསྡུས་པ་ནི་ལེའུ་བཞི་པའོ་ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་བརྟག་པ་གཉིས་པའི་ལེའུ་བཞི་པའོ། ། ། ། ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་མཐུ་འདི་ནི། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལ་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་ཉིད་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེས་བདག་མེད་མའི་ཞུ་བའི་སྒོ་ནས་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་གསུངས་པ། ཕྱག་ནི་བཅུ་དྲུག་ཞལ་བརྒྱད་པ། ། ཞབས་བཞི་པ་དང་འཇིགས་པ་པོ། ། དཔའ་བོ་ཐོད་པའི་ཕྲེང་བ་ཅན། ། བདག་མེད་མ་ཡིས་སྐུ་ལ་འཁྱུད། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ནི་འཛིན་ལྷ་ལ། ། བདག་མེད་མ་ཉིད་ཀྱིས་ཞུས་པ། ། བཅོ་ལྔས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་ཡི། ། བདག་གི་འཁོར་ལོ་ཁྱོད་ཀྱིས་བཤད། །

Each one becomes the five elements. The five objects, such as form and so forth, each possess the nature of the five. Therefore, the aggregates such as form, the great elements, and whatever objects such as form and so forth, possess the nature of the five wisdoms. The nature of the five wisdoms is none other than the Vajra of Hatred. This power of the Vajra of Hatred is asserted to be the six and the five families. This is the fourth chapter, titled "The Summary of the Mudrās of All Tantras." By the term "all tantras," the generation of the specific qualities of everything without exception is the omniscience itself. Its mudrā is the sign, which is the sealing of all tantras. That sealing is also a summary; the nature of the summary is the "meaning"—this is the fourth chapter, designated by that convention. Together with the eleventh chapter, the summary of the five ḍākinīs is the fourth chapter. This is the fourth chapter of the second section from the Hevajra Commentary: The Stainless Union. Regarding the statement, "This power of the Vajra of Hatred," the nature of the Vajra of Hatred is explained through the inquiry of Nairātmyā: "With sixteen arms and eight faces, four legs, and terrifying, the Hero wears a garland of skulls and is embraced by Nairātmyā. To the deity who holds the five mudrās, Nairātmyā herself asked: 'You have explained my wheel, which is completely surrounded by fifteen.'"

ཁྱོད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཇི་ལྟར་ལགས། ། གཙོ་བོ་བདག་གིས་སྔར་མ་འཚལ། ། ཞབས་བཞི་པ་དང་འཇིགས་པ་པོ། ། ཞེས་པ་བདུད་བཞི་འཇོམས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དཔའ་བོ་ཞེས་པ་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་བརྫི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཐོད་པའི་ཕྲེང་བ་ཅན་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་མཐའ་ཡས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་མེད་ཙུམྦ་ན་མཛད་ནས། ། རྡོ་རྗེ་ཐོད་པ་སྩལ་ནས་ནི། ། སྟ་ནཾ་དག་ནི་མཉེས་ནས་ལྷ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་དག་རབ་གསལ་མཛད། ། བདག་མེད་མ་ལ་ཙུམྤ་ནས་དགའ་བའོ། ། ཐོད་པར་སྩལ་པ་ལས་མཆོག་དགའ་བའོ། ། སྟ་ནཾ་མཉེས་མཛད་དེ་ཞེས་པ་འདི་དག་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའོ། ། ལྷ་ནཾ་རོལ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ དགའ་བའོ། ། དེ་ལྟར་དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་གྱི། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་དག་རབ་གསལ་མཛད། ། འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པར་མཛད་དོ། ། འཁོར་ལོ་ཇི་ལྟར་སྔར་གསུངས་བཞིན། ། དོ་ཤལ་དོ་ཤལ་ཕྱེད་པས་བརྒྱན། ། ཟུར་བཞི་པ་ལ་སྒོ་བཞི་པ། ། རྡོ་རྗེ་སྲད་བུ་རྣམས་ ཀྱིས་བརྒྱན། ། དེར་ནི་དབུས་སུ་ང་རིག་མ། ། ཁྱོད་དང་ལྷན་ཅིག་བཞིན་བཟང་མ། ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་རྗེས་ཆགས་པས། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་རང་བཞིན་ལས། ། འཁོར་ལོ་ཇི་ལྟར་སྔར་གསུངས་བཞིན། ། ཞེས་པ་ལེའུ་གསུམ་པར་མདོར་བསྟན་པའི། དང་པོར་བྱམས་པ་བསྒོམ་པར་ བྱ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚངས་པའི་གནས་བཞི་བསྒོམ་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ལ། སླར་ཡང་སྟོང་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སྟེ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། ། བཞི་པ་ལ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དགོད། །

"What is your maṇḍala like? O Lord, I have not known it before." The phrase "four-legged and terrifying" is because of the very act of subduing the four Māras. The term "hero" is because of being uncrushable by adversaries and the like. The phrase "wearing a garland of skulls" is because of the nature of infinite wisdom, being the nature of the five wisdoms and the three kāyas. "Having performed the cumbana with Nairātmyā, and having bestowed the vajra and skull-cup, the deity, having pleased the stana, perfectly illuminated the maṇḍala." The cumbana with Nairātmyā is joy (ānanda). Bestowing it into the skull-cup is supreme joy (paramānanda). "Having pleased the stana" refers to the joy beyond joy (viramānanda). "The deity plays" refers to the coemergent joy (sahajānanda). Thus, the maṇḍala, which is the nature of these four joys, is perfectly illuminated and established through the state of clear light. "The cakra is just as previously described, adorned with necklaces and half-necklaces, four-cornered and four-doored, adorned with vajra cords. In its center is I, the consort, together with you, O fair-faced one. Through the passion of great desire, from the nature of coemergent joy, the cakra is just as previously described." This refers to the brief teaching in the third chapter: "First, one should meditate on loving-kindness," and so forth, which is the meditation on the four brahmā abodes. Following that: "Once again, awakening is emptiness," and so forth, up to: "In the fourth, one should arrange the syllables."

ཅེས་པའི་བར་གྱིས་གང་གསུངས་པ་དང་། རེ་ཕས་ཉི་མ་སྔོན་དུ་རྣམ་པ་བསྒོམ་ཞིང་། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་ པ། གུར་བཅིང་བ་ཡང་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཞེས་པའི་བར་གྱིས་གང་གསུངས་པ། དེ་ཐམས་ཅད་ཐུགས་ལ་གནས་པར་མཛད་ནས། དེའི་རྗེས་ལ་ལེའུ་བརྒྱད་པར་གསུངས་པ། ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་བྷ་ག་བསམ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ། སྒོམ་པ་པོ་ཡང་ཇི་ལྟར་འབྱུང་། ། ཞེས་ པའི་བར་གྱིས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་དང་། དེ་ཡི་དབུས་སུ་བསམ་བྱ་རོ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་རིམ་པ་གཅིག་པ་བསམས་ནས་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའོ། ། དེའི་དབུས་སུ་ས་བོན་ནོ། ། གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཟུགས་བརྙན་རྫོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཚོན་པའོ། ། དེར་ནི་དབུས་སུ་ང་རིག་མ། ། ཞེས་པ་ང་ཉིད་རིག་མ་སྟེ། རིག་མ་ཞེས་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའོ། ། ཁྱོད་དང་ལྷན་ཅིག་ཅེས་པ་ཁ་ སྦྱོར་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་རྗེས་ཆགས་པས། ། དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་ཡིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་རང་བཞིན་ལས་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་གཟུགས་བརྙན་རྫོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཞལ་ བརྒྱད་པ་ལ་ཞབས་བཞི་པ། ། ཕྱག་ནི་བཅུ་དྲུག་དག་གིས་བརྒྱན། ། བདུད་བཞི་མཉམ་པར་མནན་པ་སྟེ། ། འཇིགས་པ་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་མཛད། ། མགོ་བོའི་ཕྲེང་བའི་དོ་ཤལ་མཛད། ། ཉི་མར་བཞུགས་ཤིང་རོལ་མོར་བཅས། ། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་སྤྱི་བོར་འཛིན། །

Having kept in mind everything taught in the section ending with those words, and everything taught in the section beginning with "First, one should visualize the sun from the syllable Raḥ" and ending with "one should also visualize the enclosure of the tent," [the text] then states in the eighth chapter: "Visualize the bhaga in the expanse of space," and so forth, up to "how does the meditator also arise?" Then, with the words "In the center of that, one should visualize," and so forth, one visualizes an eight-petaled lotus with a single layer. From the complete transformation of the vowels and consonants, there arise the moon and sun. In their center is the seed-syllable. Through their becoming one, there is the all-accomplishing wisdom (kṛtyānuṣṭhāna-jñāna). Through the culmination of the perfection of the reflected image, there is the utterly pure wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu-jñāna), which symbolizes everything. In that center, "I am the consort" means that I myself am the consort; "consort" refers to the Great Seal (mahāmudrā). "Together with you" is intended to mean the very nature of the yoga of union. This is stated as: "Through the passion of great desire, by the cause of the nature of the joy beyond joy, from the nature of coemergent joy, the nature of the perfection of the reflected image arises from the all-accomplishing wisdom." "Eight-faced and four-legged, adorned with sixteen arms, treading equally upon the four Māras, he who causes even fear to be feared; wearing a necklace of garlands of heads, seated upon the sun and accompanied by music, he holds a crossed vajra upon his crown."

ཁ་དོག་ནག་པོ་འཇིགས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་གཅིག་པ་ཉིད་གསུངས་ཏེ། གོང་དུ། ཕྱག་ནི་བཅུ་དྲུག་ཞལ་བརྒྱད་པ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རང་བཞིན་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་ངོ་བོར་བརྗོད་དོ། ། ད་ནི་ཞལ་བརྒྱད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་དམ་ཚིག་ གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཞལ་བརྒྱད་པ་ཞེས་པ་བཞི་ཚན་གཉིས་སོ། ། ཞབས་བཞི་པ་ཞེས་རེ་རེ་ཡིས། ། ཕྱག་ནི་བཅུ་དྲུག་དག་གིས་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་སྟེ། བཞི་པོ་རེ་རེ་ལ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་རོ། ། བདུད་བཞི་མཉམ་པར་མནན་པ་སྟེ། ། ཞེས་དགའ་བ་བཞི་མཉམ་པ་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། འཇིགས་པ་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་མཛད། ། ཅེས་པ་འདིས་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། མགོ་བོའི་ཕྲེང་བའི་དོ་ཤལ་མཛད། ། ཅེས་པ་འདིས་དེ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་ གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། ཉི་མར་བཞུགས་ཤིང་རོལ་མོར་བཅས། ། ཞེས་པ་འདིས་ཡེ་ཤེས་ནི་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་སྤྱི་བོར་འཛིན། ། ཞེས་པ་དེ་ཉིད་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཁ་དོག་ནག་པོ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འཇིགས་པ་པོ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀ་ དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། །

He is black in color and terrifying. The unity of the wisdom maṇḍala and the samaya maṇḍala is taught; as it was stated above, "Sixteen-armed and eight-faced," and so forth, that which was spoken is described as the nature of the wisdom maṇḍala, the essence of Dveṣavajra. Now, by the words "eight-faced" and so forth, the inseparability from the samaya maṇḍala is shown. It is taught that Vajradhara is the very nature of both maṇḍalas. "Eight-faced" refers to two sets of four. "Four-legged" refers to each [set]. "Adorned with sixteen arms" means that each of the four [sets] is of the nature of four. "Trampling the four Māras equally" is by means of the single unity of the four joys. "Terrifying even the terrifying" is because of the abandonment of all apprehension. "Wearing a necklace of garlands of heads" means that the two garlands of vowels and consonants are inseparable. "Seated upon the sun and accompanied by music" means that wisdom is the nature of both emanation and withdrawal. "Holding a crossed vajra upon the crown" is the nature of emanation. "Black in color" is the nature of withdrawal. "Terrifying" is the inseparability of both, because he possesses the identity of both—this is the intended meaning.

འདིས་ནི་དམ་ཚིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ཞལ་བརྒྱད་པ་ཉིད་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་བར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཞལ་ནས་ཧཱུྃ་ཡིག་ སྤྲོ། ། ཐལ་བས་ལུས་ལ་བྱུགས་པ་སྟེ། ། དགའ་བས་གཉིས་གཉིས་སྙོམས་འཇུག་པ། ། བདག་མེད་མ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱོར། ། རླབས་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་ཐོབ། ། རླབས་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན། ། ཞེས་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞལ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་ཧཱུྃ་ཡིག་སྤྲོ་བའོ། ། ཁྱད་ པར་ཅི་ཞེ་ན། ཐལ་བས་ལུས་ལ་བྱུགས་པ་སྟེ། ། ཐལ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ལ་བྱུགས་པ་ནི་དེ་གང་གིས་སྐུར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཧཱུྃ་ཡིག་ཏིལ་གྱི་གཟུགས་ལྟ་བུ་སྤྲོས་པས་ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་ཡང་མི་ཤོང་བར་གྱུར་པའོ། ། གཞན་ཡང་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། དགའ་བས་གཉིས་གཉིས་ སྙོམས་འཇུག་པ། དགའ་བ་ཞེས་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བདེ་བ་སྟེ། དེའི་གཉིས་གཉིས་ནི་གཉིས་ཀའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ལྡན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ། བདག་མེད་མ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱོར། ། ལྷན་ཅིག་ཡང་དག་པར་ཁ་སྦྱོར་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད། ། ཅེས་ དགོངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་བདག་མེད་མ་སྟེ། བདག་མེད་མ་ཉིད་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁ་སྦྱོར་རོ། ། རླབས་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་ཐོབ། ། ཅེས་པ་རླབས་ནི་རླབས་ལྟ་བུ་སྟེ། སྤྲོས་པའི་རང་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དང་བྲལ་ཞིང་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རླབས་དང་བྲལ་བ་སྟེ།

This explains that because the samaya maṇḍala and the wisdom maṇḍala are inseparable, the eight-faced nature of Dveṣavajra is taught. From the very mouth of that which makes this clearly manifest, the syllable HŪṂ is projected: "Smearing the body with ashes, In joy, the two engage in union; In union with Nairātmyā, One attains bliss free from waves. Having the nature of being free from waves." Therefore, the syllable HŪṂ is projected from the nature of the Blessed One’s eight faces. What is the distinction? "Smearing the body with ashes": "ashes" refers to subtle particles. Likewise, "smearing the body" means that by which the body is formed; that very HŪṂ, projected in the form of a sesame seed, becomes so vast that it cannot be contained even within the element of space. Furthermore, what is the distinction? "In joy, the two engage in union": "joy" refers to supreme bliss. "The two" refers to the wisdom of both. "Engaging in union" means being endowed with that. For that very reason: "In union with Nairātmyā." "In union" means perfectly joined, the very nature of non-duality—this is the intended meaning. That very one is Nairātmyā; because she is Nairātmyā herself, it is a union. "One attains bliss free from waves": "waves" are like waves; they are the conventional truth, the nature of conceptual elaboration. Because one is free from that and relies upon it, it is "free from waves."

ཀུན་རྫོབ་ ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་བདེ་བ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཐོབ་སྟེ་དེའི་རང་བཞིན། ། ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་རླབས་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཧཱུྃ་ཡིག་རླབས་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། ། ཞལ་ བརྒྱད་ཀྱི་ཁ་དོག་གསུངས་པ། རྩ་བའི་ཞལ་ནི་ནག་པོ་ཆེ། ། གཡས་པ་ཀུནྡ་ལྟ་བུ་སྟེ། ། གཡོན་པ་དམར་ཞིང་ཆེར་འཇིགས་པ། ། སྟེང་གི་ཞལ་ནི་གཙིགས་པ་ཅན། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་གསལ་བ་ཉིད་དོན་གཞན་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཞལ་དང་པོ་དེ་ཉིད་རྩ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ནག་པོ་ཆེ་འོད་གསལ་ བའི་རང་བཞིན་ཐུགས་སུ་བརྗོད་པའོ། ། གཡས་པ་ཀུནྡ་ལྟ་བུ་སྟེ། ། ཀཱ་ལིའི་རང་བཞིན་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྐུ་རུ་བརྗོད་པའོ། ། གཡོན་པ་དམར་པོ་ཨཱ་ལིའི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་གསུང་དུ་བརྗོད་པའོ། ། སྟེང་གི་ཞལ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་སྟེང་དུ་ཆེར་འཇིགས་པ་བཞི་པ་སྟེ། གཙིགས་པ་ཅན་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་ པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྱན་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ལྡན། ། ཞལ་སོ་སོ་ལ་སྤྱན་གསུམ་གསུམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞལ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ལ་སྤྱན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ། ། གསུངས་པ་ཡང་། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱིས་དག་པའི་སྤྱན། ། ཞེས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་སྐབས་ཉིད་དང་ལྡན་པའོ། ། ཞལ་གཞན་བཞི་མ་གསུངས་ པར་སྤྱན་རྣམས་གསུངས་ཏེ། གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་གནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་སོ། ། ལྷག་མའི་ཞལ་ནི་བུང་བ་བཞིན། ། གཞན་ཞལ་བཞི་པོ་ནི་ནག་པོ་ཉིད་ཅེས་པའོ། །

Conventional The nature of conventional truth is the essence of ultimate truth. Thus, bliss is wisdom. The intention is: "Having attained that very [wisdom], its nature [is such]." Furthermore, that wisdom is of a nature free from waves; likewise, the syllable HŪṂ is of a nature free from waves. Regarding the colors of the eight faces, it is said: "The root face is great black; the right is like a kunda flower; the left is red and very terrifying; the upper face is fanged." This should be explained as having a meaning other than the literal sense. The first face is the root; it is the great black, the nature of ābhāsvara (clear light), described as the Mind. The right is like a kunda flower; it is the nature of the kāli (consonants), the essence of Method, described as the Body. The left is red; it is the nature of the āli (vowels), the essence of Insight, described as the Speech. The upper face is the fourth, very terrifying above the three vajras, because it is the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom, and so forth. "He possesses twenty-four eyes." Because there are three eyes on each face, the eight faces have twenty-four eyes. It is also said: "The eyes purified by the three vajras," meaning they possess the very occasion of the three vajras. Although the other four faces are not explicitly mentioned, the eyes are; they are the purities of the twenty-four sites, such as the pīṭha and upapīṭha. "The remaining faces are like bees" means that the other four faces are black.

འདིས་ནི་དེ་ལྟར་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དགའ་བ་གསུམ་དང་དེ་དང་དབྱེར་མེད་པ་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ པའོ། ། བཞི་པ་དེ་ཡང་དེ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་པ་སྟེ། བུང་བ་དང་མཚུངས་པའི་ཞལ་བཞི་པའོ། ། འདིས་ཞལ་ནག་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། དམར་པོ་དང་དཀར་པོ་དག་གིས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། རྣམ་པར་གཙིགས་པ་ཅན་གྱིས་སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ ལྔ་ཉིད་དེ། ཞལ་བརྒྱད་པ་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་ཉིད་གསུངས་པའོ། ། གཉིས་ཀ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོ་བ་གསུངས་པ། གྲོང་ཁྱེར་ཉམས་དགར་ཁྱོད་དང་ང་། ། རོལ་པའི་དགའ་བ་རྒྱས་པ་ཡིས། ། དཀར་མོ་དབང་པོའི་ཕྱོགས་ཕྱུང་ནས། ། ཤར་གྱི་སྒོ་རུ་ཡང་དག་གནས། ། གཉིས་ཀ་ དབྱེར་མེད་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ཉིད་རོལ་པ་སྟེ། དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཚོན་པའོ། ། དཀར་མོ་ཞེས་པ་ས་དང་གཏི་མུག་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དགའ་བ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པའོ། ། བསྲུབ་ཅིང་བསྲུབས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། སླར་ཡང་ཆོམ་རྐུན་མ་ཕྱུང་སྟེ། ། ཞེས་པ་མཆོག་དགའ་བའི་ ཡེ་ཤེས་མཚོན་པའོ། ། ཆོམ་རྐུན་མ་ཞེས་པ་མེའི་ཁམས་དང་སེར་སྣ་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པ་སྟེ། མཆོག་དགའ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ལྷོ་ཡི་སྒོ་རུ་སྤྲོས་ནས་ནི། ། ཆོམ་རྐུན་མ་ནི་སྒོ་སྲུང་མ། ། ཞེས་པ་ལྷོའི་སྒོ་ནི་ཉི་མའི་རང་བཞིན་ཉིད་བརྗོད་པའོ། ། བོལླ་ཀཀྐོ་ལ་སྦྱོར་བས། ། རོ་ལངས་མ་ ཡང་དེས་ཕྱུང་ནས། ། ཞེས་པ་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཚོན་པའོ། །

This is taught as follows: the nature of the three vajras is the three joys, and inseparable from them is the fourth, the coemergent. That fourth is also said to be inseparable from them; it is the four-faced one, similar to a bee. By this, the five wisdoms are inseparable from the five black faces. The red and white [faces] are the nature of insight and method. The fanged one is the three bodies and the five wisdoms themselves; thus, the eight-faced one is taught to be the Vajra of Hatred. Having entered into union, the emanation of the maṇḍala is taught by way of radiating: "In the delightful city, you and I, with the expansion of the joy of play, having brought forth Gaurī from the direction of Indra, she dwells perfectly at the eastern gate." The play is the excellence of the inseparability of both, which symbolizes the wisdom of joy. "Gaurī" refers to the purification of the earth element and delusion; it is said that joy itself is the identity of the three wisdoms. "By the practice of churning and being churned, once again Caṇḍālī is brought forth"—this symbolizes the wisdom of supreme joy. "Caṇḍālī" refers to the purification of the fire element and avarice; supreme joy itself is the inseparability of the three wisdoms. "Having emanated her at the southern gate, Caṇḍālī is the gatekeeper"—this expresses that the southern gate is the nature of the sun. "By the union of the bola and kakkola, Vetālī is also brought forth by that"—this symbolizes the wisdom of the joy beyond joy.

རོ་ལངས་མ་ཆུའི་ཁམས་དང་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། སྤྲོས་ཏེ་ནུབ་ཀྱི་སྒོ་རུ་ནི། ། བདུད་འཇོམས་མ་ནི་རྣམ་པར་གནས། ། ནུབ་ཀྱི་སྒོ་རུ་ ཞེས་པ་ཟླ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་བརྗོད་པའོ། ། བདུད་འཇོམས་མ་ཞེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་གཉིས་སྙོམས་འཇུག་ཆེན་པོ་ལ། ། བརྟེན་ནས་སླར་ཡང་གྷསྨ་རཱི། ། ཞེས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཚོན་པ་སྟེ། གྷསྨ་ རཱི་ཞེས་པ་རླུང་གི་ཁམས་དང་ཕྲག་དོག་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པའོ། ། ཕྱུང་ནས་བྱང་གི་སྒོ་རུ་ནི། ། འཇིགས་པའི་གཟུགས་ཅན་མ་ཉིད་གནས། ། བྱང་གི་སྒོ་རུ་ཞེས་པ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དག་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་གསུམ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་ པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་དགའ་བ་བཞིའི་ཡེ་ཤེས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐར་པ་ཆེན་པོའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པའི་སྒོ་བཞི་སྐྱོང་བར་བྱེད་པ་བཞི་པོ་འདིའོ། ། གཉིས་ཀྱིས་བསྐྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། ། སླར་ཡང་པུཀྐ་སཱི་ཕྱུང་སྟེ། ། སྤྲོས་ནས་དབང་ལྡན་མཚམས་སུ་ནི། ། གནས་པ་དྲག་པོའི་གཟུགས་ཅན་མ། ། གཉིས་ཀྱིས་བསྐྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། ། ཞེས་པ་འདིས་སྔར་གསུངས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་ནི་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ནོ། །

Vetālī is the purification of the water element and desire; she is the nature of the three wisdoms, which is the joy of the "beyond-joy" (viramānanda). "Emanating to the western gate, Māradāminī resides there"—this refers to the nature of the moon. "Māradāminī" is so called because she pacifies the afflictions and the secondary afflictions of total defilement. "Relying again upon the great union of the two, Ghasmarī [emerges]" indicates the wisdom of coemergent joy (sahajānanda). "Ghasmarī" is the purification of the wind element and envy. "Having emerged at the northern gate, she resides as the one with a terrifying form"—"at the northern gate" refers to the nature of coemergent joy, which is the inseparability of the sun and moon, the three vajras. These four ḍākinīs, whose nature is the four great elements inseparable from the three vajras, guard the four gates for entering the city of great liberation, which is the purification of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and the four joys. "From the union of the movement of the two, Pukkasī is again emitted; having emanated, she resides in the northeast as the one with a fierce form." "From the union of the movement of the two" means that the four previously mentioned ḍākinīs are the nature of the four joys, such as joy and so forth, which are the nature of the method, Vajradhara.

ད་ནི་གཉིས་ཀྱིས་བསྐྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་ཞེས་པ་འདིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་བདག་ མེད་མའི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་དུ་པུཀྐ་སཱི་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་གསུངས་པ། དབང་ལྡན་མཚམས་སུ་ཞེས་པ་འབྱུང་པོའི་བདག་པོའི་གནས་སུའོ། ། དྲག་པོའི་གཟུགས་ཅན་མ་ཞེས་པ་འདིས་བདག་མེད་མའི་ཡན་ ལག་དགའ་བ་དང་པོ་མཚོན་པའོ། ། ཡང་ནི་བསྲུབས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། ། འཚེད་པའི་མཚམས་སུ་རི་ཁྲོད་མ། ། བསྲུབས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས་ཞེས་པ་མཆོག་དགའ་སྟེ། བདུད་རྩི་བསྲུབས་པ་ཉིད་ལས་མེའི་ཁམས་ཡིན་ཞིང་ཆུའི་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པ་རི་ཁྲོད་མའོ། ། སྲིན་པོའི་མཚམས་སུ་གདོལ་བ་ མོ། ། ཞེས་པ་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་མེའི་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པ་གདོལ་བ་མོ་སྟེ། སྲིན་པོའི་མཚམས་སུ་ཞེས་པ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ཐིམ་པར་གྱུར་པས་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། རླུང་གི་མཚམས་སུ་གཡུང་མོ་ནི། ། ཞེས་པ་གཡུང་མོ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། རླུང་གི་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པ་གཡུང་མོའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རླུང་གི་མཚམས་སུའོ། ། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་ཆགས་ཆེན་ལས། ། རིག་མར་བཅས་པ་ཞུ་བར་གྱུར། ། འདིས་ནི་གཉིས་ཀའི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིའི་རང་བཞིན་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་རྫོགས་པ་ན་དམིགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་ཟའི་གྲོང་ ཁྱེར་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཅན་མི་ཕྱེད་པའི་སྐུའོ། ། རིག་མར་བཅས་པ་ཤེས་རབ་དང་ལྷན་ཅིག་པའོ། ། འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།

Now, regarding the phrase "from the union moved by the two," this explains that the nature of insight is Nairātmyā, and that the four ḍākinīs, such as Pukkasī and the others, arise as the nature of the four joys, such as joy and so forth, and as the essence of the four great elements. "In the northeast" refers to the abode of the lord of spirits. "She who has a fierce form" indicates the first joy, which is a limb of Nairātmyā. Furthermore: "By the union of churning, at the boundary of cooking, is Śavarī." "By the union of churning" refers to supreme joy; from the very churning of the nectar, it is the fire element, and Śavarī is the purity of the water element. "In the southwest is Caṇḍālī" refers to the nature of the joy beyond joy, which is the purity of the fire element, Caṇḍālī. "In the southwest" means that because the sense faculties and objects have dissolved, it is the very nature of the moon and sun. "In the northwest is Ḍombī" means that Ḍombī is the nature of innate joy; she is the purity of the wind element, Ḍombī. For that very reason, she is in the northwest. Then: "From the great passion of the Vajra, together with the consort, they melt." By this, when the eight ḍākinīs, who are the nature of the four joys of both [partners] and so forth, are perfected, because they have truly entered the city of the gandharvas by way of their very nature of non-apprehension, that is the indivisible body of the Vajra-holder. "Together with the consort" means together with wisdom. How is this so?

གསུངས་པ་ཞུ་བ་ཐིག་ལེར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཡང་དག་པ་དེ་ཁོ་ན་མ་ནིང་ངོ་། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཆགས་ཆེན་ལས་གཉིས་ཀ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བས་ ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ནས་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུལ། ། སྣ་ཚོགས་གླུ་ཡིས་མཆོད་པ་ལས། ། དེ་ནས་ཞེས་པ་ཞུ་བར་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་བར་མ་ཆད་པར་ལྷ་མོ་རྣམས་ཞེས་པ་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་དྲི་ཟའི་སེམས་ཅན་ཞུགས་པ་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། བསྐུལ་བ་ནི་སད་པར་བྱེད་ པའོ། ། སྣ་ཚོགས་གླུ་ཡིས་མཆོད་པ་ལས་སྣ་ཚོགས་པའི་མཚན་མ་འབུལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མཚན་མའི་རང་བཞིན་ཉིད་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་མཚོན་པའོ། ། གླུ་ཡི་མཆོད་པ་ཉིད་གསུངས་པ། ། རྗེ་བཙུན་སྙིང་རྗེའི་ཡིད་བཞེངས་ཤིག། པུཀྐ་སཱི་ནི་བདག་ལ་སྐྱོབས། ། སྟོང་པའི་བསམ་གཏན་ཉིད་ སྤོངས་ལ། ། བདེ་ཆེན་སྦྱོར་བས་བདག་འདོད་མཛོད། ། རྗེ་བཙུན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། སྙིང་རྗེའི་ཡིད་ནི་སྙིང་རྗེའི་ཡིད་མངའ་བའོ། ། བཞེངས་ཤིག་ཅེས་པ་བཞེངས་པར་མཛོད་ཅིག་པའོ། ། པུཀྐ་སཱི་ནི་བདག་ལ་སྐྱོབས། ། པུཀྐ་སཱི་ནི་བདག་ཡོངས་སུ་སྐྱབས་པར་མཛོད་ཅེས་པའོ། ། ཁྱེད་ཀྱིས་ ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེས་དགོས་པ་ལ་ལན་གསུངས་པ། བདེ་ཆེན་སྦྱོར་བས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་བདག་འདོད་མཛོད་བདག་ལ་འདོད་པ་དང་བཞེད་པ་མཛོད། སྟོང་པའི་བསམ་གཏན་ཉིད་སྤངས་ལ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོངས་ཞེས་པའོ། ། ཁྱོད་མེད་ ན་ནི་བདག་འགུམས་པས། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་ཁྱོད་བཞེངས་ཤིག། སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་སྤོངས་ལ། །

It is said that the request becomes a bindu; that itself is the authentic, ultimate neuter. How so? Because both are completely delimited by the coemergent joy (sahajānanda) arising from great passion. Then, the goddesses exhorted him. From the offering of various songs: "Then" refers to the uninterrupted nature of having become liquefied; "the goddesses" refers to their abiding in the manner of being projected, having entered as the gandharva beings. "Exhorted" means to awaken. "From the offering of various songs" means for the sake of presenting various marks (nimitta); it is indicated that the very nature of the marks is the absence of marks (animitta). The offering of songs is stated as follows: "O Venerable One, arise with a mind of compassion! Protect me, O Pukkasī! Abandon this very concentration on emptiness, And desire me through the union of great bliss!" "Venerable One" refers to the Blessed One (Bhagavān). "Mind of compassion" means possessing a mind of compassion. "Arise" means "please arise." "Protect me, O Pukkasī" means "please grant me complete protection." To the question of how you provide protection, the response is stated: "Through the union of great bliss"—through the nature of the coemergent yoga of great bliss—"desire me," meaning "please desire and wish for me." "Abandon this very concentration on emptiness" means "abandon the absorption (samādhi) of emptiness." "If you are not present, I shall die; O Hevajra, arise! Abandon this very nature of emptiness!"

རི་ཁྲོད་མ་འབྲས་གྲུབ་པར་མཛོད། ། ཁྱོད་མེད་ན་ནི་བདག་འགུམས་ཏེ་ཁྱོད་མི་བཞུགས་ན་བདག་འཆི་བར་གྱུར་པས། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཁྱོད་བཞེངས་ཤིག། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཁྱོད་བཞེངས་པར་མཛད་དུ་གསོལ། ། སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་སྤོངས་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྤངས་ནས་རི་ཁྲོད་མ་འབྲས་གྲུབ་པར་མཛོད། ། རི་ཁྲོད་མའི་དགོས་པ་གྲུབ་པར་མཛད་དུ་གསོལ། ། དགའ་གཙོ་འཇིག་རྟེན་མགྲོན་གཉེར་ནས། ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བཞུགས་སམ་ཅི། ། ཁྱོད་མེད་ཕྱོགས་ནི་མ་འཚལ་བས། ། གདོལ་པ་མོ་ བདག་ཞུ་བ་བགྱི། ། དགའ་གཙོ་འཇིག་རྟེན་མགྲོན་གཉེར་ནས། ། ཀྱེ་དགའ་བའི་གཙོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བཞུགས་སམ་ཅི་ཁྱོད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བཞུགས་པ་ཅི་ལགས། གདོལ་བ་མོ་བདག་ཞུ་བ་བགྱིད་གདོལ་བ་མོ་བདག་གསོལ་བ་འདེབས་པར་འཚལ་ཏེ། ཁྱོད་མེད་ཕྱོགས་ནི་མི་འཚལ་བས་ཁྱོད་མེད་ན་ཕྱོགས་ མི་རྟོགས་སོ། ། མིག་འཕྲུལ་མངའ་བ་ཁྱོད་བཞེངས་ཤིག། བདག་གིས་ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་འཚལ་ཏེ། ། གཡུང་མོ་བདག་ཡི་ཆད་པར་གྱུར། ། སྙིང་རྗེ་རྒྱུན་ཆད་མ་མཛད་ཅིག། མིག་འཕྲུལ་མངའ་བ་ཁྱོད་བཞེངས་ཤིག། ཀྱེ་མིག་འཕྲུལ་མཛད་པ་ཁྱོད་བཞེངས་པར་མཛོད། ། བདག་གིས་ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་འཚལ་ ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་བདག་གིས་ཤེས་ཞེས་པའོ། ། བདག་ཅེས་པ་ངེད་རྣམས་ཏེ་བུད་མེད་ཀྱི་ང་རྒྱལ་ཉིད་ལས་མང་པོའི་ཚིག་གོ། ། ཡི་ཆད་པར་གྱུར་ཏེ་ཡིད་ཉམས་པར་གྱུར་པའོ། ། སྙིང་རྗེ་རྒྱུན་ཆད་མ་མཛད་ཅིག། ཅེས་པ་སྙིང་རྗེ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མཛོད་ཅེས་པའོ། །

Śavarī, grant the fruit of accomplishment! If you are not present, I shall die; if you do not remain, I will perish. O Hevajra, arise! O Hevajra, I pray that you arise! Abandoning the very nature of emptiness—having cast off the nature of emptiness—Śavarī, grant the fruit of accomplishment! I pray that you fulfill the purpose of Śavarī! O Lord of Joy, having invited the guests of the world, do you remain in emptiness? Since I do not know the direction without you, I, the outcaste woman, make this request. O Lord of Joy, having invited the guests of the world, do you remain in emptiness? O Lord of Joy, what is this state of yours remaining in emptiness? I, the outcaste woman, make this request; I, the outcaste woman, offer this supplication. Since I do not know the direction without you—I do not perceive the direction if you are absent—O Master of Illusion, arise! I have understood your mind; I, the Ḍombī, have become despondent. Do not let your stream of compassion be severed! O Master of Illusion, arise! O Master of Illusion, please arise! I have understood your mind—meaning I have known the nature of your mind. The word "I" refers to us; it is the plural form arising from the pride of a woman. "I have become despondent" means my mind has become weary. "Do not let your stream of compassion be severed" means please let your compassion be uninterrupted.

འདིས་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ རང་བཞིན་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་ནི་བདག་མེད་མའི་ཆ་ཤས་སུ་གྱུར་པ་དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཆ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུལ་བར་བྱེད་པས་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་ བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། དེ་ཉིད་བདག་མེད་མ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དབང་པོའི་གཞུ་དང་མཚུངས་པའོ། ། པུཀྐ་སཱིའི་གླུས་བསྐུལ་བས་སྙིང་རྗེའི་ཡིད་སྟོང་པའི་བསམ་གཏན་ཉིད་སྤོངས་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་རི་ཁྲོད་མས་ཀྱང་། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཁྱོད་བཞེངས་ཤིག། སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ སྤོངས། ། ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་གདོལ་བ་མོས་ཀྱང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བཞུགས་སམ་ཅི། ། ཁྱོད་མེད་ཕྱོགས་ནི་མི་འཚལ་བས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་གཡུང་མོས་ཀྱང་། བདག་གིས་ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་འཚལ་ཏེ། སྙིང་རྗེ་རྒྱུན་ཆད་མ་མཛད་ཅིག། ཅེས་གསུངས་སོ། ། ཡང་ན་སྙིང་རྗེའི་ཡིད་ཅེས་པ་འདིས་སྣང་ བའི་མཚན་ཉིད་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཁྱོད་ཅེས་པ་འདིས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་གསུང་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། དགའ་གཙོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བཞུགས་སམ་ཅི་ཞེས་པ་འདིས་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། ། མིག་འཕྲུལ་མངའ་བ་ཁྱོད་བཞེངས་ཤིག། བདག་གིས་ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་འཚལ་ཏེ། ། ཞེས་པ་འདིས་སྣང་བ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་།

By this, the four ḍākinīs, whose natures are earth, water, fire, and wind, are portions of Nairātmyā; they are the nature of the four joys, free from parts, and are the nature of the conventional truth inseparable from nirvāṇa. Because they exhort the Blessed One, they possess the identity of the three wisdoms. The nature of the wisdom in which both are inseparable is the dharmakāya; that very [dharmakāya] is Nairātmyā, like an illusion, similar to a rainbow. Through the song of Pukkasī, it is said: "Abandon the concentration of emptiness, the mind of compassion." Likewise, Śavarī says: "O Hevajra, arise! Completely abandon the nature of emptiness." Similarly, Caṇḍālī says: "Are you dwelling in emptiness? Since I do not know the direction of your absence." Likewise, Ḍombī says: "I know your mind; do not let the stream of compassion be interrupted." Alternatively, "the mind of compassion" refers to the nirmāṇakāya, the nature of the Vajra Body, characterized by appearance. "O Hevajra" refers to the saṃbhogakāya, the nature of the Vajra Speech, characterized by expression. "O Lord of Joy, are you dwelling in emptiness?" refers to the dharmakāya, the nature of the Vajra Mind, characterized by perfect awareness. "O you who possess the power of illusion, arise! I know your mind" refers to the manifestation of appearance and expression.

ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དབྱེར་མེད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། རིག་མར་ བཅས་པ་ཞུ་བར་གྱུར་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་པ་འདིའི་དོན་ནི་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞི་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཆ་ཤས་སུ་གྱུར་པའི་དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུལ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྟན་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། དེ་རྣམས་ཀྱི་བསྐུལ་ བ་མ་གསུངས་ཏེ། དེ་རྣམས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་མཚོན་ཅིང་བདག་མེད་མ་ཉིད་ ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་པུཀྐ་སཱི་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་ཀྱང་མཚོན་ཏེ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐ་དད་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། གླང་པོ་རྟ་བོང་གླང་རྔ་མོ། ། མི་དང་ཤ་ ར་བྷ་བྱི་ལ། ། གཡས་པའི་ཐོད་པ་བརྒྱད་པོ་ལ། ། གཉིས་འཐུང་ལ་སོགས་རིམ་ཤེས་བྱ། ། ས་དང་ཆུ་དང་རླུང་དང་ནི། ། མེ་དང་ཟླ་བ་ཉི་མ་ཉིད། ། མཐར་བྱེད་དང་ནི་ནོར་སྦྱིན་ཉིད། ། གཡོན་པའི་ཐོད་པ་བརྒྱད་ལའོ། ། སྒེག་པ་དཔའ་བ་མི་སྡུག་པ། ། དྲག་ཤུལ་དགོད་པ་འཇིགས་རུང་བ། ། སྙིང་རྗེ་ངོ་མཚར་ཞི་བ་ཡིས། །

The characteristics of perfect awareness are described as the nature of the three bodies—emanation, enjoyment, and dharma—which are inseparable from the svabhāvikakāya. Regarding the phrase "the Vajra-holder together with the consort having melted," the meaning is as follows: the four ḍākinīs, Gaurī and the others, are of the nature of the four joys that constitute the parts of Vajradhara; thus, they are the vajra-like nature of Hevajra. Since it is illogical to teach their exhortation and meditative union [separately], their exhortation is not mentioned, for the intention is that they are perfectly endowed with Vajradhara. By this, it is indicated that Vajradhara himself is the method, the nature of the conventional truth, whose essence is the four ḍākinīs, Gaurī and the others, who are the nature of the ultimate truth. Likewise, Nairātmyā herself is indicated as the nature of insight, the essence of the ultimate truth, whose nature is the conventional truth, being the essence of the four ḍākinīs, Pukkasī and the others. Thus, it is taught that in both, both are inseparable, the undifferentiated bodhicitta. Elephant, horse, donkey, ox, camel, Human, dog, and cat— In the eight skull-cups of the right, Know the sequence of the "two-drinker" [elephant] and so forth. Earth, water, wind, and fire, Moon, sun, Yama, and Vaiśravaṇa— These are in the eight skull-cups of the left. The graceful, the heroic, the repulsive, The fierce, the laughing, the terrifying, The compassionate, the marvelous, and the peaceful—

གར་དགུའི་ཉམས་དང་ལྡན་པའོ། ། ཨཱཾ་ཧཱུྃ་དག་ལས་རྡོ་རྗེ་ཆེ། ། ཁུ་བའི་གཟུགས་ལས་བཞེངས་ནས་ནི། ། བསྐུལ་བའི་རྗེས་ལ་བཞེངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཆེ་ཡང་དག་པའི་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གང་ལས་ཤེ་ན། ཨཱཾ་ཧཱུྃ་དག་ལས་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དག་ལས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཁུ་བའི་གཟུགས་ ལས་རང་བཞིན་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེའི་ཕྱག་གཡས་ན་གནས་པའི་ཐོད་པ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ལ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རིམ་ཤེས་བྱ། རིམ་པ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ གཟའ་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། གཡོན་པའི་ཐོད་པ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ལ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྒེག་པ་ལ་སོགས་ཉམས་དང་ལྡན། ། ཞེས་པ་འདིས། ཉི་མར་བཞུགས་ཤིང་རོལ་མོར་བཅས། ། ཞེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མཚོན་པ་སྟེ། སྒེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཡིས་ཡེ་ཤེས་ལྔའོ། ། འཇིགས་རུང་ལ་སོགས་པ་ གསུམ་གྱིས་སྐུ་གསུམ་མོ། ། ཞི་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གར་དགུ་ནི་གནས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། ཉམས་ནི་དེ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་འདུས་པ་སྟེ། ཁ་སྦྱོར་ཞེས་པའི་དོན་གར་དགུའི་ཉམས་དང་ ལྡན་པ་དགུ་པོ་རྣམས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཞབས་རྣམས་ས་ལ་བརྡེབས་པ་དང་། ། ལྷ་དང་ལྷ་མིན་བསྡིགས་པ་དང་། ། གཾ་ཙཾ་བཾ་གྷཾ་བཾ་ཤཾ་ལཾ་ཌཾ། ། འདི་རྣམས་ས་བོན་གྱིས་སྤྲོ་ཤིང་། ། བདག་པོ་དགའ་བའི་ས་བོན་དང་། ། ཧཱུྃ་ཨཾ་འབར་འཇིགས་སྔོ་དག་ལས། །

He possesses the nine dramatic moods (navanāṭyarasa). From Āṃ and Hūṃ, the Great Vajra arises from the form of the seminal fluid. Having arisen following the exhortation, the Great Vajra is the nature of the perfect union (yuganaddha). From what? From Āṃ and Hūṃ, meaning from wisdom and method. How is that? From the form of the seminal fluid, which is the nature of being without intrinsic nature. Regarding the eight skull-cups held in the right hands of the Blessed One, one should know the elephant and so forth in sequence; they should be understood in order as the purification of the eight worldly guardians, such as Indra and the rest. The earth and so forth are the purification of the eight planets; these should be understood as being in the eight skull-cups on the left. "Possessing the moods such as the erotic" indicates what is meant by "seated upon the sun and accompanied by music." The five moods, such as the erotic, represent the five wisdoms (pañcajñāna). The three moods, such as the terrifying, represent the three bodies (trikāya). Through the very nature of peace, wisdom and method are inseparable. Therefore, the nine dramatic moods are the nature of non-abiding. The "moods" are the wisdom that experiences that very reality. To "possess" them is to be their union; the meaning of "union" is that the nine moods are themselves inseparable. His feet trample the earth, and he threatens the gods and asuras. Gaṃ, caṃ, vaṃ, ghaṃ, vaṃ, śaṃ, laṃ, ḍaṃ. These are the seed syllables from which he emanates. From the seed syllable of the Lord’s joy, and from the blazing, terrifying blue Hūṃ and Āṃ.

ཞབས་ཞེས་པ་ཞབས་བཞི་པོ་རྣམས་ས་ལ་ བརྡེབས་ཤིང་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ལ་ཞབས་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བསྡིགས་ཤིང་རྒྱུ་བར་བྱེད་དེ་དགའ་བ་བཞིའོ། ། དེ་རྣམས་ཆོས་འབྱུང་ལྷ་མོ་པདྨའི་ནང་དུ་བརྡེགས་པའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། གང་གི་ཕྱིར་ཧཱུྃ་ཨཾ་ས་བོན་དག་ལས་སྤྲོ་ཞིང་སྡིགས་པར་བྱེད་དེ། མཚོན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པར་ བྱེད་པའོ། ། གང་ཞེ་ན། ལྷ་དང་ལྷ་མིན་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་རྣམས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཾ་ཙཾ་བཾ་གྷཾ་པྃ་ཤཾ་ལཾ་ཌཾ། ཞེས་པའི་ས་བོན་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་གོ། ། འདིས་ཞུ་བར་གྱུར་པ་ན་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཨེ་ཨཻ་ཨོ་ཨོཾ་ཨཱུ་རྀཾ་རཱྀ་ལཱྀ་ཞེས་པ་བལྟ་བར་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་ པ། ཡི་གེའི་དབྱེ་བ་སོ་སོ་གཞན། ། ཞེས་བྱའོ། ། འདི་ནི་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ས་བོན་གཉིས་གཉིས་སྦྱར་བ་ལས་རྫོགས་པ་ཞེས་པ་མཚོན་པའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། ཧཱུྃ་ཨཾ་བདག་པོའི་ས་བོན་དག་ལས་ཏེ། བདག་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། དགའ་བ་ནི་བདག་མེད་མ་སྟེ། དེ་དག་གི་ས་བོན་དག་ལས་སོ། ། གཞན་ ཡང་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་དག་ལས་ཞེ་ན་འབར་འཇིགས་སྔོ་དག་ལས་ཏེ། འབར་འཇིགས་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲོས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྔོན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གོང་དུ། ཨོཾ་ཧཱུྃ་དག་ལས་རྡོ་རྗེ་ཆེ། ། ཞེས་པ་ཤེས་རབ་ནི་ཡན་ལག་ཉིད་དེ། ཐབས་ཀྱི་ནང་དུ་ཐིམ་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ད་ནི་ཧཱུྃ་ཨཾ་ཞེས་པ་འདིས་ཐབས་ ནི་ཡན་ལག་ཉིད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ནང་དུ་ཐིམ་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །

Regarding the term "feet," the four feet strike the ground and, with these feet, they threaten and traverse the gods and asuras; these are the four joys. These strike within the lotus of the goddess Dharmodayā. If one asks how this is so, it is said: because they are emanated and threatened from the seed-syllables HŪṂ and AṂ, they abide by way of their symbolic nature. What are they? They are the gods and asuras, the five wisdoms, and the three bodies. For that very reason, they are together with the seed-syllables GAṂ, CAṂ, VAṂ, GHAṂ, PAṂ, ŚAṂ, LAṂ, and ḌAṂ. When these have melted, one should observe the seed-syllables of Gaurī and the others: E, AI, O, AU, Ṛ, Ṝ, Ḷ, and Ḹ. For that very reason, it is said: "The distinct divisions of the letters are other." This indicates that Gaurī and the others are perfected from the union of two seed-syllables each. What is the distinction? It is from the seed-syllables of the lords, HŪṂ and AṂ; the lord is Vajradhara, and the joy is Nairātmyā; it is from their seed-syllables. Furthermore, if one asks what other distinctions there are, they are from the blazing and the terrifying blue; the blazing itself is the nature of emanation, and the blue itself is the nature of withdrawal. Previously, it was said: "From OṂ and HŪṂ, the great vajra," meaning that insight is the limb that dissolves into method. Now, by this HŪṂ and AṂ, the meaning is that method is the limb that dissolves into insight.

ཧོཿཡིག་དམར་པོ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་ཆུད་པའི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཞལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཞུགས་ཏེ། རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་འཐོན་པ་ལྷ་མོའི་པདྨའི་ནང་དུ་སྤྲོ་བར་བྱའི་ཞེས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོ་བ་གསུངས་པའོ། ། མ་མོའི་འཁོར་ལོ་གྲོང་ཉམས་དགར། ། གཙོ་བོ་འདི་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཁ་དོག་ནག་པོ་འཇིགས་ཆེན་པོ། ། བདག་མེད་བདེ་བ་སྦྱིན་པ་པོ། ། ཁ་དོག་ནག་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་སྔར་གསུངས་པའི་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་འདི་ལྟ་བུ་སྟེ། གཙོ་བོ་ཞེས་པ་ཉིད་འཕྲོག་པ་པོ་དང་རང་ཉིད་བྱེད་པ་པོའོ། ། གྲོང་ཁྱེར་ཆོས་འབྱུང་གཞལ་ཡས་ཁང་ པར་བསྒོམ་ཞིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ལྟ་བུའི་གྲོང་དུ་ཞེ་ན། མ་མོའི་འཁོར་ལོར་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པ་ལྷ་མོའི་ཚོགས་པའི་གྲོང་དུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉམས་དགའ་བའོ། ། ཡང་ན་གང་ཁ་དོག་ནག་པོ་ཞེས་པ་ཕྲ་མོར་གྱུར་པ་སྟེ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཉིད་ཀྱིས་ཆ་དང་བྲལ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའོ། ། བདག་མེད་བདེ་བ་ནི་བདག་མེད་མའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་སྦྱིན་ཞིང་གཏོང་བའི་ཕྱིར་བདག་མེད་བདེ་བ་སྦྱིན་པ་པོའོ། ། གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་གསུངས་པ། དཀར་མོའི་གཡས་ན་གྲི་གུག་སྟེ། ། དེ་བཞིན་གཡོན་ན་རོ་ཧི་ཏ། ། ཆོམ་རྐུན་གཡས་ན་ཅང་ཏེའུ། ། གཡོན་པའི་ཕྱག་ན་ཕག་པའོ། ། རོ་ལངས་མ་གཡས་རུས་སྦལ་ཏེ། ། གཡོན་པ་ཡིས་ནི་པདྨའི་སྣོད། ། གྷསྨ་རཱི་ཡི་གཡས་ན་སྦྲུལ། ། གཡོན་པས་རྣལ་འབྱོར་སྣོད་ཡིན་ནོ། ། པུཀྐ་སཱི་གཡས་སང་ག་སྟེ། །

The two red syllables Hoḥ enclose the two garlands of āli and kāli nādas, which enter through the gateway of the mouth and emerge through the vajra path; these are to be projected into the lotus of the goddess. This is the instruction on the projection of the maṇḍala. "In the delightful city of the maṇḍala of the mātṛs, one should meditate on the principal deity in this way: black in color, most terrifying, the bestower of the bliss of selflessness." Regarding the qualities such as being black in color and so forth, he possesses the nature previously described, such as having sixteen arms. The term "principal deity" refers to the one who seizes and is himself the agent. The "city" is the celestial palace of the dharmodaya. One should meditate and enter into union therein. What kind of city is it? It is the city of the assembly of goddesses, such as Gaurī and the others, within the maṇḍala of the mātṛs. For that very reason, it is delightful. Alternatively, "black in color" means having become subtle, being devoid of parts through the two garlands of āli and kāli nādas. For that very reason, it is most terrifying and difficult to fathom. "Bliss of selflessness" is the wisdom of Nairātmyā; because he bestows and grants that, he is the "bestower of the bliss of selflessness." The symbols of Gaurī and the others are taught: "In the right hand of Gaurī is a curved knife, and likewise in the left is a Rohita fish. In the right hand of Caurī is a hand-drum, and in her left hand is a pig. In the right hand of Vetālī is a tortoise, and with her left is a lotus vessel. In the right hand of Ghasmarī is a snake, and with her left is a yogic vessel. In the right hand of Pukkasī is a hawk..."

དེ་བཞིན་གཡོན་པས་དགྲ་སྟའོ། ། རི་ཁྲོད་མ་གཡས་དགེ་སློང་སྟེ། ། དེ་བཞིན་གཡོན་པས་གསིལ་བྱེད་དོ། ། གདོལ་བ་ མོ་གཡས་འཁོར་ལོ་སྟེ། ། དེ་བཞིན་གཡོན་པས་ཐོད་པའོ། ། གཡུང་མོའི་གཡས་ན་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ། དེ་བཞིན་གཡོན་ན་སྡིགས་མཛུབ་བོ། ། གྲི་གུག་དང་། ཅང་ཏེའུ་དང་། པདྨའི་སྣོད་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྣོད་དང་། དགྲ་སྟ་དང་། གསིལ་བྱེད་དང་། འཁོར་ལོ་དང་། རྡོ་རྗེ་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་མ་རྣམས་ཏེ། རོ་ ཧི་ཏ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ནི་ཐབས་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། སྐྱིལ་ཀྲུང་ཕྱེད་པའི་གར་གྱིས་གནས། ། དཀར་མོ་ལ་སོགས་ཕྱག་གཉིས་འདོད། ། སྤྱན་གསུམ་སྐྲ་ནི་གྱེན་དུ་སྟེ། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། སྐྱིལ་ཀྲུང་ཕྱེད་པའི་གར་གྱིས་གནས། ། ཞེས་པ་ངེས་པར་གཉིས་སུ་མེད་པར་གནས་པས་མཚན་ཅིང་། བརྟན་པ་གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཕྱག་གཉིས་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། སྤྱན་གསུམ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྐྲ་ནི་གྱེན་དུ་ཞེས་པ་ཀཾ་ཡེ་ཤེས་ཏེ། གྱེན་དུ་རྒྱས་པའོ། ། དེ་ཀཾ་དང་། གྱེན་དུ་རྒྱས་པ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ནི་དབང་པོ་གཙོ་བོ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ བདག་པོར་གྱུར་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་དབུ་སྐྲ་གྱེན་དུ་འགྲེང་བའོ། ། དེ་འདི་རྣམས་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྲ་གྱེན་དུ་འགྲེང་བ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། བཞི་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ཡིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཅེས་པའི་དོན་ནོ། །

Likewise, the left [hand] holds a battle-axe. Śavarī holds a monk in her right hand, and likewise a mendicant’s staff in her left. Caṇḍālī holds a wheel in her right hand, and likewise a skull-cup in her left. Ḍombī holds a vajra in her right hand, and likewise a threatening gesture in her left. The curved knife, the hand-drum, the lotus vessel, the yogic vessel, the battle-axe, the mendicant’s staff, the wheel, and the vajra are the symbols of the purity of insight. The eight [deities] beginning with Rohitā are the purity of method. They abide in the dance of the half-lotus posture. Gaurī and the others are held to have two arms. They have three eyes and hair that stands upward, and are adorned with the five mudrās. "Abiding in the dance of the half-lotus posture" means they are characterized by dwelling in non-duality, and their nature is stable and unwavering. "Two arms" refers to the nature of insight and method. "Three eyes" refers to the nature of the three vajras. "Hair that stands upward" refers to kaṃ, which is wisdom; it is because it expands upward. Since it is both kaṃ and that which expands upward, it is the primary sense organ. Through the union of having become the master of all, the hair of the head stands upright. Because these [deities] possess this, they are endowed with upward-pointing hair; this is the meaning of "the nature of the fourth." "Adorned with the five mudrās" means the very nature of the manifest complete awakening through the five mudrās.

འདིས་ནི་དཀྱིལ་ཀྲུང་ཕྱེད་པའི་གར་གྱིས་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཕྱག་གཉིས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། སྤྱན་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དབུ་སྐྲ་གྱེན་དུ་བསྒྲེང་བ་ཉིད་ཀྱིས་གསུམ་ གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་བཞི་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཞི་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལྔ་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་སྟེ། མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་གསུངས་པའོ། ། ཁ་དོག་དབྱེ་བ་སོ་སོ་གཞན། ། ཞེས་པའི་དོན་ ཉིད་གསུངས་པ། གཽ་རཱི་ཁ་དོག་ནག་མོར་འགྱུར། ། ཙཽ་རཱི་བཙོད་དང་མཚུངས་པ་སྟེ། ། རོ་ལངས་མ་ནི་གསེར་བཙོས་བཞིན། ། གྷསྨ་རཱི་ནི་མརྒཏ་མཚུངས། ། ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་པུཀྐ་སཱི། ། རི་ཁྲོད་ཟླ་བ་ཆུ་ཤེལ་འདྲ། ། གཏུམ་མོ་ནམ་མཁའ་སྔོ་བསངས་མདོག། གཡུང་མོ་སྣ་ཚོགས་པ་ཞེས་ འདོད། ། ཡན་ལག་དྲུག་གི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པར་དག་པས་གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཁ་དོག་ཐ་དད་པ་དྲུག་ནི་སྔར་གསུངས་པའི་དོན་གསུངས་པ་སྟེ། དང་པོར་ནག་པོར་བསྒོམ་པར་བྱ། ། གཉིས་པར་དམར་པོ་རྣམ་པར་བསྒོམ། ། གསུམ་པར་སེར་པོ་བསྒོམ་བྱ་ཞིང་། ། བཞི་པར་ལྗང་གུ་དེ་བཞིན་ནོ། ། ལྔ་པར་ཁ་དོག་ སྔོན་པོ་དང་། ། དྲུག་པ་དཀར་པོའི་ལུས་ཅན་ཏེ། ། ཡན་ལག་དྲུག་བསྒོམ་རྣལ་འབྱོར་པ། ། དགའ་བྲལ་མཐའ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པ་དགའ་བྲལ་གྱི་མཐའ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། །

By this, abiding in the dance posture of the half-lotus (ardhaparyaṅka) is the nature of non-duality. By having two arms, the nature of non-duality itself is the nature of duality. By having three eyes, the nature of duality itself is the nature of the triad. By having hair standing upright, the nature of the triad itself is the nature of the fourth. By being adorned with the five mudrās, the nature of the fourth itself is the nature of the fifth; thus, the nature of the maṇḍala of the fifteen ḍākinīs is taught to be the very nature of the ḍākinīs. The meaning of the phrase "the distinctions of color are each different" is taught as follows: Gaurī becomes black in color; Caurī is like madder; Vetālī is like refined gold; Ghasmarī is like marakata; Pukkasī is like sapphire; Śavarī is like the moon or crystal; Caṇḍālī is the color of the dark blue sky; Ḍombī is held to be multicolored. Through the purification of the six limbs, the six distinct colors of the ḍākinīs, Gaurī and the others, are taught according to the meaning previously explained: "First, one should meditate on black; Second, one should meditate on red; Third, one should meditate on yellow; Fourth, likewise on green; Fifth, on the color blue; And sixth, on a white-bodied one. The yogi who meditates on the six limbs Likewise reaches the end of the 'beyond-joy' (viramānanda)." This "end of the beyond-joy" is the coemergent (sahaja).

དེ་བཞིན་དུ་གཏུམ་མོ་ནམ་མཁའ་སྔོ་བསངས་མདོག་བྱ་བ་ཡང་སྟེ། གཡུང་མོ་སྣ་ཚོགས་པ་ཞེས་འདོད། ། ཅེས་པ་ དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཡུང་མོ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། གཽ་རཱི་ལ་སོགས་པའི་གདན་རྣམ་པར་དག་པ་གསུངས་པ། ཚངས་པ་དབང་པོ་ཉེ་དབང་དྲག། གཤིན་རྗེ་དང་ནི་ནོར་བདག་དང་། ། བདེན་བྲལ་དང་ནི་ཐགས་བཟང་རིས། ། གཽ་རཱི་ལ་སོགས་ རྣམས་ཀྱི་གདན། ། ཞེས་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་རྫོགས་པ་ལྷའི་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར། ། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་བདག་མེད་མས་ཞུས་པ། བོལླ་གཞིབ་པར་མཛད་ནས་ནི། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གུས་མཆོད་དེ། ། དམ་འཁྱུད་ཙུམྦ་ན་བྱེད་པས། ། བདག་མེད་མ་ཡིས་སྔགས་ཞུས་སོ། ། བོལླ་གཞིབ་པར་མཛད་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་མཛད་ནས། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཆོད་དེ་ཞེས་པ་རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་མཆོད་ནས། གུས་པ་ཆགས་པ་ཆེན་པོའོ། ། དམ་འཁྱུད་ཙུམྦ་ན་བྱེད་པས། ། ཞེས་པ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་སྦྱོར་བ་ལས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་དབང་ བྱེད་སྔགས། ། དེ་བཞིན་གདུག་པ་སྡིགས་པ་དང་། ། ཀླུ་རྣམས་སྐྲོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད། ། ལྷ་དང་ལྷ་མིན་རྣམས་ཉེད་པ། ། དེ་ནི་ང་ཡིས་བཤད་བྱ་ཡིས། ། ལྷ་མོ་བདེ་བ་སྦྱིན་པ་ཉོན། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ། ། བདག་གིས་གཞན་དུ་མ་བསྟན་ཏོ། ། འདི་ཡི་སྔགས་ཀྱི་གང་འབྱུང་བ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་གར་མཛད་པ། ། ལྷ་མོ་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་མ་སྟེ། ། ངོ་མི་ཆོགས་པས་ཁྱོད་ལ་བཤད། ། འབར་བའི་ཕྲེང་བ་འཁྲིགས་པ་ཡི། །

Likewise, the inner heat (caṇḍālī) is also called "the dark blue sky-colored one," and is asserted to be the "variegated ḍombī." This is because joy and the other [blisses] are also of the nature of the coemergent (sahaja); thus, she is the "variegated ḍombī" herself. Regarding the pure seats of Gaurī and the others, it is said: "Brahmā, Indra, Upendra, Rudra, Yama, the Lord of Wealth, Nairṛti, and Vemacitrin are the seats of Gaurī and the others." In order to realize the reality of the deities of the completed maṇḍala, and for the sake of realizing the reality of the mantra, Nairātmyā requested: "Having sucked the bola, and having made respectful offerings to the Blessed One, by embracing and kissing, Nairātmyā requested the mantra." "Having sucked the bola" means having performed the union of the vajra and the lotus. "Having made offerings to the Blessed One" means having offered in this very sequence. "Respect" refers to great passion. "By embracing and kissing" means by means of the union of the mouth-to-mouth embrace. "The mantra that brings women under control, likewise the one that threatens the wicked, the one that expels the nāgas, and that which crushes the gods and asuras—I shall explain that. Goddess, you who grant bliss, listen! I have not taught this elsewhere to the Buddhas and Bodhisattvas. Whatever arises from this mantra is the dance of Vajrasattva. Goddess, it is extremely terrifying; because I cannot bear to see your face, I shall explain it to you. It is a mass of swirling, blazing garlands."

དཀྱིལ་འཁོར་རབ་ཏུ་བཞེངས་ནས་ནི། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་དབང་སྦྱིན་ཕྱིར། ། ཏིལ་མཆོག་མ་ནི་བཀུག་པར་གྱུར། ། བཟླས་པ་ཁྲི་ཡིས་གསལ་བ་དང་། ། སྒྲ་རིང་བ་དང་ མཛེས་པ་ཡིས། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། དོན་གཞན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བཟླས་པ་ཁྲི་ཡིས་ཞེས་པ་ཨ་བདག་མེད་མའོ། ། དེས་ན་འདི་ནི་ཨ་ལྡན་དང་སྔགས་བཟླས་པ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཨ་ལྡན་པ་བཟླས་པ་དེ་ཡིས་སོ། ། གསལ་བ་ཞེས་པ་འོད་གསལ་བའོ། ། སྒྲ་རིང་བ་ཅེས་ པ་ནཱ་ད་མཐའ་དག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། མཛེས་པ་ཡིས་ཞེས་པ་ཡིད་འཕྲོག་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་སྦྱོར་ལྡན་པས། ། བཙུན་མོ་ཐམས་ཅད་དགུག་པར་བྱ། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་དགུག་ཅིང་བསྡུ་བར་བྱ་སྟེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། བཙུན་མོ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་སོ། ། འབུམ་ཕྲག་བཟླས་པས་རྣལ་འབྱོར་བདག། འདི་ནི་ལས་ཀུན་བྱེད་པར་འགྱུར། ། ཧེ་ཡིག་བཛྲའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ། དོགས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་སོ། ། འབུམ་ཕྲག་བཟླས་པས་ཞེས་པ་ལ་ཀྵཾ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་ འབུམ་དང་སྔགས་བཟླས་པ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འབུམ་ཕྲག་བཟླས་པའོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། རྣལ་འབྱོར་བདག་ནི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའོ། ། ལས་ཀུན་ཞེས་པ་གདུག་པ་སྡིགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་གསུངས་པ། ཧེ་ ཡིག་བཛྲའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པས་སོ། ། འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ།

Having fully established the maṇḍala, in order to bestow the empowerment of the Vajra Essence, Tilottamā was summoned. Through ten thousand recitations, she is radiant; with a long sound and beauty, the literal meaning is made clear. To express another meaning: "through ten thousand recitations" refers to the syllable A, the selfless one. Therefore, because this is both the possession of A and the recitation of the mantra, it is "by that recitation possessing A." "Radiant" means the clear light (Ābhāsvara). "Long sound" means possessing the nature of the entire nāda. "With beauty" means by that which is captivating. For that very reason: "By one engaged in the yoga of Hevajra, all consorts should be summoned." One should summon and gather them by means of the wisdom (jñāna) of the indivisibility of insight (prajñā) and method (upāya), and abide in the nature of that. "All consorts" refers to the goddesses such as Locanā and the rest. "By reciting one hundred thousand, the yogi shall perform all activities." By the yoga of the syllable He and Vajra, with a mind free of doubt. Regarding "by reciting one hundred thousand," this indicates the syllable Kṣaṃ; because this is both the hundred thousand and the recitation of the mantra, it is "reciting one hundred thousand." If one asks how this is so, it is said: "The yogi" is one endowed with yoga. "All activities" means he shall perform [tasks] such as the subjugation of the wicked. If one asks what the nature of the yogi is, it is said: "By the yoga of the syllable He and Vajra," which is the indivisibility of insight and method. If one asks how this very thing is so, it is said:

དོགས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། སྔགས་ཉིད་གསུངས་པ། རིག་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ཉིད། ། ཟླ་ཕྱེད་ཐིག་ལེས་བརྒྱན་པ་སྟེ། ཨོཾ་ ཡིག་ཅེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཕྱི་ནས་ཨཥྚཱ་ན་ནཱ་ཡ། པིཌྒོརྡྷྭ་ཀེ་ཤ་ཝ་རྟྨ་ནེ། ཙ་ཏུར་བིཾ་ཤ་ཏི་ནཻ་ཏྲཱ་ཡ། དེ་རྗེས་ཥོ་ཌ་ཤ་བྷུ་ཛཱ་ཡ། ཀྲིཥྞ་ཛཱི་མཱུ་ཏ་ཝ་པུ་ཥེ། ཀ་པཱ་ལ་མཱ་ལ་ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་རི་ཎི། ཨརྷྨཱ་ཏ་ཀྲཱུ་ར་ཙིཏྟཱ་ཡ། ཨརྡྷ་ཨིནྡུ་དཾཥྚཱི་ཎེ། ཨོཾ་མཱ་ར་ཡ་མཱ་ར་ཡ། ཀཱ་ར་ཡ་ཀཱ་ར་ཡ། གརྫྫ་ཡ་གརྫྫ་ཡ། ཏརྫྫ་ཡ་ཏརྫྫ་ཡ། ཤོ་ཥ་ཡ་ཤོ་ཥ་ཡ། སཔྟ་སཱ་ག་རཱ་ན། བནྡྷ་བནྡྷ། ནཱ་ག་ཨཥྚ་ཀཱ་ན། གྲི་ཧྞ་གྲི་ཧྞ་ཤ་ཏྲཱུཾ། ཧ་ཧཱ་ཧི་ཧཱི་ཧུ་ཧཱུ་ཧེ་ཧཻ་ཧོ་ཧཽ་ཧཾ་ཧཿཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཡང་ན་རིག་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ཞེས་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཟླ་ཕྱེད་ནི་རླུང་དང་ནཱ་ད་ཞེས་པའི་ དོན་ནོ། ། ཐིག་ལེ་ནི་ཨིནྡུ་ཟླ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཕྱི་ནས་ཞེས་པ་མཐའ་མའོ། ། ཨཥྚཱ་ན་ནཱ་ཡ་ཅེས་པ་ཨ་ན་ན་གནས་ཏེ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་སོ། ། ཨཥྚཱ་ཁྱབ་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཨཥྚཱ་ན་ནཱ་ཞེས་པ་ནཱ་དའི་རང་བཞིན་ཆ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཇི་སྲིད་ཆ་དང་བྲལ་བའི་ནཱ་ད་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཨཱ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ནི་གང་ཞིག་ཨཥྚཱ་ན་ནཱ་ཡ་ཞེས་པ་བོད་པའི་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་པིང་གོརྡྷྭ་ཀེ་ཤ་བརྟྨ་ནེ་ཁྱོད་ལ་ཞེས་པ་སྟེ། པིང་གོརྡྷྭ་ཉི་མའོ། ། ཀེ་ཤ་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཟླ་བ་སྟེ།

This means by means of non-conceptual wisdom with a mind free of doubt. The mantra itself is taught: "The very first of the Vedas, adorned with the half-moon and the drop; the syllable Oṃ." This is the meaning. Following that: aṣṭānanāya piṅgordhvakeśavartmane caturviṃśatinetrāya ṣoḍaśabhujāya kṛṣṇajīmūtavapuṣe kapālamālāneka-dhāriṇe ardhendumaulāya ardhendudaṃṣṭriṇe oṃ māraya māraya kāraya kāraya garjaya garjaya tarjaya tarjaya śoṣaya śoṣaya saptasāgarān bandha bandha nāgāṣṭakān gṛhṇa gṛhṇa śatrūn ha hā hi hī hu hū he hai ho hau haṃ haḥ phaṭ svāhā. Alternatively, "the first of the Vedas" refers to the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth, which serve as the substantial cause. That itself is the "half-moon," which means the wind and the nāda. The "drop" means the full moon, indu. "Following" means at the end. Aṣṭānanāya means "to the one with eight faces," which refers to the two garlands of āli and kāli and the nāda. Aṣṭā means pervading; thus, aṣṭānana refers to the nature of the nāda together with its parts, up to the nāda that is free of parts. Such an ā is also wisdom; that is the vocative "O Aṣṭānana." For that very reason, piṅgordhvakeśavartmane means "to you," where piṅgordhva is the sun, and keśa is the moon, the lord of bliss.

དེ་ནི་པིང་གོ་རྡྷྭ་ཀེ་ཤ་གང་གཱི་བརྟྨ་ལམ་དེའི་ཆེད་དུའོ། ། སླར་ཡང་བོད་པ་ཙ་ཏུར་བིཾ་ཤ་ཏི་ནཻ་ཏྲཱ་ཡ་ཡེ་ ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་རེ་རེ་ལ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ཉིད་གང་གི་ཨ་ཡ་ཡེ་ཤེས་དེ་བོད་པའོ། ། དེ་རྗེས་ཥོ་ཌ་ཤ་བྷུ་ཛཱ་ཡ་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ ཉིད་ཀྱིས་བཅུ་དྲུག་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པ་ཥོ་ཌ་ཤ་བྷུ་ཛཱའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཨཱ་ཡ་གང་གི་ཡེ་ཤེས་དེ་བོད་པའོ། ། ཀྲྀཥྞ་ཛཱི་མཱུ་ཏ་ཝ་པུ་ཥེ་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། ཀཱ་པཱ་ལ་མཱ་ལ་ཨཱ་ནེ་ཀ་དྷཱ་རི་ཎེ་ཞེས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མཚོན་པའོ། ། ཨདྷྨཱ་ཏ་ཀྲཱུ་ར་ཙིཏྟཱ་ཡ་ཞེས་པ་ཨདྷྨཱ་ཏ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ཀྲཱུ་ར་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། གང་ཞིག་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་ནི་ཙིཏྟཱ་ཞེས་པ་སྟེ། ཨདྷྨཱ་ཏ་ཀྲཱུ་ར་ཙིཏྟཱ་འོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་ པའི་ཨཱ་ཡ་གང་གིས་ཡེ་ཤེས་དེ་བོད་པའོ། ། ཨརྡྷྭ་ཨིནྡུ་དཾ་ཥྚཱི་ཎེ་ཞེས་པ་ཨརྡྷྭ་ཨིནྡུ་ནཱ་ད་སྟེ། ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཉིད་ཀྱིས་ཀཱ་ལིའི་ཕྲེང་བ་ཅུང་ཟད་གསལ་བའི་ཌ་ཌྷ་ད་དྷ་ཡ་ལ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ནཱ་ད་བཞི་བཅུའོ། ། དེ་ཉིད་གང་གི་མཆེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཨརྡྷྭ་ཨནྡུ་དཾ་ཥྚྲཱི་ཎེ་ཞེས་པ་སྟེ། ཚེམས་བཞི་བཅུ་གསུངས་སོ། །

That is for the sake of the path of the Piṅgogra-keśa-Gaṅgā. Again, caturviṃśatinetrāya [is for] the eight ḍākinīs, whose nature is the five wisdoms and the three bodies. Each of those also has the nature of twenty-four eyes by way of the identity of the three wisdoms; that very wisdom is invoked by āya. Following that, ṣoḍaśabhujāya [is for] the eight ḍākinīs, who are sixteen by way of the nature of wisdom and method; the sixteen purities of emptiness are the ṣoḍaśabhujāḥ. For that very reason, the wisdom of āya is invoked. Kṛṣṇajīmūtavapuṣe means "for you, whose nature is the dharmakāya of clear light." Kapālamālānekadhāriṇe indicates the complete awakening in all aspects by way of the nature of infinite wisdom. Adhātakrūracittāya means that by adhāta itself, it is the identity of the conventional truth; by krūra itself, it is the identity of the ultimate truth. That which possesses the identity of the two truths is cittā; thus, it is adhātakrūracittā. The wisdom of āya belonging to one who has become thus is invoked. Arddhendudaṃṣṭriṇe means arddhendu-nāda; by way of the branch of method, there are forty nādas together with the slightly clear ḍa-ḍha-da-dha-ya-la [consonants] and the kāli garland. That which has become the fangs of that very [nāda] is arddhendudaṃṣṭriṇe; thus, the forty teeth are spoken of.

མཱར་ཡ་མཱར་ཡ། ཀཱ་ར་ཡ་ཀཱ་ར་ཡ། གརྫྫ་ཡ་གརྫྫ་ཡ། ཏརྫྫ་ཡ་ཏརྫྫ་ཡ། ཤོ་ཥ་ཡ་ཤོ་ཥ་ཡ། སཔྟ་སཱ་ག་རཱ་ན། བནྡྷ་བནྡྷ་ནཱ་ག་ཨཥྜཱ་ཀཱ་ན། གྲི་ཧྞ་གྲི་ཧྞ། ཤ་ཏྲུཾ། ཧ་ཧཱ་ཧི་ཧཱི་ཧུ་ཧཱུ་ཧེ་ཧཻ་ཧོ་ཧཽ་ཧཾ་ཧཿ། ཞེས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏེ། ཁ་ སྦྱོར་མངོན་པར་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྀ་རཱྀ་ལྀ་ལཱྀ་དབྱངས་བཞིའི་སྦྱོར་བ་མ་བསྟན་ཏེ། མ་ནིང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། འབར་བའི་ཕྲེང་བ་འཁྲིགས་པ་ཡི། ། དཀྱིལ་འཁོར་རབ་ཏུ་བཞེངས་ནས་ནི། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལ། དཀྱིལ་འཁོར་དེའི་དོན་ཉིད་ལྷ་མོས་ཞུས་པའི་སྒོ་ནས་གསུངས་པ། དེ་ལ་ལྷ་མོ་དེ་དགྱེས་ ནས། ། བསྲུབ་ཅིང་བསྲུབས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། ། དམ་འཁྱུད་ཙུམྦ་ན་བྱེད་པས། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞུས། ། དེར་ནི་སྟོན་པ་ཡེ་ཤེས་ཆེ། ། རང་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲི་བར་མཛད། ། དེར་ནི་ཞེས་པ་དབང་བསྐུར་བ་སྦྱིན་པའི་དུས་སུའོ། ། སྟོན་པ་ཞེས་པ་འགྲོ་བའི་བླ་མའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེ་ཞེས་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྟེ། དེ་ནི་མ་གཟིགས་པ་དང་། མ་གསན་པ་དང་། མ་རིག་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའོ། ། རང་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་རྡུལ་ཚོན་གྱི་རང་བཞིན་འདྲི་བར་མཛད་དོ། ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་སྦྱར་ནས། ། དགྱེས་པའི་ཐུགས་ནི་མཉམ་བཞག་སྟེ། ། རིམ་པ་གཅིག་པ་སྒོ་བཞི་པ། ། སྣ་ཚོགས་འོད་ཟེར་ཡང་ དག་འཁྲིགས། ། རྟ་བབས་བཞི་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། རྡོ་རྗེ་སྲད་བུ་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན། ། རེ་ཁཱ་ལྔ་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། དེ་ནས་བུམ་པ་བརྒྱད་པོ་དགོད། ། རིན་ཆེན་ལྔ་ཡི་ཕྱེ་མའམ། །

Māraya māraya | Kāraya kāraya | Garjjaya garjjaya | Tarjjaya tarjjaya | Shoṣaya shoṣaya | Saptasāgarān | Bandha bandha nāgāṣṭakān | Gṛhṇa gṛhṇa śatrum | Ha hā hi hī hu hū he hai ho hau haṃ haḥ | Thus, the nature of the Blessed One’s mantra—the inseparability of insight and method—is perfectly demonstrated, for it is the very manifestation of the union of the two lips. The four vowels ṛ, ṝ, ḷ, and ḹ are not taught here because they are neuter. Regarding the statement, "Having fully established the maṇḍala of dense, blazing garlands," the meaning of that maṇḍala is explained by way of the Goddess’s request: "Then the Goddess, being delighted, Through the union of churning and being churned, Embracing and kissing, Requested the delightful maṇḍala. There, the Teacher of Great Wisdom Himself drew the maṇḍala." "There" refers to the time when the empowerment is bestowed. "The Teacher" refers to the Guru of Beings. "Of Great Wisdom" means the Omniscient One, in whom there is not the slightest thing unseen, unheard, or unknown. He himself drew the maṇḍala in the nature of colored powders. "Having joined the vajra and lotus, With a joyful mind in meditative equipoise, A single-tiered [maṇḍala] with four gates, Perfectly dense with various rays of light, Endowed with four archways, Adorned with vajra lines, Endowed with five lines— Then, the eight vases are to be arranged, With the powder of the five precious gems..."

ཡང་ན་འབྲས་ལ་སོགས་པ་ཡིས། ། དུར་ཁྲོད་སོ་ཕག་གིས་ཀྱང་སྟེ། ། དེ་བཞིན་དུར་ཁྲོད་སོལ་བས་སོ། ། དེ་དབུས་ འདབ་བརྒྱད་པདྨ་ནི། ། ཟེ་བར་བཅས་པ་བྲི་བར་བྱ། ། སྙིང་པོར་ཐོད་པ་ཆ་གསུམ་པ། ། ཁ་དོག་དཀར་པོ་བྲི་བར་བྱ། ། དབང་ལྡན་དུ་ནི་ཤ་ར་བྷ། ། མེ་ཡི་མཚམས་སུ་དགེ་སློང་བྲི། ། བདེན་བྲལ་དུ་ནི་འཁོར་ལོ་བྲི། ། རླུང་དུ་རྡོ་རྗེ་བྲི་བར་བྱ། ། ཤར་སྒོར་དེ་བཞིན་གྲི་གུག་སྟེ། ། ལྷོ་རུ་ཅང་ཏེའུ་བྲི་བར་ བྱ། ། ནུབ་ཏུ་རུས་སྦལ་བྲི་བྱ་ཞིང་། ། དེ་བཞིན་བྱང་དུ་ལྟོ་འཕྱེའོ། ། ལྷ་མོའི་ཁ་དོག་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཕྱག་མཚན་བརྒྱད་དུ་རབ་ཏུ་གྲགས། ། དབུས་སུ་ཐོད་པ་དཀར་པོ་ཡང་། ། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེས་མཚན་པ་བྲི། ། དེ་ནས་རྣམ་རྒྱལ་བུམ་པ་དགོད། ། ཡལ་གའི་རྩེ་མོ་གོས་བཟང་ཅན། ། ལྟོ་བ་རིན་ ཆེན་ལྔ་བཟང་པོ། ། ཤ་ལི་སྐྱེས་པས་ཡོངས་གང་བའོ། ། མང་དུ་རབ་ཏུ་བརྗོད་པས་ཅི། ། ཇི་ལྟར་དེ་ཉིད་བསྡུས་པ་ཡིས། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཆོ་ག་དེ་བཞིན་བྱ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན། རིམ་པ་གཅིག་པ་ཞེས་པ་རིམ་པ་ཁ་སྦྱོར་ཏེ། གཅིག་གཉིས་ སུ་མེད་པའོ། ། སྒོ་བཞི་པ་ཞེས་པ་དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྣ་ཚོགས་འོད་ཟེར་ཡང་དག་འཁྲིགས། ། ཞེས་པ། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། ། རྟ་བབས་བཞི་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། ཞེས་པ་གཞན་དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་སྲད་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ བརྒྱན། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་དབང་པོ་སྟེ། སྲད་བུ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། ། གཉིས་ཀ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་གཉིས་ལ་མང་པོའི་ཚིག་གོ། །

Alternatively, with rice and so forth, or even with cemetery bricks, and likewise with cemetery charcoal. In the center of that, one should draw an eight-petaled lotus with a fillet. In the heart, one should draw a three-part skull cup, white in color. In the northeast, one should draw a śarabha; in the southeast, a monk; in the southwest, a wheel; and in the northwest, a vajra. At the eastern gate, likewise, a curved knife; in the south, a hand-drum; in the west, a tortoise; and likewise in the north, a belly-crawler. These are renowned as the eight hand-symbols according to the distinctions of the goddesses' colors. In the center, one should also draw a white skull cup marked with a crossed vajra. Then, one should place the victory vase, its top adorned with branches and fine cloth, its belly filled with the five excellent jewels and the flesh of a śāli-born man. What is the use of speaking at great length? One should perform the maṇḍala ritual just as it is in the Tattvasaṃgraha. This is the very clarity of the literal meaning. Alternatively, "single stage" refers to the union of stages, the non-duality of one and two. "Four gates" refers to the nature of the four joys. "Perfectly dense with various rays of light" means possessing the qualities of the six clairvoyances. "Endowed with four archways" refers to the nature of the other four joys. "Adorned with vajra threads" means the lord of the vajra family; the thread is the avadhūtī. Because both are of the nature of the four, the plural is used for the two.

རྡོ་རྗེ་སྲད་བུས་བརྒྱན་ཞེས་པ་ལྡན་པའོ། ། རེ་ཁཱ་ལྔ་དང་ཡང་དག་ལྡན། ། ཞེས་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ནས་ བུམ་པ་བརྒྱད་ཅེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད་སྐུ་གསུམ་དང་ལྷན་ཅིག་བརྒྱད་དེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྒྱུ་དང་གཞིར་གྱུར་པའོ། ། རིན་ཆེན་ལྔ་ཡི་ཕྱེ་མའམ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་གསུངས་པའི་དོན་ཉིད་དོ། ། དེ་དབུས་འདབ་བརྒྱད་པདྨ་ནི། ། དེ་དབུས་ཞེས་པ་དཀྱིལ་ འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་པདྨ་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཏེ། འདབ་བརྒྱད་ཅེས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཁྱབ་པའོ། ། ཟེ་བར་བཅས་པ་ཞེས་པ་ཀེ་ཤ་ཟླ་བའོ། ། ར་ཉི་མ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་གྱུར་པ་ཀེ་ཤ་རའོ། ། སྙིང་པོར་ཐོད་པ་ཆ་གསུམ་པ། ། ཞེས་པ་སྙིང་པོའི་སྒྲས་ཟེ་བའི་དབུས་ཏེ། འདིས་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དག་ གི་དབུས་སུ་ཐོད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་ས་བོན་གསུམ་པོ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཁ་དོག་དཀར་པོ་ཞེས་པ་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ལྷ་མོའི་ཁ་དོག་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཕྱག་མཚན་བརྒྱད་དུ་རབ་ཏུ་གྲགས། ། ཞེས་པ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་མེ་ ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཕྱག་མཚན་བརྒྱད་དོ། ། དབུས་སུ་ཐོད་པ་དཀར་པོ་ཡང་། ཞེས་པ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་ཆོས་འབྱུང་ངོ་། ། སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེས་མཚན་པ་ཞེས་པ་མཚན་མ་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་ཁ་སྦྱོར་ཞེས་ པའི་དོན་ནོ། །

"Adorned with a vajra cord" means it is endowed [with that]. "Perfectly endowed with five lines" means it is of the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. Then, "eight vases" means that for that very reason, the nature of the five wisdoms together with the three bodies (kāyas) makes eight; these are the nature of the dharmatā, acting as the cause and the basis. "Or with the powder of the five jewels," and so forth, is the very meaning previously explained. "In the center, an eight-petaled lotus": "in the center" means in the center of the maṇḍala. "Lotus" means wisdom. "Eight petals" means it is pervaded by infinite wisdom. "With filaments" means the moon is the keśa. "The sun is the ra; together they are keśara." "In the center, a three-part skull-cup": the word "center" refers to the middle of the filaments. By this, in the center of the moon and sun, is the skull-cup of the wisdom of Vajradhara. It is endowed with the moon, the sun, and the three seed-syllables. "White in color" means its nature is luminosity (ābhāsvara). "By the differentiation of the goddesses' colors, they are renowned as the eight hand-symbols": this means that through the sequence of the moon, sun, seed-syllables, and so forth, the eight hand-symbols are of the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom, together with the body, speech, and mind. "In the center, a white skull-cup as well": in the center of those eight is the source of phenomena (dharmodaya). "Marked by a crossed vajra" means the sign is a crossed vajra; this is the meaning of the union of Vajradhara and Nairātmyā.

རྣམ་རྒྱལ་བུམ་པ་ཞེས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་མ་ལུས་པའི་དགྲ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བས་རྣམ་རྒྱལ་ཏེ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་བུམ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ལྟོ་བ་རིན་ཆེན་ལྔ་ཞེས་པ་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་སྐུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཟང་པོ་ལྷའི་བདག་ཉིད་ཅན་ ནོ། ། ཤཱ་ལི་སྐྱེས་པས་ཡོངས་སུ་བཀང་། ། ཞེས་པ་ཤཱ་ལི་སྐྱེས་པའི་སྒྲས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡུལ་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཀང་བའོ། ། མང་དུ་རབ་ཏུ་བརྗོད་པས་ཅི། ། སྨྲ་བ་མང་པོས་ཆོ་ག་སྟེ། ། ཇི་ལྟར་དེ་ཉིད་བསྡུས་པ་ཡིས། ། དཀྱིལ་འཁོར་ཆོ་ག་དེ་བཞིན་བྱ། ། དེ་ཉིད་བསྡུས་པ་ཞེས་ པ་དེ་ཁོ་ན་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། བསྡུས་པ་རྟོགས་པའོ། ། དེ་ནི་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ན་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་སྟེ། དེ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱའོ། ། འདིས་ནི། རྐང་པའི་རྗེས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན། ། ཞེས་པ་འདིའི་དོན་ཤིན་ཏུ་ངེས་པའོ། ། བཅུ་གཉིས་བརྒྱད་གཉིས་ལོན་པ་ཡི། ། རིག་མ་བདེ་ཆེན་བརྒྱད་པོ་ནི། ། དོ་ཤལ་རྐང་གདུབ་ཀྱིས་བརྒྱན་ཏེ། ། དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ནི་རབ་ཏུ་གཞུག། མ་དང་(སྲིན་,སྲིང་)མོ་ཉིད་དང་ནི། ། བུ་མོ་སྲིང་མོའི་བུ་མོ་དང་། ། དེ་བཞིན་ཞང་པོའི་ཆུང་མ་དང་། ། མ་ཡི་སྤུན་དང་སྒྱུག་མོ་དང་། ། དེ་བཞིན་ཕ་ཡི་སྲིང་མོ་ཉིད། ། རིག་མ་བརྒྱད་དུ་རབ་ཏུ་གྲགས། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། བཅུ་ གཉིས་ལོན་པ་ཞེས་པ་མ་ནིང་གི་རང་བཞིན་བཞི་སྤངས་པའོ། ། བརྒྱད་གཉིས་ལོན་པ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་བཞི་དང་རྟོགས་པའོ། ། རིག་མ་བརྒྱད་པོ་ཞེས་པ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཚན་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །

Regarding the "Victorious Vase" (vijaya-kalaśa): it is "victorious" because it is completely victorious over the enemies of all habitual tendencies of the afflictions (kleśa); it is the wisdom (jñāna) of such a vase. "The belly of the five jewels" refers to the bodies of the five Tathāgatas, such as Akṣobhya and the others. For that very reason, it possesses the nature of the "excellent deity." "Completely filled with śālī rice": the term "śālī" refers to the utterly pure objects, and it is completely filled with those. What is the use of speaking at great length? "The ritual is through much speech; however, just as it is summarized in the Tattvasaṃgraha, so should the maṇḍala ritual be performed." "Tattvasaṃgraha" refers to the authentic wisdom of reality (tattva), and "saṃgraha" means realization. When that has occurred, it is the maṇḍala ritual; it should be performed exactly as it is. By this, the meaning of the statement, "The footprint is the maṇḍala," is firmly established. "The eight consorts (vidyā) of great bliss, aged twelve and twice eight, adorned with necklaces and anklets, should be introduced into the maṇḍala. The mother, the sister, the daughter, the daughter of the sister, likewise the wife of the maternal uncle, the mother’s sister, the mother-in-law, and likewise the father’s sister—these are renowned as the eight consorts." This is the clear meaning according to the literal sense (yathāruta). "Aged twelve" refers to the abandonment of the four neutral natures. "Aged twice eight" refers to the realization of those very four. "The eight consorts" refers to the two sets of four, such as joy (ānanda) and the others.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གཞུག་པར་བྱ་ཞིང་། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་པ་ཁ་སྦྱོར་ཉིད་མཚོན་པའོ། ། དམ་འཁྱུད་ཙུམྦ་ན་བྱེད་པས། ། འདི་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་མཆོད། ། དེར་ནི་ག་པུར་བཏུང་བྱ་ཞིང་། ། དེ་ཡིས་དཀྱིལ་འཁོར་བསང་གཏོར་བྱ། ། དེ་རྣམས་བཏུང་བྱ་རྣལ་འབྱོར་པ། ། དངོས་གྲུབ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། དམ་འཁྱུད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གསུངས་སོ། ། དེར་ནི་དེའི་དུས་ན་ག་པུར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བཏུང་བར་བྱ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྕེ་ཡིས་ཞེས་པ་གདམས་ངག་གོ། ། དེ་ཡིས་དཀྱིལ་འཁོར་བསང་གཏོར་བྱ། ། ཞེས་པ་དེས་འདུས་པ་རྣམ་པར་ དག་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་རྣམས་བཏུང་བྱ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་ལྕེ་ཡིས་ཞེས་པ་གདམས་ངག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་དངོས་གྲུབ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་མྱུར་དུ་དེའི་སྐད་ཅིག་ལས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེར་ནི་ཆང་ཡང་བཏུང་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་དེར་ ཐུགས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡལ་བར་གྱུར་པའོ། ། ཤ་དང་ཤཱ་ལི་སྐྱེས་པ་བཟའ། ། ཞེས་པ་དེ་ལ་སྐུའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། མངོན་པར་ཞེན་པ་གཉིས་ཡལ་བར་གྱུར་པ་ན་མཚན་མའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་ཡལ་བའི་ཕྱིར་ཐ་དད་དུ་ན་གསུངས་སོ། ། དེ་ནི་གོས་དང་བྲལ་ བྱས་ནས། ། བྷ་གར་ཙུམྦ་ཡང་ཡང་བྱ། ། དེ་ནི་གོས་དང་བྲལ་ཞེས་པ་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་བྱས་ན་བྷ་ག་ཡེ་ཤེས་ལ་ཙུམྦ་བྱའོ། །

For that very reason, it is great bliss; the maṇḍala should be introduced into authentic wisdom, and one should abide in its very nature. By this, the second maṇḍala, the union itself, is symbolized. "By embracing and kissing, the yogi should make offerings to these. There, one should drink the camphor, and with that, sprinkle the maṇḍala. The yogi who drinks those will swiftly attain accomplishment." With the words "embracing" and so forth, the yoga of union is taught. "There, at that time, one should drink the camphor, the bodhicitta"—this is the oral instruction regarding the "vajra tongue." "With that, sprinkle the maṇḍala" means that by that, the assembly is purified. "The yogi who drinks those"—this is the oral instruction regarding the "vajra tongue." For that very reason, the yogi will swiftly attain accomplishment; the meaning is that it will be achieved swiftly in that very instant. "There, one should also drink the wine"—this means that attachment to the mind has vanished. "Eat the meat and the śāli-born"—this means that attachment to the body is also absent. When the two attachments have vanished, attachment to signs also vanishes; therefore, they are taught separately. "Having stripped off the garment, one should kiss the bhaga again and again." "Having stripped off the garment" means that having removed the obscurations and rendered them without intrinsic nature, one should kiss the bhaga, which is wisdom.

ཡང་ཡང་ཞེས་པ་སྐད་ཅིག་སོ་སོར་བར་མ་ཆད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་གྱུར་པའོ། ། ཡང་ན་གང་ཙུམྦ་བྱ་ཞེས་པ་འདིས་གསུང་གི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ ཡང་དེ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བོལླ་གཞིབ། ། གར་བྱ་གླུ་ཡང་བླང་བར་བྱ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བོལླ་རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་གཞིབ་པར་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཤིག་པར་བྱའོ། ། གར་དང་གླུ་ཡང་བླང་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་གར་དང་གླུའི་དོན་གསུངས་ པ་ཉིད་དོ། ། བོལླ་ཀཀྐོ་ལ་སྦྱོར་ནས། ། དེ་ལ་རོལ་པར་བྱའོ། ། ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ཉིད་ལས་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ནས་ཐུན་ཚོད་གཉིས་པ་ལ། ། གོས་ཀྱིས་མིག་ནི་བཀབ་ནས་སུ། ། དེར་ནི་སློབ་མ་གཞུག་བྱ་ཞིང་། ། ཕྱི་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་བར་ཏུ་བསྟན། ། གོས་ཀྱིས་ཞེས་པ་གོས་སེར་པོས་སོ། ། མཚན་མོ་སྐྱེ་བོ་མེད་ཁྱིམ་དུ། ། ཇི་ལྟར་གསུངས་པའི་དབང་བསྐུར་ནི། ། སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་དབྱེ་བ་ལས། ། དེ་ལ་དབང་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ། ། སློབ་མའི་སྒྲས་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་གཞུག་པར་བྱ་ཞིང་དེ་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་པ་ འདུས་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་གསལ་བའོ། ། དེ་ཉིད་དབང་སྟེ་དྲི་མ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེ་བོ་མེད་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེ་བོའི་སྐུའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། ཇི་ལྟར་མཆོད་དང་བསྟོད་བཤད་པ། ། སློབ་མ་བཟང་པོས་སྔར་ཤེས་བྱ། ། དེ་ལ་དེ་ཉིད་བསྟན་བྱ་སྟེ། ། དགའ་ བྲལ་དང་པོ་མཆོག་མཐའ་ཅན། ། རྒྱུད་ཀུན་དུ་ནི་སྦས་པ་སྟེ། ། མཐའ་ནི་མཐའ་རབ་ཏུ་གསལ་བ། །

"Again and again" means that it is thoroughly realized without interruption in each successive moment. Alternatively, by the phrase "what is to be kissed," it is clearly stated that even attachment to speech does not exist therein. "By those, one should also suck the bola; one should also perform dance and sing songs." By those, one should suck the bola of vajra-wisdom, and thus destroy attachment to wisdom. "One should also perform dance and sing songs" is the very explanation of the meaning of dance and song. "Having joined the bola and kakkola, one should sport therein." The meaning is that everything is to be accomplished through the yoga of union itself. Then, during the second watch, having covered the eyes with a cloth, the disciple should be led in; thereafter, the maṇḍala is shown. "With a cloth" means with a yellow cloth. "At night, in a house without people, the empowerment as it was taught should be bestowed upon the master and so forth, according to the distinctions." By the word "disciple," the sense faculties and so forth are meant. They should be led in, and then the maṇḍala is shown, which is the manifestation of the wisdom of the assembly. That itself is the empowerment, the stainless wisdom. For that very reason, it is "in a house without people," being free from attachment to the body of a person. "The offerings and praises as they were explained should be known beforehand by the excellent disciple. There, that very reality should be shown: the first joy, ending with the supreme, is hidden in all tantras; the end is the most clearly manifest end."

འདི་ནི་དང་པོ་དང་དགའ་བ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགའ་བྲལ་དང་པོའོ། ། འདི་ནི་མཆོག་དང་མཐའ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཆོག་མཐའ་སྟེ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཀཾ་དགའ་བྲལ་དང་པོ་མཆོག་མཐའ་ཅན་ནོ། ། ཡང་ན་གང་། དགའ་བྲལ་དེ་གང་གི་དང་པོ་ཡིན་པ་ནི་དགའ་བྲལ་དང་པོ་སྟེ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་མཆོག་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའོ། ། མཐའ་ནི་མཐར་གྱུར་པ་སྟེ། མཐར་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཀཾ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཡང་ན་གང་འདི་ནི་དགའ་བྲལ་དང་། དང་པོ་མཆོག་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགའ་བྲལ་དང་པོ་ མཆོག་གོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དགའ་བྲལ་དང་པོ་མཆོག་མཐའ་ཅན་ནོ། ། རྒྱུད་ཀུན་དུ་ནི་སྦས་པ་སྟེ། ། ཞེས་པ་དགོད་པར་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུའོ། ། ཡང་ན་གང་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་དུ་སྦས་པའོ། ། དེ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། མཐའ་ནི་སྟེ། དེ་ལས་མཆོག་ཅི་ཡང་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་མཐའ་མཐར་ཐུག་པ་ཇི་སྲིད་ཡང་དག་པའི་མཐར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། དེ་རབ་ཏུ་གསལ་ཏེ་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་མཆོད་པའི་རབ་སྦྱོར་ལས། ། དེ་ལ་ལྷ་མོ་དེས་ཞུས་པ། ། ལྷ་དེའི་སྐད་ཅིག་ཇི་ལྟར་ལགས། ། གཙོ་བོ་ཆེན་པོས་བཤད་དུ་གསོལ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ལ་ཐོག་མ་དབུས་མཐའ་མེད། ། སྲིད་མེད་མྱ་ངན་འདས་པ་མེད། ། འདི་ནི་མཆོག་ཏུ་བདེ་ཆེན་ཉིད། ། བདག་མེད་གཞན་ཡང་མེད་པའོ། ། ཐོག་མ་མེད་ཅེས་པ་ཐོག་མ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་འཇིག་པ་མེད་དོ། ། སྐྱེ་བ་དང་ འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དབུས་མེད་དེ་སྐད་ཅིག་དེ་ལ་དབུས་གནས་པ་མེད་དོ། ། དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྲིད་མེད་འཁོར་བ་མེད་དེ།

Because this is both the first and joy, it is the "first of the joy-free" (viramādyam). Because this is both supreme and the end, it is the "supreme end" (paramāntam); thus, it is the kaṃ that possesses the first of the joy-free and the supreme end. Alternatively, that which is the first of that joy-free is the "first of the joy-free," and that which is thus is the supreme excellence. The "end" is that which has reached the limit; such a limit is the kaṃ of wisdom. Alternatively, because this is both the joy-free and the first supreme, it is the "supreme of the first joy-free." Because it is thus, it is the "first of the joy-free with the supreme end." "It is hidden in all tantras" refers to the explanations of laughter and so forth. Alternatively, it is hidden in all treatises. If one asks what its distinction is: the "end" is that there is nothing superior to it. That itself is the ultimate limit, the finality, the "suchness" (tathatā). It is perfectly luminous, the nature of clear light (prabhāsvara). From the Vajrapūjāprayoga: To that, the goddess asked: "O Great Lord, please explain: What is the nature of that deity's moment? The Blessed One replied: 'It has no beginning, middle, or end; No existence and no nirvāṇa. This is the supreme great bliss itself, Without self and without other.' 'No beginning' means there is no initial birth. Because that is absent, there is no end of destruction. Because there is no birth or destruction, there is no middle; in that moment, there is no abiding in a middle. To clarify that very point: there is no existence, meaning no saṃsāra."

གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་མེད་དོ། ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ། ། གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་འཇིག་པ་མེད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཡང་ན་གང་། སྲིད་མེད་མྱ་ངན་འདས་པ་མེད། ། ཅེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བདེན་པ་གཉིས་པོ་མེད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པས། དངོས་པོ་གང་ཞིག་མ་སྐྱེས་པ། ། ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། མོ་གཤམ་ བུ་ཡང་བུ་ཉིད་དུ། ། འདིར་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའམ། ། ཞེས་སོ། ། འདི་ནི་མཆོག་ཏུ་བདེ་ཆེན་ཉིད། ། འདི་མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལ་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡང་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བདག་མེད་གཞན་ཡང་མེད་པའོ། ། དེ་ལ་བདག་དང་གཞན་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དོ། ། དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། སྐད་ཅིག་འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན་གསུངས་པ། རང་གི་ལག་པ་གཡས་གཡོན་གྱི། ། མཐེ་བོང་ མིང་མེད་དེ་དག་གིས། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་རླབས་གཉིས་སུ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་བཙིར་བར་བྱ། ། འདི་ནི་རང་གི་ལག་པ་དང་གཡས་པ་དང་གཡོན་པ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ལག་པ་གཡས་གཡོན་ནོ། ། གཡས་པ་དང་གཡོན་པ་དེའི་གང་ཞིག་མཐེ་བོང་དང་མིང་མེད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་ལོངས་ སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོར་རླབས་གཉིས་སྡོམ་པར་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་ཤེས་པ་སྟེ།

Because they are unborn from the very beginning, the conventional does not exist. Because that does not exist, nirvāṇa does not exist. The intended meaning is that because they are unborn from the very beginning, nirvāṇa is indestructible. Alternatively, "neither existence nor nirvāṇa" means that the two truths—namely, the conventional truth and the ultimate truth—do not exist. As the Noble One [Nāgārjuna] said: "How could an entity that is unborn ever be born otherwise? Would the son of a barren woman ever be born here as a son?" This is supreme great bliss itself. This is the supreme, most excellent great bliss, the authentic wisdom (jñāna). In that state, there is no experience of bliss either, because its very nature is the complete abandonment of the latencies of the afflictions (kleśa). For that very reason: "neither self nor other exists." In that state, there is no conceptualization of self and other, because its nature is indivisible; this is the intended meaning. If one asks, "How is this very moment to be realized?" it is said: "With the thumbs and ring fingers of one's own right and left hands, the yogi should press the two waves of the enjoyment wheel." This refers to one's own hands, which are both right and left. With the thumbs and ring fingers of those right and left hands, one should restrain the two waves in the enjoyment wheel (saṃbhoga-cakra). "Yogi" means one who possesses the knowledge of yoga.

འདིར་བླ་མའི་གདམས་ངག་ཡོད་པའོ། ། ཡང་ན་གང་རང་ཞེས་པ་སེམས་སོ། ། གཡོན་པ་ཞེས་པ་ཟླ་བ་སྟེ། གཡས་ནི་ཉི་མའོ། ། འདིས་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་ས་བོན་རྣམས་ཏེ། གཅིག་ ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས། ལག་པ་ཞེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྷན་ཅིག་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་རང་བཞིན་གཅིག་པ་དེའི་མཐེ་བོང་ནི་གང་ཞིག་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། མིང་མེད་ཅེས་ པ་གང་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། དེ་དག་གི་རླབས་གཉིས་ཤུགས་གཉིས་ཏེ། བཟུང་བ་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། དེ་བཙིར་ཞིང་གཅིག་ཏུ་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཤེས་པའོ། ། ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཤེས་པའི་ མཚན་ཉིད་གསུངས་པ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཞེས་པ་ཡང་དག་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་དེ་ལ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། འདིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ དོ་ཞེས་པ་གསུངས་པའི་དོན་ནོ། ། ཡང་ན་གང་། རང་གི་ལག་པ་གཡས་གཡོན་གྱིས། ། ཞེས་པ་ལག་པ་གཡས་པ་དང་གཡོན་པ་དག་གི་མཐེ་བོང་དང་མིང་མེད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུའི་བར་དུ་སོན་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་རླབས་གཉིས་འོག་ དང་སྟེང་དུ་རྣལ་འབྱོར་བས་བཙིར་བར་བྱའོ། །

Here, the guru’s oral instruction is as follows: Alternatively, "one's own" refers to the mind. "Left" refers to the moon, and "right" to the sun. By these, the moon, the sun, and the seed-syllables are unified within the all-accomplishing wisdom (kṛtyānuṣṭhāna-jñāna). Together with the "hand," which is the utterly pure wisdom of the expanse of phenomena (dharmadhātu-jñāna), there are the five wisdoms. Of those five wisdoms, which are of a single nature, the thumb is the conventional truth, the wisdom of method whose nature is compassion. The ring finger is the ultimate truth, the wisdom of insight whose nature is emptiness. Their two waves are the two forces of clinging to grasped objects and so forth. These are to be pressed and unified. "Yogin" refers to the knowledge of union (yuganaddha). Regarding the definition of the knowledge of union, it is said: "Complete enjoyment" (saṃbhoga) means perfect enjoyment; the meaning is "in that very moment of the coemergent." By this, the inseparability of emptiness and compassion is the bodhicitta; that itself is the nature of the five wisdoms and the three bodies (trikāya)—this is the meaning of what was said. Alternatively, "with one's own right and left hands" refers to the thumb and ring finger of the right and left hands. With these, the yogin should press the two waves—the lower and the upper—at the moment the bodhicitta of complete enjoyment reaches the vajra-jewel.

དེ་ལས་བསྟན་པར་གྱུར་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རབ་ཏུ་གསལ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་ལྟར་བྱས་པ་ན་ཅི་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཕྱི་ནས་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། གཞོན་ནུ་མ་ཡི་དགའ་བ་བཞིན། ། ཕྱི་ནས་ བར་མ་ཆད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་གསལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དཔེ་གསུངས་པ། གཞོན་ནུ་མའི་དགའ་བ་བཞིན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པ་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཏེ། དགའ་བ་ནི་བཟང་པོའི་དགའ་བ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བདེ་བའོ། ། དེས་ན་ཡེ་ ཤེས་དེ་ནི་གཞོན་ནུ་མའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ལྟ་བུའོ། ། གཞོན་ནུ་མའི་དགའ་བ་ཉིད་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དཔེའི་དཔེ་གསུངས་པ། གཞོན་ནུ་མའི་དགའ་བ་དེ་ཡང་། དེ་ལ་ཅི་ཡང་སྐྱེ་འགྱུར་ཏེ། ། ལྐུགས་པའི་རྨི་ལམ་ཇི་ལྟ་བར། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་གཞོན་ནུ་མ་དེ་ལ་ཅི་ཡང་མེད་པ་མ་ནིང་སྟེ། དེ་དང་འདི་ཞེས་ གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པར་མི་ནུས་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་། ལྐུགས་པའི་རྨི་ལམ་ཇི་ལྟ་བར། ། ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་སྨྲ་མི་ཤེས་པས་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བ་དེ་ཡང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཀྱི་རང་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། ། འདིས་ནི་དཔེ་ཙམ་ཉིད་ དེ། གང་ལ་ཚིག་གིས་ངེས་པར་མི་ནུས་པ་དེ་ལ་དཔེས་མཚོན་པའི་ཆོས་བརྗོད་པས་ཆོག་གོ་ཞེས་པའོ། ། རང་རིག་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་གསུངས་པ། མཆོག་མཐའ་དགའ་བྲལ་གྱི་དབུས་ནི།

The intended meaning is that from that, the coemergent (sahaja) will arise with great clarity. If one asks what will occur when that is done: "Subsequently, wisdom (jñāna) will arise, like the joy of a young maiden." Subsequently, it will arise without interruption; the vividly clear coemergent wisdom will be manifested. Regarding the example given: "like the joy of a young maiden" means it is an experience that is not an object [of ordinary cognition]. "Joy" refers to the excellent, supreme bliss of sublime joy. Therefore, that wisdom is just like the experience of a young maiden. If one asks what the joy of a young maiden itself is like, the example for the example is given: "In that, nothing at all arises; it is like the dream of a mute." "In that" refers to that young maiden; "nothing at all" means a neuter state, such that it cannot be analyzed as "this" or "that." Such a state arises and is experienced through its very clarity. Furthermore, "like the dream of a mute" means that just as what is seen in a dream by one who cannot speak cannot be described, yet is known by oneself, so it is. This is merely an illustration; for that which cannot be definitively expressed by words, it is sufficient to express the phenomenon by means of an illustration. Because that self-awareness (svasaṃvedana), in which the three vajras are inseparable, is the coemergent wisdom, the nature of the coemergent is stated: "Between the supreme and the end, in the midst of the joy-free."

སྟོང་དང་སྟོང་མིན་ཧེ་རུ་ཀ། ། ཞེས་པ་མཆོག་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའོ། ། མཐའ་ནི་མཐར་གྱུར་པ་སྟེ། གང་གི་ཞེ་ན། དགའ་བྲལ་གྱི་དབུས་སུའོ། ། དགའ་བྲལ་གྱི་དབུས་ཞེས་པ་མཐའ་དགའ་བྲལ་ཡང་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོར་གནས་པའོ། ། དེ་ནི་རེས་འགའ་མཐའ་ཉིད་དོ། ། ཞེས་དོགས་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་དགའ་བྲལ་གྱི་དབུས་ ཞེས་པ་སྟེ། འདི་དབུས་དང་དགའ་བྲལ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབུས་དགའ་བྲལ་ལོ། ། དགའ་བ་དང་མཆོག་དགའ་དག་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། དགའ་བྲལ་དག་གོ། ། དེ་དག་གི་དབུས་ནི་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེའི་མཐའོ། ། དེ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། སྟོང་དང་ སྟོང་མིན་ཞེས་པ་སྟོང་པ་ནི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་སྟེ་དེ་ཉིད་སྟོང་མིན་ཕལ་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་གང་ཞེ་ན་ཧེ་རུ་ཀ་ཞེས་པ་སྟེ། ཧེ་ཞེས་པ་དང་པོ་རྒྱུ་དང་བྲལ་བའོ། ། རུ་ཞེས་པ་རུ་ཡིག་བཀོད་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། ཀ་ཞེས་པ་གང་དུ་ཡང་མི་གནས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་མ་ནིང་ཞེས་པའོ། ། གལ་ཏེ་ཡང་། དགའ་བྲལ་གྱི་སྒྲ་དགའ་བ་ལ་མི་འཇུག་པ་དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱད་པར་གྱི་འདོད་ཆགས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར། ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་རོ། ། གཞན་དུ་ན་སྐད་ཅིག་བཞི་ཐ་དད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དགའ་བའི་ རང་བཞིན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ཡང་ན་གང་། མཆོག་མཐའ་ཞེས་པ་མཆོག་དང་དེ་མཐའ་ཡང་སྟེ། མཆོག་མཐའོ། ། གང་གི་ཞེ་ན་དབུས་དང་དགའ་བྲལ་གྱི་དབུས་མཆོག་དགའ། དབུས་མཆོག་དགའ་དང་མཐའ་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བ་སྟེ།

"Heruka is emptiness and non-emptiness." "Supreme" (parama) means preeminent. "Limit" (anta) means the final point. Of what? It is in the midst of the "separation from joy" (virama). "In the midst of the separation from joy" means that even the limit of the separation from joy abides in the nature of being free from attachment. To dispel the doubt that this might be merely a limit at certain times, it says "in the midst of the separation from joy." Because it is both the center and the separation from joy, it is the "center-separation from joy." These are: joy, supreme joy, coemergent joy, and the separation from joy. The center of these is the freedom from attachment; that is its limit. If one asks what its specific quality is, it is said: "emptiness and non-emptiness." "Emptiness" means being free from intrinsic nature, and "non-emptiness" means the nature of the ordinary. What is that? It is "Heruka." "He" means free from an initial cause. "Ru" means free from the arrangement of letters. "Ka" means not abiding anywhere; it is the "neuter" (napumsaka) nature of the three doors of liberation, the inseparability of the three vajras. Even if the term "separation from joy" does not apply to joy, since the specific desire is experienced in all [moments], doubt would arise. Otherwise, the four moments would not be distinct, because the nature of joy would be a single, extremely subtle entity—this is the intended meaning. Alternatively, "supreme limit" (paramānta) means the supreme and its limit; thus, "supreme limit." Of what? Of the center and the center of the separation from joy, which is supreme joy. The center is supreme joy, and the limit is the joy of the separation from joy.

མཐའ་ དང་དབུས་དག་ལ་དང་པོ་མེད་པས་བར་མ་ཡང་ངོ་། ། དེ་ལ་དགའ་བ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་གསུམ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཆོག་མཐའ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཡང་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཞོན་ནུ་མའི་དགའ་བ་ ལ་སོགས་པའི་དཔེ་ཅུང་ཟད་ཐ་སྙད་ལྷག་པར་གནས་པས་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། ། སྟོང་དང་སྟོང་མིན་ཧེ་རུ་ཀ། ། ཞེས་པ་གསུངས་པའི་དོན་ཉིད་དོ། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེའི་མངོན་པར་ འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་དང་ལྡན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གོ་འཕང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྡ་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་ནི་ལེའུ་ལྔ་པ་སྟེ། ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་རྫོགས་པའོ་ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་ སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་བརྟག་པ་གཉིས་པའི་ལེའུ་ལྔ་པའོ། ། ། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་། སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་པོ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ལྷ་མོ་ལ་ནི་དམ་འཁྱུད་ཅིང་། ། བོལླ་ཐོད་པར་བཅུག་ ནས་ནི། ། དམ་དུ་ཀུ་ཙ་གཟུང་མཛད་དེ། ། སྐྱེས་པའི་མཐའ་ནི་གཞིབས་ནས་ཀྱང་། ། ཚེམས་ཀྱིས་མ་མཆུ་བཙིར་ནས་ནི། ། མཆན་ཁུང་སེན་མོས་རྨ་མཛད་དེ། ། མཉམ་སྦྱོར་བདེ་བ་མྱོང་མཛད་ནས། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ནི་རྣམ་ཕྱེ་བ།

The End and the Middle: Since there is no beginning, there is also no middle. Because joy exists therein, that which is the supreme limit of those three joys is called the "coemergent." Furthermore, because it is not an object of the body, speech, or mind, and cannot be definitively established, it is illustrated by examples such as the joy of a young maiden, which remain somewhat within the scope of conventional terminology. This is the very meaning of the statement: "Heruka is both empty and non-empty." This is the fifth chapter, titled "The Manifestation of Hevajra." "Hevajra" refers to the wisdom (jñāna) of the indivisibility of insight (prajñā) and method (upāya). Its "manifestation" is the perfectly complete awakening of the state of Vajradhara, which is fully established through the nature of emptiness endowed with the supreme of all aspects. The phrase "having become thus" is a symbolic expression. This is the fifth chapter, which completes the five. From the Extremely Stainless Commentary on the Hevajra Tantra, this is the fifth chapter of the second section. Regarding the "Manifestation of Hevajra," in order to demonstrate the five mudrās, which are the nature of the five wisdoms and the nature of the three bodies, it is said: Embracing the goddess, Placing the bola in the skull-cup, Firmly grasping the breasts, And pressing the lips with the teeth, Scratching the armpits with the nails, Experiencing the bliss of union, The five mudrās are thus distinguished.

། དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན། ལྷ་མོ་ལ་ནི་དམ་འཁྱུད་ཅིང་། ། ཞེས་ པ་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བོལླ་ཐོད་པར་བཅུག་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་མཆོག་དགའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དམ་དུ་ཀུ་ཙ་གཟུང་མཛད་དེ། ། ཞེས་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྐྱེས་པའི་མཐའ་ནི་གཞིབས་ནས་ཀྱང་། ། ཞེས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ན་མཉམ་སྦྱོར་ བདེ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་གྱུར་པར་མཛད་ནས་ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་རབ་ཏུ་གསལ་བར་མཛད་དོ། ། ཚེམས་ཀྱིས་མ་མཆུ་བཙིར་ནས་ནི། ། མཆན་ཁུང་སེན་མོས་རྨ་མཛད་དེ། ། ཞེས་པ་སྔོན་དུ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་སྟེ། དེའི་རྗེས་ལ་དམ་འཁྱུད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་པོ་ཉིད་གསུངས་ བ། ། བླ་མ་སློབ་དཔོན་འདོད་ལྷ་ལ། ། ཕྱག་འཚལ་དོན་དུ་འཁོར་ལོ་འཛིན། ། སྤྱི་བོར་འཁོར་ལོ་འཛིན་པ་ཉིད་ལས་རྟག་ཏུ་བླ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཕྱག་འཚལ་ཉིད་དེ། འཁོར་ལོའི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། བླ་མ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ལ། ། སྨོད་ཚིག་མི་ཉན་པ་ཡི་ཕྱིར། ། རྣ་བ་དག་ལ་རྣ་ཆ་འཛིན། ། རྣ་ཆ་རྣམ་པར་དག་པ་འོད་དཔག་མེད་དེ། དེ་ཡང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣ་ཆའི་ཕྱག་རྒྱ་འཛིན་པ་སྨོད་ཚིག་མི་ཉན་པ་ཉིད་དོ། ། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་པ་མགུལ་རྒྱན་ཏེ། ། ཞེས་པ་མགུལ་པ་ཉིད་སྒྲ་ཡིན་ཞིང་སྒྲའི་རང་བཞིན་ནི་སྔགས་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་མགུལ་རྒྱན་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པར་དག་པ་སྔགས་བཟླས་པའོ། ། དེ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ནི་རིན་ཆེན་དབང་པོའོ། །

This is the very clarity of the ultimate meaning. Alternatively: "Embracing the goddess" refers to the wisdom of joy (ānanda). "Placing the bola in the skull-cup" refers to the wisdom of supreme joy (paramānanda). "Firmly grasping the breasts" refers to the wisdom of the joy beyond joy (viramānanda). "Pressing the tip of the penis" refers to the wisdom of coemergent joy (sahajānanda). When this occurs, the non-dual wisdom of the bliss of union is manifested, and the five mudrās are clearly displayed. "Biting the lower lip with the teeth and scratching the armpits with the nails" refers to the preliminary stage of passion; following that is the "embracing" and so forth. Regarding the explanation of the five mudrās themselves: "Holding a wheel for the purpose of paying homage to the Guru, the Master, and the chosen deity"—because one holds a wheel upon the crown of the head, one is always paying homage to the Guru and the others. The purity of the wheel mudrā is Akṣobhya; this is the intended meaning. "Holding earrings in the ears so as not to listen to disparaging words against the Guru, the Vajra-holder"—the purity of the earrings is Amitābha. Since that is the aggregate of perception (saṃjñā-skandha), the purity of verbal expression is the holding of the earrings mudrā, which means not listening to disparaging words. "The mantra recitation is the necklace"—since the throat itself is sound and the nature of sound is mantra, the purity of the necklace mudrā is the recitation of mantra. That is the purity of the aggregate of feeling (vedanā-skandha), and that is Ratnasambhava.

གདུ་བུ་སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་སྤངས། ། ལག་པས་སྲོག་ཆགས་གསོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་གདུ་བུའི་ཕྱག་རྒྱས་རྒྱས་བཏབ་པས་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་གདུ་བུའི་ཕྱག་ རྒྱ་རྣམ་པར་དག་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། ཕྱག་རྒྱ་བསྟེན་པ་སྐ་རགས་ཏེ། ། རྐེད་པའི་ཕྱག་རྒྱས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་བསྟེན་པ་སྤོང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། འདི་རྟག་ཏུ་ནང་གི་ཕྱག་རྒྱ་(བསྟན་,བསྟེན་)པ་ཉིད་དོ། ། སྐ་རགས་ཀྱི་ ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པར་དག་པས་ཕྱག་རྒྱ་བསྟེན་པ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་གསུངས་སོ། ། སྡུད་པ་གསུངས་པ། སངས་རྒྱས་ལྔ་ཡི་ཕྱག་རྒྱ་ཡིས། ། རྟག་ཏུ་ལུས་ལ་ཕྱག་རྒྱས་གདབ། ། ལུས་ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཕྱག་རྒྱས་གདབ་ཅེས་པ་མཚན་ མར་བྱེད་པའོ། ། རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་རྒྱུན་དུ་བར་ཆད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། ཅི་ཞེ་ན་མཚན་མ་དང་ཕྱག་རྒྱ་ཡིས་སོ། ། གང་གི་ཞེ་ན་སངས་རྒྱས་ལྔའི་ཞེས་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་ཞེས་པའོ། ། འདིས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་བརྒྱད་དང་ཆོས་ཉིད་དེ། ཆོས་ཡན་ལག་དགུ་མཚོན་པའོ། ། སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། བྲི་བར་བྱ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དོན་དུ་བདག་མེད་མས་ཞུ་བའི་སྒོ་ནས་དྲི་བ་མཛད་པ། དེ་ནས་རབ་ཏུ་བཞད་མཛད་ནས། ། ཚེམས་ཀྱིས་མ་མཆུ་བཙིར་ནས་ ནི། ། ལྷན་སྐྱེས་གཟུགས་ཅན་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ། ། དེ་ལ་ལྷ་མོ་དེ་ཞུས་པ། །

The bracelet is the abandonment of killing living beings. The hand is that which kills living beings; however, by being sealed with the mudrā of the bracelet, the abandonment of taking life is the purity of the bracelet-mudrā, which is the purity of Vairocana, the nature of the aggregate of form. The girdle is the reliance upon mudrās; the purity of abandoning the reliance upon external mudrās through the mudrā of the waist is the constant reliance upon the internal mudrā itself. The purity of the girdle-mudrā is the reliance upon mudrās, which is taught as Amoghasiddhi, the nature of the aggregate of formations. As it is said in the Ratnaguṇasaṃcayagāthā: "By the mudrās of the five Buddhas, One should always seal the body." "Body" refers to the nature of Hevajra. "Sealed by mudrās" means making it a sign. "Always" means continuously and without interruption. By what? By the signs and the mudrās. Of what? Of the five Buddhas, which means the nature of the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. By this, the manifestation of Hevajra is the eight causes and the dharmatā; it symbolizes the nine branches of the Dharma. Through the nature of the three bodies and the five wisdoms, Nairātmyā makes an inquiry by way of a request for the sake of the maṇḍala to be meditated upon and the maṇḍala to be drawn: "Then, having laughed loudly, And having pressed his lips with his teeth, To the Hevajra who has the form of the coemergent, That goddess made this request."

རབ་ཏུ་བཞད་ཅེས་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱིས་དྲག་ཏུ་བཞད་པའི་སྔགས་ཧ་ཧ་ཧ་ཧ་ཧ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་སྐུར་མཛད་ནས། ། ཚེམས་ཀྱིས་མ་མཆུ་བཙིར་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་སྔོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་རྗེས་སུ་ ཆགས་པར་མཛད་ནས་ཕྱི་ནས་རབ་ཏུ་བཞད་ཅེས་དགོངས་པའོ། ། ལྷ་མོ་ཞེས་པ་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་སྐུའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྷན་སྐྱེས་གཟུགས་ཅན་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཅི་ཞེ་ན་གསུངས་པ། གཙོ་བོ་ཆོ་ག་གང་གིས་ དང་། ། དེ་བཞིན་བྱ་བ་གང་ཞིག་གིས། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེའི་བྲིས་སྐུ་བྱ། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་བཤད་དུ་གསོལ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ། འདིར་ནི་བྲི་མཁན་དམ་ཚིག་ཅན། ། སྒྲུབ་པོའང་དམ་ཚིག་ལྡན་པ་ཡིས། ། བྲིས་སྐུ་འཇིགས་པ་བྲི་བར་བྱ། ། ཐོད་པར་གནས་པའི་ཁ་ དོག་ལྔས། ། རོ་ཡི་སྐྲ་ཡིས་པིར་གྱིས་ནི། ། བྲིས་སྐུ་བླ་མ་བྲི་བར་བྱ། ། ཐོད་པར་གནས་པ་ཞེས་པ་མིའི་ཐོད་པར་གནས་པ་སྟེ། ཁ་དོག་ལྔས་ཞེས་པ་བདུད་རྩི་ལྔ་བསྲེས་པའི་ཁ་དོག་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། རོ་ཡི་སྐྲ་ཞེས་པ་དཔྱངས་པའི་རོའི་སྐྲའི་པིར་གྱིས། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་བྲིས་སྐུ་བྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་ པ་སྟེ། བདག་མེད་མའི་བྲིས་སྐུ་དང་། ཕྱག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཧེ་རུ་ཀའི་བྲིས་སྐུ་ཡང་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་ཁ་སྦྱོར་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཧེ་རུ་ཀ་ཕྱག་གཉིས་པའི་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་ནི། ཇི་ལྟར་ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བ་བཞིན་ནོ། །

"Laughing intensely" refers to the yoginīs laughing fiercely with the mantra ha ha ha ha ha, having manifested in the forms of the five tathāgatas. "Pressing the lips with the teeth" means that after first having inspired passion in the Blessed One, they subsequently laugh intensely; this is the intended meaning. "Goddess" refers to the nature of emanation. "Hevajra" is the body in which both are inseparable. For that very reason, it is the innate form, the nature of authentic wisdom. If one asks what that is, it is said: "By what ritual and by what procedure Should the painted image of Hevajra be made? Please explain the Great Bliss." The Blessed One replied: "In this case, the painter must possess the samaya, And the practitioner must also possess the samaya. The terrifying painted image should be drawn. With five colors contained in a skull, Using a brush made of hair from a corpse, The painted image of the Guru should be drawn. 'Contained in a skull' means contained in a human skull. 'With five colors' means with the five colors produced by mixing the five amṛtas. 'Hair from a corpse' means a brush made of the hair of a suspended corpse. The painted image of Hevajra should be drawn; this includes the painted image of Nairātmyā and the painted images of Heruka with two arms and so forth, because they are the very union of Hevajra himself. Even for the sixteen-armed Heruka, the goddesses of the maṇḍala are just as they are in the sixteen-armed maṇḍala."

ཡང་ན་གང་བྲིས་སྐུ་བླ་ མ་ཞེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའོ། ། བྲིས་སྐུ་འཇིགས་པ་ཞེས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་སྟེ། བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བདེན་པ་གཉིས་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བྲི་ཞིང་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན་ཁ་དོག་ལྔས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་ པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡིས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བུས་ཤེ་ན་ཐོད་པར་གནས་པ་ན་ཡིག་དང་ར་ཡིག་དབྱེར་མེད་པ་ལས་ཁ་སྦྱོར་རོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཀཾ་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེར་གནས་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ནང་དུ་ཐིམ་པར་གྱུར་པའོ། ། རོའི་སྐྲ་ཞེས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། པིར་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་ གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། གང་གང་སྐུད་པ་འཁལ་བ་དང་། ། གང་གང་རས་ཡུག་འཐག་པ་སྟེ། ། དེ་ཡང་དམ་ཚིག་ཅན་ངེས་པས། ། དམ་ཚིག་བྱིན་རླབས་རྣལ་འབྱོར་ལས། ། དེ་ཡང་དམ་ཚིག་ཅན་ངེས་པར་ཞེས་པ་དམ་ཚིག་ལྷ་སྤྲོ་བའོ། ། དེ་དང་ལྡན་པ་བདག་མེད་མ་དེས་སོ། ། འདི་ཉིད་ ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། དམ་ཚིག་བྱིན་རླབས་རྣལ་འབྱོར་ལས། ། ཞེས་པ་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཉིད་དེ། ། དེའི་ཁ་སྦྱོར་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཟླ་བ་ཟླ་བའི་མར་ངོ་ཡི། ། བཅུ་བཞི་པ་ལ་ཁྱིམ་དབེན་པ། ། ཉིན་གུང་དྲག་པོའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། ཅུང་ཟད་ཆང་ནི་བཏུང་བྱ་ཞིང་། ། ལུས་ལ་ནི་རཾ་ཤུ་བསམས་ཏེ། ། དེ་བཞིན་གཅེར་བུར་གྱུར་པས་ཀྱང་། ། ལྷག་མ་དང་ནི་མི་གཙང་བས། ། དེ་ནས་དམ་ཚིག་བཟའ་བར་བྱ། ། ཟླ་བ་ཟླ་བའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ། དེ་ནས་དམ་ཚིག་བཟའ་བར་བྱ། །

Alternatively, the "superior painted image" refers to Hevajra, who is the nature of conventional truth. The "terrifying painted image" refers to Hevajra, who is the nature of ultimate truth. The inseparability of these two truths is what is called the "two truths." That [image] should be drawn and accomplished. By what means? By the five colors, which are the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. In what manner? It is the union arising from the inseparability of the syllables na and ra abiding in the skull-cup. Such is the wisdom of kaṃ; by abiding in that, it dissolves into its very nature. The "hair of the corpse" is the wisdom of the dharmadhātu. The "brush" means by way of the single nature of all things. "Whoever spins the thread, and whoever weaves the cloth, they too must be certain to possess the samaya; through the yoga of the blessing of samaya." "They too must be certain to possess the samaya" means the emanation of the samaya deities. It is by means of Nairātmyā, who is endowed with that. How so? "Through the yoga of the blessing of samaya" means the very application of the blessing of all the deities; that is the meaning of "union." "On the fourteenth day of the waning moon, in a secluded house, with a fierce mind at midday, one should drink a little wine. Visualizing the syllable raṃ on the body, and likewise being naked, one should then consume the samaya substances, even if they are leftovers or impure." Regarding "on the fourteenth day of the waning moon" and so forth, up to "one should then consume the samaya substances":

ཞེས་པའི་བར་གྱིས། འབྲི་མཁན་དང་སྒྲུབ་པ་པོ་དང་སྐུད་པ་དང་རས་ཡུག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གསུམ་ཆར་གྱིས་ཀྱང་འདི་བྲི་སྟེ། དོན་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་གང་ཟླ་བ་ཟླ་བའི་ཆ་ཞེས་པ་གྲང་བ་དང་བྲལ་བའོ། ། འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མར་ངོ་ཞེས་པ་བདག་མེད་མར་གྱུར་པའོ། ། བཅུ་བཞི་པ་ཞེས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅུ་བཞི་དང་ལྡན་པའོ། ། ཁྱིམ་དབེན་པར་ཞེས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་འབྱུང་གཞལ་ ཡས་ཁང་པ་རུའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན་ཉིན་གུང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་དོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། ཅུང་ཟད་ཅེས་པ་སེམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་སོ། ། དེ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན་ཀཾ། ཅི་ཞེས་པ་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཆང་ནི་བཏུང་བྱ་ཞིང་ སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བའོ། ། ལུས་ལ་མཁའ་སྤྱོད་མའི་མཐར་ཐུག་པ་རྟོགས་པ་ན། ནི་རཾ་ཤུ་ཟླ་བའོ། ། ཀཾ་བདེ་བ་སྟེ། བསམས་ཏེ་འདིའི་མཐར་ཐུག་པ་བསམ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཅེར་བུར་གྱུར་པས་ཀྱང་། ། ཞེས་པ་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་གྱུར་ པའོ། ། དེ་བཞིན་ཡང་ཞེས་པ། བཞི་པ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པ་མཚོན་པའོ། ། ལྷག་མ་དང་ནི་མི་གཙང་བས། ། ཞེས་པ་གཙང་བ་དང་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དམ་ཚིག་ནི་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། བཟའ་བ་ནི་རང་བཞིན་མེད་ པའི་རང་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། བཞིན་བཟང་སྙིང་རྗེ་ལྡན་པ་དང་། ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོ་སྐལ་བཟང་མ། །

Up to this point, both the scribe and the practitioner, as well as those preparing the thread and the cloth, should write this; the meaning is clear. Alternatively, "the moon, the portion of the moon" refers to being free from cold. How is this so? "The waning phase" refers to having become Nairātmyā. "The fourteenth" refers to being endowed with the fourteen ḍākinīs. "In a secluded house" refers to the celestial mansion of the source of phenomena (dharmodaya), the nature of the dharmadhātu. What is the distinction? At midday, it is the identity of Hevajra, the nature of non-duality. How is this so? It is said: "Slightly" refers to the mind because it is that which thinks. What is its distinction? "Kaṃ"—why? Because its nature is not an object of the senses. "Wine" is that which is to be drunk, which abandons the mind's conceptual clinging. When one realizes the culmination of Khecarī within the body, "ni-raṃ-śu" is the moon. "Kaṃ" is bliss; having contemplated this, it is said to be the very object of the contemplation that reaches its culmination. Likewise, "having become naked" means having become the nature that is free from obscurations. "Likewise also" indicates that the fourth [empowerment] is also like that. "With the remainder and the impure" means for the sake of abandoning conceptualizations such as purity and impurity. "Samaya" is the nature from which all deities arise; "eating" means one should realize the very nature of being without intrinsic existence. "O fair-faced one, endowed with compassion, beautiful in form and youth, fortunate one..."

མེ་ཏོག་བཟང་པོ་སྒྲུབ་པར་དགའ། ། རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་གཡོན་དུ་བཞག། འདི་ནི་འབྲི་མཁན་གྱིས་རི་མོ་འབྲི་བར་བྱེད་པའི་དུས་ན་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་དེ་གསུངས་ པའོ། ། ཡང་ན་གང་རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། བཞག་པ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་བྱེད་པའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན་གཡོན་ཟླ་བར་ཏེ། བཞིན་བཟང་གཉིས་ཀའི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་དབྱེར་མེད་ཅིང་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཨོཾ་ཞེས་པའོ། ། སྙིང་རྗེ་ལྡན་ཞེས་པ་འགྲོ་བའི་དོན་བསྒྲུབ་པར་བཟོད་པ་སྟེ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཟུགས་དང་ལང་ཚོ་སྐལ་བཟང་མ། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ། སྔར་བརྗོད་པའི་དོན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། མེ་ཏོག་བཟང་པོ་ཞེས་པ་བཟང་པོ་ཁུ་བ་ དང་། མེ་ཏོག་རྡུལ་ཏེ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དབྱེར་མེད་པའོ། ། ཨོཾ་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་ཉིད་དོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་བོ་ལ་དགའ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་དྲ་བ་སྡོམ་པར་བྲིས་སྐུའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་སྟེ་དྲུག་པའོ། ། ཞེས་པ་ ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་བརྟག་པ་གཉིས་པའི་ལེའུ་དྲུག་པའོ། ། ། ། དེ་ནས་དེ་ལ་ལྷ་མོས་ཞུས། ། བོལླ་ཀཀྐོ་ལ་སྦྱོར་བས། ། ཚེམས་ཀྱིས་མ་མཆུ་བཙིར་ནས་ནི། གླེགས་བམ་ཡང་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ། ཞེས་པའོ། ། ད་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་གྱི་ རང་བཞིན་རྟོགས་ཏེ། བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་།

Delighting in the accomplishment of the excellent flower, one places one’s own mudrā to the left. This explains how the painter should act at the time of drawing the image. Alternatively, one’s own mudrā is the coemergent wisdom (sahaja-jñāna); "placing" means to ascertain it through immovability. Where? To the left, in the moon. "Fair-faced" refers to the two garlands of nāda in both [mandalas], the nature of which is the indivisibility of the two mandalas, namely the syllable Oṃ. "Endowed with compassion" means the acceptance (kṣānti) of accomplishing the welfare of beings; it is the nature of the aggregate of perception (saṃjñā-skandha), the nature of the wisdom of Amitābha. "Form, youth, and good fortune" refers to the nature of the three vajras, the nature of the meaning previously described. "Excellent flower" refers to the excellent semen and the flower of the dust, the indivisibility of the moon and the sun. That is the very meaning of Oṃ. For that reason, "delighting in the practitioner" means the nature of the union (saṃpuṭa) through the indivisibility of Hevajra and the practitioner. This is the sixth chapter of the ritual for the painted image in the Hevajra-ḍākinījālasaṃvara. Thus ends the sixth chapter of the second section of the Hevajra-ṭīkā-saṃpuṭa-vimala. Then the Goddess asked him: "Through the union of the bola and kaṅkāla, and by pressing the lips with the teeth, how does the book also come to be?" Now, having realized the nature of the three maṇḍalas, the maṇḍala to be meditated upon and—

རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། བྲིས་སྐུའི་ཆོ་ག་སྔར་རྟོགས་ཤིང་། རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་ལེའུར་མདོར་བསྟན་པ་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་ངོ་བོ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་སྔགས་ཀྱི་ལེའུར་མདོར་བསྟན་པ་གསུང་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ལོངས་ སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པ་གླེགས་བམ་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་ཞུ་བའི་སྒོ་ནས་གསུངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་སྦྱོར་ལས། ། མཉེས་ཏེ་ལྷ་ཡིས་རབ་གསལ་མཛད། ། ཁ་སྦྱོར་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་སྤྲོ་བའི་བདག་ཉིད་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་ པའོ། ། གླེགས་བམ་ང་ཡིས་བཤད་བྱ་ཡིས། ། ལྷ་མོ་སྐལ་བ་ཆེན་མོ་ཉོན། ། སྦྲང་ཆེན་སྣག་ཚ་བྱས་ནས་ནི། ། མི་ཡི་རུས་པའི་འབྲི་སྨྱུག་གིས། ། གླེགས་བམ་སོར་ནི་བཅུ་གཉིས་པ། ། གྲོ་གར་དམ་ཚིག་ཅན་གྱིས་བྲི། ། སྦྲང་ཆེན་གྱི་སྒྲས་རིན་ཆེན་དབང་པོའོ། ། ཡང་ན་གང་བདུད་རྩི་ལྔ་ཉིད་ དོ་ཞེས་འགའ་ཞིག་འདོད་དོ། ། གླེགས་བམ་དང་ནི་བྲིས་སྐུ་ཉིད། ། གལ་ཏེ་སྐལ་མེད་མཐོང་ན་ནི། ། སྐྱེ་བ་འདིར་ནི་དངོས་གྲུབ་མེད། ། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། ། ཡང་དག་རབ་སྦྱིན་ལྡན་པ་ལ། ། རེས་འགའ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པ་ཉིད། ། གླེགས་བམ་ལམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ། ། སྐྲ་དང་ མཆན་ཁུང་ཉིད་དུ་སྦ། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན། གླེགས་བམ་དང་ནི་བྲིས་སྐུ་ཉིད། ། ཅེས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་སོ། ། གལ་ཏེ་སྐལ་མེད་མཐོང་ན་ནི། ། ཞེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ།

Having previously understood the rituals for the colored powder maṇḍala and the painted images, and having realized the nature of the nirmāṇakāya, which is the essence of the Vajra Body as briefly taught in the Vajra Family chapter, [the questioner asks] how the book—which is the nature of the Vajra Speech, the sambhogakāya, inseparable from the nirmāṇakāya, as briefly taught in the Mantra chapter—should be produced. Thus it was asked. Regarding that, it is said: "From the union of the vajra and lotus, the deity, being pleased, made it clearly manifest. From the very nature of the union, it abides as the luminosity that is the essence of emanation. I shall explain the book; listen, O goddess of great fortune! Having made ink from 'great honey,' with a pen of human bone, the book should be twelve finger-widths long; the one possessing the samaya should write it on birch bark. By the term 'great honey,' the Lord of Jewels is meant. Alternatively, some maintain it refers to the five nectars themselves. If the book or the painted image is seen by one who lacks the fortune, there will be no accomplishment in this life, and it will not be an object of experience in the next world. To one who possesses the perfect gift, it should be shown only occasionally. The book should be hidden in the path, in the hair, or in the armpit." This is the clear meaning according to the literal sense. Alternatively, "the book and the painted image" refers to the two bodies of the Blessed One. "If seen by one who lacks the fortune" refers to those whose sense faculties and objects are not purified.

གང་ཞིག་ཡེ་ཤེས་དེ་ ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་འདིར་འཁོར་བར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་རྟོགས་པར་གྱུར་ན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། གང་ལ་བསྟན་པར་བྱ་ ཞེ་ན་གསུངས་པ། ཡང་དག་རབ་སྦྱིན་ལྡན་པ་ལ། ། ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་རབ་སྦྱིན་ཏེ། མན་ངག་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་ཡང་དག་རབ་སྦྱིན་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པ་ནི་རྟོག་པའོ། ། རེས་འགའ་ཙམ་ཞིག་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་བག་ཆགས་སྤངས་པ་མེད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། བྷ་གར་ལིངྒ་རབ་བཞག་ནས། ། ཡང་ཡང་ཙུམྦ་ན་མཛད་ཅིང་། ། བདེ་ཆེན་མཉམ་པ་མྱང་མཛད་དེ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་བཟའ་བ་བསྟན། ། བཟའ་བ་ཞེས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ ཏེ། དེ་བསྟན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཚོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བཟའ་བ་ནི། ། ཉོན་ཅིག་ལྷ་མོ་མིག་ཡངས་མ། ། གང་དུ་ཟོས་ན་སྒྲུབ་པ་པོའི། ། འདོད་པ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ མཚོན་པའོ། ། དུར་ཁྲོད་རི་ཡི་བྱ་སྐྱིབས་དང་། ། དེ་བཞིན་མི་མེད་གྲོང་ཁྱེར་དང་། ། ཡང་ན་དབེན་པའམ་རྒྱ་མཚོའི་མཐར། ། བཟའ་བ་འདི་ནི་ཀུན་དུ་སྤྱད། ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་དུར་ཁྲོད་ཅེས་པ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའོ། །

That which is wisdom is not an object of experience. For that very reason, in this life, cyclic existence is not established, and the next world is not an object of experience. Furthermore, if one were to realize nirvāṇa, there would be no establishment [of anything]; this is the intended meaning. To whom should it be taught? It is said: "To one who possesses perfect generosity." Because of possessing an excellent application, it is "perfect generosity"; it is called "perfect generosity" because of the application of correctly bestowing the pith instructions. Teaching through the nature of the two truths and the abandonment of afflictions is "realization." [This occurs] only occasionally; the intended meaning is that even then, the latencies have not been abandoned. "Having placed the liṅga in the bhaga, repeatedly performing the cumbana, and tasting the equality of great bliss, the Vajra-holder taught the 'food'." The term "food" refers to the nature of the saṃbhogakāya; the meaning is that he taught that. "Listen, O wide-eyed goddess, to the food of the gaṇamaṇḍala, by eating which all the desires of the practitioner will be accomplished." This symbolizes the manifest awakening to omniscience. "In a charnel ground, a mountain cave, or likewise in an uninhabited city, or in a secluded place or at the edge of the ocean, this food should be consumed." This is the clear meaning according to the literal sense. Alternatively, "charnel ground" refers to the wheel of dharma.

རི་ཡི་བྱ་སྐྱིབས་ཞེས་པ་བདེ་ བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའོ། ། མི་མེད་གྲོང་ཁྱེར་ཞེས་པ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའོ། ། དབེན་པ་ཞེས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོའོ། ། བཟའ་བ་འདི་ནི་ཀུན་དུ་སྤྱད། ། ཅེས་པ་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པའོ། ། འདི་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། རྒྱ་མཚོའི་མཐར་ཞེས་པ་རྒྱ་མཚོ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ བཅས་པ་སྟེ། འཁོར་ལོ་བཞིར་གྱུར་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། ། ཡང་ན་གང་། དེའི་མཐའ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཏེ། སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པ་ཉིད་ལས་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་ལ་གདན་དུ་བརྟག་བྱ་བ། ། རོ་ཡི་གཟུགས་ཅན་དགུ་ཡིན་ཏེ། ། དེ་ལ་ཞེས་པ་དུར་ཁྲོད་ལ་སོགས་ པར་གདན་ཞེས་པ་གནས་པ་དང་བརྟན་པ་སྟེ། དེ་བརྟག་པར་བྱ་ཞིང་དེའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་དགུ་ཞེས་པ་བདག་མེད་མ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་དབུས་སུ་བཞུགས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་དེ། དེ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་དགུའོ། ། རོ་ཡི་གཟུགས་ཅན་ཞེས་པ་ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ན་སྟག་གི་པགས་པ་དང་། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་དུར་ཁྲོད་རས། ། དབུས་སུ་ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེའི་གཟུགས། ། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་དགོད། ། དགུ་ཞེས་མདོར་བསྟན་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྔར་བཞིན་གནས་ཤེས་ནས། ། ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་བྲལ་ རྣམས་སུ་ཡང་། མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་བྲལ་གྱི་དབྱེ་བས་གནས་ཤེས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་སྔར་བཞིན་ཞེས་པ་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།

The "bird-shelter of the mountain" is the wheel of great bliss (mahāsukha-cakra). The "desolate city" is the wheel of emanation (nirmāṇa-cakra). "Seclusion" is the wheel of perfect enjoyment (saṃbhoga-cakra). "This food is to be consumed everywhere" refers to engaging in the activity. If one asks how this is so, it is said: "At the edge of the ocean." The "ocean" is together with the mudrā, having become the four wheels. Their "edge" is the ultimate. Alternatively, what is that? Its "edge" is its very nature; the intention is that it arises from the very process of emanation and withdrawal. Regarding that, "one should examine the seat; there are nine in the form of corpses." "There" refers to the charnel grounds and so forth. "Seat" means a place of abiding and stability; one should examine that and completely abandon attachment to it. If one asks what kind, "nine" refers to the eight ḍākinīs residing in the center with Vajradhara, who is inseparable from Nairātmyā; together with them, there are nine. "In the form of corpses" means the nature of the dharmadhātu. Alternatively: "On a tiger skin, and likewise on a cloth from a charnel ground, In the center is the form of Hevajra; Then, one should arrange the yoginīs." This is the detailed explanation of the brief mention of "nine." "Just as before" means knowing the locations; the meaning is knowing the locations of the ḍākinīs according to the divisions of the cardinal and intermediate directions. "Just as before" is because they are primordially unborn.

ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་བྲལ་གྱི་དབྱེ་བ་བརྟག་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དམ་ཚིག་མཱ་ལ་ཏིནྡྷ་ན། ། སྟག་གི་པགས་པའི་ སྟེང་དུ་བཟའ། ། དམ་ཚིག་ཞེས་པ་གོ་ཀུ་ད་ཧ་ན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དེར་ནི་རྒྱལ་པོ་ཤཱ་ལི་ཡི། ། བཟའ་བ་འབད་པས་བཟའ་བར་བྱ། ། རྒྱལ་པོ་ཤཱ་ལི་ཡི་སྒྲས། ། མིའི་སྒྲོན་མ་བཟའ་བར་བྱ་ཞིང་དམ་ཚིག་གཞན་ཡང་བཟའ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཟོས་ཤིང་ཟོས་ནས་ཀྱང་། ། དེར་ནི་མ་མོ་མཆོད་ པར་བྱ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཤཱ་ལི་ལ་སོགས་པ་ཟོས་ནས། དེར་དེའི་ཚེ་མ་མོ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་མཆོད་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་གང་ཟོས་ཤིང་ཟོས་ནས་དེར་མ་མོ་མཆོད་པར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་མ་དང་སྲིང་མོ་དང་། ། སྲིང་མོའི་བུ་མོ་སྒྱུག་མོ་སྟེ། ། དེ་རྣམས་རྟག་ཏུ་ལེགས་མཆོད་ན། ། ཚོགས་ཀྱི་ དཀྱིལ་འཁོར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། དེ་རྣམས་རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་རྒྱུན་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་མཆོད་ན་ཚོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དོ། ། སྐྱེས་པའི་ཐོད་ཆེན་ཆ་གཅིག་པ། ། ཆང་ནི་བཟང་པོས་ཡོངས་བཀང་སྟེ། ། བླ་མ་ལ་དབུལ་སྐལ་ཆེན་མ། ། ཕྱག་འཚལ་ནས་ནི་ རང་ཡང་བཏུང་། ། པདྨའི་ལག་པས་བླང་བ་དང་། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ནི་ལག་པས་དབུལ། ། ཡང་དང་ཡང་དུ་རབ་བཏུད་པ། ། དེར་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་ཡིས་བྱ། ། ཆ་གཅིག་བ་ཞེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་ཐོད་ཆེན་ཞེས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཆང་ནི་བཟང་པོས་ཡོངས་བཀང་སྟེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། བླ་མ་ལ་དབུལ་དེ་ཉིད་དུ་གཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །

The meaning is that one should not examine the distinctions between the cardinal and intermediate directions. Regarding the samaya mālatindhana: "Eat upon a tiger skin." "Samaya" refers to the gokudahanas and so forth. "There, one should diligently eat the food of King Śāli." By the term "King Śāli," one should eat the "human lamp" and also eat other samayas. Having eaten and eaten there, one should worship the mātṛs. After that yogi has eaten the śāli and so forth, at that time, one should worship the mātṛs, the ḍākinīs. Alternatively, whatever has been eaten, having eaten it, one should worship the mātṛs there. "If one always properly worships the mother, the sister, the sister’s daughter, and the mother-in-law, the gaṇamaṇḍala will be accomplished." "Always" means if one worships through continuous meditative union, the "gaṇamaṇḍala" is in every respect. "A single large human skull, completely filled with excellent liquor, should be offered to the guru. Having prostrated, O fortunate one, you yourself should also drink. Taking it with a lotus hand, and offering it with that very hand, the practitioner should bow again and again there." "Single part" (ekāṃśa) refers to the nature of non-duality; "large skull" (mahākapāla) is the wisdom of the perfectly awakened Buddha. For that very reason, "completely filled with excellent liquor" is the nature of the indivisibility of the three vajras. The meaning is that it should be offered to the guru and placed in that very state.

གང་ཞིག་རྟག་ཏུ་བླ་མ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་རང་ཡང་བཏུང་སྟེ། དེ་ཉིད་རང་རིག་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། པདྨའི་ལག་པས་ བླང་བ་དང་། ། ཞེས་པ་གཉིས་ཀའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ལག་པས་དབུལ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཡང་དང་ཡང་དུ་རབ་བཏུད་ པ། ། (དར་,དེར་)ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་ཡིས་བྱ། ། ཞེས་པ་དུས་ཡུན་རིང་མོར་བར་ཆད་མེད་པར་གུས་པ་དང་བཅས་པས་གོམས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ཞེས་པའོ། ། བཟའ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བདུན་པའོ། ། གླེགས་བམ་གྱི་ཆོ་ག་གསུངས་པས་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལོངས་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྟེ། དེ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཟའ་བའི་ཡི་གེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ཡང་པ་ཊ་སྦས་པ་སྟེ། དེ་ལེན་པ་དང་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ལེའུའོ། ། ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་བརྟག་པ་གཉིས་པའི་ལེའུ་བདུན་པའོ། ། ། ། ད་ནི་བྲིས་སྐུ་དང་གླེགས་བམ་གྱི་ཆོ་གས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ སྐུ་གཉིས་གསུངས་ནས། ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ཞུ་བའི་སྒོ་ནས་ཉེ་བར་རྩོམ་པ། དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་མས་ཞུས་པ། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟ་བུ། ། ཀུན་རྫོབ་རྣམ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས། ། བདེ་བ་སྦྱིན་པ་བཤད་དུ་གསོལ། །

Whoever always pays homage to the guru, that very act is itself the drinking; this is the meaning of "self-awareness." "Taking with the lotus hand" refers to the meaning of the wisdom that is the indivisibility of the five wisdoms of both, having the nature of the conventional truth. "Offering with that very hand" refers to the meaning of the wisdom that is the indivisibility of the five wisdoms of both, having the nature of the ultimate truth. "Bowing down again and again" means that the practitioner should practice with devotion over a long period of time without interruption; this refers to "those practitioners." This is the seventh chapter on eating. Because the ritual of the book is taught, it is the sambhogakāya, which has the nature of the reality of mantra. For that very reason, it is taught by the syllables of eating. Furthermore, "paṭa" means hidden; because it is taken and held, it is a "chapter" (paṭala). This concludes the seventh chapter of the second section from the Hevajra Commentary: The Stainless Union. Now, having taught the two bodies through the rituals of the painted image and the book, in order to show the dharmakāya which has the nature of the two truths, the text begins with the request of the yoginīs: "The yoginī asked: 'What is the Great Seal (mahāmudrā)? Please explain how it bestows bliss through the nature of conventional forms.'"

ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་ པོ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཇི་ལྟ་བུ་ཀྱེ་བདེ་བ་སྦྱིན་པ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞུས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ། ཤིན་ཏུ་རིང་མིན་ཐུང་བ་མིན། ། གནག་པ་མ་ཡིན་དཀར་བ་མིན། ། པདྨའི་འདབ་མའི་རྣམ་པ་ འདྲ། ། དེ་ཡི་དབུགས་ནི་དྲི་ཞིམ་ལྡན། ། པདྨའི་འདབ་མ་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མཆོག་ཏུ་སྔོ་བསངས་ཏེ། སྒྲོལ་མའི་རང་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་མ་བཞི་པ་ཉིད་གསུངས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་དབུགས་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དྲི་ཞིམ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་བཟང་པོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གཉིས་ ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། རྡུལ་ཡང་དྲི་ཞིམ་ལྡན་གྱུར་ཏེ། ། རི་དྭགས་ལྟེ་བའི་དྲི་དང་མཚུངས། ། དེའི་རྡུལ་གླ་རྩིའི་དྲི་དང་མཚུངས་པ་སྟེ། འདིས་ནི་རིན་ཆེན་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་གསུངས་སོ། ། པདྨ་ལ་ཡང་ཨུཏྤལ་དྲི། ། སྐད་ཅིག་པདྨ་ལྟ་བུ་འབྱུང་། ། པདྨ་ཞེས་པ་ཆོས་འབྱུང་སྟེ། ། དེ་ཡང་ཨུཏྤལ་ལྟ་བུར་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པར་བསྟན་པའོ། ། དྲི་ཞེས་པ་པདྨ་དེའི་དྲི་པདྨ་ལྟ་བུ་སྟེ། པདྨའི་དྲི་དང་འདྲ་བ་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་སྐད་ཅིག་སྟེ། མཉམ་པར་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་ལས། ། ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། འདིས་ནི་འོད་དཔག་ མེད་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་གསུངས་སོ། ། དེ་ཡི་ག་པུར་སིཧླ་དག། མཁས་པས་དྲི་བཟང་མཚོན་པར་བྱ། ། ཨུཏྤལ་ཡི་དྲིར་འགྱུར་ཞིང་། ། ཨ་ཀ་རུ་ནི་ནག་མཚུངས་པའོ། ། ཤིན་ཏུ་རིང་མིན་ཐུང་བ་མིན། ། གནག་པ་མ་ཡིན་དཀར་བ་མིན། །

"Please explain how the Mahāmudrā, by way of the nature of conventional truth, bestows bliss," thus requested the yoginīs, Nairātmyā and the others. The Blessed One replied: "Not too long, not too short, Not black, and not white, Resembling the shape of a lotus petal, Her breath is fragrant." By being like a lotus petal, she is supremely dark blue; thus, the fourth yoginī, the nature of Tārā, is described. For that very reason, her breath is the inseparability of the two garlands of nāda. "Fragrant" means possessing excellent wisdom; the intention is that it is the wisdom of the inseparability of both. "Her dust also becomes fragrant, Equal to the scent of musk." Her dust is like the scent of musk; by this, the purity of Ratneśvara is described. "In the lotus, too, there is the scent of utpala; In an instant, it arises like a lotus." "Lotus" refers to the dharmodaya; it is shown to be extremely soft, like an utpala. "Scent" means the scent of that lotus is like a lotus; one should understand that a scent similar to a lotus arises. How so? "In an instant," meaning from the instant of union. By this, the purity of Amitābha is described. "Her camphor and sihlaka The wise should recognize as a fine fragrance; It becomes the scent of utpala, And is equal to black agaru." "Not too long, not too short, Not black, and not white," [as before].

ཞེས་པ་འདིས་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་སྤྲུལ་ པའི་སྐུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཡི་དབུགས་ནི་དྲི་ཞིམ་ལྡན། ། ཞེས་པ་འདིས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། ། རྡུལ་ཡང་དྲི་ཞིམ་ལྡན་གྱུར་ཏེ། ། རི་དྭགས་ལྟེ་བའི་དྲི་དང་མཚུངས། ། ཞེས་པ་འདིས་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་གསུངས་སོ། ། པདྨ་ ལ་ཡང་ཨུཏྤལ་དྲི། ། སྐད་ཅིག་མ་ལྟ་བུ་འབྱུང་ཞེས་པ་འདིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་བཞི་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཡི་ག་པུར་སིཧླ་དག། མཁས་པས་དྲི་བཟང་མཚོན་པར་བྱ། ། སྐུ་བཞི་པོ་འདི་ཉིད་དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཁ་སྦྱོར་ཉིད་ལས་ག་པུར་དང་སིཧླ་ དག་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དག་གི་དྲི་བཟང་པོ་མཚོན་ཅིང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མཁས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། བློ་ལྡན་མི་གཡོ་བ་ཉིད་དང་། ། སྙན་པར་སྨྲ་ཞིང་ཡིད་འོང་མ། ། སྐྲ་བཟང་དབུས་སུ་གཉེར་མ་གསུམ། ། ཕལ་བས་པདྨ་ཅན་དུ་ འདོད། ། བློ་ལྡན་ཞེས་པ་མཁས་པ་ཉིད་དོ། ། མི་གཡོ་མ་ཞེས་པ་སྐྱེས་པ་གཞན་ལ་མི་འགྲོ་བའོ། ། སྙན་པར་སྨྲ་ཞེས་པ་མི་སྙན་པ་བརྗོད་པ་དང་། རྩུབ་མོ་ཡང་མི་སྨྲ་བའོ། ། ཡིད་འོང་མ་ཞེས་པ་ཡིད་དགའ་བར་བྱེད་པའོ། ། སྐྲ་བཟང་ཞེས་པ་འཇམ་ཞིང་གཞོན་པ་དྲི་ཞིམ་པོ་དང་ལྡན་པ་སྐྲ་མཚམས་ཕྱེད་པ་ དང་ལྡན་པའོ། ། དབུས་སུ་གཉེར་མ་གསུམ་ཞེས་པ་ལང་ཚོ་གསར་པ་དང་ལྡན་པའོ། །

By this, the nirmāṇakāya, characterized by appearance, is shown. "Its breath is fragrant" indicates the saṃbhogakāya, characterized by expression. "Even the dust is fragrant, like the scent of musk" speaks of the nature of the dharmakāya, characterized by perfect awareness. "Even the lotus has the scent of the utpala, arising like a moment" indicates the svābhāvikakāya; this fourth [body] is the nature of the indivisibility of the three vajras. "Its camphor and sihlaka should be known as the fragrance of the wise" means that these four bodies are the nature of the four joys. From the Saṃpuṭa itself, camphor and sihlaka symbolize the fragrance of Vajradhara and Nairātmyā; "the wise" means one endowed with the jñāna of a perfectly awakened buddha. "The intelligent one, who is immovable, speaks pleasantly and is charming; with beautiful hair and three folds in the middle, the common folk call her Padmāvatī." "Intelligent" means wise. "Immovable" means she does not go to other men. "Speaks pleasantly" means she does not utter unpleasant or harsh words. "Charming" means she brings joy to the mind. "Beautiful hair" means hair that is soft, youthful, fragrant, and with a well-parted hairline. "Three folds in the middle" means she possesses the freshness of youth.

དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་ཕལ་པ་འདོད་པ་དང་ཆགས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་པདྨ་ཅན་མཆོག་གི་འདྲེན་མ་ཅན་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཡང་ན་སྔར་གསུངས་པའི་ག་བུར་དང་སིཧླ་དག་དྲི་བཟང་ པོ་དང་ལྡན་པ་ཁ་སྦྱོར་ཉིད་ཀྱི་བློ་ལྡན་ཏེ། སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་གཡོ་མ་གྱ་གྱུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྙན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཡིད་འོང་མ་ཞེས་ པ་ཆོས་(གྱི་,ཀྱི་)སྐུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། སྐྲ་བཟང་ཞེས་པ་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབུས་སུ་གཉེར་མ་གསུམ་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་སྐུའི་རང་བཞིན་དབྱེར་མེད་པའོ། ། དེ་ནི་ཕལ་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པས་པདྨ་ཅན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་འདོད་ཅིང་ངེས་པ་ཉིད་དོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་ཅན་མ། ། དེ་སྙེད་ན་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། པདྨ་ཅན་རྙེད་ཅིང་ཤེས་ན། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་ཅན་མའོ། ། ཡང་ན་གང་། ཅི་ཞིག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་ཅན་མ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་མ་བདག་མེད་མས་གསོལ་བ། ། སྨོན་ལམ་ཇི་ལྟར་གདབ་པར་བགྱི། ། འདི་ཡི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ། ཕྱག་ རྒྱ་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟ་བུ།

Ordinary beings, who are under the sway of desire and attachment, call her the "Lotus-Bearer" (padmavatī), the supreme guide. Alternatively, she is the wise one who possesses the union of the previously mentioned camphor and sihlaka, endowed with a fragrant scent; she is the nature of qualities such as the ten powers (daśabala) and the fearlessnesses (vaiśāradya). For that very reason, she is the "Immovable One," whose nature is without crookedness, and who possesses the emanation body (nirmāṇakāya). "Speaking pleasantly" is the nature of the enjoyment body (saṃbhogakāya). "The Delightful One" is the identity of the dharma body (dharmakāya). "Fine-Haired" is the nature of the essence body (svābhāvikakāya), the inseparability of the three bodies. For that reason, the "three folds in the middle" signify the inseparability of the nature of all bodies. Because she possesses that very reality, the Lotus-Bearer is asserted to be the one endowed with the wisdom of perfectly complete awakening (samyaksaṃbodhi); this is the certainty. "Having the form of the coemergent (sahaja), when she is found, accomplishment will occur." If one finds and knows the Lotus-Bearer, the accomplishment of Mahāmudrā will be attained. How is this so? Because she is the one with the form of the coemergent. Alternatively, if one asks, "What will be accomplished?" the meaning is: "The coemergent one with the form of the coemergent"—that is, the coemergent wisdom itself will be accomplished. Then the yoginī Nairātmyā asked: "How should the aspiration (praṇidhāna) be made?" The meaning of this is as follows: "What is Mahāmudrā like?"

ཀུན་རྫོབ་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཅན་ཞེས་པ་དེ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཇི་ལྟ་བུའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་འདི་ལྟ་བུའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཞེས་ཞུས་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཞུས་པ་ན་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་སུ་སྐྱེ་དང་དམ་ཚིག་ཅན། ། སྨྱོ་མེད་ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་སྟོན། ། བླ་མ་ལ་གུས་སྙིང་རྗེར་ལྡན། ། སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ཤོག། ལག་པས་རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་འཁྲོལ། ། ཟབ་མོའི་ཆོས་ནི་ཀློག་པ་དང་། ། བཙུན་མོའི་ཁུ་བ་མཉམ་ཟས་ཅན། ། སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ཤོག། ། རིགས་སུ་སྐྱེ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་མཆོག་ཏུ་སྐྱེ་བའོ། ། དམ་ཚིག་ཅན་ཞེས་པ་བསྲུང་བ་དང་བཟའ་བའི་དམ་ཚིག་དང་ལྡན་པའོ། ། སྨྱོ་མེད་ཅེས་པ་བག་ཆགས་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། རིགས་དང་རུས་ཀྱི་ཁེངས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་སྟོན་ཞེས་པ་བདེན་པ་ གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་གནས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བླ་མ་ལ་གུས་སྙིང་རྗེ་ལྡན། ། སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ཤོག། ཅེས་པ་སྲིད་པ་གཞན་དང་གཞན་དུའོ། ། ལག་པས་རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་འཁྲོལ། ། ཞེས་པ་འདི་ནི་མཆོག་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པའོ། ། ཟབ་མོའི་ཆོས་ནི་ཀློག་པ་དང་། ། ཞེས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྔགས་འཆད་པར་དགའ་བའོ། ། བཙུན་མོའི་ཁུ་བ་མཉམ་ཟས་ཅན། ། ཞེས་པ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་སྐུ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ལག་པ་རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་འཁྲོལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རིགས་སུ་སྐྱེ་དང་དམ་ཚིག་ཅན་ནོ། །

That which is called "having a form of conventional appearance" is unique; it arises through the power of an aspiration characterized in this way. The question was asked: "By what kind of aspiration does one come to have the nature of such a Mahāmudrā?" When asked thus, the Blessed One replied: "Born into the family, possessing the samaya, Free from madness, teaching Hevajra, Devoted to the guru and endowed with compassion— May I be so in birth after birth. Holding the vajra and ringing the bell with the hands, Reading the profound Dharma, Sharing the consort’s fluid as food— May I be so in birth after birth." "Born into the family" means being born into the supreme [families] of the Tathāgatas and so forth. "Possessing the samaya" means being endowed with the samayas of protection and consumption. "Free from madness" does not mean being devoid of habitual tendencies, but rather having completely abandoned pride regarding one's family and lineage. "Teaching Hevajra" means abiding in the manner of the two truths. For that very reason: "Devoted to the guru and endowed with compassion—may I be so in birth after birth," which refers to other successive existences. "Holding the vajra and ringing the bell with the hands" is a supreme illustration, meaning "may I come to know reality." "Reading the profound Dharma" means delighting in explaining the Mantra of the Mahāyāna. "Sharing the consort’s fluid as food" means the body in which all conceptual constructions have been completely abandoned. By the very act of holding the vajra and ringing the bell with the hands, one is "born into the family and possesses the samaya."

ཟབ་ མོའི་ཆོས་ཀློག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྨྱོ་མེད་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་སྟོན་པའོ། ། བཙུན་མོའི་ཁུ་བ་མཉམ་ཟས་ཅན། ། ཞེས་པ་འདིས་བླ་མ་ལ་གུས་སྙིང་རྗེ་ལྡན་པའོ། ། སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ཤོག། ཅེས་པ་སྨོན་ལམ་སྟེ། དེའི་མཐུ་ལས་དེ་འདི་ལྟ་བུའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ནས་ལྷ་མོ་དེ་མཉེས་ ཏེ། ཚིག་འདི་དག་ནི་ཞུ་བ་མཛད། ། སྐལ་མེད་སེམས་ཅན་གདུལ་དཀའ་བ། ། གང་གིས་འདུལ་བར་འགྱུར་བ་ལགས། ། གདུལ་བ་དཀའ་བ་ཞེས་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐལ་མེད་ཅེས་པ་སྣོད་དུ་མི་རུང་བའོ། ། འདུལ་བ་ཞེས་པ་བསླབ་པ་དང་སྡོམ་པ་ལ་ གནས་པའོ། ། གང་གིས་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་རྟོག་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར། སྨོན་ལམ་ཡང་འདུལ་བ་འཛིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་། གདུལ་དཀའ་བ་སྐལ་བ་མེད་པ་རྣམས་ལ་འདུལ་བ་ཉིད་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱང་དངོས་གྲུབ་ འདོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཇི་ལྟར་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་འདི་ཞུ་བར་མཛད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཞུས་པ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ། དང་པོར་གསོ་སྦྱོང་སྦྱིན་པར་བྱ། ། དེ་རྗེས་བསླབ་པའི་གནས་བཅུ་ཉིད། ། དེ་ལ་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་བསྟན། ། མདོ་སྡེ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ ཉིད། ། དེ་ཡི་རྗེས་ལ་དབུ་མ་བསྟན། ། རྒྱུད་ཀུན་གྱི་ནི་ཚུལ་ཤེས་ནས། ། དེ་རྗེས་ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་བརྩམ། ། དང་པོར་གསོ་སྦྱོང་སྦྱིན་པར་བྱ། ། དེ་རྗེས་བསླབ་པའི་གནས་བཅུ་ཉིད། །

By the mere reading of the profound Dharma, the non-insane Hevajra is revealed. "One who eats the queen’s fluid as equal food"—by this, one possesses devotion to the guru and compassion. "May it come to pass in birth after birth"—this is the aspiration; by its power, this is called the "Great Seal" (Mahāmudrā). Then, that goddess, being pleased, made this request: "By what means are those unfortunate sentient beings who are difficult to tame tamed? 'Difficult to tame' means those who delight in non-virtuous actions. For that very reason, 'unfortunate' means they are unsuitable vessels. 'Taming' means abiding in the trainings and vows. By what and how will they attain it?" This is the conceptual inquiry: by what power of aspiration will they become the very nature of the Great Seal? Furthermore, aspiration is preceded by upholding the discipline; for those who are difficult to tame and unfortunate, the very possibility of discipline does not exist. They too desire accomplishments (siddhi), and thus they inquire and ask, "How is that so?" When they had thus requested, the Blessed One (Bhagavān) replied: "First, the Sojong (Poṣadha) should be given; After that, the ten points of training themselves. To them, the Vaibhāṣika should be taught; The Sautrāntika likewise. Then, the Yogācāra itself; Following that, the Madhyamaka should be taught. Having understood the systems of all the Tantras, After that, begin the Hevajra. First, the Sojong should be given; After that, the ten points of training themselves."

ཅེས་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བ་དང་། ། ཆང་འཐུང་བ་དང་། དྲི་དང་། ཕྲེང་བ་དང་། བྱུག་པ་ལ་སོགས་ པ་སྤོང་བ་ནི་གསོ་སྦྱོང་བསླབ་པའི་གནས་བཅུའོ། ། དེ་ལ་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་བསྟན། ། ཞེས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ཏེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་ ནོ། ། མདོ་སྡེ་པ་ཞེས་པ་མདོ་སྡེ་ཀློག་པར་བྱེད་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་བདེན་པ་ཞེས་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ལུགས་སོ། ། དབུ་མ་ཞེས་པ་མཐའ་བཞི་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་པ་དབུ་མའི་ལུགས་སོ། ། རྒྱུད་ཀུན་གྱི་ནི་ཚུལ་ཤེས་ནས། ། དེ་རྗེས་ ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་བརྩམ། ། འདིས་གསོ་སྦྱོང་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུགས་ཞེས་ནས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་བརྩམ་པར་བྱའོ། ། ཡང་ན་གང་། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་སྒྲས་མ་ལུས་པའི་ཁྱད་པར་བསྐྱེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བརྩམ་ཞིང་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། སློབ་མ་གུས་པས་བླངས་ན་ནི། ། འགྲུབ་འགྱུར་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚོགས་འདི་ཐམས་ཅད་གལ་ཏེ་སློབ་མ་གུས་པ་དང་བཅས་པས་བཟུང་ན་དེའི་ཚེ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཉིད་ དོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། འདུལ་བའི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་བརྒྱད་པའོ། །

Thus, the abandonment of killing and so forth, as well as the abandonment of drinking alcohol, and the use of perfumes, garlands, ointments, and so forth, are the ten points of training for the poṣadha. Regarding that, "the Vaibhāṣika is taught" refers to the systems of the hearers (śrāvaka) and the solitary buddhas (pratyekabuddha). The awakening of the hearers is of the nature of having abandoned the obscurations of the afflictions (kleśāvaraṇa). That of the solitary buddhas is of the nature of having abandoned one portion of the obscurations to the knowable (jñeyāvaraṇa). "Sautrāntika" refers to those who study the sūtras. "Yogācāra" refers to the system of the Yogācāra, which holds that consciousness alone is real. "Madhyamaka" refers to the system of the Madhyamaka, which is liberated from the four extremes and is the conventional in all its aspects. "Having understood the systems of all the tantras, one should then compose the Hevajra." Having understood the systems of all the tantras through the practice of the poṣadha and so forth, one should then compose the Hevajra. Alternatively, the meaning is: having fully understood the generation of all the specific distinctions without exception through the expression "the systems of all the tantras," one should compose and attain the Hevajra, which is the nature of the two truths and the characteristic of the manifest, perfect awakening to omniscience. "If the disciple receives it with devotion, it will be accomplished; of this there is no doubt." If this entire collection is grasped by a disciple endowed with devotion, then it will be accomplished; of this there is no doubt at all—this is the intended meaning. This is the eighth chapter, titled "The Chapter on Discipline."

དེ་ནི་ལེའུ་གང་དུ་འདུལ་བ་ཉིད་གཙོ་བོར་གསུངས་པའོ་ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་བརྟག་པ་གཉིས་པའི་ལེའུ་བརྒྱད་པའོ། ། ། ། དེ་ནས་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པ་ཡི། ། མཚན་ཉིད་ཡང་དག་ རབ་ཏུ་བཤད། ། གང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་ཙམ་གྱིས། ། སྒྲུབ་པོས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། སྐལ་བ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གདུལ་དཀའ་བ་རྣམས་གསོ་སྦྱོང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་གདུལ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཤིང་། ཚར་བཅད་པས་ཀྱང་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ གསུངས་པའོ། ། ཡང་ན་གང་། བྲིས་སྐུ་དང་། གླེགས་བམ་གྱི་ཆོ་གས་ཁ་སྦྱོར་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་གསུངས་པས་དབྱེར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པ་ཡི། ། མཚན་ཉིད་ཡང་དག་རབ་ཏུ་བཤད། ། ཅེས་པ་སྟེ། གང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་ཙམ་གྱིས། ། སྒྲུབ་པོ་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་སྒྲུབ་པ་པོ་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་གང་། སྒྲུབ་པ་པོ་ཁ་སྦྱོར་ འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་ནི་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཚར་བཅད་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གདུལ་དཀའ་བ་རྣམས་འདུལ་བར་འགྱུར་རོ། ། བསྒྲུབ་བྱའི་ལྟེ་བའི་རྩ་བ་ནི། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱི་ལག་པས་དབྱེ། ། ཧེ་རུ་ཀ་ཡི་རབ་སྦྱོར་གྱིས། ། ཁོང་ནས་ཁྲོ་བའི་སེམས་ ཀྱིས་ཏེ།

This is the eighth chapter of the second section of the Hevajra Tantra Commentary: The Stainless Union (Saṃpuṭa-vimala), in which the discipline (vinaya) itself is primarily taught. Next, the characteristics of the separation of the union (saṃpuṭa) will be correctly and thoroughly explained. By merely knowing which [characteristics], the practitioner will attain accomplishment (siddhi). It is taught that those sentient beings who are unfortunate and difficult to discipline should be tamed through the giving of the restoration and purification vows (poṣadha) and so forth; furthermore, in order to discipline them through subjugation, the characteristics of the separation of the union are taught. Alternatively, since the Great Seal (mahāmudrā) is taught through the union itself by means of the ritual of the painted image and the book, it is the characteristic of inseparability; therefore, the characteristic of its separation is the nature of emanation and withdrawal. If one asks what those characteristics are, it is said: "Next, the characteristics of the separation of the union will be correctly and thoroughly explained. By merely knowing which, the practitioner will attain accomplishment." This means that by merely knowing the characteristics of the separation of the union, the practitioner will attain accomplishment. Alternatively, the practitioner who knows the characteristics of the separation of the union will attain the accomplishment of the separation of the union. Therefore, even through subjugation, those sentient beings who are difficult to discipline will be tamed. "The root of the navel of the object of accomplishment should be separated by the hand of the one possessing the ascetic observances (vrata), through the supreme application of Heruka, with a mind of inner wrath."

བསྒྲུབ་བྱའི་ཞེས་པ་ཚར་གཅད་པ་དང་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ལྟེ་བའི་རྩ་བར་ལག་པ་བཅུག་ནས་ལག་པས་དབྱེ་བར་བྱའོ། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ཞེས་པ་བྱ་བ་ངེས་པར་གྱུར་པའོ། ། ཧེ་རུ་ཀ་ཡི་རབ་སྦྱོར་གྱིས། ། ཞེས་པ་རང་ཉིད་ཧེ་རུ་ཀའི་ངོ་བོར་བྱས་ཏེ། ཁོང་ནས་ཁྲོ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ ཞེས་བདག་ཉིད་ཁྲོ་བའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཡང་ན་གང་། བསྒྲུབ་བྱའི་ལྟེ་བའི་རྩ་བར་ནི་ཞེས་པ་ཀློག་པ་དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བསྒྲུབ་བྱའི་ལྟེ་བའི་རྩ་བར་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱིས་ལག་པས་ཁ་སྦྱོར་དབྱེ་བར་བྱའོ། ། ཧེ་རུ་ཀ་ཡི་རབ་སྦྱོར་གྱིས། ། ཞེས་པ་རང་ཉིད་ཧེ་རུ་ ཀའི་གཟུགས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་བྱ་ཡང་སྟེ། དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་བསྐྱོད་པའི་གཟུགས་སུ་འཕོ་བར་བྱེད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གདུལ་དཀའ་བ་རྣམས་ཀྱང་འདུལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་བསྒྲུབ་བྱ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་དབྱེ་ཞིང་སྤྲོ་བར་བྱ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྤྲོ་བའི་ངོ་བོས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། གང་དུ་ཞེ་ན། ལྟེ་བར་ལྟེ་བའི་རྩ་བ་སྟེ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་རྩ་བའོ། ། དེར་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ཁ་སྦྱོར་ལ་གནས་པའོ། ། ལག་པ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡིས་སོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། ཧེ་རུ་ཀའི་རབ་སྦྱོར་གྱིས་གཉིས་ཀའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཧེ་རུ་ཀའི་རྣམ་པར་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁོང་ནས་ཁྲོ་བའི་སེམས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདི་ནི་བསྒོམས་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི། ། སངས་རྒྱས་ཀྱང་ནི་ངེས་པར་འཇིག། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཁ་སྦྱོར་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཞེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཡང་འཇིག་པར་འགྱུར་ཏེ།

Regarding the phrase "of the object of accomplishment," one should place the hand at the navel—the site to be subdued or to be cared for—and separate [the channels] with the hand. "The practitioner" refers to one whose activity has become certain. "By the supreme application of Heruka" means having transformed oneself into the essence of Heruka, and with a mind of wrath from within. This means the nature of one's own pride as wrathful. Alternatively, the reading "at the navel of the object of accomplishment" has this meaning: the practitioner should separate the union with the hand at the navel of the object of accomplishment. "By the supreme application of Heruka" means one's own form as Heruka. Likewise, the object of accomplishment as well; their consciousness is transferred into the form of Akṣobhya. Therefore, even those who are difficult to tame will be tamed. Alternatively, the object of accomplishment should be separated and emanated as Vajradhara, and one should abide in the nature of emanating Vajradhara. Where? At the navel, which is the root of the navel; the bodhicitta itself is the root. There, the practitioner abides in the union. "With the hand" means with the five wisdoms of both. What is the distinction? By the supreme application of Heruka, the five wisdoms of both are generated in the form of Heruka. For that very reason, it says "with a mind of wrath from within." For that very reason: "By this mere meditation, even a Buddha will certainly perish." By the union of meditative attainment itself, even a Buddha—meaning even mere consciousness—will be destroyed.

ཡང་དག་པ་ནི་མཐོང་ བའི་ལམ་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། བསྟན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་། ། བླ་མ་སངས་རྒྱས་འཇིག་བྱེད་པ། ། བླ་མ་ཐུབ་པ་ལ་མཉན་ནས། ། སྙིང་རྗེ་ཡིས་ནི་གསད་པར་བྱ། ། ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་བྱའི་གཟུགས་བལྟས་ཏེ། ། ཁ་ནི་འོག་ཏུ་རྣམ་བསྒོམ་ཞིང་། ། ཁྲག་ནི་སྐྱུག་པར་འགྱུར་བ་ཉིད། ། འདར་ ཞིང་མགོ་སྐྱེས་གྲོལ་བའོ། ། དེ་ཡི་ལམ་དུ་ཁབ་ནི་མེའི། ། གཟུགས་ཅན་འཇུག་པར་བསམ་བྱ་ཞིང་། ། སྙིང་གར་བྱིན་ཟའི་ས་བོན་ནི། ། བལྟས་ནས་སྐད་ཅིག་དེ་ལ་གསད། ། སྙིང་རྗེ་ཡིས་ནི་གསད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་གསད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུའོ། ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། བླ་མ་ཐུབ་པ་ལ་མཉན་ནས། ། ཞེས་པ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་དམྱལ་བར་འགྲོ་བའི་སེམས་ཅན་འདི་གནོད་པར་འཚལ་ཞེས་གསོལ་བའོ། ། བསྟན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་། ། ཞེས་པ་གཞན་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་གསུང་ལ་འགོད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བླ་མ་སངས་རྒྱས་འཇིག་བྱེད་པའོ། ། གང་ཞིག་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་བལྟས་ནས་སྙིང་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་ཧེ་རུ་ཀའི་རབ་སྦྱོར་གྱིས་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་ལ་འཕོ་བར་བྱ་ཞིང་གསད་པའི་དོན་དུ་ཇི་ལྟ་བུའི་གཟུགས་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་གཟུགས་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞིང་། ཁ་འོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་ཁྲག་སྐྱུག་པ་དང་འདར་བ་དང་སྐྲ་གྲོལ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་ཡི་ལམ། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེའི་ལམ་དུ་ཁབ་ནི་མེའི་གཟུགས་ཅན་བསམ་པར་བྱ་སྟེ་སྙིང་གར་རོ། །

It is not the case that the authentic [view] becomes the path of seeing. Regarding the passage: "One who harms the Teaching, and one who destroys the Guru-Buddha; having heard [the request] from the Guru-Muni, one should kill [them] out of compassion," and so forth: "Killing out of compassion" means it is for the sake of benefiting sentient beings. Therefore, the meaning is that it does not become a fault of harming sentient beings. "Having heard [the request] from the Guru-Muni" means petitioning the Buddhas and Bodhisattvas, saying, "This sentient being is intent on harming [us]." "One who harms the Teaching" refers to one who subverts the speech of the Tathāgatas. For that very reason, it says "one who destroys the Guru-Buddha." Having observed one who has become such, out of compassion itself, through the application of Heruka, one should transfer their consciousness into the Akṣobhya family and kill them. As for the manner of meditating on their form for the purpose of killing: one should meditate on their form exactly as it is, [visualizing them] with their face turned downward, vomiting blood, trembling, and with hair disheveled. "The path of one who has become such" refers to visualizing a needle in the form of fire entering the vajra-path at the heart.

འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། སྙིང་གར་ཞེས་པ་བསྒྲུབ་བྱའི་སྙིང་གར་བྱིན་ཟ་མེའི་ས་བོན་རཾ་ཡིག་ཁ་དོག་དམར་པོའོ། ། དེ་བལྟས་ནས་དེ་ཉིད་ཁབ་ཏུ་བསམ་པར་བྱ་ཞེས་འབྲེལ་ཏེ། སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལས་གསད་པར་བྱ་བའོ། ། ཡང་ན། སྙིང་རྗེ་ཡིས་ནི་གསད་པར་བྱ། ། ཞེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཀུན་ དུ་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པའོ། ། དེས་བྱ་སྟེ་འགྲོ་བའི་དོན་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པའོ། ། འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཅེས་པ་སྟེ། སྙིང་གར་བྱིན་ཟའི་ས་བོན་ནོ། ། བལྟས་ནས་ འཇིག་པས་དེའི་སྐད་ཅིག་ལ་གསད་པར་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་ལས་སོ། ། འདིས་ནི། ལྟེ་བར་གཏུམ་མོ་འབར་བ་ན། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་རིམ་པའི་གདམས་ངག་མཚོན་པའོ། ། རིམ་པ་འདིས་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མི་གནས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མི་གནས་པར་བཞེངས་པའོ། ། ཁ་སྦྱོར་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟེ། ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པ་ནི་གཉིས་ཀའི་མཚན་ཉིད་ ཁ་སྦྱོར་ཞེས་པའོ། ། རྒྱུད་འདི་ལ་ནི་སྲེག་བླུགས་མེད། ། ཕྱག་རྒྱ་བཅིང་བའི་བྱ་བ་མེད། ། སྔགས་ཆེན་བཀླགས་པས་གྲུབ་པ་སྟེ། ། བསམ་གཏན་ཙམ་གྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །

How is this so? It is said: "At the heart" refers to the heart of the object of accomplishment, where the seed-syllable of the fire-god, the letter raṃ, is red in color. Having visualized that, one should contemplate it as a needle; in that very instant, the [object] is to be slain. Alternatively, "one should slay with compassion" means the complete abandonment of the conceptualization of consciousness; that itself is the conventional truth becoming utterly pure. By that, one engages in the welfare of beings. How is this so? It is the very wisdom that completely abandons the conceptualization of consciousness, which is the seed-syllable of the fire-god at the heart. Having visualized it, it is destroyed, and thus slain in that instant; it is by means of the instant of wisdom. This indicates the sequence of instructions in the verses beginning with "When the inner heat blazes at the navel." By this sequence, the nature of the non-dual union—the essence of emanation and withdrawal—is the Blessed One who has abandoned all conceptualization and discursive thought. He arises without abiding in the conditioned expanse and without abiding in the unconditioned expanse. "Union" is the manifest complete awakening in all aspects; "separating the union" refers to the characteristics of both, which is called "union." In this tantra, there is no burnt offering, no activity of binding mudrās, and no accomplishment through reciting great mantras; accomplishment is achieved through concentration alone.

ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་འདི་ལ་སྦྱིན་སྲེག་གི་བྱ་བ་མེད་ཅིང་ཕྱག་རྒྱ་བཅིང་བའི་བྱ་བ་ཡང་མེད་དེ། སྔགས་བརྗོད་པ་ཉིད་ལས་འགྲུབ་ ཅིང་བཀླགས་པས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྔགས་ཆེན་ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བསམ་གཏན་ཙམ་གྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་འབའ་ཞིག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། གསང་བ་མཆོག་ནི་བཤད་བྱ་ཡིས། ། ཉོན་ཅིག་ལྷ་མོ་བཞིན་བཟང་མ། ། སྲིད་པ་སྤྱོད་པ་ཉམས་ དགའ་བ། ། རྟོག་མེད་དངོས་གྲུབ་སྦྱིན་པ་པོ། ། འབར་བའི་ཕྲེང་བ་འཁྲིགས་པའི་སྐུ། ། རིན་ཆེན་ཆེན་པོ་ལྷ་མོ་ལྟོས། ། མ་ཕུག་པ་ཡི་སྦྱོར་བྲལ་འགྱུར། ། ཕུག་པས་དགའ་བ་སྦྱིན་པ་པོ། ། དེ་ལྟར་འཁོར་བ་རིན་ཆེན་ནི། ། འདོད་པ་ལྔ་ཡི་ཡོན་ཏན་ལྡན། ། མ་དག་པ་ནི་དུག་ཏུ་འགྲོ། ། དག་པ་བདུད་ རྩི་ལྟ་བུར་འགྱུར། ། འཁོར་བའི་རྣམ་པ་ཧེ་རུ་ཀ། འགྲོ་བ་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པའི་གཙོ། ། གང་གི་གཟུགས་ཀྱིས་འགྱུར་བ་ཉིད། ། དེ་ནི་ང་ཡིས་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན་རེ་ཞིག་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་བསྒོམས་པས་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་ འགྱུར་རོ། ། འདི་ནི་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་དེ། གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་མེད་པར་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པས་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ། གསང་ཆེན་མཆོག་ནི་བཤད་བྱ་ཡིས། ། སྲིད་པ་སྦྱོང་བ་ཉམས་དགའ་བ། །

In this Hevajra Tantra, there is no activity of fire offerings (homa) and no activity of binding mudrās; for accomplishment is achieved through the mere recitation of mantras and through reading. For that very reason, the great mantra is the wisdom of authentic conceptualization. It is said: "By mere concentration, the generation of the mind of awakening alone will be accomplished." "I shall explain the supreme secret; listen, O goddess of beautiful countenance! The conduct of existence is delightful, the bestower of non-conceptual accomplishment. Behold the goddess, the great jewel, whose body is a mass of blazing garlands! Through non-piercing, there is separation from union; through piercing, she is the bestower of joy. Thus, the jewel of saṃsāra possesses the qualities of the five desires. When impure, it becomes poison; when pure, it becomes like nectar. Heruka is the form of saṃsāra, the lord who liberates beings. Listen as I explain the very form by which transformation occurs!" What is being said here? First, the Hearers (śrāvaka) and others manifest awakening by meditating on the side of the antidotes. This is the greatness of the wisdom of complete and perfect awakening in the Hevajra Tantra: without meditating on the side of the antidotes, even by opening the union (yuganaddha), one becomes the wisdom of manifest and complete awakening to omniscience; therefore, all activities become liberated. To clarify that very point: "I shall explain the supreme great secret, the delightful purification of existence."

ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཞོམ་དུ་མེད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྟོག་མེད་དངོས་གྲུབ་སྦྱིན་པ་པོ། ། ཞེས་པ་ཕྱག་རྒྱ་ ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་ཆེན་པོ་ལྷ་མོ་བདག་མེད་མ་ལྟོས་ཞེས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། འབར་བའི་ཕྲེང་བ་འཁྲིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིག་གི་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྐུ་ཞེས་པ་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་ཉིད་རིན་ཆེན་ཆེན་པོ་སྟེ་སྦྱོར་བྲལ་འགྱུར། ཨ་བདག་མེད་མ་དང་སྦྱོར་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། ། མ་ཕུག་པས་བདག་མེད་མ་མངོན་དུ་གྱུར་པས། ། ཕུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དགའ་བ་སྦྱིན་པ་པོ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བའི་དོན་ རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཡང་ན་གང་། ཨ་སྦྱོར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་རིན་ཆེན་ཆེན་པོ་མ་ནིང་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཉིད་དོ། ། འཁོར་བ་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མ་ཕུག་པས་ཨའི་སྦྱོར་བས་བདེན་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པ་ལས། དགའ་བ་སྦྱིན་ པ་པོ་ཞེས་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡང་དེ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། གཞན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཙམ་གྱི་དཔེ་ནི། འབར་བའི་ཕྲེང་བ་འཁྲིགས་པའི་སྐུ། ། རིན་ཆེན་ཆེན་པོ་ལྷ་མོ་ལྟོས། ། རིན་པོ་ཆེ་དེ་མ་ཕུག་པས་ནི་སྦྱོར་བྲལ་འགྱུར། འཐད་ པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། ། སླར་ཕུག་པ་ནི་དགའ་བ་སྦྱིན་པ་པོ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱན་ཉིད་ལས་ཚིམ་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །

Thus, it is indestructible in every respect. For that very reason, it is said: "The bestower of non-conceptual accomplishment." This is the nature of the accomplishment of Mahāmudrā. For that same reason, it is said: "Look at the Great Jewel, the goddess Nairātmyā!" This refers to the excellence of the object of authentic wisdom and the authentic view. If one asks what the distinction is: it is that which is not within the range of the eyes of all those [beings] amidst the swirling garlands of blazing light. What is it like? It is "the body," which possesses the nature of the three bodies (kāyas). That itself is the "Great Jewel," which becomes free from union. "A" is Nairātmyā, and the union is Vajradhara; it becomes just like that. Because Nairātmyā is not pierced, she is manifest; because Vajradhara is pierced, he is the bestower of joy, who causes one to realize the meaning of the conventional truth exactly as it is. Alternatively, "A" becomes the union; that itself is the Great Jewel, the union of the neuter. It becomes the birth of all in saṃsāra. How so? Because, through the union of "A" when not pierced, one realizes the wisdom of the inseparable two truths, it is the "bestower of joy." The intention is that even the conceptualization of the wisdom of supreme bliss does not exist therein. Furthermore, the analogy for the mere conventional truth is: "The body of the swirling garlands of blazing light; look at the Great Jewel, the goddess!" If that jewel is not pierced, it becomes free from union; the logical consequence is that it will not give rise to birth. However, when it is pierced, it becomes the bestower of joy, satisfying sentient beings by being their very ornament.

དཔེས་མཚོན་པ་གསུངས་པ། དེ་བཞིན་དེ་ལྟར་འཁོར་བ་སྟེ། ། འཁོར་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། རིན་ཆེན་ནི་དགའ་བ་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་ཏེ། ཇི་ ལྟར་ཞེ་ན། འདོད་པ་ལྔ་ཡི་ཡོན་ཏན་ལྡན། ། ཞེས་པའོ། ། དེ་ཡང་འཁོར་བ་མ་དག་པ་ནི་དུག་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞིང་། དག་པར་གྱུར་ན་བདུད་རྩི་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཏེ། བདུད་རྩིར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན། འཁོར་བ་ནི་འཁོར་བར་གྱུར་པ་ཡེ་ཤེས་ཏེ་རིན་ཆེན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་ བཞིན་ནོ། ། འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའོ། ། འཁོར་བ་དེ་ཉིད་མ་དག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་དུག་ཏུ་བརྟག་པར་བྱ་ཞིང་དག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་ན་བདུད་རྩི་ལྟ་བུར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་ འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཁོར་བ་མ་ནིང་གི་རྣམ་པ་ཧེ་རུ་ཀ་འགྲོ་བ་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པ་སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གཙོ་བོ་ཞེས་པ་རང་ཉིད་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་གཟུགས་ཀྱིས་གང་གི་རང་བཞིན་གྱིས་འགྱུར་བ་ཡང་དག་པའི་དེ་ཁོ་ན་དེ་ནི་ཨ་ཡིག་ དང་ཧཾ་ཡིག་གི་རང་བཞིན་ཏེ། བཤད་ཅིང་བརྗོད་པར་བྱ་ཡིས་ཉོན། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁ་སྦྱོར་དེ་ཁོ་ན་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའོ། ། སྙིང་རྗེའི་སྤྱན་ནི་དམར་པོ་ལ། ། བྱམས་པའི་ཐུགས་ལ་ཡན་ལག་གནག། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ཡིས་ནི། ། ཞབས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བརྗོད། ། ཞལ་བརྒྱད་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད། ། ཕྱག་རྣམས་སྟོང་པ་བཅུ་དྲུག་ཉིད། །

The illustration is taught: "In that same way, saṃsāra is suchness; saṃsāra is wisdom." It is a "jewel" because it causes joy to flourish. How so? "Endowed with the qualities of the five desires." Furthermore, impure saṃsāra becomes poison, whereas when it becomes pure, it becomes like nectar; it becomes nectar. Alternatively, saṃsāra is the wisdom that has become saṃsāra, the nature of the coemergent jewel. It is endowed with the qualities of the five desires, such as the mirror-like wisdom and the others. That very saṃsāra, when it is not of the nature of realizing suchness in its impurity, is to be conceptualized as poison; but when it becomes pure, having the nature of suchness, it becomes like nectar, endowed with the perfection of bodhicitta. For that very reason, saṃsāra is the neuter form Heruka, who liberates beings, the nature of the three bodies and five wisdoms. He is called the "Lord" because he is the agent and so forth himself. In whatever form and by whatever nature he transforms, that authentic reality is the nature of the syllables A and Haṃ. Listen as it is explained and described: "The nature of the union of insight and method is the nature of the opening of that very union." "The eyes are red with compassion; the limbs are black with a loving mind. By the four means of gathering, the feet are said to be fourfold. The eight faces are the eight liberations; the arms are the sixteen emptinesses."

ཕྱི་མོས་སངས་རྒྱས་ལྔ་རུ་འགྱུར། ། གདུག་པ་འདུལ་ཕྱིར་ཁྲོ་བོ་ཉིད། ། སྙིང་རྗེ་འགྲོ་བ་གདོན་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱན་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཟིགས་པ་སྟེ། དམར་པོ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའོ། ། བྱམས་པའི་ཐུགས་ལ་ཡན་ལག་གནག། ཅེས་པ་ཐུགས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ཡིས་ནི། ། ཞེས་པ་སྦྱིན་པ་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། དོན་སྤྱོད་པ་དང་། དོན་མཐུན་པ་ཉིད་དེ། འདིས་ ཞབས་བཞིར་བརྗོད་དོ། ། ཞལ་བརྒྱད་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་སྟོང་པར་ལྟ་བ་ཞེས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ནང་གི་གཟུགས་རྣམས་སྟོང་པར་ལྟ་བ་ཞེས་པ་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་སྟོང་པར་ལྟ་བ་ཞེས་པ་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ རྣམས་སྟོང་པར་ལྟ་བ་ཞེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་སྟོང་པར་ལྟ་བ་ཞེས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་སྟོང་པར་ལྟ་བ་ཞེས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་སྟོང་པར་ལྟ་བ་ ཞེས་པ་འགོག་པ་དང་། ཅུང་ཟད་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་སྟོང་པར་ལྟ་བ་ཞེས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བརྒྱད་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་ཞལ་བརྒྱད་དོ། ། ཕྱག་རྣམས་སྟོང་པ་བཅུ་དྲུག་ཉིད། ། ཅེས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་བརྗོད་ཟིན་པ་ཉིད་དོ། ། ཕྱི་མོས་སངས་རྒྱས་ལྔ་རུ་འགྱུར། ། ཞེས་པ་ འཁོར་ལོ་དང་། རྣ་རྒྱན་དང་། མགུལ་རྒྱན་དང་། ལག་གདུབ་དང་།

The five [faces] become the five Buddhas; the wrathful nature is for the sake of subduing the malevolent. Through the desire to deliver beings with compassion, the eyes behold the nature of the two truths; they are red, signifying passion. "The limbs are black due to the mind of loving-kindness" means this is because the mind is the nature of non-apprehension through equanimity. "By the four means of attraction" refers to generosity, pleasant speech, purposeful conduct, and consistency in purpose; by these, the four feet are described. The eight faces are the purification of the eight liberations: "viewing forms as empty" is emptiness; "viewing internal forms as empty" is the absence of marks; "viewing external forms as empty" is the absence of wishes; "viewing the sense bases as empty" is non-arising; "viewing the base of infinite space as empty" is the absence of entities; "viewing the base of infinite consciousness as empty" is freedom from desire; "viewing the base of neither perception nor non-perception as empty" is cessation; and "viewing the base of nothingness as empty" is nirvāṇa. Thus, the eight faces arise from the purification of the eight doors of liberation. "The arms are the sixteen emptinesses" refers to the sixteen emptinesses already explained. "The five [ornaments] become the five Buddhas" refers to the wheel, earrings, necklace, bracelets, and...

སྐ་རགས་རྣམས་ཀྱིས་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་སོ། ། གདུག་པ་འདུལ་ཕྱིར་ཁྲོ་བོ་ཉིད། ། ཅེས་པ་གདུག་པའི་སེམས་ཅན་གདུལ་བའི་ཕྱིར་ཁྲོ་བོའི་བདག་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་། སེམས་ནི་ བདུད་ཆེན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ། སེམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད། ། རང་གི་སེམས་ནི་གདུལ་བའི་ཕྱིར། ། བདག་ནི་བདུད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ། ། ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན། སྙིང་རྗེའི་སྤྱན་ནི་དམར་པོ་ལ། ། ཞེས་པ་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་བདེན་པ་གཉིས་ཉིད་དེ། སྤྱན་གཉིས་ནི་ཤེས་རབ་ དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་གཟིགས་པ་གཉིས་སོ། ། ཡན་ལག་གནག་ཅེས་པ་ཡན་ལག་དྲུག་སྒོམ་པ་ལས་འདས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བྱམས་པའི་ཐུགས་ལས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གཅིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་སོ། ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོའི་སྒྲས་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ནི་ བསྡུ་བའོ། ། དེའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་དོན་དམ་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ནི་བཞི་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེས་ན་ཞབས་བཞི་སྟེ། དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་བཞིའོ། ། ཞལ་བརྒྱད་ཅེས་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་བརྒྱད་ཉིད་དེ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གཞིའོ། ། ཕྱག་རྣམས་སྟོང་པ་བཅུ་དྲུག་ཉིད། ། ཅེས་པ་དབང་པོ་དྲུག་དང་ཡུལ་དྲུག་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅོ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ གཉིས་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

The belts are the five Tathāgatas, Akṣobhya and the rest. "In order to subdue the wicked, he is wrathful" means that he has the nature of a wrathful deity for the sake of taming sentient beings who are malevolent. As it is said: "The mind is the great Māra; the mind is the Tathāgata. In order to tame my own mind, I approach as Māra." Alternatively, "The eyes are red with compassion" refers to the nature of universal passion, which is the two truths themselves. The two eyes are the two visions, the nature of which is the emanation and withdrawal of insight and method. "Limbs black" means transcending the meditation on the six limbs. How so? From the wisdom of equality, which is one with the heart of loving-kindness. "Holding by means of the articles of attraction" means gathering. The nature of those articles is endowed with the ultimate; their basis is the fourth wisdom. Therefore, there are four feet, which are the four wisdoms, joy and the rest. "Eight faces" are the eight causes of the Dharma, the basis of perfect awakening. "The arms are the sixteen emptinesses" refers to the six faculties, the six objects, and the six consciousnesses; these eighteen sense bases are all emptiness, and not the partial emptiness of the Hearers and so forth. This is because emptiness is of the nature of insight and method, and thus both are included within it.

ཕྱི་མོས་ཞེས་པ་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ལྔ་རུ་འགྱུར་རོ། ། འདིས་ཅི་གསུངས་ན། སངས་རྒྱས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་སྐུ་ཞེས་པའོ། ། གདུག་པ་འདུལ་ཕྱིར་ཁྲོ་བོ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ཁྲོ་བོའི་བདག་ཉིད་མི་ བསྐྱོད་པའི་སྐུ་སྟེ། གདུག་པ་འདུལ་ཕྱིར་ཞེས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་བསལ་བ་ལས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། གཞན་ཡང་གསུངས་པ། ཤ་ཡིས་པུཀྐ་སཱི་རུ་བྱ། ། ཤ་ཡི་རང་བཞིན་གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་པུཀྐ་སཱི་སྟེ། ཤ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་ཁྲག་གིས་རི་ཁྲོད་ མ། ། གཤེར་བ་ཉིད་ལས་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁྲག་གིས་རི་ཁྲོད་མ་སྟེ། ཁྲག་ནི་རི་ཁྲོད་མའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། གདོལ་བ་མོ་ནི་ཁུ་བར་བརྗོད། ། གདོལ་བ་མོ་མེའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆགས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ཁུ་བ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་ཁུ་བ་དང་གདོལ་ བ་མོ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། ། གཡུང་མོ་རྐང་དང་ཚིལ་ཡིན་ཏེ། ། རྐང་དང་ཚིལ་ནི་གཡུང་མོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། འདིས་ནི་སའི་ཁམས་ཤ་དང་། ཆུའི་ཁམས་ཁྲག་དང་། མེའི་ཁམས་ཁུ་བ་དང་། རླུང་གི་ཁམས་རྐང་དང་ཚིལ་ཞེས་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་འབྱུང་བ་ བཞིའོ་ཞེས་པ་དང་། པགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་བདུན། ། ཞེས་པ་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་།

By the very term "the latter," they are definitively established as the five buddhas. What is expressed by this? It is said that "all the Tathāgatas are the body, which is the nature of the five buddhas." "In order to subdue the wicked, he is the wrathful one" refers to the body of Akṣobhya, the nature of the wrathful. "In order to subdue the wicked" means for the purpose of clearing away the latencies of the afflictions. Furthermore, it is said: "Flesh is to be made Pukkasī." Flesh is the nature of Mohavajra Pukkasī; the meaning is that flesh is her very nature. "Likewise, blood is Śavarī." Because of its fluidity, it is the nature of passion; thus, blood is Śavarī, meaning blood is the nature of Śavarī. "The Caṇḍālī is said to be the semen." Caṇḍālī is the nature of fire; for that very reason, passion and the passion of following are called semen, and semen and Caṇḍālī are non-dual. "The Ḍombī is marrow and fat." Marrow and fat are called Ḍombī. By this, it is shown that the earth element is flesh, the water element is blood, the fire element is semen, and the wind element is marrow and fat; thus, the four elements are exclusively the nature of the five wisdoms. "The skin is the seven branches of awakening" refers to the branch of awakening of correct mindfulness, the branch of awakening of correct discrimination of phenomena, the branch of awakening of correct joy, the branch of awakening of correct pliancy, the branch of awakening of correct concentration, and the branch of awakening of correct equanimity.

བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་རྣམ་པར་དག་པ་པགས་པ་དང་། པགས་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཞེས་པའོ། ། རུས་པ་བདེན་པ་བཞི་པོ་ ཉིད། ། ཅེས་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པར་བྱ་ཀུན་འབྱུང་སྤང་བར་བྱ་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱ་ལམ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པའོ། ། ཤ་དང་། ཁྲག་དང་། ཁུ་བ་དང་། རྐང་དང་། ཚིལ་དང་། པགས་པ་དང་། རུས་པ་སྟེ། ཁམས་བདུན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཁའ་འགྲོ་ མ་བདུན་གྱི་སྐུ་ཡིན་ཞིང་འདི་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་ལྔ་ནི་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་གཉིས་ནི་ས་སྤྱོད་མ་དང་། མཁའ་སྤྱོད་མ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པ་དང་བརྒྱད་ནི་རྒྱུ་དང་བཞི་ཉིད་དེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་ བརྒྱད་དང་། བརྒྱད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཅུ་དྲུག་ནི། ། ཕྱག་རྣམས་སྟོང་ཉིད་དག་པ་སྟེ། ཞེས་པ་ཤིན་ཏུ་ངེས་པར་གྱུར་པའོ། ། འདིས་ནི་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་ལེའུར། དངོས་པོ་བསྒོམ་བྱ་ཤེས་རབ་ཅན། ། དངོས་པོ་མེད་པའང་ཡོངས་ཤེས་པས། ། དེ་ལྡན་ཧེ་རུ་ཀ་བསྒོམ་བྱ། ། དངོས་པོ་མེད་པའང་ཡོངས་ ཤེས་པས། ། ཞེས་པ་མདོར་བསྟན་པ་གསུངས་པའི་རྒྱས་པར་བཤད་པའང་ངེས་པར་གྱུར་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གསུངས་པའོ། ། སྔགས་ཀྱི་ལེའུར་མདོར་བསྟན་པའི་སྔགས་བཏུ་བ་ཞུས་པས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མངོན་པར་གསལ་བར་མཛད་པ། སྔགས་བཏུ་བ་ནི་ཇི་ ལྟར་འགྱུར། །

The branch of awakening of diligence and the branch of awakening of equanimity: these are the seven branches of awakening in their purity, and the skin itself is the seven branches of awakening. "The bones are the four truths" refers to suffering, origin, cessation, and the path; that is, suffering is to be known, origin is to be abandoned, cessation is to be realized, and the path is to be cultivated. Flesh, blood, semen, marrow, fat, skin, and bone—these seven elements are the bodies of the seven ḍākinīs, and this is Hevajra, the nature of which is insight and method. The five ḍākinīs are Vajrī and so forth. The two ḍākinīs are Bhūcarī and Khecarī. Together with the inseparable Vajradhara and Nairātmyā, these eight are the four causes. The two sets of eight, making sixteen, are the hands, which are the purity of emptiness; this is the definitive certainty. By this, the detailed explanation of what was briefly taught in the "Vajra Family Chapter"—"The wise one should meditate on the entity, and by fully knowing the non-entity, one should meditate on Heruka who possesses that; by fully knowing the non-entity"—is also established as the definitive certainty. This is the teaching on the nirmāṇakāya of the Blessed One. Having requested the extraction of the mantras briefly taught in the "Mantra Chapter," the saṃbhogakāya is made clearly manifest. "How does the extraction of the mantras occur?" [is the question].

གང་གི་སྔགས་ཀྱིས་སྐྱེ་བོ་ཡིས། ། ལས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་འགྱུར་བ་ཉིད། ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་བཤད་དུ་གསོལ། ། གང་གི་སྔགས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ནཱ་དའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཏེ། སྔགས་ཞེས་པ་ཡིད་སྐྱོབ་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། སྐྱེ་བོའི་ཞེས་པ་སྐྱེ་བོ་ལུས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ སོ། ། ལས་ཀྱི་ཞེས་པ་ལས་ཀྱི་ལུས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། སྐྱེ་བོ་ལས་ཀྱི་ལུས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུའོ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེའི་བཏུ་བ་བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་བཤད་དུ་གསོལ། ཀྱེ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཞེས་ ཞུས་པ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོས་བཀའ་སྩལ་པ། སྔགས་ནི་ཁྱོད་ལ་ངས་བཤད་ཀྱིས། ། ལྷ་མོ་ཤེས་རབ་ཆེན་མོ་ཉོན། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། སྙིང་རྗེ་ཉིད་སྙིང་པོ་སྟེ། དེ་གང་གིས་སྐུར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་པར་འོས་པའོ། ། དེས་གསུངས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བ་མཛད་པ་སྟེ། ། སེམས་ཅན་ལེགས་བྱས་མ་བསྒྲུབས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཉན་པར་མི་འགྱུར་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། ལྷ་མོ་ཉོན་ཞེས་པ་ཀུན་ རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཆེན་མོ་ཉོན་ཞེས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། སྔགས་ནི་ཁྱོད་ལ་བཤད་པར་བྱའོ། ། སྔགས་དེ་ཡང་ང་ཞེས་པ་ཨ་ཡིག་དང་ཧཾ་ཡིག་ཉིད་དོ། །

"By which mantra do beings attain the accomplishment of action? Please explain the Great Bliss." Regarding the phrase "by which mantra," it is by the nature of the āli-kāli (vowels and consonants) and nāda (vibration). "Mantra" is so called because it protects the mind. "Beings" refers to those who possess a body. "Of action" refers to the body of action; it is for the sake of those beings who possess the body of action. Their "accomplishment" is the attainment of the very nature of the accomplishment of Mahāmudrā. Please explain how the extraction of that [mantra] occurs. When [the goddess] requested, "O Great Bliss, Vajradhara," the Blessed One, the Great Vajra-holder, the Vajra Essence of great majesty, replied: "I shall explain the mantra to you; listen, O Goddess of Great Insight." "The Great Vajra-holder" is the one whose nature is the two truths. Compassion itself is the "essence" (hṛdaya); he is the one who has become the embodiment of that. For that very reason, he is of great majesty, worthy of worship by all. His speech is the constant turning of the Wheel of Dharma. Those sentient beings who have not accomplished virtuous deeds will not realize, hear, or see it. "Goddess, listen" refers to the nature of the relative truth. "Listen, O Great Insight" refers to the nature of the ultimate truth. "I shall explain the mantra to you"—that mantra is the syllables A and Haṃ.

དང་པོར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྦྱིན། ། ཨུཥྨ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་པ་ལ། ། པུཀྐ་སཱིས་བརྒྱན་ སྟོང་པས་མནན། ། མདོག་དཀར་མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱ་སྦྱར། ། འདི་ནི་བཟླས་པ་འབུམ་གྱིས་ནི། ། འགྲོ་བ་རྟག་ཏུ་རེངས་པར་བྱེད། ། དང་པོར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་པ་ཨོཾ་ཡིག་གོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་ཨུཥྨ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་པ་ཞེས་པ་ཧ་ཡིག་གོ། ། པུཀྐ་སཱིས་བརྒྱན་པ་ཞེས་པ་ཨུ་ཡིག་དང་སྦྱོར་བའོ། ། སྟོང་པས་མནན་ཞེས་པ་སྟོང་པ་ཐིག་ལེ་སྟེ། དེས་མནན་པའོ། ། མདོག་དཀར་ཞེས་པ་ཁ་དོག་དཀར་པོ་སྟེ་མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱ་སྦྱར་ཞེས་པ་གཡོ་བའི་དངོས་པོ་ལ་དགོད་པར་བྱའོ། ། སྔོན་དུ་སྔགས་འབུམ་ཟླས་ཏེ། དེ་ནས་འགྲོ་བ་རྟག་ཏུ་རེངས་པར་བྱེད་དོ། ། བར་མ་ཆད་པས་ཅེས་དགོངས་པའོ། ། ཨོཾ་ཧཱུྃ་ སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་སྔགས་ཏེ། སྔགས་འདིས་རེངས་པ་དང་། གཡོ་བ་མེད་པར་བྱེད་དོ། ། དང་པོར་ཡི་གེའི་བདག་པོ་བཞག། དེ་རྗེས་མཁའ་སྤྱོད་མ་དེ་ནས། ། མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱ་སྦྱར་བྱས་ནས། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་དབང་དུ་བྱེད། ། ཡི་གེའི་བདག་པོ་ཨོཾ་ཡིག་སྟེ། དེ་དང་པོར་བྱིན་ནས། དེའི་རྗེས་ལ་མཁའ་ སྤྱོད་མ་ཨཾ་ཡིག་གོ། ཁ་དོག་དམར་པོ་མེ་ཏོག་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། མཐར་སྭཱ་ཧཱའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཞེས་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་རྣམས་སོ། ། དབང་དུ་བྱེད་པ་ནི་དབང་དུ་གྱུར་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཨོཾ་ཨཱཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པའོ། ། རིག་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་སྦྱིན། ། དང་པོ་ཡི་ནི་གཉིས་པ་ལ། ། སྟོང་བཅས་མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱ་སྦྱར། ། སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྐྲོད་ཤེས་རབ་ཅན། ། རིག་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ཨོཾ་ཡིག་གོ། །

First, bestow Vairocana; the fourth of the uṣman letters, adorned by Pukkasī and pressed by the void. White in color, append svāhā at the end. By reciting this mantra one hundred thousand times, one will always paralyze living beings. "First, Vairocana" refers to the syllable oṃ. Following that, "the fourth of the uṣman letters" refers to the syllable ha. "Adorned by Pukkasī" means it is joined with the vowel u. "Pressed by the void" means the void is the bindu (drop); it is pressed by that. "White in color" means the color is white. "Append svāhā at the end" means it should be placed upon a moving object. Having first recited the mantra one hundred thousand times, one then paralyzes living beings without interruption. This is the intended meaning. Oṃ haṃ svāhā is the mantra; by this mantra, one paralyzes and renders motionless. First, place the Lord of Letters; after that, Khachöma (Ḍākinī). Having appended svāhā at the end, even the Buddhas are brought under control. The Lord of Letters is the syllable oṃ; having given that first, after that is Khachöma, the syllable aṃ. It should be joined to a red-colored flower. If one asks what the distinction is: it is svāhā at the end. "Even the Buddhas" refers to the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth. "Bringing under control" means making them subject to one's power; it is oṃ aṃ svāhā. Bestow the first of the Vedas; the second of the first, together with the void, and append svāhā at the end. Even the Buddhas are expelled, O wise one. The first of the Vedas is the syllable oṃ.

དེ་བྱིན་ཏེ་ཕྱི་ནས་དང་པོའི་གཉིས་པའོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། སྟོང་བཅས་ཁཾ་ཡིག་དུ་བའི་མདོག་སྟེ། གང་ཞིག་བསྐྲད་པར་བྱ་བ་དེ་འམ་གནས་ལ་ སྦྱར་བར་བྱ་ཞིང་མཐར་སྭཱ་ཧཱའོ། ། འདིས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་སྐྲོད་པར་བྱེད་དེ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱང་སྐྲོད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཨོཾ་ཁཾ་སྭཱ་ཧཱ་སྐྲོད་པར་བྱེད་ཅེས་པ་སྤྲོ་བའོ། ། དང་པོར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྦྱིན། ། གཉིས་པ་ཡི་ནི་གསུམ་པ་ལ། ། ར་དང་ལྡན་ཞིང་ཆུ་མས་བརྒྱན། ། སྟོང་བཅས་ མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱ་སྦྱར། ། མི་རྣམས་ཐམས་ཅད་འབྱེད་པར་བྱེད། ། དང་པོར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་པ་ཨོཾ་ཡིག་གོ། ། གཉིས་པ་ཡི་ནི་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ཛ་ཡིག་གོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། ར་དང་ལྡན་ཞིང་ཆུ་མས་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ཨི་ཡིག་དང་ལྡན་པའོ། ། སྟོང་བཅས་ཞེས་པ་ཐིག་ལེ་དང་ལྡན་ པ་སྟེ། མཐར་སྭཱ་ཧཱའོ། ། འབྱེད་པ་ལ་ནི་ཁ་དོག་ནག་པོའོ། ། དེ་འམ་དེའི་གནས་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་མི་རྣམས་ཐམས་ཅད་འབྱེད་པར་བྱེད། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཞེ་སྡང་མི་བསྐྱོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱའོ། ། ཨོཾ་ཛྲིཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པའོ། ། དང་པོར་ཡི་གེའི་དབང་ཕྱུག་གཞག། ལྔ་པ་ཡི་ནི་གསུམ་པ་ལ། ། སྟོང་བཅས་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་ལྡན། ། མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱ་མངོན་སྤྱོད་ཆེ། ། དང་པོར་ཡི་གེའི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་པ་ཐོག་མར་ཨོཾ་ཡིག་བྱིན་ཏེ། ལྔ་པའི་གསུམ་པ་བ་ཡིག་གོ། ། མཁའ་འགྲོ་མ་དང་ལྡན་ཞེས་པ་ཨུ་ཡིག་དང་ལྡན་པའོ། ། སྟོང་བཅས་མཐར་སྭཱ་ཧཱ་མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་སྔགས་ ཨོཾ་བུཾ་སྭཱ་ཧཱ།

Having given that, it is the second of the first. If one asks what the distinction is: it is the syllable khaṃ together with the bindu, the color of smoke. It should be applied to whichever is to be expelled or to the location, and at the end is svāhā. By this, even the Buddhas are expelled; the five wisdoms, such as the mirror-like and so forth, will also be expelled. Oṃ khaṃ svāhā is the emanation for expelling. First, give Vairocana. For the third of the second, it is endowed with ra and adorned with the water [vowel]. Together with the bindu, at the end join svāhā. It causes all people to be split apart. "First, Vairocana" refers to the syllable oṃ. "The third of the second" refers to the syllable ja. If one asks what the distinction is: "endowed with ra and adorned with the water" means it is endowed with the vowel i. "Together with the bindu" means it is endowed with the bindu. At the end is svāhā. For splitting, the color is black. It should be applied to that or to its location. Therefore, it causes all people to be split apart. All Tathāgatas should be established in the state of Akṣobhya, the nature of aversion. Oṃ jriṃ svāhā. First, place the Lord of Letters. For the third of the fifth, it is together with the bindu and endowed with the Ḍākinī. At the end is svāhā for the great wrathful rite. "First, the Lord of Letters" means first give the syllable oṃ. The third of the fifth is the syllable va. "Endowed with the Ḍākinī" means it is endowed with the vowel u. Together with the bindu, at the end is svāhā for the mantra of wrathful activity: Oṃ vuṃ svāhā.

བུཾ་ཡིག་ཁ་དོག་ནག་པོ་གང་ལ་མངོན་སྤྱོད་བྱ་བ་དེའམ་དེའི་གནས་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་མངོན་སྤྱོད་ཅེས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ལ་སྔོན་དུ་བསྙེན་པ་འབུམ་བཟླས་པ་ཉིད་དོ། ། ཨོཾ་ཧཱུྃ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་མི་བསྐྱོད་པའི་ས་བོན་གྱིས་རེངས་པར་ བྱེད་པའོ། ། ཨོཾ་ཨཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་ས་བོན་གྱིས་དབང་དུ་བྱེད་པའོ། ། ཨོཾ་ཁཾ་ཞེས་པ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ས་བོན་གྱིས་སྐྲོད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཨོཾ་ཛྲིཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་ས་བོན་གྱིས་འབྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། ཨོཾ་བུཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ས་བོན་གྱིས་མངོན་ སྤྱོད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ས་བོན་རྣམས་ཀྱིས་རེངས་པ་དང་། དབང་དུ་བྱེད་པ་དང་། སྐྲོད་པར་བྱེད་པ་དང་། དབྱེ་བ་དང་། མངོན་སྤྱོད་རྣམས་སོ། ། རེངས་པ་ནི་དགའ་བའོ། ། དབང་དུ་བྱེད་པ་ནི་མཆོག་དགའ་བའོ། ། སྐྲོད་པ་ནི་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའོ། ། འབྱེད་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ དགའ་བ་སྟེ། དགའ་བ་བཞིའོ། ། མངོན་སྤྱོད་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། ། ཐམས་ཅད་དུ་ཨོཾ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པའི་ཨོཾ་ཡིག་གིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དང་སྭཱ་ཧཱའི་ཡི་གེས་ཡེ་ཤེས་ལྔ་སྟེ། མཁའ་འགྲོ་མ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཁ་ སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་སྔགས་བཏུ་བས་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གསུངས་སོ། ། གཞན་ཡང་སྔགས་བཏུ་བ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་གསུངས་པ། ཡང་ནི་ཡི་གེའི་ཐུ་བོ་སྦྱིན། །

The black syllable BŪṂ should be applied to the object of the wrathful rite or to its location. By this, "wrathful rite" (abhicāra) is the accomplishment of omniscience itself; for all of these, one must first perform one hundred thousand recitations of the approach. OṂ HŪṂ SVĀHĀ: by this seed syllable of Akṣobhya, one performs the rite of "paralyzing" (stambhana). OṂ AṂ SVĀHĀ: by this seed syllable of Ratnasambhava, one performs the rite of "subjugating" (vaśīkaraṇa). OṂ KHAṂ: by this seed syllable of Amoghasiddhi, one performs the rite of "expelling" (uccāṭana). OṂ JRĪṂ SVĀHĀ: by this seed syllable of Amitābha, one performs the rite of "dividing" (vidveṣaṇa). OṂ BŪṂ SVĀHĀ: by this seed syllable of Vairocana, one performs the "wrathful rite" (abhicāra). Thus, by the seed syllables of the five Tathāgatas, there are the rites of paralyzing, subjugating, expelling, dividing, and the wrathful rite. Paralyzing is joy (ānanda). Subjugating is supreme joy (paramānanda). Expelling is the joy beyond joy (viramānanda). Dividing is the coemergent joy (sahajānanda); these are the four joys. The wrathful rite is the manifest, perfect awakening to omniscience. In all cases, the syllable OṂ in "OṂ SVĀHĀ" represents the three vajras, and the syllable SVĀHĀ represents the five wisdoms. Thus, by the extraction of the mantra characterized by union, the maṇḍala of the ninefold nature—the five wisdoms and three bodies of the eight ḍākinīs—is taught. Furthermore, the extraction of the mantra as the inseparability of the three vajras is taught: "Furthermore, the foremost of letters is bestowed."

ཧཱུྃ་ཡིག་ཁྲག་དང་འདྲ་བ་ཡི། ། མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱ་ཐིག་ལེ་མཆོག། དགའ་བཟང་ལ་སོགས་རྟག་ཏུ་ འགུགས། ། ཨོཾ་ཧཱུྃ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་འགུགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདིར་ཡང་འབུམ་བཟླས་སྟེ་ཧཱུྃ་ཡིག་ཁ་དོག་དམར་པོ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། གཏི་མུག་རིགས་ནི་དང་པོར་སྦྱིན། ། གྷུཿཡིག་ཡང་དག་རབ་ཏུ་སྦྱར། ། མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱ་ཡང་བྱས་ནས། ། ལྷ་དང་མི་རྣམས་གསོད་པར་བྱེད། ། གཏི་མུག་གི་རིགས་ རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཨོཾ་ཡིག་དང་པོར་བྱིན་ཏེ། ཕྱི་ནས་གྷུཿཡིག་འོད་དཔག་མེད་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་མཐའ་ཅན་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྦྱར་ཏེ། ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་སྦྱོར་བར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་མཐར་སྭཱ་ཧཱ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ གསོད་པར་བྱེད། ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འཇོམས་པར་བྱེད་ཅེས་པའི་དོན་ཏེ། རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་དོན་གསལ་བ་ཉིད་དོ། ། འདིར་ཡང་བཟླས་པ་འབུམ་སྟེ། གྷུཿཡིག་ཁ་དོག་ནག་པོ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དང་པོར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་བཞག། ཅེས་ཐོག་མར་ཨོཾ་ཡིག་གོ། ། དང་པོ་ཡི་ ནི་དང་པོ་ཞེས་པ་ཀ་ཡིག་གོ། ། ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་སྦྱར་ཞེས་པ་ཨུ་ཡིག་དང་སྦྱོར་བའོ། ། མཐར་གནས་རྣམས་ཀྱི་གཉིས་པ་ཞེས་པ་ར་ཡིག་སྟེ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་ལྡན་ཞེས་པ་ཨུ་ཡིག་དང་ལྡན་པའོ། ། ཡང་ནི་དང་པོའི་རྩེ་མོ་ཞེས་པ་ཀ་ཡིག་སྟེ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་ ལྡན་ཞེས་པ་ཨུ་ཡིག་དང་ལྡན་པའོ། ། མཐར་གནས་རྣམས་ཀྱི་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ལ་ཡིག་སྟེ། ཡང་ནི་དེ་དང་ལྡན་པ་ཉིད། ། ཅེས་པ་ལ་ཡིག་དང་ལྡན་པའོ། །

The syllable HŪṂ, resembling blood, with SVĀHĀ and the supreme drop at the end, constantly summons the excellent joys and so forth. "OṂ HŪṂ SVĀHĀ" is the summoning mantra; here too, one should recite it one hundred thousand times and meditate on the syllable HŪṂ as red in color. First, the family of delusion is bestowed. The syllable GHŪḤ is perfectly applied, and at the end, SVĀHĀ is also added; this slays gods and humans. Regarding the family of delusion, the syllable OṂ of Vairocana is placed first. Then, the syllable GHŪḤ of Amitābha, joined with the Vajraḍākinī and ending with the visarga, is perfectly applied in this supreme union. Furthermore, at the end, SVĀHĀ is the nature of the five wisdoms. Therefore, it "slays gods and humans," which means it destroys the mind and mental factors; this is the meaning of the well-known and clear explanation. Here too, one should recite it one hundred thousand times and meditate on the syllable GHŪḤ as black in color. "First, Vairocana is placed" means the syllable OṂ at the beginning. "Of the first" means the letter KA. If one asks what the distinction is: "joined with the Vajraḍākinī" means joined with the letter U. "The second of the semi-vowels" is the letter RA; "joined with the Vajraḍākinī" means joined with the letter U. "Again, the peak of the first" is the letter KA; "joined with the Vajraḍākinī" means joined with the letter U. "The third of the semi-vowels" is the letter LA; "again, joined with that" means joined with the letter LA.

སྟེང་དུ་ཆོམ་རྐུན་མ་ཡིས་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ཨེ་ཡིག་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་ཡི་རྗེས་ལ་ཧྲཱིཿཡིག་སྦྱར། ། ཞེས་བསྒོམ་པ་གསུངས་པ་སྟེ། ཧྲཱིཿཡིག་ལས་བྱུང་ལྷ་མོ་ནི། ། ཁ་དོག་ དམར་མོ་ཕྱག་བཞི་མ། ། མདའ་དང་གཞུ་ཡི་ལག་པ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་ལྕགས་ཀྱུ་འཛིན། ། འདི་ནི་བསྒོམས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་དབང་དུ་བྱེད། ། ཅེས་པའོ། ། མཐར་ཡང་སྭཱ་ཧཱ་གཟུང་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་སྔགས་བཟླས་པ་གསུངས་པ་སྟེ། བཟླས་པའི་གྲངས་ཁྲི་ཕྲག་ལ་སོགས་པས་འདི་རྣམས་དབང་དུ་འགྱུར་ རོ་ཞེས་ཇི་སྙེད་གསུངས་པ་ཉིད་དོ། ། ཨོཾ་ཀུ་རུ་ཀུལླེ་ཧྲཱིཿསྭཱ་ཧཱ། ཀུ་རུ་ཀུལླེའི་སྔགས་གནས་སུ་འགུགས་པར་བྱེད་པའོ། ། གསད་པས་སྡུད་པ་སྟེ། དབང་དུ་བྱེད་པས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཞེས་པ་སྔགས་བཏུ་བ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པའོ། ། གཞན་ཡང་ཧེ་རུ་ཀ་ བཞིའི་སྔགས་བཏུ་བ་གསུངས་པས་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་བཞིའོ་ཞེས་པ་དགའ་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཉིད་གསུངས་པ། ཨོཾ་ཡིག་དང་པོ་བཞི་པའི་གསུམ་པ་ད་ཡིག་སྟེ། ཆོམ་རྐུན་མ་ཡིས་བརྒྱན་ཞེས་པ་ཨེ་ཡིག་དང་ལྡན་པའོ། ། མཐར་གནས་རྣམས་ཀྱི་བཞི་པ་ཞེས་པ་བ་ཡིག་གོ། ། པི་ཙུ་བཛྲ་སྦྱར་བར་ བྱ། ། ཞེས་པ་བསྒོམ་པ་གསུངས་པའོ། ། ཨུཥྨ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་པ་ཞེས་པ་ཧ་ཡིག་སྟེ། པུཀྐ་སཱི་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ཨུ་ཡིག་གིས་སྦྱོར་བའོ། ། སྟོང་པས་མནན་ཞེས་པ་ཐིག་ལེ་དང་ལྡན་པའོ། ། སུམ་འགྱུར་ཞེས་པ་ལན་གསུམ་སྟེ། ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་གི་ཡི་གེ་གསུམ་མོ། ། ལྔ་བ་ཡི་ ནི་གཉིས་པ་ཞེས་པ་ཕ་ཡིག་སྟེ། གསུམ་པའི་དང་པོ་ཞེས་པ་ཊ་ཡིག་གོ། །

"Adorned above by Caurī" means it is endowed with the syllable E. "After that, join the syllable Hrīḥ" is the instruction for the meditation; the goddess arising from the syllable Hrīḥ is red in color and has four hands, holding a bow and arrow, as well as an utpala lotus and a hook. "By merely meditating on this, the three worlds are brought under control." Finally, "one should take Svāhā" is the instruction for the mantra recitation; by reciting it ten thousand times or more, these [beings] will be brought under control, just as it has been taught. Oṃ kurukulle hrīḥ svāhā. The mantra of Kurukullā is that which summons to the place. Through "killing," there is gathering; through "bringing under control," the inseparability of the three vajras—the nature of calm abiding (śamatha) and special insight (vipaśyanā)—is shown. Furthermore, by teaching the extraction of the mantras of the four Herukas, it is said that "all are thus four," which teaches the nature of the four joys. The first Oṃ, the third of the fourth [group], is the syllable Da. "Adorned by Caurī" means it is endowed with the syllable E. "The fourth of the post-dentals" is the syllable Va. "Join Picu-vajra" is the instruction for the meditation. "The fourth of the sibilants" is the syllable Ha. "Adorned by Pukkasī" means it is joined with the syllable U. "Suppressed by emptiness" means it is endowed with the bindu (drop). "Triple" means three times; the three syllables Hūṃ Hūṃ Hūṃ. "The second of the fifth" is the syllable Pha. "The first of the third" is the syllable Ṭa.

མཐར་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་སྟེ། ཨོཾ་དེ་བ་པི་ཙུ་བཛྲ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཞལ་བརྒྱད་པའི་སྔགས་ཏེ། འདི་ནི་འབྲས་བུའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྙིང་པོའོ། ། ཕྱག་བཅུ་དྲུག་པའི་སྙིང་པོ་གསུངས་ནས་ཕྱག་བཞི་པའི་སྙིང་པོ་ གསུངས་པ། བཞིའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཞི་པ་ཉིད་དེ། སྣང་མཛད་དང་པོ་ཞེས་པ་དང་པོ་ཨོཾ་ཡིག་གོ། ། ཛྭ་ལ་གཉིས་སྦྱར་ནས་ཞེས་པ་ཛྭ་ལ་ཛྭ་ལ་ཞེས་པ་སྟེ་བསྒོམ་པ་གསུངས་པའོ། ། ལྔ་པའི་བཞི་པ་ཞེས་པ་བྷ་ཡིག་སྟེ། མཐར་གནས་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་སྦྱར། ། ཞེས་པ་ཡ་ཡིག་དང་ལྡན་པའོ། ། གྷསྨ་ རཱི་ཡི་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ཨོཾ་ཡིག་དང་ལྡན་པའོ། ། ཨུཥྨ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་པ་ཞེས་པ་ཧ་ཡིག་སྟེ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཡིས་བརྒྱན། ། ཞེས་ཨུ་ཡིག་ཐུང་ངུ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་པ་སྟོང་པས་མནན་ཅིང་སུམ་འགྱུར་རོ། ། ལྔ་པའི་གཉིས་པ་ཕ་ཡིག་དང་། ། གསུམ་པའི་དང་པོ་ཊ་ཡིག་སྟེ། ། མཐར་ སྭཱ་ཧཱ། ཨོཾ་ཛྭ་ལ་ཛྭ་ལ་བྷྱོ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་པ་ཕྱག་བཞི་པའི་སྙིང་པོའོ། ། བཞི་པོ་ཉིད་དྲུག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་དྲུག་པའི་སྔགས་བཏུ་བ་གསུངས་པ། དང་པོར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཞེས་པ་ཐོག་མར་ཨོཾ་ཡིག་གོ། ། དང་པོའི་དང་པོ་ཀ་ཡིག་སྟེ། ནང་གི་དཀར་མོས་བརྒྱན་ཞེས་པ་ཨི་ ཡིག་དང་ལྡན་པའོ། ། གསུམ་པ་ཡི་ནི་དང་པོ་ཞེས་པ་ཊ་ཡིག་སྟེ། ནང་གི་དཀར་མོས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ཨི་ཡིག་དང་ལྡན་པའོ། ། ཉིས་འགྱུར་ཞེས་པ་ཀི་ཊི་ཀི་ཊིའོ། ། ལྔ་པའི་གསུམ་པ་ཞེས་པ་བ་ཡིག་གོ། ། གཉིས་པའི་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ཛ་ཡིག་སྟེ།

Finally, there is svāhā. Thus: oṃ devapicu vajra hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā. This is the heart mantra of the eight-faced Hevajra; it is the heart mantra of the resultant Vajradhara. Having taught the heart mantra of the sixteen-armed deity, the heart mantra of the four-armed deity is taught: "Because it is the nature of the four, it is the fourth itself." "Vairocana first" refers to the first syllable, oṃ. "Joining the two jvalas" refers to jvala jvala, which is the teaching on the meditation. "The fourth of the fifth" refers to the syllable bha; "joined with the first of the semi-vowels" means it is endowed with the syllable ya. "Adorned with the form of Ghasmarī" means it is endowed with the syllable oṃ. "The fourth of the sibilants" refers to the syllable ha; "adorned by the Vajra-Ḍākinī" means it is the short u vowel, which is joined with that [ha], pressed by the empty [vowel a], and tripled. "The second of the fifth" is the syllable pha; "the first of the third" is the syllable ṭa. At the end is svāhā. Thus: oṃ jvala jvala bhyo hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā. This is the heart mantra of the four-armed deity. Because the four itself is the nature of the six, the extraction of the mantra of the six-armed deity is taught: "First, Vairocana" refers to the initial syllable oṃ. "The first of the first" is the syllable ka; "adorned by the inner Gaurī" means it is endowed with the syllable i. "The first of the third" is the syllable ṭa; "adorned by the inner Gaurī" means it is endowed with the syllable i. "Doubled" means kiṭi kiṭi. "The third of the fifth" is the syllable ba. "The third of the second" is the syllable ja.

མེ་ཡིས་བརྒྱན་ཞེས་པ་ར་ཡིག་ དང་ལྡན་པའོ། ། ཧཱུྃ་གི་ཡི་གེ་གསུམ་སྦྱར་ནས། ། ཞེས་པ་བསྒོམ་པ་གསུངས་པའོ། ། ལྔ་པ་ཡི་ནི་གཉིས་པ་ཞེས་པ་ཕ་ཡིག་སྟེ། གསུམ་པའི་དང་པོ་ཊ་ཡིག་གོ། ། མཐར་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ཕྱག་དྲུག་པའི་སྔགས་བཏུ་བ་སྟེ་ཨོཾ་ཀི་ཊི་ཀི་ཊི་བཛྲ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ཕྱག་དྲུག་པའི་སྔགས་སོ། ། ཐམས་ཅད་ཤེས་ རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དོ་ཞེས་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་གཉིས་པའི་སྔགས་བཏུ་བ་གསུངས་པ། དང་པོར་རྣམ་སྣང་ཨོཾ་ཡིག་དང་པོའོ། ། བཞི་པའི་དང་པོ་ཏ་ཡིག་སྟེ། བྱིན་ཟ་ཡང་དག་ར་དང་ལྡན་པའོ། ། རོ་ལངས་མ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ཨེ་ཡིག་དང་ ལྡན་པའོ། ། མཐར་གནས་རྣམས་ཀྱི་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ལ་ཡིག་སྟེ། གྷསྨ་རཱི་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ཨོཾ་ཡིག་དང་ལྡན་པའོ། ། དང་པོ་ཡི་ནི་དང་པོ་ཞེས་པ་ཀ་ཡིག་སྟེ། མཐར་གནས་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་སྦྱར། ། ཞེས་པ་ཡ་ཡིག་དང་ལྡན་པའོ། ། རྡོ་རྗེ་མ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ཨ་ཡིག་དང་ལྡན་པའོ། ། ཀྵ་ ཡིག་ཆོམ་རྐུན་མ་ཡིས་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ཨེ་ཡིག་དང་ལྡན་པའོ། ། ལྔ་པའི་དང་པོ་ཞེས་པ་བ་ཡིག་གོ། ། ཨུཥྨ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་པ་ཞེས་པ་ཧ་ཡིག་སྟེ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཡིས་བརྒྱན། ། ཞེས་པ་ཨུ་ཡིག་ཐུང་ངུ་སྟེ་དེ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྟོང་པས་མནན་ཅིང་སུམ་འགྱུར་ཏེ། ཕཊ་དང་མཐར་ནི་སྭཱ་ཧཱ་སྦྱར་ཕྱག་གཉིས་པའི་སྙིང་ པོའོ། ། ཨོཾ་ཏྲཻ་ལོ་ཀྱཱ་ཀྵེ་བ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པའོ། ། འདིས་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་ཏེ།

"Adorned with fire" means it is endowed with the letter ra. "Having joined the three syllables of hūṃ" refers to the instruction on meditation. "The second of the fifth" is the letter pha; "the first of the third" is the letter ṭa. At the end, "svāhā" is the extraction of the mantra of the six-armed deity: oṃ kiṭi kiṭi vajra hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā; this is the mantra of the six-armed deity. To demonstrate the characteristic of opening the union (saṃpuṭa)—that all are of the nature of wisdom and method—the extraction of the mantra of the two-armed deity is taught: "First, Vairocana" is the first syllable, oṃ. "The first of the fourth" is the letter ta, "perfectly endowed with fire" (ra), and "adorned by Vetālī," meaning it is endowed with the letter e. "The third of the semi-vowels" is the letter la, "adorned by Ghasmarī," meaning it is endowed with the letter oṃ. "The first of the first" is the letter ka, "joined with the first of the semi-vowels," meaning it is endowed with the letter ya. "Adorned by Vajrā," meaning it is endowed with the letter a. "The letter kṣa adorned by Caurī," meaning it is endowed with the letter e. "The first of the fifth" is the letter ba. "The fourth of the sibilants" is the letter ha, "adorned by Vajraḍākinī," meaning it is endowed with the short vowel u. "Suppressed by the void" and "tripled," with phaṭ and finally svāhā joined, is the essence of the two-armed deity: oṃ trailokyākṣepa hūṃ hūṃ hūṃ phaṭ svāhā. By this, the characteristic of opening the union is taught.

སྔགས་བཏུ་བ་མཐའ་དག་བསྡུས་པ་གསུངས་པ། བདག་མེད་ཨ་ཡིག་གོ། ། དང་པོའི་དང་པོ་ཀ་ཡིག་གོ། ། གཉིས་པའི་དང་པོ་ཙ་ཡིག་གོ། ། གསུམ་པའི་དང་པོ་ཊ་ཡིག་གོ། ། བཞི་པའི་དང་པོ་ཏ་ཡིག་གོ། ། ལྔ་བའི་དང་པོ་ པ་ཡིག་གོ། ། མཐར་གནས་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ཡ་ཡིག་གོ། ། ཨུཥྨ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ཤ་ཡིག་གོ། ། དང་པོ་རྣམ་སྣང་མཐར་སྭཱ་ཧཱ། ། ཞེས་པ་ཨོཾ་ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཡ་ཤ་སྭཱ་ཧཱ། གྲོང་ཁྱེར་དཀྲུགས་པའི་སྔགས་ཏེ་བཟླས་པ་ནི་འབུམ་མོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། བདག་མེད་མ་ཞེས་པ་ཆོས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཉིད་དང་པོའི་དང་པོ་དགའ་བའོ། ། གཉིས་པའི་དང་ པོ་མཆོག་དགའོ། ། གསུམ་པའི་དང་པོ་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའོ། ། བཞི་བའི་དང་པོ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་སྟེ། འདིས་ལྔ་པའི་དང་པོ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། མཐར་གནས་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། ཨུཥྨ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྟེ། དང་པོར་རྣམ་སྣང་ཨོཾ་ཡིག་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་ མེད་པ་དང་མཐར་སྭཱ་ཧཱ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནི་རྒྱུ་བརྒྱད་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ། ། ད་ནི་ཆོས་འབྱུང་གི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྔགས་བཏུ་བ་གསུངས་པ། མཐར་གནས་རྣམས་ཀྱི་གཉིས་པ་ཞེས་པ་ར་ཡིག་དང་ཀྵ་ཡིག་གཉིས་ཞེས་པ་རཀྵ་རཀྵ་ཞེས་པའོ། ། ཧཱུྃ་ཡིག་གསུམ་ཞེས་པ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཞེས་པའོ། དང་པོར་ རྣམ་སྣང་ཕཊ་ཡིག་གི། ། རྣམ་པ་ནང་བཅུག་མཐར་སྭཱ་ཧཱ། ། ཞེས་པ་ས་སྦྱང་བའི་སྔགས་མ་ནིང་གི་སྔགས་ཀྱི་ལེའུ་གསུངས་པ་ཉིད་དེ།

The extraction of the entire mantra is taught as follows: "Nairātmyā is the letter A. The first of the first is the letter Ka. The first of the second is the letter Ca. The first of the third is the letter Ṭa. The first of the fourth is the letter Ta. The first of the fifth is the letter Pa. The first of the semi-vowels is the letter Ya. The first of the sibilants is the letter Śa. At the beginning is Vairocana, and at the end is Svāhā." Thus: Oṃ A Ka Ca Ṭa Ta Pa Ya Śa Svāhā. This is the mantra for "shaking the city," and it is taught that the recitation is one hundred thousand times. "Nairātmyā" refers to the source of phenomena (dharmodaya). That itself is the first of the first, which is joy (ānanda). The first of the second is supreme joy (paramānanda). The first of the third is the joy of the absence of joy (viramānanda). The first of the fourth is the coemergent joy (sahajānanda); by this, the first of the fifth is the Vajra Mind. The first of the semi-vowels is the Vajra Speech. The first of the sibilants is the Vajra Body. At the beginning is Vairocana, the letter Oṃ, the inseparability of the three vajras, and at the end is Svāhā, the nature of the five wisdoms; this is the eightfold cause itself. Now, the extraction of the mantra of the pure nature of the source of phenomena is taught: "The second of the semi-vowels" refers to the letter Ra, and "the two" refers to the letters Ra and Kṣa, thus: Rakṣa Rakṣa. "The three Hūṃ syllables" refers to Hūṃ Hūṃ Hūṃ. "At the beginning is Vairocana, and the form of the letter Phaṭ is inserted within, with Svāhā at the end." This is the mantra for purifying the earth, which is the very chapter on the neuter mantra that was taught.

ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་མཁའ་འགྲོ་མ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་རྟག་ཏུ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དཀྱིལ་འཁོར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ གསུངས་པ། དང་པོ་རྣམ་སྣང་ཞེས་པ་ཐོག་མར་ཨོཾ་ཡིག་གོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་རྡོ་རྗེ་མ་ཨ་ཡིག་སྟེ། ཨ་དང་འདུས་པ་ལས་ཨཱཿའོ། ། མཐའ་རུ་ཧཱུྃ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ཡི་གེ་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ཞེས་པ་སྟེ། བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཅེས་པ་སྲུང་བ་དང་བཟའ་བའི་དམ་ཚིག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཉིད་ལས་རྡོ་ རྗེ་གསུམ་གྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་པའི་གཏོར་མའི་སྔགས་བཏུ་བ་གསུངས་པ། དང་པོར་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཉིད། དེ་རྗེས་ཨ་ཀཱ་རོ་མུ་ཁཾ། ཨུཥྨ་རྣམས་ཀྱི་གསུམ་པ་ས་ཡིག་གོ། ། མཐར་གནས་རྣམས་ཀྱི་བཞི་པ་ ཝ་ཡིག་སྟེ། སྟེང་དུ་མེ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། ། སྟེང་དུ་ར་ཡིག་གིས་རྣམ་པར་བརྒྱན་པའོ། ། དྷརྨཱ་ཎཱཾ་དེ་རྗེས་རྡོ་རྗེ་མ་བྱིན་ལ་ཞེས་པ་ཨཱ་ཡིག་སྦྱིན་པའོ། ། དྱ་ནུ་པནྣ་ཏྭཱཏ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་སྟེ། ཨོཾ་ཨ་ཀཱ་རོ་མུ་ཁཾ་སརྦ་དྷརྨཱ་ཎཱཾ་ཨཱདྱ་ནུཏྤནྣ་ཏྭཱ་ཏ་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ཕཊ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་པའི་གཏོར་མའི་ སྔགས་བཏུ་བ་སྟེ། སྔགས་ཀྱི་དོན་ནི་སྔགས་ཀྱི་ལེའུར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་སླར་འདིར་མ་གསུངས་སོ། །

The blessing of the maṇḍala, which consists of constant cultivation of the nature of the fifteen ḍākinīs—the essence of the ninefold nature of the utterly pure dharmadhātu—is taught as follows: First is Vairocana, which is the syllable Oṃ. Following that is Vajrī, the syllable A; from the union of A and [Oṃ], Āḥ is produced. At the end is Hūṃ. These are the syllables of the three vajras: Oṃ Āḥ Hūṃ. Regarding the blessing of food and drink, this refers to the blessing of the samaya of protection and consumption through the blessing of the three vajras, which is the nature of the utterly pure dharmadhātu. For that very reason, the extraction of the mantra for the bali offering to all bhūtas is taught: First is Vairocana himself; after that is Akāro mukhaṃ; the third of the ūṣman letters is the syllable Sa; at the end is the fourth of the antastha letters, the syllable Va, adorned above by fire, which is to say, adorned above by the syllable Ra. After Dharmāṇāṃ, give Vajrī, which means to add the syllable Ā. Then comes Dyānupannatvāt. Thus: Oṃ Āḥ Hūṃ Phaṭ Svāhā. This is the extraction of the mantra for the bali offering to all bhūtas: Oṃ Akāro mukhaṃ sarvadharmāṇām ādyanutpannatvāt Oṃ Āḥ Hūṃ Phaṭ Svāhā. Since the meaning of the mantra has been explained in the Mantra Chapter, it is not explained again here.

འདི་ནི་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྔགས་བཏུ་བའི་ལེའུ་སྟེ་དགུ་པའོ་ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་བརྟག་པ་གཉིས་པའི་ལེའུ་དགུ་པའོ། ། ། ། ད་ནི་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་ པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྔགས་བཏུ་བ་གསུངས་ནས། སྔགས་བཟླས་པའི་ཡུལ་གསུངས་པ། དེ་ནས་ཆོས་ཀུན་སྡོམ་གཅིག་པའི། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱས་གསུངས། དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཆོས་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། ང་ནི་སླར་གསུང་རྡོ་རྗེའི་སྐབས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། དེ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཀུན་སྡོམ་གཅིག་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མེད་པའི་སྐུའོ། ། བདག་མེད་ཙུམྦ་ན་མཛད་ནས། ། བདག་མེད་མ་ལ་ཙུམྦ་ན་མཛད་པས་གསུང་རྡོ་རྗེ་མངོན་པར་གསལ་བར་གསུངས་སོ། ། བཟླས་པའི་ཡུལ་ནི་རབ་གསལ་མཛད། ། སྔགས་ཀྱི་ཁ་སྦྱོར་དབྱེ་བ་གསུངས་པ་སྟེ། ཤེལ་གྱིས་རེངས་པའི་བཟླས་པའོ། ། རེངས་པའི་ཡུལ་ལ་ཤེལ་གྱི་བགྲང་ཕྲེང་གིས་བཟླས་པ་བྱའོ། ། ཤེལ་གྱིས་རེངས་ པའི་བཟླས་པ་ཞེས་པ་འོད་གསལ་བ་ཉིད་མཆོག་ཏུ་གཡོ་བ་མེད་པའོ། ། དབང་ལ་ཙནྡན་དམར་པོ་སྟེ། དབང་དུ་བྱེད་པ་ལ་ཙནྡན་དམར་པོའི་བགྲང་ཕྲེང་གིས་བཟླས་པ་བྱའོ། ། དབང་དུ་བྱ་བ་དབང་དུ་གྱུར་པ་ལ་ཙནྡན་དགའ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དམར་པོ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ལུང་ཏང་གིས་ ནི་མངོན་སྤྱོད་ཉིད། །

This is the ninth chapter, the extraction of the mantras of the characteristics of the union, from the Hevajra Commentary: The Utterly Stainless Union. This concludes the ninth chapter of the second section of the Hevajra Tantra. Now, having taught the extraction of the mantras of the characteristics of the union, the objects of mantra recitation are taught: "Then, he who is called Vajrasattva, the single summary of all phenomena, was spoken." The meaning of this is as follows: "Vajrasattva" refers to Vajradhara, who abides at all times as the very teacher of the Dharma. Furthermore, in the context of the Vajra Speech, he abides clearly as the saṃbhogakāya (enjoyment body). How so? It is said: "The intention is 'Vajrasattva'." For that very reason, "the single summary of all phenomena" is the body in which all phenomena are indivisible. "Having performed the cumbana of selflessness, he performed the cumbana of Nairātmyā, and thus the Vajra Speech was clearly proclaimed." "The object of recitation is made very clear." This refers to the teaching on the union of mantras: "With crystal, there is the recitation for paralyzing." For the object of paralyzing, one should perform the recitation with a crystal rosary. "With crystal, there is the recitation for paralyzing" means the luminosity itself is supremely immovable. "For magnetizing, there is red sandalwood." For the act of magnetizing, one should perform the recitation with a rosary of red sandalwood. For the purpose of magnetizing, red sandalwood is "delighting," as red is the characteristic of passion. "With lutaṅga (seeds), there is the rite of wrath." For the rite of wrath, one should perform the recitation with a rosary of lutaṅga seeds. "With lutaṅga, there is the rite of wrath" means the lutaṅga is the characteristic of the fierce and the wrathful. "With lutaṅga, there is the rite of wrath" means the lutaṅga is the characteristic of the fierce and the wrathful. "With lutaṅga, there is the rite of wrath" means the lutaṅga is the characteristic of the fierce and the wrathful. "With lutaṅga, there is the rite of wrath" means the lutaṅga is the characteristic of the fierce and the wrathful. "With lutaṅga, there is the rite of wrath" means the lutaṅga is the characteristic of the fierce and the wrathful. "With lutaṅga, there is the rite of wrath" means the lutaṅga is the characteristic of the fierce and the wrathful. "With lutaṅga, there is the rite of wrath" means the lutaṅga is the characteristic of the fierce and the wrathful. "With lutaṅga, there is the rite of wrath" means the lutaṅga is the characteristic of the fierce and the wrathful. "With lutaṅga, there is the rite of wrath" means the lutaṅga is the characteristic of the fierce and the wrathful. "With lutaṅga, there is the rite of wrath" means the lutaṅga is the characteristic of the fierce and the wrathful. "With lutaṅga, there is the rite of wrath" means the lutaṅga is the characteristic of the fierce and the wrathful. "With lutaṅga, there is the rite of wrath" means the *

མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ལུང་ཏང་གི་བགྲང་ཕྲེང་གིས་བཟླས་པ་བྱའོ། ། ལུང་ཏང་ཞེས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས། མངོན་སྤྱོད་ཅེས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ངེས་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་སྡང་ལ་ནི་རང་ཤུས་དབྱེ་བའི་ཡུལ་ལ་ནི་རང་ཤུས་ ཞེས་པ་མིའི་རུས་པའི་བགྲང་ཕྲེང་གིས་བཟླས་པ་བྱའོ། ། ཡང་ན་སྡང་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་དོ། ། ནི་རང་ཤུ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། རྟ་ཡི་རུས་པས་སྐྲོད་པ་ལ། ། སྐྲོད་པའི་ཡུལ་ལ་རྟའི་རུས་པའི་བགྲང་ཕྲེང་གིས་བཟླས་པ་བྱའོ། ། སྐྲོད་པ་ཞེས་པ་ གནས་ནས་བསྐྱོད་པའོ། ། རྟ་ནི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་རླུང་རྡོ་རྗེ་སྟེ། དེའི་རུས་པ་ནི་དེའི་འོད་ཟེར་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། བྲམ་ཟེའི་རུས་པས་དགུག་པ་ཉིད། བྲམ་ཟེའི་རུས་པས་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཀྱི་རུས་པའི་བགྲང་ཕྲེང་གིས་དགུག་པའི་ཡུལ་ལ་བཟླས་པ་བྱའོ། ། ཡང་ན་ གང་བྲམ་ཟེའི་རུས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟོགས་པས་དགུག་པ་སྡུད་པའོ། ། གླང་པོའི་རུས་པས་ཆར་དབབ་པ། ཆར་དབབ་པའི་ཡུལ་ལ་གླང་པོ་ཆེའི་རུས་པའི་བགྲང་ཕྲེང་གིས་བཟླས་པ་བྱའོ། ། ཡང་ན་གང་། ཆར་པ་དབབ་པ་ཞེས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་འབྱུང་བ་སྟེ། གླང་པོ་ཆེའི་རུས་པ་ཞེས་པ་འོད་དཔག་མེད་དང་དབྱེར་མེད་པའི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། མ་ཧེའི་རུས་པས་གསད་པའོ། ། ཞེས་པ་གསད་པའི་ཡུལ་ལ་མ་ཧེའི་རུས་པའི་བགྲང་ཕྲེང་གིས་བཟླས་པ་བྱའོ། །

For the object of wrathful activity (abhicāra), one should perform the recitation with a rosary of luṅ-taṅ seeds. Regarding "luṅ-taṅ," it is the definitive meaning of the omniscience (sarvākārajñatā) that arises from perfect awakening (samyaksaṃbodhi). Likewise, for the object of "hatred" (dveṣa), which is the object of "separation" (vidveṣaṇa), one should perform the recitation with a rosary of human bone. Alternatively, "hatred" is Vajradhara himself. "Ni-raṅ-shu" is wisdom (jñāna), meaning the nature of the sixteen emptinesses (śūnyatā). For "expelling" (uccāṭana), one should perform the recitation with a rosary of horse bone for the object of expelling. "Expelling" means to move [the target] from their place. "Horse" is Amoghasiddhi, the Vajra of Wind; "his bone" means his light rays. For "summoning" (ākarṣaṇa), one should perform the recitation with a rosary of brahmin bone for the object of summoning. "Brahmin bone" refers to the bone rosary of the Tathāgata family. Alternatively, "brahmin bone" is the gathering of summoning through the realization of parinirvāṇa. For "causing rain to fall," one should perform the recitation with a rosary of elephant bone for the object of causing rain to fall. Alternatively, "causing rain to fall" is the arising of the bodhicitta. "Elephant bone" means the wisdom of Amoghasiddhi, who is inseparable from Amitābha. For "killing" (māraṇa), one should perform the recitation with a rosary of buffalo bone for the object of killing. "Buffalo bone" refers to the bone rosary of the Tathāgata family. Alternatively, "buffalo bone" is the wisdom of the Tathāgata family, which is the nature of the sixteen emptinesses. "Killing" means to bring about the cessation of the aggregates. "Buffalo" is the Vajra of Space; "his bone" means his light rays. For "subjugating" (vaśīkaraṇa), one should perform the recitation with a rosary of cow bone for the object of subjugating. "Cow bone" means the bone rosary of the Lotus family. Alternatively, "cow bone" is the wisdom of Amitābha, who is inseparable from the Tathāgata family. "Subjugating" means to bring under one's power through the realization of the nature of the sixteen emptinesses. For "pacifying" (śāntika), one should perform the recitation with a rosary of conch shell for the object of pacifying. "Conch shell" is the Vajra of Water; "his bone" means his light rays. For "increasing" (puṣṭika), one should perform the recitation with a rosary of gold for the object of increasing. "Gold" is the Vajra of Earth; "his bone" means his light rays. For "increasing," one should perform the recitation with a rosary of gold for the object of increasing. "Increasing" means to cause the increase of lifespan, merit, and so forth. "Gold" is Ratnasambhava, the Vajra of Earth; "his bone" means his light rays. For "increasing," one should perform the recitation with a rosary of gold for the object of increasing. "Increasing" means to cause the increase of lifespan, merit, and so forth. "Gold" is Ratnasambhava, the Vajra of Earth; "his bone" means his light rays. For "increasing," one should perform the recitation with a rosary of gold

ཡང་ན་གང་གསད་པ་ཞེས་ པ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། མ་ཧེའི་རུས་པ་ཞེས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། རེངས་པར་འོ་མའི་བཏུང་བ་ཉིད། རེངས་པར་བྱེད་པའི་དུས་ན་འོ་མའི་བཏུང་བ་བྱའོ། ། དབང་ལ་རང་གི་འདུན་པས་ སྤྱད། ། ཅེས་པ་དབང་གི་བྱ་བ་ལ་རང་གི་འདུན་པས་སྤྱད་དེ། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་སྤྱད་པར་བྱའོ། ། གསད་པ་ལ་ནི་སིཧཱ་ཉིད། ། ཅེས་པ་སིཧཱ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། ། དགུག་པ་ལ་ནི་གཞི་མཉམ་སྟེ། སྡང་ལ་ཤཱ་ལིཉྫ་རུ་བརྗོད། ། དེ་བཞིན་སྐྲོད་ལ་གླ་རྩིའོ། ། ཡང་ན། མཐའི་ཤྭ་དང་། དང་པོའི་ཤྭ་དང་། ན་དང་པོ་དང་། ག་དང་པོ་དང་། ཧ་དང་པོ་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་གསུངས་པའི་ཤཱ་ལིཉྫ་ཉིད་ནི་ན་དང་གོ་དང་སོ་ཅན་རྣམས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། ཡང་ན། རེངས་པར་བྱེད་པ་དང་དབང་དུ་བྱེད་པ་དང་། གསད་པ་དང་། དགུག་པ་དང་། དབྱེ་བ་དང་། བསྐྲད་པ་སྟེ་ལས་ དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་ས་བོན་དང་། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ས་བོན་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་འོ་མའི་བཏུང་བ་ཞེས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། ། རང་གི་འདུན་པ་ཞེས་པ་དེ་འབྱུང་བ་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། སིཧཱ་དང་། གཞི་མཉམ་དང་ ཤཱ་ལིཉྫ་དང་། གླ་རྩི་རྣམས་གསུངས་པ་ཉིད་དེ། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། མཐའི་ཤྭ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །

Alternatively, "that which is to be killed" refers to the nature of the complete purity of all sense faculties, objects, and consciousnesses. "Buffalo bone" refers to the very nature of the wisdom of the expanse of reality (dharmadhātu). "The milk drink for paralyzing" means that at the time of paralyzing, one should consume milk. "For magnetizing, use one's own desire" means that in the activity of magnetizing, one should act according to one's own desire, engaging as one wishes. "For killing, use siṃhā itself" means that one should use what is called siṃhā. "For summoning, use samāna; for hatred, it is called śāliñja; likewise, for expelling, use musk." Alternatively, the final śva, the initial śva, the na-initial, the ga-initial, and the ha-initial are likewise suchness. The śāliñja mentioned there means those with na, go, and so. Alternatively, for these six activities—paralyzing, magnetizing, killing, summoning, dividing, and expelling—one should meditate on the seed syllables of the five Tathāgatas and the seed syllable of Vajrasattva. In that context, "milk drink" refers to bodhicitta. "One's own desire" refers to the very nature of innate joy (sahajānanda) when that arises. Siṃhā, samāna, śāliñja, and musk are what have been taught; they are the internal purity of the eyes and so forth, and the external purity of forms and so forth. The final śva and so forth are the indivisibility of both, the nature of the utterly pure expanse of reality (dharmadhātu).

ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པའོ། ། བཟླས་པའི་ལེའུ་བཅུ་པའོ། ། ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་བརྟག་པ་གཉིས་པའི་ལེའུ་བཅུ་པའོ། ། ། ། འདིས་ནི་ཤིན་ཏུ་ རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐུ་གཉིས་བསྟན་ནས། ད་ནི་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཀྱཻ་རྡོ་རྗེ་ལ་དམ་འཁྱུད་ཅིང་། ཚེམས་ཀྱིས་མ་མཆུ་ བཙིར་ནས་ནི། ། ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་གཟུགས། ། དེ་ལ་བདག་མེད་མས་ཞུས་པ། ། དམ་དུ་འཁྱུད་པ་ཉིད་ལས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཉིད་དོ། ། ཚེམས་ཀྱིས་མ་མཆུ་བཙིར་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཉིད་དོ། ། སྐབས་དེ་ལ་བདག་མེད་མས་ཞུས་པ། ཅི་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ལུས་ཅན་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཏེ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཀཾ་ཡེ་ཤེས་སོ། ། བྷ་གར་ལིང་ག་བཞག་ནས་ནི། ། འཁོར་ལོའི་འདྲེན་པས་འདི་སྐད་གསུངས། ། བྷ་གར་ལིང་ག་བཞག་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པར་ གྱུར་པ་ན་འཁོར་ལོའི་འདྲེན་པས་དེ་སྐད་གསུངས་སོ། ། ལུས་ཅན་རང་གི་རིགས་བཤད་ཀྱིས། ། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མ་ཉོན། ། ལུས་ཅན་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་རིགས་གང་དང་གང་གི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་བཤད་ཅིང་བརྗོད་པར་བྱ་ཡིས་ཀྱེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མ་ཉོན་ཅིག་ཅེས་པའོ། ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ།

This concludes the explanation of the characteristics of the pure saṃbhogakāya, the union of the two. This is the tenth chapter on recitation. Thus ends the tenth chapter of the second section of the Hevajra-ṭīkā-atiśuddha-saṃpuṭa (The Extremely Stainless Union). Having thus shown the two bodies, which are the nature of the utterly pure dharmadhātu, the following is now taught to show the nature of the five wisdoms and the three bodies, which are inseparable from the dharmakāya, by explaining the characteristics of embodied beings. It is said: Embracing Hevajra firmly, pressing her lips with her teeth, Nairātmyā asked about the forms of the families of embodied beings. "Embracing firmly" refers to Hevajra himself. "Pressing her lips with her teeth" refers to Hevajra himself, because he is the very cause of the inseparability of the three vajras. At that time, Nairātmyā asked: "What is it?" It is said: "The forms of the nature of the birth of embodied beings." Thus, "kaṃ" is wisdom. Placing the liṅga in the bhaga, the Guide of the Wheel spoke these words. "Placing the liṅga in the bhaga" means that when Vajradhara and Nairātmyā have become inseparable, the Guide of the Wheel spoke thus. I shall explain the own family of embodied beings; listen, O Prajñāpāramitā. "I shall explain and describe the own family of each and every embodied being, who are of the nature of birth; listen, O Prajñāpāramitā," he said. That very point is stated:

བུད་མེད་དམ་ནི་སྐྱེས་པ་ཡི། ། གང་གི་མིང་མེད་རྩ་བ་ལ། ། རྡོ་རྗེ་རྩེ་དགུ་པར་གྱུར་པ། ། མི་བསྐྱོད་པ་ཡི་རིགས་མཆོག་ཉིད། ། བུད་མེད་ལག་པ་གཡོན་པའི་མིང་མེད་དང་། སྐྱེས་པའི་ལག་པ་གཡས་པའི་མིང་མེད་དེ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་རྡོ་རྗེ་རྩེ་དགུ་པའི་མཚན་མ་ཡོད་ པ་དེའི་ཚེ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་སུ་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན། མིང་མེད་ནི་བདག་མེད་མ་སྟེ། ། རྩ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། གཉིས་ཀའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་ན་གང་གི་ཞེས་པ་མ་ནིང་སྟེ། བུད་མེད་བདག་མེད་མའམ། སྐྱེས་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། རྩེ་དགུ་བ་ དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དོ། ། བདག་མེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་པ་སྟེ། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཡང་སྐབས་དང་གནས་སྐབས་སོ་སོར་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། ། མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་མཆོག་ཅེས་པ་འདི་གཙོ་བོ་ཉིད་དོ། ། རྣམ་སྣང་མཛད་ཀྱི་འཁོར་ལོར་འགྱུར། ། ཞེས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མཚན་མར་འགྱུར་རོ། ། དཔག་མེད་མགོན་གྱི་འདམ་སྐྱེས་ཉིད། ། འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་མཚན་མ་པདྨར་འགྱུར་རོ། ། རིན་ཆེན་འབྱུང་གི་རིན་ཆེན་ཆེ། རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་ཀྱི་མཚན་མ་རིན་པོ་ཆེར་འགྱུར་ རོ། ། ལས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་རལ་གྲི་ཉིད། ། དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་རིགས་ཀྱི་མཚན་མ་རལ་གྲིར་འགྱུར་རོ། ། འཁོར་ལོ་སྣང་བ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། པདྨ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། ། རིན་པོ་ཆེ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །

Whether of a woman or a man, if at the base of the ring finger there appears a nine-pointed vajra, that is the supreme family of Akṣobhya. If the ring finger of a woman’s left hand or the ring finger of a man’s right hand bears the mark of a nine-pointed vajra, then that man belongs to the family of Akṣobhya. Alternatively, the ring finger is Nairātmyā and the base is Vajradhara. When these two become wisdom, the term "whose" is neuter, referring to either the woman Nairātmyā or the man Vajradhara. The vajra is indivisible wisdom, and the "nine-pointed" refers to the nature of the nine [deities]. This refers to the maṇḍala of Nairātmyā and the maṇḍala of Vajradhara; these two are shown to be an indivisible maṇḍala according to their respective contexts and occasions. The phrase "the supreme family of Akṣobhya" refers to the principal deity himself. "It becomes the wheel of Vairocana" means it becomes the wheel, the mark of the Vairocana family. "The lotus of the Protector Amitābha" means the lotus becomes the mark of the Amitābha family. "The great jewel of Ratnasambhava" means the jewel becomes the mark of the Ratna family. "The sword of the Action family" means the sword becomes the mark of the Amoghasiddhi family. The wheel is the purity of appearance; the lotus is the purity of expression; and the jewel is the nature of perfect realization.

རལ་གྲི་ནི་མི་ཤིས་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་ཉིད་ ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་འབྲས་བུར་གྱུར་པའོ། ། རྩེ་དགུ་པ་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་གཉིས་ཀ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་མཆོག་སྟེ། རིགས་མ་འཆོལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་འབད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ། རང་ འདོད་ལྷའི་རིགས་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་བྱ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་ངེས་པའོ། ། འདིས་ནི་མཚན་མ་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གསུངས་པའོ། ། གཞན་ཡང་ཁ་དོག་གི་མཚན་མ་གསུངས་པ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ནག་པོ་ཆེ། ། དེ་ཡི་ལྷ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ། ། འདི་ནི་ཉེ་བར་ མཚོན་པ་སྟེ། གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་མཚན་མ་འདིའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་དཀར་པོ་ཆེ། ། དེ་ཡི་ལྷ་ནི་རྣམ་སྣང་མཛད། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་སྔོ་བསངས་ཆེ། ། དེ་ཡི་ལྷ་ནི་དོན་ཡོད་ཉིད། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་སེར་པོ་ཆེ། ། རིན་ཆེན་དབང་པོ་རིགས་ཀྱི་ལྷ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་དམར་སེར་ཉིད། ། འོད་དཔག་མེད་པ་རིགས་ཀྱི་ལྷ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་དཀར་དང་སེར། ། དེ་ནི་སེམས་དཔའི་རིགས་སུ་འགྱུར། ། འདིས་ནི་ནག་པོ་མི་བསྐྱོད་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། ། དཀར་པོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། ། སྔོ་བསངས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། ། གང་ཡང་སེར་པོ་ཆེ་བ་དེ་ནི་རིན་ཆེན་དབང་པོ་ ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་དམར་སེར་ཞེས་པ་དམར་པོ་རིན་ཆེན་དབང་པོ་དང་སེར་པོ་འོད་དཔག་མེད་དེ།

The sword is the cutting of all inauspiciousness; it is the result, the nature of the coemergent inseparability of the three vajras. The nine-pronged vajra is the supreme equality of both families of Akṣobhya; because the family is not confused, the siddhi of Mahāmudrā is manifested without effort. Thus, it is extremely certain that one should practice according to the family of one’s own chosen deity. This explains the nature of the Tathāgatas as the purity of the signs. Furthermore, the signs of color are taught: "Whichever yogi is very black, His deity is Akṣobhya." This is an illustration; this sign applies to both. "Whichever yogi is very white, His deity is Vairocana. Whichever yogi is very dark blue, His deity is Amoghasiddhi. Whichever yogi is very yellow, His deity is the family of Ratneśvara. Whichever yogi is orange, His deity is the family of Amitābha. Whichever yogi is white and yellow, He belongs to the family of the Sattvas." By this, the black one is Akṣobhya, the Mind Vajra; the white one is Vairocana, the Body Vajra; the dark blue one is Amoghasiddhi, the Speech Vajra; and the very yellow one is Ratneśvara. This refers to Vajradhara, the inseparability of the three vajras. "Whichever yogi is orange" refers to the red Ratneśvara and the yellow Amitābha.

དེ་དག་གང་ལ་ཡོད་པ་དེའི་རིགས་ཀྱི་ལྷ་འོད་དཔག་མེད་དོ། ། དཀར་དང་སེར་ཞེས་པ་འོད་དེ་གསལ་བ་སྟེ། འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་ སེམས་དཔའི་རིགས་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཏེ། དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། འདིས་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་དང་སྐུ་རྡོ་རྗེ་དང་། གསུང་རྡོ་རྗེ་རྣམས་ཀྱིས་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། ། རིན་ཆེན་དབང་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ངོ་། ། འོད་དཔག་མེད་ནི་དེའི་ཐབས་སུ་གྱུར་ པའོ། ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟེ། ཁ་དོག་གི་མཚན་མ་གསུངས་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་བརྙས་མི་བྱ། ། འཚེ་མིན་རྣལ་འབྱོར་མཐར་ཕྱིན་པས། ། སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཞེས་པ་ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྙས་ པར་མི་བྱ་ཞིང་སྨད་པར་མི་བྱའོ། ། འཚེ་མིན་རྣམ་པར་འཚེ་བར་མི་བྱའོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། རྣལ་འབྱོར་མཐར་ཕྱིན་པས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། དེ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས། ། ལུས་ཅན་དེ་རྣམས་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་དེ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་སུ་གནས་ནས་ནི། ། ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་གནས་ཤིང་བསྟན་ནས་ཞེས་དགོངས་ པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཞེས་པ་སྐྱེས་པའི་མཚན་མ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གང་ཞིག་གསུངས་པ་དེ་དག་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ།

The deity of the family in which those [qualities] reside is Amitābha. "White and yellow" refers to the clarity of light; by virtue of being luminous, that is the "family of the Sattvas," which is the family of Vajrasattva, and that is the very meaning of "Vajrasattva." By this, the three [Buddhas] beginning with Akṣobhya are represented by the Vajra Mind, Vajra Body, and Vajra Speech. Ratnendra is Vajradhara. Amitābha is his method. Vajrasattva is also the manifest awakening to omniscience; thus, the signs of color have been taught. Therefore: "One should not despise beings, nor harm them, for the yogi has reached the end." Regarding "beings," one should not despise or disparage embodied beings. "Nor harm" means one should not cause injury. By what means? By those who have reached the culmination of yoga and have realized the non-dual nature. How so? It is said: "They are the family of the Tathāgatas." Those embodied beings are the family of the Tathāgatas; they are included in the number of the Tathāgatas and are of the very nature of the Tathāgatas. How so? "Abiding in the conventional form." The intention is that they abide in and are shown to have the nature of conventional form. Regarding the statement, "Whichever yogi," which indicates that by the very sign of being a male, women are also to be viewed [in the same way], that is now made explicit:

བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི། ། ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། ། ཀུན་རྫོབ་ཐ་སྙད་ ཚུལ་ལས་ནི། ། དེ་རྣམས་རིགས་སུའང་དེ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྣམས་གཡུང་མོ་ལ་སོགས་པ་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སུའང་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཐ་སྙད་ཚུལ་ལས་ནི། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚུལ་ལས་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་གནས་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ལམ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་པའོ། ། བྷ་ག་ལིངྒའི་ཙུམྦ་ལས། ། དེར་ནི་རྡོ་རྗེ་ཆེ་མཉེས་ཏེ། དེར་ནི་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་ རྣམ་པར་གནས་པ་ན་རྡོ་རྗེ་ཆེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། མཉེས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བྷ་ག་ལིངྒའི་ཙུམྦ་ལས། ། ཕན་ཚུན་ཁ་སྦྱོར་ལས་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། བདག་མེད་མ་ཡིས་གོ་མཛད་པ། ། ལྷ་མོ་རབ་ཏུ་མཆོད་པ་ཉོན། ། བདག་མེད་ མ་ལ་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་མཛད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ལྷ་མོ་རབ་ཏུ་མཆོད་པ་ཉོན། ། འདི་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་གྱི་རིགས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པ་རིགས་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་དང་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་མཆོད་པར་འགྱུར་ རོ། ། ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་མཆོད་པའི་རིམ་པ་ཉིད་གསུངས་པ། ཚལ་དང་སྐྱེ་བོ་མེད་གནས་དང་། ། བདག་གི་ཁྱིམ་དང་གཞན་དུ་ཡང་། ། གཅེར་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེར་བྱས་ནས། ། རྣལ་འབྱོར་རིགས་པས་རྟག་ཏུ་མཆོད། །

The characteristics of women are just as those of men; according to the manner of conventional terminology, they likewise belong to those families. Those Tathāgatas also belong to the families of those Vajra Consorts, such as Ḍombī and the rest. How so? "According to the manner of conventional terminology" means by way of conventional designations. This refers to the nature of conventional truth and the ultimate truth, both of which are inseparable; it is the path of union abiding in the manner of the two truths, the sphere of activity of the Buddhas. From the kissing of the bhaga and liṅga, the Great Vajra is pleased there. "There" means when abiding in that manner, the Great Vajra is Vajradhara; "pleased" is the nature of coemergent joy. How so? "From the kissing of the bhaga and liṅga" is intended to mean from their mutual union. Nairātmyā has made me understand; O Goddess, listen to the supreme offering! She has made me realize the nature of Nairātmyā. Therefore it is said: "O Goddess, listen to the supreme offering." Through the union with the perfection of the certainty of the families, which possess the signs of such a nature, there arises a sublime offering. The sequence of that sublime offering is taught: In groves, in uninhabited places, in my own home, or elsewhere, having made the Great Mudrā naked, one should always offer according to the yoga of the families.

རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པས་རྟག་ཏུ་བར་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ མཆོད་པར་བྱའོ། ། ཚལ་ཞེས་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའོ། ། སྐྱེ་བོ་མེད་གནས་ཞེས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོའོ། ། བདག་གི་ཁྱིམ་ཞེས་པ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའོ། ། གཞན་ཞེས་པ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོར་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་གཅེར་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེར་བྱས་ནས་སྒྲིབ་པ་ མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་རིགས་པས་རྟག་ཏུ་མཆོད། ། ཅེས་པ་དོན་བཤད་ཟིན་ནོ། ། ཅི་བྱས་ནས་ཤེ་ན། གསུངས་པ། ཙུམྦ་འཁྱུད་པ་བྱས་ནས་ནི། ། དེ་བཞིན་བྷ་གར་རེག་པ་ཉིད། ། སྐྱེས་པའི་སྣ་ནི་གཞིབ་པ་དང་། ། མ་མཆུའི་སྦྲང་རྩི་ བཏུང་བ་ཉིད། ཙུམྦ་འཁྱུད་པ་བྱས་ནས་ནི། ། ཞེས་པ་ངག་གི་སྦྱོར་བ་དང་། ། ལུས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བྱས་ཏེ་བྷ་གར་རེག་པ་ཞེས་པ་སེམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བྱ་ཞིང་། སྐྱེས་པའི་སྣ་ནི་གཞིབ་པ་དང་། ། ཞེས་པ་གཉིས་ཀའི་རྡོ་རྗེ་བུག་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉིས་བར་དུ་བསྟན་པ་ལས། ། མ་མཆུའི་སྦྲང་རྩི་ བཏུང་བ་ཉིད། རིམ་པ་འདིས་མ་མཆུའི་སྦྲང་རྩི་བཏུང་བའི་གདམས་ངག་སྟེ། མྱོས་པས་མཚན་པའི་ལག་པ་ལས། ། བོལླ་ལྡན་པ་རྟག་ཏུ་བྱ། ། མྱོས་པས་མཚན་པའི་ལག་པ་ཞེས་པ། སོར་མོ་ལྔ་བསྐྱོད་པ་ལས་བོལླ་ལྡན་པ་ཇི་ལྟར་ལས་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཆོད་པ་བྱའོ་ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་ གང་། ། མྱོས་པའི་མཚན་མ་བྱེད་པ་ཡིས། ། ཞེས་པ་སྟེ། མྱོས་པའི་རྟགས་དང་མཚན་མ་དེ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མྱོས་པའི་མཚན་མ་བྱེད་པ་གསང་བའི་སྒྲ་ཤཱི་ཏ་ཞེས་པའོ། །

By the term "yoga," one should always offer [the practice] without interruption. "Grove" refers to the wheel of great bliss (mahāsukha-cakra). "Abode of the unborn" refers to the wheel of perfect enjoyment (saṃbhoga-cakra). "My own home" refers to the wheel of dharma (dharma-cakra). "The other" refers to the wheel of emanation (nirmāṇa-cakra). In all of these, having made the great mudrā (mahāmudrā) naked, one should abide in the very nature of being without obscuration (anāvaraṇa). "The yogi should always offer according to the principle" has thus explained the meaning. If one asks, "Having done what?" it is said: "Having performed the kiss and the embrace, Likewise, the touching of the bhaga, Sucking the nose of the man, And drinking the honey of the lips." "Having performed the kiss and the embrace" refers to the application of speech and the application of the body. "Touching the bhaga" refers to the application of the mind. "Sucking the nose of the man" refers to the two vajra-apertures [of the male and female] showing the two bodhicittas between them. "And drinking the honey of the lips" is the instruction for drinking the honey of the lips through this sequence. "From the hand marked by intoxication, One should always perform the bola." "Hand marked by intoxication" means that just as the bola is operated by moving the five fingers, so too should the offering of insight (prajñā) be performed. Alternatively, "by making the sign of intoxication" means that because one makes the sign and mark of intoxication, the secret sound for "making the sign of intoxication" is śīta.

མྱོས་པའི་མཚན་མ་བྱེད་པ་དེས་བོལླ་ལྡན་པ་སྐྱེས་པ་རྟག་ཏུ་བར་ཆད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ལས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གསུངས་པ། ཁྱོགས་དང་བརླ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་བརྐྱང་བ་ཡིས། ། ཁྱོགས་ནི་སྐྱེས་པའི་གསང་བའི་སྟེང་དུ་བུད་མེད་འདུག་སྟེ། རྐེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་མདུན་དང་རྒྱབ་ཁྱོགས་སུ་བྱེད་པ་ནི་ཁྱོགས་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཁྱོགས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། མདུན་དང་རྒྱབ་ཏུ་མི་མོ་ནི། ། རིམ་ བཞིན་རྐེད་པར་འདོ་ལ་བྱེད། ། མདོམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་འདུག་པ་ནི། ། འདོ་ལར་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཡིན། ། ཞེས་པ་སྟེ། བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པ་ནི་སེམས་དཔའི་དཀྱིལ་ཀྲུང་དུ་འདུག་ནས། དེའི་སྟེང་དུ་དེ་ཉེ་བར་འདུག་ལ་རྡོ་རྗེ་ལྕགས་སྒྲོག་གིས་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་འདོ་ལ་དེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་འདོ་ལ་སྟེ། ཁྱོགས་ཀྱི་རིམ་པའོ། ། བརླ་ཞེས་པ་སྟེང་དུ་གནས་པ་སྟེ། བུད་མེད་ཀྱི་མགྲིན་པ་ནས་འཁྱུད་དེ་བརླ་གཡས་པའི་འོག་ཏུ་རང་གི་བརླ་གཡོན་པ་བཅུག་ནས་ལག་པ་གཡས་པས་དེའི་རྒྱབ་ཏུ་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་བརླའི་མིང་ཅན་གྱི་ཀ་ར་ནའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། ལག་པ་གཡོན་ པས་མི་མོ་ཡི། ། བརླ་གཡས་གྱེན་དུ་བཏེག་བྱས་ནས། ། གཉིས་ཀ་མངོན་ཕྱོགས་གནས་པ་དག། གྱེན་དུ་སྦྱར་བྱ་ཀ་ར་ན། ། གཉིས་ཀ་ཞེས་པ་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་སྟེ། གང་ཞིག་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་གྱེན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ཀ་ར་ནའོ། ། ཡང་ན། སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་ རྐང་པ་གཡས་པ་སྟེང་དུ་བྱ་སྟེ།

One who acts as a sign of intoxication should accomplish the application of meditative equipoise through the uninterrupted action of a man possessing a bolla. Regarding the specific types of action, it is said: "By means of the swing (dolā) and the thigh (ūru), and likewise by extension." As for the "swing": the woman sits upon the secret place of the man. Because she causes the front and back of the waist to swing, it is called a "swing" (dolā) due to its similarity to a swing. As it is also said: "The woman, in front and behind, / Gradually applies herself to the waist; / Sitting upon the secret place, / This is what is known as the 'swing' (dolā)." According to the lineage of the gurus, one sits in the sattvaparyaṅka posture, and she sits closely upon him. Having entered into equipoise with the "vajra-shackle," one accomplishes the union of the vajra and lotus by means of that "swing" (dolā); thus, it is the "swing" sequence. Regarding the "thigh" (ūru): it is the position where one remains above. Embracing the woman by the neck, one places one's own left thigh beneath her right thigh and should grasp her back with the right hand. This is the kāraṇa known by the name "thigh." As it is also said: "With the left hand, having lifted / The woman's right thigh upward, / Both facing each other, / The upward union is the kāraṇa." "Both" refers to the woman and the man, who have become face-to-face. That very thing is to be joined upward; this is the kāraṇa. Alternatively, the right feet of the man and woman should be placed on top.

རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བས་མགྲིན་པར་འཁྱུད་པའི་མཆན་ཁུང་གཉིས་ཀྱི་འོག་ཏུ་དཔུང་པ་གཉིས་རྒྱབ་ཏུ་བཅིངས་ཏེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བརྐྱང་པ་ཡིས་ཞེས་པ་བུད་མེད་གན་རྐྱལ་པའི་རྐང་པའི་མཐིལ་གཉིས་ཀས་སོར་མོ་བཅིང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་ བ་བྱ་སྟེ། ངང་པའི་གཤོག་པ་ལྟར་དཔུང་པ་རབ་ཏུ་བརྐྱང་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ཤིན་ཏུ་བརྐྱང་པའོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། ངང་པའི་གཤོག་པའི་རྣམ་པ་དང་། ། གན་རྐྱལ་དུ་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས། ། རྐང་པ་གཉིས་པོ་རབ་བརྐྱང་ཕྱིར། ། ཤིན་ཏུ་བརྐྱང་བ་ཞེས་པའོ། ། རིམ་པ་འདིས། ཡང་ཡང་འདོད་བྱ་རྡོ་རྗེ་ཅན། ། སྟེང་དང་འོག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ། ཁ་དང་པདྨར་ཙུམྦ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། སྟེང་དང་འོག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ། ། ཞེས་པའོ། ། ཡང་ན་གང་ཡང་བར་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་ཅན་མི་ཕྱེད་པའི་སྐུ་འདོད་བྱ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མངོན་དུ་བྱའོ། སྟེང་དང་ འོག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ། ། ཞེས་པ་སྟེང་འོག་དང་འོག་སྟེང་དུ་བལྟ་བར་བྱ་ཞིང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྦྱོར་བས་མངོན་དུ་བྱའོ། ། དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་གསུངས་པ། དངོས་གྲུབ་རྒྱས་པ་ཐོབ་པ་སྟེ། ། སངས་རྒྱས་ཀུན་དང་མཉམ་པར་འགྱུར། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། སྐད་ཅིག་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། དེར་ནི་ག་པུར་བཏུང་བར་བྱ། ། ཁྱད་པར་དུ་ཡང་ཆང་ཉིད་དོ། ། དེར་ནི་ག་པུར་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར། ། བ་ ལ་བཟའ་བ་ཉིད་དུ་བྱ། །

By the union of the vajra and lotus, the two arms are bound behind the back while embracing at the throat; this is the "Equal Union" (snyoms par 'jug pa). Likewise, regarding "by the extended [posture]," one should first bind the toes of both feet of the woman lying on her back. The arms should be extended like the wings of a swan; this is the "Greatly Extended" (shin tu brkyang pa). As it is said: "The form of a swan’s wings, Is renowned as the 'lying on the back.' Because both feet are greatly extended, It is called the 'Greatly Extended.'" By this sequence, the Vajra-holder should repeatedly look upward and downward. Because of kissing the mouth and the lotus, he should look upward and downward. Alternatively, by means of uninterrupted continuity, the Vajra-holder should manifest the inseparable body, the coemergent (lhan cig skyes pa) desired object. "He should look upward and downward" means he should look from above to below and from below to above, and manifest it through the yoga of experience. If one asks what the result of this is, the fruit is stated: "Attaining the extensive accomplishment, One becomes equal to all Buddhas." One will attain the accomplishment of Mahāmudrā. For that very reason, all the Buddhas, such as the Mirror-like [Wisdom] and so forth, will arise as the non-dual equality. If one asks what happens at that moment, it is said: "In that state, one should drink the camphor, And especially wine itself. In that state, for the sake of the cause of camphor, One should consume the bala."

ག་པུར་བཏུང་བ་ཞེས་པ་ཨཱ་ལི་ནཱ་དའི་ཕྲེང་བ་བལྟ་བར་བྱའོ། ། ཁྱད་པར་དུ་ཡང་མེད་ན་ཞེས་པ་ཨཱ་ལི་འབྱུང་བ་ཉིད་ལས་ཀཱ་ལི་ཡང་འབྱུང་བ་སྟེ། འདི་ཉིད་ཁྱད་པར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་(ད་,དེ་)ན་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཡང་བཏུང་བར་བྱའོ། ། དེར་ནི་ཞེས་པ། སྐད་ཅིག་དེ་ལ་བ་ ལ་བཟའ། ། ཞེས་པ་སྐུའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་མེད་པའོ། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན། རིམ་པ་གསུངས་པ། ག་པུར་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལས་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དོན་གྱི་སྦྱོར་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་ པའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དོན་གྱི་སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉིད་དོན་ཏེ། དོན་དམ་པའོ། ། དེ་ཡང་སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཆོད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། ལེའུ་གང་དུ་དེ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་པའི་དོན་གྱི་སྦྱོར་བའི་ལེའུའོ། ། བཅུ་གཅིག་པ་ལྷན་ཅིག་མེད་པ་སྟེ་ ཨ་དང་བཅུ་ནི་ཁ་སྦྱོར་ཉིད་ཀྱིས་དགུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ནོ་ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་བརྟག་པ་གཉིས་པའི་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའོ། ། ། ། ད་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དོན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པར་མངོན་པར་གསལ་བ་ལ། དེ་ནས་ རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་དབང་བཞིའི་ཚིགས་བཅད་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། དབང་བཞི་ནི། སློབ་དཔོན་གསང་བ་ཤེས་རབ་དང་། བཞི་པ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པ་དབང་བཞི་སྟེ། གསང་བ་ལས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གསང་བའོ། །

Regarding "camphor drink," one should view it as the garland of the āli-nāda. Furthermore, "if it is not present" means that from the very emergence of the āli, the kāli also emerges; this is the distinction. For that very reason, if it is not present, the Mind-Vajra should also be drunk. "Therein" means: at that moment, one should eat. This means that there is also no clinging to the Body. If one asks how all of these are to be performed, the sequence is taught: "For the sake of the cause of camphor" means that the intention is that everything is the very cause for generating the bodhicitta. This is the eleventh chapter, the Chapter on the Application of the Meaning of the Coemergent. "Application of the meaning of the coemergent" means that the coemergent itself is the meaning, which is the ultimate. Furthermore, "application" refers to the characteristic of the offering of insight; because it is the primary subject in this chapter, it is the "Chapter on the Application of the Meaning of the Coemergent." The eleventh is "without coemergence." "A and ten" means that because of the union itself, it is the nature of nine; such is the meaning. This concludes the eleventh chapter of the second section from the Hevajra Commentary: The Utterly Stainless Union. Now, regarding the eleventh chapter which clarifies the application of the meaning of the coemergent: then the Vajra-Holder spoke the verses on the four empowerments. "Then the Vajra-Holder" refers to Vajradhara. The four empowerments are: the Master, the Secret, the Insight, and the fourth is likewise. These are the four empowerments, which are more secret than the secret.

དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཀའ་ སྩལ་པ། རྡོ་རྗེ་ཆེ་དང་དྲིལ་བུ་ཆེ། ། རྡོ་རྗེ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཟུང་། ། དེ་རིང་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱུར། ། སློབ་མ་བསྡུ་བ་ཉིད་དུ་གྱིས། ། རྡོ་རྗེ་ཆེ་ཞེས་པ་ཁ་སྦྱོར་ཀྱི་རང་བཞིན་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཉིད་དེ། འདི་ཉིད་དྲིལ་བུ་ཆེ་ཞེས་པ་འདིའི་དོན་ཡང་ངོ་། ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་པའི་སྐུ་ཟུང་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སོ་སོར་གནས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱུར། སློབ་མ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བསྡུ་བ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་སྒྲུབ་པར་གྱིས། རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོ་ཟུང་ཞེས་པ་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་ ངོ་། ། དྲིལ་བུ་ཆེ་ཞེས་པ་གསང་བའི་དབང་ངོ་། ། ཇི་ལྟར་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། ། སངས་རྒྱས་སྲས་རྣམས་དབང་བསྐུར་བ། ། བདག་གིས་གསང་བའི་དབང་གིས་ནི། ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་ཁྱོད་དབང་བསྐུར། ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གསུངས་པའོ། ། ལྷ་མོ་དགའ་ སྦྱིན་གནས་སྦྱིན་མ། ། སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་ཡིད་འོང་མ། ། ཁྱེར་ཅིག་ཁྱེར་ཅིག་སེམས་དཔའ་ཆེ། ། ཁྱེར་ལ་མཆོད་པ་དག་ཏུ་གྱིས། ། དགའ་སྦྱིན་ཞེས་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། ། གནས་སྦྱིན་ཞེས་པ་གནས་པ་མེད་པའི་སྦྱོར་བས་ལེགས་པར་གནས་པའོ། ། ལྷ་མོ་ཞེས་ པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིད་འོང་མའོ། ། ཟུང་ཤིག་ཟུང་ཤིག་ཅེས་པ་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་གྱིས་ཤིག་པའོ། །

The verses spoken to them are as follows: "Grasp the great vajra and the great bell; grasp the vajra of perfect abiding. Today you have become a vajra master; act to gather disciples. 'The great vajra' is the union of the nature of the yuganaddha (union); this is also the meaning of 'the great bell.' 'Grasp the vajra of the indivisible body' means that for that very reason, it abides individually in all states of perfect abiding. For that very reason, 'you have become a vajra master.' Accomplish the nature of correctly upholding the gathering of wisdom through the five wisdoms, such as the mirror-like wisdom and so forth, for the sake of the disciples. 'Grasp the great vajra' refers to the master empowerment. 'The great bell' refers to the secret empowerment. 'Just as the Buddhas of the past conferred empowerment upon the sons of the Buddhas, so I confer empowerment upon you through the secret empowerment by means of the stream of mind.' This is the teaching on the wisdom-knowledge empowerment (prajñājñānābhiṣeka). 'The goddess who bestows joy, who bestows the state, who possesses various forms and is delightful—take her, take her, O Great Being! Having taken her, perform the offerings.' 'Bestows joy' means the nature of supreme bliss. 'Bestows the state' means well-abiding through the yoga of non-abiding. 'Goddess' means the nature of the five wisdoms and the three bodies (trikāya). For that very reason, she 'possesses various forms,' and for that very reason, she is 'delightful.' 'Grasp her, grasp her' means make her very firm."

ཀྱེ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་རོས་ཡོངས་སུ་གང་བའི་སྐུ། དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་བཟུང་ནས་ཤིན་ དུ་བརྟེན་པར་བྱས་ཏེ། མཆོད་པ་དག་ཏུ་གྱིས། གཉིས་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཐོབ་པར་གྱིས་ཞེས་པ་དབང་བཞི་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་འདི་ནི་ཆེས་ཕྲ་ཞིང་། ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ནམ་མཁའ་མཚུངས། ། རྡུལ་བྲལ་མཐར་ཕྱིན་ཞི་བ་སྟེ། ། ཁྱོད་ཀྱི་ཕ་ཡང་ཁྱོད་ ཉིད་དོ། ། འདི་ནི་གང་ཞིག་བཞི་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཆེས་ཕྲ་བ་དབང་པོ་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་མི་ཕྱེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྙིང་པོའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡུལ་དང་བྲལ་ བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐར་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཞི་བ་ཞེས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིག་ལམ་དུ་མི་སྣང་བར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཁྱོད་ཀྱི་ཕ་སྟེ། ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན་ཞིང་། སྐྱེད་བྱེད་དེ་ཡང་ཁྱོད་ཉིད་ དོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་རང་བཞིན་ནི། རང་ལས་གཞན་པ་འགའ་ཡང་མེད། ཅེས་པའོ། ། འདི་ནི། བཞི་པ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པ་འདིའི་དོན་མངོན་པར་གསལ་བ་སྟེ། ཆེས་ཕྲ་བ་ཞེས་པ་དང་པོའི་དགའ་བའོ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཞེས་པ་གཉིས་པའི་དགའ་ བའོ། ། ནམ་མཁའ་མཚུངས་པ་གསུམ་པ་ཁྱད་པར་གྱི་དགའ་བའོ། ། རྡུལ་བྲལ་ཞེས་པ་བཞི་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའོ། །

O Great Being, this body is completely filled with the flavor of great wisdom. Having grasped it in that way, rely upon it firmly and make offerings. Attain the union of the nature of the two as inseparable—this is the fourth empowerment. This wisdom is extremely subtle, the vajra heart, equal to space. It is stainless, ultimate, and peaceful; it is your father, and you yourself. This is the wisdom of the fourth; it is the authentic wisdom itself. If one asks what it is like: it is because it is extremely subtle and transcends the senses. For that very reason, it is the "vajra heart," the essence of an indivisible nature. For that very reason, it is "equal to space." For that very reason, it is "stainless." For that very reason, its nature is to have completely abandoned the conceptualization of liberation. "Peaceful" refers to the nature of the great parinirvāṇa, which has become invisible to the eyes of all. That itself is your father; it is your progenitor, and that progenitor is also you yourself. How is this so? It is said: "The nature of the produced and the producer is not anything other than itself." This is the clear meaning of the statement: "The fourth is also like that." "Extremely subtle" refers to the first joy. "Vajra heart" refers to the second joy. "Equal to space" refers to the third, the special joy. "Stainless" refers to the fourth, the coemergent joy.

དེ་ཉིད་ཐར་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ཞི་བ་ཞེས་པ་སྟེ། དོན་བརྗོད་ཟིན་ནོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ འདི་ཉིད་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་མེད་ན། བར་ཆད་མེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་གསུངས་པ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་སྔགས་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ཨོཾ་པདྨ་སུ་ཁ་དྷཱ་ར་མ་ཧཱ་རཱ་ག་སུ་ཁནྡད། ཙ་ཏུར་ཨཱ་ནནྡ་བྷ་ག་བི་ཤྭ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ ཀཱ་རྱཾ་ཀུ་རུ་ཥྭ་མེ། ཨོཾ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་མི་ཕྱེད་པ་ཉིད་གསུངས་པའོ། ། པདྨ་ནི་ཀྱེ་ཀཀྐོ་ལ་ཞེས་པ་སྟེ། སུ་ཁདྷཱ་ར་ཞེས་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་ཧཱ་རཱ་ག་སུ་ཁནྡད་ཆགས་པ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མ་ཧཱ་རཱ་ག་སུ་ ཁནྡད་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཙ་ཏུར་ཨཱ་ནནྡ་བྷ་ག་དགའ་བ་བཞི་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བི་ཤྭ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཞེས་པ་འདི་ཉིད་དགོས་པ་གྲུབ་པ་སྟེ། དེ་བདག་ལ་གྲུབ་པར་མཛད་ དུ་གསོལ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པས་གང་སྐྱེས་པ། ། དེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་དོན་དུ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཞེས་པ་གཉིས་གསུངས་སོ། ། ཨོཾ་བཛྲ་མ་ཧཱ་དྭེ་ཥ་ཙ་ཏུར་ཨཱ་ནནྡ་དཱ་ཡ་ཀ་ཁ་ག་མུ་ཁ་ཨེ་ཀཱ་ར་སོ་ནཱ་ཐཱ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཀརྱཾ་ཀུ་རུ་ཥྭ་མེ། ཨོཾ་ཞེས་པའི་དོན་བཤད་ཟིན་ ནོ། །

Because that very [wisdom] is the method for completely abandoning the conceptualization of liberation, that wisdom is called "peaceful"; the meaning has already been explained. If this very coemergent wisdom (sahaja-jñāna) were not to bless the vajra and the lotus, it would not become uninterrupted; therefore, the blessing of the vajra and the lotus is taught. Regarding the "mantra for blessing the vajra and the lotus," it is taught as follows: oṃ padma sukha dhāra mahā rāga sukhandada caturānanda bhaga viśva hūṃ hūṃ kāryaṃ kuruṣva me. The syllable oṃ expresses the indivisibility of the three vajras. "Lotus" (padma) refers to the kaṅkāla. "Sukhadhāra" means the basis of authentic wisdom (samyag-jñāna). For that very reason, "mahā rāga sukhanda" should be understood as "bestowing the wisdom of great passion" (mahārāga-jñāna). The intention is that "mahā rāga sukhanda" is the complete abandonment of all conceptualization. For that very reason, "caturānanda bhaga" is because it is the nature of the four joys as one. For that very reason, "viśva" is Vajradhara. "Hūṃ hūṃ" signifies the accomplishment of the purpose; "please cause that to be accomplished for me." Because that which is born together is coemergent, two "hūṃ" syllables are taught for that purpose. oṃ vajra mahā dveṣa caturānandadāyaka khagamukha ekāra soṇātha hūṃ hūṃ kāryaṃ kuruṣva me. The meaning of "oṃ" has already been explained.

དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཛྲ་མ་ཧཱ་དྭེ་ཥྭ་ཙ་ཏུར་ཨཱ་ནནྡ་དཱ་ཡ་ཀ་དགའ་བ་བཞིའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། ། ཁ་ག་མུ་ཁ་ཨེ་ཀཱ་ར་སོ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཁ་ག་སེམས་ཏེ། དེ་ཉིད་མུ་ཁ་དང་པོའོ། ། དེ་ཉིད་ཨེ་ཀཱ་ར་སོ་ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་ བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ནཱ་ཐ་ཞེས་པ་འགྲོ་བའི་བླ་མ་སྟེ། དེ་ནི་ཀྱེ་ནཱ་ཐ་ཞེས་པ་ཀུན་དུ་བོད་པའོ། ། ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཀཱརྱཾ་ཀུ་རུ་ཥྭ་མེ་ཞེས་པའི་དོན་བརྗོད་ཟིན་ནོ། ། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་སྔགས་བསྒྲུབ་པའི་དུས་ན་སྤྱི་བོར་ཨོཾ་ཡིག་ཅེས་པ་སྨིན་མའི་དབུས་སུ་བདེ་བ་ཆེན་ པོའི་འཁོར་ལོ་ཟླ་བའི་གདན་ལ་ཨོཾ་ཡིག་ཁ་དོག་དཀར་པོ་སྙིང་གར་ཧཱུྃ་ཡིག་ཅེས་པ་སྙིང་གར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་ཉི་མའི་གདན་ལ་ཧཱུྃ་ཡིག་ཁ་དོག་ནག་པོའོ། ། ཟེའུ་འབྲུ་ལ་ཨཱཿཡིག་ཅེས་པ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་ཨཱཿཡིག་ཁ་དོག་དམར་པོའོ། ། རྐེད་པའི་མཚམས་སུ་ སྭཱ་ཡིག་ཁ་དོག་སེར་པོའོ། ། བརླ་ཟུང་ལ་ཧཱ་ཡིག་ཁ་དོག་ལྗང་གུའོ་ཞེས་པ་བསམས་ནས། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་རྡོ་རྗེ་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ཞེས་པ་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སོ། ། སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་སྟེ། སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ ལྔ་པོ་ཉིད་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གསང་སྔགས་ཁ་སྦྱོར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། སྔགས་བཏུ་བས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། སྔགས་བཟླས་པས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་བདག་ཉིད་དོ། །

For that very reason, vajra mahā dveṣa caturānandadāyaka means the complete abandonment of the conceptualization of the four joys. Khagamukha ekārasa means the mind (khaga) because it moves in space (mukha); that is the first mukha. That itself is the characteristic of experiencing that which is not "together" (ekārasa). Nātha means the Guru of the world; thus, Kye nātha is a general address. The meaning of hūṃ hūṃ kāryaṃ kuruṣva me has already been explained. At the time of accomplishing the mantra for the blessing of the vajra and lotus, one should visualize: at the crown, the syllable Oṃ in the center of the wheel of great bliss (mahāsukha-cakra) upon a moon seat, white in color; at the heart, the syllable Hūṃ in the wheel of phenomena (dharmacakra) upon a sun seat, black in color; at the nectar-essence (keśara), the syllable Āḥ in the center of the wheel of emanation (nirmāṇa-cakra), red in color; and at the waist, the syllable Svā yellow in color; and on the two thighs, the syllable Hā green in color. Having visualized this, one should perform the blessing with Oṃ āḥ hūṃ svā hā during the union of the vajra and lotus. Oṃ āḥ hūṃ is the nature of the three bodies (kāya): body, speech, and mind. Svā hā represents the five wisdoms (jñāna). The three bodies and the five wisdoms are the ninefold nature, the identity of the three syllables, the characteristic of the Great Vehicle (Mahāyāna) of Hevajra, the union of the secret mantra. Through the extraction of the mantra, it is the nature of the emanation body (nirmāṇakāya); through the recitation of the mantra, it is the identity of the enjoyment body (saṃbhogakāya).

ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དོན་གྱི་སྦྱོར་བས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དབང་ བཞི་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་བརྟག་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། བརྟག་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་ལས་ཕྱུང་བ་བརྟག་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྫོགས་སོ། ། ། ། བརྟག་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་ལས་ཕྱུང་བ་བརྟག་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་ བཞིན་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། རྫོགས་སོ་ཞེས་པ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཅེས་པའོ། ། ཞེས་པ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་བརྟག་པ་གཉིས་པའི་ལེའུ་ བཅུ་གཉིས་པའོ། ། ། ། ཧེ་རུ་ཀ་ནི་ཞལ་བརྒྱད་པ་ཡི་རིམ་པ་ཟུང་གིས་ཡོངས་ཁྱབ་པ། ། གྲུབ་པ་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་འདི་ནི་རབ་བརྗོད་ནས། ། དགེ་བ་གང་ཞིག་བསགས་པ་དེ་ཡིས་ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་ལས། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྲིད་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་དངོས་གྲུབ་བསྟན་གྱུར་ཅིག། རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དཔལ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཁ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཌྷཾ་ཀ་དཱ་ཤས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། ། ། ། སྨིན་དྲུག་ཟླ་བ་ལ་ནི་པཎྜི་ཏ་མཆོག་དཔལ་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་བཀས། ། ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་བཤད་ཡོན་ཏན་མཆོག་ལྡན་ཌྷཾ་ཀ་དཱ་ཤས་མཛད་པ་ནི། ། གང་ཞིག་ དཔལ་ལྡན་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་དུ་འཁྲུངས་པ་དྲི་མེད་དཔལ་ཞེས་མཚན་གསོལ་དང་། །

Through the application of the meaning of the coemergent, it is the nature of the dharmakāya. By the very nature of the fourth initiation, it is the nature of the svabhāvakāya, possessing the identity of the two sections. This concludes the King of Tantras, the Hevajra, which possesses the identity of the two sections and was extracted from the thirty-second section. This King of Tantras, the Hevajra, which possesses the nature of the two sections and was extracted from the thirty-second section, is the nature of the manifest and complete awakening into omniscience. "It is complete" means that by the very nature of the union, it pervades all. Thus ends the twelfth chapter of the second section from the Hevajra Commentary: The Utterly Stainless Union. Heruka is pervaded by the pair of eight-faced stages. Having fully proclaimed this accomplished Union: The Utterly Stainless, by whatever merit has been accumulated, may all sentient beings, through the yoga of Hevajra, be shown the accomplishment of the complete purity of existence. This concludes the King of Tantras: The Glorious Hevajra Commentary: The Utterly Stainless Union, composed by the great accomplished master Ḍhaṅkadāśa. In the month of Kṛttikā, by the command of the supreme paṇḍita, the glorious King of Dharma, this Hevajra Commentary: The One Endowed with Supreme Qualities composed by Ḍhaṅkadāśa was [translated]. He who was born in the glorious land of Kashmir and was given the name Vimalaśrī—

སྠི་ར་མ་ཏིའི་རྣམ་རྒྱས་མཛེས་པའི་ངག་གིས་འདིར་ནི་ལེགས་པར་བསྒྱུར་བའོ། ། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པ་བརྙེས་པ་བླ་མ་དམ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ལུང་གིས་དཔོན་ཞང་བཙུན་གྱིས་ཡོན་ བདག་བྱས་ཏེ་ཕྱི་དང་ནང་གི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁ་ཆེའི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་བི་མ་ལ་ཤྲཱི་བྷ་དྲའི་ཞལ་སྔ་ནས། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་བློ་བརྟན་གྱིས་དཔལ་ས་སྐྱའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ལེགས་པར་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཡི་གེ་པ་ནི་དགེ་སློང་བསོད་ནམས་དབང་ཕྱུག་ ཅེས་བྱ་བའོ། ། ། ། གང༵་དང་གང༵་གིས་འདི༵་ལ་འབད་པའི་དགེ་བའི་མཐུས། ། སྐྱེ་བ༵་སྐྱེ་བ༵ར་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་པ་མཐའ་དག་གིས། ། འདི༵་དང་འདི༵་ལྟའི་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ཟབ་མོའི་དོན། ། ཀུན༵་ནས་ཀུན༵་དུ་ལེགས་པར་རྟོགས་ཤིང་རྒྱས་པར་ཤོག། ། །

This was well translated here by the eloquent and beautiful speech of Sthiramati. By the command of the holy guru, the Dharma King, who has attained infinite common and uncommon qualities, the official Zhang-btsun acted as the patron. It was translated, edited, and finalized by the Tibetan translator, the monk Blo-brtan, in the presence of the great Kashmiri Paṇḍita Vimalaśrībhadra, who had reached the far shore of the ocean of outer and inner scriptural traditions. The scribe was the monk named Bsod-nams-dbang-phyug. By the power of the virtue of whoever has exerted themselves in this, may all beings, in birth after birth, thoroughly and completely realize and expand upon the profound meaning of this and suchlike Vajrayāna.