Praise in Metaphors

#༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། མི་ཤྲ་ཀ་སྟོ་ཏྲ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། སྤེལ་མར་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གཏིང་ མཐའ་མེད་པའི་འཁོར་བ་ཡི། ། རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་རྣམ་པར་གནས། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་མི་བཟད་པའི། ། ཆུ་སྲིན་གྱིས་ནི་ལུས་ཟོས་པས། ། དེ་རིང་གང་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི། ། ཇི་སྲིད་བདག་ལ་སེམས་ཡོད་ན། ། གང་གི་བསྟན་ལ་གནས་པ་དང་། ། གང་བསྟོད་ གང་ལ་བསྙེན་བཀུར་བགྱི། ། གང་ཞིག་ལ་ནི་ཉེས་པ་ཀུན། ། གཏན་ནས་ཡོང་ཡེ་མི་མངའ་ཞིང་། ། གང་ལ་འང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། ། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་གནས་གྱུར་པ། ། གཞན་གྱི་གནོད་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ། གང་གི་ཉེས་པ་ཟད་གྱུར་པ། ། གཞན་མངོན་མཐོ་ དང་ཐར་པའི་ཕྱིར། ། ཡོན་ཏན་གོམས་བྱས་བདག་གི་མིན། ། གལ་ཏེ་སེམས་ཤིག་ཡོད་ན་ནི། ། དེ་ཉིད་ལ་ནི་སྐྱབས་འགྲོ་ཞིང་། ། དེ་བསྟོད་དེ་ནི་བཀུར་བ་དང་། ། དེ་ཡི་བསྟན་ལ་གནས་པའི་རིགས། ། གང་ཞིག་ཉེས་དེ་གཞན་ལ་གནོད། ། དེ་ནི་ཡོན་ཏན་གང་ གཞན་སྨད། ། ཉེས་པ་རང་གི་ཉེས་བཅོམ་པ། ། འཚོ་བ་རང་དོན་ཡོན་ཏན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ལ་ཡོན་ཏན་ཀུན། ། མངའ་ལ་དེ་ཡང་ཉམས་མི་མངའ། ། ཉེས་པ་བག་ཆགས་བཅས་དེ་ཡང་། ། སྐྱོབ་པ་གཅིག་པུ་ལ་མི་མངའ། ། སྤྱོད་པ་ལ་ནི་མི་སྨོད་ཕྱིར། ། ཐུབ་པ་སྐྱོན་ནི་མེད་པར་གྲུབ། ། བདེ་བར་གྲགས་པའི་ཆོས་སྤངས་ནས། ། སྐྱེ་བོ་དཀར་བ་སྨོད་པ་མེད། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་དང་ནི། ། གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ལ། ། ཞེ་འགྲས་གྱུར་པ་གང་གིས་ཀྱང་། ། ཆོས་དང་ལྡན་པར་གླགས་མི་རྙེད། ། ཆེ་བའི་ཡོན་ ཏན་ཆ་ཡིས་ཀྱང་། །

In the language of India: Miśrakastotra-nāma. In the language of Tibet: sPel mar bstod pa (The Interwoven Praise). Homage to the Omniscient One! Abiding within the ocean of saṃsāra, which is without depth or limit, my body is devoured by the fierce sea-monsters of desire and the like. To whom shall I go for refuge today? As long as I possess a mind, it is right that I abide in his teaching, praise him, and honor him. In whom all faults are forever and entirely absent, and in whom all qualities reside in every respect; who, for the sake of removing harm from others, has exhausted all faults; and who, for the sake of the higher realms and liberation of others, has cultivated all qualities—this is not for my own sake. If I have any sense, I should go for refuge to him alone, praise him, honor him, and abide in his teaching. Whoever harms others through their faults is one who disparages qualities. One who has conquered their own faults is one whose livelihood is the quality of self-interest. The Omniscient One possesses all qualities, and he is free from decline. Even the faults along with their latencies do not exist in the Sole Protector. Because his conduct is beyond reproach, the Sage is established as being without defect. Having abandoned the dharma renowned as bliss, he does not disparage those who are pure. Regarding the body, speech, and mental activities of the Blessed One, no one who is hostile can find an opportunity to find fault with his dharma. Even by a fraction of his great qualities...

ཚིག་རྙེད་ངེས་པར་མ་བླངས་པར། ། གལ་ཏེ་སྟོན་བསྟོད་མི་བྱེད་ན། ། མི་(ཁམ་,ཁོམ་)གནས་བཞིན་བདག་བཅོམ་འགྱུར། ། རྒྱ་མཚོར་གཉའ་ཤིང་བུ་ག་རུ། ། རུས་སྦལ་མགྲིན་པ་ཆུད་པ་ལྟར། ། དམ་ཆོས་དགའ་སྟོན་ཆེར་བཅས་པའི། ། མི་ཉིད་བདག་གིས་ ཐོབ་ནས་ནི། ། མང་དུ་བཅད་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ། མཐར་ཡང་བསྐལ་པའི་སྐྱོན་གྱིས་གནས། ། ལྕེ་ནི་དོན་ཅན་མ་གྱུར་ཏེ། ། གཞན་དུ་བདག་ནི་བསླུས་པར་གྱུར། ། མི་རྟག་ཉིད་དང་རྗེས་འབྲང་ཞིང་། ། ལས་ཀྱི་གླགས་ལ་དོགས་བཅས་པ། ། བདག་གི་ལྕེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་གོ། ། སྙིང་པོ་ཅི་ཕྱིར་བླང་མི་བྱ། ། ཡོན་ཏན་གྱི་མཐའ་མ་རྟོགས་པས། ། གལ་ཏེ་བསྟོད་པ་མི་བྱེད་ན། ། ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་། ། ངེས་པར་བསྟོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་#ཐུབ་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས། ། ཡུལ་ལྟ་གྲངས་མེད་ཤེས་མོད་ཀྱིས#། ། རང་གི་དོན་ལ་གུས་པ་ཡིས། ། དེ་ཡི་ཕྱོགས་གཅིག་བསྒྲིམས་ཏེ་བརྗོད། ། གང་ཞིག་གཞན་ལ་སློབ་པ་དང་། ། དམན་ཕྱིར་ལེགས་པར་མ་བསླབས་གང་། ། ཉེས་པ་ཟད་ཀྱང་དེ་སློབ་ཅིང་། ། གང་ཕྱིར་དོན་གྱིས་ཁྱོད་མི་སློབ། ། གང་གི་ཡོན་ཏན་གྲངས་དག་དང་། ། མཐུ་ལ་ཐུག་པ་མ་མཆིས་ལ། ། རྨད་བྱུང་ཕྲིན་ལས་ དཔག་མེད་ཅན། ། རང་བྱུང་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཡོན་ཏན་གྲངས་ཀྱི་མཐུ་ཡིས་ནི། ། སློབ་ལ་སྨྲ་བར་ནུས་པ་དང་། ། མཐའ་ཅན་གཞལ་བར་བྱེད་ནུས་ཀྱི། ། མི་སློབ་པ་ཡི་མདུན་དུ་མིན། ། འདི་སྙེད་བགྱི་བའི་མཐའ་མེད་ན། ། འདི་ལྟར་ལགས་ཞེས་ཅི་ཞིག་སྨོས། ། ཁྱོད་ཀྱི་ཡོན་ ཏན་སླད་དུ་བདག། བསོད་ནམས་སྙམ་ནས་སྤྱི་བརྟོལ་སྐྱེས། །

If I do not offer praise to the Teacher, without having certainly taken up the words [to do so], I shall be ruined while in a state of leisure. Just as a turtle’s neck might enter the hole of a yoke in the ocean, I have obtained this human state, which is accompanied by the great festival of the sublime Dharma. Having obtained it, I have been cut down many times; in the end, I remain subject to the defects of the eon. My tongue has not become meaningful; otherwise, I would have been deceived. Following impermanence itself and wary of the opportunity for karma, I understand this very tongue of mine: why should I not take up the heart mantra? If I do not offer praise because I have not realized the limits of your qualities, then even Śāriputra and the others would certainly not be able to praise you. Thus, although the qualities of the Sage are known to be immeasurable objects, out of devotion to my own purpose, I shall describe a single portion of them with diligence. To those who teach others, and to those who, due to inferiority, have not trained well—even if their faults are exhausted, they still train; why then do you not train in the meaning? To you, the Self-Arisen One, whose qualities and powers are without end, and who possesses immeasurable, marvelous activities, I prostrate. By the power of the number of qualities, one might be able to speak to those in training and measure those with limits, but not in the presence of those beyond training. If there is no end to what is to be done, how can one say, "It is like this"? Thinking it to be merit for the sake of your qualities, I have summoned the audacity to speak.

སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་དད་པ་ལས་སྤོབས་པ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བསྟོད་པ་གླེང་བསླང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ལེའུ་དང་པོའོ། ། ། ། བདེ་ནས་#སྙིང་རྗེ་མེད་པ་ནི། ། སྤྱོད་དམ་མི་སྤྱོད་རྣམ་ མི་སྤྱོད། ། རང་གི་བདེ་བས་གཞན་དབང་ཕྱིར། ། དེ་ཉིད་དང་ནི་ངེས་པར་སྦྱར། ། སྤྱོད་དམ་མི་སྤྱོད་སྙམ་པ་ཡི། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་སྤངས་ནས། ། འགྲོ་བ་འདི་ནི་ཉམ་ཐག་ཅེས། ། ཁྱོད་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞལ་གྱིས་བཞེས། ། སྙིང་རྗེ་རྣམ་པར་སྤངས་ནས་ནི། ། གཞན་གྱི་#གཞན་ནི་ བཅོལ་བ་བྱེད། ། ལ་ལར་བདག་ཕན་ལ་བརྩོན་པས། ། རང་གི་བདེ་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འཇུག། ཁྱོད་ནི་མ་བཅོལ་ལེགས་མཛད་པ། ། ཁྱོད་ནི་རྒྱུ་མེད་བཞིན་དུ་བྱམས། ། ཁྱོད་ནི་མ་འདྲིས་#མཛའ་བཤེས་ཏེ། ། འབྲེལ་པ་མེད་པའི་གཉེན་འདུན་ལགས། ། སྦྱིན་པའི་ ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར། ། ཐུགས་རྗེས་འགྲོ་བ་བླངས་ནས་ནི། ། སློང་ལ་དགྱེས་པ་འཕེལ་འགྱུར་བ། ། བ་སྤུ་དུ་མ་ལྡང་དང་བཅས། ། ཉིད་ཀྱི་ཤ་ཡང་སྩོལ་མཛད་ན། ། དངོས་པོ་གཞན་ལྟ་སྨོས་ཅི་འཚལ། ། ལེགས་མཛད་ཁྱོད་ཀྱི་#སྲོག་ཀྱང་ནི། ། སློང་བའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་བཏང་། ། བདག་ལ་བདག་ཉིད་སྤངས་ནས་ནི། ། གཞན་ལ་བདག་ཉིད་བླངས་པས་ན། ། རྩྭ་ཡིས་རིན་ཆེན་རིགས་ཆེན་ལྟར། ། དགྱེས་པ་མི་ཉམས་ལྡན་པ་ཡིས། ། ཉིད་ཀྱི་སྐུ་དང་སྲོག་དག་གིས། ། ལུས་ཅན་གཤེད་མས་ཟིན་རྣམས་ཀྱིས། ། ལུས་དང་སྲོག་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི། ། ལན་བརྒྱ་ ཕྲག་ཏུ་བསླུ་བ་མཛད། ། འཇིག་རྟེན་བདག་ལྟའི་བསམ་པ་ཅན། ། སྙིང་རྗེའི་སེམས་ནི་མེད་པ་སྟེ། ། སྡུག་བསྔལ་འཇིགས་སམ་བདེ་འདོད་པས། །

From the Praise to the Buddha, the Blessed One, Arising from the Eloquence of Faith, this is the first chapter, titled "The Introduction to the Praise." Those who lack compassion, whether they act or do not act, Do not act [for others], because they are under the power of their own happiness. You, however, are certainly joined with that very [compassion]. Having abandoned the conceptualization of whether to act or not, You yourself have acknowledged, "These beings are wretched." Having utterly abandoned compassion, others Act only when they are entreated. Some, striving for their own benefit, Engage intensely for the sake of their own happiness. You perform good deeds without being entreated; You are loving without a cause. You are a friend to the unacquainted; You are a kinsman to those with no connection. For the sake of the perfection of generosity, Having taken up beings through your compassion, Your joy increases when you give to those who beg, Along with the bristling of many hairs on your body. If you even give away your own flesh, What need is there to mention other things? You, the one of excellent deeds, have given even your life To those beings who beg for it. Having abandoned yourself for your own sake, And having taken yourself for the sake of others, Like exchanging grass for a great jewel, You possess an unflagging joy. With your own body and life, For those embodied beings seized by executioners, You have ransomed their bodies and lives Hundreds of times over. The world possesses the mindset of self-grasping And lacks a compassionate mind; Whether out of fear of suffering or desire for happiness,

ཚུལ་ཁྲིམས་ཀུན་དུ་བླངས་ནས་སྲུང་། ། ངན་འགྲོས་བསྙེངས་སླད་མ་ལགས་ལ། ། བཞེད་པའི་འགྲོ་བའང་སྒྲུབ་མ་ ལགས། ། དགོངས་པ་དག་པ་འབའ་ཞིག་གིས། ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་གོམས་པར་མཛད། ། ཕྱི་རོལ་རྐྱེན་གྱིས་མ་རྫོགས་དང་། ། རང་སྦྱོར་ཕུན་ཚོགས་མེད་པའི་ཕྱིར། ། བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ཀྱང་། ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཕ་རོལ་དག་མི་འགྱུར། ། རྟག་ཏུ་གྱ་གྱུ་རྣམ་སྤངས་ ཤིང་། ། དྲང་བརྟན་རྣམས་ནི་རྟག་བསྟེན་པས། ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱིས། ། ཁྱོད་ནི་གཞི་རྟེན་གཅིག་པུར་གྱུར། ། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ། ། ཐུགས་རྗེའི་དབང་གིས་མཆོད་བྱ་ཡང་། ། མ་འོངས་སྡུག་བསྔལ་བསྙེངས་པ་ཡིས། ། གཞན་ཉིད་རང་ཉིད་ལ་ ཉེས་པས། ། སྡུག་བསྔལ་མང་པོས་གཟིར་#བ་ནི། ། ཁྱོད་ཀྱིས་དགའ་བའི་ཐུགས་ཀྱི་#ནི། ། ཉོན་མོངས་རྣམས་ནི་སྲན་བཙུགས་ནས། ། སྐྱེ་བོ་ཉོན་མོངས་ཅན་ལ་བརྩེ། ། གཟིར་#བར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ཡང་། ། ཉེས་པ་རྣམས་ནི་མི་སེམས་པ། ། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་འདོད་ཕྱིར། ། བྱས་པ་ཉིད་ནི་རྗེས་ལྟ་བས། ། ཁྱོད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་སླད་དུ། ། སྐུ་སྲོག་བཏང་ནས་དགྱེས་གྱུར་གང་། ། དེ་འདྲ་སྲོག་ཆགས་འགུམ་པ་ལས། ། སོས་#པ་རྣམས་ལའང་བྱུང་མ་གྱུར། ། ཕན་བྱེད་མཆོད་པས་དགའ་གྱུར་པ། ། ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་སེམས་མི་རྩི། ། མགོན་པོ་ཁྱོད་ནི་ དགྱེས་པ་གང་། ། བདག་གི་དེ་ནི་ངོ་མཚར་དགོངས། ། ཁྱོད་ནི་ལན་འགའ་མ་ལགས་པར། ། གཏུབས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་མི་དགོངས་པར། ། གཤེད་མ་བགྱིད་པའི་སེམས་ཅན་ལའང་། ། གཙོ་བོ་ཐུགས་རྗེར་གྱུར་པ་གང་། ། གང་ཡང་གཤེད་མ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །

Having fully adopted discipline, you guarded it; it was not out of fear of the lower realms, nor was it to achieve the goals you desired. You cultivated discipline solely through pure intention. Because external conditions were incomplete and your own application was not perfect, even with a completely pure intention, the perfection of discipline would not have been achieved. By constantly abandoning deceit and always relying on those who are upright and steadfast, you became the sole foundation through your utterly pure actions. Although the cause for the perfection of patience is to be honored through the power of compassion, you did not fear future suffering. Seeing others as yourself, you felt compassion for afflicted beings who were tormented by many sufferings. By enduring the afflictions with a joyful mind, you did not dwell on their faults. Because you desired the perfection of patience, you looked back upon what had been done; for the sake of others, you gave up your own life and were filled with joy. Such a thing has never occurred even for those who have recovered from the death of a living being. You did not consider it a great wonder to feel joy through the offerings of those who benefit you. O Protector, that which brings you joy is what I consider a true wonder. It was not just once that you did not consider the suffering even when being cut to pieces; you became the very embodiment of compassion even toward the sentient beings who acted as executioners. Even when the executioners themselves—

རལ་གྲི་ ཉིད་ཀྱིས་བཅད་བྱས་ནས། ། བྱང་ཆུབ་གཉེར་བར་གཟིགས་ནས་ནི། ། བྱམས་པ་ལ་ནི་བཞུགས་པར་གྱུར། ། ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་ནི་རིན་པོ་ཆེ། ། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ས་བོན་ཏེ། ། དཔའ་ཁྱོད་ཁོ་ནས་སྙིང་པོར་མཁྱེན། ། དེ་གཞན་སྐྱེ་བོས་འོལ་མི་མཆིས། ། དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་ གྱུར་པ་ཡང་། ། སེམས་ཅན་རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ཅན། ། ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་ལ། ། སོ་སོར་བརྟགས་ནས་བརྩོན་འགྲུས་བྱ། ། དཀའ་སྤྱད་ལས་ནི་མ་བགྱིས་པར། ། གོ་འཕང་རྙེད་དཀའ་མི་འཐོབ་ཅེས། ། དེ་སླད་ཉིད་ལའང་མ་གཟིགས་པར། ། ཁྱོད་ཀྱིས་བརྩོན་ འགྲུས་ལེགས་པར་སྤེལ། ། ཁྱད་པར་ཡོན་ཏན་རྙེད་ནས་ནི། ། ཉེས་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། ། སེམས་ཅན་དོན་དུ་ཁུར་ཁྱེར་ཡང་། ། ཐུགས་ནི་ཀུན་དུ་མི་བསྙེལ་ཏེ། ། ཁྱད་པར་འཕགས་པར་བགྱི་བ་ལ། ། ཁྱོད་ལ་ཐང་ལྷོད་འགའ་མ་བྱུང་། ། དེ་སླད་ཁྱོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྣམས། ། ཐོག་དྲུང་རིམ་པར་དབྱེར་མ་མཆིས། ། བསམ་གཏན་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ནི། ། དག་པའི་རྗེས་སུ་ཅིས་མི་མཆི། ། ལྟ་དང་ང་རྒྱལ་སྣང་མེད་པ། ། གང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་བསལ། ། ཐུགས་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། ། རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་སླད་དུ། ། ཏིང་འཛིན་འབྲས་བུར་བཅས་པ་ ཡི། ། ཤིན་ཏུ་བདེ་ལའང་ཁྱོད་མ་ཆགས། ། ཁ་ཅིག་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ནི། ། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ནི་ངེས་ལེགས་འཐད། ། གཞན་ལ་གཅིག་ཏུ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། ། ལོངས་སྤྱོད་དགག་པ་མ་མཛད་དོ། ། གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ལགས་པའི། ། བདེ་བ་གང་དེ་གྱ་ནོམ་ཡང་། ། དམ་པའི་ སྤྱོད་ལྡན་ཁྱོད་འདྲ་ལ། ། གནོད་པར་བས་ཀྱི་སྨན་མ་མཆིས། །

Having severed [the sword] with your own [hand], and seeing that you were seeking awakening, you came to abide in loving-kindness. Your mind is a precious jewel, the seed of perfect awakening; only you, O Hero, know its essence, for it cannot be fathomed by other beings. Even though you yourself had become such [a being], seeing that sentient beings are constantly suffering, you applied diligence after having analyzed the qualities of a Buddha. Thinking, "Without performing difficult austerities, the state that is so hard to find will not be attained," you did not look even to yourself, but properly increased your diligence. Having attained extraordinary qualities and completely abandoned faults, even while bearing the burden for the sake of sentient beings, your mind never forgot [the goal]; in performing these sublime deeds, you never experienced any slackening. Therefore, your extraordinary qualities are distinguished in a sequence that is without interruption. Why would the perfection of concentration not follow after purity? That wisdom which cleared away views and pride without leaving a trace—because your mind is always connected with great compassion, you were not attached even to the extreme bliss of meditative absorption along with its fruit. Some non-Buddhists claim that the definitive good is achieved through enjoyments; yet you did not, in any way, prohibit enjoyments for others. Even if that bliss which is not shared with others were exquisite, for one like you who possesses the conduct of the sublime, it would be more like a harm than a medicine.

ཁྱོད་ཀྱི་ཤེས་རབ་མཚུངས་མིན་ཏེ། ། དུད་འགྲོ་དུ་མ་རྣམས་ལ་ཡང་། ། གང་ཞིག་ཡེ་ཤེས་རྣམ་དག་ཕྱིར། ། ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་མཆི་མི་བགྱིད། ། འདྲེས་པ་ལ་#ནི་ལེགས་བཤད་ཉིད#། ། སྙིང་པོ་སྐྱོན་མེད་ ཉི་ཚེ་ཞིག། ཁྱོད་ཀྱི་ཀུན་བཞེས་ཐུགས་ལ་བཞག། ཉེས་བཤད་དུག་བཞིན་ཡོངས་སུ་སྤངས། ། ལེགས་བཤད་ཆེན་པོ་སྐུ་སྲོག་གིས། ། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱེད་ཙམ་ཡང་། ། གང་ཞིག་ཤེས་རབ་རྣམ་འཕེལ་ཕྱིར། ། ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་མཆི་མི་བགྱིད། ། ཁྱོད་ཉིད་གཅིག་པུས་ རྣམ་མཁྱེན་མཛད། ། རིན་ཆེན་སྙིང་པོ་མཁྱེན་ཁྱོད་ཀྱིས། ། ལེགས་བཤད་སྲོག་གིས་མཇལ་#བ་ན། ། སྐྱེ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ། ། བྱང་ཆུབ་སླད་དུ་དཔའ་སྩལ་བསྟན། ། སེམས་ཅན་བརྩོན་འགྲུས་འཕགས་པ་ནི། ། གྲངས་མེད་པར་ནི་གྱུར་པ་ཡང་། ། སྤྱོད་མེད་ཞ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ གང་། ། སྐྱེ་བོས་ཐོབ་པར་མི་ནུས་སོ། ། དེ་སླད་གྲངས་མེད་གསུམ་དག་ཏུ། ། ཁྱོད་ནི་དེ་ལྟར་བརྩོན་པ་ན། ། བརྩོན་འགྲུས་འབའ་ཞིག་འགྲོགས་#གྱུར་པས། ། གོ་འཕང་བླ་ན་མེད་པ་བརྙེས། ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་དད་པ་ལས་སྤོབས་པ་སྐྱེད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལས་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ལེའུ་གཉིས་པའོ། ། ། ། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཅུང་ཟད་གཟིགས། ། གསོལ་པ་ན་ཡང་མནལ་མི་མངའ། ། ཉེ་བར་བླངས་པ་བརྟན་མཛད་ཅིང་། ། ཁྱད་#པར་ལ་ནི་ཐུགས་ནི་ཆགས། ། མཐོ་ལ་ཕྲག་དོག་མི་མཛད་ཅིང་། ། དམན་ལ་རྔན་ཆེན་མི་མཛད་ལ། ། མཉམ་ལ་འགྲན་པ་མ་མཆིས་པས། ། ཁྱོད་ནི་འཇིག་རྟེན་གཙོ་བོར་གྱུར། ། བཀའ་#བས་སྒྲུབ་ལ་ཉམས་མི་མངའ། ། ཡུན་རིང་དུ་ནི་མི་གནས་ཤིང་། །

Your insight is without equal; even among many animals, how could they not follow you, for the sake of your pure wisdom? Regarding the well-spoken, you took only the flawless essence into your heart, completely abandoning ill-spoken words like poison. Even for the sake of a single half-verse of great well-spoken teaching, how could one not follow you, for the sake of increasing their insight? You alone have achieved omniscience. You, who know the precious essence, when you encountered well-spoken words at the cost of your life, you displayed heroic courage for the sake of awakening throughout those various births. Although there have been countless noble beings with diligence, those who are inactive or crippled cannot attain what you have. Therefore, as you exerted yourself in that way for three countless eons, through the sole companionship of diligence, you attained the unsurpassed state. This concludes the second chapter, titled "Praise by Way of the Causes," from the Praise of the Buddha, the Blessed One, Arising of Eloquence through Faith. You perceive even the slightest of all qualities; even when requested, you do not sleep. You make your commitments firm and are particularly attached to excellence. You do not feel envy toward the high, nor do you treat the low with contempt; since you have no rivalry with equals, you have become the Lord of the World. You do not falter in accomplishing your commands; you do not remain for long [in worldly states].

ཆགས་བཅས་ཀྱང་ནི་ཕལ་ཆེ་བ། ། འབྲས་བུ་ལས་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆུང་། ། ཁྱོད་ནི་ཡོན་ཏན་རྒྱུ་རྣམས་ ལ། ། མངོན་དགྱེས་འབྲས་བུ་རྣམས་ལ་མིན། ། ཡང་དག་སྒྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས། ། ཁྱོད་ནི་#ཡོན་ཏན་ཕ་མཐར་ཕྱིན། ། ཐུབ་དབང་ཉིད་ནི་དཀའ་བས་གྲུབ། ། དེ་ལྟར་སྨྲ་བའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས། ། སྙིང་རྗེ་#ཕོངས་པས་མི་སེམས་པ། ། བརྩོན་འགྲུས་མི་གཡོ་བླངས་ནས་ནི། ། ཇི་ལྟར་ ཁྱོད་ཀྱི་ཞབས་རྡུལ་ཡང་། ། བསོད་ནམས་སྐྱེ་བ་མཆེད་#གྱུར་པ། ། དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱི་ལོངས་#སྤྱད་པས། ། བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྐྲུན་པ་མཛད། ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་འཕགས་ལམ་དང་། ། བརྩོན་འགྲུས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་ནི། ། ཚེ་རབས་སྔ་མའི་མཐར་ཡང་ནི། ། ཁྱོད་ནི་ཡང་དག་ བྱུང་བ་ཡིས། ། ཉེས་པ་ཉམས་#སྨད་རྩ་ནས་བཏོན། ། ཡོན་ཏན་སྤེལ་ནས་རྣམ་པར་སྦྱངས། ། གཞུང་ལུགས་བཟང་པོ་དེས་ན་ཁྱོད། ། གྲུབ་མཆོག་ལྷག་པར་བརྙེས་པ་ལགས། ། རྟག་ཏུ་ངལ་ཞིང་མགོན་མེད་པ། ། སློང་ཞིང་བདེ་བ་མ་མཆིས་ཏེ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ ཉམས་མེད་པའི། ། ཉོན་མོངས་མང་པོ་སྤྱོད་མཐོང་ནས། ། ཇི་ལྟར་བདག་གི་རྒྱུད་ལ་དེ། ། བག་ཆགས་ལྷག་མའང་མ་ལུས་པ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། ། ཉེས་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བཅོམ། ། གཞན་གྱི་ཕུན་ཚོགས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ། ཁྱོད་ནི་གཙོ་བོར་མཐོང་ནས་ནི། ། བདག་གི་ཡོན་ཏན་དམན་པའི་ཕྱིར། ། གཞན་མིན་བརྩོན་འགྲུས་ཕྲིན་ལས་ཅན། ། ཇི་ལྟར་གཞན་ལ་དེ་དག་དང་། ། འདྲ་བ་ཙམ་ཡང་མི་གདའ་བ། ། དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་བསགས་བསགས་ནས། ། བདག་ཉིད་ལ་ནི་ཡོན་ཏན་བསྒྲུབ#། ། ཆུང་དང་དམན་དང་འཚོ་བ་མེད། །

Even those possessed of attachment mostly Obtain very little from their results. You, however, delighted in the causes of virtue And not in the results. Through that very authentic practice, You reached the far shore of qualities. The state of a Lord of Sages is achieved through hardship. To those who speak thus, Who do not consider the suffering of compassion, You took up unwavering diligence, And just as even the dust of your feet Becomes a source for the growth of merit, So too, through your enjoyments, You caused yourself to be fully perfected. Through the mundane noble path, And through diligence and insight, Even at the end of previous lifetimes, By your authentic emergence, You uprooted faults and diminished them, Increasing and purifying qualities. Therefore, by that excellent system, You attained the supreme accomplishment. Seeing that beings are always weary, Without a protector, begging, and without happiness, And seeing them indulge in many Unfailing afflictions, You completely destroyed those faults in every way, So that not even a trace of them Remained in your own continuum. Seeing that you were the primary one For the sake of accomplishing the excellence of others, And because your own qualities were superior, You possessed the activity of diligence for others, Such that even a mere likeness To those [faults] in others was not found in you. Having accumulated [merit] again and again, You accomplished qualities within yourself. You were never small, base, or lacking a livelihood.

ཁ་ན་ མ་ཐོ་ཆགས་བཅས་དང་། ། ཚིམ་པར་མི་བྱེད་ལེགས་མཐའ་མེད། ། ཐུན་མོང་གསལ་དང་མི་ལྡན་ཏེ། ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡིས་#དཔེ་དངོས་ཀུན། ། གེགས་བགྱིད་པ་དང་སྒྲིབ་པ་ཅན། ། རེ་ཞིག་པ་དང་ཉི་ཚེ་བ། ། ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་སླ་བ་ལགས། ། མང་བ་དང་ནི་རབ་ཀྱི་ རབ། ། ཀུན་ཏུ་མཚོ་དང་དྲི་མ་གཅོད། ། ཚིམ་པར་མཛད་དང་བདེ་མཐའ་ཅན། ། ཐུན་མོང་མིན་པའི་སྣང་བ་མངའ། ། ཁྱོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བླ་མེད་ལ། ། གེགས་བགྱིད་#མ་མཆིས་རྟོག་མ་མཆིས། ། བརྟན་པ་དང་ནི་རྒྱུན་ཆགས་པས། ། དཔེ་ལྟ་མཆིས་པར་ག་ལ་འགྱུར། ། ཉན་ ཐོས་བློ་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། ། བསྐལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་རྟོགས་པ། ། ལྷ་མ་ཡིན་གྱིས་གཏིང་རྙེད་པའི། ། ཁྱོད་ཀྱི་དགོངས་འདྲ་ག་ལ་མཆིས། ། གང་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱིས་#དགོངས་པའི་དཀྱེལ། ། གཏིང་དང་ཕ་རོལ་མེད་བརྟགས་ན། ། རྒྱ་མཚོ་ཟབ་པ་ཉིད་ཀྱང་ནི། ། གནག་རྗེས་ ལྟ་བུར་ས་ལེར་གདའ། ། འདོད་པའི་མཐའ་ལ་མ་ཆགས་པས། ། གང་ཞིག་ཁ་ཅིག་གིས་སྐྱོན་མིན། ། ཁྱོད་ཀྱི་བཀའ་ནི་བརྟན་བཅས་པ། ། སུ་ཞིག་གིས་ནི་མཇལ་#བར་ནུས། ། ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་#མི་བསྐྱོད་པ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་#བརྟན་པ་མངོན་བསམ་#ན། ། ས་ཡི་བརྟན་པ་ཉིད་ཀྱང་ནི། ། ཤིར་ཤའི་གེ་སར་རྩེ་ལྟར་ཆུང་། ། བདེ་བ་འདོད་པས་ཕྱི་རོལ་པ། ། ཉི་མའི་རྗེས་སུ་ཉལ་བྱེད་དེ། ། ཁྱོད་ནི་ཉི་མ་དང་མཚུངས་མིན། ། ཐུན་མོང་གི་ནི་དབྱེ་བར་བརྗོད། ། ཐུབ་པ་ཁྱོད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི། ། སྣང་བས་མི་ཤེས་རབ་རིབ་དག། འཇོམས་ པའི་ཐད་ན་ཉི་མ་ཡང་། ། མེ་ཁྱེར་ཙམ་དུ་མི་སྤྱོད་དོ། ། སྦྱོར་དང་བསམ་པ་དག་པ་ཡིས། ། སྔོན་ཡང་ཉེས་པ་མི་མངའ་ལ། །

Faulty, stained with attachment, Unsatisfying, and without a good end, Common, lacking clarity, And obstructed by all worldly examples, Hindering, obscured, Temporary, and limited— Such qualities are very easy to find. But your qualities are supreme: Abundant, most excellent, Universally ocean-like, and cutting through stains, Satisfying, and having a blissful end, Possessing an uncommon radiance. In your unsurpassed virtues, There is no hindrance and no conceptualization. Because they are stable and continuous, How could there be any comparison? Even the supreme intellects of the Śrāvakas Have not realized them in eons. How could there be any likeness to your intent, Which even the Asuras cannot fathom? When the expanse of your intent Is examined as being without depth or limit, Even the profound ocean Appears clearly like a cow’s footprint. Because you are unattached to the extremes of desire, You are not a fault for anyone. Who is able to encounter your teaching, Which is established in stability? When you contemplate the stability Of all phenomena as immovable, Even the stability of the earth Is as small as the tip of a Śirīṣa flower. Outsiders who desire happiness Lie down following the sun; But you are not like the sun— This is said to be the distinction of the common. O Sage, by the light of your wisdom, The cataracts of ignorance are destroyed; In comparison, even the sun Does not act as more than a firefly. Through pure application and intention, You were previously without fault, and...

ཁྱོད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བསམ་མིན་པས། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་སུས་བསམ་ནུས། ། ཁྱོད་ཀྱི་གསུང་ཐུགས་མཛད་སྤྱོད་རྣམས། ། དག་པའི་གན་ན་སྟོན་ཟླ་ དང་། ། ཆུ་དང་ནམ་མཁའི་དག་པ་རྣམས། ། དྲི་མ་ཅན་ཉིད་ལྟ་བུར་གདའ། ། གཞལ་དུ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས། ། དཔེ་ཡི་ཚུལ་ཀྱིས་སུས་གཞལ་ནུས། ། ཁྱད་པར་ལ་ནི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། ། ཚིག་ཙམ་ཡང་ནི་མང་པོ་ཡིན། ། འཇིག་རྟེན་ལེགས་པ་གང་ཅིའང་རུང་། ། ཐམས་ཅད་སྔོ་ ནའང་དེར་བས་ཏེ། ། ཉོན་མོངས་འཇིག་རྟེན་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས། ། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལ་ཁྱད་མི་འཁོར#། ། བསེ་རུའི་རྭ་དང་འདྲ་བ་གང་། ། གང་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་རྗེས་འགྲོ་སློབ། ། གྲོལ་བ་ཙམ་གྱིས་ཁྱོད་དང་མཚུངས། ། རྨད་བྱུང་ཡོན་ཏན་ཉིད་ཀྱིས་མིན། ། རིན་ཆེན་ཆོས་གང་བརྙེས་ ནས་ཁྱོད། ། མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་དང་། ། ཁྱོད་དུ་བསྒྲུན་ཞིང་དེ་དང་ནི། ། ཁྱོད་དང་བསྒྲུན་ལྡོན་#ཁོ་ནར་བས། ། ཡང་ན་དེ་ཡང་ཁྱོད་མཚུངས་མིན། ། གང་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་མཉམ་པ་ནི། ། ཚད་མ་མཁན་གྱིས་བརྗོད་མི་ནུས། ། དེས་ནི་སུས་ཀྱང་རྟོགས་མི་འགྱུར། ། གང་ལ་སྤྱི་ཙམ་ བསྒྲུན་ནས་ནི། ། ཅུང་ཟད་བརྗོད་#པར་བགྱིས་#པ་དེ། ། སྨྲ་བ་པོ་ཡི་རང་དགའ་དང་། ། ཐབས་དང་གཅམ་བུ་ཙམ་དུ་བས། ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་དད་པ་ལས་སྤོབས་པ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་དཔེ་མེད་པར་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ལེའུ་གསུམ་པའོ། ། ། ། འགྲོ་ལས་བདུད་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ། ། རྗེས་སུ་དཔག་པས་རྣམ་པར་ལྷག། ཁྱོད་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཀྱང་ནི། ། མཉམ་གནས་བདུད་ལས་རྒྱལ་བར་འགྱུར། ། ཁྱོད་ནི་བདུད་ལས་རྣམ་རྒྱལ་ཏེ། །

Since your conduct is inconceivable, who could possibly conceive of your buddhahood? Your speech, mind, and activities, in the presence of the pure, appear like the autumn moon, water, and the purity of the sky, as if they themselves were stained. Who could measure your immeasurable qualities through the use of examples? Even a multitude of mere words is employed only to apply distinctions. Whatever excellence there is in the world, even if all of it were gathered together, it would not equal the qualities of a buddha, for they are not swayed by the afflictions or worldly phenomena. Those who follow you, like the rhinoceros, are your disciples; they are equal to you only in their liberation, but not by virtue of their marvelous qualities. Having attained the precious Dharma, you became supreme; to compare that with you, or to compare you with that, is merely a comparison. Or rather, even that is not equal to you, for no authority can declare the two to be equal, and thus no one can realize such a thing. Whatever slight description is made by comparing you to a mere generality is only the speaker’s own whim, a mere expedient, or flattery. This concludes the third chapter, titled "The Praise of the Incomparable," from the Praise of the Buddha, the Blessed One, Arising from Faith and Eloquence. Victorious over the world and victorious over Māra, you are preeminent through inference. Even your hearers (śrāvakas) will become victorious over Māra by abiding in equanimity. You are victorious over Māra; [your hearers] are not.

འགྲོ་ཀུན་དད་པར་མཛད་པ་ཡང་། ། བདག་གི་#ཆོས་ཉིད་རྗེས་བསམས་ནས། ། ཆེན་པོ་ལྟར་གང་མ་མཐོང་ངོ་། ། ཁྱོད་ནི་སྟོབས་གནས་མ་ཡིན་ཡང་། ། གང་གིས་རྒྱལ་བར་བྱ་བའི་རིགས། ། དེ་ཡིས་སྲིད་གཞན་རྒྱལ་བའི་ཕྱིར། ། བདུད་ཀྱི་བྲན་#དང་མངག་གཞུག་རྣམས། ། སྡང་བས་གོལ་པར་རྩོལ་བྱེད་པ། ། མང་པོའང་གཞོལ་བར་བྱ་བ་ནི། ། ཁྱད་ པར་གནས་ལ་བརྟེན་པ་ཡི། ། བཟོད་པའི་ཚེགས་སུ་མཚར་མི་ཆེ། ། གཡེང་བའི་རྐྱེན་དང་མཇལ་ན་ཡང་། ། གཞན་ལ་མི་བསྟེན་པ་ཡིས་ནི། ། འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནི། ། ཁྱོད་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དགྱེས་པར་མཛད། ། གང་ཚེ་བདུད་རྣམས་མངོན་བཏུལ་བ། ། དེ་ཡི་ནུབ་མོ་ཁོ་ན་ ལ། ། ཉོན་མོངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྤངས་པ། ། དེ་ཉིད་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ལགས། ། གང་གི་དེ་ལྟར་བསམ་མིན་ཡང་། ། ལྷག་པར་ཉོན་མོངས་ལས་རྒྱལ་གྱུར། ། སྐྱེ་བོ་#གཞན་དང་ཐུན་མོང་གང་། ། མུ་སྟེགས་ལས་རྒྱལ་དེ་སྨོས་ཅི། ། འོད་ཟེར་ཕྲེང་བ་སྟོང་ལྡན་པའི། ། ཉི་མས་མུན་ བསལ་གང་ལགས་དང་། ། དཔའ་བོ་ཁྱོད་ཀྱིས་མུ་སྟེགས་ལས། ། རྒྱལ་བར་མཛད་པ་ཅི་ཞིག་མཚར། ། ཆགས་སྡང་གཏི་མུག་བཅས་པ་དང་། ། དེ་ཉིད་དང་ནི་འགྲོ་བ་སྲིད། ། ཕྲ་རྒྱས་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། ། རྒོལ་བའི་ཚེ་ན་རྣམ་དཔྱོད་ཡིན། ། འདོད་ཆགས་བྲལ་བས་ ཆགས་བཅས་དང་། ། ཞེ་སྡང་བྲལ་བས་ཞེ་སྡང་ཅན། ། གཏི་མུག་བྲལ་བས་རྨོངས་པ་སྟེ། ། གསུམ་པོས་རྟག་ཏུ་གསུམ་དག་བཏུལ། ། བཏང་སྙོམས་གནས་ལ་གནས་པ་གང་། ། ངོ་མཚར་མིན་ཞིང་དགའ་#བ་མིན། ། འཇུག་པ་དང་ནི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར། ། དེ་ནི་ངོ་མཚར་ ཞེས་བྱ་སྟེ། ། དམ་ཆོས་རབ་ཏུ་བསྟོད་པ་དང་། །

Even in making all beings faithful, you reflected upon the nature of phenomena (dharmatā); thus, you did not see anything as great. Although you do not abide in power, you are the one who should conquer; because you conquer other states of existence, the servants and messengers of Māra—who strive to lead others astray through hatred—even though they are many, are easily overcome. This is not a great wonder for one who relies on a distinguished state and possesses the strength of patience. Even when encountering conditions for distraction, by not relying on others, you yourself joyfully brought an end to beginningless saṃsāra. On the very night the Māras were subdued, the abandonment of the most intense afflictions (kleśa) was truly marvelous. Since you were not even conceptualizing in that way, yet you triumphed over the afflictions, what need is there to mention your victory over the non-Buddhists, which is common to other people? What is so wonderful about the sun, with its garland of a thousand rays, dispelling the darkness, compared to you, O Hero, who have triumphed over the non-Buddhists? Those who possess desire, hatred, and delusion, and those who are the very essence of existence, are subdued by the abandonment of the latent tendencies (anuśaya) when they encounter an opponent. One who is free from desire subdues those with desire; one free from hatred subdues the hateful; one free from delusion subdues the deluded. These three always subdue the three. For one who abides in equanimity, it is neither a wonder nor a cause for joy. It is called a wonder because of the process of engaging and withdrawing; thus, the sublime Dharma is highly praised.

དམ་ཆོས་མ་ལགས་སྨོད་མཛད་ཀྱང་། ། དམ་པ་དག་དང་ཐ་མ་ལ། ། ཁྱོད་ནི་ཆགས་དང་ཁྲོ་མི་མངའ། ། ཡུན་རིང་པོར་ནི་མངོན་འདོད་པའི། ། ཡིད་ལ་རེ་བ་སྐོང་བ་དང་། ། མི་རིགས་པ་ནི་རྩོད་པ་ཡིས། ། ཆོས་ཉིད་ལ་ནི་ གེགས་བྱེད་ལ། ། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་མུ་སྟེགས་ལ། ། རྗེས་སུ་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བར། ། ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་ནི་མི་འགྱུར་ན#། ། ཁྱོད་ལ་བསྟོད་དུ་ཅི་ཞིག་མཆིས། ། གང་ཞིག་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཕྱིར། ། སྲོག་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་མི་དགོངས་ན། ། གཟིགས་པ་དང་ ནི་གསན་པ་དང་། ། ཁྱོད་ཀྱིས་མ་གཟིགས་མ་གསན་བཞིན། ། ཡོན་ཏན་རྣམས་ལའང་མ་ཆགས་ལ། ། ཡོན་ཏན་ཅན་ལའང་བཞེད་མི་མངའ། ། ཀྱེ་མའོ་ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་སྟོབས་ནི། ། རབ་དང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལགས། ། ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ། ངེས་པར་ལུས་དང་ སེམས་དག་གི། མྱ་ངན་དགའ་སོགས་གནས་སྐབས་ནི། ། རེ་དོགས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་བསྒྲིབས། ། དབང་པོ་རྣམས་ནི་རབ་དང་བ། ། དུས་རྣམས་རྟག་ཏུ་མི་ཉམས་པས། ། ཁྱོད་#ཐུགས་རྟག་ཏུ་དང་བ་དག། མངོན་སུམ་གྱུར་པ་བཞིན་དུ་གདའ། ། ཤིན་ཏུ་ཉུང་ངུ་འདོད་པ་ ཡིས། ། འབད་པ་ཡིས་ནི་སྦས་ན་ཡང་། ། ཉེས་ཟད་ཤིན་ཏུ་མ་ལུས་པས#། ། གཞན་དོན་གྱིས་ནི་དྲངས་པས་ན། ། རང་བཞིན་དམ་པ་ལེགས་གསུངས་དང་། ། མཛད་སྤྱོད་བཟང་པོས་བསྒྲགས་པས་ན། ། ཁྱོད་ཀྱི་བློ་གྲོས་དགོངས་པ་དག། རྣམ་དག་བྱིས་པའི་བར་ལ་གྲགས། ། སངས་ རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་དད་པ་ལས་སྤོབས་པ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་རྨད་དུ་བྱུང་བར་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ལེའུ་བཞི་པའོ། ། ། ། གང་གིས་ཁྱོད་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་བས། །

Even when you disparage what is not the sublime Dharma, you harbor neither attachment nor anger toward the noble or the base. For a long time you have fulfilled the hopes and aspirations of those who longed for you; yet, when others engage in improper disputes, you do not obstruct the nature of phenomena (dharmatā). Toward arhats and non-Buddhist extremists, your mind remains unchanged by either affection or aversion. If this is so, what is there left to praise in you? Since you do not even regard your own life as a cause for its own increase, how could you ever look or listen? Without looking or listening, you are unattached even to virtues, nor do you desire those who possess them. Alas! Your mental fortitude is both sublime and utterly pure. Because they follow one another, the states of the body and mind—such as sorrow and joy—are thoroughly obscured by hope and fear. Yet, because your faculties are exceptionally clear and your times are never impaired, your mind appears as if it were always directly manifest in its constant clarity. Though you conceal yourself with great effort through your fewest desires, because your faults are exhausted without exception and you are drawn by the welfare of others, your noble nature is proclaimed by your excellent speech and virtuous conduct. Thus, your pure wisdom and intentions are renowned even among the ignorant. This concludes the fourth chapter, titled "Praise of the Marvelous," from the Praise of the Buddha, the Blessed One, Born of Faith and Eloquence. Whoever beholds your body...

སེམས་ནི་དང་བར་མ་གྱུར་པ། ། དེ་ལ་མིག་ནི་མེད་པ་སྟེ། ། ཡང་ན་ཡོད་ཀྱང་དོན་མེད་ པའོ། ། ཉེ་བར་ཞི་ལ་ཡིད་དུ་འོང་། ། འབར་ལ་གནོད་པ་མཛད་མི་མངའ། ། དུལ་ལ་རྔོམ་བརྗིད་ཆེ་བ་ཡི། ། སྐུ་འདིས་སུ་ཞིག་དད་མི་མཛད། ། གང་ཡང་ལྟ་དང་ཞི་བའམ། ། ཡུལ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པ་ན། ། ཐམས་ཅད་ཆགས་དང་བྲལ་འགྱུར་ཞིང་། ། འདི་ནི་མཐོང་བའི་ནང་ན་མཆོག། ཁྱོད་ ཀྱི་སྐུ་དེ་གང་གིས་ནི། ། ལན་བརྒྱ་མཐོང་དང་གང་ཞིག་གིས། ། དང་པོར་མཐོང་བ་དེ་གཉིས་ཀ། འདྲ་བར་མིག་ནི་མགུ་བར་མཛད། ། རྣམ་པར་སྡང་བའི་སེམས་ལྡན་ཡང་། ། མཐོང་བས་ངོམས་པ་ཅིས་མི་འགྱུར། ། ཁྱད་པར་ལ་མཁས་མ་ཡིན་ཡང་། ། གང་ཞིག་ཡི་དྭགས་རྣམས་ ཀྱིས་ནི། ། ཁྱོད་ཀྱི་སྐུ་ནི་མཛེས་པའི་ཕྱིར། ། བལྟ་བས་མི་ངོམས་རང་བཞིན་པས། ། མཐོང་ངོ་ཅོག་ནི་ཕྱི་ཕྱིར་ཞིང་། ། དགའ་བ་སྐྱེད་པར་མཛད་པ་ལགས། ། དུབ་པར་མ་དགོངས་ངོ་མཚར་ཏེ། ། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དོན་མཛད་ཅིང་། ། ཕྲིན་ལས་གསལ་བར་གྱུར་པ་ན། ། གང་གི་# འབད་པ་མེད་པར་འཕྲུལ། ། རྟེན་གྱི་ཡོན་ཏན་དག་དང་ནི། ། བརྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་ཕན་ཚུན་དུ། ། འཚམ་པས་ཁྱོད་ཀྱི་སྐུ་དང་ནི། ། ཡོན་ཏན་ཕུན་ཚོགས་མཆོག་དང་ལྡན། ། ཁྱོད་ལ་ཡོན་ཏན་མི་མངའ་ན། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་འདི་ནི། ། གཞན་ལ་#གང་ཞིག་ལ་ནི་རྟེན། ། གཞན་ མི་བས་ནི་རྣམ་པར་སྤྲས། ། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་འབར་བ། ། ཁྱོད་ཀྱི་སྐུ་ལས་མ་གཏོགས་པ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་འདི། ། གཞན་གང་ཞིག་ལ་ལེགས་གནས་འགྱུར། ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལས་ལྷག་པའི་སྐུ། ། གཞན་དང་མཚུངས་མིན་ཐོབ་པ་ནི། །

For one whose mind has not become clear, the eye is as if non-existent; or even if it exists, it is without purpose. To one who is tranquil and pleasing, and who blazes with light yet causes no harm, who is disciplined yet possesses great majesty—who would not feel faith in this body? Whether one is looking for peace or for the objects of the senses, when these are found in such abundance, all become free from attachment; this is the supreme among all things seen. Whether one has seen your body a hundred times, or whether it is seen for the first time, both are equally made joyful by the eye. Even for those with minds full of aversion, why would they not be satiated by the sight? Though they may not be skilled in discerning distinctions, even the hungry ghosts (preta) find your body so beautiful that they can never tire of looking; thus, every single sight of it produces ever-increasing joy. It is wondrous that you do not grow weary, but act for the benefit of others in accordance with their needs. When your enlightened activities (karma) become manifest, they are performed without effort. The qualities of the support and the qualities of the supported are mutually harmonious; thus, your body is endowed with the most perfect excellence of qualities. If you did not possess these qualities, upon what else could this body of the Tathāgata depend? It is not adorned by anything else; apart from your body, where else could these qualities of the Tathāgata—blazing with the major and minor marks—perfectly abide? Having attained a body of such perfection, unsurpassed and unlike any other, it is peerless.

བརྟེན་པ་#ཡི་ནི་ཁྱད་པར་གྱིས། ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྷག་པར་འཆང་། ། ཁྱོད་སྐུ་རྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་ལ། ། ང་དཔལ་ཆེ་ཞེས་གསུང་གསུང་ལྟར། ། དེ་ཡི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱང་སླར། ། ངེད་ལེགས་བཀོད་ཅེས་གསུང་བ་འདྲ། ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་དང་ པ་ལས་སྤོབས་པ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་སྐུ་ལ་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ལེའུ་ལྔ་པའོ། ། ། ། གསོད་དང་བཀྲེས་སྐོམ་གྲང་དྲོ་དང་། ། མི་སྲུན་སྨད་པ་ལ་སོགས་མང་། ། གསུམ་ལ་དུབ་པ་མེད་བཟོད་ཅིང་། ། ངན་སོང་གི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་། ། འགྲོ་བ་འདི་དག་ཐམས་ ཅད་ནི། ། ཁྱད་མེད་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱིས་བཅིངས། ། ཁྱོད་ནི་འགྲོ་བའི་ཉོན་མོངས་དག། དགྲོལ་སླད་ཡུན་རིང་#ཐུགས་རྗེས་བསྡམས། ། བཅིངས་པའི་རྒྱུ་ནི་ཉོན་མོངས་པས། ། འགྲོ་བ་ཡིས་ནི་ཉོན་མོངས་བཟོད། ། ཁྱོད་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཡིས་བཅིངས་པས། ། བཟོད་པ་གང་དེ་ངོ་ མཚར་ལགས། ། དང་པོར་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་བགྱི་འམ། ། འོན་ཏེ་གང་གིས་འཁོར་བར་ཁྱོད། ། སྐྱོན་མཁྱེན་ཡུན་རིང་དེ་ལྟ་བུར། ། བཞུགས་མཛད་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ལ་བགྱི། ། དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བཏང་སྙོམས་ནས། ། དབེན་པའི་གནས་སུ་བཞུགས་པར་མཛད། ། ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་ བྱ་བའི་ཕྱིར། ། དེ་ལྟར་གྱི་ཡང་བཟོད་པར་མཛད། ། དབེན་པའི་བདེ་བ་སྤངས་གྱུར་ཁྱོད། ། མང་པོའི་ནང་དུ་བཞུགས་པ་གང་། ། དེ་ཁྱོད་ཐུགས་རྗེ་དུས་འདས་པ། ། གླགས་ཤིག་ཐོད་ནས་བགྱིས་པར་བས། ། འཇིག་རྟེན་སྤྱོད་པ་འདྲ་བ་མང་། ། མ་ འོངས་བདེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ། ད་ལྟར་བྱུང་ལ་#གུས་པ་ཡིས། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་དཔྱད་ནས། ། རིག་པ་ཡི་ནི་མཚོ་ནང་ནས། །

Through the excellence of that which is supported, you possess a preeminent perfection. Just as it is said, "Regarding the qualities that support your body, I am one of great glory," it is as if you then say, "I have also excellently arranged those qualities for them." This concludes the fifth chapter, titled "Praise of the Body," from the work titled "Eloquence Born from Praise of the Buddha, the Blessed One." Killing, hunger, thirst, cold, heat, the wicked, and insults—amidst many such things, you endure without weariness. Even the sufferings of the lower realms, all these beings are bound by afflictions without distinction. You, however, have long been bound by compassion in order to liberate the afflictions of beings. Since the cause of bondage is the afflictions, beings endure those afflictions. But you, being bound by compassion, that you endure it is truly wondrous. Should I first prostrate to you, or rather to that great compassion by which you remain for so long in saṃsāra, knowing its faults? Thus, having equanimity toward suffering, you dwell in secluded places. Yet, for the sake of making [the Dharma] very clear, you endure even that. You, who have abandoned the bliss of solitude, dwell in the midst of the many. This must have been done by finding an opportunity when your compassion had passed its time. Many worldly behaviors are similar; relying on future happiness, with devotion toward the present, and having analyzed sentient beings, from within the ocean of knowledge—

ཀླུ་བཞིན་ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཡིས། ། དགོན་པ་ཞི་#གནས་གྲོང་གི་མཐར། ། གདུལ་བའི་དོན་གྱི་སླད་དུ་དྲངས། ། གཞན་ལ་ཆགས་ཤིང་ དགོངས་པ་ཡིས། ། ཐུགས་རྗེ་བཙུན་མོས་མི་བྱ་མེད། ། ཡང་ན་ཁྱོད་ནི་དེ་ཆགས་པས། ། རང་དང་མཐུན་པས་སྤངས་ནས་གང་། ། ཉེར་ཞི་མཆོག་ལ་གནས་བཞིན་དུ། ། ཐུགས་རྗེ་གཙོ་དང་ལྡན་པས་ན། ། རོལ་མོ་མཁན་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཡང་། ། ཁྱོད་ཀྱི་ཞབས་ཀྱིས་འདོར་བར་ མཛད། ། དོན་དམ་པ་ནི་མ་བརྙེས་པས། ། སྔོན་ནི་དེ་བཞིན་དཀའ་སྤྱོད་མིན། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་བརྙེས་པ་ཡིས། ། ཞི་གནས་བདག་ཉིད་སྤངས་ནས་ཀྱང་། ། རྫུ་འཕྲུལ་སེང་གེའི་སྒྲ་དང་ནི། ། ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་གང་། ། དེ་ནི་བཞེད་སྤྱོད་མི་མངའ་བ། ། ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་ རྗེ་བསྟན་པ་ལགས། ། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་དོན་མཛད་འདི། ། སེམས་ཅན་ཡོད་ན་#མི་འགྱུར་བ། ། གུས་པས་གཞན་དུ་མི་འདྲེ་ལ། ། ཇི་ལྟར་མི་བཟད་ལྟར་བརྩེ་མེད། ། གཞན་གྱི་དོན་དུ་རབ་བཟང་གི། ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་བརྩེ་མེད་པས། ། མགོན་པོ་ཁྱོད་ཉིད་འབའ་ཞིག་ལ། ། ཐུགས་རྗེས་ཐུགས་རྗེ་#མཛད་མ་གྱུར། ། ཡང་ན་ཁྱོད་ཉིད་དཀའ་བ་རྣམས། ། སྤྱོད་པ་མ་ཉམས་དེས་ནི་མཛད། ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཉིད་དོན་ལས་ལྷག་པར། ། གཞན་དོན་རྗེས་སུ་གཟིགས་པར་མཛད། ། འདི་ལྟར་རེས་འགའ་བསྟན་པས་གང་། ། གཞན་དོན་གྲུབ་པར་མཛད་སླད་དུ། ། ཁྱོད་ནི་ལན་བརྒྱར་ཕྱོགས་དག་དུ། ། གཏོར་མ་བཞིན་དུ་བཏང་བ་ལགས། ། གང་ཞིག་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པའི། ། རོལ་མོ་མཁན་གྱི་བཟོ་སོགས་ནི། ། ངན་པའི་ལས་ལའང་དྲང་བར་མཛད། ། དེ་ཉིད་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཁྱོད་ལ་གནོད་མཛད་ཀྱང་། །

Like a nāga, through your compassion, you were drawn to the outskirts of the village from the forest of calm abiding for the sake of those to be trained. With a mind attached to others, there is nothing your compassionate consort will not do. Or, if you were attached to her, you would have abandoned her who is so compatible with you; yet, while abiding in supreme tranquility, because you possess the lord of compassion, you even cast aside the arts of the musicians with your feet. Since you had not yet attained the ultimate truth, you did not previously undergo such hardships. But having attained buddhahood, even though you have abandoned the very nature of calm abiding, that which you proclaim as your own qualities—the miraculous power and the lion’s roar—is your compassion manifesting, for you have no desire for such displays. If this activity for the sake of sentient beings were not possible if sentient beings did not exist, then your compassion would not be so singular. You do not mix with others out of mere respect, nor are you indifferent like one who is cruel. Because you are so excellent for the sake of others, you are without self-interest; O Protector, your compassion is the only compassion that exists. Alternatively, you performed those hardships without failing in your conduct. You perceived the welfare of others as even more important than your own. Thus, in order to accomplish the welfare of others, you have been cast a hundred times in every direction like an offering cake. Even when it was inconsistent with your nature, you were drawn into the crafts of musicians and the like, which are base activities. That very fact is not improper; for even when such things caused you harm, [you remained steadfast].

ནོངས་པ་ཅན་དུ་མི་རྩི་# བས། ། ཁྱོད་ཀྱི་བཞེད་པ་ཁོ་ན་དང་། ། མཐུན་འཇུག་པ་ནི་ལགས་པར་གདའ། ། གཏོང་མིན་ཡོད་དེ་ཆགས་པ་མིན། ། ཆགས་པ་ཡོད་དེ་དངོས་མི་ཤེས། ། ཁ་ཅིག་དངོས་པོ་ཤེས་ན་ཡང་། ། རྗེས་སུ་མཐུན་མིན་གཏོང་བ་ཡང་། ། གཏོང་བ་མིན་ལ་ཆགས་པ་ཡང་། ། དངོས་པོ་ ཤེས་ན་རྗེས་སུ་མཐུན། ། ཐུགས་རྗེ་དེ་ཡིས་སྤྱོད་ལེགས་མང་། ། གང་གི་སྨྲ་བར་བྱེད་པར་ནུས། ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་དད་པ་ལས་སྤོབས་པ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཐུགས་རྗེ་ལ་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ལེའུ་དྲུག་པའོ། ། ། ། ཚིག་བཟང་བ་དང་དོན་ ཆེ་དང་། ། བདེན་པ་དང་ནི་སྙན་པ་དང་། ། ཟབ་གསལ་གཉིས་ཀའི་དོན་ལྡན་དང་། ། བསྡུས་དང་སྤྲོས་པ་དང་ལྡན་པ། ། ཉོན་མོངས་འཇོམས་དང་རྩུབ་མིན་དང་། ། གསལ་དང་བདེ་བླག་རྟོགས་པ་དང་། ། སྣ་ཚོགས་དོན་ནི་མ་འཁྲུགས་དང་། ། སྙིང་པོ་ཅན་དང་མང་བ་ ཡང་། ། ཁྱོད་ཀྱི་གསུང་ནི་དེ་ལྟ་བུ། ། ཁྱོད་ཀྱི་དགྲ་བོས་ཐོས་ན་ཡང་། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལགས་སོ་ཞེས། ། སུ་ཞིག་ངེས་པ་བསྐྱེད་མི་འགྱུར། ། རྗེས་སུ་ཆགས་དང་བར་མ་དང་། ། སྡང་བས་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ། ། ཉེས་ཀུན་སྐྱུག་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར། ། ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ ཐུགས་མཉམ་མངའ། ། མང་པོ་རིལ་གྱིས་སྙན་མ་ལགས། ། བཅོས་པ་འགའ་ཙམ་སྙན་པ་ལགས། ། ཁྱོད་ཀྱི་གསུང་ནི་དོན་གྲུབ་པས། ། ཐམས་ཅད་ལེགས་གསུང་ཁོ་ན་ལགས། ། མོས་ཁམས་དབང་པོའི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། གང་ཕྱིར་བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ། ། དེ་བས་ཐབས་ ལ་མཁས་པ་ཡིས། ། སྐྱེས་བུ་འདུལ་མཆོག་ཁ་ལོ་སྒྱུར། ། ཁྱོད་ཀྱི་གསུང་ནི་རྣམ་བརྟགས་ན། །

Because it is not considered a fault, your very intention is seen to be in perfect harmony with [the truth]. There is giving, yet no attachment; there is attachment, yet no perception of a real entity. Some, even if they perceive a real entity, give in a way that is not harmonious; they give, yet it is not true giving, and they are attached, yet they perceive a real entity. When one perceives the real entity, it is harmonious. Through that compassion, your excellent conduct is manifold; who is able to describe it all? From the Praise of the Buddha, the Blessed One, Arising from Faith and Eloquence, this is the sixth chapter, titled "Praise of Compassion." Your speech is excellent in words and great in meaning; it is true, pleasant, and possesses the meaning of both the profound and the clear. It is both concise and expansive, subduing afflictions and not harsh. It is clear, easy to understand, and its various meanings are unconfused. It is essential and abundant—such is your speech. Even if your enemies hear it, who would not develop the certainty that you are omniscient? Toward those who are attached, those who are neutral, and those who cause harm out of hatred, you possess an equal mind for all, because you cause all faults to be vomited up. Not everything is pleasant in its entirety; some things are pleasant only when modified. Because your speech accomplishes the purpose, it is entirely well-spoken. Because the dispositions, faculties, and intentions of beings are diverse, you, the supreme charioteer who tames beings, employ skillful means. When your speech is analyzed, [it is found to be...]

གང་ཞིག་འཇམ་དང་རྩུབ་པ་དང་། ། གང་ཡང་དེ་གཉིས་ལྡན་པ་དག། ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར། ། ཡུན་རིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ནི། ། ཐུགས་རྗེ་བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་ ཚོགས་པས། ། དགོངས་པ་ཡང་དག་ཤེས་རབ་ཀྱང་། ། ཐམས་ཅད་ལ་ནི་བརྩོན་དང་ལྡན། ། ཨེ་མའོ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་དག་པའི། ། ཕྲིན་ལས་རྣམས་ཀྱང་རབ་ཏུ་བཟོ། ། དེ་ཡིས་རིན་ཆེན་གསུང་རྣམས་ཀྱི། ། སྣོད་འདི་འདྲ་བ་འདི་བགྱིས་སོ། ། སྣོད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་འབྲེལ་པས་ན། ། རྣ་བར་#བདུད་རྩི་འདི་འདྲ་བའང་། ། རོ་ནི་ཕྲོགས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ། ལྷ་ཡི་ཆུ་ནི་རྒྱ་མཚོ་#བཞིན། ། ཁྱོད་ཞལ་བལྟ་ན་རབ་སྡུག་པ། ། དེ་ལས་མཉན་ན་སྙན་པ་ཡི#། ། གསུང་འདི་དག་ནི་ཟླ་བ་ལས། ། བདུད་རྩི་འཛག་པ་བཞིན་དུ་གདའ། ། སྔོ་བ་ཐི་སོགས་དབྱེ་བ་ ཡིས། ། མི་སྡུག་པ་ནི་བསྟན་པ་དང་། ། བྱམས་པ་དང་ནི་སྙིང་རྗེ་ཡང་། ། སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ནི། ། ཁྱོད་ཀྱི་གསུང་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི། ། རྡུལ་རབ་ཞི་མཛད་ཆར་སྤྲིན་འདྲ། ། ཞེ་སྡང་སྦྲུལ་ནི་གདོན་པའི་ཕྱིར། ། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་འདྲ་བ་ལགས། ། གཞན་ཡང་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་བའི། ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པ་ཡིས། ། དེ་བཞིན་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ། ། བདག་མེད་པ་གང་#དབྱེར་མེད་པས། ། ཡང་དང་ཡང་དུ་མི་ཤེས་པའི། ། རབ་རིབ་འཇོམས་པས་གདུགས་དང་འདྲ། ། ང་རྒྱལ་རི་བོ་མངོན་འཇོམས་པས། ། བརྒྱ་བྱིན་མཚོན་ཆ་ འདྲ་བ་ལགས། ། གལ་ཏེ་འདི་ནི་མ་གསུངས་ན། ། བདེ་གཤེགས་དགྲ་བཅོམ་སངས་རྒྱས་དང་། ། དེ་ལྟར་རྟོགས་ཉིད་ཕུན་ཚོགས་པའི། ། ཁྱོད་ཀྱི་བདེན་གསུང་སུས་རྟོགས་འགྱུར། །

Whatever is gentle, whatever is harsh, and whatever possesses both of these, all become of a single flavor. That which increases for a long time is through the perfection of compassion and diligence. Your intention is also authentic insight, and you possess diligence toward all things. Oh, how you are skilled in the activities that are utterly pure! By this, you have fashioned such a vessel for the precious words. Because of the defects of the vessel, even such nectar as this has its flavor stolen away, just like the water of the gods in the four oceans. Your face is most beautiful to behold, and what is heard from it is pleasant; these words of yours appear like nectar dripping from the moon. Through the distinctions of the blue and so forth, you teach the unattractive; and through the side of the remedies for conduct, such as love and compassion, your speech is like a rain cloud that pacifies the dust of desire. For the sake of extracting the snake of hatred, it is like a garuḍa. Furthermore, by teaching the various aspects of dependent origination, and because selflessness and the fact that actions are one's own are inseparable, it is like a parasol that repeatedly destroys the cataracts of ignorance. Because it utterly crushes the mountain of pride, it is like the weapon of Śakra. If this were not spoken, who would realize the truth of your speech—the Sugata, the Arhat, the Buddha, and the perfection of such realization itself?

དོན་གཟིགས་པས་ན་མི་སླུ་#བ། ། ནོངས་མི་མངའ་ཕྱིར་རྗེས་སུ་མཐུན། ། ལེགས་པར་སྦྱར་བས་གོ་ སླ་སྟེ། ། ཁྱོད་ཀྱི་གསུང་ནི་ལེགས་གསུམ་ལྡན། ། ཟབ་པ་དང་ནི་སྙན་པ་དང་། ། གོ་སླ་དང་ནི་ལེགས་སྦྱར་དང་། ། གདུལ་བྱ་དང་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན། ། གདུག་པ་ལ་ཡང་བདེན་དོན་ཕྱིར། ། རེ་ཞིག་དང་པོར་ཁྱོད་ཀྱི་གསུང་། ། ཉན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་འཕྲོག་མཛད། ། དེ་ནས་ཡིད་ ལ་བསམས་བགྱིས་ན། ། རྡུལ་དང་མུན་པ་དག་ཀྱང་སེལ། ། ལོངས་སྤྱོད་ཉུང་ངུ་ཙམ་ཞིག་དང་། ། སྐྱེ་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་ཡང་། ། གཞན་ཡང་འགྲོ་བ་གཞན་དབང་ལ། ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟོན་པར་མཛད། ། ཕོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབུགས་འབྱིན་ཅིང་། ། བག་མེད་རྣམས་ནི་སྐྲག་ པར་མཛད། ། བདེ་བ་ཅན་དག་སྐྱོ་བགྱིད་ལས#། ། ཁྱོད་གསུང་ཀུན་དང་འཚམ་པར་འཇུག། ཡོངས་སྨིན་དབང་གིས་ཤེས་རབ་ནི། ། སྒོམ་པའི་རང་བཞིན་སྐྱེད་#མཛད་ཅིང་། ། དེ་ལས་ལྡང་བའི་དུས་སུ་ནི། ། ཐོས་བསམ་རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་ནི། ། མཁས་པ་རྣམས་ནི་དགའ་ བ་བསྐྱེད། ། བར་མ་རྣམས་ཀྱི་བློ་ཡང་སྤེལ། ། ཐ་མའི་རབ་རིབ་རྣམ་འཇོམས་པས། ། གསུང་འདི་སྐྱེ་བོ་ཀུན་ལ་སྨན། ། ཤེས་རབ་སྤྱན་ནི་ཟག་པ་མེད། ། དང་པོ་བདེན་པ་སྐྱེད་པར་མཛད། ། དེ་འོག་དབང་པོའི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། བསྒོམ་པ་དང་ནི་མི་སློབ་ལམ། ། ལྟ་བ་དག་ ལ་དགར་མཛད་ཅིང་། ། མྱ་ངན་འདས་པར་ཉེ་བར་འདྲེན། ། ཉེས་པ་སེལ་མཛད་ཁྱོད་ཀྱི་གསུང་། ། ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་ཆར་ཡང་འབེབས། ། འདུལ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིས། ། སྔོན་དུས་ལོ་རྒྱུས་གསུང་བའི་ཕྱིར། ། སྐལ་ཅན་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པ། ། ཤིན་ཏུ་མ་འདས་པ་ ཡིས་ཀྱང་། །

Because you perceive the ultimate truth, your speech is non-deceptive. Because you are free from fault, it is consistent. Because it is well-composed, it is easy to understand. Thus, your speech possesses three excellences: it is profound, melodious, and easy to understand; it is well-composed and consistent with those to be trained. Even for the wicked, because it reveals the truth, your speech first captivates the minds of those who hear it. Then, when reflected upon in the mind, it dispels both the dust and the darkness of the afflictions. It teaches the emergence from the mere trifles of worldly enjoyments, from birth and destruction, and from the power of other migrations. It provides relief to the destitute and strikes fear into the heedless. It induces weariness in those attached to the pleasures of Sukhāvatī. Your speech engages in a manner that is appropriate for all. By the power of ripening, it generates the nature of meditative insight; and at the time of arising from that, through the nature of hearing and reflection, it generates joy in the wise. It expands the intellect of those of middling capacity and, by utterly destroying the cataracts of the least, this speech is a medicine for all beings. With the eye of wisdom free from defilement, it first generates the truth. Thereafter, according to the distinctions of the faculties, it delights those in the paths of meditation and no-more-learning, and leads them close to nirvāṇa. Your speech, which clears away faults, also rains down a shower of virtues. Because you are skilled in the means of training and speak of past histories, even for the fortunate, the ultimate truth is not at all transcended.

ཀུན་ལ་མ་ཐོགས་ཐུགས་མངའ་ཞིང་། ། དགོངས་པའང་ཀུན་དུ་ཉེར་གནས་པས། ། དེ་#སླད་ཁྱོད་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་ཀུན། ། ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སླུ་#མི་མངའ། ། ཁྱོད་ཀྱི་ཉན་ཐོས་མཆོག་རྣམས་ཀྱི། ། རིགས་དང་སྨིན་དང་མོས་པ་ཡིས། ། མི་ཤེས་པས་ནི་བསྒྲིབས་ པའི་ཚིག། ཁྱོད་ནི་ཐུགས་དགོངས་མ་ཉམས་པས། ། གང་སླད་དུས་#མིན་ཡུལ་མིན་དང་། ། སྣོད་མིན་རྣམས་སུ་མི་འཇུག་པ། ། དེ་སླད་ཁྱོད་གསུང་དོན་མཆིས་ཏེ། ། བརྩོན་འགྲུས་ལེགས་པར་བརྩམས་པ་བཞིན། ། ཁྱོད་གསུང་ཡོན་ཏན་ཆ་ཙམ་ལའང་། ། བདག་གིས་བསྟོད་ པར་#ནུས་མ་ཡིན། ། གང་གིས་ཁྱོད་ཀྱང་འདོད་ཆུང་བའི། ། རབ་ཏུ་གསལ་བར་ཀུན་དུ་འདྲེན། ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་དད་པ་ལས་སྤོབས་པ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་གསུང་ལ་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ལེའུ་བདུན་པའོ། ། ། ། བགྲོད་པ་གཅིག་དང་ཐབས་ བདེ་དང་། ། ལེགས་པར་འབྲེལ་དང་ཉེས་པ་མེད། ། ཐོག་མ་བར་དང་མཐར་དགེ་བས། ། ཁྱོད་ཀྱི་བསྟན་འདྲ་གཞན་ལ་མེད། ། གཞན་རྣམས་ཀྱང་ནི་ཐར་དོན་མིན། ། དཀའ་#བས་ཐོབ་ཅིང་བདེ་འགྲོ་མིན། ། མི་རྟག་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་སྟེ། ། དེ་ལམ་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ། ཁྱོད་ ཀྱི་གཞུང་ལུགས་དེ་ལྟ་བུ། ། གཅིག་པུ་ཕོངས་ལ་ལྟ་ཆགས་པས། ། བྱིས་པ་གལ་ཏེ་སྨོད་བགྱིད་ན། ། ལྟ་དང་འདྲ་བའི་དགྲ་མ་མཆིས། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ཉེར་བླངས་ནས། ། གཞན་དོན་ལ་ཆགས་ཐུགས་མངའ་བས། ། ཁྱོད་བསྐལ་བྱེ་བར་སྐད་ཅིག་བཞིན། ། དམྱལ་ བར་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་བཞུགས། ། འགྲོ་བ་ཡི་ནི་དོན་སླད་དུ། ། སྡུག་བསྔལ་མང་ལྟར་གང་#ལགས་པ། ། དེ་བསམས་ཁྱོད་བསྟན་ངན་ན་ཡང་། །

Since your mind is unimpeded regarding all things, and your intention is ever-present, for that reason, none of your prophecies ever prove false to anyone. Because your supreme hearers are obscured by ignorance regarding their family, their ripening, and their inclinations, you do not—your intention being unimpaired—engage with those at the wrong time, in the wrong place, or with those who are not suitable vessels. Therefore, your speech is meaningful, just like diligence well-applied. I am not able to praise even a fraction of the qualities of your speech. You lead even those with few desires with your most brilliant clarity. This concludes the seventh chapter, titled "Praise of Speech," from the Praise of the Buddha, the Blessed One, Born of Eloquence through Faith. Your teaching is the only one that is a single path, easy in method, well-connected, and faultless; it is virtuous in the beginning, middle, and end. Others do not lead to liberation; they are attained through hardship and do not lead to the higher realms. They are impermanent and mutually contradictory. Because you taught the path and its result in such a way, if the foolish, out of attachment to their own views, should disparage your system, there is no enemy like such a view. Having taken up the bodhicitta and possessing a mind devoted to the welfare of others, you remained in the hells for tens of millions of eons as if for a single moment. For the sake of the world, whatever suffering there may be, if one considers that, even if your teaching were flawed, [it would still be superior].

གནས་པར་བགྱི་བ་ལ་ཐུག་ན། ། ཉོན་མོངས་བདེ་བ་ཆུང་བྱེད་པའི། ། མི་ཡི་བདག་པོའི་བཀའ་ལུང་གིས། ། དམྱལ་བ་ཡི་ཡང་ལས་རྣམས་ལའང་། ། བྱས་པ་གཟོ་བས་འཇུག་པར་མཐོང་། ། ཕན་པ་གསུང་ཞིང་ཕན་པ་མཛད། ། ཁྱོད་ཀྱི་བསྟན་པ་ཅི་སྨོས་ཏེ། ། མགོ་ལ་ཞུགས་ནི་འབར་བས་ཀྱང་། ། ཅི་ཡི་སླད་དུ་སྒྲུབ་#མི་བགྱིད། ། ཞི་གནས་ཡེ་ཤེས་རྫོགས་པ་དང་། ། རྟོགས་པར་ གྱུར་ནས་དད་པ་དང་། ། ཉོན་མོངས་ཀུན་ལས་རྣམ་(འགྲེལ་,འགྲོལ་)ཕྱིར། ། བྱིས་པ་སློབ་དང་མཁས་རྣམས་ཀྱིས། ། ཁྱོད་ཀྱི་བསྟན་པས་རང་དབང་དང་། ། བྱང་ཆུབ་བདེ་དང་ཞི་བ་དང་། ། ཁྱོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ་དང་། ། ལེགས་པ་བཞི་པོ་འདི་ཀུན་ཐོབ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གསུང་བ་ དང་། ། སྲིད་པར་སྨོན་པ་མི་མངའ་དང་། ། མཚན་མ་མེད་པ་རྙེད་མཛད་པ། ། གང་དེ་ཆགས་སྡང་མེད་པའི་ཕྱིར། ། དཔའ་བོ་#ཁྱོད་ཀྱི་བསྟན་པ་འདི། ། མུ་སྟེགས་ཐམས་ཅད་སྐྲག་མཛད་ལ། ། བདུད་ནི་སེམས་ཁོང་ཆུད་མཛད་ཅིང་། ། ལྷ་དང་མི་རྣམས་དབུགས་#ཀྱང་འབྱིན། ། བདག་ཏུ་ལྟ་བས་འདུས་བྱས་ལ། ། སྨོད་མེད་མྱ་ངན་འདས་མི་འཐད། ། དེ་སླད་དེ་ཡི་མི་མཐུན་པ། ། འཆི་བདག་གིས་ནི་འཚེ་བར་འགྱུར། ། འཆི་བདག་བསྟན་པ་ཁམས་གསུམ་གྱི། ། ས་ཆེན་དག་ལ་སྤྱོད་བགྱིད་པ། ། མི་ཐོགས་ཟློག་#པ་མ་མཆིས་པའང་། ། ཁྱོད་ཀྱི་བསྟན་པས་ ཟིལ་གྱིས་མནན། ། སྐྱེས་ནས་ངེས་པར་འཇིག་པའི་ཕྱིར། ། འོན་ཏེ་ཉོན་མོངས་བཞིན་འཆི་འཕོ། ། ཁྱོད་སྲས་ཀྱིས་ཀྱང་དབང་ཐོབ་ཕྱིར། ། དེ་ལས་འདི་ནི་ཁྱད་ཆེས་འཕགས། ། ཁྱོད་ཀྱི་བསྟན་པའི་ལུགས་འཚལ་བ། ། དགའ་ན་བསྐལ་པར་ཡང་གནས་ལ། །

If one must abide [in the world], then by the command of a human lord who brings about the minor pleasures of the afflictions, one is seen to engage even in the actions of hell out of gratitude for what has been done. What need is there to mention your teaching, which speaks of benefit and acts for benefit? Even if a fire were blazing upon one's head, why would one not practice it? Once calm abiding and wisdom are perfected and realization is attained, through faith and liberation from all afflictions, both the foolish who are training and the wise obtain these four excellences through your teaching: autonomy, awakening, bliss, and peace. You who teach emptiness, who have no aspiration for cyclic existence, and who have attained the signless—because you are free from attachment and aversion, this teaching of yours, O Hero, strikes terror into all non-Buddhists, causes Māra to be cast into despair, and provides relief to gods and humans. For those who hold the view of a self, there is no disparagement of the conditioned and no possibility of nirvāṇa. Therefore, the Lord of Death will harm them with its opposing forces. The Lord of Death, whose teaching ranges over the great earth of the three realms, is unimpeded and cannot be turned back; yet he is utterly overwhelmed by your teaching. Since birth is inevitably followed by destruction, death and transmigration occur just like the afflictions. However, because your sons have attained mastery, this [teaching] is far superior to that. Those who understand the system of your teaching can remain for an eon if they so desire.

གང་དུ་བདུད་ཀྱིས་ མི་རྫི་བ། ། དེར་ཡང་དགའ་མགུར་རབ་ཏུ་མཆི། ། ཐབས་སོགས་སྒྲུབ་ལ་མཁས་པ་ཡིས། ། ཤེས་རབ་གསུམ་པོ་རྣམ་འཕེལ་ཕྱིར། ། གང་ཚེ་སེམས་ནི་ངེས་སྦྱར་དང་། ། གཞག་#དང་སྡང་བ་ཞེས་བྱ་འདིས། ། ལུང་གི་དོན་ནི་བསམས་པ་དང་། ། བསྒོམས་དང་གུས་པར་མཉན་ པ་ཡི། ། དུས་གསུམ་ཆ་དབྱེ་ཁྱོད་ཀྱི་ནི། ། བསྟན་ལས་གཞན་ལ་མཆིས་མ་ལགས། ། རིག་པ་སྔ་#ཕྱིར་མ་འཕེལ་ཞིང་། ། བསམ་བྱའི་གནས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ། མུ་སྟེགས་གཞན་གྱི་མཐོང་བཞིན་ཡང་། ། ལྟ་ལ་སྲིད་པའི་གདོན་གྱིས་དཀྲུགས། ། དྲང་སྲོང་སྐྱེས་མཆོག་ ཁྱོད་ཀྱི་བསྟན། ། དེ་ལྟར་ལེགས་པས་ཁྱབ་འདི་ལ། ། མ་གུས་གང་ལགས་དེ་ལས་ནི། ། སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོའང་ཅི་ཞིག་མཆིས། ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་དད་པ་ལས་སྤོབས་པ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བསྟན་པ་ལ་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ལེའུ་བརྒྱད་ པའོ། ། ། ། གང་ཞིག་སྔ་མར་སྨོན་ལམ་མཛད། ། ཡང་ན་མཐོང་དང་ཐོས་པ་ཡང་། ། འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་སྨོན་མཛད་པ། ། དེ་ལྟར་ཡང་ནི་དོན་ལྡན་འཁུམས། ། ཁྱོད་ཐོས་པས་ནི་སྤྲོ་བ་སྐྱེད། ། མཐོང་བས་དད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། ཁྱོད་གསུང་ཐོས་པས་དགའ་འགྱུར་ཏེ། ། བསྟན་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཛད། ། ཀྱེ་མའོ་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ། ། སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ལ་སྨན་མཛད་པའི། ། ཆོས་བསྟན་པས་ནི་བྱེད་པ་ན། ། གང་མཐར་བདེ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ། ཁྱོད་ཀྱི་སྲས་ཀྱིས་མགུ་བར་འགྱུར། ། འཕེལ་བས་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ཀྱང་དགའ། ། གཤེགས་པ་ན་ནི་ཕན་འདོགས་མཛད། ། ལྡོག་པ་ན་ནི་འགོད་པ་མཛད། ། གང་ཞིག་དད་པས་བརླན་སེམས་ཀྱིས། །

Wherever one is not oppressed by Māra, there one may go with joy and delight. Through skill in the means of accomplishment and so forth, the three types of insight are made to increase. When the mind is thus applied, settled, and averted—by means of these, the meaning of the scriptures is reflected upon, meditated upon, and listened to with reverence. The division of the three times is found in your teaching alone, and not in any other. Because their knowledge does not increase through prior or subsequent stages and because they lack the points to be contemplated, the views of other non-Buddhist outsiders are agitated by the demon of worldly existence. O Supreme Sage, your teaching is thus pervaded by excellence; for those who lack respect for it, what greater suffering could there be? This concludes the eighth chapter, titled "Praise of the Teaching," from the Praise of the Buddha, the Blessed One, known as "Eloquence Born of Faith." Whatever aspirations you made in the past, or whatever you have seen and heard, you have made those aspirations for the sake of wandering beings; thus, they are understood to be meaningful. Hearing of you generates enthusiasm; seeing you gives rise to faith. Hearing your speech brings joy, and through your teaching, you bring about liberation. Alas! In all circumstances, while you act to benefit all living beings through the teaching of the Dharma, your sons are delighted because you accomplish ultimate happiness. Through your increase, all beings are also joyful. When you go forth, you bring benefit; when you return, you provide stability. Those whose minds are moistened by faith—

ཡོན་ཏན་དྲན་པ་གསལ་བས་ཀྱང་། ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ནི་བདེ་མཛད་ན། ། དེ་ལས་ངོ་མཚར་མ་མཆིས་ལགས། ། བསྒྲགས་པས་སྡིག་པ་འཕྲོག་པར་མཛད། ། ཁྱོད་དྲན་པས་ནི་རངས་པར་འགྱུར། ། བཙལ་བས་བློ་གྲོས་སྐྱེ་འགྱུར་ཏེ། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རྣམ་པར་འདག། དེ་བཞིན་སྐྱབས་འགྲོ་ལེན་པ་དང་། ། སྦྱིན་དང་སློབ་པ་རྗེས་བྱེད་པའི། ། འཇིགས་འཇོམས་མཛད་པ་ཅི་ངོ་མཚར། ། གང་ཞིག་ཆོས་ལ་མངོན་འདོད་པས། ། ཁྱོད་ ལ་བསུ་བས་དཔལ་དུ་བྱེད། ། བསྟེན་#པས་བློ་གྲོས་མཆོག་ཏུ་འགྱུར། ། བསྟེན་ན་འཇིགས་པ་མེད་པར་མཛད། ། བསྙེན་བཀུར་བགྱིས་པས་བདེ་བར་འགྱུར། ། གླགས་སྐབས་ཚོལ་བར་བྱེད་པས་ཀྱང་། ། ཁྱོད་ཀྱི་དྲུང་དུ་ཉེར་མཆིས་ན། ། ཕྱི་ནས་གདུང་བ་དང་ལྡན་ཕྱིར། ། སྨན་པ་ བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་ཁྱོད། ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་དག། བསམ་གཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་དང་། ། ཤེས་རབ་ཕུན་ཚོགས་མི་འཁྲུགས་པས། ། ཁྱོད་ནི་བསོད་ནམས་མཚོ་ཆེན་ལགས། ། མཚང་འབྲུ་བ་ལ་བརྩོན་པ་སྟེ། ། བ་ར་དྭ་#ཛ་ལ་སོགས་ཀྱང་། ། ངེས་ལེགས་དང་འདྲ་ཅིས་མི་འགྱུར། ། ཁྱོད་ལ་དེ་ནི་ངོ་མཚར་ཅི། ། ཁྱོད་སྐུ་བལྟར་འོས་རིན་ཆེན་ཏེ། ། ལེགས་གསུངས་མཉན་འོས་རིན་ཆེན་ལགས། ། ཆོས་ནི་སྤྱད་འོས་རིན་ཆེན་པས། ། ཁྱོད་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ལགས། ། འཇིགས་པ་མི་བཟད་རྣམས་སུ་ཡང་། ། ཁྱོད་ནི་དྲན་ པ་ཙམ་གྱིས་གང་། ། ཞི་བར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ཡང་། ། མཚར་མིན་གང་ཞིག་ཐུགས་རྗེའི་བདག། ཁྱོད་ནི་ཆུ་བོས་བདས་པའི་གླིང་། ། སྨས་པའི་བདག་ཉིད་སྐྱོབ་པ་སྟེ། ། སྲིད་པའི་འཇིགས་པས་ཉེན་པའི་སྐྱབས། ། ཐར་འཚལ་རྣམས་ཀྱི་འདྲེན་པ་ལགས། །

Even if you bring happiness merely by the clarity of remembering your qualities, there is nothing more wondrous than that. By proclaiming them, you cause sins to be swept away; by remembering you, one becomes joyful; by seeking you, wisdom is born; and by fully knowing you, one is purified. Likewise, what is so wondrous about your act of destroying fear for those who take refuge, practice generosity, and follow the trainings? Those who long for the Dharma make you their glory by welcoming you; by relying on you, their wisdom becomes supreme; by relying on you, you make them fearless; and by honoring you, they become happy. Even those who seek out your faults, if they come into your presence, will later be filled with remorse; thus, you are like a physician. You are pure through the perfection of discipline, serene through the perfection of concentration, and unshakeable through the perfection of insight; you are a great ocean of merit. Even for those like Vāradvāja who were intent on exposing your flaws, why did you not become like the definitive excellence? What is so wondrous about that in you? Your body is a jewel worthy of being seen; your well-spoken words are a jewel worthy of being heard; and since the Dharma is a jewel worthy of being practiced, you are a source of jewels. Even in the midst of terrible fears, whoever is filled with the mere thought of you becomes peaceful. For one who is the master of compassion, this is not wondrous. You are an island for those swept away by the river, a protector for those whose nature is wounded, a refuge for those oppressed by the fears of cyclic existence, and a guide for those seeking liberation.

མེ་ཏོག་གཅིག་ནི་རབ་ཕུལ་ བས། ། གང་ཞིག་ངན་འགྲོར་ལྟུང་མ་གྱུར། ། དེ་ལ་དུས་ངེས་བསྟན་པ་ལ། ། མཚར་མིན་ཁྱོད་སྔོན་འདི་འདྲ་ལགས། ། ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ཕྱིར་སྣོད་ཀྱི་མཆོག། ཞིང་གཤིན་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས། ། སྲོག་ཆགས་ཀུན་ལ་ཕན་མཛད་ཕྱིར། ། གྲོགས་ཀྱི་ཕུལ་ཡང་ཁྱོད་ལགས་སོ། ། གང་ཞིག་གིས་ཁྱོད་མཐོང་ཙམ་གྱིས། ། སྐྱོན་ཡོན་ལ་ནི་མི་མཁས་པ། ། དུད་འགྲོ་དང་ནི་གཞན་མིན་འགྱུར། ། དེ་ལ་དྲིན་སོགས་མཚར་བ་#ལགས། ། ཕན་འདོགས་མཛད་པས་མཛའ་བཤེས་ཏེ། ། འགྲོགས་ན་བདེ་ཕྱིར་སྙིང་དུ་སྡུག། ཞི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་ཡིད་དུ་འོང་། ། ཡོན་ཏན་ཀུན་མངའ་ མཆོད་འོས་ཁྱོད། ། གང་ཞིག་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ནི། ། ངན་སོང་གི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་། ། ཉེ་བར་ཞི་བ་དེ་ལ་ཡང་། ། གནས་མིན་འཇིག་རྟེན་དོགས་པ་ཅན། ། སྡིག་པ་མེད་པས་ཡིད་དང་འཐད། ། སྐུ་གསུང་བཟང་བས་དགའ་བར་མཛད། ། དོན་ཀུན་འགྲུབ་#ཕྱིར་དཔལ་ཡངས་ཏེ། ། ཡོན་ཏན་ལེགས་རྟེན་#བཀྲ་ཤིས་ལགས། ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་དད་པ་ལས་སྤོབས་པ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་སྨོན་ལམ་གྱི་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ལེའུ་དགུ་པའོ། ། ། ། སྔ་ཕྱིར་སེམས་གནས་བསྒྲུབ་སླད་དུ། ། རྨུགས་ལ་སོགས་པ་ཞི་བའི་ ཕྱིར། ། ཕྱི་རོལ་གཡེང་བ་ཞི་དོན་དུ། ། ནང་གི་ཆོག་ཤེས་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ། ཁྱོད་ནི་རྔན་ཐེན་བགྱིད་ལ་སྐུལ#། ། ཆོམ་རྐུན་བགྱིད་པ་ཚར་ཡང་གཅོད། ། གྱ་གྱུ་ཅན་རྣམས་རྣལ་དུ་འགོད། ། དལ་བུས་བགྱིད་ལ་བཞེན་#སྐུལ་འདེབས། ། ཞི་གནས་ངེས་པར་རྫོགས་ནས་ནི། ། ཕྱི་ནས་ བདེན་ལ་སྦྱར་བར་མཛད། ། བསྒོམ་པ་ཁྱད་པར་མཛད་སླད་དུ། །

By offering even a single flower, No one has fallen into the lower realms. That you have taught the certainty of time for this— It is no wonder, for you were such a person in the past. Because of your pure discipline, you are the supreme vessel; Like a fertile field, you are a perfect harvest. Because you act for the benefit of all living beings, You are also the most excellent of friends. For anyone who merely sees you, Even those unskilled in distinguishing faults from virtues, Become no different from animals; In that regard, your kindness and so forth are marvelous. Because you act for their benefit, you are a kinsman; Because you are pleasant to associate with, you are dear to the heart; Because you are peaceful, you are uniquely charming. Possessing all virtues, you are worthy of worship. For anyone who merely sees you, Even the sufferings of the lower realms Are thoroughly pacified; yet for those Who are suspicious of the world and lack a proper basis, You are pleasing because you are without sin. With your excellent body and speech, you bring joy; Because all purposes are accomplished, you are vast in glory; As a sublime support for virtues, you are auspicious. This concludes the ninth chapter, the "Praise of Aspiration," from the Praise of the Buddha, the Blessed One, Born of Faith and Eloquence. In order to achieve stability of mind in the beginning and end, For the sake of pacifying lethargy and the like, For the purpose of calming external distractions, And for the sake of abandoning internal complacency, You urge the lazy to exert themselves, You suppress those who act like thieves, You set the crooked back into their natural state, And you encourage those who act slowly. Once calm abiding is definitely perfected, You subsequently apply them to the truths. In order to perform the special cultivation of meditation,

ས་བོན་མེད་པར་སྤངས་པར་མཛད། ། དུལ་བ་རྣམས་ནི་ལམ་ལ་སྦྱོར#། ། དམུ་རྒོད་རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་མཛད། ། དེ་སླད་སྐྱེས་བུ་འདུལ་བ་ཡི། ། ཁ་ལོས་སྒྱུར་#བ་བླ་མེད་མཆོག། ཐད་དུ་ཕྱིན་ནས་ཁྱོད་ མཚང་འབྲུ། ། གང་ཞིག་ས་བོན་མེད་པར་སྤངས། ། འོན་ཀྱང་དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་མིན། ། ཕན་པའི་དུས་ལ་གཞེས་པར་མཛད། ། ཁྱོད་ནི་ཉམ་ཐག་རྣམས་ལ་བརྩེ། ། བདེ་བར་གནས་ལ་ཕན་པར་བགྱིད། ། ཕོངས་པར་གནས་ལ་ཐུགས་རྗེ་བས། ། ཀུན་ལ་ཕན་པར་བཞེད་པ་ ལགས། ། གང་ཞིག་བར་མ་ལ་ཕན་བཞེད། ། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་མིན། ། གང་ཞིག་སླར་ཡང་བྱས་འཇོམས་པའི། ། གཉེན་དང་གྲོགས་རྣམས་ལ་ནི་བཞིན། ། ཁྱོད་ནི་དགྲ་བོ་རྣམས་ལའང་བྱམས། ། ཉམས་པར་གྱུར་ལ་ཕན་འདོགས་མཛད། ། གཏུམ་པོ་རྣམས་ ལ་ཐུགས་བརྩེ་བས། ། ཁྱོད་ནི་ཡ་རབས་རྨད་ཅིག་ལགས། ། སྐྱེ་བ་གཅིག་ཏུ་ཕྱི་རོལ་གྱི། ། བཟའ་བཏུང་གོས་ལ་སོགས་པ་ཡི། ། ཉོན་མོངས་པ་ཡི་དབང་གིས་ནི། ། ལུས་ཙམ་ལ་ནི་ཕན་བྱེད་དག། ཕན་འདོགས་བགྱི་སླད་ཕ་མ་དག། གལ་ཏེ་བླ་མར་འཚལ་ན་གོ། ། ཁྱོད་ནི་ལྷག་པར་ཕན་འདོགས་པས། ། བླ་མ་ཉིད་གྱུར་སྨོས་ཅི་འཚལ། ། ཐར་པའི་ས་བོན་ཇི་ལྟར་ཡང་། ། དེ་རྣམས་དགེ་བ་ལ་བཙུད་ནས། ། དུས་གཅིག་ཡོངས་སུ་སྨིན་སླད་དུ། ། དུས་ནི་ཀུན་དུ་འདའ་བར་མཛད། ། རང་གི་དོན་ལ་མི་ལྟ་བས། ། ཉིད་ཀྱི་དགྲ་བོ་ལྟར་གྱུར་ ཅིང་། ། གཡང་སའི་མུ་ན་གནས་རྣམས་ལ། ། ར་བ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའང་ཁྱོད། ། དེ་ནས་ཇི་ལྟར་སྣོད་གྱུར་པའི། ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གཟིགས་ནས་ནི། ། སླར་ཡང་ཐུགས་ནི་མ་བསྙེལ་ཞིང་། ། སྨན་གདགས་བསམ་གཏན་ལ་བརྩོན་ལགས། །

You have abandoned [afflictions] without leaving a seed; you engage the disciplined in the path; and you maintain equanimity toward the unruly. Therefore, having approached the presence of the Unsurpassed Supreme Charioteer who tames beings, I shall expose your hidden faults. Whoever abandons [afflictions] without leaving a seed, yet does not remain indifferent toward them, but instead waits for the opportune time to help—such a one is you. You have compassion for the wretched; you benefit those who dwell in happiness; and because you have compassion for those who dwell in poverty, you desire to benefit all. It is not at all marvelous that one who desires to benefit those who are neutral should do so. But you are like a kinsman or a friend to those who repeatedly commit harm; you are loving even toward your enemies and provide benefit to those who have fallen into ruin. Because you have compassion for the fierce, you are a truly noble and wondrous being. If parents, who provide only physical benefit through food, drink, clothing, and so forth for a single lifetime under the power of afflictions, are considered gurus for the sake of providing such aid, then what need is there to mention you? Since you provide even greater benefit, you have become the Guru himself. Having established them in virtue so that the seed of liberation may ripen in its entirety at once, you spend all your time for that purpose. Without regard for your own interest, you have become like an enemy to your own [afflictions], and you have become like a protective fence for those standing on the edge of a precipice. Then, having seen who has become a suitable vessel and is ready to ripen, you do not forget them, but remain diligent in the concentration that applies the medicine.

འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀར་སྨན་ གདགས་སླད། ། འཇིག་རྟེན་ལས་ནི་འདའ་སླད་དུ། ། མུན་པར་གྱུར་པའི་འཇིག་རྟེན་ལ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་སྣང་བར་མཛད། ། དེ་ལས་ཐ་དད་མེད་པ་ཡིས། ། རྒྱུ་བཅས་རྒྱུ་ནི་མེད་པ་ཡང་། ། འཕགས་པའི་ལམ་ནས་#འགོད་མཛད་དང་། ། ཁྱོད་ཀྱི་#འཇིག་རྟེན་ལ་ སྟོན་མཛད། ། ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ན། ། ལྷ་མིན་སྤྱོད་པ་ཐ་དད་ཀྱི། ། ཁྱོད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཐུན་མོང་བས། ། ཁྱོད་ལ་དབྱེ་བ་མི་མངའོ། ། གང་དུ་རྒྱུ་ནི་མེད་པ་ལ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན་པར་རབ་བཙུད་ན། ། དེ་ལ་ཐར་པའི་རྒྱུ་བཅས་ལ། ། མདོར་བསྡུས་པས་ན་སྨོས་ཅི་དགོས། ། བཅོམ་ལྡན་ཁྱོད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་། ། ན་ཚོད་རིགས་དང་ཡུལ་དང་ནི། ། དུས་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས། ། འདི་དག་ཀུན་ལ་སྨན་ཡོན་བཏགས། ། འདི་ནི་སྨན་#དང་འདི་མཆོག་ཅེས། ། ཁྱོད་ཀྱི་ལྟོས་#པ་བསལ་ནས་ནི། ། དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་འཕགས་འདྲེན་པ། ། འབད་པས་ཇི་ ལྟར་བདག་ཉིད་བཞིན། ། ཁྱོད་ཀྱི་ཉན་ཐོས་སྲེད་#བྲལ་ཞིང་། ། ཡ་མཚན་འཛིན་པ་མེད་རྣམས་ལའང་། ། ལྷ་རྣམས་ཐལ་སྦྱར་སྨོན་བགྱིད་ཅིང་། ། ཡ་མཚན་ཆེ་བ་ལྟ་བུར་མཆོད། ། བདག་ཉིད་འཇིགས་པས་བདེ་ཐོབ་པའི། ། ཡུལ་དག་སྤངས་པར་གྱུར་ནས་ནི། ། འགྲན་ཟླ་བཞིན་ དུ་གཅིག་ནས་གཅིག#། མཆོག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་བྱེད། ། ཨེ་མའོ་སངས་རྒྱས་འཁོར་བ་ཡི། ། ཉིང་ཁུར་གྱུར་པ་བྱུང་བ་བརྗིད། ། དེས་ན་མི་ཡང་ལྷ་རྣམས་ཀྱི#། ། སྨོན་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་གྱུར། །

For the sake of benefit in both worlds, and for the sake of transcending the world, you have brought the light of wisdom to the world that had become shrouded in darkness. By means of that which is non-different from it, you establish beings upon the noble path—both those with causes and those without causes—and you teach the world. When objects are being experienced, although the conduct of gods and asuras is diverse, because your enjoyment is common to all, you possess no partiality. If you have thoroughly established even those without causes in your teaching, what need is there to mention those who possess the causes for liberation? O Blessed One, through your birth, age, family, place, and time, you have bestowed the benefit of the faultless dharmas upon all these beings. Having eliminated your own expectations of "this is medicine" or "this is supreme," you thus lead others to noble qualities with such diligence, just as you would yourself. Even your hearers, who are free from craving and devoid of grasping at wonders, are honored by the gods who join their palms in aspiration, as if they were something of great marvel. Having abandoned the objects through which they previously attained happiness out of fear of themselves, they now follow one after another in a supreme succession, like rivals. Oh, how magnificent is the Buddha, the very essence of saṃsāra, who has appeared! Thus, even humans have become objects of aspiration for the gods.

སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་དད་པ་ལས་སྤོབས་པ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ལས་ལམ་ལ་#འཇུག་པ་ལ་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ལེའུ་བཅུ་པའོ། ། ། ། མཉེལ་དང་ཞི་བདེ་ཉམས་གྱུར་དང་། ། སྐྱེ་བོ་ངན་དང་འགྲོགས་པ་དང་། ། མི་མཐུན་པ་དང་མང་པོ་ཡི། ། སྐྱོན་ཡང་ཡོན་ཏན་བཞིན་དགོངས་ཤིང་། ། གཞན་ལ་སྨན་པ་མཛད་ལ་ཆགས། ། ཐུགས་རྗེ་ཡིས་ནི་ཐུགས་བཅིངས་པས། ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་གྱིས་ནི། ། ཁྱོད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་མི་དགོངས་སོ། ། འགྲོ་བའི་དོན་སླད་མ་ཆགས་པའི། ། ཐུགས་ཀྱིས་བརྩོན་པ་མཛད་པ་གང་། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི། ། ཆོས་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་དེ་རྨད་དོ། ། ཞི་གནས་བདེ་བ་མ་ཐོབ་པ། ། སྔོན་མཛད་གང་དེ་ངོ་མཚར་མིན། ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཞི་གནས་ཐོབ་པ་ཡང་། ། སྤངས་པའི་མཛད་པ་ངོ་མཚར་ཏོ#། ། བཤོས་ཀྱང་ཕལ་པ་གསོལ་མཛད་ཅིང་། ། རེས་འགའ་སྨྱུང་#བ་དག་ཀྱང་མཛད། ། ཉམ་ངའི་ཚུལ་#དུའང་གཤེགས་མཛད་ཅིང་། ། རད་རོད་ ཅན་དུའང་མནལ་བ་མཛད། ། སླར་ཡང་ཕྱག་གི་བདུད་རྩི་ཡིས། ། གཞན་རྣམས་ལ་ནི་ཕན་པ་མཛད། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མི་འགྲང་བའི། ། མི་སྲུན་སྤྱོད་པས་ཕལ་པ་བཞིན། ། མགོན་ཁྱོད་གཙོ་བོར་གྱུར་ལགས་ཀྱང་། ། གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་བྱམས་སླད་དུ། ། སྐུ་ངས་བརྡོ་དང་གཅམ་ ཚུལ་དང་། ། སྐད་དང་ཆ་ལུགས་སྒྱུར་བའང་མཛད། ། མང་པོའི་རང་དོན་མཐར་ཐུག་དང་། ། དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ཆེ་བ་ལགས། ། དེ་ལ་མངོན་འདོད་དོན་ལ་ཡང་། ། དེ་ལྟའི་སྡུག་བསྔལ་སྡོམ་#པ་མཛད། ། ཀུན་གྱིས་དགའ་མགུར་རང་དོན་ཕྱིར། ། བྲན་བཞིན་བསྐོས་པར་བསྒྲིམས་པ་ ལགས། ། མགོན་ཁྱོད་རྟག་ཏུ་བདག་ཉིད་ལ། །

From the Praise of the Buddha, the Blessed One, Arising from the Eloquence of Faith, this is the tenth chapter, titled "Praise of Entering the Path." You regarded fatigue, the loss of peace and happiness, association with base people, and the many faults of discord as if they were virtues. You were devoted to acting for the benefit of others, your mind bound by compassion. For three countless eons, you did not consider your own suffering. That the Blessed One, with a mind free from attachment, exerted effort for the sake of beings—that is the marvelous nature of the Buddhas. That you did not attain the bliss of calm abiding in the past is not surprising; but that you attained calm abiding and yet renounced it is truly marvelous. You ate ordinary food and sometimes even practiced fasting. You traveled in a state of hardship and slept in rugged, uneven places. Yet, with the nectar of your hands, you continued to benefit others. Because of that, you did not satisfy your own hunger, acting like an ordinary person with unruly conduct. O Protector, although you are the supreme lord, for the sake of loving your disciples, you changed your physical appearance, your speech, and your mannerisms, adopting the guise of the weary, the stubborn, and the humble. That you, who have reached the ultimate fulfillment of your own purpose, should undergo such suffering for the sake of others is your greatness. Everyone else strives like a servant, diligently appointed for their own sake to achieve their desired goals. But you, O Protector, always [strive] for your own sake...

མངའ་མ་མཆིས་པའང་མ་ལགས་སོ། ། ལྕི་དང་ཆ་ལུགས་ཡང་དགོངས་པའང་#། ། དེ་ཚེ་ཁྱོད་ལ་ག་ལ་སྟེ། ། གང་ཕྱིར་གཞན་མ་སྤངས་ནས་ཀྱང་། ། སྡུག་བསྔལ་ལྡན་པ་མཐར་ཕྱིན་པས། ། ཁྱོད་ལ་གང་དང་གང་དུ་ཡང་། ། ཇི་སྐད་ སྐུལ་#ཡང་མི་སྤོང་སྟེ། ། ཉིད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་བཟང་པོ་ལས། ། འདའ་བར་འགྱུར་བ་མ་མཆིས་སོ། ། ཕ་འམ་ཡང་ན་གཞན་ལེགས་ལ། ། བྱམས་པའམ་ཡང་ན་སྙིང་རྗེ་ཡིས། ། ཁྱོད་ཡོན་ཕྲག་དོག་གིས་གདུངས་དང་། ། དེ་བཞིན་རྒྱུ་མེད་དགྲ་བོ་ལ། ། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ནི་གནོད་བགྱིད་ ལ། ། ཕན་པ་ལྷུར་མཛད་དེ་ལྟ་བུ#། ། སྐྱེ་བོ་དག་ནི་ཕན་བགྱིད་ལའང་། ། ཕན་པ་དེ་ལྟར་ལྷུར་མི་བགྱིད། ། ཉེས་རྟོག་གདོན་གྱིས་ཟོས་པ་ནི། ། ཕྱིར་ཞིང་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་ལ། ། མགོན་པོ་རང་སེམས་རྗེས་མཐུན་པས། ། ཁྱོད་ཀྱི་#ཉེས་པ་མཐོང་བ་ལ། ། ཁྱོད་ནི་གནོད་བགྱིད་ དགྲ་བོ་ལ། ། ཕན་པ་མཛད་པའི་བཤེས་ལགས་ཏེ། ། རྟག་ཏུ་སྐྱོན་དག་ཚོལ་བ་ལ། ། ཡོན་ཏན་འབའ་ཞིག་ཚོལ་བའང་ལགས། ། ཤིན་ཏུ་དགེ་བའི་སྤྱོད་ལྡན་པ། ། མགོ་དང་ཡིད་དང་ཚིག་དག་གིས། ། ཁྱོད་ནི་ཕྱག་འཚལ་མཆོད་འོས་ལ། ། རྟག་ཏུ་བདག་ནི་ཕྱག་ འཚལ་བསྟོད། ། ཁྱོད་ནི་གང་ན་དུག་བཅས་ཤིང་། ། ཞུགས་དང་བཅས་པར་སྤྱན་དྲངས་པ། ། དེར་ནི་བརྩེར་བཅས་གཤེགས་པ་དང་། ། ཁྱོད་ལ་བདུད་རྩི་ཅན་དུ་གྱུར#། ། ཤིན་ཏུ་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཅན། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལོག་རྟོག་པས། ། མི་བསྐྱོད་དེ་ལ་ཕན་འཇུག་པའི། ། ཐུགས་ལྡན་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། བཟོད་པས་མི་སྙན་བརྗོད་#པ་དང་། ། འཁུ་བ་དག་ནི་བདེ་ལེགས་ཀྱིས། ། མི་སྙན་སྨྲ་ལ་བདེན་པ་སྟེ། །

Nor is it that you have no power. Even regarding weight and outward appearance, at that time, how could you be otherwise? Because, without abandoning others, you have reached the end of suffering. Therefore, wherever and in whatever way you are exhorted, you do not abandon it; you never deviate from your own excellent practice. Whether toward a father or another, through love or compassion, you are not tormented by envy toward those with virtues, nor likewise toward enemies who have no cause. Just as you act to benefit them, even when they act to harm you, ordinary people do not strive to benefit others in such a way. Those consumed by the demon of distorted conceptions become increasingly and utterly unbearable; yet, O Protector, because your own mind is in harmony, you see their faults, yet you act as a friend who benefits those enemies who cause you harm. You are one who constantly seeks out virtues, even while others are always searching for faults. You are worthy of homage and offerings with head, mind, and speech for your extremely virtuous conduct; I always prostrate and praise you. Wherever you are invited, even into places filled with poison and fire, you go there with compassion, and you become the source of nectar for them. I prostrate to you, whose mind is unshakable and who acts for the benefit of sentient beings despite their mutually conflicting and erroneous conceptions. Through patience, you respond to harsh words with well-being; toward those who harbor malice, you speak the truth of what is unpleasant.

ཁྱོད་ཀྱིས་སྡང་བ་བྱམས་པས་བཏུལ། ། དགྲ་རྣམས་ལ་ནི་འབད་མིན་པས། ། ཐུགས་ཀྱིས་ ཀྱང་ནི་རྟག་ཏུ་བཏུལ། ། བཟློག་ལ་ཡང་དག་འཇོག་མཛད་པའི། ། རྒྱལ་མཆོག་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཐོག་མ་མེད་དུས་གོམས་པ་ཡིས#། ། མི་ཡི་རང་བཞིན་མང་པོ་ཡང་། ། ཁྱོད་ཀྱིས་ངན་སོང་རྣམ་བཟློག་ནས། ། སྐད་ཅིག་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར། ། ཤིན་ཏུ་བཟང་ མིན་ཁམས་ཙམ་ཡང་། ། ཡུན་རིང་(གྱིས་,གིས་)ནི་འཕེལ་མཛད་པ། ། སྨན་པའི་སྤྱོད་པ་རྗེས་འཇུག་པ། ། སྨན་མཆོག་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་དད་པ་ལས་སྤོབས་པ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་དཀའ་བ་མཛད་པ་ལ་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའོ། ། ། ། རྩུབ་པོ་དང་འཇམ་བགྱིད་#པ་དང་། ། འཇུངས་པ་རྣམས་ནི་གཏོང་ཕོད་དང་། ། གཏུམ་པ་དེས་#པར་བགྱིས་པ་གང་། ། དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ཐབས་མཁས་ལགས། ། རང་རིག་རྗེས་སུ་མི་གཅོད་ཅིང་། ། དགེ་བ་གོང་དུ་འདྲེན་བྱེད་པ། ། སྐྱེ་བ་གཞན་ དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར། ། དགེ་མཆོག་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། དགའ་བོ་དབང་པོ་ཉེར་ཞི་དང་། ། ང་རྒྱལ་ཁེངས་པ་འདུད་པ་དང་། ། སོར་མོའི་ཕྲེང་བ་འང་ཞི་#བགྱིས་ན། ། སུ་ཞིག་ངོ་མཚར་སྐྱེ་མི་བགྱིད། ། ཤིན་ཏུ་མཆོག་དོན་མཛད་སླད་དུ། ། དམུ་རྒོད་རྣམས་ནི་བདེ་བ་ཡིས། ། ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་གྱུར་པ་ཡིས། ། འདུལ་མཛད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཁྱོད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་#རོས་ཚིམ་པས། ། གསེར་ལས་བགྱིས་པའི་མལ་སྤངས་ནས། ། རན་མང་གཏིང་#བའི་གནས་མལ་དུ། ། བརྟན་རྣམས་བསོད་ཉམས་ཉལ་བར་བགྱིད། ། གཞན་གྱི་དབང་གིས་ལུས་ ཙམ་ནི། །

You subdued the hateful with loving-kindness; Without exertion, you subdued enemies Even with your very mind. To you, the Supreme Victor, who establishes Those who are averse in perfect composure, I prostrate. Through habituation since beginningless time, Even the many human natures You have completely transformed in a single instant, Having turned them back from the lower realms. To you, the Supreme Physician, who follows the conduct of a healer And causes even those with extremely base elements To flourish over a long period, I prostrate. This concludes the eleventh chapter, titled "Praise of the Difficult Deeds," from the Praise of the Buddha, the Blessed One, Born of Eloquence from Faith. Making the harsh gentle, Causing the stingy to be generous, And making the fierce mild— This is your skillful means. Without severing self-awareness, You lead virtue to its highest state. Because you act for the sake of future births, To you, the Supreme Virtuous One, I prostrate. When Nanda’s senses were pacified, When pride and arrogance were bowed, And even Aṅgulimāla was made peaceful— Who would not be filled with wonder? To you, who subdues the wild With bliss for the sake of the supreme goal, And who acts with great wonder, I prostrate. Satiated by the flavor of your Dharma, The steadfast abandon beds made of gold And sleep in the practice of austerity Upon beds spread with many blades of grass. Under the power of others, the body alone...

ཤིན་ཏུ་ཚིམ་དང་རྗེས་མཐུན་མིན། ། གང་ཕྱིར་གཞན་གྱིས་ཚིམ་བྱེད་ལས། ། ཚིམ་མཛད་མཆོག་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་དུས་དང་བསམ་མཁྱེན་པས། ། རེས་འགའ་ཞུས་ནའང་མི་གསུང་ལ། ། སྤྲོས་འགྱུར་གཞན་ལ་བསྟན་པ་དང་། ། དྲུང་དུ་གཤེགས་ ནས་བཤད་པའང་མཛད། ། རྒྱུ་#མིན་མཁས་པ་མ་ཡིན་ཕྱིར། ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་ཚིག་མི་འགྲུབ། ། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྤངས་མཛད་ཕྱིར། ། བདེན་གསུང་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། དྲི་མེད་གོས་ལ་ཚོན་བཞིན་དུ། ། ཐོག་མར་སྦྱིན་སོགས་གཏམ་དག་གིས། ། སེམས་ལ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་ནས་ ནི། ། ཕྱི་ནས་ཆོས་ནི་བསྟན་པ་མཛད། ། རིག་དང་ཐབས་ལ་མི་མཁས་པའི། ། ཚིག་གིས་སེམས་ནི་འགུག་#མི་འགྱུར། ། གཞན་གྱི་#སེམས་ནི་བཀུག་མཛད་ནས། ། འཆི་མེད་གསོལ་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ། ། འཁོར་བ་མི་བཟད་གཏིང་ནས་ནི། ། འགྲོ་བ་ཉོན་མོངས་དྲང་ སླད་དུ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་གང་ཞིག་མ་སྩལ་བའི། ། ཐབས་དང་སྤྱོད་པ་དེ་མ་མཆིས། ། ཁ་ཅིག་ཕ་རོལ་འདོད་སླད་དུ། ། བརྩོན་འགྲུས་ལྡན་ལ་ཐབས་མི་མཁས། ། ཐབས་མཁས་བརྩོན་འགྲུས་མེད་པ་ལས། ། འདྲེན་མཛད་མཆོག་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ། ། སྐུ་ཡི་ཆ་ལུགས་རྣམ་ མང་དང་། ། གསུང་གིས་སོ་སོའི་སྐད་བཞིན་དུ། ། གདུལ་བའི་བསམ་པ་ཐ་དད་པ། ། དེ་དང་དེར་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་མཛད། ། གཞན་གྱི་ཆ་ལུགས་སྣ་ཚོགས་ནི། ། དོན་མེད་ཡང་ན་གཞན་གསོད་ཕྱིར། ། དོན་ལྡན་སྐུ་ནི་སྣ་ཚོགས་པའི། ། དོན་ཀུན་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། དེ་དག་ ཀུན་ཀྱང་དག་པ་དང་། ། མི་འགལ་བ་དང་མཆོད་འོས་དང་། ། བརྗིད་དང་ལྷ་མི་རྣམས་ལ་ནི། ། སྨན་འདོགས་བཀུར་བ་ཤ་སྟག་ལགས། །

You are not satisfied with mere conformity; Because you bring satisfaction through deeds that others cannot, I prostrate to you, the Supreme Satisfier. Knowing the proper time and the thoughts of others, Sometimes you do not speak even when requested; To others you teach through elaboration, And you also approach them in person to explain. Because the uncaused and the unwise Cannot establish their words in any way, And because you have utterly abandoned such things, I prostrate to you, the Speaker of Truth. Just as dye is applied to a stainless cloth, First, through discourses on generosity and the like, You inspire enthusiasm in the mind, And afterwards, you teach the Dharma. The words of those unskilled in knowledge and means Cannot capture the mind; Having captured the minds of others, I prostrate to you, who grant the Deathless. From the depths of the unbearable saṃsāra, To lead beings from their afflictions, There is no means or conduct that you have not bestowed. Some, desiring the beyond, possess diligence but lack skill in means; Some possess skill in means but lack diligence; I prostrate to you, the Supreme Guide, who leads them both. Through many diverse physical forms And speech in the various languages of each, You act according to the diverse inclinations Of those to be trained, in each and every way. Various forms of others are either meaningless Or for the sake of harming others; I prostrate to you, whose diverse forms are meaningful And who accomplish every purpose. All of these are pure, Non-contradictory, and worthy of honor; They are majestic and solely beneficial To gods and humans, and worthy of veneration.

ཕྱི་རོལ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ནི། ། གཞན་གསོད་པ་དང་སྨོད་པ་སྟེ། ། བཀྲ་ཤིས་གཞན་དོན་དུ་#ལྡན་པའི། ། སྤྱོད་པ་མངའ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ། ། སྨྲ་དང་བགྱིད་པ་ཕལ་ཆེར་ནི། ། ལེགས་#པ་རྔོ་ཐོགས་#མ་ལགས་ཀྱི། ། བདེན་པར་གསུང་བ་ཁྱེད་ལ་ནི། ། དེ་གཉིས་གཞན་དུ་གདའ་བ་ལགས། ། གཞན་གྱི་སྤྱོད་པ་མིག་#ནི་གཞན། ། ཉོན་མོངས་ཕལ་ཆེར་འཁྲུགས་པ་ཡང་། ། སྤྱོད་པ་དང་ནི་དོན་མཐུན་པའི། ། ལེགས་གསུང་ཁྱོད་ ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། བདག་ཉིད་དག་པ་འབའ་ཞིག་གིས། ། ཁྱོད་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་དཔལ་ཞིང་མཛད། ། འདི་ལྟར་རྣམ་པ་འདི་འདྲའི་ཞིང་། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ན་མཆིས་མ་ལགས། ། གལ་ཏེ་དབྱེ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ནི། ། འབའ་ཞིག་ཁྱོད་ནི་སྨད་#གྱུར་ན། ། དེ་ བཞིན་དཔག་མེད་དགེ་ལྡན་པའི། ། སྒོར་གྱུར་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཐོག་མེད་སྲིད་པ་ཉམ་#ང་བར། ། སྔ་ནས་གཅིག་ཏུ་ཉམས་པ་ཡི། ། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་སྨན་སླད་དུ། ། ཁྱོད་ནི་དེ་ལྟར་བརྩོན་པ་ལགས། ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་དད་པ་ལས་སྤོབས་ པ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་#མཁས་པར་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པའོ། ། ། ། གང་ཕྱིར་མྱ་ངན་གྱིས་ཉམས་པས། ། སྟོན་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡང་། ། སླར་ཡང་དཀའ་ལ་བརྩོན་ལྡན་པ། ། ཁྱོད་ལ་རྟག་ཏུ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གང་གི་ཁྱོད་དྲིན་ལན་ལོན་པའི། ། སྒྲུབ་དེ་མཆིས་སྙམ་མི་བགྱིད་དེ། ། སྐྱེ་བོ་གང་དག་མྱ་ངན་འདས། ། དེ་དག་གིས་ཀྱང་ལན་མ་ལོན། ། རང་དོན་བྱེད་པར་བདག་མཆོག་ཅིང་། ། དེ་ལྟར་གང་གིས་རྨད་བྱུང་གསུངས། ། ཐོག་མར་མ་ཐོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས། ། སྟོན་མཛད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

The conduct of outsiders is to kill and revile others; homage to you, who possess a conduct endowed with auspiciousness for the sake of others. Most speech and actions are not capable of being excellent; for you, who speak the truth, those two are otherwise. The eyes of others' conduct are different, and most afflictions are agitated; homage to you, whose excellent speech is consistent with conduct and purpose. By means of your own purity alone, you have made the world a field of glory; a field such as this does not exist within the three worlds. If you were to be reviled solely by those who cause division, homage to you, the gateway to immeasurable virtue. For the sake of healing all sentient beings who have long been singularly impaired in the terrors of beginningless existence, you are thus diligent. This is the twelfth chapter, titled "Praise of the Wise," from the Praise of the Buddha, the Blessed One, Arising from the Confidence of Faith. Because the Teacher is difficult to find when one is impaired by sorrow, homage to you, who are always diligent in what is difficult. I do not think there is any way to repay your kindness; even those beings who have passed into nirvāṇa have not repaid it. I am supreme in acting for my own sake, yet you have spoken such wonders; homage to you, the Teacher, who is perfect from the very beginning without obstruction.

ཁྱོད་ཀྱི་ཆོས་ལ་ གནས་དེ་དག། རང་དོན་ཁོ་ན་བགྱིད་པར་བས། ། དེ་ཡི་སླད་དུ་འོ་བརྒྱལ་གང་། ། དེ་ལ་ལན་གོ་ཅི་ཞིག་ལོན། ། ཁྱོད་ནི་སེམས་ཅན་གཉིད་ལོག་པས། ། རྒྱུད་ལ་གཟིགས་པའི་ཞུགས་ཙེ་#བ། ། བག་མེད་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི། ། གྲོགས་བཟང་བག་དང་བཅས་པ་ལགས། ། གཏི་མུག་ མནལ་ནི་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། ། ཤིན་ཏུ་སད་ཁྱོད་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། སྣོད་དང་སྣོད་མིན་སོགས་དཔྱོད་ཕྱིར། ། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་ལ་སླར་ཕྱག་འཚལ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་གཞོམ་པ་བཤད། ། བདུད་ཀྱི་#གཡོ་དག་བསྟན་པ་མཛད། ། འཁོར་བའི་རང་བཞིན་མི་བཟད་བརྗོད། ། འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་བསྟན། ། གལ་ཏེ་གཞན་གྱིས་#རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི། ། ཉོན་མོངས་བདུད་ལས་རྒྱལ་གྱུར་པ། ། བདུད་ཀུན་ལས་རྒྱལ་སྨོས་ཅི་འཚལ། ། ཕན་དགོངས་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱིས་ནི། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བགྱི་འཚལ་བ། ། གང་ཞིག་ཁྱོད་ཀྱིས་མ་མཛད་པ། ། གཞན་གོ་ཅི་ཞིག་མཆིས་ལགས་ཀྱེ། ། མགོན་ཁྱོད་གྲངས་དང་འཕགས་པ་དང་། ། བླ་མ་ཡན་ལག་གཉེན་འདུན་གྱིས། ། དགོངས་པ་མཛད་པ་གང་ལགས་པ། ། དེ་ཕྱིར་ཀུན་བདག་ལ་ཕྱག་འཚལ། ། གལ་ཏེ་ཆོས་ནི་འདི་དག་ཀྱང་#། ། སྤོ་བ་ཞིག་ཏུ་བཏུབ་ན་ནི། ། གདོན་མི་འཚལ་ བར་ཁྱོད་ཀྱི་#ནི། ། ལྷ་#སྦྱིན་ལ་བརྟེན་ཀུན་ལའང་སྩོལ#། ། ཁྱོད་ཀྱི་#མཛད་པར་མི་སྤྱོད་གང་། ། དེ་ནི་ངེས་པར་བགྱིད་མི་རིགས། ། གནས་མ་ཡིན་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ། གནས་ལ་ཞུགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། དེ་སླད་འགྲོ་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པ། ། འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི། ། འདི་ནི་ཕན་ཚུན་བྱེད་པ་པོ། ། མེད་པ་ སྐད་དུ་ངེས་པར་གསུངས། །

Those who abide in your Dharma Are thought to act solely for their own sake. Therefore, whatever hardship they endure, What return could possibly be gained for that? Yet for sentient beings who are asleep, You are the watchful lamp that gazes upon their continuums. For those who have become heedless, You are the excellent friend possessed of mindfulness. To conquer the sleep of delusion, I prostrate to you, the perfectly awakened one. To examine who is a vessel and who is not, I prostrate again to the Knower of the World. You have taught the destruction of the afflictions, You have revealed the deceptions of Māra, You have described the unbearable nature of saṃsāra, And you have shown the direction of fearlessness. If others can conquer the afflictions and Māra Within their own continuums, What need is there to mention your victory over all Māras? Whatever it is that you, the compassionate one intent on benefit, Must do for sentient beings, What else remains that you have not already done? O Protector, you who are the count, the noble one, The guru, the limb, and the kinsman— To you who act with such intention, I prostrate to you, the self of all. If these dharmas of yours Could be transferred as a gift, Without a doubt, you would bestow them Upon everyone, even Devadatta. Whatever you do not perform, It is certainly not right to do. I prostrate to you who turn away from the improper And engage in the proper. Therefore, O Protector of beings, you who communicate to the world, You have definitively taught that There is no such thing as a creator Who acts upon one another.

ཁྱོད་ཀྱིས་མི་སྤྱོད་པ་ཡིས་ཀྱང་། ། གང་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་མི་འཐད་ན། ། དེ་ཕྱིར་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ། ། ལྟ་བཅས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ#། ། འཇིག་རྟེན་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བས། ། ཡུན་རིང་ས་སྟེང་དམ་ཆོས་བཤད། ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ ཕན་འདོགས་ནུས་པའི། ། སློབ་མ་དམ་པའང་མང་དུ་བསྐྲུན། ། བསྐྲུན་ནས་གདུལ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས། ། བསྟན་པ་རྒྱས་ནི་བཏབ་ནས་ཀྱང་། ། མངོན་དུ་བཏུལ་བའི་ཚོགས་ཀྱང་ནི། ། མཛེས་བཟང་ཡན་ཆད་བཏུལ་ལགས་པས། ། དེ་#ཀོ་ཁྱོད་ལ་སེམས་ཅན་གྱི། ། བུ་ལོན་ ལྷག་མ་ཅི་མཆིས་ན། ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིས་མ་ལུས་པའི། ། འགྲོ་བ་དག་དང་ལྡན་ཁྱོད་ཀྱིས། ། སློབ་དཔོན་ཁུ་ཚུར་བཅིང་མིན་ཕྱིར། ། བུ་ལོན་ལྷག་མ་གཞན་ཅི་(མཆས,མཆིས)། ། འདི་ལྟར་རྡོ་རྗེའི་ཏིང་འཛིན་གྱིས། ། སྐུ་གདུང་ཏིལ་འབྲུ་བཞིན་བླགས་ནས། ། མཇུག་ཏུའང་ ཁྱོད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ནི། ། དཀའ་སྤྱད་ཡལ་བར་མ་དོར་རོ། ། ཡང་ན་གཟུགས་སྐུའི་མཐར་ཡང་ནི། ། སེམས་ཅན་དོན་མཛད་ཉིད་གཟིགས་ནས། ། ཉིད་ཀྱི་བདེ་ལ་ཆགས་མི་མངའ། ། དེ་ལ་ལྟོས་#པ་དོར་བར་མཛད། ། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཆོས་འདི་དག། གཞན་དོན་ཁོ་ནར་མཛད་ དོ་ཞེས། ། འཇིག་རྟེན་ཡིད་ཆེས་དཀའ་འདི་ལ། ། ཁྱོད་ཀྱིས་མྱ་ངན་འདས་པ་བསྟན། ། དེ་ནི་སྤྱོད་བཟང་མཐར་ཐུག་པའི། ། སེམས་ཅན་གཞན་དོན་མཛད་པ་ཉིད། ། གང་ཞིག་ཐོག་མ་དབུས་མཐར་ཡང་། ། ཁྱོད་ཀྱིས་མ་ཉམས་ཉིད་དུ་འཁུམས། ། དེ་སླད་ཆོས་སྐུ་མ་ལུས་པ། ། སྲས་ཀྱི་མཆོག་ལ་གཏད་མཛད་དེ#། ། གཟུགས་སྐུ་ཏིལ་འབྲུ་ལྟར་བཤིག་ནས། ། ཁྱོད་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་འདས། ། དེ་ལྟར་ཐོག་མ་དབུས་མཐའ་རུ། །

Since it is not tenable for you to turn back even by not acting, I prostrate to you, who possess the view, at all times. Out of compassion for the worlds, you taught the sublime Dharma upon the earth for a long time. You also produced many sublime disciples capable of benefiting the three worlds. Having produced them and established the teachings through the specific needs of those to be trained, you subdued the assembly of those to be tamed, even down to Śobhita. If that is so, what debt of sentient beings remains to you? You possess the dharmakāya and are endowed with all beings without exception. Since you, O Master, do not clench your fist, what other debt remains? Thus, by means of the vajra samādhi, you ground your physical remains like sesame seeds. Even at the end, you did not abandon your ascetic hardships. Alternatively, having seen that the welfare of sentient beings must be accomplished even at the conclusion of the rūpakāya, you had no attachment to your own bliss; you cast aside any regard for it. Thinking, "These rūpakāyas and dharmas are performed solely for the sake of others," you displayed parinirvāṇa to the world, which finds this difficult to believe. That is the very performance of the welfare of other sentient beings, the ultimate perfection of noble conduct. You understood that which is undiminished in the beginning, middle, and end. Therefore, having entrusted the entire dharmakāya to your supreme son, you completely passed into parinirvāṇa after dissolving the rūpakāya like a sesame seed. Thus, in the beginning, middle, and end...

ཆོས་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་བདག་ཉིད་ཀྱིས། ། སེམས་ཅན་དོན་ལ་ཕན་མཛད་ཕྱིར། ། བུ་ལོན་མི་མངའ་ ལ་ཕྱག་འཚལ། ། ཨེ་མའོ་གནས་པ་ཨེ་མའོ་ཚུལ། ། ཨེ་མའོ་ཡོན་ཏན་ཨེ་མའོ་སྐུ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ། ། ཡ་མཚན་མི་ཆེ་འགའ་མ་མཆིས། ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ནི་བསམ་གཏན་རྒྱུ། ། དེའི་འབྲས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའང་། ། གང་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་ མ་དགོངས་ཏེ། ། དེ་ཕྱིར་བས་#མིན་ཁྱོད་ཕྱག་འཚལ། ། ཕན་འདོགས་མཛད་ཅིང་བལྟ་ན་སྡུག། སྐུ་གསུང་ཕྲིན་ལས་ཞི་གྱུར་པ། ། ཁྱོད་ལའང་སྡང་བར་རབ་བགྱིད་པའི། ། རྨོངས་པ་མི་བཟད་པ་ལ་གཟིགས། ། ཁྱོད་ལ་སྡང་བར་བྱེད་པ་ལ། ། སྨན་མཛད་པ་ནི་བསམ་མི་ནུས། ། དེ་ སྨན་མཛད་པ་བསམ་མིན་པས། ། རྟག་ཏུ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོར་རིན་ཆེན་གཏེར། ། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས། ། ཁྱོད་ལ་སེམས་ཅན་གང་འདུད་པ། ། དེ་དག་ལ་ཡང་ཕྱག་འཚལ་ལགས། ། ཁྱོད་ཀྱི་ཞབས་རྡུལ་གྱིས་བརྒྱན་པའི། ། ཡུལ་གང་ དེ་ལའང་ཕྱག་འཚལ་ནས། ། དགེ་བའི་བསྟན་པ་ལ་མཁས་པའི། ། མཚན་གྱིས་བརྒྱན་པ་སྨོས་ཅི་འཚལ། ། མགོན་ཁྱོད་ཡོན་ཏན་མི་བས་ཀྱང་། ། བདག་གི་ཞོ་ཤ་བས་འཚལ་བས། ། དེས་ན་འཇིགས་པ་མཆིས་སླད་དུ། ། གློ་བ་ལ་ནི་གཅགས་ཤིང་མཆིས། ། ཁྱོད་ནི་རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱིས་མིན། ། ཉན་ཐོས་མཆོག་གཙོ་བོས་མ་ཡིན། ། བྱང་ཆུབ་ཉེ་བའི་བྱང་སེམས་ཀྱིས། ། རྟོགས་མི་འགྱུར་ན་གཞན་ཅི་སྨོས། ། ཁྱོད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད། ། ཚད་མ་མཆིས་ལ་བསམ་མི་ཁྱབ། ། བསྟན་མིན་གྲངས་ཀྱང་མ་མཆིས་པ། ། ཁྱོད་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མཁྱེན་ལགས་གྲང་། །

Through the nature of the two bodies, the Dharma and the Form, You act for the benefit of sentient beings; To you, who are free from all debt, I prostrate. How wondrous your abiding! How wondrous your way! How wondrous your qualities! How wondrous your body! Among the qualities of a Buddha, There is nothing that is not marvelous. Since you do not even consider The causes of discipline and concentration, Or their results—the form and formless realms— I prostrate to you, the inconceivable. You who are beneficial and beautiful to behold, Whose body, speech, and activities are peaceful, Look upon the terrible delusion Of those who act with intense hostility toward you. The way you act as a remedy for those Who harbor hatred toward you is beyond thought. Because your healing is inconceivable, I prostrate to you forever. To those who bow to you— A jewel-treasure in an ocean of merit, A source of qualities, a collection of Dharma— I also prostrate. Having prostrated to whatever land Is adorned by the dust of your feet, What need is there to mention those Adorned with the names of the learned in the virtuous teaching? O Protector, though your qualities are immeasurable, Because I seek to serve you with my own strength, I am filled with fear; Therefore, I remain deeply attached in my heart. You are not realized by Pratyekabuddhas, Nor by the supreme Hearers. If even Bodhisattvas close to awakening Do not realize you, what need is there to mention others? Your own essential nature Is immeasurable and inconceivable. Unshown and beyond numbering, I wonder if you yourself know it.

བསམ་མིན་ཚོགས་དེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཐོབ་པ། ། གཞན་དོན་སྤྱོད་པ་ངོ་མཚར་དགེ་ལས་ཀྱི། ། ཡོན་ཏན་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པར་བདག་རྨོངས་པས། ། རང་དོན་དགོངས་པས་མི་ནུས་པར་ཡང་བྱས། ། མཚོ་ཆེན་ཆབ་ནི་བས་པར་མ་གྱུར་ཀྱང་། ། སྐྱེ་བོའི་གདུང་བ་རབ་ཏུ་ཞི་བགྱིད་ལྟར། ། ཁྱོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཆ་ཙམ་མ་སྒྲོགས་ཀྱང་། ། བདག་ནི་མཆོག་ཏུ་གློ་བ་དགའ་ཞིང་མཆིས། ། བཙུན་པས་མཛད་པའི་བསྟོད་པའི་དྲུང་དུ་ནི། ། རྗོད་#ཉུང་མཛེས་པ་མ་ཡིན་ཅི་ཞིག་འགྲན། ། འོ་ནའང་བདག་ནི་མི་ཤེས་པ་ཡིས་སྤེལ། ། སྐྱེ་བོའི་རྣ་བར་ཇི་ལྟར་འཇུག་པར་འགྱུར། ། བདག་ གིས་ཐུབ་ལ་དད་པས་སྤོབས་སྐྱེས་པའི། ། དགེ་བའི་ལས་འདིའི་འབྲས་བུ་འཁྲུངས་པས་ནི། ། ངན་རྟོག་རླུང་དམར་འཚུབ་#མས་དཀྲུགས་པ་ཡི། ། འགྲོ་བའི་སེམས་ནི་རྣལ་དུ་གནས་པར་ཤོག། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་དད་པ་ལས་སྤོབས་པ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལས་བུ་ལོན་མེད་པར་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པའོ། ། ། ། སྤེལ་མར་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་མ་ཏི་#ཙི་ཊ་དང་། སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོ་དག་གི་ཞལ་སྔ་ནས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། ། ། ། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཀུ་མ་ར་ཀ་ལ་ཤ་དང་། ཞུ་ ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་བསོད་ནམས་བཟང་པོས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། །

Through that inconceivable accumulation, I have attained excellence. Yet, being deluded, I am unable to express even a fraction of the qualities of your wondrous virtuous deeds and your conduct for the sake of others, even if I were to consider my own interest. Just as the waters of a great ocean are never exhausted, yet they completely pacify the suffering of beings, so too, though I have not proclaimed even a fraction of your qualities, I remain supremely joyful. In the presence of the praises composed by the Venerable [Mātṛceṭa], what could this brief and unrefined speech of mine possibly rival? Nevertheless, I have composed this out of ignorance; how could it ever find a place in the ears of the wise? Through the ripening of the merit of this virtuous deed, born from the eloquence of my faith in the Sage, may the minds of wandering beings, which are agitated by the whirlwind of evil thoughts, come to rest in composure. This concludes the thirteenth chapter, titled "The Praise of Debtlessness," from the Praise of the Buddha, the Blessed One, Born from the Eloquence of Faith. This concludes the Praise in Alternating Verses composed in the presence of the great masters Ācārya Mātṛceṭa and Ācārya Dignāga. It was translated, edited, and finalized by the Indian preceptor Kumārakalaśa and the chief editor and translator, the monk Sönam Zangpo.