In Praise of the One Who Transcends the Transient World

#༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ལོ་ཀཱ་ཏཱི་ཏ་སྟ་བཾ#། བོད་སྐད་དུ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་བསྟོད་པ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། དབེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རིག་གྱུར་པ། ། འཇིག་རྟེན་འདས་ཁྱོད་ཕྱག་འཚལ་འདུད། ། གང་ཁྱོད་འགྲོ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར། ། ཡུན་རིང་ཐུགས་རྗེས་ངལ་བར་གྱུར། ། ཕུང་པོ་ཙམ་ལས་གྲོལ་བ་ཡི། ། སེམས་ཅན་མེད་པར་ཁྱོད་བཞེད་ལ། ། སེམས་ཅན་ངན་ལའང་མཆོག་གཞོལ་བར། ། ཐུབ་པ་ ཆེན་པོ་ཁྱོད་ཉིད་ཞུགས། #། བློ་ལྡན་ཁྱོད་ཀྱི་ཕུང་དེའང་། ། སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་དྲི་ཟ་ཡི། ། གྲོང་ཁྱེར་རྨི་ལམ་ཇི་བཞིན་དུ། ། བློ་ལྡན་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་བསྟན། ། གང་དག་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས། ། དེ་མེད་པར་ནི་ཡོད་མིན་པས། ། གཟུགས་བརྙན་ཉིད་དང་མཚུངས་པ་རུ། ། གསལ་བར་ཅི་ཡི་ ཕྱིར་མི་འདོད། ། འབྱུང་བ་མིག་གིས་གཟུང་མིན་#པས། ། དེ་དངོས་མིག་གི་ཇི་ལྟར་ཡིན། ། གཟུགས་ཉིད་གཟུང་བར་རབ་བཀག་པ། ། གཟུགས་ཉིད་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་གསུངས། ། ཚོར་བྱ་མེད་པར་དེ་མེད་པས། ། ཚོར་བ་ཉིད་ནི་བདག་མེད་པས། ། ཚོར་བ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས། ། ཡོད་ པ་མིན་#པར་ཁྱོད་ཉིད་བཞེད། ། མིང་དང་དོན་དག་ཐ་དད་མིན། ། མེ་ཡིས་ཁ་ཉིད་ཚིག་#པར་འགྱུར། ། གཞན་ནའང་རྟོག་#པ་མེད་འགྱུར་ཞེས། ། བདེན་པ་གསུང་བ་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན། ། བྱེད་པོ་རང་དབང་ཉིད་ལས་#ཀྱང་། ། ཐ་སྙད་དུ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན། ། ཕན་ཚུན་ ལྟོས་#པ་ཅན་ཉིད་དུ། ། གྲུབ་པར་ཁྱོད་ནི་བཞེད་པ་ལགས། ། བྱེད་པོ་ཡོད་མིན་སྤྱོད་པོའང་མེད། ། བསོད་ནམས་དེ་མིན་རྟེན་འབྲེལ་སྐྱེས། ། རྟེན་#ནས་སྐྱེས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་ཞེས། །

In the language of India: Lokātītastava. In the language of Tibet: ’Jig rten las ’das par bstod pa (Praise to the Transcendent). Homage to Mañjuśrī Kumārabhūta. I prostrate and bow to you, the Transcendent, who has realized the wisdom of solitude. For the sake of benefiting wandering beings, you have long labored with compassion. You maintain that there are no sentient beings, other than the mere aggregates; yet, O Great Sage, you yourself have entered into the supreme [path] even for those sentient beings who are base. O Wise One, you have clearly taught to the wise that even those aggregates are like an illusion, a mirage, a city of gandharvas, or a dream. Since those things which arise from causes do not exist without them, why do you not clearly accept that they are just like reflections? Since the elements are not perceived by the eye, how could they be the actual objects of the eye? You have thus taught that form itself is the object of perception, yet you have thoroughly refuted that form itself is the object. Since that [feeler] does not exist without an object of feeling, and since feeling itself is selfless, you maintain that feeling also does not exist by way of its own nature. Name and object are not distinct; otherwise, the mouth would be burned by fire. You, the Speaker of Truth, have taught that if they were separate, there would be no conceptualization. You have taught that even the agent is established as independent only in conventional terms. You maintain that they are established as being mutually dependent. There is no agent and no experiencer; merit is not [inherent], but arises dependently. Though arisen dependently, it is said to be "unborn."

ཚིག་གི་བདག་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་གསུང་#། ། ཤེས་པ་མེད་པར་ཤེས་བྱ་#མིན། ། དེ་མེད་རྣམ་པར་ཤེས་པའང་མེད། ། དེ་ཕྱིར་ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་དག། རང་དངོས་མེད་ཅེས་ཁྱོད་ཀྱིས་གསུང་#། ། མཚན་ཉིད་མཚོན་བྱ་གཞན་ཉིད་ན#། ། མཚོན་བྱ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། ། ཐ་དད་མིན་ནའང་མེད་དེ་#པར། ། ཁྱོད་ཀྱིས་གསལ་པོ་ཉིད་དུ་བསྟན། ། མཚན་ཉིད་མཚོན་བྱ་རྣམ་བྲལ་ཞིང་། ། ཚིག་གིས་བརྗོད་པ་ རྣམ་སྤངས་པར། ། ཁྱོད་ཀྱི་#ཡེ་ཤེས་སྤྱན་ཉིད་ཀྱིས། ། འགྲོ་བ་འདི་དག་ཞི་བར་མཛད། ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་མི་སྐྱེ། ། མེད་པའང་མ་ཡིན་ཡོད་མེད་མིན། ། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། ། གཉིས་མིན་སྐྱེ་བ་#ཇི་ལྟ་བུ། ། ཡོད་པ་གནས་པར་རིགས་འགྱུར་གྱི། ། འཇིག་པར་འགྱུར་ བ་མ་ཡིན་ནོ། ། མེད་པ་མི་གནས་པར་རིགས་#པས། ། འཇིག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། རེ་ཞིག་ཞིག་པའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱང་། ། འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་མི་རིགས་ལ། ། མ་ཞིག་ལས་མིན་རྨི་ལམ་དང་། ། འདྲ་བའི་སྐྱེ་བ་ཁྱོད་ཉིད་བཞེད། ། ཞིག་དང་མ་ཞིག་པ་དག་གིས། ། རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་དག། སྒྱུ་མ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ འབྱུང་། ། ཀུན་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཁྱོད་ཀྱིས་གསུངས#། ། དེ་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་འགྲོ་འདི་དག། ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ལས་བྱུང་བར། ། ཀུན་དུ་ཤེས་བྱ་འབྱུང་བ་ནའང་། ། སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་མེད་གསུངས། ། རྟག་ལ་འཁོར་བ་ཡོད་མ་ཡིན། ། མི་རྟག་པ་ལའང་འཁོར་བ་མེད། ། དེ་ཉིད་རིག་པའི་མཆོག་ཁྱོད་ཀྱིས། ། འཁོར་ བ་རྨི་ལམ་འདྲ་བར་གསུངས། ། སྡུག་བསྔལ་རང་གིས་བྱས་པ་དང་། ། གཞན་གྱིས་བྱས་དང་གཉིས་ཀས་བྱས། །

Lord of Speech, you have declared: Without a knower, there is no object of knowledge; Without that, consciousness itself does not exist. Therefore, you have taught that both the knower and the known Lack any inherent nature of their own. If the definition and the defined were different, The defined would be without a definition. If they were not different, they would not exist; You have shown this very point with clarity. Free from the definition and the defined, And utterly transcending verbal expression, With the eye of your primordial wisdom, You bring these wandering beings to peace. An existing thing does not arise; Nor does a non-existent thing, nor one that is both, nor one that is neither. Not from self, not from another, Not from both—how could there be arising? It is logical for an existing thing to endure, But it cannot be subject to destruction. It is logical for a non-existent thing not to endure, But it cannot be subject to destruction. First, it is illogical for an effect to arise From a cause that has already perished; Nor from one that has not perished. You maintain that arising Is like a dream. Whether the cause has perished or not, The arising of an effect from a cause Occurs just like the appearance of an illusion. You have taught that all things are likewise. Therefore, you have taught that these wandering beings Arise from thorough conceptual imputation; And even as all objects of knowledge arise, You have taught they are without birth and without cessation. In the permanent, there is no saṃsāra; In the impermanent, there is also no saṃsāra. You, the supreme knower of reality, Have taught that saṃsāra is like a dream. Suffering is not self-made, Nor made by another, nor made by both.

རྒྱུ་མེད་པར་ནི་རྟོག་གེ་འདོད། ། ཁྱོད་ཀྱིས་#རྟེན་ནས་འབྱུང་བར་གསུངས། ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་གང་འབྱུང་བ། ། དེ་ཉིད་ཁྱོད་ནི་སྟོང་པར་བཞེད། ། དངོས་པོ་རང་དབང་ཡོད་ མིན་ཞེས། ། མཉམ་མེད་ཁྱོད་ཀྱི་སེང་གེའི་སྒྲས#། ། ཀུན་རྟོག་ཐམས་ཅད་སྤང་#པའི་ཕྱིར། ། སྟོང་ཉིད་བདུད་རྩི་སྟོན་མཛད་ན། ། གང་ཞིག་དེ་ལ་ཞེན་གྱུར་པ། ། དེ་ཉིད་ཁྱོད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་སྨད། ། བེམས་པོ་གཞན་དབང་སྟོང་པ་ཉིད། ། སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་རྐྱེན་འབྱུང་བར། ། མགོན་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་ཀུན་གྱི། ། དངོས་མེད་གོམས་པར་མཛད་པ་ལགས། ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཅུང་ཞིག་མ་བསྐྱེད་ཅིང་། ། འགའ་ཡང་བཀག་པ་མ་མཆིས་ལ། ། སྔོན་གྱི་ཇི་ལྟར་ཕྱིས་དེ་བཞིན། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཐུགས་སུ་ཆུད། ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་#པ་ཡི། ། བསྒོམ་#མ་ཞུགས་པར་མཚན་མེད་འདི། ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་ འགར་འགྱུར་རམ། ། མཚན་མ་མེད་ལ་མ་ཞུགས་པར། ། ཐར་པ་མེད་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ། དེ་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཐེག་ཆེན་རྣམས། ། མ་ལུས་པར་ནི་དེ་ཉིད་བསྟན། ། བསྟོད་པའི་སྣོད་ཁྱོད་བསྟོད་པ་ལས། ། བདག་གིས་#བསོད་ནམས་གང་ཐོབ་པ། ། དེས་ནི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་རྣམས། ། མཚན་ མའི་འཆིང་ལས་གྲོལ་གྱུར་ཅིག། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་བསྟོད་པ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། ། ། ། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཀྲྀཥྞ་#པཎྜི་ཏ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་བས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། ། ། །

Logicians assert that things arise without a cause; You, however, have taught dependent origination. Whatever arises dependently, That very thing You maintain to be empty. With the lion’s roar, O Peerless One, You taught that things lack independent existence; To abandon all conceptual constructions, You revealed the nectar of emptiness. Yet those who become attached to that very emptiness, Those You have severely rebuked. Inanimate matter, the dependent, and emptiness— Arising from conditions like an illusion— O Protector, You have familiarized Yourself With the lack of intrinsic reality in all phenomena. You have not produced the slightest thing, Nor have You negated anything at all. Just as it was before, so it is now; You have realized suchness. Without entering into the signless Taught by the Noble Ones through meditation, How could one ever come to know it? For You have said that without entering the signless, There is no liberation. Therefore, You have taught the Mahāyāna In its entirety as that very suchness. Through whatever merit I have gained By praising You, the worthy vessel of praise, May all wandering beings without exception Be liberated from the bonds of signs. The Lokātītastava (Praise of the Transcendent), composed by the master Ārya Nāgārjuna, is complete. Translated, edited, and finalized by the Indian abbot Kṛṣṇapaṇḍita and the translator Tsultrim Gyalwa.