{"slug":"ninoj","id":"georgian:titus:ninoj","title":"St. Nino, Sermons","author":"Nino","genre":"liturgy","date":"","tradition":"georgian","coverage":"none","publication":{"status":"machine-draft","reviewed_by":null,"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor","provider":"Relace","generated":"2026-11-15T00:34:17Z","cost_usd":0.005939},"source":{"registry_id":"georgian:titus:ninoj","work_id":"ninoj","edition":"titus","language":"","license":"This text is part of the TITUS edition of Nino of Cappadocia, Sermones. Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 5.3.2021. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"},"stats":{"passages":11,"english_words":2156,"coptic_letters":0,"commentary_units":65,"commentary_kinds":8,"derived_notes":0,"ambiguities":19,"work_notes":5,"external_links":0,"timeline":3},"summary":{"work":"ninoj","abstract":"The sermons attributed to St. Nino are cast as first-person exhortations and apostrophes to the Georgian people, employing a register typical of hagiographic homily. Traditionally linked to the fourth-century evangelizer of Georgia, the surviving Old Georgian text likely dates to the 10th–11th centuries, reflecting later liturgical compilation. The sole witness is a single manuscript in the TITUS corpus, with no other medieval copies known, limiting textual criticism. These sermons were incorporated into the Georgian liturgical cycle for the feast of St. Nino (14 January), read as part of the synaxarion tradition. The edition provides no critical apparatus or variant readings, hindering assessment of scribal errors or emendations.","historical_context":"The sermons are traditionally attributed to St. Nino, a fourth-century evangelizer of Georgia, but the surviving Old Georgian text likely dates to the 10th–11th centuries, a period of liturgical consolidation in the Georgian Church. The work belongs to the genre of hagiographic homily, composed in Old Georgian, and was incorporated into the synaxarion tradition for the feast of St. Nino (14 January). The sole manuscript witness, preserved in the TITUS corpus, limits textual criticism and suggests a narrow transmission history. The text reflects later liturgical compilation, with possible influences from Byzantine homiletics and local Georgian hagiography. The absence of a critical edition or variant readings hinders precise dating and provenance, but the work likely originated in a monastic or cathedral scriptorium in medieval Georgia, possibly in Tao-Klarjeti or the Kingdom of Georgia.","significance":"These sermons are significant as rare witnesses to the liturgical veneration of St. Nino, the apostle of Georgia, and to the development of Georgian homiletics. They relate to the broader tradition of hagiographic homilies in the Christian East, particularly the incorporation of apostolic figures into liturgical cycles. The work also provides insight into the medieval Georgian Church's self-understanding and its use of apostolic authority.","timeline":[{"date":"4th c.","event":"Traditional date of St. Nino's evangelization of Georgia"},{"date":"10th–11th c.","event":"Probable date of the surviving Old Georgian text"},{"date":"14 January","event":"Feast of St. Nino, when the sermons were read liturgically"}],"relations":[{"work":"Life of St. Nino","relation":"Hagiographic source for the saint's life and miracles","key":"","label":null,"url":null},{"work":"Georgian Synaxarion","relation":"Liturgical context for the sermons' use","key":"","label":null,"url":null},{"work":"Homilies of John Chrysostom","relation":"Possible influence on homiletic style and exegesis","key":"","label":null,"url":null}],"external_links":[],"cautions":["The attribution to St. Nino is traditional and not historically verifiable; the surviving text likely dates to the 10th–11th centuries, not the 4th.","The sole manuscript witness limits textual criticism and the ability to assess scribal errors or emendations.","The edition provides no critical apparatus or variant readings, hindering precise dating and provenance.","The date of the original composition is unknown; the text reflects later liturgical compilation."],"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor","provider":"Relace","cost_usd":0.00039,"generated":"2026-11-15T00:34:17Z"},"checks":{"work":"ninoj","status":"pass","blocking":[],"warnings":[],"stats":{"passages":11,"translated":11,"commentary_passages":11,"commentary_units":65,"english_words":2156,"source_letters":8791,"commentary_kinds":8},"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor"},"work_notes":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The sermons are cast as direct addresses by St. Nino, using first-person exhortation and apostrophe to the Georgian people, a register typical of hagiographic homily.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"background","lemma":"","severity":"caution","text":"The work is traditionally attributed to the 4th-century evangelizer of Georgia, but the surviving Old Georgian text likely dates to the 10th–11th centuries, reflecting later liturgical compilation.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"transmission","kind":"transmission","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The sole witness is a single manuscript in the TITUS corpus; no other medieval copies are known, limiting textual criticism of the sermon collection.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"background","lemma":"","severity":"info","text":"These sermons were incorporated into the Georgian liturgical cycle for the feast of St. Nino (14 January), read as part of the synaxarion tradition.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"","severity":"caution","text":"The edition provides no critical apparatus or variant readings; the user cannot assess scribal errors or emendations from the diplomatic transcription alone.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"derived_work_notes":[{"kind":"limit","severity":"caution","text":"The English is a machine draft produced passage by passage from the transcribed Coptic; no human has verified it. The commentary is model-written and cites only keys the pipeline could resolve."},{"kind":"register","severity":"info","text":"Register: liturgy in Old Georgian; the English keeps the liturgical formulae and the vocatives rather than normalising them."},{"kind":"structure","severity":"info","text":"Passages: 11 narrative."},{"kind":"source","severity":"info","text":"Source edition: titus — This text is part of the TITUS edition of Nino of Cappadocia, Sermones. Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 5.3.2021. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder."}],"derived_structure":{"narrative":11},"term_index":[],"citations":{"ed:ninoj":{"label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}},"segments":[{"i":1,"ref":"p1","source":"წმ. ნინო, ქადაგებანი Manuscripts: A-95, 142r-145v and 39r-43r A-19, 194v-198r\n\nქრისტეს შობისათჳს თქ̃ლი წ̃დისა დედისა ჩ̃ნისა ნინოჲსი : რ̃ნ ქადაგა ქ̃ჱ ქართლს შინა შობილი წ̃დისა ქწ̃ლისა მარიამისაგან : Ⴀწ მოვედით და ვიხილოთ წესი წინა წარმოღებულისა ამის სიტყჳსაჲ რ̃ლ თქოჳმოჳლ იყო ჭეშმარიტებით აღსროჳლებისა ყოფაჲ ძუელისა რჩულისაჲ და შემოსლვაჲ კეთილისა სასოებისაჲ ახლისა მადლისაჲ. Ⴐ̃ჟამს აღესრულნეს ყ̃ნი წერილნი ესრეთვე დანიელისნიცა აღესრულებოდეს რიცხჳნი ჟამთანი მოწევნადმდე ვ̃ე ცხებულისა ქე̃სამდე რ̃ წინაჲთვე აუწყა წინაჱსწრმეტყუელმან და თქუა :. Ⴤმაჲ გურიტისაჲ სასმენელ იქმნა ქუეყანასა ჩ̃ნსა ჴმა ყო მომავალმან მაღლით დიდმან მთავარ ანგელოზთა შ̃ს ყურთა მიმართ ყოვლად წ̃დისა ქალწულისა და ჰქუა :. Ⴂიხაროდენ მიმადლებულო ოფალი შენთანა : რ̃ლსა იგი ესაია უწოდს ქუეყნად წყურიელად ესე იგი არს რამეთუ გამოაჩინებს უჴრწნელებასა და უცოდველად შობასა ქალწულისასა და რ̃ ქ̃ყნად ქალწულსა უწოდს. Ⴈსმინე მეორისაჲცა ღთივ გამომეტყუელისაჲ რ̃ლსა იტყჳს განკჳრვებული ვ̃დ რაჲმე ქ̃ყნაჲ არს იგი რ̃ლსა შ̃ს ნათელი დაემკჳდრების აჩუნებს ვ̃დ უდიდეს არს ყ̃ლისა სოფლისა და ქებულ მრავალთაგან და ვერ მისწუდებიან კაცობრივნი ბუნებანი სადაჲთცა იგი უმეტჱს პატივ ცემულ არს ყოველთა დამბადებელისაგან.","english":"St. Nino, Sermons — Nino\n\nManuscripts: A-95, 142r-145v and 39r-43r; A-19, 194v-198r\n\nConcerning the Nativity of Christ, a sermon of the holy mother of ours, Nino, which she preached in Kartli on the birth of the Lord from the holy Mary. Let us come and behold the order of this word brought forth before us, which was truly the fulfillment of the old law and the coming of good hope of new grace. At the time when the old scriptures were fulfilled, so also the numbers of Daniel were to be fulfilled until the coming of the anointed one, Christ, which the prophet foretold beforehand and said: The sound of the gurite was heard in our land; the coming great archangel from on high made a voice to the ears of the all-holy virgin and said: Rejoice, O favored one, the branch is with you. That which Isaiah calls the earth a dry land, this is it, for it reveals the incorruptibility and the sinless birth of the virgin, and calls the virgin earth. Hear also the second divine revelation, which says: Wondrous is that which is earth, in which light dwells; it shows that it is greater than the whole world and praised by many, and human natures cannot reach where it is more honored by the Creator of all.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"ქრისტეს შობისათჳს თქ̃ლი წ̃დისა დედისა ჩ̃ნისა ნინოჲსი","severity":"info","text":"The heading identifies this as a sermon on the Nativity of Christ attributed to St. Nino, preached in Kartli. The structural classification 'narrative' is assigned from the Coptic cues.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"წ̃დისა","severity":"info","text":"The abbreviation 'წ̃დისა' stands for 'წმიდისა' (holy), a standard Georgian scribal contraction. It is used consistently for the Virgin Mary and St. Nino.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"დანიელისნიცა","severity":"info","text":"The text refers to the fulfillment of Daniel's numbers (prophecies) until the coming of Christ. This echoes Daniel 9:24-27 (seventy weeks prophecy), a common typological reading in early Christian homiletics.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ესაია","severity":"info","text":"Isaiah is cited as calling the earth 'dry land' (ქუეყნად წყურიელად). This likely alludes to Isaiah 53:2 (LXX: γῆν ξηράν) or a similar passage, interpreted here as a type of the Virgin's incorruptibility.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"Ⴤმაჲ გურიტისაჲ","severity":"info","text":"The 'sound of the gurite' (Ⴤმაჲ გურიტისაჲ) is obscure; 'gurite' may be a musical instrument or a place name. The passage describes the archangel Gabriel's annunciation to Mary, paralleling Luke 1:28.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"ნინოჲსი","severity":"info","text":"The sermon is attributed to St. Nino, the fourth-century evangelizer of Georgia. Its inclusion in manuscripts A-95 and A-19 indicates liturgical use, likely for the Feast of the Nativity.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The term 'gurite' (გურიტისაჲ) is uncertain; it may refer to a musical instrument or a toponym. The reading here follows the English draft's rendering as 'sound of the gurite'.","The phrase 'earth a dry land' (ქუეყნად წყურიელად) is ambiguous; it may conflate Isaiah's 'dry land' with a typology of the Virgin, but the exact scriptural referent is not explicit."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":2,"ref":"p2","source":"Ⴍჳფროჲს მრავალთასა იქმნა ღირს შეწყნარებად დიდსა ბრწყინვალებასა მიუწდომელსა ნათელსა რ̃ი იყო წიაღთა მამისათა რ̃ლისა თანა აღესრულა თქუმული იგი ვ̃დ ესე არს დედაჲ ყ̃ლთა ცხოველთაჲ Ⴄსე არს რ̃ი ცხოველ არს ო̃კე (?) სიტყუაჲ ღ̃ი რ̃ნ თქუა ვ̃დ მე ვარ ცხორებაჲ და ჭეშმარიტებაჲ და მერმე ვ̃დ მე ცხოელ ვარ და თქ̃ნცა ცხოელ იყვნეთ : იგივე უტყუველი მიზეზი რ̃ლ მოწევნად იყო აღასრულა : Ⴤიცი აღთქუმისაჲ რ̃ლ დადვა ღ̃ნ პირველთა მამათა შ̃ს რ̃ლ იგი აღუთქუა ნოვეს დამტკიცებაჲ წინაჲსწარ რ̃ლ მოსლვად იყო გამოჴსნაჲ. Ⴈტყჳს კურთხეულ არს ღ̃ი სემისი და მეყსეულად ზ̃ა წარმოიღებს : განავრცენ ღ̃ნ იაფეთ და დაიმკჳდრენ სახლსა შინა სემისსა : Ⴃა არა ხ̃ თუ ესე ა̃დ აბრაჰმსაცა უმეტჱსადღა აღუთქუა ფიცით ვ̃დ ნათესავისა შენისა მიერ იკურთხეოდიან ყ̃ნი ნათესავნი ქუეყნისანი : Ⴄსრეთვე დავითსაცა ესაიას მიერ უჩუენა რ̃ლ თქუა ვ̃დ აღმოსცენდეს კუერთხი ძირისაგან იესჱსისა და გამოჴდეს ყუავილი კუერთხისა მისგან : და განისუენოს მის ზ̃ა სულმან ღთისამან : Ⴄსე იგი არს ქალწლ̃სა ზ̃ა რ̃ი აღესრულა : აღსასრულსა ჟამთასა ჴელისა მიერ გაბრიელ მთავარ ანგელოზისა გარდამომავალი ვ̃ა წჳმაჲ საწმისსა ზ̃ა : ესე იგი არს სიტყუაჲ ღ̃ჲ საშოსა კურთხეულსა ყ̃ლად წ̃დისა ქ̃ლწულისასა .","english":"The Lord of many was deemed worthy to receive the great, brilliant, unapproachable light which was in the bosom of the Father, with whom the word was fulfilled. For this is the mother of all living beings. This is what is living. The Word of God said: \"I am the life and the truth,\" and then: \"I am living, and you also shall be living.\" The same immutable cause which was to come accomplished it. The oath of the covenant which God established among the first fathers, which he promised to Noah, the confirmation of the coming of the deliverance beforehand. He blesses the seed of Shem, and immediately the earth brings it forth. God spread Japheth and settled them in the house of Shem. And did he not, even more, promise to Abraham with an oath that through your descendant all the nations of the earth would be blessed? Likewise to David, through Isaiah, he showed, saying: \"A shoot shall spring from the root of Jesse, and a flower shall come forth from that shoot, and the spirit of God shall rest upon it.\" That is what was accomplished upon the Virgin. At the end of times, through the hand of the chief angel Gabriel, the descending annunciation upon the sanctuary. This is the Word of God in the blessed womb of the pure Virgin.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"Ⴍჳფროჲს მრავალთასა","severity":"info","text":"The phrase 'Lord of many' is a Christological title, possibly echoing the Old Georgian translation of 'Kyrios polyeleos' or similar liturgical epithets.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"მე ვარ ცხორებაჲ და ჭეშმარიტებაჲ","severity":"info","text":"This is a direct quotation of John 14:6 ('I am the way, the truth, and the life'), though the order is altered to 'life and truth'.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"აღმოსცენდეს კუერთხი ძირისაგან იესჱსისა","severity":"info","text":"This echoes Isaiah 11:1 ('a shoot from the root of Jesse'), a messianic prophecy applied to Christ's lineage.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ნოვეს","severity":"info","text":"The reference to Noah and the covenant (oath) reflects the Old Georgian tradition of linking the patriarchs to the promise of Christ's coming, common in early Christian homiletics.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The passage moves from a Christological statement (light from the Father) to a series of Old Testament types (Noah, Shem, Abraham, David) culminating in the Annunciation, forming a typological chain.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ოჲკე","severity":"caution","text":"The word 'ოჲკე' (transcribed as 'oike') is unclear; it may be a scribal error or a rare term. The English draft omits it, and the sense is uncertain.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'ოჲკე' is of uncertain meaning; possibly a corruption or a rare word.","The sequence of patriarchs (Shem, Japheth) may reflect a specific Georgian tradition or a conflation of Genesis genealogies."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":3,"ref":"p3","source":"Ⴐ̃ი მამისაგან გამოვიდა და მამისა თანა არს შეზავებით შეიერთა ჭეშმარიტად თჳსი დაბადებული ჴორცი : და კაცად გამოაჭეშმარიტა გამოუთქუმელითა ძლიერებითა და შეურყეველითა ს̃ლითა . Ⴃა ესრჱთ სახედ მსგავსად კაცთა ჩუენებისაებრ : და ცხრისა თჳსა ჟამთაჲთა სიტყუაჲ განორძნდა შეუშფოთებლად განჴორციელდა : და მისგან ღ̃თისა მოსლვაჲ და ხატი ქმნა ჭეშმარიტად მიიხუნა ჩ̃ნნი ჴორცნი გარნა უზეშთაესნი ჩ̃ნსა : რ̃ დაიტალავრა ჴორცთა შინა განუშორებლად და განუყოფელად მ̃დის მამულისა არსებისაგან და დიდებისა და საქერობინოთა საყდართაგან : Ⴞ̃ დაიმკჳდრა თჳნიერ ზრუნვათა კაცობრივისა ბუნებისათა : ყ̃ლად წ̃სა ტაძარსა საქალწულოსა საშოსა აღიშენა მისგან ტაძარი დიდისა ნათლისაჲ : Ⴄსე არს ბევრთაგან გამორჩეული კაცი საუფლოჲ : თქუმულისაებრ ვ̃დ სიბრძნემან იშჱნა თავისა თვისისა სახლი და შეუდგნა მას შჳდნი სუეტნი : მასვე იტყჳს ძესა უჟამოდ შობილსა მამისაგან სიბრძნჱ მისვე მამისაჲ : Ⴃა ვ̃ა უშჱნა ტაძარი საუკუნოჲ . ტაძარი უჴრწნელი უჴრწნელისაგან ქალ̃წლისა შჳდთა სიმტკიცეთა ებრ . სულისა მადლთაჲსა : სიბრძნისა და ძლიერებისა თჳს : თჳსა : განჰყოფს და უჩუენებს დიდი წინაწარმეტყუელთა შ̃ს ესაია და იტყჳს : Ⴅითარმედ სული სიბრძნისაჲ . სული გულის ჴმის ყოფისაჲ : სული ზრახვისაჲ : სული ძლიერებისაჲ . სული მეცნიერებისაჲ .","english":"The Lord came forth from the Father and with the Father is truly united by blending, his own begotten flesh: and he made it into a man with inexpressible power and unshakable strength. And thus in form like the appearance of men: and in his own time the word was ordained and was incarnated without disturbance: and from him the coming of God and the image he made truly took the flesh of the Lord, but the highest of the Lord’s flesh: the Lord adorned it in the flesh inseparably and indivisibly from the being of the Father’s substance and from the glory and the thrones of the cherubim: and the Lord dwelt without the cares of human nature: in the holy temple of the virgin’s womb he built from her the temple of the great light: thus is the man chosen from many, the Lord: as it is said, wisdom built her own house and seven pillars stood by it: it also speaks of the son born timelessly from the Father, wisdom being that of the Father himself: and the Lord built the eternal temple: the temple incorruptible from the incorruptible virgin, like the seven strengths: of the grace of the spirit: of wisdom and of his own power: he separates and shows the great prophet Isaiah and says: the spirit of wisdom, the spirit of the voice of the heart, the spirit of thought, the spirit of power, the spirit of knowledge.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"Ⴐ̃ი","severity":"info","text":"The abbreviation Ⴐ̃ი stands for 'Lord' (Georgian იორდანე, but here likely a nomen sacrum for 'Lord').","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"სიბრძნემან იშჱნა თავისა თვისისა სახლი","severity":"info","text":"This echoes Proverbs 9:1, 'Wisdom has built her house,' a common patristic type for the Incarnation.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"შჳდნი სუეტნი","severity":"info","text":"The 'seven pillars' likely allude to Proverbs 9:1 LXX (seven pillars of wisdom) or to the seven gifts of the Holy Spirit (cf. Isaiah 11:2 LXX).","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"ტაძარი","severity":"info","text":"The term 'temple' (ტაძარი) is used here as a metaphor for the Virgin's womb, a common theme in early Christian hymnography and homiletics.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"Ⴞ̃","severity":"info","text":"The passage is structured as a series of numbered clauses (indicated by superscript letters: Ⴐ̃, Ⴃ, Ⴞ, ყ̃, Ⴄ, Ⴅ, Ⴃ, Ⴅ), each developing a Christological theme.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ჩ̃ნნი","severity":"caution","text":"The abbreviation 'ჩ̃ნნი' is ambiguous: it may stand for 'ჩნნი' (flesh) or 'ჩნნი' (Lord), but context suggests 'flesh' (ჴორცი).","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The abbreviation 'ჩ̃ნნი' could be read as 'flesh' or 'Lord'; the translation opts for 'flesh' based on context.","The phrase 'შჳდნი სუეტნი' may refer to the seven pillars of wisdom or to the seven gifts of the Spirit; the text does not specify."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":4,"ref":"p4","source":"სული ღ̃თის მსახურებისაჲ : სული შიშისა ღ̃ჲ , რლ̃სა ნეტარი მოციქული პავლე გამოსთარგმანებს : ვ̃დ ესე არიან სუეტნი სულისა მადლისანი რ̃ლ შეიწყნარეს წ̃თა მოციქულთა და იქმნნეს მსახურ სიტყჳსა მის ცხორებისა. Ⴞ̃ აწ კუალად გაუწყებ თქ̃ნ ჵ სანატრელნო მსმენელნო . და ხარებასაცა ზაქარიაჲსსა : რ̃ლისა უფროჲს ნაშობთაგანი დედათაჲ არავინ აღდგომილ იყო წინა მორბედისა და ნათლის მცემელისა იოვანჱსა : რ̃ი უქადაგა დიდმან მთავარ ანგელოზმან გაბრიელ მღდელთ მოძღუარსა ზაქარიას : რ̃ი თანაზიარ იქმნა სისხლსა დიდისა მის მართლისა აბელისასა : Ⴐ̃ შეიწირა მსხუერპლად უბრალოჲ იგი ურჩულოთა მღდელთაგან : რ̃ა იყოს იგი თავ ყოველთა მარტჳლთა რომელსცა იგი უფალი ეწამების. ვ̃დ ყ̃ი სისხლი მართალი დათხეული სისხლითგან აბელის მართლისაჲთ ვ̃ე სისხლადმდე ზაქარიასა ძისა ბარუქისა რ̃ი მოეკლა საკურთხეველსა ზ̃ა ეძიოს ნათესავისა ამისაგან. Ⴀწ უქადაგა მას იოვანჱსთჳს წინაჲსწარ და ჰქუა ვ̃დ იყოს წინაჲსწ̃რმეტყუელი : წინამორბედი . და მოწამე მეუფისა მის დიდისაჲ. Ⴃა არა ხ̃ თუ ესე . ა̃დ შუვამდგომელიცა ძუელისა და ახლის აღთქუმისაჲ და განმწმენდელი ცოდვათაჲ და ქადაგი სინანულისაჲ.","english":"The Spirit of the service of God: the Spirit of the fear of God, which the blessed apostle Paul interprets: for these are the pillars of the Spirit of grace, which the holy apostles received and became servants of the word of that life. And now again I declare to you, O blessed hearers. And also of the annunciation of Zacharias: than whom none of those born of women had arisen before the Forerunner and Baptizer John: which the great archangel Gabriel proclaimed to the teacher of priests Zacharias: which became partaker of the blood of that great righteous Abel: which was offered as a sacrifice, that innocent one by the faithless priests: that he might be the head of all martyrs, for whom the Lord himself suffered. For the righteous blood shed from the blood of the righteous Abel until the blood of Zacharias, son of Baruch, who was slain at the altar, seeks vengeance from this lineage. And he proclaimed to him beforehand concerning John and said that he would be a prophet, a forerunner, and a martyr of that great Lord. And is this not so? For he is also the fulfiller of the Old and New Covenants, and the purifier of sins, and the preacher of repentance.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"სული ღ̃თის მსახურებისაჲ","severity":"info","text":"The phrase 'Spirit of the service of God' is a technical term in early Georgian ascetic literature, denoting the spiritual gift of liturgical or ministerial service, distinct from the Holy Spirit.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"სული შიშისა ღ̃ჲ","severity":"info","text":"The 'Spirit of the fear of God' echoes New Testament language (e.g., Acts 9:31, 1 Cor 2:12) but is not a direct quotation; Paul is invoked as an interpreter of this spiritual gift.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"აბელის მართლის","severity":"info","text":"The reference to Abel as 'righteous' and his bloodshed alludes to Genesis 4 and is a typological figure for innocent martyrdom, common in early Christian and Georgian homiletics.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ზაქარიაჲსსა","severity":"info","text":"The mention of Zacharias, father of John the Baptist, and his murder 'at the altar' draws on the Protevangelium of James (23–24), an apocryphal infancy gospel, not the canonical Luke.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"Ⴞ̃ ၊ Ⴐ̃ ၊ Ⴃა","severity":"info","text":"The passage uses a series of rhetorical markers (Ⴞ̃ 'and', Ⴐ̃ 'which', Ⴃა 'and') to build a cumulative list of figures (Abel, Zacharias, John) as types of martyrdom and prophecy.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ზაქარიაჲსსა","severity":"caution","text":"The text conflates Zacharias the priest (father of John) with Zacharias son of Baruch, a figure from the Jewish War (Josephus, BJ 4.5.4); this may be a scribal or theological conflation.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'Zacharias, son of Baruch' is ambiguous: it may refer to a different Zacharias from the father of John the Baptist, or be a conflation of two figures.","The phrase 'Spirit of the service of God' could be interpreted as a reference to the Holy Spirit in a liturgical context, but the text treats it as a distinct spiritual gift."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":5,"ref":"p5","source":"Ⴞ̃ რ̃ლნი განმზადებულ იყვნეს სარწმუნოებით შეწყნარებად დიდსა ნათელსა რ̃ნ აიხუნა ცოდვანი სოფლისანი ჴელისა მიერ ყ̃ლად ს̃დ გამოჴსნისა : შემდგომად ამისა წ̃ჲ ქადაგი ჭეშმარიტებისაჲ იოვანჱ აღასრულებს სრბასა თჳსსა . მიიღო მანცა ოხჭანი ამის ცხორებისაჲ და გჳრგჳნოსან იქმნა იგიცა პირმშოთა თანა მარტჳლთა : ვ̃ა მოწამჱ ჭეშმარიტებისაჲ : იქმნა ჭეშმარიტად შურის მეძიებელ სიმართლისა რჩულსა სახისაებრ მაკაბელთაჲსა მჴნედ მოღუაწებისა წამებითა. Ⴉუალად ესეცა მიიქცა ჯოჯოხეთა : ა̃დ არა ვ̃ა პირველთა მამათა ეუფლა მას სიკუდილი : ა̃დ მუნცა უქადაგა შეპყრობილთა მათ სულთა მოსლვაჲ ძისა ღ̃ჲ ჴორციელად რ̃ი არს კურთხეულ ოკ̃თი ო̃კე ა̃ნ . Ⴃა აწ კმა არს თქ̃ნდა რომლისათჳს ესე მოგითხარ სასმენელთა თქ̃ნთა : ხ̃ ამიერითგან მივისწრაფოთ მიწყებით : ცხორებასავე მას შობისასა. რ̃ მას ჟამსა შემდგომად გამობრწყინვებისა მაღლით მიუწდომელი ნათელი ღ̃ი ღ̃თთაჲ : და ო̃ი : უფალთაჲ : ხარებისაებრ გარდამოჴდა ზეცით ქყ̃ნად მამისა წიაღთაგან და დაემკჳდრა საშოსა წ̃დისა ქალწულისასა.","english":"The chosen ones were prepared by faith to receive the great light, which cleansed the sins of the world by the hand of the Lord for the sake of salvation. After this, the true preacher of truth, John, completed his course. He also received the sufferings of this life and became a crown-bearer together with the first martyrs. O blessed martyr of truth! He became truly an avenger of righteousness, according to the image of the Maccabees, valiantly contending through torments. And this one also turned to the underworld. O Lord, did not death overcome the first fathers? There he preached to those captive souls the coming of the Son of God incarnate, who is the blessed Lord of the Old and New Testaments. And now it is enough for your ears, for which I have recounted this to you. Henceforth, let us hasten with zeal to that life of birth. At that time, after the shining forth from above of the unapproachable light of God and of the Lord, according to the Annunciation, he descended from heaven to earth from the Father's bosom and dwelt in the womb of the holy Virgin.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"გჳრგჳნოსან","severity":"info","text":"The term 'gwirgwinosan' (crown-bearer) is a standard epithet for martyrs in Georgian hagiography, derived from Greek 'stephanophoros'.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ჴელისა მიერ ყ̃ლად","severity":"info","text":"The phrase 'by the hand of the Lord for the sake of salvation' echoes Old Testament language of divine deliverance, e.g., Exodus 14:30, but no direct citation is marked.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"მაკაბელთაჲსა","severity":"info","text":"The reference to the Maccabees (Makkabay) as models of valiant martyrdom reflects the influence of 4 Maccabees in Georgian Christian literature, where they are celebrated as proto-martyrs.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"Ⴉუალად ესეცა მიიქცა ჯოჯოხეთა","severity":"info","text":"The phrase 'And this one also turned to the underworld' marks a structural shift from John's earthly ministry to his posthumous preaching in Hades, a common trope in apocryphal acts.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"შემდგომად გამობრწყინვებისა","severity":"info","text":"The sequence 'after the shining forth' places the Incarnation after the Annunciation, aligning with the liturgical order of the Nativity cycle in the Georgian tradition.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ა̃დ","severity":"caution","text":"The repeated exclamation 'ãd' (O Lord) is ambiguous: it may be a liturgical interjection or a scribal corruption of 'ad' (and). The reading as an address to God is followed here.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'ãd' (O Lord) could be a scribal error for 'ad' (and), but the context of lament supports the vocative reading.","The identity of 'the first fathers' (pirmelta mamata) is unclear; it may refer to the patriarchs or to earlier martyrs."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":6,"ref":"p6","source":"Ⴞ̃ აღსრულებისა მიდგომილებისა ჟამთა მისთასა იქმნებოდეს მაღლით გარდამოჴდანი სიხარულისანი ქყ̃ნასა ზ̃ა : ღაღადებანი მხიარულებისანი ბეთლემს ჰურისტანისასა ანგელოზთაგან და კაცთაგან : Ⴋუნ ვიტყჳ სადა საფუძველი იუდეანისა კუერთხისაჲ და დამკჳდრებაჲ მამათ მთავართაჲ და ღ̃თისა მამისა დავითისი იყო . რ̃ლისათჳსცა ესმა ს̃ლისაგან წ̃დისა და თქუა წინაჲსწარმეტყუელმან. Ⴃა შენ ბეთლემ ქუეყანაჲ ეგე იუდაისი არა სადა უმრწემჱს ხარ მთავართა შ̃ს იუდაჲსთა . რ̃ შენგან გამოვიდეს ჩემდა წინამძღუარი და გამოსავალნი მისნი დღეთაგან დასაბამისა საუკუნოჲსათა წერილისაებრ. Ⴅ̃დ თქუა ღ̃ნ იყავნ ნათელი და იყო ნათელი . ყოფადსა მას იტყჳს ნათელსა : წინაჲსწარვე თქუა : ნათელი ესე არს რ̃ი ჴელისა მიერ ჴორციელისა შობითა უკუანაჲსკნელთა გამოუჩნდა წარმართთა. Ⴃა მისვე ჰეროდეს გონებასა დაარწმუნეს მოხუცებულთა და მწიგნობართა მათ ჰურიათა . რ̃ჟს ჰკითხვიდა მათ . თუ სადა შობად არს ქ̃ჱ . Ⴞ̃ მათ ჰქუეს მას : ესრეთ იტყჳს წიგნი ვ̃დ ტომისაგან დავითისა და ქყ̃ნით ბეთლემით სადა იგი იყო დავით მოვიდეს ქრისტჱ. Ⴅ̃ა იგი წინაჲსწარ ვთქუთ : ესმოდეს ჴმანი ანგელოზთანი : ღაღადებანი განთავისუფლებისანი სადიდებელად ყოველთა დაბადებულთა. Ⴐ̃ ზეცით ანგელოზთა დიდების მეტყუელებაჲ ხოლო ქ̃ყნით მწყემსთა განკჳრვებაჲ .","english":"At the time of the fulfillment of her approaching, the descending joys from above were made upon the earth: the cries of gladness in Bethlehem of the Jews from angels and from men. Or, I say, where was the foundation of the Jewish temple and the establishment of the chief fathers and of God the father David? For this reason it was heard from the saint and the prophet said: \"And you, Bethlehem, this land of Judah, you are not inferior in any way among the chiefs of Judah.\" From you came forth for me the forerunner, and his outgoings from the days of the beginning of eternity according to the scripture. And then God said, \"Let there be light,\" and there was light. In that creation it speaks of light: beforehand it said: \"This light is that which by the hand of the fleshly birth appeared to the pagans in the latter times.\" And the same Herod was convinced in his mind by the elders and scribes of the Jews, when he asked them where Christ was to be born. And they said to him: \"Thus says the book: from the tribe of David and from the town of Bethlehem, where David was, Christ will come.\" And we have said beforehand: the voices of the angels were heard: cries of liberation for the glorification of all creatures. From heaven the glorification of the angels speaking of glory, and from the earth the wonder of the shepherds.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"Ⴞ̃ აღსრულებისა მიდგომილებისა","severity":"info","text":"The opening phrase marks a transition from the preceding narrative of John the Forerunner to a new section focused on the Nativity, signaled by the shift to Bethlehem and angelic proclamations.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"წინაჲსწარმეტყუელმან","severity":"info","text":"The quotation 'And you, Bethlehem, this land of Judah, you are not inferior...' echoes Micah 5:2, a prophecy of the Messiah's birthplace, though the wording is paraphrastic.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ყოფადსა მას იტყჳს ნათელსა","severity":"info","text":"The phrase 'Let there be light' alludes to Genesis 1:3, but the text interprets it Christologically, identifying the light with Christ's incarnation, a common patristic typology.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ჰეროდეს","severity":"info","text":"Herod's consultation with Jewish elders and scribes about Christ's birthplace is not in canonical Gospels but appears in later apocryphal traditions, such as the Protevangelium of James, reflecting hagiographic expansion.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"წინამძღუარი","severity":"info","text":"The term 'forerunner' (წინამძღუარი) here refers to John the Baptist, consistent with the previous passage, but its application to Bethlehem's role is ambiguous, possibly meaning the Messiah as precursor of salvation.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"Ⴋუნ ვიტყჳ","severity":"caution","text":"The phrase 'Or, I say' (Ⴋუნ ვიტყჳ) introduces a rhetorical shift that may indicate a textual crux or a gloss; the connection between the temple foundation and David is unclear, possibly a scribal insertion.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'foundation of the Jewish temple' (საფუძველი იუდეანისა კუერთხისაჲ) is ambiguous: it may refer to the Second Temple or typologically to David's role; the text does not clarify.","The identity of 'the saint' (ს̃ლისაგან) is unspecified; it could be a prophet or a church father, but the context suggests a prophetic source."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":7,"ref":"p7","source":"შეაძრწუნა მტერი კაცთაჲ ეშმაკი : Ⴐ̃ უჴორცოთა ღაღადებისა ჴმითა იტყოდეს დბ̃ჲ მაღალთა შინა ღ̃ა ქყ̃ნასა ზ̃ა მშჳდობაჲ და კაცთა შორის სათნოებაჲ : ხ̃ მწყემსთა მათ ეუწყა და ისწრაფეს მისლვად დიდითა სურვილითა განმსტრობად რომელ ბეთლემს განსაკჳრვებელნი ჴმანი ისმოდეს და სხჳსა ნათესავისაჲ კუალად ახალი სასწაული : ელვარჱ მსტოვარი და ვარსკულავთ მთავარი ბრწყინვალჱ გამოუჩნდა მაღლით მოგუთა წამის ყოფისაებრ ზე გარდამო : Ⴋიუწდომელისა მიერ ნათლისა წინა წარუძღუა ვარსკულავთ მრაცხუველთა მათ მოგუთა . და მოიყვანნა იგინი ქუაბსა მას ზეცისა მობაძავსა რ̃ა იხილონ ყ̃ლთა უზეშთაესი იგი ნათელი დაუყენებელი .","english":"The enemy of mankind, the devil, was shaken. The bodiless ones cried out with a voice of proclamation: \"Glory in the highest to God, and on earth peace, and among men goodwill.\" The shepherds were informed of this and hastened to go with great desire to observe the wondrous sounds that were heard in Bethlehem, and again a new miracle of another lineage: a guiding star and the prince of the stars, resplendent, appeared from on high to the Magi, as if for the giving of testimony from above. Before the light of the Unwaning One, a star went before those star-worshipping Magi, and led them to that cave, the imitator of heaven, so that they might see the supreme light of the unwaning luminaries.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"შეაძრწუნა მტერი კაცთაჲ ეშმაკი","severity":"info","text":"The opening clause describes the devil being shaken, a motif of demonic perturbation at the Incarnation, common in Eastern Christian homiletics.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"დბ̃ჲ მაღალთა შინა ღ̃ა ქყ̃ნასა ზ̃ა მშჳდობაჲ და კაცთა შორის სათნოებაჲ","severity":"info","text":"This echoes the angelic hymn at Luke 2:14: 'Glory to God in the highest, and on earth peace, goodwill among men.' The Georgian uses abbreviated nomina sacra (ღ̃ა for God, etc.).","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ვარსკულავთ მთავარი","severity":"info","text":"The 'prince of the stars' likely refers to the Star of Bethlehem, here personified as a guiding celestial leader for the Magi, a motif found in apocryphal infancy gospels.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ქუაბსა მას ზეცისა მობაძავსა","severity":"info","text":"The phrase 'cave, the imitator of heaven' describes the Nativity cave as a microcosm reflecting the celestial realm, a theological topos in early Christian literature.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage continues the narrative of the Nativity, moving from the angelic proclamation to the shepherds and Magi, following the sequence in Luke 2 and Matthew 2.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'another lineage' (სხჳსა ნათესავისაჲ) is ambiguous: it may refer to the Magi as a different lineage from the shepherds, or to a new miracle of a different kind."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":8,"ref":"p8","source":"რ̃ი უჟამოდ წიაღთაგან მამისათა გამობრწყინდა : Ⴞ̃ აწ გამოჩნდა საქალწულოსა დედისაგან ქყ̃ნასა ზ̃ა და მოწყალებით მოიძინეს წარწყმედულნი იგი ცხოვარნი სიტყჳერთა ნათესავთანი : Ⴋუნ საწინასწარმეტყუელოთა ჴმანი აღესრულებოდეს რ̃ლ ხარებისათჳს წინასწარმეტყუელებდეს წინაჲსწარ : და შემდგომად მისა შობისათჳს : ნათლისა ყოველთა ცის კიდეთაჲსა : Ⴋუნვე იქმნა განვრდომაჲ იგი ჰეროდესი ჭეშმარიტისა ჭამადისა მისგან პურისა ცხოველისა რ̃ი მოიპოვა ბეთლემს ჰურისტანისასა თჳსითა სიბოროტითა მრავალ საეშმაკოჲთა ურჩულოებითა : ძმაცულობითა სამღდელოთა განზრახვათაჲთა : რ̃ლსა დასაბამითგანვე მისთანა დაებუდა სიბოროტითა საგუელოჲთა ჭამადითა : Ⴃა მუნვე იქმნა განვრდომაჲ ჰურიათაჲ საღმრთოთა რჩულთაგან და განყენებაჲ მათი საწინაწაჲსრმეტყუელოთა მადლთაგან. Ⴃა ჴელისა მიერ სიცრუვით ურჩულოებისა : რ̃ არა ჰრწმენა ჭეშმარიტი იგი ნათელი ცხორებისაჲ . რ̃ი გამოუჩნდა სოფელსა ახალი იგი გამობრწყინვებაჲ საქალწულოჲსა სიმაღლისაჲ .","english":"Out of season, from the Father’s bosom, it flashed forth. Now it appeared from the virgin mother, on the earth, and with mercy the lost sheep, those of the Word’s kin, fell asleep. The prophetic voices were fulfilled, for they had prophesied beforehand concerning the Annunciation, and after that concerning the Nativity, and concerning the Baptism of all the ends of the heavens. And there occurred that deviation of Herod from the true living bread, which he procured in Bethlehem of Judea by his own wickedness, with many demonic infidelities, with fratricide, with ecclesiastical designs. From the very beginning, such a one had been established in him by wickedness and gluttony. And there occurred the deviation of the Jews from the divine counsels and their estrangement from the prophetic graces, and by the hand of false infidelity, they did not believe that true light of life which appeared to the world—that new flashing forth of the virgin height.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"საქალწულოჲსა","severity":"info","text":"The term 'sak'alts'uloyisa' (virgin) is a key Christological descriptor in this passage, emphasizing the virgin birth and the divine nature of Christ.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ნათლისა ყოველთა ცის კიდეთაჲსა","severity":"info","text":"This phrase echoes the baptism of Christ, referencing the 'light of all the ends of the heavens,' likely alluding to the Epiphany or Theophany.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ჭეშმარიტისა ჭამადისა მისგან პურისა ცხოველისა","severity":"info","text":"The 'true living bread' is a Eucharistic reference, connecting Herod's deviation to a rejection of the sacrament, a common theme in patristic exegesis.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"განვრდომაჲ","severity":"info","text":"The repetition of 'ganvrd'omay' (deviation) structures the passage, contrasting Herod's and the Jews' failures with the fulfillment of prophecy.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"საწინაწაჲსრმეტყუელოთა","severity":"info","text":"The term 'sats'inats'rmetq'uelota' (prophetic) reflects the Georgian reception of Old Testament prophecy as fulfilled in Christ, a common homiletic device.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ჴელისა მიერ სიცრუვით","severity":"caution","text":"The phrase 'by the hand of false infidelity' is ambiguous; it may refer to the Jews' rejection of Christ or to a specific act of disbelief, but the text does not specify.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'by the hand of false infidelity' could be interpreted as either a general accusation of disbelief or a specific reference to the Jews' rejection of Christ; the reading taken is the latter, given the context of deviation from divine counsels.","The term 'sak'alts'uloyisa' (virgin) is clear in meaning, but its exact referent (Mary or the Church) is ambiguous; the reading taken is Mary, consistent with the Nativity context."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":9,"ref":"p9","source":"მუნვე აღესრულებოდა და მოგუთაჲცა იგი წესი ძღუნისა შეწირვისაჲ და თაყუანის ცემაჲ ჭეშმარიტისა კეთილად მსახურებისაჲ ღ̃თისა ღმერთთაჲსა : Ⴃა ჯმნაჲ მათი დიდად პატივითა ხარებითა ახალ შობილისა მეუფისაგან ვარსკულავისა წინამძღუარებითა წარვიდეს სოფლად თჳსა : მუნვე ყრმა იქმნა სიტყუაჲ ღ̃საჲ სიორძილსა გუამისასა მიიღებს კაცთაებრ და მივალს ჰურიასტნით გალილეად : ნაზარეთით კაფარნაომად : Ⴞ̃ მუნით ჟამთაებრ რჩულისა წესისათა რვა დღესა წინა დაცუეთისათჳს მივალს იჱ̃ლიმად : და იჱ̃მით შემდგომად ორმეოცისა დღისა გამოჩნდა სოლომონის ტაძარსა . რ̃ დიდების მეტყუელებით მიიქუმის მკლავთა ზ̃ა დიდისა მღვდელთ მოძღურისა და მართლისა სჳმეონისათა : Ⴉუალად აქუმული საქალწულოჲთა მჴრითა მუნვე კაცთ მოძულჱ სივერაგითა ჰეროდე ყრმათა მოსრავს ურჩულოჲთა საქმითა : Ⴋას ჟამსა გამოუჩნდა ჩუენებით ანგელოსი ო̃ჲ იოსებს და ჰქ̃ა მას აღდეგ და წარიყვანე ყრმაჲ ეგე და დედაჲ მაგისი და ივლტოდე ეგჳპტედ . რ̃ ძიებად ვალს ჰეროდე და წარწყმედად ყრმისა მაგის. Ⴞ̃ იგი კაცობრივისაებრ ბუნებისა იქმნა შეძრწუნებული შიშისაგან : ხ̃ უქცეველი ღ̃თებითა და ძლიერებითა შთავიდოდა შეძრვად და დაძღუევად ჴელით ქმნულთა ტაძართა საკერპოთა რ̃ნი იყვნეს ეგჳპტეს.","english":"Then the order of the sacrifice of the breast and the worship of the true good service of God the Father was fulfilled. And their preparation with great honor and joy from the newly born Lord, under the guidance of the star, they departed to their own land. Then the Word of God became a child, taking on the old age of the body like men, and goes from Judea to Galilee, from Nazareth to Capernaum. Then, according to the order of the chosen times, eight days before the feast, he goes to Jerusalem. And after the forty days, he appeared in Solomon’s Temple. With great glory he is carried in the arms of the great high priest and righteous Simeon. Again, with a sword of the kingdom, the man-hating Herod, with cruel deed, slays the children. At that time, an angel of the Lord appeared in a vision to Joseph and said to him: Arise and take this child and his mother and flee to Egypt. Herod seeks to find and destroy that child. Then, according to human nature, he became frightened from fear. But the invincible one, with divine power and strength, entered to shake and break the hand-made temples of idols that were in Egypt.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ძღუნისა","severity":"info","text":"The Georgian term 'ძღუნისა' (dzghunisa) is rendered 'breast' in the English draft, but in liturgical contexts it can refer to a sacrificial offering or a portion of the sacrifice, possibly the breast of an animal.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"სიორძილსა გუამისასა","severity":"info","text":"The phrase 'taking on the old age of the body' echoes the apocryphal tradition of the Christ child aging prematurely, possibly referencing the Infancy Gospel of Thomas or similar texts.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"სჳმეონ","severity":"info","text":"Simeon (სჳმეონ) is the righteous high priest who, according to Luke 2:25–35, received the infant Jesus in the Temple. The Georgian text emphasizes his role as 'great high priest' and 'righteous'.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"მუნვე","severity":"info","text":"The repeated use of 'მუნვე' (munve, 'then') structures the narrative as a sequence of events from the Nativity to the Flight into Egypt, mirroring the episodic style of apocryphal infancy gospels.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"რვა დღესა წინა დაცუეთისათჳს","severity":"info","text":"The reference to 'eight days before the feast' likely alludes to the Feast of the Circumcision (January 1), placing Jesus' journey to Jerusalem before that event, though the sequence is compressed.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"სიორძილსა","severity":"caution","text":"The term 'სიორძილსა' (siorzhilisa) is ambiguous: it may mean 'old age' (as in the English draft) or 'seniority' in a spiritual sense. The text may be corrupt or reflect a non-canonical tradition.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'taking on the old age of the body' is unclear: it may refer to Jesus appearing aged or to his assuming human maturity. The sequence of events (Galilee, Capernaum, Jerusalem) is compressed and may not follow canonical order. The identity of the 'great high priest' Simeon conflates the Gospel figure with a high priestly role not attested in Luke."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":10,"ref":"p10","source":"Ⴐ̃ლთა შინა ძღუენთა შეწირვანი იყოფვოდეს საკჳრველნი და შვილთა კლვანი და საკუერთხნი რ̃ლთა იგი შესწირვიდეს ჴელისა მიერ შეგინებულთა და ბილწთა მღდელთაჲსა : Ⴄსე ყ̃ნი დაჰჴსნნა და განაქარვნა : ხ̃ მიუწოდა და მიაქცინა იგინი ზეცისა საცნაურსა ტაბლასა დიდსა და პატიოსანსა განსასუენებელსა მაღალთა შინა წინაშე მამამისა (?) ნათლისა რ̃ლისა ძჱ ახალი და საკჳრველი შობითა ქყ̃ნასა ზ̃ა გამოჩნდა ძჱ ღ̃ჲ . რ̃ი მეუფე არს მეუფეთაჲ : Ⴐ̃ლსა იგი დიდმან მამათ მთავართა შ̃ს სჳმეონ უწოდა მას შუვამდგომელ რჩულისა ძუელისა და ახლისა და თქუა . ვ̃დ ესერა დგას დაცემად და აღდგინებად მრავალთა ისრაჱლ̃სა შ̃ს . Ⴐ̃ლისაგან კუალად ზე უკუმართ დაეცნეს თჳსითა სიცრუვითა და ურჩულოებითა ალითა ცეცხლისაჲთა შეიჭამნეს კრებულნი იგი ჰურიათანი : Ⴋღდელთაჲსა ვიტყჳ და ფარისეველთასა : ჰეროდესითურთ სიბრმითა მათითა : ხ̃ ვიეთნიმე მათგანნი ჭეშმარიტად უცხო იქმნნეს დიდისა მისგან ნათლისა მზისა სიმართლისაჲსა განშორებულნი განილინეს მადლისა მისგან რჩულისა და წინაწმყ̃ლთაჲსა და სრულისა და ჭეშმარიტისა სმენისაგან. Ⴐ̃ლნი იგი ქე̃ს თჳს წინაჲსწარ თქუმულ იყვნეს : აწ ნაცვალად ამათსა მეყსეულად აღორძინებულნი აღყუავდეს ახალნი ნაყოფნი ჩჩჳლთა მათ ყრმათანი : რ̃ნი იგი საკუერთხად და მსხუერპლად შეიწირნეს საცნაურსა საკურთხეველსა ქჱ̃ს მიერ გამოყუავილებულსა ჯუარსა ზ̃ა .","english":"The sacrifices of the gods were offered, the wondrous and the slayings of children, and those same idols were offered by the hands of defiled and polluted priests. Thus she abolished and scattered them. She called and turned them to the great and honorable heavenly table, to the high resting place before her father (?) of light, whose son, new and wondrous by birth, appeared on the cross as the Son of God, who is the Lord of Lords. To whom the great among the chief fathers, Saint Symeon, called him the fulfiller of the old and new covenant and said: \"Behold, he stands for the fall and raising of many within Israel.\" From whom again, backwards, they fell by their own pride and faithlessness, and by the fire of flame were consumed, those gatherings of the Jews—I speak of the priests and the Pharisees, together with Herod, by their blindness. And some among them truly became alienated from that great light of the sun of righteousness, separated, and were deprived of that grace of the covenant and of the forerunners, and of the complete and true hearing. Those who were previously foretold: now in place of these, suddenly renewed, new fruits sprouted from those tender children, who were offered as sacrifice and victim on the heavenly altar, on the cross made fruitful by God.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"საკჳრველნი","severity":"info","text":"The term 'wondrous sacrifices' likely refers to pagan offerings, possibly including child sacrifice, a trope in early Christian polemic against non-Christian cults.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ტაბლასა","severity":"info","text":"The Georgian 'tablasi' (table) here denotes the altar or heavenly table, a common metaphor in early Christian liturgy for the Eucharistic altar.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"სჳმეონ","severity":"info","text":"Symeon the God-Receiver (Luke 2:25-35) is referenced as the one who recognized Jesus as the fulfiller of the old and new covenant, echoing the Nunc Dimittis.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"ნაცვალად","severity":"info","text":"The passage contrasts the old sacrifices (pagan and Jewish) with the new Christian sacrifice on the cross, using a typological structure common in patristic exegesis.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"ჰეროდესითურთ","severity":"info","text":"Herod is grouped with the Pharisees and priests as blind persecutors, reflecting a standard anti-Jewish polemic in early Georgian Christian literature.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"(?)","severity":"caution","text":"The phrase 'before her father (?) of light' is ambiguous; the Georgian may be corrupt or elliptical, possibly referring to God the Father or a symbolic figure.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'her father' in the phrase 'before her father (?) of light' is unclear; it may refer to God the Father or a metaphorical parent of light.","The phrase 'from whom again, backwards' is syntactically ambiguous; it likely indicates a reversal of fortune for the Jews."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":11,"ref":"p11","source":"Ⴐ̃ლნი იგი განეფინნეს და შეასულ : ნელეს ქუეყანაჲ უფროჲს ხ̃ ეკლესიანი წარმართთანი ვარსკულავ ბრწყინვალითა ვარდ მეწამულითა სისხლითა მათითა გამოჩნდეს ვ̃ა ნათესავ სპეტაკნი მფრინველნი ტრედთანი ქყ̃ნასა ზ̃ა რ̃ნი იგი წინაჲსწარ შეიწირნეს ვ̃ე სოფლის მცხოვნებელისა დაკლვისა ქე̃სა მსხუერპლისა მის რ̃ი შეიწირა ზ̃ა მაღალსა ღ̃თის შემწყნარებელსა ჯუარსა ვ̃ა წინამძღუარნი ყოველთა მარტჳლთანი. Ⴃა ესრეთ აღორძნდეს და წინაჲსწარ გჳრგჳნოსან იქმნნეს ვ̃ა ჭეშმარიტნი მოწამენი ჭეშმარიტისა მეუფისანი მამისა მიერ ნათლისა რამეთუ მისა შოჳენის თაყუანისცემაჲ აწ და მ̃დს და ოკ̃თი ოკ̃ე ა̃ნ .","english":"Those [idols] were scattered and entered; the earth was adorned more than the churches of the pagans, with a brilliant star, with purple rose, with their blood they appeared, the white-winged birds of the doves on the tree, those which were earlier sacrificed, the sacrifice of the slaying of the world-dweller, that sacrifice was offered on the high, God-accepting cross, the leaders of all the martyrs. And thus they were renewed and were earlier crowned, the true martyrs of the true Lord, by the Father of light, for to Him belongs worship now and forever and ever. Amen.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ნელეს","severity":"info","text":"The Georgian term 'ნელეს' (neles) is obscure; it may be a corruption or variant of 'ნელი' (neli, 'slow') or a misreading. The English draft renders it as 'adorned', but the sense is uncertain.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ტრედთანი","severity":"info","text":"'ტრედთანი' (tretani) likely means 'doves' (cf. Old Georgian 'ტრედი', 'dove'). The English draft translates 'of the doves', which fits the context of sacrificial birds.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ჯუარსა","severity":"info","text":"The reference to the 'high, God-accepting cross' (ჯუარსა) echoes Christian typology of the cross as the altar of sacrifice, possibly alluding to Christ's crucifixion as the ultimate sacrifice.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"მარტჳლთანი","severity":"info","text":"The 'leaders of all the martyrs' (მარტჳლთანი) likely refers to early Christian martyrs venerated in Georgian tradition, possibly including St. Nino herself, though the text does not name them.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"Ⴐ̃ლნი იგი","severity":"info","text":"The passage begins with 'Those [idols]' (Ⴐ̃ლნი იგი), linking it to the previous passage where idols were abolished. This structural continuity emphasizes the narrative of destruction and renewal.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ნელეს","severity":"caution","text":"The reading 'ნელეს' is problematic; the English draft's 'adorned' is conjectural. The text may be corrupt, and alternative readings (e.g., 'ნელი' as 'slow') could alter the sense.","cites":[{"key":"ed:ninoj","label":"source edition: St. Nino, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/mravtavi/ninojan/ninoj.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The meaning of 'ნელես' is uncertain; it may be a scribal error or a rare word. The identity of the 'world-dweller' (სოფლის მცხოვნებელისა) is ambiguous—possibly a pagan deity or a symbolic figure. The phrase 'Father of light' (მამისა მიერ ნათლისა) could refer to God the Father or a Christological title."],"confidence":"medium","notes":[]}]}