{"slug":"metno","id":"georgian:titus:metno","title":"Metaphrastical hagiographical texts (November)","author":"Anonymous","genre":"hagiography","date":"","tradition":"georgian","coverage":"not-located","coverage_claim":{"status":"not-located","text":"No English translation was located by an automated check of the source corpus and one library catalogue. That is not evidence that none exists: the check matches English title words, so works catalogued under a Latin or original-language title are missed."},"publication":{"status":"machine-draft","reviewed_by":null,"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor","provider":"Relace","generated":"2026-11-15T00:59:36Z","cost_usd":0.004995},"source":{"registry_id":"georgian:titus:metno","work_id":"metno","edition":"titus","language":"","license":"This text is part of the TITUS edition of Hagiographica metaphrastica (Novembris). Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 21.11.2023. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"},"stats":{"passages":10,"english_words":2027,"coptic_letters":0,"commentary_units":52,"commentary_kinds":9,"derived_notes":0,"ambiguities":16,"work_notes":6,"external_links":4,"timeline":4},"summary":{"work":"metno","abstract":"This work comprises Metaphrastical hagiographical texts for November, translated into Old Georgian from the Greek Menologion compiled by Symeon Metaphrastes around 980–990. The collection presents stylized, edifying saints' lives for liturgical reading, likely produced in Georgian monastic centers such as Iviron on Mount Athos. The translation cannot be precisely dated from the available edition but probably belongs to the 11th–12th-century 'Golden Age' of Georgian hagiographical translation. The texts shaped local calendars and were read during synaxes. The edition, based on the TITUS corpus, provides no critical apparatus, limiting analysis of the Greek Vorlage or translation technique.","historical_context":"The Greek Metaphrastical Menologion was compiled ca. 980–990 by Symeon Metaphrastes, a Byzantine hagiographer who reworked earlier saints' lives into a uniform, elevated style for liturgical use. The Georgian translation emerged within the vibrant translation activity of Georgian monastic communities, especially at the Iviron monastery on Mount Athos, a key center for transmitting Byzantine texts into Georgian. This translation likely occurred during the 11th–12th centuries, the 'Golden Age' of Georgian literature, when many hagiographical and liturgical works were rendered from Greek. The texts were used in monastic lectionaries for November, read during synaxes, and helped standardize Georgian hagiographical calendars. The manuscript base for this edition is the TITUS corpus, which includes witnesses like Sinai Georgian manuscript 91, a menaion for November, and other manuscripts (A, C, F, H, N) attesting to its circulation. The anonymous nature of the translation reflects the collective, redactional character of the Metaphrastical corpus.","significance":"This work exemplifies the transmission of Byzantine hagiography into the Georgian tradition, illustrating how liturgical and monastic networks shaped local Christian practice. It provides insight into the adaptation of Greek models in Georgian, the role of hagiography in shaping calendars, and the collaborative translation culture of Athonite monasteries. The texts also attest to the cult of widely venerated saints like Cosmas and Damian in Georgia.","timeline":[{"date":"ca. 980–990","event":"Compilation of the Greek Metaphrastical Menologion by Symeon Metaphrastes in Constantinople."},{"date":"11th–12th c.","event":"Probable period of the Old Georgian translation of the Metaphrastical texts for November, likely at Iviron monastery on Mount Athos."},{"date":"11th–12th c.","event":"Manuscripts such as Sinai Georgian 91 (menaion for November) and others (A, C, F, H, N) copied, attesting to circulation."},{"date":"20th–21st c.","event":"Digital edition of the text included in the TITUS corpus, providing a searchable version without critical apparatus."}],"relations":[{"work":"Greek Metaphrastical Menologion (November)","relation":"source text for the Old Georgian translation","key":"","label":null,"url":null},{"work":"Symeon Metaphrastes' hagiographical corpus","relation":"part of the same Byzantine compilation tradition","key":"","label":null,"url":null},{"work":"Georgian hagiographical translations of the 11th–12th centuries","relation":"contemporary translation activity in Georgian monastic centers","key":"","label":null,"url":null},{"work":"Sinai Georgian manuscript 91","relation":"manuscript witness preserving the text","key":"","label":null,"url":null},{"work":"Liturgical menaia for November","relation":"genre and liturgical context","key":"","label":null,"url":null}],"external_links":[{"key":"wikipedia:Symeon Metaphrastes","label":"Symeon Metaphrastes","url":"https://en.wikipedia.org/wiki/Symeon_the_Metaphrast","reason":"Compiler of the Greek Menologion that is the source of this translation."},{"key":"wikipedia:Iviron monastery","label":"Iviron monastery","url":"https://en.wikipedia.org/wiki/Monastery_of_Iviron","reason":"Likely center for the Georgian translation of this text."},{"key":"wikipedia:Cosmas and Damian","label":"Cosmas and Damian","url":"https://en.wikipedia.org/wiki/Cosmas_and_Damian","reason":"Saints featured in the text, with widespread cult in Georgia."},{"key":"wikipedia:Menologion","label":"Menologion","url":"https://en.wikipedia.org/wiki/Menologium","reason":"Genre of the work as a liturgical collection of saints' lives."}],"cautions":["The date of the Georgian translation is uncertain; it is assigned to the 11th–12th centuries based on general translation activity, but the edition provides no specific evidence.","The edition lacks critical apparatus, so the Greek Vorlage and translation technique cannot be assessed from this text alone.","The attribution to 'Anonymous' reflects the collective redactional nature of the Metaphrastical corpus; individual authors of the Greek originals and the Georgian translator are unknown."],"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor","provider":"Relace","cost_usd":0.000511,"generated":"2026-11-15T00:36:12Z"},"checks":{"work":"metno","status":"pass","blocking":[],"warnings":[],"stats":{"passages":10,"translated":10,"commentary_passages":10,"commentary_units":52,"english_words":2027,"source_letters":8324,"commentary_kinds":9},"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor"},"work_notes":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The text belongs to the Metaphrastical corpus for November, a Byzantine hagiographical collection translated into Georgian. It presents saints’ lives in a stylized, edifying register typical of Symeon Metaphrastes’ 10th-century Greek Menologion.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"transmission","kind":"transmission","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The Old Georgian version derives from a Greek Metaphrastical original, likely via a continuous translation tradition in Georgian monastic centers (e.g., Iviron on Athos). The manuscript base for this edition is the TITUS corpus.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"background","lemma":"","severity":"caution","text":"The Greek Metaphrastical Menologion was compiled ca. 980–990. The Georgian translation cannot be precisely dated from this edition alone; it may belong to the 11th–12th-century ‘Golden Age’ of Georgian hagiographical translation.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"","severity":"caution","text":"This edition provides no critical apparatus or variant readings. The user cannot reconstruct the Greek Vorlage or assess translation technique from the given text alone.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"external","lemma":"","severity":"info","text":"The Metaphrastical collection was widely used in Georgian liturgical practice, especially in monastic lectionaries for November. Its hagiographies shaped local calendars and were read during synaxes.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"","severity":"caution","text":"The attribution to ‘Anonymous’ reflects the collective, redactional nature of the Metaphrastical corpus. Individual authors of the Greek originals are often unknown or disputed; the Georgian translator is also unnamed.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"derived_work_notes":[{"kind":"coverage","severity":"info","text":"No English translation was located by an automated check of the source corpus and one library catalogue. That is not evidence that none exists: the check matches English title words, so works catalogued under a Latin or original-language title are missed."},{"kind":"limit","severity":"caution","text":"The English is a machine draft produced passage by passage from the transcribed Coptic; no human has verified it. The commentary is model-written and cites only keys the pipeline could resolve."},{"kind":"register","severity":"info","text":"Register: hagiography in Old Georgian; the English keeps the liturgical formulae and the vocatives rather than normalising them."},{"kind":"structure","severity":"info","text":"Passages: 10 narrative."},{"kind":"source","severity":"info","text":"Source edition: titus — This text is part of the TITUS edition of Hagiographica metaphrastica (Novembris). Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 21.11.2023. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder."}],"derived_structure":{"narrative":10},"term_index":[],"citations":{"ed:metno":{"label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}},"segments":[{"i":1,"ref":"p1","source":"Manuscripts: A: S-384 C: Ivir. georg. 37 F: A-128 H: Ivir. georg. 36 N: H-1347 O: Sin. georg. 91\n\nSin. 91 (O) Ms. page: O_87v ნოენბერსა ა̂ საქმენი და საკჳრველებანი წმიდათა კოზმან და დამიანესნი, თეოდოტის ძეთანი გუაკურთხენ მამაო! უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტეს მეუფებასა ყოველნი ცთომანი და ეშმაკთა მსახურებანი დაჰჴსნდეს მის მიერ. იყო ვინმე ჟამთა მათ დედაკაცი ღმრთისმსახური და მოშიში უფლისაჲ, რომელსა სახელი ერქუა თეოდოტე. ესე არა დააკლდებოდა ყოველთა დღეთა ცხორებისა მისისათა სათნოებასა, რამეთუ ვიდოდა იგი ყოვლადვე ღმრთისმსახურებასა ზედა და სიწმიდესა და ღმრთისა გულისჴმისყოფასა და მცნებასა ქრისტესსა აღასრულებდა. ამისგან აღმოჰჴდეს წმიდანი ესე კოზმან და დამიანე, და ვითარცა იყვნეს იგინი, პოხდა მათ ნეტარი თეოდოტე ყოვლადვე ღმრთისმსახურებით და სიწმიდით ზრდიდა მათ და ასწავებდა მათ წიგნთა საღმრთოთა. ხოლო მათ ისწავეს სულისა წმიდისა მიერ კურნებაჲ და მეცნიერებაჲ და ვითარცა სახარებასა წერილ არს, ყოველთა სნეულთა და უძლურებათა განჰკურნებდეს არა ხოლო თუ კაცთა, არამედ პირუტყუთა საცხოვართაცა და მათ ზედა აღესრულებოდა სიტუაჲ იგი წინაწარმეტყუელისაჲ: კაცსა და საცხოვარსა აცხოვნებ შენ, უფალო.","english":"Manuscripts: A: S-384 C: Ivir. georg. 37 F: A-128 H: Ivir. georg. 36 N: H-1347 O: Sin. georg. 91\n\nSin. 91 (O) Ms. page: O_87v On the first of November: The deeds and miracles of the holy Cosmas and Damian, sons of Theodota. Bless, O father! In the reign of our Lord Jesus Christ, all errors and demonic services were abolished by him. There was at that time a certain woman, a servant of God and a God-fearing woman, whose name was Theodota. She was not lacking in virtue on any day of her life, for she was always devoted to the service of God, to purity, and to the contemplation of God, and she fulfilled the commandment of Christ. From her were born these holy ones, Cosmas and Damian, and as they were, the blessed Theodota raised them with all piety and purity, and taught them the divine scriptures. And they learned from the Holy Spirit the art of healing and medicine, and as it is written in the Gospel, they healed all the sick and infirm, not only men but also beasts of burden, and upon them was fulfilled that saying of the prophet: \"You save man and beast, O Lord.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"ნოენბერსა ა̂","severity":"info","text":"The opening phrase 'On the first of November' marks the liturgical date for the reading, typical of a hagiographical menaion entry.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"თეოდოტის ძეთანი","severity":"info","text":"The phrase 'sons of Theodota' identifies Cosmas and Damian as her children, a detail consistent with the Greek tradition but not universal in all versions.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"სახარებასა წერილ არს","severity":"info","text":"The reference to the Gospel as the source of the healing ministry echoes passages such as Matthew 10:1 or Luke 10:11, though no specific verse is cited.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"კაცსა და საცხოვარსა აცხოვნებ შენ, უფალო","severity":"info","text":"This quotation, attributed to a prophet, is not a direct biblical verse but may allude to Psalm 36:7 or a similar Old Testament passage; the Georgian text treats it as prophetic.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"კოზმან და დამიანე","severity":"info","text":"Cosmas and Damian are twin physician saints venerated in Eastern Christianity; their cult was widespread in Georgia, as evidenced by multiple manuscript witnesses.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"transmission","kind":"transmission","basis":"text","lemma":"Sin. 91 (O)","severity":"info","text":"The text is preserved in Sinai Georgian manuscript 91, a menaion for November, indicating its use in liturgical reading; other manuscripts (A, C, F, H, N) attest to its circulation.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'the prophet' is not identified; it may refer to David or another Old Testament figure, but the text does not specify.","The exact Gospel passage alluded to is unclear; the text says 'as it is written in the Gospel' without citation."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":2,"ref":"p2","source":"და ვნებულთა, რომელთა ჰკურნებდეს წმიდანი კოზმან და დამიანე, ესე არს: ბრმათა სახელითა უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესითა მიჰმადლებდეს. ეშმაკთა განასხმიდეს და ყოველსავე სენსა, რომელი ჴორცთა შინა იყო კაცთასა, განჰკურნებდეს მადლითა მით, რომელი-იგი მოცემულ იყო მათდა ღმრთისა მიერ. ჰკურნებდეს ესრეთ და არავისგან რას მიიღებდეს, არცა Ms. page: O_88r მდიდრისაგან, არცა გლახაკისაგან, არამედ ყოვლადვე აღთქუმასა მას მაცხოვრისასა აღასრულებდეს, ვითარცა იგი თქუა: უსასყიდლოდ მიგიღებიეს, უსასყიდლოდცა მისცემდით. და იყო მათ ჟამთა ოდენ დედაკაცი ვინმე, რომელი მარადის სნეული იდვის ცხედარსა ზედა, რომელსა სახელი ერქუა პალადია. და მან ყოველი საფასე თჳსი წარაგო და ვერვინ სარგებელ-ეყო, რომელნი ჰკურნებდეს მას მკურნალნი. და ვითარ ესმა დედაკაცსა მას კურნებაჲ იგი და ლხინებაჲ, რომელსა იქმოდეს კოზმან და დამიანე, მაშინ სარწმუნოებით მიავლინა მათდა და ევედრა, რაჲთა იხილონ იგი. ხოლო წმიდათა მათ მონათა ღმრთისათა კოზმან და დამიანე ვითარ იხილეს სარწმუნოებაჲ იგი მისი, გულსმოდგინედ მივიდეს იგინი და კურნება-ყვეს მისა მიმართ.","english":"And of the sufferings, which the holy Cosmas and Damian healed, this is: they granted sight to the blind in the name of our Lord Jesus Christ. They expelled demons and healed every ailment that was in the flesh of men with that grace which was given to them by God. They healed in this way and received nothing from anyone, neither from the rich nor from the poor, but always fulfilled that promise of the Savior, as he said: \"You have received without payment, so give without payment.\" And in their time there was a certain woman, who always lay sick on a bed, whose name was Palladia. And she had lost all her property, and none of the physicians who treated her could benefit her. And when that woman heard of the healing and consolation which Cosmas and Damian performed, then with faith she sent to them and begged that they might see her. But the holy servants of God, Cosmas and Damian, when they saw her faith, diligently went and healed her.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"და ვნებულთა","severity":"info","text":"The opening phrase 'And of the sufferings' links this passage to the preceding narrative of the martyrdoms of Cosmas and Damian, establishing a structural transition from passion account to healing miracles.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"უსასყიდლოდ მიგიღებიეს, უსასყიდლოდცა მისცემდით","severity":"info","text":"This saying echoes Matthew 10:8, where Jesus instructs his disciples to heal without payment, though the wording is not a direct quotation from the canonical Gospels but a paraphrase common in hagiographical tradition.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"პალადია","severity":"info","text":"The name Palladia is a female name of Greek origin (Παλλαδία), common in late antique Christian contexts, indicating the Hellenized cultural milieu of the hagiographical narrative.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"სარწმუნოებით","severity":"info","text":"The Georgian term 'sarcmunoebit' (faith) here denotes both the woman's trust in the saints' healing power and her orthodox belief, a key virtue in hagiographical topoi of miraculous healing.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"კოზმან და დამიანე","severity":"info","text":"The cult of Cosmas and Damian, twin physician saints, was widespread in Eastern Christianity; this Georgian metaphrastical text reflects the translation and adaptation of Greek hagiographical material into the Georgian liturgical tradition.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'და ვნებულთა' could be read as 'and of the sufferings' (referring to the preceding martyrdoms) or as a genitive plural modifying the following clause; the translation takes it as a structural link.","The identity of the woman Palladia is not further specified; she may be a stock figure in the hagiographical tradition."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":3,"ref":"p3","source":"და ვითარ ცნა დედაკაცმან მან, რამეთუ კურნებითა მათითა ელხინა მას და მისლვითა მათითა, ქებაჲ მისცა ღმერთსა, რომელმან მიჰმადლა მათ მადლი იგი კურნებისაჲ და ვითარ ცნა დედაკაცმან მან, რამეთუ არა ვისგან რას მიიღებენ სასყიდელსა, არცა მდიდრისაგან და არცა გლახაკისაგან ყოვლადვე, რამეთუ აღთქუმასა მას მაცხოვრისასა აღასრულებდეს, ხოლო იდუმალ მოართუა წმიდასა დამიანეს კუერცხი სამი. და ვითარ არა უნდა მიღებაჲ კუერცხთაჲ მათ, მუჴლნი დაიდგნა წინაშე ფერჴთა მისთა და აფუცებდა მას ფიცსა დიდსა, რაჲთამცა მიიხუნა კუერცხნი იგი და მაშინღა მიიხუნა წმიდამან დამიანე კუერცხნი იგი სამნი, რაჲთამცა არა შეურაცხ-ყო ფიცი იგი, რამეთუ აფუცებდა ძალსა ღმრთისასა. და ვითარცა ესმა წმიდასა კოზმანს, შეწუხნა იგი ფრიად მოღებისა მისთჳს სამისა კუერცხისა და ამცნებდა იგი თჳსთა მისთა გულსმოდგინედ ფრიად, რაჲთა აღსრულებასა მათსა ერთად არა დაიმარხნენ იგინი. ხოლო ღამესა მას გამოეცხადა უფალი თჳსსა მას მონასა კოზმანს და ჰრქუა: რაჲსათჳს ესრეთ სთქუ მოღებისა მისთჳს სამისა კუერცხისა, არა თუ სასყიდელად მოიხუნა კუერცხნი იგი, არამედ სახელსა ჩემსა Ms. page: O_88v აფუცებდა და მისთჳს მოიხუნა, რაჲთამცა არა ურჩ ექმნა ფიცსა მას, რომელ აფუცა იგი სახელსა ჩემსა.","english":"And how that woman knew that through their healing she was healed and through their coming, she gave praise to God, who had granted them that grace of healing; and how that woman knew that they receive payment from no one, neither from the rich nor from the poor at all, for they fulfilled that promise of the Savior; but secretly she brought to holy Damian three eggs. And when he did not wish to accept those eggs, she knelt before his feet and adjured him with a great oath, that he might take those eggs; and only then did holy Damian take those three eggs, so that he might not dishonor that oath, for she adjured by the power of God. And when holy Cosmas heard, he was greatly distressed about his taking of the three eggs, and he earnestly commanded his own, that at their burial they should not be buried together. But on that night the Lord appeared to his servant Cosmas and said: Why did you speak thus about the taking of the three eggs? For he did not take those eggs as payment, but he adjured by my name and took them for that reason, so that he might not be disobedient to that oath, which she adjured by my name.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"კუერცხი","severity":"info","text":"The Georgian word 'kuerckhi' (eggs) is used here as a symbol of a modest gift, contrasting with the saints' refusal of payment.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"სასყიდელ","severity":"info","text":"The term 'sasqidel' (payment) is a key concept in the hagiography, emphasizing the saints' adherence to their vow of accepting no remuneration.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"external","lemma":"Metaphrastical hagiography","severity":"info","text":"This text belongs to the Metaphrastical tradition, a Byzantine hagiographical collection that expanded and embellished earlier saints' lives for liturgical use.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"narrative","severity":"info","text":"The passage follows a narrative structure, recounting a specific episode of Damian's acceptance of eggs and Cosmas's reaction, leading to a divine revelation.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"external","lemma":"Cosmas and Damian","severity":"info","text":"The story of Cosmas and Damian's refusal of payment was widely cited in medieval hagiography to illustrate the ideal of charitable healing.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The Georgian text does not specify whether the eggs were a payment or a gift, but the narrative clarifies that Damian accepted them only under oath, not as payment."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":4,"ref":"p4","source":"ხოლო მრავალნი სასწაულნი და ნიშნი ქმნნეს წმიდათა მათ კოზმან და დამიანე და კეთილითა აღსარებითა იწამნეს წმიდანი ესე მოწამენი და მოიგეს გჳრგჳნი ყოველთა თანა წმიდათა სასუფეველსა ცათასა. და ვიდრე იგინი ცოცხალღა იყვნეს წმიდანი კოზმან და დამიანე, არა ხოლო თუ ქალაქთა შინა კურნებათა იქმოდეს, არამედ უდაბნოთაცა ზედა პირუტყუთა ოთხფერჴთა გულსმოდგინედ ჰკურნებდეს, რამეთუ უკუანა შეუდგიედ მათ, რომელნი ბოროტად სნეულ არიედ უძლურნი. მი-ოდესმე-ვიდა წმიდაჲ კოზმან რომელსამე ადგილსა და პოვა აქლემი, რომლისაჲ ასოჲ განტეხილ იყო ეშმაკისაგან და გულსმოდგინედ განკურნა იგი და გა/ნუტევა. და წარვიდა იგი თჳსად ადგილად, მრავალნი სასწაულნი და ნიშნი ქმნნა უდაბნოსა ზედა და ქალაქთა შინა წმიდამან კოზმან კურნებითა მისითა და მოიღეს გჳრგჳნი ყოველთა თანა წმიდათა, რომელნი სათნოეყვნეს უფალსა ჩუენსა და ღმერთსა იესუ ქრისტესა. და ვითარ ისხნეს ჴორცნი იგი მათნი, მღჳძარე იყო მათ ზედა ყოველი ერი, რომელნი იყვნეს ჟამსა მას მუნ. და ვითარ განიზრახვიდეს, რომელსამცა ადგილსა დაჰმარხნეს წმიდანი იგი, მყის აქლემი იგი მოვიდადა ღაღადებდა, ვითარცა პირმეტყუელი და იტყოდა: კაცნო ღმრთისანო, მრავალნი სასწაულნი და ნიშნი იხილენით დიდებულთაგან და წმიდათა მარტჳლთა ქრისტესთა კოზმან და დამიანესგან.","english":"Now many miracles and signs were wrought by those holy ones, Cosmas and Damian, and with a good confession the holy martyrs bore witness and received the crown together with all the saints in the heavenly kingdom. And while those holy ones, Cosmas and Damian, were still alive, they performed healings not only in cities but also diligently healed the four-footed beasts in the wilderness, for they followed after those who were grievously ill and weak. Once the holy Cosmas went to a certain place and found a camel whose leg had been broken by a demon, and he diligently healed it and set it free. And he went to his own place, and the holy Cosmas wrought many miracles and signs in the wilderness and in the cities through his healing, and they received the crown together with all the saints who were pleasing to our Lord and God Jesus Christ. And as for their bodies, all the people who were there at that time were eager over them. And as they were deliberating in what place they should bury those holy ones, immediately that camel came crying out, like a spokesman, and said: \"Men of God, many miracles and signs you have seen from the glorious and holy martyrs of Christ, Cosmas and Damian.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"ხოლო მრავალნი სასწაულნი და ნიშნი ქმნნეს","severity":"info","text":"The passage opens with a summary statement of miracles, then shifts to a specific healing narrative (the camel), and concludes with a posthumous miracle. This tripartite structure is typical of metaphrastical hagiography.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"გჳრგჳნი","severity":"info","text":"The Old Georgian term 'gwirgwni' (crown) is a loanword from Greek στέφανος, used here in the sense of the martyr's crown, a standard metaphor for martyrdom in hagiographical literature.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"აქლემი","severity":"info","text":"The healing of a camel with a broken leg is a rare motif in hagiography, possibly reflecting the ascetic setting of Cosmas and Damian in the Egyptian or Syrian desert, where camels were common.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"აქლემი იგი მოვიდადა ღაღადებდა, ვითარცა პირმეტყუელი","severity":"info","text":"The speaking camel that identifies the burial site parallels the biblical story of Balaam's ass (Numbers 22:28) and later hagiographical tales where animals act as divine messengers.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"ჴორცნი იგი მათნი","severity":"info","text":"The eagerness of the people over the bodies of the saints reflects the cult of relics, a central practice in Georgian Christianity, where the physical remains of martyrs were venerated and often translated.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"მი-ოდესმე-ვიდა","severity":"caution","text":"The Old Georgian phrase 'mi-odesme-vida' (once went) is ambiguous; it could mean 'once upon a time' or 'at some point,' but the narrative context suggests a specific, though unspecified, occasion.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'mi-odesme-vida' is ambiguous between a general temporal marker and a specific event.","The identity of the 'certain place' where Cosmas found the camel is not specified in the text."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":5,"ref":"p5","source":"არა ხოლო თუ თქუენ, არამედ ჩუენ საცხოვართაცა, რომელნი მიცემულ ვართ თქუენდა სამსახურებელად, ამისთჳს მეცა ვჰმადლობ ყოველთა თანა და სრბით მოვედ თხრობად თქუენდა, რამეთუ გამოუცხადა უფალმა თჳსსა მას მონასა კოზმანს, რაჲთა არა განიშორნენ იგინი ურთიერთას, არამედ რაჲთა ერთად დაისხნენ იგინი. და ვითარცა ესმა ესე ყოველსა მას ერსა, რომელნი მღჳძარებით იყვნეს მათ ზედა, დიდებაჲ მისცეს ღმერთსა, რომელმან გამოუცხადა მათ საცდუმლოჲ იგი საცხოვარისაგან ჴმითა მეტყუელითა დაც შემოსნეს Ms. page: O_89r და დასხნეს იგინი ერთბამად ადგილსა მას, რომელსა ჰრქვან ფერენმონ. იყო ვინმე მდაბიოჲ მის ადგილისაჲ და განვიდა იგი ჟამსა მკისასა, რაჲთამცა მომკო თჳსი ყანაჲ და ვითარცა მზისაგან დასცხა, მივიდა ხესა ქუეშე, რაჲთამცა დაიგრილა და ძილითა მძიმითა მიეძინა და აღებულ იყო პირი მისი. მოვიდა მისსა გუელი ერთი და შთაუძურა მუცელსა მისსა და რაჟამს განიღჳძა, არა უწყოდა, რაჲ-იგი შეემთხვა მას, აღდგა და მივიდა ყანასა მას მისსა და მკიდა. და ვითარ შემწუხრდა, შევიდა სახიდ თჳსსა და დაუგეს მას პური. ჭამა და სუა და აღჴდა ცხედარსა თჳსსა და დაიძინა. და ვითარ დაიძინა მან, იღულარჭნებოდა გუელი იგი შინაგან მუცელსა მისსა. ხოლო იგი ღაღადებდა ტკივილისა მისგან. და ვითარ განიღჳძეს ყოველთა და კურნებად დგეს მისთჳს, არა ჰპოებდეს სალმობასა მის თანა.","english":"Not only you, but we the sheep, who are given to you for service, also thank you for this, and I have come with haste to tell you, because the Lord revealed to his servant Cosmas that they should not be separated from each other, but that they should be buried together. And when all the people who were zealously devoted to them heard this, they gave glory to God, who had revealed to them that temptation from the sheep by a speaking voice, and they took up and buried them together in that place called Feremnon. There was a certain humble man of that place, and he went out at harvest time to reap his field, and when he was scorched by the sun, he went under a tree to cool himself and fell into a deep sleep, and his mouth was open. A serpent came to him and crept into his belly, and when he awoke, he did not know what had happened to him; he arose and went to his field and reaped. And when he became ill, he entered his house and they set bread before him. He ate and drank, and his body swelled up, and he lay down to sleep. And when he slept, that serpent writhed about inside his belly. And he cried out from the pain. And when all awoke and stood around to heal him, they could find no remedy for him.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"საცხოვართაცა","severity":"info","text":"The Georgian term 'satskhovart'atsa' (sheep) is used metaphorically for the faithful, echoing the biblical image of the flock, but here the speaker identifies as one of the sheep, not the shepherd.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"ფერენმონ","severity":"info","text":"The place name 'Feremnon' (ფერენმონ) is likely a Georgian rendering of a Greek or Syriac toponym, possibly referring to a location associated with the cult of Cosmas and Damian.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"serpent entering the belly","severity":"info","text":"The motif of a serpent entering a sleeping person's mouth and causing illness is a common hagiographical topos, found in other saints' lives as a test of faith or a miracle to be healed.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"narrative transition","severity":"info","text":"This passage shifts from the burial of Cosmas and Damian to a miracle story involving a local peasant, a typical structure in hagiography where posthumous miracles follow the saints' death.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"speaking voice from the sheep","severity":"info","text":"The speaking sheep that reveals the Lord's command is a distinctive detail, possibly reflecting local oral tradition or a symbolic element emphasizing divine intervention through humble creatures.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The exact location of 'Feremnon' is uncertain; it may be a transliteration of a Greek or Syriac place name.","The identity of the 'humble man' is not specified; he may be a stock character for the miracle narrative."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":6,"ref":"p6","source":"ხოლო იგი ჴითა მაღლითა ღაღადებდა და იტყოდა: ღმერთო წმიდისა კოზმანისო და დამიანესო, შემეწიე მე ჟამსა ამას! და იგი ვითარ უფროჲს იღულარჭნებოდა გუელისა მისგან, შევიდა ადგილსა მას, რომელსა ჰრქჳან ფერენმონ, სადაცა ისხნეს წმიდანი იგი, და ღაღად-ყო ჴმითა დიდითა: ღმერთო წმიდისა კოზმანისო და დამიანესო, შემეწიე მე! ხოლო მონათა მათ ღმრთისათა ისმინეს მისი კოზმან და დამიანე და მუნთქუესვე ძილი ჴშირი დასდვეს კაცსა მას, რაჲთა ვინაჲ გზით შევიდა ბოროტი იგი ეშმაკისა ჭურჭელი გუელი, მიერვე კუალად წარმოდევნონ იგი. და ვითარ აჭირვებდეს შინაგან გუელსა მას წმიდანი იგი, წარმოყო თავი მისი გამოსლვად პირისაგან კაცისა მის. ხოლო ხედვიდა ყოველი იგი ერი საკჳრველებასა მას, რომელი-იგი იქმნებოდა წმიდათა მათგან კოზმან და დამიანეს მიერ. და ვითარ გამოვიდა იგი სრულიად მისგან, განეღჳძა კაცსა მას და ჴმა-ყო და თქუა: ნუ ვინ მიჰყოფს ჴელსა მაგის გუელისა ზედა, რამეთუ ბრძანებულ არს მაგისდა მისლვად გეჰენიასა. Ms. page: O_89v ვითარ ამას იტყოდა კაცი იგი, მუნთქუესვე უჩინო იქმნა გუელი იგი. მერმე კუალად იყო ვინმე სხუაჲ კაცი, რომელსა სახელი ერქუა მალქოს, რომელი მარადის მივიდოდა ტაძარსა მას წმიდათასა და ხედვიდა სასწაულთა მათ, რომელი-იგი იქმნებოდა წმიდათა მათგან.","english":"He cried out in a loud voice and said: \"O God of the holy Cosmas and Damian, help me at this hour!\" And as he was being more severely tormented by that serpent, he entered that place called Feremnon, where those saints were buried, and cried out in a loud voice: \"O God of the holy Cosmas and Damian, help me!\" Then the servants of God, Cosmas and Damian, heard him and immediately breathed a deep sleep upon that man, so that as soon as the evil vessel of the devil, the serpent, entered by some way, they might immediately drive it out again. And as the saints were oppressing that serpent within, it thrust its head forth to exit from the mouth of that man. And all the people beheld that miracle which was being wrought by those saints, Cosmas and Damian. And when it had come forth completely from him, the man awoke and cried out and said: \"Let no one lay a hand on that serpent, for it is ordained that it should go to Gehenna.\" As the man was saying this, the serpent immediately vanished. Then again there was another man named Malchos, who constantly went to that shrine of the saints and beheld those miracles which were being wrought by the saints.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"ჴითა მაღლითა","severity":"info","text":"The phrase 'with a high voice' is rendered as 'loud voice' in the English draft, which is appropriate for the context of a desperate cry for help.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ფერენმონ","severity":"info","text":"The toponym 'Feremnon' is a transliteration of a Greek or Latin place name, possibly referring to a specific shrine or location associated with the saints Cosmas and Damian.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"external","lemma":"Cosmas and Damian","severity":"info","text":"Cosmas and Damian were twin brothers, physicians, and early Christian martyrs, venerated as saints in both Eastern and Western traditions. Their cult was widespread in Georgia, as evidenced by this hagiographical text.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"narrative sequence","severity":"info","text":"This passage follows a clear narrative arc: the man's cry for help, the saints' intervention, the expulsion of the serpent, and the introduction of a new witness, Malchos, who observes further miracles.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"external","lemma":"serpent as devil","severity":"info","text":"The serpent is explicitly called 'the evil vessel of the devil' and is condemned to Gehenna, reflecting the common hagiographical trope of demonic serpents being expelled by saints, which reinforced the saints' power over evil.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"O_89v","severity":"caution","text":"The manuscript page reference 'O_89v' indicates a folio number, but the exact manuscript source (e.g., from the TITUS edition) is not specified in the metadata, so the reading may depend on the edition used.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The exact location of 'Feremnon' is uncertain; it may be a corruption or variant of a known place name.","The identity of 'Malchos' is unclear; he may be a biblical figure (e.g., the servant of the high priest in Acts) or a local witness."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":7,"ref":"p7","source":"ესე წარვიდოდა გზასა შორსა და მოვიდა სახიდ თჳსად და ჰრქუა ცოლსა თჳსსა: მოგუალე, მივიდეთ ჩუენ ტაძარსა მას წმიდათა კოზმან და დამიანესთასა. ხოლო დედაკაცსა მას ვითარცა ესმა, გულსმოდგინედ მივიდა ქმრისა თანა და ვითარ მივიდეს იგინი ადგილსა მას, რომელსა ჰრქჳან ფერემონ, ჰრქუა მალქოს ცოლსა თჳსსა: დედაკაცო, აჰა ესერა, მე წარვალ გზასა შორსა და შეგვედრებ შენ წმიდათა ამათ კოზმანს და დამიანეს. ჯედ შენ სახლსა შენსა და იყავნ შენდა ესე სასწაული. და ოდეს ინებოს ღმერთმან, მოვავლინო შენდა და მიგიყვანო, სადაცა მე ვიყო. და ვითარ ესე ჰრქუა მას, წარემართა იგი გზასა თჳსსა და ცოლი იგი მისი მივიდა სახიდ თჳსად. და ვითარ მცირედნი დღენი წარჴდეს, ცნა ეშმაკმან სასწაული იგი, რომელ ჰრქუა კაცმან მან ცოლსა თჳსსა, და შეიმოსა მან სახე ჭაბუკისა ერთისაჲ და მოვიდა და დადგა წინაშე მის დედაკაცისა და ჰრქუა მას: აჰა ესერა, ქმარმან შენმან მომავლინა მე შენდა მიერ ქალაქით, რაჲთა მიგიყვანო შენ მისსა. და ვითარ დედაკაცსა მას არა უნდა მისლვად მის თანა, უთხრა მას ყოველი იგი სასწაული, რომელი ექმნა ქმარსა მისსა შორის მათსა. მიუგო დედაკაცმან მან და ჰრქუა მას: სასწაული ეგე ვიცი, ხოლო ვერშემძლებელ ვარ, რაჲთამცა მოვედ შენ თანა, რამეთუ წმიდათა შემვედრა მე კოზმანს და დამიანეს.","english":"He set out on a distant road and came to his own house, and said to his wife: \"Come, let us go to that shrine of the holy Cosmas and Damian.\" And when that woman heard this, she diligently went with her husband, and as they arrived at that place called Feremnon, Malchos said to his wife: \"Woman, behold, I am going on a distant road, and I entrust you to these holy Cosmas and Damian. Stay in your house, and let this miracle be for you. And when God wills, I will send for you and bring you to wherever I am.\" And as he said this to her, he set out on his own road, and that wife of his went to her own house. And when a few days had passed, the devil learned of that miracle which that man had told his wife, and he put on the appearance of a certain youth and came and stood before that woman and said to her: \"Behold, your husband has sent me to you from that city, so that I might bring you to him.\" And when that woman did not wish to go with him, she told him the entire miracle that had happened to her husband among them. That woman answered and said to him: \"I know that miracle, but I am unable to come with you, for I have entrusted myself to the holy Cosmas and Damian.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"Feremnon","severity":"info","text":"The place name Feremnon (ფერემონ) is the Georgian rendering of the Greek toponym Pheremone, associated with the shrine of Cosmas and Damian in the hagiographical tradition.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"sasċauli (სასწაული)","severity":"info","text":"The Georgian term sasċauli (სასწაული) means 'miracle' and is used repeatedly in this passage to refer to the miraculous event experienced by Malchos, a key motif in the narrative.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"narrative sequence","severity":"info","text":"This passage continues the narrative from the previous one, showing Malchos returning home and entrusting his wife to the saints, followed by the devil's attempt to deceive her, a common hagiographical trope.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"devil's deception","severity":"info","text":"The motif of the devil assuming a human form to deceive a faithful person is widespread in hagiography, paralleling similar episodes in the lives of other saints, such as in the Life of St. Antony.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"šemvēdra (შემვედრა)","severity":"caution","text":"The verb šemvēdra (შემვედრა) in the Georgian text means 'I have entrusted myself' and is crucial for understanding the wife's vow to the saints; the English draft renders it as 'entrusted myself', which is accurate but the nuance of a formal dedication may be lost.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The exact location of Feremnon is not specified in the text; it is assumed to be the shrine of Cosmas and Damian based on context.","The phrase 'among them' (შორის მათსა) in the Georgian could refer to the saints or the people at the shrine; the English draft interprets it as 'among them' referring to the saints, which is plausible."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":8,"ref":"p8","source":"აწ უკუეთუ ჭეშმარიტ არს სიტყუაჲ შენი, მოგუალე ტაძრად წმიდათა მათ და შემოვედ ჩემ თანა ეკლესიად და დასდევ ჴელი შენი საკურთხეველსა და მეფუცე მე, რაჲთა არარაჲ ჰქმნე ჩემ თანა ბოროტი გზასა ზედა. ხოლო ბოროტმან მან ეშმაკმან განიხარა და შეიწყნარა სიტყუაჲ იგი მის დედაკაცისაჲ. ჰგონებდა, რაჲთამცა შეურაცხ-ყო წმიდათა იგი Ms. page: O_90r ძალი, შევიდა კადნიერად და დასდვა ჴელი მისი რქასა საკურთხეველისასა და თქუა მან ესრეთ: გეფუცები შენ ძალსა წმიდათა კოზმან და დამიანესთასა, არარაჲ ბოროტი გიყო შენ, არამედ მიგიყვანო შენ და შეგვედრო შენ თჳსსა ქმარსა. ხოლო დედაკაცმან მან ვითარ მოიღო ფიცი იგი მისგან, გულსმოდგინედ მივიდა მის თანა. და ვითარ მოვიდეს ადგილსა ერთსა, სადა კაცი არა ვიდოდა, დაჯდა კარაულსა ზედა დედაკაცი იგი. მაშინ გარდამოაგდო იგი მიერ, რაჲთამცა მოკლა იგი. ხოლო დედაკაცმან მან აღიხილნა თუალნი ზეცად, ღაღად-ყო ჴმითა დიდითა და თქუა: ღმერთო წმიდისა კოზმან და დამიანესო, შემეწიე მე! წმიდანო კოზმან და დამიანე, ნუ უგულებელს-მყოფთ მე, რამეთუ თქუენ გარწმუნე თავი ჩემი და მოვედ კაცისა ამის თანა. აწ ისწრაფეთ მოსლვად და შეწევნად ჩემდა და მიჴსენით მე ჴელთაგან მოსისხლისა ეშმაკისათა. და ვითარ ამას ჴმობდა დედაკაცი იგი, მუნთქუესვე გამოჩნდეს წმიდანი იგი, ვითარცა ხატითა მჴედართაჲთა და ერი მრავალი მათ თანა.","english":"Now if your word is true, come with me to the shrine of those saints, and enter the church with me, and place your hand upon the altar, and swear to me that you will do me no evil on the road. But that evil demon rejoiced and accepted the woman’s words. He thought that he might dishonor those saints’ power; he boldly entered and placed his hand upon the horn of the altar and spoke thus: “I swear to you by the power of the holy Cosmas and Damian, I will do you no evil, but I will lead you and entrust you to your own husband.” Then that woman, as soon as she had obtained that oath from him, diligently went with him. And when they came to a certain place where no man passed, that woman sat down on a watch-post. Then he threw her down from there, so that he might kill her. But that woman raised her eyes to heaven, cried out with a loud voice and said: “O God of the holy Cosmas and Damian, help me! O holy Cosmas and Damian, do not neglect me, for I entrusted myself to you and came with this man. Now hasten to come and aid me, and deliver me from the hands of this murderous demon.” And as that woman was crying out thus, immediately those saints appeared, as if in the form of horsemen, and a great multitude with them.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"რქასა საკურთხეველისასა","severity":"info","text":"The phrase 'horn of the altar' (Georgian: რქასა საკურთხეველისასა) likely refers to a projecting corner or horn-like structure of the altar, a feature known in some Eastern Christian liturgical settings.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The appearance of the saints as horsemen (Georgian: მჴედართაჲთა) is a common hagiographical motif, emphasizing their martial and protective role, and may reflect the cult of the military saints in Georgian tradition.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage forms the climax of the narrative: the demon's false oath, the woman's prayer, and the miraculous rescue by Cosmas and Damian, reinforcing the saints' power and the efficacy of trust in them.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The motif of a demon disguised as a husband attempting to kill a faithful woman, who is saved by saints appearing as horsemen, parallels other hagiographical tales of saintly intervention against demonic deception.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"","severity":"caution","text":"The phrase 'watch-post' (Georgian: კარაულსა) is ambiguous; it may refer to a guard tower or a high place, but the exact nature of the location is unclear from the text.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The exact meaning of 'watch-post' (კარაულსა) is uncertain; it could be a guard tower, a cliff, or another elevated spot.","The phrase 'as if in the form of horsemen' (ვითარცა ხატითა მჴედართაჲთა) may indicate a vision or an actual apparition; the text does not specify."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":9,"ref":"p9","source":"ხოლო ბოროტმან მან ეშმაკმან ვითარცა იხილნა იგინი, მყის მირბიოდა იგი და გარდავარდა კლდესა და განეღო ჯოჯოხეთი და შთანთქა იგი და აღესრულა წერილი იგი წინაწარმეტყუელისა დავითისი: ჴნარცჳ თხარა, აღმოჰკუეთა და შთავარდა იგი მთხრებლსა მას, რომელცა ქმნა. მიექცეს სალმობაჲ მისი თავსა მისსა ზედა და სიცრუვე მისი თხემსა მისსა ზედა დაუჴდეს. ხოლო მონათა მათ ქრისტესთა კოზმან და დამიანე უპყრეს ჴელი დედაკაცსა მას და მოიყვანეს სახიდ თჳსა. მაშინ უთხრობდეს კოზმან და დამიანე დედაკაცსა მას, რამეთუ: ჩუენ ვართ, ვიეთიცა გრწმენა. ამისთჳსცა ვისწრაფეთ მოსლვად და შეწევნად შენდა, რაჲთა გიჴსნეთ შენ ჴელთაგან მოსისხლისა ეშმაკისათა. ვითარცა ესმა ესე დედაკაცსა მას, ძრწოლაჲ შეედვა და განიპყრნა ჴელნი თჳსნი, განიხარა გულითა და თქუა: კურთხეულ არს უფალი ღმერთი მამათა ჩუენთაჲ აბრაჰამისი, ისაკისი და იაკობისი Ms. page: O_90v და ნათესავისა მათისა მართლისაჲ. შენ ხარ, რომელმან დაამდაბლე საჴმილი იგი სამთა მათ ყრმათა ზე და ცუარად გარდააქციე. შენ ხარ, რომელი შეეწიე თეკლას თეატრონსა მას შინა მჴეცთასა. შენ ხარ, უფალო ღმერთო, რომელმან მეცა, მჴევალი ესე შენი, არა უგულებელს-მყავ, არამედ მაცხოვნე მე ჴელთაგან მოსისხლისა ეშმაკისათა მათ მიერ, რომელნი სათნო-გეყვნეს შენ კოზმან და დამიანე.","english":"But that evil demon, when he saw them, immediately rushed and fell from the cliff, and the abyss opened and swallowed him, and thus was fulfilled the saying of the prophet David: The pit he dug, he was cut down and fell into the very hole he had made. His lamentation turned upon his own head, and his falsehood was buried upon his own neck. Then those servants of Christ, Cosmas and Damian, took the woman by the hand and brought her to their own house. Then Cosmas and Damian said to the woman: We are those in whom you believed. It was for this reason that we hastened to come and to help you, in order to deliver you from the hands of the bloodthirsty demon. When the woman heard this, trembling seized her, and she spread out her hands, rejoiced in her heart, and said: Blessed is the Lord God of our fathers Abraham, Isaac, and Jacob, and of their righteous lineage. It is you who humbled that furnace over the three youths and turned it into dew. It is you who came to the aid of Thecla in the theater of the beasts. It is you, Lord God, who have given me, this handmaid of yours, not to be neglected, but to be saved from the hands of the bloodthirsty demon by those who pleased you, Cosmas and Damian.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ჴნარცჳ თხარა, აღმოჰკუეთა და შთავარდა იგი მთხრებლსა მას","severity":"info","text":"The Georgian text adapts Psalm 7:16 (LXX), where the wicked man digs a pit and falls into it. The phrasing here is a free citation, not a verbatim quote.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"თეკლას თეატრონსა მას შინა მჴეცთასა","severity":"info","text":"Thecla (Thekla) was a 2nd-century Christian martyr and virgin; her legend includes being thrown to beasts in the arena. The reference aligns with hagiographical tradition.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"შენ ხარ... შენ ხარ... შენ ხარ","severity":"info","text":"The woman’s prayer uses a threefold anaphora ('You are...'), a common rhetorical device in hagiography to emphasize divine intervention.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"კოზმან და დამიანე","severity":"info","text":"Cosmas and Damian are twin physician saints venerated in Eastern Christianity. Their cult was widespread in Georgia, as evidenced by multiple hagiographical manuscripts.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"მოსისხლისა","severity":"info","text":"The term 'mosiskhlisa' (bloodthirsty) is a compound of 'mo-' (prefix) and 'siskhli' (blood), intensifying the demon’s malevolence.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'ნათესავისა მათისა მართლისაჲ' (of their righteous lineage) could refer to the patriarchs or to the saints Cosmas and Damian; the translation takes it as the patriarchs."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":10,"ref":"p10","source":"ამისთჳს გაქებ შენ და გადიდებ შენ, რომელი ყოველთა ზედა ღმერთი ხარ, რამეთუ შენი არს სუფევაჲ, ძალი და დიდებაჲ მამისა და ძისა და სულისა წმიდისა აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ!","english":"Therefore I praise you and glorify you, who are God over all, for yours is the dominion, power, and glory of the Father and the Son and the Holy Spirit, now and forever and unto the ages of ages. Amen!","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"ამისთჳს გაქებ შენ და გადიდებ შენ","severity":"info","text":"This concluding doxology shifts from third-person narrative to direct address of God, marking the end of the hagiographical account.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"სუფევაჲ","severity":"info","text":"The Old Georgian term 'სუფევაჲ' (supevay) means 'dominion' or 'reign', often used in liturgical contexts to denote divine sovereignty.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"მამისა და ძისა და სულისა წმიდისა","severity":"info","text":"The triadic formula 'Father, Son, and Holy Spirit' echoes the standard Trinitarian doxology found in early Christian liturgy and scripture, e.g., Matthew 28:19.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ამინ","severity":"info","text":"The closing 'Amen' is a standard liturgical conclusion in Christian manuscripts, affirming the preceding doxology.","cites":[{"key":"ed:metno","label":"source edition: Metaphrastical hagiographical texts (November)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/metnov/metno.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":[],"confidence":"high","notes":[]}]}