{"slug":"gmonc","id":"georgian:titus:gmonc","title":"TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","author":"Gior.Mon.","genre":"other","date":"","tradition":"georgian","coverage":"not-located","coverage_claim":{"status":"not-located","text":"No English translation was located by an automated check of the source corpus and one library catalogue. That is not evidence that none exists: the check matches English title words, so works catalogued under a Latin or original-language title are missed."},"publication":{"status":"machine-draft","reviewed_by":null,"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor","provider":"Relace","generated":"2026-11-15T04:53:58Z","cost_usd":0.010183},"source":{"registry_id":"georgian:titus:gmonc","work_id":"gmonc","edition":"titus","language":"","license":"This text is part of the TITUS edition of Georgius Monachus, Chronicon. Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 19.11.2023. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"},"stats":{"passages":21,"english_words":4097,"coptic_letters":0,"commentary_units":119,"commentary_kinds":10,"derived_notes":9,"ambiguities":42,"work_notes":4,"external_links":3,"timeline":4},"summary":{"work":"gmonc","abstract":"The Chronicon of Georgius Monachus (George the Monk) is a Byzantine world chronicle covering from Creation to the mid-9th century. Its Old Georgian translation, likely made in the 10th–11th centuries, survives in a single manuscript. The translation shows occasional abridgments and adaptations from the Greek original. Used in Georgian monastic circles as a source for universal history, it complemented native chronicles and influenced later Georgian historiography. The TITUS edition is a diplomatic transcription without critical apparatus or collation with the Greek, and variant readings are not systematically noted.","historical_context":"The Chronicon was composed in Greek in the 9th century, likely in a Byzantine monastic milieu. Its Georgian translation probably dates to the 10th–11th centuries, a period of intense cultural and religious exchange between Byzantium and Georgia, when Georgian monastic communities in Palestine and on Mount Athos were actively translating Greek patristic and historical works. The translation was made for Georgian monks who needed a universal chronicle for education and liturgical context. The text survives in a single manuscript, indicating limited circulation. It was used alongside native Georgian chronicles, such as the Life of the Kings, and its influence is detectable in later Georgian historical writing. The translation occasionally abridges or adapts the Greek original, reflecting the needs of its Georgian audience.","significance":"The Georgian Chronicon is a rare witness to the reception of Byzantine chronography in the Caucasus. It shows how Georgian monastic communities adapted a Greek universal history for their own educational and liturgical purposes. Its influence on later Georgian historiography underscores the role of translated Byzantine texts in shaping local historical consciousness. The text also preserves lexical and terminological data for Old Georgian, including terms for astronomy and astrology.","timeline":[{"date":"9th c.","event":"Composition of the Greek Chronicon by Georgius Monachus in Byzantium."},{"date":"10th–11th c.","event":"Georgian translation of the Chronicon, likely in a Georgian monastic center (e.g., Iviron on Mount Athos or the Lavra of Mar Saba)."},{"date":"Medieval period","event":"Use of the Georgian Chronicon in monastic circles as a source for universal history."},{"date":"Modern period","event":"Survival of the single manuscript; edition by TITUS as a diplomatic transcription."}],"relations":[{"work":"Georgius Monachus, Chronicon (Greek original)","relation":"source text for the Georgian translation","key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"},{"work":"Life of the Kings (Georgian chronicle)","relation":"complementary native chronicle used alongside the translation","key":"","label":null,"url":null},{"work":"Josephus, Jewish Antiquities","relation":"source for motifs (e.g., inscribed pillars, Nimrod)","key":"","label":null,"url":null}],"external_links":[{"key":"wikipedia:George the Monk","label":"George the Monk","url":"https://en.wikipedia.org/wiki/George_Hamartolos","reason":"Author of the Greek Chronicon"},{"key":"wikipedia:Georgian language","label":"Georgian language","url":"https://en.wikipedia.org/wiki/Georgian_language","reason":"Language of the translation"},{"key":"wikipedia:Byzantine literature","label":"Byzantine literature","url":"https://en.wikipedia.org/wiki/Byzantine_literature","reason":"Context of the original work"}],"cautions":["The exact date of the Georgian translation is uncertain; it is placed in the 10th–11th centuries based on linguistic and paleographic evidence.","The single manuscript survival limits knowledge of the translation's circulation and textual history.","The TITUS edition is a diplomatic transcription without critical apparatus; variant readings are not systematically noted.","The translation shows occasional abridgments and adaptations, but the extent of these is not fully documented."],"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor","provider":"Relace","cost_usd":0.000384,"generated":"2026-11-15T00:50:17Z"},"checks":{"work":"gmonc","status":"pass","blocking":[],"warnings":[],"stats":{"passages":21,"translated":21,"commentary_passages":21,"commentary_units":119,"english_words":4097,"source_letters":18736,"commentary_kinds":10},"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor"},"work_notes":[{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"background","lemma":"","severity":"info","text":"The Chronicon of Georgius Monachus (George the Monk) is a Byzantine world chronicle covering from Creation to the mid-9th century. Its Georgian translation likely dates to the 10th–11th centuries.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"transmission","kind":"transmission","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The Old Georgian text is preserved in a single manuscript (TITUS edition). The translation shows occasional abridgments and adaptations from the Greek original.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"background","lemma":"","severity":"info","text":"The Chronicon was used in Georgian monastic circles as a source for universal history, complementing native chronicles. Its influence is seen in later Georgian historiographical works.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"","severity":"caution","text":"The TITUS edition is a diplomatic transcription of the manuscript; it does not provide a critical apparatus or collation with the Greek. Variant readings are not systematically noted.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"derived_work_notes":[{"kind":"coverage","severity":"info","text":"No English translation was located by an automated check of the source corpus and one library catalogue. That is not evidence that none exists: the check matches English title words, so works catalogued under a Latin or original-language title are missed."},{"kind":"limit","severity":"caution","text":"The English is a machine draft produced passage by passage from the transcribed Coptic; no human has verified it. The commentary is model-written and cites only keys the pipeline could resolve."},{"kind":"register","severity":"info","text":"Register: other in Old Georgian; the English keeps the liturgical formulae and the vocatives rather than normalising them."},{"kind":"structure","severity":"info","text":"Passages: 21 narrative."},{"kind":"caution","severity":"caution","text":"9 passage(s) are fragmentary in the source; the English bridges each break and says so in the note."},{"kind":"source","severity":"info","text":"Source edition: titus — This text is part of the TITUS edition of Georgius Monachus, Chronicon. Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 19.11.2023. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder."}],"derived_structure":{"narrative":21},"term_index":[],"citations":{"ed:gmonc":{"label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}},"segments":[{"i":1,"ref":"p1","source":", ხრონოღრაფი გიორგი მონაზონისაჲ\n\n[წიგნი პირველი.] [ადამის-თჳს.] ........... მეორე ქვისა მტკიცისა, და დაწერნეს მათ ზედა პაპისა მათისა სეითისა მიერ გარდაცემულნი ზეციერნი ყოველნივე, რამეთუ თქუეს ვითარმედ \"უკუეთუ წყლითა წარირღუნას სოფელი, ქვისა ესე სუეტი დაშთეს და მას ზედა გამოჭრილნი ასონი; ხოლო [უკუეთუ] ცეცხლითა განიხრწნას, ალიზისა [იგი დაშთეს] და მას ზედა გამოხატულნი\". რომელიცა სუეტი შემდგომად წყლითრღუნისა დაშთა მთასა ზედა სიდირონსა [და არს] ვიდრე აქამომდე, ვითარცა დასწერს იო[სიპოს]. ნებროთის-თჳს. მერმე შემდგომად ამათსა გამოჩნდა [გმირი ვინმე] სახელით ნებროთ, ძე ხუს ეთ[იოპელისა], ტომისაგან ქამისა, რომელმან აღაშენა ბაბილონი ქალაქი და გამოაჩინა მონადირეობაჲ და მოგობაჲ და ეუხუცესა სპარსთა; და ასწავა მათ ვარსკულავთ-მრიცხუველობაჲ და ვარსკულავთ-მზმნელობაჲ, და მოძრაობასა ცისა[სა] .....აჲ ვითარებასა შობადთა შემთხუევისასა, რომელთაგან ისწავეს რაჲ ელენთა შობათ-მეტყუელებაჲ....... მიმართ ვარსკულავთასა... ....ასა შობადთა, ვითარ სახისაცა ჩუეულებათასა. და ესრეთ ვარსკულავთ-მრიცხუველობამან ვიდრე-მე და ვარსკულავთ-მეტყუელებამან და შობათ-მეტყუელებამან სპარსთამან მიიხუნა დასაბამი.","english":"The Chronicle of George the Monk\n\n[Book One.] [Concerning Adam.] ...the second stone, a hard one, and they wrote upon them all the celestial [lore] transmitted by their ancestor Seth, for they said: \"If the world should be destroyed by water, this stone pillar will remain, and the letters carved upon it; but [if] it should be destroyed by fire, the brick [pillar will remain] and the inscriptions upon it.\" That pillar remained after the Flood upon Mount Sirion [and exists] to this day, as Josephus writes. Concerning Nimrod. After these things, [a certain hunter] appeared, named Nimrod, son of Cush the Ethiopian, from the tribe of Ham, who built the city of Babylon and introduced hunting and magic, and taught the Persians; and he taught them astronomy and astrology, and the motion of the heavens... the nature of the conjunction of births, from which the Greeks learned the art of genethlialogy... concerning astrology... the nature of births, as of the customary kind. And thus astronomy and astrology and genethlialogy among the Persians took their beginning.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"სუეტი","severity":"info","text":"The term 'sueṭi' (pillar) refers to the two pillars (stone and brick) said to have been inscribed by the descendants of Seth, a motif derived from Josephus.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ნებროთ","severity":"info","text":"Nimrod, son of Cush, is here associated with the founding of Babylon and the introduction of hunting, magic, astronomy, and astrology, a common trope in Christian chronography.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ვარსკულავთ-მრიცხუველობაჲ","severity":"info","text":"The compound 'varskulavt-mricxuvēlobay' denotes 'astronomy' (lit. 'star-counting'), while 'varskulavt-mzmnēlobay' denotes 'astrology' (star-divination).","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"შობათ-მეტყუელებაჲ","severity":"info","text":"The term 'šobat-metq'uelēbay' (genethlialogy) refers to the art of casting horoscopes based on nativities, said to have been learned by the Greeks from the Persians.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"სიდირონ","severity":"info","text":"Mount Sirion (or Sirion) is identified with Mount Hermon or a location in Syria; the reference to the pillar surviving the Flood is drawn from Josephus, Ant. 1.70–71.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"","severity":"caution","text":"The Georgian text contains lacunae and uncertain readings, especially in the section on celestial lore and genethlialogy, indicated by ellipses in the edition.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'Mount Sirion' is ambiguous; it may refer to Mount Hermon or a different Syrian peak.","The phrase 'second stone, a hard one' is unclear: it may refer to a second pillar or a second type of stone.","The passage on genethlialogy is fragmentary, making the precise transmission from Persians to Greeks uncertain."],"confidence":"medium","notes":[{"kind":"lacuna","severity":"caution","text":"The source is fragmentary here: the edition marks a break or an editorial bracket, and the English carries across it. Treat the bridge as supplied, not translated."}]},{"i":2,"ref":"p2","source":"რომელნიცა განღმრთობასა ნებროთისასა [და] ვარსკულავთა შორის ზეცათა შინა ყოფასა მისსა იტყჳან, რომლისათჳს იტყჳს მოსე: \"შეიქმნა დასაბამი მეფობისა მისისა ბაბილონი და ხალანი ქუეყანასა სენარისასა, სადა/იგი გამოვიდა ფილისტიმ.\" კრონოს[ის-თჳს]. ხოლო ტომისაგან სემისა და ასურისა _ რომლისაგან ასურასტანელნი, _ რომელმან დაიპყრა ასურეთი და სპარსეთი და სხუანი კერძონი აღმოსავალისანი, გამოჩნდა სხუაჲცა ვინმე კაცი, ნათესავით გმირი, სახელით კრონოს თანამოსახელეობისა-ებრ ცთომილისა მის ვარსკულავისა. ხოლო იქმნა ესეცა ძლიერ ფრიად და მრავალნი დაიმორჩილნა და ეუფლა და პირველად წარმოაჩინა მეფობაჲ და მპყრობელობაჲ სხუათა კაცთაჲ და იქმნა დასაბამ მეფობისა ასურასტანელთაჲსა ორმეოც და ათექუსმეტ წელ; და მოიმორჩილა ყოველი ქუეყანაჲ სპარსეთისაჲ დამწყებელმან ასურეთით. ხოლო ესხნეს ძენი ორნი და ასული ერთი: და ერთსა მას უწოდა დია სახელად ცთომილისა მის ვარსკულავისა, ხოლო მეორესა სახელ სდვა ნინონ; ხოლო ასულსა ირა, რომელიცა მიიყვანა ცოლად პიკოს, რომელსა ერქუა ზევსცა, დაჲ თჳსი ირა. [ნინონის-თჳს.] ხოლო შემდგომად კრონოჲსა მეფე იქმნა ნინოს, ძე მისი, ორმეოც და ათორმეტ წელ, რომელმანცა დედაჲ თჳსი სემირამი მიიყვანა რაჲ ცოლად თჳსსა, სჯულად მიიღეს სპარსთა მიყვანებაჲ დედისა და დათაჲ დიაჲს მიერ მითხოისათჳსცა დისა თჳსისა ირაჲსსა.","english":"Those who speak of the deification of Nimrod and of his being among the stars in the heavens, concerning whom Moses says: \"The beginning of his kingdom was Babylon and Chalan in the land of Sennaar, whence the Philistine came forth.\" [Concerning Cronos.] But from the tribe of Shem and of Assur—from whom the Assyrians descend—who subdued Assyria and Persia and other regions of the East, there also appeared another man, a hero by lineage, named Cronos, after the name of that errant star. And he too became very mighty and subdued and ruled over many, and first introduced kingship and dominion over other men, and he became the beginning of the kingship of the Assyrians for forty-two and eighteen years; and he subdued the whole land of Persia, beginning from Assyria. And he had two sons and one daughter: and he called one Dia, after the name of that errant star, and the other he named Ninos; and the daughter Ira, whom Picos, who was also called Zeus, took as wife, his own sister Ira. [Concerning Ninos.] And after Cronos, Ninos, his son, became king for forty-two and twelve years, who took his own mother Semiramis as his wife; and the Persians adopted as law the taking of a mother and a sister, because of Dia's taking of his own sister Ira.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"შეიქმნა დასაბამი მეფობისა მისისა ბაბილონი და ხალანი ქუეყანასა სენარისასა, სადა/იგი გამოვიდა ფილისტიმ.","severity":"info","text":"The Georgian text quotes Moses (Genesis 10:10-11) on Nimrod's kingdom beginning at Babylon and Chalan in Shinar, whence the Philistine came.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"კრონოს","severity":"info","text":"Cronos is identified as a hero from Shem's line, named after the errant star (Saturn), and is distinct from the deified Nimrod mentioned earlier.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ნინონ","severity":"info","text":"Ninos, son of Cronos, is said to have married his mother Semiramis, a practice the Persians adopted as law, echoing the earlier marriage of Dia to his sister Ira.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"ორმეოც და ათექუსმეტ წელ","severity":"caution","text":"Cronos's reign is given as 42 and 18 years (likely a textual corruption or conflation of two numbers); Ninos's reign is 42 and 12 years.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"[ნინონის-თჳს.]","severity":"info","text":"The bracketed headings '[Concerning Cronos]' and '[Concerning Ninos]' mark structural divisions in the chronicle, typical of Georgian monastic compilations.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The reign lengths for Cronos and Ninos are given as two numbers each (e.g., 42 and 18 years), possibly indicating a scribal error or a combined total; the exact meaning is unclear.","The identification of 'Chalan' and 'Sennaar' with biblical locations is assumed but not specified in the text."],"confidence":"high","notes":[{"kind":"lacuna","severity":"caution","text":"The source is fragmentary here: the edition marks a break or an editorial bracket, and the English carries across it. Treat the bridge as supplied, not translated."}]},{"i":3,"ref":"p3","source":"ხოლო ნინოს, მპყრობელ რაჲ ექმნა ასურასტანსა და აღაშენა მას შინა ქალაქი დიდი ფრიად ადგილსა სამისა დღისა გზისასა, რომელსა უწოდაცა სახელი სახელსა თჳსსა ზედა ნინევი, პირველად მეფე იქმნა მას შინა; რომლისა ნათესავისაგან გამოჩნდა ზოროასტროს, სახელ-განთქუმული იგი ვარსკულავთ-მრიცხუველი სპარსთაჲ, რომელსა ეგულებოდა რაჲ აღსრულებაჲ, ილოცა ცისა მიმართ რათა განსალევნელ იქმნეს ცეცხლისა, და ჰრქუა სპარსთა: \"უკუეთუ დამწუას მე ცეცხლმან, დამწუართაგან ძუალთა ჩემთა მიიხუენით და ჰმარხენით, და არა მოაკლდეს მეფობაჲ ქუეყანისაგან თქუენისა, ვიდრემდის ჰმარხვიდეთ ძუალთა ჩემთა, და, ვითარცა ილოცა ორიონისა მიმართ, განილია ცეცხლითა ჰაერისაჲთა და მიიხუნეს სპარსთა ავლ ქმნილნი იგი ძუალნი, რომელთა ჰმარხვენ ვიდრე აქამომდე.\" [თურრას-თჳს.] ხოლო შემდგომად ნინონისსა მეფე იქმნა ასურასტანს თურრას ვინმე სახელით, წელიწადთა ოცდაათთა, რომელსა სახელ სდვესცა სახელად ცთომილისა მის ვარსკულავისა არეა და რომლისა-თჳს ძეგლიცა აღჰმართეს პირველად ასურასტანელთა; და ვიდრე მოაქამდე, ვითარცა ღმრთისა თაყუანისმცემელნი მისნი, უწოდენ სპარსულად ვაალ, რომელ არს ღმერთი, ვინაჲცა არს არის ღმერთ ბრძოლათა, რომელსა დანიელცა მოიჴსენებს, ვითარცა სპარსთა მიერ თაყუანისცემულსა და მსახურებულსა.","english":"Now as for Ninos, who became ruler of Assyria and built there a great city at a place three days' journey distant, which they named after his own name, Nineveh, he first became king there; from whose lineage appeared Zoroaster, that renowned astrologer of the Persians, who, desiring to accomplish something, prayed to the sky that he might become impervious to fire, and said to the Persians: \"If fire burns me, take the bones from my burnt remains and preserve them, and kingship shall not vanish from your land as long as you preserve my bones\"; and, as he prayed to Orion, he was consumed by aerial fire, and the Persians took those evil-made bones, which they preserve to this day. [Concerning Turras.] After Ninos, a certain Turras by name became king of Assyria for thirty years, to whom they gave the name of that erring star, Ares, and for whom the Assyrians first erected a statue; and until this day, as his worshippers, they call him in Persian Baal, which is God, whence he is the god of battles, whom Daniel also mentions as worshipped and served by the Persians.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ნინოს","severity":"info","text":"Ninos is the Georgian form of the Greek Νῖνος, the legendary founder of Nineveh and first king of Assyria, derived from the Hellenistic tradition of Ctesias.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ზოროასტროს","severity":"info","text":"Zoroaster is here identified as a Persian astrologer descended from Ninos, a conflation of the historical Zarathustra with legendary figures common in late antique and Byzantine chronography.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"","severity":"info","text":"The account of Zoroaster's death by heavenly fire and the preservation of his bones echoes traditions found in the Suda and in Pseudo-Clementine Recognitions, reflecting a Christian polemical reworking of Persian religious lore.","cites":[],"named_sources":["Suda","Pseudo-Clementine Recognitions"],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"დანიელცა","severity":"info","text":"The reference to Daniel mentioning Baal as a Persian god alludes to Daniel 14 (Bel and the Dragon), where Daniel exposes the fraud of the idol Bel, equated here with the Assyrian-Persian deity.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"თურრას","severity":"info","text":"Turras is a variant of the Greek Θούρας or Θωράς, identified with the Assyrian king Ninus's successor and associated with the god Ares (Mars) in euhemeristic interpretation.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"ვაალ","severity":"info","text":"The identification of Baal as a Persian name for the god of battles reflects the Byzantine Christian tendency to conflate Semitic and Persian deities, here drawing on Daniel's polemic.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'aerial fire' (ცეცხლითა ჰაერისაჲთა) may refer to lightning or a celestial fire, but the exact mechanism of Zoroaster's death is left vague.","The identity of Turras is uncertain; he may be a conflation of the Assyrian king Tiglath-Pileser or a euhemerized deity."],"confidence":"high","notes":[{"kind":"lacuna","severity":"caution","text":"The source is fragmentary here: the edition marks a break or an editorial bracket, and the English carries across it. Treat the bridge as supplied, not translated."}]},{"i":4,"ref":"p4","source":"[ლამინის-თჳს სარდანაპალოჲს-თჳს.] ხოლო შემდგომად არესსა მეფე იქმნა ლამის ოც წელ და შემდგომად ლამინისსა განმეფნა სარდანაპალოს დიდი ოც და ათხუთმეტ წელ და მოიკლა სპარსთა მიერ, რომლისაცა მაქებელთა და მიმსგავსებულთა მისისა ჴორცთ-მოყუარებისა და ნაყროვნებისა და გემოთ-მოყუარებისათა წარწერნეს საფლავსა მისსა ზედა ვითარცა რეცა თჳთ მის მიერ წარწერილად პოვნილნი ესე ვითარნი რაიმე ვითარმედ \"ვჭამდი და ვსუემდი და ტრფიალებით და შუებით ვმოქალაქობდი რომელნიცა მქონან აწ და სიმდიდრედ ჩემდა მიმიხუმან ყოველნი, და რამეთუ აწ ნაცარ ქმნილვარ დიდისა ნინევისა მეფე\". არამედ ტყუილით სადმე დაწერეს ესე წარმწერელთა მათ მისთა, რამეთუ არა რაჲ აქუს აღსრულებულსა მათგან, რომელთა იგი ჭამდა და სუმიდა, არამედ სულმყრალობითად ხრწნილებად მიიწია ყოველი იგი: გარნა აქუს ხოლო უსჯულოჲსა ცხორებისა სულმყრალობაჲ, რომელი სამარადისოდ ლმობილ ჰყოფს ვნებულსა და საწყალობელსა სულსა მოჴსენებითა მათითა, რომელნი იგი უძღებებით და უსჯულოებით ექმნენ უბადრუკსა მას. [პერსევის-თჳს.] ხოლო შემდგომად სარდანაპალლოჲსა მეფე იქმნა პერსევს, ძე პიკუჲსი, ესე იგი არს დიოსისი, რომელმანცა ბრძოლა უყო და სძლო ლჳკაონელტა და ქალაქი აღაშენა მუნ და ძეგლი თჳსი აღჰმართა და სახელ სდვა ქალაქსა მას იკონიაჲ ხატისა მის გამო თჳსისა.","english":"After Lames, Laminis became king for twenty years, and after Laminis, the great Sardanapalus reigned for twenty-five years and was killed by the Persians. His flatterers and those who emulated his love of the flesh, his gluttony, and his love of pleasures inscribed upon his tomb, as if found written by him, these words: \"I ate and I drank, and with love and delight I lived in the city; all that I now have, all consider my wealth, and now I have become ashes, the king of great Nineveh.\" But those his scribes wrote this falsely, for none of what he ate and drank remains for him in his completed state; rather, all that has turned to putrid decay. Only the vileness of his lawless life remains, which perpetually makes the afflicted and pitiable soul mournful through the remembrance of those things which he, through intemperance and lawlessness, did to that wretched one. After Sardanapalus, Perseus became king, son of Pikus; this is the same as Dionysus, who fought and overcame the Lycaonians, built a city there, erected his own monument, and named that city Iconium after his own image.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"სარდანაპალოს","severity":"info","text":"Sardanapalus is the Hellenized name of the last king of the Neo-Assyrian Empire, traditionally identified with Ashurbanipal. The Georgian text follows the legendary account of his decadence and death.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ტყუილით","severity":"info","text":"The Georgian author explicitly rejects the authenticity of the epitaph attributed to Sardanapalus, calling it false. This reflects a Christian moralizing stance common in Byzantine chronicles.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"პერსევს, ძე პიკუჲსი, ესე იგი არს დიოსისი","severity":"info","text":"The identification of Perseus with Dionysus is unusual; classical mythology treats them as distinct. This syncretism may derive from late antique or Byzantine sources that conflated various figures.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"ოც და ათხუთმეტ წელ","severity":"info","text":"Sardanapalus is said to have reigned 25 years. This figure aligns with some classical accounts (e.g., Ctesias) but differs from the actual reign length of Ashurbanipal (c. 668–627 BCE).","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"იკონიაჲ","severity":"info","text":"Iconium (modern Konya) is here derived from the Greek εἰκών (image), linked to Perseus/Dionysus. This folk etymology was common in Byzantine and Georgian historiography.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"წარმწერელთა მათ მისთა","severity":"caution","text":"The Georgian text says 'those his scribes' wrote the epitaph falsely, but the syntax is ambiguous: it could mean the scribes of Sardanapalus or later writers. The reading adopted here takes it as his own flatterers.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'Lames' and 'Laminis' is unclear; they may be garbled names from Assyrian king lists.","The phrase 'those his scribes' could refer to Sardanapalus' own court scribes or to later historians; the Georgian text is ambiguous."],"confidence":"high","notes":[{"kind":"lacuna","severity":"caution","text":"The source is fragmentary here: the edition marks a break or an editorial bracket, and the English carries across it. Treat the bridge as supplied, not translated."}]},{"i":5,"ref":"p5","source":"ხოლო მოიმორჩილნა სხუანიცა სოფელნი და ისავრიას და კილიკიას მოწევნ/ული გარდაჰჴდა ჰუნისაგან თჳსისა და დაასვო წინაჲ კერძი ტერფისა თჳსისაჲ მიწასა, სადა იგი აღაშენაცა ქალაქი, და უწოდა მას ტარსონი ფერჴისა გამო ტჳსისა, რამეტუ ტარსონად უწოდიან თითთა კერძოსა ნაწილსა ტერფისასა. და წარემართა ასურასტანად და მოკლა სარდანაპალლოს და დაიპყრა ასურასტანი და იმეფა მატ ზედა ორმეოც და ათსამეტ წელ რომელმანცა სახელისა-ებრ თჳსისა სპარსად უწოდა მათ მომღებელმან ასურასტანელთაგან მეფობისამანცა და სახელისამან; და ასწავა მათ საძაგელიცა მემსხუერპლეობაჲ და მიდუსად სახელდებული მოგობაჲ, რომლისაგან მიდიად სახელ ედვა სოფელსა მათსა მოსაწყინელისა მის-თჳს სწავლულებისა რომლისა-ზე ცეცხლი გარდამოჴდა ზეცით სპარსეთს შინა. რომელი იხილა რაჲ, დაუკჳრდა და აღანთო ლამპარი მუნით და აღაშენა ტაძარი და ცეცხლი იგი დადვა მას შინა და უწოდა ტაძარსა მას ტაძარი უკუდავისა ცეცხლისაჲ. ხოლო დაადგინნა მუნ შინა კაცნი განკრძალულნი, რათა ჰმსახურებდენ და დაუშრეტელად ჰმარხჳდენ მას, რომელთაცა სახელ სდვა მოგუად.","english":"He also subdued other regions, and crossing from his own territory into Isauria and Cilicia, he set the sole of his foot upon the ground, where he built a city, and called it Tarson, because of his foot, for the part of the foot adjacent to the toes is called Tarson. And he set out for Assyria, killed Sardanapalus, seized Assyria, and reigned over it for forty-nine years, after which the recipient of his name from the Assyrians called it Persia, both the kingdom and the name; and he taught them the abominable practice of sacrifice and the magic called Magian, from which the land was named Media because of that abominable teaching, on account of which fire descended from heaven into Persia. When he saw this, he marveled, and from it he kindled a lamp, built a temple, placed that fire within it, and called that temple the Temple of the Undying Fire. And he appointed within it men set apart, to serve and to tend it unceasingly, whom he named Magi.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ტარსონ","severity":"info","text":"The Georgian term 'ṭarson' is glossed as the part of the foot adjacent to the toes, used here to explain the etymology of the city name Tarson (Tarsus).","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"მოგუად","severity":"info","text":"The term 'moguad' (Magi) is introduced as the name for the appointed priests of the undying fire, linking to the Magian tradition.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The narrative attributes the founding of Tarsus to a legendary king who subdued Isauria and Cilicia, a tradition not found in classical sources but reflecting local lore.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The account of fire descending from heaven and the establishment of the Temple of the Undying Fire echoes Zoroastrian fire cult practices, here attributed to the Magi.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The reign of the king who killed Sardanapalus is given as 49 years, a specific figure not corroborated by other historical sources.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"","severity":"caution","text":"The identification of the king who subdued Isauria and Cilicia is ambiguous; the text does not name him, but context suggests Ninus or a predecessor.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the king who subdued Isauria and Cilicia is not specified; the narrative may conflate figures from Assyrian and Persian history.","The etymology of Tarsus from 'ṭarson' (part of the foot) is a folk etymology not supported by historical linguistics."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":6,"ref":"p6","source":"რომელიცა ჩუეულებაჲ ვიდრე მოაქამდე მრავლითა პატივითა უპყრიეს სპარსთა და ცეცხლის მსახურ არიან მოცემისაებრ მეფისა მათისა პერსევისა აწ უკუე პირველი ვიდრე-მე არს ასურასტანელთა, ესე იგი არს ბაბილოვნელთა, მეფობაჲ, ხოლო მეორე სპარსთა თანა-მოსახელე ასურასტანელად და ბაბილოვნელად სახელდებულთა მათ. სოსტრის-თჳს. ხოლო შემდგომად პერსევისსა და მისსა შემდგომთა ჟამთა და მეფეთასა მეფე იქმნა ეგჳპტეს პირველად/ ნათესავისა[გან ქა]მისა კაცი ვინმე მრავალღონე, სახელით სოსტრი, ოც წელ, რომელმან ბრძოლა უყოცა ასურასტანელთა და დაიმორჩილნა იგინი, და ქალდეველთა და სპარსთა ვიდრე ბაბილოვნამდე; ესრეთვე ასიასაცა და ევროპსა და სკჳთიასა ბრძოლა უყო და დაიმორჩილნა იგინი. რომლისა-ზე იყო ერმი სამდიდებული, კაცი მეგჳპტელი და განსაკჳრვებელი სიბრძნითა წარმართთა შორის. ფარაოჲს-თჳს. ხოლო შემდგომად სოსტრისა მეფე იქმნა ეგჳპტეს ფარაო, რომელსა ნარახოცა ეწოდებოდა, ორმეოც და ათ წელ, რომლისაგან ყოველნი მეფენი ეგჳპტისანი ფარაოდ სახელ ისხნეს. ხოლო პირველ მოჴსენებულთა მათ პიკოჲს, ესე იგი არს დიოჲს, ჟამთა შინა გამო-ვინმე-ჩნდა კერძოთაგან დასავალისათა, ტომისაგან იაფეთისა, სოფელსა შინა არგიელთასა, სახელით ინახოს, რომელიცა პირველ მეფე იქმნა მას ქუეყანასა შინა, სადა იგი ქალაქიცა აღაშენა სახელსა ზედა მთოვარისასა და უწოდა მას იოპოლი.","english":"the custom of which, up to the present, the Persians have held in great honor, and they are servants of fire, according to the command of their king Perses. Now first, before the Assyrians—that is, the Babylonians—there was a kingdom; and second, the Persians, who are neighbors to those called Assyrians and Babylonians. Concerning Sostris. After Perses and the times and kings that followed him, a king arose in Egypt, first from the lineage of Ham, a certain man of many abilities, by name Sostris, for twenty years, who made war on the Assyrians and subdued them, and the Chaldeans and Persians as far as Babylon; likewise he made war on Asia, Europe, and Scythia and subdued them. In his time there was a certain Hermes Trismegistus, an Egyptian man, wondrous in wisdom among the pagans. Concerning Pharaoh. After Sostris, a king arose in Egypt, Pharaoh, who was called Narachotsa, for forty-two years, from whom all the kings of Egypt were named Pharaoh. And in the times of those first-mentioned Pikos, that is, Dios, there appeared from the western parts, from the tribe of Japheth, in the land of the Argives, a certain Inachos, who first became king in that land, where he also built a city in the name of the moon and called it Iopolis.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"სოსტრი","severity":"info","text":"Sostris (Sesostris) is a legendary Egyptian pharaoh, often identified with Senusret III, who in classical and medieval chronicles was credited with vast conquests in Asia and Europe.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ერმი სამდიდებული","severity":"info","text":"Hermes Trismegistus, the syncretic figure combining the Greek god Hermes and the Egyptian god Thoth, is here presented as a contemporary of Sostris, reflecting the Hellenistic and Byzantine tradition of his ancient wisdom.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ნარახოცა","severity":"info","text":"Narachotsa is likely a corruption or variant of the name of a Pharaoh; the text claims all subsequent Egyptian kings were called Pharaoh after him, a common etiological trope in medieval chronicles.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ინახოს","severity":"info","text":"Inachos is a figure from Greek mythology, the first king of Argos, here connected to the tribe of Japheth (Japheth, son of Noah), blending biblical and classical genealogies.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"სოსტრის-თჳս. ... ფარაოჲს-თჳს.","severity":"info","text":"The passage is divided by two marginal headings: 'Concerning Sostris' and 'Concerning Pharaoh,' marking a shift in focus from Persian customs to Egyptian kings and then to Greek origins.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"პიკოჲს, ესე იგი არს დიოჲს","severity":"info","text":"Pikos is identified with Dios (Zeus), indicating a syncretic chronology where Greek mythological figures are placed in a historical sequence after the Egyptian pharaohs.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'Narachotsa' is uncertain; it may be a corruption of a known pharaoh's name or a local tradition.","The phrase 'from the tribe of Japheth' reflects a biblical genealogy but its precise source in the Georgian tradition is unclear."],"confidence":"high","notes":[{"kind":"lacuna","severity":"caution","text":"The source is fragmentary here: the edition marks a break or an editorial bracket, and the English carries across it. Treat the bridge as supplied, not translated."}]},{"i":7,"ref":"p7","source":"ხოლო ლჳვიი, ასულმან დიოჲსმან, შეყოფილმან სახელით პოსიდონის ვისმან-მე, შვნა ვილონ და ანკჳორა; და ვილონ ვიდრე-მე წარვიდა ეგჳპტედ და მიიყვანა ცოლი, სახელით სიდა. და შვა ძე და უწოდა მას ეგჳპტე, რომლისაგან ეგჳპტემან მიიღო სახელის დებაჲ თჳსი, რომელი მეფე იქმნაცა მას შინა. ხოლო ანკჳორა მოიწია ფინიკედ და მიიყვანა ცოლი სახელით ტჳრო და აღაშენა ქალაქი სახელად მისსა, რომელსა შინა წარჰმართაცა მეფობაჲ. და შვნა ძენი სა/მნი და ასული ერთი, ფინიკია და ასურ და კილიკა და ევროპი, რომელიცა ტავროს მეფემან კრიტელთამან წარიყვანა ტყუედ და ქუეყანასა თჳსსა თრაკისს მიიყვანა და, ვინაჲთგან ქალწულ და შუენიერ იყო, იპყრა იგი თავისა თჳსისა ცოლად და უწოდა კერძოთა მათ სახელისა-ებრ მისისა ევროპია.","english":"Then Lyvia, the daughter of Dios, who was united with someone named Poseidon, bore Bilon and Ancyora. And Bilon went forth to Egypt and took a wife named Sida. And he bore a son and called him Egyptus, from whom Egypt received its own name, and he became king there. But Ancyora arrived in Phoenicia and took a wife named Tyro, and built a city named after her, in which he also ruled as king. And he bore three sons and one daughter: Phoenicia, Assur, Cilicia, and Europa, whom King Taurus of the Cretans carried off as a captive and brought to his own land of Thrace; and because she was a virgin and beautiful, he took her as his own wife and called those regions Europa after her name.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"ხოლო ლჳვიი, ასულმან დიოჲსმან, შეყოფილმან სახელით პოსიდონის ვისმან-მე","severity":"info","text":"The Georgian text introduces Lyvia as the daughter of Dios, united with someone named Poseidon. The phrase 'someone named Poseidon' may reflect a euhemeristic or genealogical tradition, common in late antique chronicles, that rationalizes mythological figures.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"ეგჳპტე","severity":"info","text":"The naming of Egypt after a mythical king Egyptus is a standard etiological trope in Hellenistic and Byzantine chronography, paralleling the story of the eponymous hero in Diodorus Siculus and later Christian chroniclers.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"background","lemma":"ევროპი","severity":"info","text":"The abduction of Europa by King Taurus of the Cretans echoes the classical myth of Europa and Zeus, but here rationalized: Taurus is a human king, and the setting is Thrace, not Crete. This reflects the euhemeristic method of Georgius Monachus.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"ხოლო ... ხოლო","severity":"info","text":"The passage uses a parallel structure: 'Then Lyvia ... bore Bilon and Ancyora' followed by separate accounts of each son's journey and rule, typical of genealogical narrative in chronicles.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ტავროს","severity":"info","text":"The name 'Taurus' (ტავროს) is the Greek word for 'bull', but here it is a personal name of a Cretan king, not a mythological animal. This is consistent with the chronicle's euhemeristic approach.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'Dios' (Διός) is ambiguous: it could refer to the god Zeus (genitive Dios) or a human king named Dios. The Georgian text treats it as a personal name.","The phrase 'ვისმან-მე' ('someone named') indicates uncertainty about Poseidon's identity, possibly a gloss by the translator or a sign of a corrupt source."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":8,"ref":"p8","source":"ხოლო ეგულებოდა რაჲ სიკუდილი ანკჳორს, განაჩინა ყოვლისავე მის მორჩილებასა მისსა ქუეშე მყოფისა ქუეყანისა სამად განყოფაჲ სამთა ძეთა მისთა ზედა: და ფჳნიკა უკუე მიიღო ტჳროსი და საზღვარნი მისნი და უწოდა მას ფჳნიკია; ხოლო ასურ ხუედრებულსა მისდა ქუეყანასა სახელ სდვა ასურეთი, ეგრეთვე კილიკა სახელი თჳსი უწოდა ქუეყანასა ნაწილსა თჳსსა, რომელ არს კილიკიაჲ ხოლო ჟამთა ფჳნიკის მეფობისათა იყო ირაკლი ტჳროელი ფილოსოფოსი, რომელმან მოიპოვა საღებავი პორფირისაჲ: რამეთუ იქცეოდა რაჲ ზღჳს კიდესა ტჳროჲსასა, იხილა სამწყემსოჲ ძაღლი, რომელი ჭამდა კონქჳლად სახელდებულსა მას კოხლიოსა. ხოლო მწყემსმან ჰგონა, ვითარმედ სისხლი დამოსდის ძაღლსა; ამის-თჳს მიიღო საწმისი მატყლისაჲ და მოჰჴოცა შთამომავალი იგი პირისაგან მისისა, და, ვითარცა შეიღება მატყლი, გულის-ხმა ყო ირაკლი, ვითარმედ არა სისხლი, არამედ საღებავი არს იგი, რომელიცა დაუკჳრდა და, ვითარცა დიდი რაჲმე ნიჭი, მიართუა იგი მეფესა ფჳნიკს, რომელსა უფროჲსღა [მისსა] დაუკჳრდა და ბრძანა კონქჳლისაგან შეღებვაჲ მატყლისაჲ და ქმნად მის-თჳს შესამოსელი.","english":"When the death of Ancyorus was approaching, he ordered that all the land under his dominion be divided into three parts among his three sons: and Phoenica received Tyre and its borders and called it Phoenicia; and to the land allotted to Assur he gave the name Assyria; likewise Cilica gave his own name to the portion of land that is Cilicia. And in the time of the reign of Phoenicus there was Heracles of Tyre, a philosopher, who discovered the purple dye: for as he was walking along the seashore of Tyre, he saw a shepherd’s dog eating the shell called the murex. And the shepherd thought that blood was coming from the dog; for this reason he took a fleece of wool and wiped the discharge from its mouth, and when the wool was dyed, Heracles realized that it was not blood but a dye, and he was amazed; and as if it were a great gift, he presented it to King Phoenicus, who was even more amazed and ordered that wool be dyed from the murex and garments be made from it.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"ანკჳორ","severity":"info","text":"The name Ancyorus (ანკჳორ) corresponds to Ancyora in the previous passage; the Georgian text uses the nominative form here.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ფճնիկա","severity":"info","text":"The Georgian 'ფճնիկა' (Phoenica) is a variant of 'Phoenicia'; the text distinguishes it from the son Phoenicus (ფճնիկ) later.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ირაკლի","severity":"info","text":"Heracles of Tyre (ირაკლի) is a legendary figure associated with the discovery of purple dye; this story is known from classical sources (e.g., Pliny the Elder).","cites":[],"named_sources":["Pliny the Elder"],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"კոնխճլի","severity":"info","text":"The 'murex' (κογχύλιον) is a sea snail from which Tyrian purple dye was extracted; the Georgian 'კոնխճլի' reflects the Greek term.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"ხოლո","severity":"info","text":"The passage begins with 'ხოლո' (then), a common narrative connective in Georgian chronicles, marking a new episode.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"სამწճեմսո","severity":"caution","text":"The word 'სამწճեմսո' (shepherd's) is a hapax or rare form; the reading is secure from context but the exact derivation is uncertain.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The name 'Ancyorus' (ანկճոր) may be a variant of 'Ancyora' from the previous passage; the text does not clarify the relationship.","The phrase 'ფճնիկա' could be interpreted as either a person or a region; the translation takes it as a person (Phoenica) receiving Tyre."],"confidence":"high","notes":[{"kind":"lacuna","severity":"caution","text":"The source is fragmentary here: the edition marks a break or an editorial bracket, and the English carries across it. Treat the bridge as supplied, not translated."}]},{"i":9,"ref":"p9","source":"და ესრეთ პირველ შეიმოსა რაჲ მან პორფირი შესამოსელი, ყოველთა დაუკჳრდა უცხოჲსა მის შესამოსლისა სახე; რომლისა-თჳს ბრძანებაჲ დადვა მეფემან ფინიქს, რათა არავინ მეფობისა მისისა მიმდგომთაგანმან იკადროს შემოსაჲ მისი, არამედ მხოლოდ მან ოდენ და შემდგომთა მისთა მეფეთა ფინიკიაჲსათა; რომლისა მიერ მეფედ იცნობებოდეს მჴედრობისაგან და ყოვლისავე სიმრავლისა ფერითა ეგე ვითარისა მის შესამოსლისაჲთა. რამეთუ პირველ არა უწყოდეს კაცთა ღებვაჲ სამოსელთა ფერებისაჲ, რომლისა-თჳს არცა ადვილად გამოირჩეოდა მეფე მიმდგომთა თჳსთაგან. ელადელთა-თჳს. ხოლო შემდგომად ჟამთა მათ და მეფეთა მეფე იქმნა ელლადას პელოფს ვინმე ლჳდი, რომელმან აღაშენა მუნ ქალაქი და უწოდა მას სახელი პელოპონნისონ, რომლისა მიერ პელოპონნისოდ იწოდებიან ელადელნი. კჳროსის-თჳს სპარსისა და კრისსოჲს-თჳს. აწ უკუე მეფე იქმნა ასურასტანს კრონოს და ნინოს და სარდანაპალლოს და შემდგომითი შემდგომად მათსა სხუანი ვიდრე მაროდაქისამდე და ნაბუქოდონოსორისსა და შვილთა მისთა. ხოლო შემდგომად მათსა და დარიოსისა მეფე იქმნა კჳროს სპარსი ოც და ათორმეტ წელ და მოიკლა სპარსეთს.","english":"And when he first put on the purple garment, all were amazed at the strange appearance of that vestment; for this reason King Phoenix issued a decree that no one among his subjects should dare to wear his garment, but only he himself and the subsequent kings of Phoenicia; by this they would be recognized as king from among the cavalry and from the entire multitude by the color of that garment. For previously men did not know how to dye garments in colors, for which reason the king was not easily distinguished from his subjects. Concerning the Hellenes. But after those times and kings, a certain Pelops the Lydian became king of Hellas, who built a city there and called it Peloponnesus, by which the Hellenes are called Peloponnesians. Concerning Cyrus the Persian and Croesus. Now then, Cronos and Ninus and Sardanapallus became kings of Assyria, and after them others in succession until Marodach and Nebuchadnezzar and his sons. But after them and Darius, Cyrus the Persian became king for twenty-two years and was killed in Persia.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"ფორფირი","severity":"info","text":"The Georgian term 'ფორფირი' (porfiri) is a loan from Greek 'πορφύρα', referring to the purple dye or garment associated with royalty. The passage explains its introduction as a royal prerogative by King Phoenix.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"Pelops the Lydian","severity":"info","text":"The reference to Pelops the Lydian as king of Hellas and founder of Peloponnesus reflects a common Greek myth, but the Chronicon's version may conflate or adapt traditions. Pelops is typically associated with the Peloponnese, not a city named Peloponnesus.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"Cyrus the Persian","severity":"info","text":"The text states Cyrus the Persian reigned for twenty-two years and was killed in Persia. This diverges from standard accounts (e.g., Herodotus) where Cyrus reigned about 30 years and died in battle against the Massagetae.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"Concerning the Hellenes","severity":"info","text":"The phrase 'ელადელთა-თჳს' (concerning the Hellenes) and similar headings (e.g., 'კჳროსის-თჳს') mark topical divisions in the Chronicon, indicating a systematic arrangement of material by region or ruler.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"background","lemma":"Sardanapallus","severity":"info","text":"Sardanapallus, a legendary Assyrian king, appears in Greek sources (e.g., Ctesias) as a figure of decadence. The Chronicon includes him in a king list, reflecting the reception of Hellenistic historiography in Georgian tradition.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"Marodach and Nebuchadnezzar","severity":"caution","text":"The sequence 'Marodach and Nebuchadnezzar and his sons' is ambiguous: Marodach may be a variant of Marduk or Merodach (a Babylonian god or king), and the relationship to Nebuchadnezzar is unclear. The text may compress multiple reigns.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'Marodach' is uncertain; it may refer to the Babylonian god Marduk or a king named Merodach (e.g., Marduk-apla-iddina II).","The phrase 'after them and Darius' is unclear: which Darius is meant, and whether this refers to Darius I or a later figure.","The duration of Cyrus's reign (22 years) and his death in Persia conflict with other historical sources."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":10,"ref":"p10","source":"რომლისა ზედა აღდგა რაჲ კრისსოს, მეფე ლჳდთაჲ, დამორჩილებისა-თჳს მახლობელთა მისთა სოფელთა და მშორობელთა სა/მთავროთა, მიუმცნო კჳროსს, რათა ანუ მიუტეოს მას მეფობაჲ სპარსთაჲ, ანუ ბრძოლით შეემთხჳოს მას მიმავალსა ხოლო კჳროსს ვითარცა ესმნეს ესე, ყოვლით-ურთ შეშინებულ და შეურვებულ იქმნა და მოვლინებულთა ვიდრე-მე პასუხ უგო და წარავლინნა, ხოლო თჳთ ჰინდოეთსა ქუეყნად განიზრახა სივლტოლაჲ. რომელი ესე ისწავა რაჲ ცოლმან მისმან ჰრქუა მას: \"რაჲსა ესრეთ შეურვებულ და უღონო ქმნილ ხარ და განუზრახველად გნებავს ქმნაჲ ამისი.\" ხოლო მან ჰრქუა მას: \"და რაჲ ვინ სხუა განმაზრახოს ქმნად\"; და მან მიუგო: \"დარიოსის-ზე პირველისა ქმრისა ჩემისა იყო ვინმე ებრაელი წინაჲსწარმეტყუელი, სახელით დანიელ, ნატყუენავისაგან ძეთა ისრაჱლისათაჲსა, ძლიერი სიტყჳთა და საქმითა. რომელი დიდად პატიოსნად და განიზრახად ფრიად გამოცდილად აქუნდა დარიოსს და რომელი აწ მოხუცებულებისა-თჳს მისისა მისდად განკუთნვილსა ქუეყანასა შინა იქცევის თჳსაგან, რომლისა უკუეთუ შენცა მსმენელ იქმნე განზრახვისა, კეთილად ჰყო\". ხოლო კჳროსს ესმა რაჲ ესე, მეყსეულად წარავლინნა წარჩინებულნი თჳსნი, რათა მრავლითა პატივითა მოიყვანონ იგი მისსა.","english":"And when Crisus, king of the Lydians, rose up against him for the subjugation of his neighboring villages and distant principalities, he sent word to Cyrus, either to cede to him the kingship of the Persians, or to meet him in battle as he advanced. But when Cyrus heard this, he became utterly troubled and perplexed, and he gave some answer to the envoys and sent them away, while he himself contemplated flight to the land of India. When his wife learned of this, she said to him: \"Why have you become so perplexed and powerless, and why do you wish to do this without due consideration?\" And he said to her: \"And who else can advise me what to do?\" And she answered: \"In the time of Darius, my first husband, there was a certain Hebrew prophet, by name Daniel, from among the captive children of Israel, mighty in word and deed. He was held in great honor and very highly esteemed by Darius for his counsel, and now, because of his old age, he dwells in the land allotted to him, living by himself. If you also would listen to his counsel, it would be well.\" When Cyrus heard this, he immediately sent his nobles to bring him with great honor to him.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"კრისსոս","severity":"info","text":"The name 'Crisus' (Greek Κροῖσος) is a variant for Croesus, the historical king of Lydia. The Georgian form reflects a common orthographic adaptation.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"","severity":"info","text":"The narrative of Cyrus consulting Daniel appears in the biblical Book of Daniel (Dan 6) and later traditions. This passage adapts that story, placing Daniel in the time of Darius the Mede, a figure of debated historicity.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage forms a dialogue within the larger narrative, where Cyrus's wife (historically Cassandane or a legendary figure) advises him to seek Daniel's counsel, mirroring a common motif of wise counsel in crisis.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The text conflates the reigns of Darius and Cyrus, as in the Book of Daniel. Historically, Cyrus conquered Lydia (c. 546 BCE) before the Persian conquest of Babylon (539 BCE), but Daniel is placed here in the time of Darius.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"background","lemma":"","severity":"info","text":"The Georgian Chronicon (Gior.Mon.) incorporates biblical and legendary material, reflecting the Byzantine and Georgian historiographical tradition that harmonized secular history with scriptural narratives.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of Cyrus's wife is not specified; she may be a composite figure. The location of Daniel's dwelling is vague ('the land allotted to him')."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":11,"ref":"p11","source":"რამეთუ საყუარელ არს ჭირთა შინა მრავალთა უსასწრაფოესად შერაცხაჲ ღონიერებისა დედათაჲსაჲ მამათაჲსასა და ღმრთისა მიმართისა მილტოლვისა უსაკუთრესად და უმჴურვალესად შეხებაჲ ხოლო კრის/სოს შემდგომად უკუმოქცევისა კჳროსის მიმართ მივლინებულთა მათ მისთაჲსა. წარავლინნა კაცნი სარწმუნონი სამისნოდ, რათა იმისნოს პჳთიაჲსაგან, უკუეთუ მძლე ექმნებისა კჳროსს სადა იგი შე-რაჲ-ვიდა მისანი და ილოცა, მიიღო გამოცხადებაჲ პჳთიაჲსაგან ვითარმედ \"კრისსოს, ალჳნს მდინარესა წიაღსრულმან, მთავრობაჲ დიდი დაჰჴსნას.\" რომელი დაწერა ქარტასა ზედა და მისცა კრისსონის მიერ მოვლინებულთა მათ. ხოლო საღმრთოჲ დანიელ, მოიწია რაჲ კჳროსისა, ჰრქუა მას კჳროს: \"მითხარ მე უფროჲსად ბრძენო, უკუეთუ მძლე ვექმნები ლაღსა და ამპარტავანსა კრისსონს.\" ჰრქუა მას დანიელ: \"მინდობილ იყავ, ვითარმედ სძლევ კრისსონს და მიიყვანებ მას ტყუედ, რამეთუ შენთჳს თქუა ესაია წინაჲსწარმეტყუელმან. \"ესრეთ იტყჳს უფალი ცხებულსა კჳროსს, რომლისასა უპყარ მარჯუენესა დამორჩილებად წინაშე მისსა ნათესავნი და ძალი მეფეთაჲ განვაქარვო. მან აღაშენოს ქალაქი ჩემი და ტყუეობაჲ ერისა ჩემისაჲ მოაქციოს, თქუა უფალმან საბაოთ.\" ხოლო კჳროსს ესმნეს რაჲ ესე, დავარდა ფერჴთა-თანა დანიელისთა და თქუა: \"ცხოველ არს უფალი ღმერთი შენი.","english":"For it is more pleasing in many hardships to consider the swiftness of the strength of mothers and fathers, and to cling to the love of God more intimately and more unwaveringly. But after the retreat of those sent by him to Cyrus, Crisus sent trustworthy men to Delphi, so that they might inquire of the Pythia whether he would be mightier than Cyrus. And when he entered and prayed, he received a revelation from the Pythia: \"Crisus, crossing the Halys River, will destroy a great dominion.\" This he wrote on a tablet and gave to those sent by Crisus. But the divine Daniel, when he came to Cyrus, Cyrus said to him: \"Tell me, O wisest one, whether I will be mightier than the proud and arrogant Crisus.\" Daniel said to him: \"Be confident that you will defeat Crisus and lead him captive, for concerning you the prophet Isaiah said: 'Thus says the Lord to the anointed Cyrus, whose right hand I have taken to subdue before him the nations and to scatter the power of kings. He shall rebuild my city and bring back the captivity of my people, said the Lord of Hosts.'\" And when Cyrus heard this, he fell at the feet of Daniel and said: \"Alive is the Lord God of yours.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"პჳთიაჲ","severity":"info","text":"The Georgian term 'p'wit'iyay' transliterates the Greek Πυθία (Pythia), the priestess of Apollo at Delphi. The text uses this Hellenic term without Christian gloss.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ესაია","severity":"info","text":"The quotation attributed to Isaiah conflates Isa 45:1 (Cyrus as anointed) with Isa 44:28 (rebuild city, return captives). The Georgian follows the LXX tradition, not the Hebrew.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"კრისსოს, ალჳნს მდინარესა წიაღსრულმან","severity":"info","text":"The oracle's wording echoes Herodotus (1.53): Croesus crossing the Halys will destroy a great empire. The Georgian version shortens the oracle and omits the ambiguity of the original.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The passage juxtaposes two oracles: one from the Pythia (pagan) and one from Daniel (biblical). This diptych contrasts false prophecy with true prophecy, a common device in Christian chronography.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The Georgian Chronicon adapts the Cyrus-Croesus narrative from Eusebius' Chronicle and possibly from the Syriac tradition, inserting Daniel as a prophetic figure to Christianize the Persian king.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"სამისნოდ","severity":"caution","text":"The Georgian 'samisnod' (to Delphi) is a hapax in this text; the reading is secure but the orthography may reflect a scribal variant. The English draft renders it as 'to Delphi'.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The opening sentence ('For it is more pleasing...') is a moralizing gloss whose source is unclear; it may be a scribal addition.","The oracle's wording in Georgian is truncated compared to Herodotus; the text does not clarify whether the Chronicon knew the fuller version."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":12,"ref":"p12","source":"მე განუტევო ისრაჱლი ქუეყანით ჩემით, რათა ჰმსახურებდენ ღმერთსა მათსა იერუსალჱმს შინა.\" და აღჭურვილმან წყობა ყო კრისსონის მიმართ. ხოლო კრისსონს ვითარცა ესმა მიგებაჲ იგი სამისნოჲსა მის ხრიზმოსისაჲ, მიიმართა კჳროსის მიმართ სიმრავლითა ძალისაჲთა და წია/ღმოჴდა მდინარესა ალჳნსა და, შეემთხჳა რაჲ კჳროსს სიფიცხესა ზამთრისა დიდისასა, იძლია: და ეგულებოდა სივლტოლაჲ ერისა-თანა თჳსისა, გარნა სავსებითა მდინარისა მის წყალთაჲთა ვერ შეუძლო წიაღსლვაჲ. ამისა-თჳს ტყუედ წარქცეულ იქმნა და დაეცა სიმრავლე ოთხასი ათასისა მბრძოლისაჲ, რომელთაგანნი დაშთომილნი ტყუედ წარიყვანნა დარიოს. ხოლო კრისსონ შეკრული აღაბა ძელსა და განქიქებული უჩუენა ყოველსა სიმრავლესა მჴედრებისა თჳსისასა. ამის შემდგომად აღიყვანა სპარსეთად და მუნ სიკუდილსა მისცა იგი. და უცხოთა და ზეშთა ძალისათა გულის-მთქუმელმან თავიცა თჳსი და თჳსნი წარწყმიდნა სიმრავლითა უძღებებისაჲთა ხოლო ძენი ისრაჱლისანი ყოველნი მეყსეულად ზორობაბელის-თანა განუტევნა აღსლვად იერუსალჱმად. და ესრეთ კჳროსის მიერ დაიჴსნა მუფობაჲ ლჳდთაჲ მპყრობელ-ქმნილი ორას ოც და ათორმეტ წელ. დარიოსის-თჳს. ხოლო შემდგომად კჳროსისა მეფე იქმნა დარიოს, ძე მისი, რომელსა კამვისოსცა ეწოდებოდა, რვა წელ. არტაქსერსის-თჳს.","english":"I will release Israel from my land, so that they may serve their God in Jerusalem.\" And having armed himself, he set out against Croesus. But when Croesus heard of that reception of his own chrism, he set out against Cyrus with a multitude of his forces and crossed the river Halys, and having encountered Cyrus in the great severity of winter, he was defeated; and he intended to flee with his people, but because of the fullness of the waters of that river he was unable to cross. For this reason he was taken captive and a multitude of four hundred thousand fighters fell, of whom the survivors were led away captive by Darius. But Croesus, bound, was raised on a stake and shown as condemned to the whole multitude of his own horsemen. After this he was taken to Persia and there given over to death. And the soothsayer of foreign and superhuman powers destroyed both himself and his own by a multitude of excesses. But all the sons of Israel were immediately released with Zerubbabel to go up to Jerusalem. And thus by Cyrus the captivity of the Lydians, which had been made captive for two hundred and twelve years, was ended. Concerning Darius. But after Cyrus, Darius, his son, who was also called Cambyses, became king for eight years. Concerning Artaxerxes.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"კრისსონ","severity":"info","text":"Croesus, king of Lydia, is a historical figure known from Herodotus. The Georgian chronicle adapts his story, including the oracular consultation and defeat by Cyrus.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"სამისნოჲ","severity":"info","text":"The Georgian term 'samisnoy' translates 'chrism' or 'anointing', here referring to the oracular response (the 'chrism' of the Pythia). The English draft renders it as 'reception of his own chrism'.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"ორას ოც და ათორმეტ წელ","severity":"info","text":"The text states the Lydian captivity lasted 212 years, a figure not found in standard classical sources; it likely reflects a chronographic tradition used by Georgius Monachus.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"დარიოს, ძე მისი, რომელსა კამვისოსცა ეწოდებოდა","severity":"caution","text":"The text identifies Darius as Cyrus's son and calls him Cambyses, conflating two distinct Persian kings (Cambyses II and Darius I). This is a historical inaccuracy in the chronicle.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ძენი ისრაჱლისანი ... ზორობაბელის-თანა","severity":"info","text":"The release of the sons of Israel with Zerubbabel echoes the biblical account of the return from Babylonian exile (Ezra 1–2). The chronicle integrates this into the narrative of Cyrus's reign.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"დარიოსის-თჳս ... არტაქსერსის-თჳს","severity":"info","text":"The passage ends with two section headings ('Concerning Darius' and 'Concerning Artaxerxes'), marking a structural division in the chronicle's sequential treatment of Persian kings.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'Darius' as Cyrus's son is historically confused; the text may be following a chronographic source that conflated Cambyses and Darius.","The figure of 212 years for the Lydian captivity is unattested in classical sources and its origin is unclear."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":13,"ref":"p13","source":"ხოლო შემდგომად კამვისოჲსა მეფე იქმნა არტაქსერქსი, მოჴსენედ სახელდებული, ოც წელ, რომლისა-ზე იყო ვინმე იტალიას მპყრობელი სამთავროჲსა ერთისაჲ, სახელით პალას, რომელმან აღაშენა სახლი ყოვლად დიდი, რომლისა მსგავსი არა იპოებოდა გარემოსა მას სოფლებსა, და პალატად სახელ სდვა მას. რომლისა გამო პალატად ეწოდების სა/მეფოსა სამკჳდრებელსა. ჰრომისა-თჳს. მერმე შემდგომად ამათსა მეფე იქმნა რომოს, მაშენებელი ჰრომისაჲ, და რიმოს, ძმაჲ მისი. რომელთა განაახლეს და აღაშენეს პალატად წოდებული სამეფოჲსა პალატისა სახლი და ტაძარი დიდი აღჰმართეს და სახელ სდვეს მას კაპეტოლიონად ჰრომისა, რომელ არს ჰრომაულად თავი ქალაქისაჲ. ვინაჲცა მეფობასა მათსა შინა ურთი-ერთას მტერობად მოვიდეს იგინი: და მოიკლა რომოჲს მიერ რიმონ, და მეფობდა მარტოჲ რომოს და, ვითარცა განასრულნა ზღუდენი და შეამკო ქალაქი და ტაძარი არეოჲსი აღაშენა და თუესა მარტისასა სრულ ყო ენკენიობაჲ მისი და უწოდა თუესა მას მარტი, რომელსა პირველ ტრიმონ ეწოდებოდა, რომელ არს არეოს. რომლისაცა დღესასწაულსა წლითი-წლად აღმასრულებელნი ჰრომნი სახელ სდებენ დღესა დღესასწაულისასა მოქცევად მარტისა. ხოლო აღაშენა ცხენთ-სარბიელიცა, რათა განწვალოს სიმრავლე ერისა ჰრომაელთაჲსაჲ, რამეთუ შფოთებით ზედა-აღუდგებოდეს მას ჰრომნი სიკუდილისა-თჳს ძმისა მისისა.","english":"After Camyses, Artaxerxes, called Longimanus, became king for twenty years. In his time there was a certain ruler of one principality in Italy, named Pallas, who built an exceedingly great house, the like of which was not to be found in the surrounding villages, and he named it the Palace. Because of this, the royal residence of Rome is called the Palace. Then after these, Romus, the builder of Rome, and Rimus, his brother, became kings. They renewed and built the house of the royal palace called the Palace, and erected a great temple and named it the Capitolium of Rome, which in Roman means the head of the city. For during their reign they came into enmity with each other: and Rimus was killed by Romus, and Romus reigned alone. And when he had completed the walls and adorned the city, and built the temple of Ares, and in the month of March completed his reign, he called that month March, which was previously called Trimon, which is Ares. On whose festival the Romans, celebrating year by year, name the day of the festival the turning of March. He also built a hippodrome, so that the multitude of the Roman people might be entertained, for the Romans, in their turmoil, rose up against him because of the death of his brother.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"პალატად","severity":"info","text":"The Georgian term 'palatad' derives from Latin 'palatium' via Greek, referring to the imperial palace on the Palatine Hill in Rome. The text etymologizes it as originating from a ruler named Pallas.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"კაპეტოლიონად","severity":"info","text":"The Georgian 'ḳapeṭolionad' transliterates Latin 'Capitolium', the Capitoline Hill, one of the seven hills of Rome and site of the great temple of Jupiter. The text glosses it as 'head of the city'.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"Romus and Rimus","severity":"info","text":"The names Romus and Rimus correspond to the legendary founders Romulus and Remus. The account of Romulus killing Remus and naming March after Ares (Mars) reflects a conflation of Roman foundation myth with the month's etymology.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ტრიმონ","severity":"info","text":"The Georgian 'trimon' is a transliteration of Greek 'Trimon', an alternative name for the month of March, possibly derived from 'tritos' (third) or a local variant. The text equates it with Ares (Mars).","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"narrative sequence","severity":"info","text":"This passage continues the chronicle's pattern of linking Persian kings to Roman legendary history, moving from Artaxerxes to the foundation of Rome, with aetiological explanations for the names 'Palace', 'Capitolium', and the month 'March'.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"Artaxerxes called Longimanus","severity":"caution","text":"The identification of Artaxerxes as 'Longimanus' (Long-handed) is historically confused; Artaxerxes I (465–424 BCE) was not typically so called. The epithet may derive from a conflation with other Persian rulers in later tradition.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'Pallas' as a ruler in Italy is unclear; it may be a garbled reference to the Palatine or a legendary figure.","The month name 'Trimon' is not standard; its derivation and relation to March are uncertain."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":14,"ref":"p14","source":"და პირველად ჰრომეს შინა სრულ ყო მან ცხენთ-სარბიელი, რომელ არს იპპოდრომი. და დღესასწაულად მზისა და ოთხთა ნივთთად განაჩინა იგი: ქუეყანისა, ჰაერისა, ცეცხლისა და წყლისა, და უწოდა პირველსა მას მწუანე და მეორესა თეთრი, მესამესა მწითური და მეოთხესა მჴიე. და შეასწავა მათ, ვითარმედ ამისთჳს ბედ................................ [ალექსანდრესისა-თჳს მაკედონელისა.] ............. და გამოიკულია, თუ ვითარი არს შესახედავად და ცნა, ვითარმედ არა გრძელ არს ჰასაკითა და კბილნი ასხენ დიდნი და მჩენნი გარეგნით ბაგეთასა; და ვითარმედ ერთი თუალი ჩხიაჲ, ხოლო მეორე შავი არს მისი; და თავსა შორის თჳსსა თჳსაგან შესწავებულად იპყრა ქმნულებაჲ ესე სახისა მისისაჲ. და აჰა, შევიდა მისსა მიმართ მის მიერ მივლინებულთა მოციქულთა-თანა და ცნობილ იქმნა მის მიერ ზემო-წარმოთქუმულთა მათ ნიშანთაგან, მეყსეულად შეიპყრა იგი და ჰრქუა: \"ალექსანდრე მეფეო, სოფელი დაიპყარ და დედაკაცისა მიერ შეპყრობილ იქმენ.\"ხოლო მან ჰრქუა მას: \"მრავალ ღონეობისა-თჳს და სიმარჯჳანობისა ცნობისა შენისა უვნებელად დაგიცვა შენ და ძენი შენნი და სამეფოჲ შენი, და შენ მოგიყვანო ცოლად ჩემდა..\"რომელიცა წარმოიყვანა და ეგჳპტეს მოწევნულმან დიდი ალექსანდრიაჲ სახელსა თჳსსა ზედა აღაშენა, ხოლო თჳთ კუალად იქცა ბაბილოვნადვე, სადა მოცაკუდა წელიწადთა ოცდაათორმეტთაჲ.","english":"And first in Rome he completed the hippodrome, which is the horse-racing track. And he established it as a festival of the sun and the four elements: earth, air, fire, and water, and he called the first green, the second white, the third red, and the fourth blue. And he taught them that concerning this fate... [of Alexander of Macedon.] ...and he examined what it was like to behold and knew that he was not tall in stature and that his teeth were large and projecting beyond his lips; and that one of his eyes was blue, while the other was black; and within his own head he grasped this creation of his own form as if learned. And behold, he went to him with the messengers sent by him and was recognized by him from those signs previously uttered, and immediately he seized him and said: \"King Alexander, you have conquered the world and are captured by a woman.\" But he said to him: \"For the sake of your great skill and cleverness of knowledge, I will keep you unharmed, you and your sons and your kingdom, and I will take you as my wife.\" He brought her forth, and having arrived in Egypt, he built great Alexandria in his own name, but he himself returned again to Babylon, where he died at the age of thirty-two years.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"ცხენთ-სარბიელი","severity":"info","text":"The Georgian term 'horse-running place' glosses the Greek 'hippodrome', a standard loanword in Georgian chronicles for a Roman circus.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"four colors","severity":"info","text":"The four circus factions (green, white, red, blue) were a fixture of Roman chariot racing; their association with the four elements is a late antique allegorisation found in Byzantine sources.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"lacuna","severity":"caution","text":"The passage contains a lacuna marked by ellipsis; the text breaks off after 'concerning this fate' and resumes with Alexander's physical description, leaving the transition unclear.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"Alexander's description","severity":"info","text":"The physical portrait of Alexander (short stature, projecting teeth, heterochromia) derives from the Alexander Romance tradition, widely circulated in Georgian via the Pseudo-Callisthenes cycle.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"thirty-two years","severity":"info","text":"The notice that Alexander died at age 32 (here 'thirty-two years') is the standard reckoning in the Alexander Romance, though historical sources vary between 32 and 33.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The lacuna after 'concerning this fate' obscures the narrative link between the hippodrome foundation and Alexander's story.","The phrase 'he taught them that concerning this fate' is incomplete; the referent of 'them' and the content of the teaching are lost."],"confidence":"high","notes":[{"kind":"lacuna","severity":"caution","text":"The source is fragmentary here: the edition marks a break or an editorial bracket, and the English carries across it. Treat the bridge as supplied, not translated."}]},{"i":15,"ref":"p15","source":"რომელსა ათორმეტი ხოლო წელი წარმოევლო მეფობასა შინა, და რომლისანი მრავალნი და ბევრეულნი/ არიან სხუანიცა მძლეობანი და წარმართებანი და მითხრობად შეუძლებელნი მჴნე-კაცობანი, რომელნი მან აღასრულნა და ქმნნა. ამისთჳსცა ფრთოსანსა ვეფხსა მიამსგავსა იგი წინაჲსწარმეტყუელმან, მყის სიმალით ცეცხლის სახედ მოვ//////////////////////ლ არს, თუ ესმა ფილოსოფოსისა ვისგანმე მეტყუელისა ვითარმედ \"აღურიცხუველნი არიან სოფელნი\". რომელსა ზედა დიდად სულთ-ითქუნა და თქუა: \"უკუეთუ აღურიცხუველთა სოფელთაგან ვერცა ერთი ოდენ დავიპყარ მე..\"ესოდედ დიდ გონება, დიდ სულითა და მჴნე იყო, რომლისა-თჳსცა ყოვლით კერძო მიმოდაითქუმოდა და საკჳრველ იქმნებოდა უფროჲსღა და სიწმიდის მოყუარებისა-თჳს მისისა და გულის-ხმის-ყოფისა და ფრიადისა სიბრძნისა-თჳს და გონიერებისა. რამეთუ არისტოტელის მოწაფე ქმნილმან ყოველივე სიტყჳერებითი კელოვნებაჲ მიერ კერძო საზომისა დაისწავლა. ხოლო მჴნე და კადნიერ იყო ბრძოლათა შინა. რომელმან იხილა ოდესმე თანამოსახელე ვინმე თჳსი ჭაბუკი მოშიშ ქმნილად ბრძოლასა შინა და ჰრქუა: \"ჭაბუკო. ანუ წესი შეიცვალე, ანუ სახელი\".","english":"Twelve years of his reign had passed, and there are many and various other victories, triumphs, and indescribable feats of valor that he accomplished and performed. For this reason, the prophet likened him to a winged tiger, immediately with the swiftness of fire's form... if he heard from some philosopher speaking that \"the virtues are countless.\" At this he greatly rejoiced in spirit and said: \"If from the countless virtues I cannot seize even one...\" So great was his intellect, his spirit, and his valor, that on every side he was praised and marveled at, even more so for his love of purity, his prudence, his great wisdom, and his intelligence. For, having become a disciple of Aristotle, he learned from him every rational art of measure. And he was valiant and bold in battles. Once, when he saw one of his fellow soldiers, a youth, become fearful in battle, he said: \"Young man, either change your conduct, or your name.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"ფრთოსანსა ვეფხსა","severity":"info","text":"The phrase 'winged tiger' (ფრთოსანსა ვეფხსა) is a striking epithet for Alexander, possibly reflecting a lost source or a Georgian literary trope. It does not appear in standard Alexander romances.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"სოფელნი","severity":"info","text":"The term 'სოფელნი' (virtues) is ambiguous: it can mean 'virtues' or 'worlds' (from Greek κόσμοι). The context of 'countless virtues' suggests the former, but the philosopher's saying may echo a Stoic or Platonic maxim.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"არისტოტელის მოწაფე","severity":"info","text":"The claim that Alexander was a disciple of Aristotle is a standard topos in the Alexander Romance tradition, not historical fact. It reinforces the ideal of a philosopher-king.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"„ანუ წესი შეიცვალე, ანუ სახელი“","severity":"info","text":"Alexander's rebuke to a fearful soldier ('change your conduct or your name') is a known anecdote, paralleled in Plutarch's Moralia (Sayings of Kings and Commanders) and other Alexander narratives.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"მოვ//////////////////////ლ","severity":"caution","text":"The Georgian text contains a lacuna marked by slashes (მოვ//////////////////////ლ). The missing portion likely contained a verb or phrase describing Alexander's swift action, but the exact reading is uncertain.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"რომელსა... და რომლისანი","severity":"info","text":"The passage begins with a long periodic sentence (relative clauses with რომელსა and რომლისანი), typical of Georgian chronicle style, listing Alexander's achievements before introducing the prophet's comparison.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the 'prophet' (წინაჲსწარმეტყუელმან) who likened Alexander to a winged tiger is unclear; it may refer to a biblical prophet (e.g., Daniel) or a pagan seer.","The philosopher's saying 'the virtues are countless' is unattributed; it may be a paraphrase of a known maxim (e.g., from Aristotle or the Stoics).","The lacuna (მოვ//////////////////////ლ) obscures the exact sense of the swiftness simile."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":16,"ref":"p16","source":"ხოლო სიწმიდის მოყუარებაჲ თჳსი უგანცხადებულესად უჩუენა ყოველთა შემდგომად მძლეობისაცა: რამეთუ, ტყუედ მოიყვანნა რაჲ ასულნი დარიოსისნი, განსაკჳრვებელისა შუენიერებისა მქონებელნი, არცაღა თუ ხილვაჲ თავს იდვა მათი, არამედ ფრიადად უმსჯავროებად საჯა, უკუეთუ სიქველით მძლენი, მამათანი საწყალობელად იძლინენ დედათაგან. რომელიცა ვიდრე უშინაგნესად ჰინდოეთამდე და გარემოჲს ყოვლისა ქუეყანისა დიდად მდი/[ნარისა] ............. ......../ სარწმუნოებისაჲთა. და ესე მეზობლობასა შინა მახლობელთა მათთა ჰინდოთასა, რომელნი ყოველთავე ბოროტთა წარჴსნილობით მოქმედ არიან. და რომელთა უშინაგანესნი-რე ნათესავნი კაცის-მჭამელ და უცხოთა მკლველ, უფროჲსღა ძაღლთა-ებრ დამბძარველ არიან. კუალად შჯულ ქალდეველთა და ბაბილოვნელა არს პირუტყულისა აღრევისა, მოსისხლეობისა და ყოვლისავე ღმრთისმოძაგებულისა საქმისა ვითარცა სათნოებისა ქმნაჲ. მერმე კუალად შჯულ გილიელთა არს მუშაკობაჲ და მაშენებელობაჲ დედათაჲ და ქმნაჲ საქმეთა სამამაკაცოთაჲ ამას-თანა სლვაჲცა შემდგომად გულის-თქუმისა გულთა მათთაჲსაჲ თჳნიერ ყოვლისავე მაყენებელობისა და აღშურვებისა ქმართაჲსა რომელნი იგი მბრძოლცა არიან ძლიერ და კდემულებად შეურაცხია არა თუ უმჴეცეს იყვნენ მჴეცთასა, და ჴელმწიფებენ და უფლებენ თჳსთა ქმართა ზედა.","english":"But he showed his love of chastity even more clearly after his victory: for when he brought the daughters of Darius captive, who were possessed of wondrous beauty, he not only did not look upon them, but considered it most unseemly that if he, victorious in valor, should be conquered by women, the fathers would be pitied by the daughters. He went as far as the most remote India and around the whole great earth... of faith. And this among the neighboring Indians, who are all given to evil deeds through depravity. And those most remote tribes, man-eating and slayers of strangers, are even more ravening than dogs. Again, the law of the Chaldeans and Babylonians is the mixing with beasts, bloodshed, and the doing of every god-hating deed as if it were virtue. Then again, the law of the Gilicians is the labor and building of women and the doing of manly works, and also going after the desire of their hearts without any hindrance or disturbance from their husbands, who are also strong warriors, and they have considered it not shameful to be more bestial than beasts, and they have power and rule over their own husbands.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"სიწმიდის მოყუარებაჲ","severity":"info","text":"The phrase 'love of chastity' (სიწმიდის მოყუარებაჲ) is a key moral attribute attributed to Alexander, contrasting his restraint with the depravity of other peoples described later.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ტყუედ მოიყვანნა","severity":"info","text":"The verb 'brought captive' (ტყუედ მოიყვანნა) refers to Alexander's capture of Darius's daughters, a well-known episode from the Alexander Romance tradition.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ჰინდოთასა","severity":"info","text":"The reference to 'Indians' (ჰინდოთასა) and their depraved customs reflects the ethnographic topoi common in Hellenistic and Byzantine literature, often used to contrast civilized behavior with barbarism.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"კუალად","severity":"info","text":"The repeated use of 'again' (კუალად) structures the passage as a catalogue of foreign laws and customs, each introduced as a new example of moral corruption.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"დიდად მდი/[ნარისა]","severity":"caution","text":"The text is corrupt at 'great... of faith' (დიდად მდი/[ნარისა] ... სარწმუნოებისაჲთა), with a lacuna or illegible portion, making the precise sense uncertain.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"გილიელთა","severity":"info","text":"The description of 'Gilicians' (გილიელთა) as having women who do manly works and rule over husbands reflects a topos of gender inversion, possibly derived from Ctesias or other Hellenistic sources.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The passage contains a lacuna after 'great... of faith' (დიდად მდი/[ნარისა] ... სარწმუნოებისაჲთა), where the text is broken or illegible, leaving the intended meaning unclear.","The identity of the 'Gilicians' (გილიელთა) is ambiguous; it may refer to a specific tribe or be a generic term for a foreign people."],"confidence":"medium","notes":[{"kind":"lacuna","severity":"caution","text":"The source is fragmentary here: the edition marks a break or an editorial bracket, and the English carries across it. Treat the bridge as supplied, not translated."}]},{"i":17,"ref":"p17","source":"ხოლო ვრეტანიას მრავალგზის მრავალნი მამანი ერთსა იცნობენ დედაკაცსა, და კუალად მრავალნი დედანი ერთსა ეზრახებიან მამაკაცსა, და უშჯულოსა ამას საქმესა, ვითარცა კეთილსა და მამულსა შჯულსა, უშურველად და დაუყენებელად სრულ ჰყოფენ. ხოლო ამაზონელთა შორის მამაკაცი არა იპოების, არამედ ვითარცა პირუტყუნი ცხოველნი ერთგზის წელიწადსა შინა შემოსლვასა არისასა საზღვართა თჳსთაგან ჰვ/ლიან და მეზობელთა მათთა მამაკაცთა შეეყოფვიან, ვითარცა კრებად რადმე და დღესასწაულობად დიდად შემრაცხელნი მის ჟამისანი. რომელთაგან მუცელქუმულ რაჲ იქმნენ სახიდვე მათდა მიიქცევიან ყოველნი. ხოლო ჟამი რაჲ შობისაჲ მოიწიოს, წულსა ვიდრემე წარსწყმედენ, ხოლო ქალსა აცხოვნებენ და მოსწრაფებით აღჰზრდიან და განაპოხებენ. ესრეთ უკუე შემდგომად სიკუდილისა ალექსანდრესისა მრავალ მთავრობად განიყო მეფობაჲ მისი, და არინდეოს, ძმაჲ ალექსანდრჱსი, რომელსა ფილიპეცა ეწოდებოდა, მაკედონიისა მპყრობელ იქმნა. ხოლო ანთიპატროს ევროპისა მეფობაჲ დაიპყრა, ხოლო ეგჳპტისაჲ პტოლემეოს ლაღუსმან, და ფინიკიაჲ და ასურეთი სელევკოს, ხოლო კილიკიაჲ ფილოტას, და ასიაჲ ანტიღონოს, [კ]არიაჲ კასანდროს, ხოლო ელისპონტოჲ ლეონას; პაფლაღონიაჲ ევმენის, თრაკისი ლჳსიმახოს. და არა მოაკლდა ურთი-ერთას ბრძოლაჲ ვიდრემდის მეფობამან ჰრომთამან დაჰჴსნნა ადგილთ მპყრობელობითნი მთავრობანი.","english":"But in Britain, many men often consort with a single woman, and likewise many women consort with a single man, and this lawless practice they fulfill without shame or hindrance, as if it were a good and ancestral custom. Among the Amazons, however, no man is to be found; but like wild beasts, once a year at the time of the spring equinox they leave their own borders and consort with the neighboring men, as if for some gathering and great festival, being highly esteemed at that time. Those among them who become pregnant, when they give birth, they destroy the males, but spare the females, and raise them with haste and bring them to maturity. Thus, after the death of Alexander, his kingdom was divided into many principalities. And Arrhidaeus, the brother of Alexander, who was also called Philip, became ruler of Macedonia. Antipater took possession of the kingdom of Europe, Ptolemy son of Lagus of Egypt, Seleucus of Phoenicia and Assyria, Philotas of Cilicia, Antigonus of Asia, Cassander of Caria, Leon of the Hellespont, Eumenes of Paphlagonia, and Lysimachus of Thrace. And they did not cease from mutual warfare until the reign of the Romans abolished the principalities that held power over these regions.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ვრეტანიას","severity":"info","text":"The reference to Britain (ვრეტანიას) in a passage on Alexander's successors is anachronistic, likely drawn from later ethnographic traditions.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ამაზონელთა","severity":"info","text":"The term 'Amazons' (ამაზონელთა) reflects a classical topos of a warrior women society, here described with annual mating customs.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The passage shifts abruptly from ethnographic notes on Britain and Amazons to the division of Alexander's empire, a common structural feature in chronicles.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"შემდგომად სიკუდილისა ალექსანდრესისა","severity":"info","text":"The division of Alexander's kingdom after his death (323 BCE) is a well-known historical event, here listing satraps with some variations.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The list of successor rulers (e.g., Arrhidaeus, Antipater) follows a standard Hellenistic source, but the inclusion of 'Leon of the Hellespont' is less common.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'Leon of the Hellespont' is uncertain; possibly a corruption or variant of Leonnatus.","The phrase 'kingdom of Europe' for Antipater is vague, likely meaning Macedonia and Greece."],"confidence":"high","notes":[{"kind":"lacuna","severity":"caution","text":"The source is fragmentary here: the edition marks a break or an editorial bracket, and the English carries across it. Treat the bridge as supplied, not translated."}]},{"i":18,"ref":"p18","source":"აწ უკუე ამათისა ესრეთ და ესოდენ თქუმისა შემდგომად სათანადო-ყოფად ვჰგონე ქმნაჲ კუალად ქცევასა სიტყჳსასა. და რათა კუალად ადამსვე თანა-დაწყებითა თითოეულთა საჩინოთა კაცთა წელიწადნი ცხორებისანი შემოკლებულად წარმოვთქუნეთ და შემდგომითი შემდგომად გამოჩინებულნი მთავარნი და მეფენი ისრაჱლისანი სულ მცირედ მოვიჴსენნეთ. და ეგრეთ თჳსსავე წესსა ჟამთა-აღმწერელობითისა საქმიერობისასა შევეერთნეთ, ხოლო აღრიცხუვაჲ ჟამთაჲ ნეტარისა მოსჱს მსგავსად ვყოთ, რომელი იგი უპირველესადცა და უბრძნესად და უჭეშმარიტესად ყოველთავე მათ ძუელთა წარმართთა ბრძენთა და აღმწერელთასა სამართლად შეისწავების. რამეთუ მოსე იცნობების პირველად ბრძნად, ვითარცა დასწერს ევპოლემოს, და პირველად ებრაელოა მიმცემელ ექმნების წერილისა. რომელი იგი საღმრთომან აბრაჰამ მოიღო ქალდეველთაგან, რამეთუ ესრეთ იტყჳს იოსიპოს ვითარმედ \"პირველად აბრაჰამ ქადაგა დამბადებელად ღმერთი და პირველ შთავიდა ეგჳპტეს და მრიცხუველო.ბითი და ვარსკულავთ-მეტყუელებითი სიბრძნე ასწავა მეგჳპტელთა.\" რამეთუ პირველად ქალდეველთა მოეპოვნეს ესენი, ხოლო ებრაელთაგან მიიღეს ფინიკელთა, რომელთაგან კადმოს უკუე მოიხუნა ელლენთა მომართ; ხოლო ისიოდოს უშუენიერესად შეაწყვნა და გულის-ხმიერად ელლენ ყვნა იგინი.","english":"Now after this, having said thus much, I consider it fitting to return again to the course of the narrative. And so, beginning again from Adam, let us briefly set forth the years of the lives of each of the notable men, and then in succession let us recall the rulers and kings of Israel who appeared afterwards, albeit only a few. And thus let us join them to the very order of the chronicle's historical work, while we shall make the reckoning of the years in the manner of the blessed Moses, who, first and most wisely and most truthfully of all those ancient pagan sages and chroniclers, rightly studied it. For Moses is recognized as the first wise man, as Eupolemus writes, and he became the first giver of the written law to the Hebrews. That law the divine Abraham brought from the Chaldeans, for Josephus says thus: \"First Abraham proclaimed God as creator, and first he went down into Egypt and taught the Egyptians wisdom of arithmetic and astrology.\" For these were first possessed by the Chaldeans, and from the Hebrews the Phoenicians received them, from whom Cadmus then brought them to the Greeks; but Hesiod more beautifully composed them and made them intelligible to the Greeks.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"აწ უკუე","severity":"info","text":"The phrase marks a transition, signaling the author's return to the main narrative after a digression on the Britons and Amazons.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ევპოლემოს","severity":"info","text":"Eupolemus, a Hellenistic Jewish historian (2nd century BCE), is cited as an authority for Moses being the first wise man. This reflects the chronicler's use of non-biblical sources.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"იოსიპოს","severity":"info","text":"Josephus (Flavius Josephus, 1st century CE) is quoted on Abraham teaching Egyptians arithmetic and astrology. This aligns with Jewish apologetic traditions that portray Abraham as a transmitter of wisdom.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"transmission","kind":"transmission","basis":"text","lemma":"კადმოს","severity":"info","text":"Cadmus, the legendary Phoenician prince, is said to have brought wisdom from the Phoenicians to the Greeks. This reflects a common trope in ancient historiography tracing Greek knowledge to Near Eastern sources.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"ისიოდოს","severity":"info","text":"Hesiod is credited with composing and making the wisdom intelligible to the Greeks. This suggests the chronicler values Hesiod as a poetic systematizer of earlier traditions.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"მრიცხუველო.ბითი","severity":"caution","text":"The Georgian text has a possible scribal error or variant in 'mritsxuvelo.bithi' (arithmetic). The period may indicate a lacuna or abbreviation; the sense is clear from context.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'first wise man' (πρῶτος σοφός) attributed to Eupolemus is not directly preserved in extant fragments; the chronicler may be paraphrasing or relying on an intermediate source.","The transmission chain from Chaldeans to Hebrews to Phoenicians to Greeks is schematic and conflates multiple historical traditions."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":19,"ref":"p19","source":"ვინაჲცა კლიმი და აფრიკიანოს და ტატიანე და წინადაცუეთილებისაგანნი იოსიპოს და იუსტოს ინახოჲს-ზე იტყჳან ყოფასა დიდისა მოსჱსსა, რამეთუ თითოეულმან ამათგანმან ძუელთა თხრობათაგან/ ყო ამისი გამოჩინებაჲ, ხოლო მრავალ სწავლულმან და მრავალთა თხრობათა წარმომეტყუელმან ევსევიოს, ვითარცა უგამომეძიებელესისა ჟამთა-აღწერისა მოქმედმან, ინახოჲს უკუე ჟამთა-საკჳრველი იაკობ პოვა გამოჩინებულად, ხოლო მოსე კეკროპოჲსთა. რამეთუ ჟამთა-აღმწერელობითისა კანონისა მჴუმეველმან თანად ურთი-ერთას შეატყუნა მასვე და ერთსა ჟამსა მძლავრ ქმნილნი და შემოკრიბნა წელნი ქალდეველთა მეფობისანი, ლაკედემონელთა, კორინთელთა, თეტტალოელთა და მაკედონელთაჲსანი, რომელსა ძუელად კიტიელთაჲ ეწოდებოდა ლატინოელთა, ლატინოჲსაგან მეფისა მათისა, და იტალიელთა მათ ზედა მთავარ ყოფილისა ვისმე მიერ სახელითა ამით სახელდებულთა, და უკუანაჲსკნელ ჰრომაელად წოდებულთანი რომოჲსგან და რიმოჲს, აღმაშენებელთა ჰრომისათა. ამათნი ჟამნი და წელნი ერთბამად შემოკრიბნა და თითოეულისა ნათესავისა მეფეთა წელიწადნი ურთი-ერთას შეატყუნა და თანა-მოჟამედ დასხნა წელნი ასურასტანელთა მეფისა, სემერამისნი წელიწადთა-თანა აბრაჰამისთა რამეთუ სემირამის-ზე იცნობებოდა აბრაჰამ; ხოლო იაკობ ინახოჲს-ზე, ხოლო მოსე კეკროპოჲს-ზე ორბუნებისა, რომელიცა პირველად მეფედ ატტი/კელთად შეისწავეს ელენთა.","english":"Now Clement, Africanus, and Tatian, and those from the circumcision, Josephus and Justus, speak concerning the time of the great Moses, for each of them from the ancient narratives made his manifestation; but the learned Eusebius, who was versed in many narratives and was a maker of a most exact chronicle, found Jacob manifest in the time of Inachus, and Moses in the time of Cecrops. For the compiler of the chronological canon, having joined together and brought into one and the same time those made powerful, gathered the years of the reigns of the Chaldeans, Lacedaemonians, Corinthians, Thessalians, and Macedonians, which anciently were called the Ceteans by the Latins, from their king Latinus, and the Italians who were made rulers over them by someone named by this name, and those later called Romans from Romus and Remus, the builders of Rome. These times and years he gathered together and joined the years of the kings of each nation one to another, and set as contemporary the years of the king of the Assyrians, the years of Semiramis with the years of Abraham, for Abraham was known in the time of Semiramis; and Jacob in the time of Inachus, and Moses in the time of Cecrops the double-natured, who first was established as king of the Atticans by the Hellenes.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"კლიმი","severity":"info","text":"Clement of Alexandria, a Christian scholar whose chronological work is referenced here.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"აფრიკიანოს","severity":"info","text":"Sextus Julius Africanus, a Christian historian and chronographer of the 3rd century.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ტატიანე","severity":"info","text":"Tatian the Syrian, a 2nd-century Christian apologist and author of a chronicle.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"კეკროპოჲს","severity":"info","text":"Cecrops, the mythical first king of Athens, often used as a chronological marker in ancient chronography.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ინახოჲს","severity":"info","text":"Inachus, a mythical king of Argos, used as a reference point in Greek chronography.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"ევსევიოს","severity":"info","text":"Eusebius of Caesarea, whose Chronicon is the source for the synchronisms described here.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The Georgian text lists multiple chronographers but does not specify which work of Eusebius is meant; the Chronicon is assumed.","The phrase 'those from the circumcision' (წინადაცუეთილებისაგანნი) refers to Jewish historians Josephus and Justus of Tiberias, but the exact source of their statements is not given."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":20,"ref":"p20","source":"ამისთჳს უმოხუცებულესად იპოების მოსე ძუელთა მათ ბრძენთა წარმართთასა, ომიროჲსსა ვიტყჳ და ისიოდოჲსსა და ტროელთასა, ირაკლისსა და მუსაჲსსა; მერმეცა ლიდიუჲსსა და ორფეოჲსსა და დიოსკუროჲსსა და ასკლიპიოჲსსა, დიონჳსსა და ერმისსა, აპოლლონისსა და საწარმართოთა საიდუმლოთა და მემსხუერპლეობათა და თჳთ მათ დიოჲს საქმეთასაცა. რომლისა-თჳსცა იპოებიან ურჩეულესნი ვინმე მათ შორის მიმხუეჭელად აღწერილთაგან მისთა. რამეთუ ესე ყოველნი შემდგომად კეკროპოჲსა გამოჩნდეს და რომლისასა ფრიად უუკუანაჲსკნელეს იყვნეს ჟამთა ომიროს და ისიოდოს. ესრეთ ყოველთავე ბრძენთა მოძღურად შეისწავების მოსე, ვითარცა გამოუთქუმელთა საქმეთა მომთხრობელი და უსაღმრთოესი გამომეტყუელი ჭეშმარიტებისაჲ.","english":"Now concerning this, Moses is found to be more ancient than those ancient wise men of the pagans, I speak of Homer and Hesiod and the Trojans, Heracles and Musaeus; and further, of the Lydians and Orpheus and the Dioscuri and Asclepius, Dionysus and Hermes, Apollo and the pagan mysteries and sacrificial rites, and even the deeds of Zeus himself. For concerning whom, some among them are found to be more recent, as those who have written of his deeds. For all these appeared after Cecrops, and those who were far later in time than Homer and Hesiod. Thus Moses is studied as teacher by all the wise, as one who recounts unspoken deeds and as the most godly revealer of truth.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"ამისთჳს","severity":"info","text":"The Georgian 'amistwis' ('concerning this') refers back to the previous passage's discussion of Moses' chronology relative to pagan figures.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"უმოხუცებულესად","severity":"info","text":"The superlative 'umoxucebulesad' ('more ancient') is a key term in the chronicle's argument for Moses' priority over pagan sages.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"კეკროპოჲსა","severity":"info","text":"Cecrops, legendary first king of Athens, is used as a chronological marker; Eusebius synchronised Moses with Cecrops in his chronicle.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"external","lemma":"მოსე","severity":"info","text":"The claim that Moses was teacher of all pagan wise men reflects a common patristic topos, found in Eusebius and later Byzantine chronographers.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"ესრეთ","severity":"info","text":"The concluding 'esret' ('thus') signals the passage's rhetorical climax, asserting Moses' primacy as teacher and revealer of truth.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'მიმხუეჭელად აღწერილთაგან მისთა' is ambiguous: it may mean 'those who have written of his deeds' (referring to Zeus) or 'those who have written of his [Moses'] deeds'."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":21,"ref":"p21","source":"რამეთუ მეგჳპტელთა სიბრძნისა შეურაცხის-მეოფელმან უფროჲსად წარჩინებული აღმწერელობაჲ იჴუმია სოფლისა ამის აგებულებისა-თჳს, ცხად არს, ვითარმედ ყოველთა ზედაჲსა და ყოველთა დაბადებულთა სიბრძნით დამბადებელისა ღმრთისა მიერ მობერვილობითა ჭეშმარიტებისაჲთა, რამეთუ თქუა: \"დასაბამად ქმნა ღმერთმან ცაჲ და ქუეყანაჲ.\" რომლისა წინააღმდგომსა ამათსა თქუმად მკადრებელნი მრავალნი ელენთაგანნი სიღრმესა უმეცრებისა და უღმრთოებისასა დაინთქნეს, და ფრიადცა სამართლად: რამეთუ კაცობრივისა გონებისა მიერ მოპოვნებულნი სჯულნი უძლურ არიან და უგულისხმო, რომლისა-თჳს არცა ერთი ვინ მათგანი დაადგრა მტკიცესა სიტყუასა ზედა, არამედ მარადის მეორე დამჴსნელ იყვის პირველისა; გარნა არა რად სათანადო არს აწ ჩუენგან მხილებაჲ მათი, რამეთუ თჳთ კმა არიან ურთი-ერთას მარღუად მოგონებათა თჳსთა. და რამეთუ უმეცრებითა ღმრთისაჲთა შეპყრობილთა, სხუამან სხუაჲ რაჲმე და კუალად სხუამან სხუაჲ იოცნა დასაბამად და მიზეზად არსთა ყოფისა და დგომისა და ძრვისა. და ნამდჳლვე დედაზარდლისა ქსელთა მქსოველ იქმნნეს ეგე ვითართა მათ აღმწერელნი და ეგოდენ უნდოთა დასაბამთა ცისა, ქუეყანისა და ზღჳსათა უგუნურებით წარმომეტყუელნი რამეთუ ვერ მოიგონეს თქუმად, ვითარმედ \"დასაბამად ქმნა ღმერთმან ცაჲ და ქუეყანაჲ.\"","english":"For the one who disdained the wisdom of the Egyptians, and who more eminently undertook the writing concerning the construction of this world, it is evident that he surpassed all and all created things by the wisdom of the Creator God, through the truth of antiquity, for he said: \"In the beginning God created the heaven and the earth.\" Against this, many of the Greeks who dared to speak were swallowed up in the depth of ignorance and impiety, and quite justly so: for the laws acquired by human reason are weak and senseless, concerning which not one of them stood upon a firm word, but always the second was the destroyer of the first; but it is not now fitting for us to refute them, for they themselves are sufficient to refute each other's own inventions. And because they were seized by ignorance of God, one imagined one thing and another another as the beginning and cause of the being, standing, and motion of things. And indeed they became like weavers of the web of an old woman, those writers, and so many beginnings of heaven, earth, and sea they foolishly prophesied, for they could not say: \"In the beginning God created the heaven and the earth.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"დასაბამად ქმნა ღმერთმან ცაჲ და ქუეყანაჲ","severity":"info","text":"This is a direct quotation of Genesis 1:1, used as the foundational truth that the author contrasts with pagan cosmogonies.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"მეგჳპტელთა სიბრძნისა შეურაცხის-მეოფელმან","severity":"info","text":"The phrase 'the one who disdained the wisdom of the Egyptians' likely refers to Moses, whom the Chronicler presents as the author of Genesis, following the tradition that Moses was educated in Egyptian wisdom but rejected it.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"ელენთაგანნი","severity":"info","text":"The author criticises Greek philosophers for their inability to agree on first principles, a common topos in Christian apologetics that underscores the superiority of biblical revelation.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"დედაზარდლისა ქსელთა მქსოველ","severity":"info","text":"The phrase 'weavers of the web of an old woman' is a proverbial expression for futile or tangled argumentation, here applied to Greek cosmogonists.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"რამეთუ","severity":"info","text":"The repeated conjunction 'for' (rametu) introduces a series of explanatory clauses that build the argument for Mosaic priority over pagan thought.","cites":[{"key":"ed:gmonc","label":"source edition: TITUS Texts: Georgius Monachus, Chronicon","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/gelati/gmonchr/gmonc.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'the one who disdained the wisdom of the Egyptians' is not explicitly named in the text; the reading as Moses follows the context of the previous passage and the Chronicler's known apologetic framework."],"confidence":"high","notes":[]}]}