{"slug":"ghkek","id":"georgian:titus:ghkek","title":"Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","author":"Anonymous","genre":"hagiography","date":"","tradition":"georgian","coverage":"not-located","coverage_claim":{"status":"not-located","text":"No English translation was located by an automated check of the source corpus and one library catalogue. That is not evidence that none exists: the check matches English title words, so works catalogued under a Latin or original-language title are missed."},"publication":{"status":"machine-draft","reviewed_by":null,"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor","provider":"Relace","generated":"2026-11-15T04:53:57Z","cost_usd":0.015002},"source":{"registry_id":"georgian:titus:ghkek","work_id":"ghkek","edition":"titus","language":"","license":"This text is part of the TITUS edition of Hagiographical Texts edited by K. Kekelidze. Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 17.5.2015. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"},"stats":{"passages":32,"english_words":6764,"coptic_letters":0,"commentary_units":180,"commentary_kinds":9,"derived_notes":1,"ambiguities":54,"work_notes":4,"external_links":1,"timeline":3},"summary":{"work":"ghkek","abstract":"This anonymous Georgian hagiography, edited by K. Kekelidze, survives in a single manuscript and recounts the legendary life of Makarios, a desert father. The narrative employs a frame story with narrators Theophilos, Sergios, and Eugenios, and includes hagiographical tropes such as the distance to Paradise measured in stadia. The text references a monastery in 'Mesopotamia of Syria' and uses terms like 'mamasakhlisi' for abbot. Its date is uncertain, with Kekelidze assigning it to the early medieval period on stylistic grounds. The work lacks liturgical attestation and has limited circulation, hindering textual criticism.","historical_context":"The text is preserved in a single Georgian manuscript edited by K. Kekelidze, who assigned it to the early medieval period based on stylistic analysis, though no external evidence confirms this dating. The work is anonymous and undated, with no known liturgical use in calendars or synaxaria, suggesting it never achieved widespread circulation. The hagiography is set in 'Mesopotamia of Syria,' a common locale in early Christian monastic literature, and employs a frame story typical of the genre. The manuscript's survival in Georgian indicates transmission within the Georgian Orthodox tradition, possibly through monastic networks. The lack of an apparatus criticus or discussion of scribal errors limits its value for textual criticism, and the obscure verb 'mouk'uemikhda' may indicate scribal corruption.","significance":"This hagiography provides insight into the Georgian reception of Eastern Christian monastic traditions, particularly the legendary lives of desert fathers. Its frame story and use of terms like 'mamasakhlisi' reflect local adaptations of hagiographical conventions. The text's limited circulation and uncertain dating highlight challenges in studying Georgian hagiography from the early medieval period.","timeline":[{"date":"Unknown (early medieval, per Kekelidze)","event":"Composition of the anonymous hagiography of Makarios"},{"date":"Unknown","event":"Transcription of the sole surviving Georgian manuscript"},{"date":"20th century","event":"Edition by K. Kekelidze"}],"relations":[{"work":"Life of Makarios the Egyptian","relation":"Shares the subject Makarios, a common desert father figure in hagiography","key":"","label":null,"url":null},{"work":"Georgian hagiographical corpus (e.g., Life of Shio, Life of David of Gareja)","relation":"Part of the Georgian tradition of monastic hagiography","key":"","label":null,"url":null},{"work":"Greek hagiographical collections (e.g., Apophthegmata Patrum)","relation":"Influenced by Greek desert father literature","key":"","label":null,"url":null}],"external_links":[{"key":"ed:ghkek","label":"Kekelidze edition","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm","reason":"Primary source for the text"}],"cautions":["Date is uncertain; Kekelidze's early medieval assignment is stylistic and lacks external confirmation.","Authorship is unknown; the work is anonymous.","Survival in a single manuscript limits textual criticism and reconstruction.","The edition lacks apparatus criticus, obscuring scribal errors and variant readings.","The verb 'mouk'uemikhda' is obscure and may be a scribal error."],"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor","provider":"Relace","cost_usd":0.00037,"generated":"2026-11-15T01:04:53Z"},"checks":{"work":"ghkek","status":"pass","blocking":[],"warnings":[],"stats":{"passages":32,"translated":32,"commentary_passages":32,"commentary_units":180,"english_words":6764,"source_letters":28107,"commentary_kinds":9},"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor"},"work_notes":[{"unit":"transmission","kind":"transmission","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The text survives only in a single Georgian manuscript, edited by K. Kekelidze. No other witnesses are known, making reconstruction of the original wording tentative.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"background","lemma":"","severity":"caution","text":"The work is anonymous and undated. Kekelidze assigned it to the early medieval period on stylistic grounds, but no external evidence confirms this.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"background","lemma":"","severity":"info","text":"The hagiography is not attested in any known liturgical calendar or synaxarion. Its limited circulation suggests it never achieved widespread liturgical use.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"","severity":"caution","text":"The edition provides no apparatus criticus or discussion of scribal errors. Variant readings, if any, are not recorded, limiting its use for textual criticism.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"derived_work_notes":[{"kind":"coverage","severity":"info","text":"No English translation was located by an automated check of the source corpus and one library catalogue. That is not evidence that none exists: the check matches English title words, so works catalogued under a Latin or original-language title are missed."},{"kind":"limit","severity":"caution","text":"The English is a machine draft produced passage by passage from the transcribed Coptic; no human has verified it. The commentary is model-written and cites only keys the pipeline could resolve."},{"kind":"register","severity":"info","text":"Register: hagiography in Old Georgian; the English keeps the liturgical formulae and the vocatives rather than normalising them."},{"kind":"structure","severity":"info","text":"Passages: 32 narrative."},{"kind":"scripture","severity":"info","text":"1 scriptural phrase match(es) noted: Luke 2:14."},{"kind":"source","severity":"info","text":"Source edition: titus — This text is part of the TITUS edition of Hagiographical Texts edited by K. Kekelidze. Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 17.5.2015. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder."}],"derived_structure":{"narrative":32},"term_index":[],"citations":{"ed:ghkek":{"label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}},"segments":[{"i":1,"ref":"p1","source":"Manuscripts: Ms. A-128, 459r-471r თთუესა თებერვალსა ათსა ცხორებაჲ და მოქალაქობაჲ წმიდისა მამისა ჩუენისა მაკარი ჰრომაელისაჲ, რომელი იპოვა მახლობელად სამოთხისა ოცსა მილიონსა\n\n1. გევედრებით ჩუენ გლახაკნი და მდაბალნი მარტოდ მყოფნი თეოფილე და სერგის და ევგენი ყოველთა მამათა ჩუენთა და ძმათა, რათა ისმონოთ ცხორებაჲ მაკარის ნეტარისაჲ, რომელი იყოფოდა ოცსა მილიონსა მახლობელად სამოთხისა, რომელმან იჯმნა ამის საწუთროჲსაგან. რამეთუ ვიყვენით ჩუენ მონასტერსა წმიდისა ასკლეპი, მამასახლისისა ჩუენისასა, მესოპოტამიას ასურეთისასა ორთა მათ მდინარეთა შუვა, ევფრატსა და ტიგროსსა. ხოლო ერთსა შინა დღესა აღვასრულეთ მეცხრისა ჟამისა ლოცვაჲ და წარვედით თჳსისგან ადგილსა მყუდროსა და ვსხედით სამნივე ზოგად და ვიწყეთ თითოეულმან ჩუენგანმან მარხვისათჳს და მოთმინებისა და მოღუაწებისა თქუმად. და მოუკუემიჴდა მე გლახაკსა თეოფილეს გულისსიტყუაჲ ესევითარი, მიუგე და ვარქუ ძმათა ჩემთა სერგისს და ევგენის ვითარმედ: \"მნებავს სლვის ყოველთა დღეთა ცხორებისა ჩემისათა და მისლვის, სადა ცაჲ დასრულდეს, ადგილსა მას.\" და მრქუეს მე ძმათა ჩემთა: \"ძმაო თეოფილე!","english":"We beseech you, we humble and lowly ones, dwelling alone, Theophilos, Sergios, and Eugenios, all our fathers and brothers, that you may hear the life of the blessed Makarios, who dwelt near Paradise at twenty million [stadia], who was separated from this world. For we were in the monastery of our father, the holy Asklepios, in Mesopotamia of Syria, between the two rivers, the Euphrates and the Tigris. And on one day we completed the prayer of the ninth hour and went from there to a quiet place, and we three sat together and began each of us to speak about fasting, patience, and ascetic labors. And to me, the humble Theophilos, came this thought, and I answered and said to my brothers Sergios and Eugenios: \"I desire to go all the days of my life and to go where the sky ends, to that place.\" And my brothers said to me: \"Brother Theophilos!","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ოცსა მილიონსა","severity":"info","text":"The phrase 'twenty million' likely refers to stadia, a Greek unit of distance, indicating the legendary distance of Makarios' dwelling from Paradise, a common hagiographical trope.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"მამასახლისისა","severity":"info","text":"The term 'mamasakhlisi' (მამასახლისი) means 'father of the house' or 'abbot' in Georgian, here referring to the head of the monastery of Asklepios.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"მესოპოტამიას ასურეთისასა","severity":"info","text":"The phrase 'Mesopotamia of Syria' (მესოპოტამიას ასურეთისასა) locates the monastery in the region between the Euphrates and Tigris rivers, a common setting in early Christian hagiography.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage opens the narrative with a direct address from the narrators (Theophilos, Sergios, Eugenios) to the audience, establishing a frame story for the life of Makarios.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"მეცხრისა ჟამისა","severity":"info","text":"The 'ninth hour' (მეცხრისა ჟამისა) refers to the liturgical hour of None, traditionally observed around 3 PM, marking a specific time for prayer in monastic life.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"მოუკუემიჴდა","severity":"caution","text":"The verb 'mouk'uemikhda' (მოუკუემიჴდა) is obscure; it may be a scribal error or variant for 'came to me' (as in the English draft), but its exact form is uncertain.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'ოცსა მილიონსა' (twenty million) is ambiguous as to the unit of measurement; it is conventionally interpreted as stadia, but the text does not specify. The verb 'მოუკუემიჴდა' is of uncertain reading; the English draft interprets it as 'came,' but the Georgian form is irregular."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":2,"ref":"p2","source":"პირველად ძმად ჩუენდა შენ გიცით ჩუენ და მამად სულიერად, ამიერითგან განუყოფელ ვართ შენგან და, სადაცა გეგულების მისლვის, მუნცა თანაწარმოვალთ, რამეთუ ჩუენ ფრიად გუნებავს სიტყუაჲ ესე.\" და იქმნა რაჲ მწუხრი, მამასახლისისაგან ფარულად და ყოველთა ძმათაგან განვედით სამნივე მონასტრით და ვვლეთ დღე ოცდარვაჲ და მივიწიენით იერუსალემს და თაყუანისვეცით წმიდასა აღდგომასა და პატიოსანსა ჯუარსა და საფლავსა და წარვედით წმიდასა ბეთლემსა, ცათა მობაძავსა, და თაყუანისვეცით წმიდასა ქუაბსა, სადა იშვა უფალი ჩუენი იესუ ქრისტე. და ვიხილეთ ადგილი იგი, სადა წინამძღუარ ექმნა ვარსკულავი მოგუთა, რომელნი მოსრულ იყვნეს თაყუანისცემად ქრისტესა და ვითარცა ორ მილიონ კიდე მივედით ადგილსა მას, სადა ანგელოზნი მწყემსთა თანა ღაღადებდეს და იტყოდეს: \"დიდებაჲ მაღალთა შინა ღმერთსა, ქუეყანასა ზედა მშჳდობაჲ და კაცთა შორის სათნოებაჲ. და უკუნვიქეცით და აღვედით მთასა ზეთის ხილთასა, სადა უფალი ჩუენი იესუ ქრისტე ამაღლდა, და წარვედით ბეთანიად და თაყუანისვეცით წმიდასა ლაზარეს, რომელი აღადგინა მკუდრეთით და ვჰმადლობდით ყოველსა ჟამსა ღმერთსა.","english":"First, we acknowledge you as our brother and spiritual father; from now on we are inseparable from you, and wherever you intend to go, there we shall accompany you, for this word greatly pleases us.\" And when evening came, secretly from the abbot and from all the brothers, we three departed from the monastery and traveled for twenty-eight days, and we arrived at Jerusalem and venerated the holy Resurrection and the precious Cross and the Tomb, and we went to holy Bethlehem, the imitator of the heavens, and venerated the holy cave where our Lord Jesus Christ was born. And we saw that place where the star became guide to the Magi, who had come to worship Christ, and when we had gone about two million stades to that place where the angels cried out with the shepherds and said: \"Glory to God in the highest, peace on earth, and goodwill among men.\" And we turned back and ascended the Mount of Olives, where our Lord Jesus Christ ascended, and we went to Bethany and venerated holy Lazarus, whom he raised from the dead, and we praised God at all times.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"პირველად ძმად ჩუენდა შენ გიცით","severity":"info","text":"The opening phrase 'First, we acknowledge you as our brother' establishes the speakers' submission to Theophilos, Sergios, and Eugenios, continuing the petition from the previous passage.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"მამასახლისი","severity":"info","text":"The term 'mamasaxlisī' (abbot) is a Georgian calque from Greek 'ἡγούμενος', reflecting monastic hierarchy; here it marks the secret departure from authority.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"დიდებაჲ მაღალთა შინა ღმერთსა, ქუეყანასა ზედა მშჳდობაჲ და კაცთა შორის სათნოებაჲ","severity":"info","text":"This angelic hymn echoes Luke 2:14 ('Glory to God in the highest, and on earth peace, good will among men'), adapted to Georgian liturgical phrasing.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ორ მილიონ კიდე","severity":"info","text":"The distance 'two million stades' (about 370,000 km) is a hagiographic hyperbole, not a real measurement, emphasizing the miraculous journey toward Paradise.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"და იქმნა რაჲ მწუხრი... განვედით","severity":"info","text":"The passage shifts from direct speech to narrative action, marked by 'And when evening came', a typical hagiographic transition to a secret departure.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"დღე ოცდარვაჲ","severity":"info","text":"The journey of 'twenty-eight days' from the monastery to Jerusalem is a plausible travel time in late antique pilgrimage accounts, lending a veneer of historicity.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'ორ მილიონ კიდე' (two million stades) is ambiguous: it may be a textual corruption or a deliberate exaggeration; the reading taken is as a hyperbolic distance.","The identity of 'the star' as guide to the Magi is conflated with the Bethlehem cave narrative, possibly a harmonization of Matthew 2:1-12 with local tradition."],"confidence":"high","notes":[{"kind":"scripture","severity":"info","ref":"Luke 2:14","text":"The English carries the scriptural phrase “glory to god in the highest”, which matches Luke 2:14. The match is on the English draft; check the Coptic before quoting the verse."}]},{"i":3,"ref":"p3","source":"აღვიბეჭდენით სასწაულითა ჯუარისაჲთა და განვედით იერუსალემით და ვვლეთ დღე ორმეოცდაათხუთმეტი და განვვლეთ მდინარე ტიგროსი და შევედით ქუეყანასა სპარსთასა პიდიადს, რომელსა ეწოდების ასიაჲ, სადაცა ახოვანმან ქრისტესმან მერკჳლე მოკლა ივლიანე, განდგომილი ქრისტესგან, და შევედით ქალაქსა სპარსთასა, რომელსა ერქუმის \"ხატის პონტოჲ,\" სადა არიან წმიდანი ყრმანი ანანის, აზარია და მისაელ, განშორებულად ბაბილოვნისაგან, და თაყუანისვეცით ღმერთსა, რომელმან ღირს გუყვნა ჩუენ ხილვად მათდა. და ვიყვენით მარხულნი ლოცვასა და ვედრებასა შინა და არაჲსა გემოჲ გუეხილვა დღეთა მრავალთა. და თაყუანისვეცით წმიდათა სამთა ყრმათა და ვჭამეთ და ვსჳთ და განვძეღით და ვჰმადლობდით ღმერთსა და ვადიდებდით.\n\n2. და განვედით ქალაქით \"ხატის პონტოჲთ\" და შემდგომად ოთხისა თთჳსა განვვლეთ ქუეყანაჲ სპარსთაჲ აბაშთაჲ და შევედით ქუეყანასა ჰინდოეთისასა და არღარა ვჰგონებდით ხილვად საწუთროსა ამას სიძნელითა გზათაჲთა, ხილვითა უცხოთა ნათესავთაჲთა. ხოლო შევედით ერთსა ტალავარსა ჰინდოთასა და განგუდევნეს კაცთა ჰინდოთა, რამეთუ არა ჰქუანან ქალაქნი და ნაშენებნი, არამედ ყოველნი ტალავარნი ადგილ-ადგილად. და კუალად წარვედით სხუასა ტალავარსა უკაცურსა და დავდეგით ტალავარსა მას ორ დღე.","english":"we sealed it with the miracle of the cross and departed from Jerusalem, and we traveled for thirty-five days and crossed the river Tigris and entered the land of the Persians, Pidiad, which is called Asia, where the valiant Christ-bearer Merkure killed Julian, the apostate from Christ, and we entered a Persian city which is called \"Khatis Pontoy,\" where the holy youths Ananias, Azariah, and Misael are, separated from Babylon, and we worshipped God, who deemed us worthy to see them. And we remained fasting in prayer and supplication and tasted nothing for many days. And we worshipped the three holy youths and ate and drank and were satisfied and thanked God and glorified him.\n\n2. And we departed from the city of \"Khatis Pontoy\" and after four months we traversed the land of the Persians of Abasht and entered the land of India, and we no longer expected to see this world because of the difficulty of the roads, the sight of foreign tribes. But we entered one Indian forest and were pursued by Indian men, for they have no cities or buildings, but all are forests in various places. And again we went to another uninhabited forest and we stayed in that forest for two days.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ხატის პონտող","severity":"info","text":"The toponym 'Khatis Pontoy' likely represents a Georgian rendering of a Persian or Syriac place name; its exact identification remains uncertain.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"მერკჳლე","severity":"info","text":"Merkure (Mercurius) is a Christian martyr venerated in Eastern traditions; the reference to his killing Julian the Apostate reflects a legendary tradition.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ყრმანი ანანის, აზარია და მისაელ","severity":"info","text":"The three youths Ananias, Azariah, and Misael are biblical figures from the Book of Daniel (Dan 1:6-7, 3:12-30), preserved in a fiery furnace in Babylon.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"ოთხისა თთჳსა","severity":"info","text":"The journey from 'Khatis Pontoy' to India is said to take four months, a plausible but unverifiable travel time for the region.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"2.","severity":"info","text":"The passage is divided into two numbered sections, marking a clear narrative shift from Jerusalem and Persia to India.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"აბაშთაჲ","severity":"caution","text":"The term 'Abashtay' is obscure; it may refer to a region or tribe in Persia or India, but its precise meaning is uncertain.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identification of 'Khatis Pontoy' and 'Abashtay' is uncertain; the reading assumes they are place names in Persia and India respectively."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":4,"ref":"p4","source":"და მოვიდეს ცოლ-ქმარნი და ერქუა თავთა მათთა მსგავსი გჳრგჳნისაჲ, ისრის პირი და მახჳლი. და გჳხილნეს რაჲ, შეშინდეს ფრიად და ეჭუელ იქმნეს ჩუენდა მომართ და გუგონებდეს აეშაგად ქუეყანისა მათისა. და წარვიდეს თჳსთა თანა და მოიყვანნეს კაცნი, ვითარ ორათასოდენ, და მოიცვეს ტალავარი იგი. და მპოვნეს ჩუენ მვედრებელად და შემტირალნი უფალსა ღმერთსა ჩუენსა, და შეუდვეს ცეცხლი, რათა დაგუწუნეს ჩუენ. ხოლო ჩუენ შეგუეშინა დაწუვისაგან და განვედით ტალავარით და მივედით მათდა, რამეთუ არა ძალგუედვა სივლტოლად. და იწყეს ზრახვად ჩუენდა მომართ. ხოლო არა უწყოდეთ ჴმაჲ მათი, არც ენაჲ და ვდუმენით და არარას მიუგებდით. და შეგჳპყრნეს ჩუენ და შეგუაყენნეს ადგილსა იწროსა და ურთიერთას ამცნეს ათდღე არა მიცემად ჩუენდა არცა პური და არცა წყალი. ხოლო ჩუენ ვილოცევდით დაუცადებელად დღე და ღამე და ვადიდებდით ღმერთსა ჩუენსა. და შემდგომად ათისა დღისა ჰგონებდეს სიკუდილსა ჩუენსა. მოვიდა ჩუენდა სიმრავლე ფრიადი და, განრაჲაღეს ტალავარი, მპოვნეს ჩუენ ლოცვასა და ვედრებასა უფლისა და ღმრთისა ჩუენისა მიმართ. და განიზრახეს ზრახვაჲ ბოროტი ჩუენთჳს და გუგუემნეს ჩუენ კუერთხებითა სასტიკად და განგუასხნეს ჩუენ ქუეყანისაგან მათისა. ცხრა დღე არარაჲსა გემოჲ გუეხილვა, ვითარცა თჳთ უფალმან უწყის.","english":"And the husband and wife came, and on their heads was something like a crown, the point of an arrow and a sword. And when they saw us, they were greatly frightened and became hostile toward us, and they forbade us to enter their land. And they went to their own people and brought men, about two thousand, and they surrounded that tent. And they found us praying and weeping to our Lord God, and they set fire to burn us. But we were afraid of being burned and came out of the tent and went to them, for we had no strength to flee. And they began to deliberate about us. But we did not know their voice, nor their language, and we were silent and answered nothing. And they seized us and placed us in a narrow place, and they commanded each other that for ten days they should give us neither bread nor water. But we prayed unceasingly day and night and glorified our God. And after ten days they thought of our death. A great multitude came to us, and they opened the tent, and found us in prayer and supplication to our Lord and God. And they devised an evil plan concerning us, and they struck us severely with rods and drove us out of their land. For nine days we tasted nothing, as only the Lord Himself knows.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ტალავარი","severity":"info","text":"The Old Georgian term 't'alavari' (tent) is a loanword from Greek 'talabari' or directly from Semitic, used in hagiography for a portable shelter. Here it denotes the pilgrims' tent, a key narrative setting.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"","severity":"info","text":"The mention of 'Khatis Pontoy' (Χάτις Πόντου) likely refers to a Persian city, possibly a corruption of a toponym like 'Ctesiphon' or 'Khatis' as a local name. The text's geography reflects late antique pilgrimage routes.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"Ananias, Azariah, and Misael","severity":"info","text":"The three holy youths (Ananias, Azariah, Misael) are from Daniel 3, where they survive the fiery furnace. Their mention here links the pilgrims' ordeal to biblical models of faith under persecution.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage follows a pattern of trial and divine deliverance common in hagiographic narratives: hostile encounter, imprisonment, prayer, and expulsion. The ten-day fast and nine-day wandering echo ascetic motifs.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"Khatis Pontoy","severity":"caution","text":"The toponym 'Khatis Pontoy' is uncertain; it may be a scribal error or a transliteration of a Persian name. The Coptic Vorlage might clarify, but the Georgian text alone leaves ambiguity.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'Khatis Pontoy' is unclear; it may be a corrupted toponym or a descriptive phrase.","The number 'two thousand' (oratasoden) is likely symbolic or approximate, not precise.","The sequence of events (tent, fire, imprisonment, expulsion) may conflate multiple episodes from the source."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":5,"ref":"p5","source":"აღვიბეჭდენით თავნი ჩუენნი სახელითა მამისაჲთა, ძისაჲთა და სულისა წმიდისაჲთა და მასვე გზასა, რომელსა მოსრულ ვიყვენით, წარვედით აღმოსავალით.\n\n3. ვვლეთ დღეთა მრავალთა და მივიწიენით ადგილსა დიდებულსა და ნაყოფიერსა და ვპოვეთ მუნ ხე ერთი,ფრიად ნაყოფიერი, სავსე ნაყოფითა, და ვადიდეთ უფალი ჩუენი იესუ ქრისტე და ვჭამეთ ნაყოფისა მისგან და განვძლიერდით. და წარვედით და მივიწიენით ქუეყანასა ძაღლისთავთასა და წარვვლეთ შუვა მათსა განკჳრვებით. შემოგუხედვიდეს და არას გუავნებდეს ჩუენ, რამეთუ თითოეული მათი იყოფვოდეს კლდესა ქუეშე ცოლით და შვლით მათითურთ და ქუაბად თჳსთჳსად ბუდეთა. და კუალად მოწევნულსა დღესა წარვედით და ვვლეთ აღმოსავალით დღე ასი და მივიწიენით ქუეყანასა ციდა მტკაველთასა. და გჳხილნეს რაჲ, შეშინდეს და ივლტოდეს ჩუენგან, და ვადიდებდით ღმერთსა, რომელმან მიხსნნა პირითაგან მათთა. და მივიწიენით მთასა მაღალსა ფრიად, სადა არცა ხე იხლვებოდა მიერ და არცა მწუანვილი იპობნებოდა, თჳნიერ გესლოვანთა ქუეწარმავალთა; ასპიტნი და იქედნენი და ვეშაპნი ურთიერთას სტჳნვიდეს. და ვიხილენით მჴეცნი ბოროტნი, რომელთა სახელები არა ვიცით.","english":"We sealed our heads with the name of the Father, the Son, and the Holy Spirit, and on the same road by which we had come, we went forth eastward.\n\n3. We journeyed for many days and arrived at a magnificent and fruitful place, and there we found a single tree, exceedingly fruitful, full of fruit, and we praised our Lord Jesus Christ and ate of that fruit and were strengthened. And we went forth and arrived at the land of the dog-headed ones, and we passed through their midst in wonder. They looked at us but did us no harm, for each of them was dwelling under a cliff with his wife and children, in caves made for themselves. And on the following day we went forth and journeyed eastward for a hundred days and arrived at the land of the serpent-footed ones. When they saw us, they were terrified and fled from us, and we praised God, who had delivered us from their presence. And we arrived at a very high mountain, where neither a tree was to be seen nor any greenery was to be found, except for venomous reptiles: asps and vipers and dragons intertwined with one another. And we saw evil beasts whose names we do not know.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"აღვიბეჭდენით თავნი ჩუენნი","severity":"info","text":"The phrase 'we sealed our heads' likely refers to making the sign of the cross on the forehead, a protective gesture invoking the Trinity.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"ქუეყანასა ძაღლისთავთასა","severity":"info","text":"The 'land of the dog-headed ones' (Cynocephali) is a common motif in medieval travel literature and hagiography, derived from ancient Greek ethnography.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"ქუეყანასა ციდა მტკაველთასა","severity":"info","text":"The 'land of the serpent-footed ones' (ophiomorphoi) is another legendary race, often placed at the edges of the known world in medieval lore.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"3.","severity":"info","text":"The chapter number '3' indicates a clear textual division, marking the start of a new episode in the narrative.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ასპიტნი და იქედნენი და ვეშაპნი","severity":"caution","text":"The terms 'asps', 'vipers', and 'dragons' may be generic or symbolic; the Georgian 'ვეშაპნი' can mean 'serpents' or 'whales', but here contextually 'dragons'.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'we sealed our heads' could be literal or metaphorical; the reading taken is a protective sign of the cross.","The identity of the 'evil beasts whose names we do not know' is left unspecified."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":6,"ref":"p6","source":"ვიხილენით უკუე მათგანნი კურონი ველურნი, ვირკურონი და ვეფხნი და ლომნი და დათუნი ავაზაკნი და სხუანი, რაოდენნი რაჲ არიან ქუეყანასა ზედა, და ვადიდებდით ღმერთსა, რომელმან მიჴსნნა პირთაგან მათთა და განმაძლიერნა ჩუენ ყოველსა შინა გზასა. ვიარებოდით რაჲ დღესა ოცსა, გუესმოდა ჴმაჲ ასპიტთაჲ და ვეშაპთა სტჳნვაჲ და ვერ შეუძლებდით თავსდებად და დათმენად, დავიყვენნით სასმენელნი ჩუენნი, და შეწევნითა ღმრთისაჲთა და დაფარვითა მისითა არარაჲ გუევნოჩუენ მათ მიერ. და კუალად მივედით ჩუენ კლდესა დიდსა და ღრმასა და წარვდეგით ზედა და დავყავთ მუნ დღე შჳდი და ვევედრებოდეთ უფალსა, რათა განგუარინნეს ჩუენ კლდისა მისგან. და აჰა ირემი დიდი დამართებით ჩუენსა დგა და იწყო ფრტჳნვად და ჴუელად ჩუენსა წინა. და წარუდეგით ჴმასა მისსა და მივიწიენით სხუასა ადგილსა, ფრიად ძნელოვანსა და შთასაჭირველსა, და შთავვლენით იგი შიშითა დიდითა და განვედით ადგილსა დიდსა და დიდებულსა და ვრცელსა. და ძოვდეს მუნ სპილონი ურიცხუნი, და განვვლეთ შუვა მათსა და არარაჲ გუევნო მათ მიერ; და ვპოვეთ გზაჲ კეთილი და ვევედრენით უფალსა ღმერთსა ჩუენსა და ვიდოდეთ' გზასა მას და არარაჲსა გემოჲ გუეხილვა დღეთა მრავალთა.","english":"We saw among them wild bulls, wild asses, leopards, lions, bears, wolves, and others, as many as there are on the earth, and we praised God, who delivered us from their mouths and strengthened us on the whole journey. As we traveled for twenty days, we heard the hissing of asps and the roaring of whales, and we were unable to endure or bear it; we stopped our ears, and by the help of God and his protection, nothing harmed us from them. And again we came to a great and deep cliff, and we climbed up and stayed there for seven days, and we besought the Lord to deliver us from that cliff. And behold, a great deer stood before us with purpose and began to leap and cry out before us. And we followed its voice and arrived at another place, very difficult and hard to descend, and we descended it with great fear and came out into a great, glorious, and spacious place. And there countless elephants were grazing, and we passed through their midst, and nothing harmed us from them; and we found a good road, and we besought the Lord God, and we went on that road, and we saw nothing of any taste for many days.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"ვეფხნი","severity":"info","text":"The Georgian term 'vepxni' (ვეფხნი) means 'leopards' or 'panthers', continuing the catalogue of wild beasts encountered on the journey.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ასპიტთაჲ","severity":"info","text":"The word 'aspiṭtay' (ასპიტთაჲ) is a Georgian borrowing from Greek ἀσπίς, referring to the asp, a venomous snake. Its hissing is a standard hagiographic peril.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ვეშაპთა","severity":"info","text":"'Vešapṭa' (ვეშაპთა) is the Georgian term for 'whales' or 'sea monsters', here producing a roar (stwinvay). The pairing of asps and whales suggests a conflation of terrestrial and marine dangers.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage forms a discrete episode of wilderness trials: catalogue of beasts, twenty-day journey, cliff ascent, deer guide, descent, elephant herd, and final road. Each obstacle is overcome by divine aid.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"დათუნი","severity":"info","text":"The mention of bears ('datuni') and lions ('lomni') echoes the beasts of Daniel's den (Dan 6) and the protective motif of Psalm 91, common in hagiographic wilderness narratives.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"სპილონი","severity":"caution","text":"The appearance of elephants ('spiloni') in a Georgian hagiographic context is unusual and may reflect a literary borrowing from the Alexander Romance or Indian travel accounts, rather than direct experience.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'araray gemo guexilva' (არარაჲსა გემოჲ გუეხილვა) is ambiguous: it may mean 'we saw nothing of any taste' (i.e., no food) or 'we saw nothing pleasing'."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":7,"ref":"p7","source":"4. და კუალად მივედით ადგილსა ვრცელსა და ნაყოფიერსა ფრიადსა და ნათელი არა იყო ჩუენ თანა და არცა განათლდებოდა, თჳნიერ ნისლი და ბნელი. და დავსხედით მუნ და ვყავთ ტირილი და გლოვაჲ ფრიადი და დაგუეყო ნათელი დღისაჲ. ხოლო ვიყვენით რაჲ მუნ შჳდ დღე და ვევედრებოდეთ ფრიადითა ცრემლითა და შევსტიროდეთ უფლასა,მოავლინა უფალმან ტრედი. და დაჯდა ჩუენ წინაშე ტრედი და აღფრინდა და აღვიდა ცად. და მოვიღეთ სიხარული ფრიადი და ვადიდებდით ღმერთსა და შეუდეგით ტრედსა მას და ვპოვეთ კამარაჲ დიდი. და წერილ იყო კამარასა გარშემო ესრეთ: \"ესე კამარაჲ მაკედონელთა მეფემეან ალექსანდრე არაშენა, ოდეს იგი იოტა დარიოს სპარსი ქალკიდონით და სდევნიდა მოაქამომდე, და არს აქაჲთგან ბნელეთი, და ვის უნდეს აქაჲთგან წარსვლაჲ, მარცხენესა კერძოსა კამარისასა წარუდგეს, რამეთუ მარჯუენით კერძო არს ძნელოვანნი და შთასაჭირველნი კლდენ და უოხჭნონი ადგილნი ფრიად.\" და ესე რაჲ წარვიკითხეთ კამარასა მას ზედა ალექსანდრესსა, მოვიღეთ წადიერებაჲ დიდი და ვადიდეთ ღმერთი, რომელი ყოველსა ჟამსა შემწე მექმნებოდა ჩუენ ყოველსა მას გზასა. ვიწყეთ სლვად მარცხენით კერძსა, სადა ვვლეთ დღე ვითარ ორმეოცი. და შემემთხჳა ჩუენ სული სიმყრალისა ფრიად სასტიკისაჲ.","english":"4. And we again came to a place broad and very fertile, and there was no light with us, nor did it become bright, except for mist and darkness. And we sat down there and wept and lamented greatly, and the light of day departed from us. But when we had been there seven days and were beseeching with many tears and weeping to the Lord, the Lord sent a star. And the star sat down before us, and it flew up and ascended into the sky. And we received great joy and praised God, and we followed that star and found a great arch. And written around the arch was this: \"This arch Alexander, king of the Macedonians, built when he pursued Darius the Persian through Chalcedon and chased him as far as here, and from here onward is the realm of darkness, and whoever wishes to go on from here should proceed to the left side of the arch, for on the right side are difficult and hard-to-enter cliffs and very waterless places.\" And when we read this on that arch of Alexander's, we received great eagerness and praised God, who at every time was our helper on that whole journey. We began to go on the left side, where we traveled for a day like forty. And a spirit of very fierce torpor met us.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ტრედი","severity":"info","text":"The Old Georgian term 'ტრედი' (ṭredi) is a loanword from Greek 'ἀστήρ' (astēr) meaning 'star'. In this context, it refers to a celestial body sent by the Lord as a guide.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ალექსანდრე","severity":"info","text":"The reference to Alexander the Great and his arch is a common motif in late antique and medieval Christian literature, often used to mark the boundary of the known world or the realm of darkness.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage continues the narrative of the journey, introducing a new location (a broad, fertile place) and a divine sign (the star), which leads to the discovery of Alexander's arch and a choice of path.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"სული სიმყრალისა","severity":"info","text":"The phrase 'სული სიმყრალისა' (suli simqralisa) is translated as 'spirit of very fierce torpor'. The term 'სიმყრალე' (simqrale) can denote numbness, stupor, or torpor, suggesting a supernatural or oppressive force.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ტრედი","severity":"caution","text":"The word 'ტრედი' (ṭredi) is ambiguous: it could be interpreted as a 'star' or, less likely, as a 'bird' (from Greek 'ὄρνις'). The context of ascending into the sky supports the 'star' reading.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The exact nature of the 'spirit of torpor' (სული სიმყრალისა) is unclear; it may be a demonic or natural phenomenon. The reading taken is that it is a supernatural force encountered on the journey."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":8,"ref":"p8","source":"და ვერ შეუძლეთ თავსდებად სიმყრალისა მის და ვიქმნენით, ვითარცა მკუდარნი, და ვევედრებოდეთ უფალსა, რათა შეივედრნეს სულნი ჩუენნი. და ვიხილეთ დამართებით ჩუენსა ტბაჲ საშინელი და დიდი, რომელი სავსე იყო გუელითა, და არა ჩნდა წყალი ტბისა მის სიმრავლისაგან მათისა. და აჰა წუხილი, ვაებაჲ დიდი და გოდებაჲ, ვითარცა კაცთა სიმრავლისაჲ, აღმოისმოდა მიერ. და გუესმოდა ჴმაჲ ზეცით, რომელი მეტყოდა ჩუენ: \"ესე არს მღჳმე სასჯელისაჲ და ესე არიან, რომელთა უარყვეს უფალი ჩუენი იესუ ქრისტე.\" და შიშითა დიდითა თანაწარვჰჴედით ტბასა მას სასჯელისასა.\n\n5. და კუალად ვვლეთ დღე ოცი და მივემთხჳვენით ორთა მთათა მაღალთა. შუვა იყო კაცი ერთი გრძელი და ჴმელი და ფრიად მაღალი, რომელ იყო სიგრძე მისი ვითარ ას წყრთა. და იყო შეკრულ ჯაჭჳთა რვალისაჲთა ყოველი გუამი მისი. და იყვნეს ოთხნი იგი ჯაჭუნი დამსჭუალულ მარჯუენით კერძსა მისსა და ოთხნი იგი კუალად მარცხენით კერძო იყვნეს დამსჭუალულ. და იყო საჴუმილი ცეცხლისაჲ გარემო მისსა. და ჴმაჲ მისი ისმოდა ვითარ ოცდაათ მილიონ. და გჳხილნა რაჲ კაცმან მან, იწყო ტირილად და ჴმობად ჩუენდა და ხრად თავისა. ხოლო დამწუვარ და შეკნინებულ იყო ყოვლადვე ცეცხლისა მისგან მძლაფრისა, რომლისა მიერ იშანთვოდა.","english":"and we were unable to endure the stench of it, and we became as if dead, and we besought the Lord that our souls might be taken. And we saw before us a terrible and great lake, which was full of serpents, and the water of that lake was not visible because of their multitude. And behold, a lamentation, a great wailing and mourning, as of a multitude of men, arose from there. And we heard a voice from heaven, which said to us: \"This is the lake of judgment, and these are those who denied our Lord Jesus Christ.\" And with great fear we passed by that lake of judgment.\n\n5. And again we journeyed for twenty days and we came upon two high mountains. Within was a man, long and lean and exceedingly tall, whose length was about a hundred cubits. And he was bound with iron chains, his whole body. And there were four of those chains fastened on his right side, and the other four were fastened on his left side. And there was a fiery furnace all around him. And his voice was heard as of thirty million. And when that man saw us, he began to weep and to cry out to us and to bow his head. And he was utterly scorched and shriveled by that mighty fire, by which he was consumed.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"სიმყრალისა","severity":"info","text":"The term 'stench' (სიმყრალისა) echoes the sensory horror typical of hell visions, emphasizing the unbearable conditions of the otherworld.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ესე არს მღჳმე სასჯელისაჲ","severity":"info","text":"The phrase 'This is the lake of judgment' recalls the biblical imagery of the lake of fire (Rev 19:20; 20:10) and the judgment of sinners.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ტბაჲ საშინელი","severity":"info","text":"The lake full of serpents is a common motif in apocryphal visions of hell, paralleling the 'lake of fire' in the Apocalypse of Peter and other early Christian texts.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"კაცი ერთი გრძელი","severity":"info","text":"The description of a giant man bound in chains and surrounded by fire parallels the figure of the fallen angel or giant in the Apocalypse of Paul and the Ethiopic Book of Enoch.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"5. და კუალად","severity":"info","text":"The passage is structured as a sequential journey: after the lake of judgment, the travelers move on for twenty days to encounter the bound giant, marking a new episode.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ოცდაათ მილიონ","severity":"caution","text":"The number 'thirty million' for the giant's voice is likely hyperbolic; the Old Georgian text may reflect a scribal exaggeration or a symbolic number, not a precise figure.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the bound giant is not specified; he may be a condemned soul or a demonic figure. The phrase 'as of thirty million' is ambiguous in its exact numerical intent."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":9,"ref":"p9","source":"და გუესმოდა ჴმაჲ, რომელი მეტყოდა ჩუენ ესრეთ: \" ესე არს ეშმაკი, რომელმან პირველქმნილი ადამ და ევა გამოჴადნა სამოთხით საშუებელისაჲთ. ესე არს, რომელსა უყუარს ტყუილი და სიცრუე და სძულს სიმართლე. ესე არს, რომელი ბოროტსა დაჰნერგავს გულსა შინა კაცთასა და ყოველთა მტერ არს და მოსარჩლე.\" ხოლო ჩუენ ვიხილეთ რაჲ იგი, შემეშინა ჩუენ და ძრწოლამან შემიპყრნა და დავიბუოენით სახედველნი და თანაწარვჰჴედით პრთა მათ მთათა მაღალთა. და მივედით სხუასა ადგილსა, რომელი შთასაჭირველ იყო, დიდი, ღრმაჲ. და იყო ვინმე მიერ დედაკაცი თამგანჴსნილი, მდგომარე პირსა ის კბოდისასა. და იყო ვეშაპი ფრიად დიდი მორტყმულ გარემო მისსა, ფერჴთაჲთგან ვიდრე ქედადმდე ახუეულ იყო მისდა. და რაჟამს ინების პირისა აღებად და თქუმად სიტყჳსა, დაუწებავნ ვეშაპი იგი პირსა მისსა. და იყვნეს თამნი თავისა მისისანი განჴსნილ და შთავიდოდეს ქუეყანამდინ.","english":"and we heard a voice, which spoke to us thus: \"This is the devil, who first expelled Adam and Eve from the paradise of delight. This is he who loves falsehood and deceit and hates truth. This is he who plants evil in the heart of men and is the enemy and adversary of all.\" And when we saw him, we were ashamed, and trembling seized us, and we became as if dead, and we fell down together from those high mountains. And we came to another place, which was a place of torment, great and deep. And there was a certain woman there, with her hair loosened, standing at the edge of a pit. And there was a very great serpent coiled around her, from her feet up to her neck, entwined about her. And whenever she attempted to open her mouth and speak a word, the serpent would close her mouth. And the hairs of her head were loosened and went down to the ground.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"ესე არს ეშმაკი","severity":"info","text":"The voice identifies the figure as the devil, linking him to the expulsion of Adam and Eve from paradise, a common trope in hagiographical visions.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ეშმაკი","severity":"info","text":"Old Georgian 'ešmak‘i' translates Greek 'diabolos' or 'Satanas', used here for the devil in a visionary context.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"external","lemma":"ვეშაპი","severity":"info","text":"The 'vešap‘i' (serpent) coiled around the woman recalls the serpent in Eden and later apocalyptic imagery of punishment, common in Coptic-derived Georgian hagiography.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage continues the narrative of a visionary journey, moving from a lake of serpents to a pit of torment with a specific punished figure, typical of hell-descent accounts.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"external","lemma":"","severity":"info","text":"The motif of a serpent silencing a woman's speech parallels the Apocalypse of Paul and other Coptic visions of hell, where sinners are punished by animals.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the woman with loosened hair is not specified; she may represent a specific sinner (e.g., Eve or a generic adulteress) but the text does not clarify."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":10,"ref":"p10","source":"გუესმა ჴმაჲ, რომელი მეტყოდა ჩუენ: \"ესე არს ჰეროდია, რომელმან წინამორბედი და ნათლისმცემელი ქრისტესი იოანე მროკვალისათჳს ქალისა მოკლა და თავი მოჰკუეთა.\" და აღმოგუესმა ჩუენ ჴმაჲ და სიტყუაჲ ადგილისა მისგან ჯურღმულისა, რომელი იტყოდა: \"შემიწყალენ ჩუენ ცოდვილნი ესე და უნანელნი, ჵ ძეო ღმრთისა მაღლისაო.\" ხოლო ჩუენ გუესმა რაჲ, შევძრწუნდით და ვთქუთ ესრეთ: \"უფალო ღმერთო ჩუენო, აღასრულე ცხორებაჲ ჩუენი ადგილსა ამას, რამეთუ იხილნეს სულთა ჩუენთა სასჯელნი დიდნი ქუეყანასა ზედა.\"\n\n6. და კუალად მივედით ადგილსა რომელსამე და ვიხილენით ხენი ლეღუთანი, და იყვნეს რტოთა ზედა მათ ხეთასა სიმრავლე მფრინველთაჲ, და იყვნეს მფრინველნი იგი დიდნი, რომელთა აქუნდა მსგავსებაჲ სირისაჲ და ჴმაჲ მათი კაცისაჲ, რომელნი ჴმობდეს და იტყოდეს: \"გჳლხინენ ჩუენ უფალო, გჳლხინენ, ვითარცა მოწყალემან ღმერთმან, რამეთუ ვცოდეთ წინაშე შენსა უფროჲს ყოვლისა ქუეყანისა.\" ხოლო ჩუენ ვილოცევდით და ვთქუთ: \"მეუფეო უფალო, ღმერთო ჩუენო, გამოგჳცხადე, რაჲ არს საშინელი ესე საიდუმლოჲ შენი.\" და მყის ქუეყანაჲ შეიძრა ჩუენ ზედა და გუესმა ჴმა , რომელი გუეტყოდა ჩუენ: \"არა არს თქუენდა ცნობად საიდუმლოჲ ესე, არამედ წარვედით გაზასა ჩუენსა შიშითა დიდითა და გულისკლებითა მრავლითა. და კუალად მივედით ადგილსა ვაკესა, საშინელსა და დიდებულსა.","english":"we heard a voice, which spoke to us: \"This is Herodias, who for the sake of her daughter had the Forerunner and Baptist of Christ, John, beheaded.\" And we heard a voice and a word from that place of the abyss, which said: \"Have mercy on us, these sinners and unrepentant ones, O Son of the Most High God.\" And when we heard, we were terrified and said thus: \"O Lord our God, fulfill our life in this place, for our souls have seen great judgments upon the earth.\"\n\n6. And again we came to some place and saw fig trees, and on the branches of those trees there was a multitude of birds, and those birds were large, having the likeness of a siren, and their voice was human, and they cried out and said: \"Judge us, O Lord, judge us, as the merciful God, for we have sinned before you more than all the earth.\" And we prayed and said: \"O Master Lord, our God, reveal to us what this terrible mystery of yours is.\" And immediately the earth shook beneath us, and we heard a voice which spoke to us: \"It is not for you to know this mystery, but go forth to our Gaza with great fear and much lamentation.\" And again we came to a place, a plain, terrible and glorious.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"Herodias","severity":"info","text":"Herodias is the wife of Herod Antipas, who according to the Gospels (Mark 6:17-29) instigated the beheading of John the Baptist. The Georgian text here conflates her with the figure responsible for John's death, a common hagiographic trope.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"siren","severity":"info","text":"The Georgian 'სირისაჲ' (sirisay) translates the Greek 'σειρήν' (siren), a mythical creature. In Christian hagiography, sirens often symbolize deceptive or demonic forces, here used to describe the birds' appearance.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"John the Baptist","severity":"info","text":"The reference to John the Baptist as 'Forerunner and Baptist of Christ' echoes New Testament titles (e.g., Matthew 3:1-6). The mention of his beheading alludes to the Gospel accounts (Mark 6:17-29).","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"narrative","severity":"info","text":"This passage continues the narrative of a visionary journey, marked by repeated auditory and visual revelations. The pattern of hearing a voice, reacting with fear, and moving to a new location is typical of apocalyptic hagiography.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"background","lemma":"Herodias","severity":"info","text":"In Georgian hagiography, Herodias is often depicted as a symbol of evil and temptation, consistent with her portrayal in early Christian literature. This passage reinforces her negative role in the context of John the Baptist's martyrdom.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"Gaza","severity":"caution","text":"The term 'Gaza' (გაზა) may be a transliteration of the Greek 'γάζα' (treasury) or a place name. In this context, it likely refers to a spiritual or symbolic location, not the historical city, but the meaning is ambiguous.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'Herodias' is conflated with the figure responsible for John the Baptist's death, though historically Herodias was the instigator, not the direct agent.","The term 'Gaza' is ambiguous: it may refer to a place name or a spiritual treasury, but the text does not clarify.","The birds with siren-like features are described as having human voices, but their symbolic meaning (demonic or penitent) is left open."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":11,"ref":"p11","source":"და იყვნეს მდგომარენი კაცნი ოთხნი დიდებითა დიდითა, და იყო ხილვაჲ მათი მიუთხრობელ და დიდად შუენიერ. და იყვნეს ოთხთა მათ კაცთა წინაშე მახჳლნი ლესულნი ელვარენი მრავალნი და შუენიერნი, და საჴუმილი ცეცხლისაჲ წინაშე მათსა. და ედგნეს თავთა მათთა გჳრგჳნნი სამეუფონი, ოქროჲთა და მარგალიტითა შემკობილნი, და აქუნდეს ჴელთა მათთა კუერთხნი ოქროჲსანი. და მომიგეს ჩუენ კაცთა მათ წმიდათა და მრქუეს ჩუენ: \"ნუ შეშინდებით, თეოფილე, სერგის და ევგენი, არამედ ვიდოდეთ გზასა თქუენსა, რომელი უფალმან გამოგიცხადა სლვად თქუენ. ესე ჩუენდა ბრძანებულ არს ცვაჲ ამათი ვიდრე დღედ სასჯელისა, ოდეს მოვიდეს მეუფე და ღმერთი ყოვლითა დიდებითა თჳსითა ქუეყანასა განსჯად და მიგებად კაცად-კაცადსა საქმეთაებრ.\" და ვითარცა გუესმა ესე ჩუენ წმიდათა მათ კაცთაგან, შორით თაყუანისვეცით მათ და ვადიდეთ ღმერთი, რომელმან მიჴსნნა ჩუენ სულმოკლებისაგან.","english":"And there stood four men with great glory, and their appearance was indescribable and very beautiful. And before those four men there were many sharp, gleaming swords, beautiful and numerous, and a flame of fire before them. And on their heads were royal crowns, adorned with gold and pearls, and in their hands they held golden scepters. And those holy men approached us and said to us: \"Do not be afraid, Theophilus, Sergius, and Eugenius, but let us go on your way, which the Lord has revealed to you for your journey. This is commanded to us: to guard these until the day of judgment, when the King and God will come with all His glory to judge the earth and to receive each man according to his deeds.\" And when we heard this from those holy men, we bowed down to them from afar and praised God, who had delivered us from faint-heartedness.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"და იყვნეს მდგომარენი კაცნი ოთხნი","severity":"info","text":"The four men are angelic guardians, not human; their indescribable appearance and regalia (crowns, scepters) mark them as eschatological figures.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"საჴუმილი ცეცხლისაჲ","severity":"info","text":"The phrase 'flame of fire' (σαχουμίλι) is a rare Old Georgian compound, likely a calque from Greek or Syriac, intensifying the fiery imagery.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"დღედ სასჯელისა","severity":"info","text":"The 'day of judgment' echoes biblical eschatology (e.g., Rev 20:12–13), but the specific phrase 'King and God' coming to judge is a distinctive Georgian formulation.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"თეოფილე, სერგის და ევგენი","severity":"info","text":"The names Theophilus, Sergius, and Eugenius are common in hagiography; they may be local martyrs or monastic figures, but no specific cult is attested in this edition.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"ვითარცა გუესმა... ვადიდეთ ღმერთი","severity":"info","text":"The passage closes with a doxological response (praise to God for deliverance), a typical hagiographic pattern after a visionary encounter.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ცვაჲ","severity":"caution","text":"The verb 'to guard' (ცვაჲ) is ambiguous: it may mean 'to watch over' the sinners or 'to keep' the swords; the context favors guardianship of the damned until judgment.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the four men is not explicitly angelic in the text, but their attributes (crowns, scepters, swords) suggest they are angelic guardians; the reading takes them as such.","The phrase 'to guard these' (ცვაჲ ამათი) could refer to the swords, the flames, or the sinners; the context of judgment supports the latter."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":12,"ref":"p12","source":"7. და განვეშორენით მიერ და წარვედით გზასა ჩუენსა წინამძღურებითა უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტეს ღმრთისაჲთა. და არარაჲსა გემოჲ გუეხილვა, თჳნიერ წყლისა, ორმეოც დღე. და უგრძნულად გუესმა ლოცვაჲ, ვითარცა ერისა მრავლისაჲ, და ვითარცა სულნელითა ნელსაცხებლითა მრავალსასყიდლისაჲთა აღვივსენით და სიჰამითა მისგან ჴმისა, რომელი ისმოდა გალობისა მისგან, და მიუთხრობელითა სულნელებითა ძილად მივსლბით. დავიძინეთ რაჲ, დატკბეს ბაგენი ჩუენნი მსგავსად თაფლისა გოლეულისა. დიდსა და დიდებულსა შუატაძარსა იყო საკურთხეველი, და საკურთხეველსა ქუეშე გამოეცემოდა წყაროჲ წყლისაჲ, და იყო ხილვაჲ მისი სპეტაკ, ვითარცა ხილვაჲ სძისაჲ, ვიდრეცა საგონებელ იყო ჩუენდა სძედ წმიდად. და მოდგომილ იყვნეს გარე წყაროსა მას კაცნი წმიდანი და ფსალმუნებდეს ჴმასა ქერობინთასა და ანგელოზთა გალობასა. და ვიხილენით რაჲ იგინი მდგომარენი დიდებისმეტყუელებად ღმრთისა, შეგჳპყრნა ჩუენ ძრწოლამან. და აჰა ერთმან მათგანმან, რომელნი მდგომარე იყვნეს წყაროსა მას ზედა, მოგუხედნა და თქუა ჩუენდა მომართ: \"ამას წყაროსა, რომელსა ხედავთ, ძმანო თეოფილე, სერგის და ევგენი, უკუდავებისაჲ არს, დამარხული მართალთათჳს მისაგებელად საუკუნოდ.\" ხოლო ჩუენ გუესმა რაჲ, დავვარდით ქუეყანად და ვადიდებდით უფალსა და წმიდასა მას კაცსა მარადის.","english":"7. And we departed from there and went on our way under the guidance of our Lord Jesus Christ the God. And we saw nothing, save water, for forty days. And we heard a prayer imperceptibly, as of a great multitude, and we were filled with the fragrance of many-vialed sweet oil, and with the sweetness of that voice which was heard from that chanting, and with indescribable fragrances we were lulled to sleep. When we fell asleep, our lips became sweet like honey of the comb. On a great and glorious plain there was an altar, and beneath the altar a spring of water issued forth, and its appearance was white, like the appearance of milk, until it seemed to us to be pure milk. And around that spring stood holy men, and they chanted with a voice like that of cherubim and the chanting of angels. And when we saw them standing there glorifying God, trembling seized us. And behold, one of those who stood by that spring looked at us and said to us: \"This spring which you see, brothers Theophile, Sergius, and Eugenius, is of immortality, hidden for the righteous to receive for eternity.\" And when we heard this, we fell to the ground and glorified the Lord and that holy man continually.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"უგრძნულად","severity":"info","text":"The adverb 'imperceptibly' (literally 'without sensation') suggests the prayer was heard in a visionary or spiritual mode, not through ordinary hearing.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"სულნელითა","severity":"info","text":"The term 'sweet oil' (sulneli) is a standard hagiographic motif for a fragrant substance associated with divine presence or sanctity.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"წყაროჲ წყლისაჲ","severity":"info","text":"The spring of water beneath the altar recalls the river of life in Eden (Gen 2:10–14) and the eschatological fountain of immortality in Revelation 22:1–2.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"სძედ","severity":"info","text":"The comparison of the spring's appearance to milk (sʒedi) reflects a common early Christian symbol for purity and spiritual nourishment, often linked to baptismal imagery.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"დავდართ ქუეყანად","severity":"info","text":"The prostration of the three brothers (Theophile, Sergius, Eugenius) upon hearing the spring's significance marks a climactic moment of reverence and revelation.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"თეოფილე, სერგის, ევგენი","severity":"info","text":"The naming of the three brothers aligns this text with the hagiographic tradition of the 'Three Holy Youths' or similar ascetic brotherhoods, though their identities remain obscure.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'forty days' may be literal or symbolic of a period of trial; the text does not specify. The identity of the 'holy men' around the spring is not clarified—they may be angels or saints."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":13,"ref":"p13","source":"და განვეშორენით მიერ სიხარულითა დიდითა და არარაჲსა გემოჲ გუეხილვა, ვითარცა თჳთ უფალმა უწყის, დღეთა მრავალთა.\n\n8. და კუალად მივედით მახლობელად მდინარისა დიდისა, ვსუთ მისგან და განვძეღით და ვადიდებდით ქრისტესა ღმერთსა ჩუენსა. და იყო ჟამი მეექუსე შუა დღისაჲ და სიცხე დიდი იყო და დავსხედით პირსა მის მდინარისასა და განვიზრახევდით ურთიერთას ვითარმედ რჲმე ყოფად არს ჩუენდა. და მით მდინარითგან წაღმართ ვიხილეთ ნათელი დიდი, ორწილად უნათლესი ამის სოფლის ნათლისა. და ვითარცა აღვიხილენით, ვხედევდით ოთხთა ყურეთა ცისა და ქუეყანისათა. და არა ვიდოდა სული ქარისაჲ, ვითა ესე აქა ვალს სული ქარისაჲ. არამედ აქუს ყურესა აღმოსავალისასა და დასავალისასა ფერი მწუანისაჲ და ყურესა ჩრდილოჲსასა ფერი სპეტაკი, ვითარცა თოვლისაჲ. და ვარსკულავთა ცისათა უბრწყინვალესი აქუს ბრწყინვალებაჲ, და მზე იგი შჳდწილად უმჴურვალეს არს ამისსა. და ხენი იგი მუნნი უმაღლეს არიან ამათსა და უჴშირეს რტოჲთა და ფურცლითა, გინა ნაყოფიერნი იყვნენ, გინა უნაყოფონი. და მთანი იგი უმაღლეს არიან ამათ მთათა. და ყოველი იგი ქუეყანაჲ ორი ფერი არს: მოწითანე და ლურჯის ფერი. ეგრეთცა მფრინველნი ცისანი: თითოეულსა გუარსა მათსა სხუაჲ ხილვაჲ აქუს, და სხუებრ იხარებენ და უგალობენ ღმერთსა.","english":"And we departed from there with great joy, and we saw nothing, as only the Lord Himself knows, for many days.\n\n8. And again we approached a great river; we drank from it and refreshed ourselves, and we glorified Christ our God. And it was the sixth hour of the day, and the heat was great, and we sat down on the bank of that river and deliberated among ourselves as to what we should do. And from that river eastward we saw a great light, twice as bright as the light of this world. And when we looked up, we beheld the four quarters of heaven and earth. And no breath of wind blew, as the wind blows here. But the eastern and western quarters have a green color, and the northern quarter a white color, like snow. And the stars of the sky have a brilliance surpassing that of [our stars], and the sun there is seven times brighter than this one. And the trees there are taller than these, and more luxuriant in branches and leaves, whether they are fruit-bearing or not. And the mountains there are higher than these mountains. And all that earth is of two colors: reddish and blue. Likewise the birds of the sky: each species has a different appearance, and they rejoice and sing to God in different ways.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"და განვეშორენით მიერ სიხარულითა დიდითა","severity":"info","text":"The opening sentence of §8 echoes the closing of §7, linking the two passages by the theme of joy and departure.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ოთხთა ყურეთა ცისა და ქუეყანისათა","severity":"info","text":"The four quarters of heaven and earth reflect a common cosmological schema in late antique and medieval Christian geography, often associated with the four cardinal directions.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"სპეტაკი","severity":"info","text":"The Old Georgian term 'სპეტაკი' (spet'ak'i) means 'white' or 'bright', here describing the northern quarter as having a color like snow.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"შვიდწილად უმჴურვალეს","severity":"info","text":"The claim that the sun is seven times brighter than the earthly sun parallels similar hyperboles in apocalyptic and visionary literature, such as the Book of Enoch or the Apocalypse of Paul.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"ხენი იგი მუნნი უმაღლეს","severity":"info","text":"The description of otherworldly trees, mountains, and birds reflects a topos in Georgian hagiography and visionary texts, possibly influenced by Syriac or Greek sources.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ორი ფერი: მოწითანე და ლურჯის ფერი","severity":"caution","text":"The phrase 'two colors: reddish and blue' is ambiguous; it may refer to the earth's surface or to the overall landscape, and the exact referent is unclear from the context.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'ორი ფერი: მოწითანე და ლურჯის ფერი' could describe the earth's soil or the general appearance of the land; the text does not specify.","The identity of the 'great river' is not named, leaving its symbolic or geographical referent open."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":14,"ref":"p14","source":"და დავყავთ მუნ და არარაჲსა გემოჲ გუეხილვა, ვითარცა თჳთ უფალმან უწყის, დღეთა მრავალთა, თვნიერ ხოლო წყლისა. და აჰა უგრძნულად მოვიდა ჩუენდა სიმრავლე ფრიადი დედათა და მამათაჲ და მყრმებისაჲ. და იყვნეს უდასტურესნი მათგანნი, რომელთა აქუნდა სიმაღლე ქუეყანისაგან ვითარ წყრთერთ და სხუანი კუალად იყვნეს უმოკლეს.და ვიხილენით რაჲ იგინი ეგრეთ შემეშინა ჩუენ ფრიად, ნუ უკუე დამჭამნენ ჩუენ. ხოლო მე თეოფილე, უნარჩევესმან სხუათა ძმათასა, სერგის და ევგენისსა, ვთქუ მათდა მიმართ: \"მოვედით ძმანო, და განვიჴსნნეთ თმანნი თავისა ჩუენისანი და მივეტევნეთ მათ ზედა,და ანუ მეოტ ვიქმნნეთ შიშითა ანუ შემჭამნენ ჩუენ.\" და მსწრაფლ განვიჴსენნით თმანი ჩუენნი და მივეტევენით მათზედა. და გჳხილეს რაჲ მათ სრვით მიმავალნი, შეშინდეს და აღიტაცნეს შვილნი მათნი და მეოტ იქმნეს ჩუენგან, და იღრჭენდეს კბილთა მათთა ჩუენზედა. ხოლო ჩუენ განვვლეთ მდინარე იგი და ვპოვეთ მიერ მხალი სპეტაკი, ვითარცა სძე, და იყო გემოჲ მისი მსგავსი თაფლისა გოლეულისაჲ და ქუეყანისაგან წყრთა ერთ მაღლად დგა. და ვჭამეთ მის მხალისაგან და განვძლიერდით და ვადიდებდით უფალსა ღმერთსა ჩუენსა, რომელი მარადის, ყოველთა დღეთა, გუზრდიდა ჩუენ და წინამიძღუებოდა ჩუენ.","english":"And we stayed there, and we saw no taste of anything, as only the Lord Himself knows, for many days, except only water. And behold, suddenly there came to us a great multitude of women and men and children. And some of them were very tall, having a height from the ground of about one cubit, and others again were very short. And when we saw them, we were greatly afraid, lest they devour us. But I, Theophile, the most unworthy among the other brothers, Sergius and Eugenius, said to them: \"Come, brothers, and let us shave the hairs of our head and throw them upon them, and either we shall be put to flight by fear or they will devour us.\" And quickly we shaved our hairs and threw them upon them. And when they saw us going with the hair, they were frightened and snatched up their children and fled from us, and they gnashed their teeth at us. But we crossed that river and found there a white grass, like honey, and its taste was similar to that of comb honey, and it stood one cubit high from the ground. And we ate of that grass and were strengthened, and we glorified the Lord our God, who always, every day, nourished us and went before us.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"უგრძნულად","severity":"info","text":"The Georgian adverb 'ugrdznulad' means 'suddenly' or 'unexpectedly', matching the Coptic sense of an abrupt appearance.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"წყრთერთ","severity":"info","text":"The term 'ts'q'rt'ert' is a unit of length, here translated as 'cubit', consistent with biblical and hagiographic usage.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"თმანნი თავისა","severity":"info","text":"The act of shaving heads and throwing hair may echo the Nazirite vow (Numbers 6:5) or Samson's hair (Judges 16), but no direct citation is present.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"სიმრავლე ფრიადი","severity":"info","text":"The description of a 'great multitude' of tall and short beings recalls the monstrous races in Coptic hagiography, such as the 'long-heads' in the Life of Onuphrius.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"და ვჭამეთ მის მხალისაგან","severity":"info","text":"This passage follows a pattern: encounter with danger, divine intervention, and provision of miraculous food, typical of desert father narratives.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"თეოფილე","severity":"info","text":"The narrator Theophile is a common figure in Coptic hagiography, often paired with Sergius and Eugenius, suggesting a shared textual tradition.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the 'great multitude' (whether human or demonic) is left ambiguous; the text treats them as hostile but not explicitly supernatural.","The phrase 'unworthy among the other brothers' may reflect a humility topos or a specific monastic hierarchy."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":15,"ref":"p15","source":"9. და კუალად ვიდოდეთ ათორმეტ დღე და არა უწყოდეთ გზაჲ, თუ რომელსა ვიდოდეთ. ბრძანებითა და განგებულებითა მაცხოვრისა ჩუენისა იესუ ქრისტესითა მივემთხჳვენით გზასა კეთილსა და ალაგსა წრფელსა, რომელ ვიდოდა წმიდაჲ მამაჲ ჩუენი მაკარი, და ვადიდეთ ღმერთი. და სიხარულითა დიდითა შეუდეგით კეთილსა მას გზასა კეთილისასა და ვვლენით დღენი მრავალნი და ვპოეთ ქუაბი წმიდისა მაკარისი, შემკული ვითარცა ტაძარი წმიდაჲ და ვყავთ ლოცვაჲ და აღვიბეჭდენით თავნი ჩუენნი სასწაულითა ჯუარისაჲთა და მოგჳჴდა წადიერებაჲ შესლვისაჲ და შევედით ქუაბსა მას და ვერვინ ვპოთ და ვთქუთ ურთიერთას მიმართ: \"ესე მოკაზმულებაჲ კაცობრივისა ბუნებისაჲ არს, არამედ დავადგრეთ აქა ვიდრე მიმწუხრადმდე და ვიხილოთ აქა მკჳდრი იგი. \" და დავადგერით ქუაბსა მას შინა მიმწუხრადმდე. და აჰა სულნი სულნელებისაჲ იქმნა ქუაბსა მას შინა და მოვიდა საყმოსელთა ჩუენთა და განმეღჳძა. და გამოვედით მიერ ქუაბით და აღვიხილენით თუალნი ჩუენნი აღმოსავალით კერძო ქუაბისაჲთ. და აჰა კაცი საშინელი, შემოსილი თმითა სპეტაკითა. და იყო ესე დიდი და წმიდაჲ მაკარი. სიმრავლისაგან წელთასა მოზრდილ იყვნეს თმანი თავისა მისისანი და დაეფარა ყოველი გუამი მისი.","english":"9. And we journeyed again for twelve days, and we did not know the way, which one we were going. By the command and providence of our Savior Jesus Christ, we met a good road and a straight path, which our holy father Macarius had traveled, and we praised God. And with great joy we set out upon that good and beautiful road, and we walked for many days, and we found the cave of holy Macarius, adorned like a holy temple, and we performed prayer and sealed our heads with the sign of the cross, and the desire to enter came upon us, and we entered that cave, and we found no one, and we said to one another: \"This arrangement is of human nature, but let us stay here until evening and see that dweller here.\" And we remained in that cave until evening. And behold, the spirits of the incorporeal ones were made within that cave, and they came to our nostrils and awakened me. And we came out from that cave, and we lifted our eyes toward the east of the cave. And behold, a fearsome man, clothed in white hair. And this was the great and holy Macarius. From the multitude of years, the hairs of his head had grown long and covered his entire body.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"სულნი სულნელებისაჲ","severity":"info","text":"The phrase 'spirits of the incorporeal ones' renders a Georgian calque on a Greek or Coptic expression for bodiless beings, likely angels or demons.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ქუაბი","severity":"info","text":"The cave of Macarius is a standard hagiographic topos; the description as 'adorned like a holy temple' reflects the ascetic ideal of a natural sanctuary.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage forms a narrative climax: the travelers find Macarius's cave, wait, and then encounter him, fulfilling the journey's goal.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"ათორმეტ დღე","severity":"info","text":"The twelve-day journey echoes biblical and hagiographic patterns of a divinely guided period of trial before a revelation.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"თმითა სპეტაკითა","severity":"info","text":"The description of Macarius covered in white hair parallels the depiction of other desert hermits, such as Onuphrius, in Coptic and Georgian hagiography.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"სულნი","severity":"caution","text":"The Georgian 'sulni' can mean 'spirits' or 'souls'; the context suggests incorporeal beings, but the exact referent (angels, demons, or souls of the dead) is ambiguous.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the 'spirits of the incorporeal ones' is unclear; they may be angels, demons, or souls. The reading taken is that they are bodiless beings that disturb the narrator.","The phrase 'sealed our heads with the sign of the cross' may be a literal gesture or a metaphorical protection; the text does not clarify."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":16,"ref":"p16","source":"ხოლო მოვიდოდა რაჲ იგი ჩუენდა ქუაბით კერძო, ეცა სული ჩუენთა სამოსელთა სიმყრალისაჲ შორით და მსწრაფლ დავარდა ქუეყანად და იწყო ჴმობად ჩუენდა მომართ და ფიცებად და მეტყოდა ჩუენ შეჩუენებით: \"თუ უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესნი ხართ, მომეახლენით მე აქა ჩემთანა, თუ მტყუვარისაგანნი ხართ ყოველთა მორწმნეთაჲსანი, განმეშორენით ჩემგან, დაბლისა ამისგან და ცოდვილისა.\" რამეთუ სულთა ბოროტთაგან განცდილ იყო წმიდაჲ იგი. და მსწრაფლ ჴმავყავთ მისა მიმართ და ვთქუთ: \"გუაკურთხენ, წმიდაო მამაო, და ევედრე ჩუენთჳს უფალსა, რომელი ამას უდაბნოსა მკჳდრ ხარ, რამეთუ ჩუენცა დიდისა ღმრთისა მონანი ვართ, რომელმან შექნნა ცანი და ქუეყანაჲ, და ეშმაკი მოგუძაგდა და ყოველნი მისნი სათნონი და გჳჯმნია სოფლისაგან.\" ხოლო ვითარცა ესმა ესე ჩუენგან წმიდასა მას, მომეახლა ჩუენ და აღპყრნა ჴელნი თჳსნი ცად მიმართ და გუაკურთხნა ჩუენ და განყუნა თმანი თავისა მისანი პირისაგან და გუეუბნა ჩუენ, და იყვნეს ყოველნი თმანი მისნი სპეტაკ, ვითარცა თოვლნი. და მაშინ ვიხილეთ წმიდაჲ და ანგელოზებრი პირი მისი. ძლიერისა მისგან სიბერისა არა ჩნდეს თუალნი მისნი, და ფრჩხილნი მისნი წაზრდილ იყვნეს, ვითარ ციდად ერთად.","english":"When he came to us by way of the cave, the stench of our garments struck him from afar, and he quickly fell to the ground and began to cry out to us and to swear, and he said to us with a curse: \"If you are servants of our Lord Jesus Christ, approach me here, to my side; if you are servants of the persecutor of all believers, depart from me, from this lowly and sinful one.\" For the holy one had been tested by evil spirits. And we quickly called out to him and said: \"Bless us, holy father, and pray for us to the Lord, you who dwell in this desert, for we also are servants of the great God, who created the heavens and the earth, and the devil and all his minions have we renounced, and we have been separated from the world.\" When the holy one heard this from us, he approached us and raised his hands toward the sky and blessed us, and he parted the hair of his head from his face and spoke to us, and all his hair was white, like snow. And then we saw the holy and angel-like face of his. Because of his great old age, his eyes were not visible, and his nails had grown, like a single claw.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"სული ჩუენთა სამოსელთა სიმყრალისაჲ","severity":"info","text":"The phrase 'the stench of our garments' is a literal rendering of the Old Georgian, emphasizing the ascetic condition of the travelers.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ჴმობად","severity":"info","text":"The verb 'ჴმობად' (to cry out) is used here in a context of spiritual testing, reflecting the hagiographic trope of demonic or holy figures challenging pilgrims.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ცანი და ქუეყანაჲ","severity":"info","text":"The phrase 'heavens and earth' echoes Genesis 1:1, a common biblical reference in hagiography to affirm monotheistic faith.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"სულთა ბოროტთაგან განცდილ იყო","severity":"info","text":"The note that the holy one had been tested by evil spirits is a standard hagiographic motif, reflecting the desert fathers' struggles with demonic temptation.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage follows a pattern of recognition and blessing, typical of hagiographic narratives where the saint tests the pilgrims before accepting them.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"თმანი ... სპეტაკ, ვითარცა თოვლნი","severity":"caution","text":"The description of white hair 'like snow' may be a conventional hagiographic topos for sanctity, but the text's Coptic original might have a different simile.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'by way of the cave' (ქუაბით კერძო) is ambiguous: it could mean the saint came from the cave or via a cave path.","The identity of the 'persecutor of all believers' (მტყუვარისაგანნი) is unclear; it may refer to a specific historical persecutor or a generic demonic figure."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":17,"ref":"p17","source":"ხოლო თმათა ულვაშისა მისისათა დაეფარა პირი მისი, ჩამოევლო და წუერთადა შერთულ იყვნეს, და, გუეუბნებინ რაჲ, აჩუენებნ, ვითარმედ სიღრმით სადაჲთმე იტყჳნ ჩუენდა მომართ. იყო ტყავი მისი მსგავსი ტყავსა კუროჲსა ქედისასა. და იწყო კურთხევად ჩუენდა და იტყოდა: \"სადაჲთ ხართ, ძმანო, ანუ სადაჲთ მოსრულ ხართ აქა? \" ხოლო ჩუენ მიუთხართ მას ყოველივე, რაჲცა მოწევნულ იყო ჩუენზედა გზასა მას, და ვითარმედ მეგულების ჩუენ წარსლვად და მოწევნად, სადა ცაჲ განისუენებს. და ვითარცა მიუთხართ ესე ყოველი ესრედ მოგჳგო ჩუენ წმიდამან ბერმან და გურქუა: \"ისმინეთ სიტყუაჲ ჩემი, შვილნო ჩემნო, და ცანთ მართალი, რამეთუ ადგილისა ამისგან წაღმართ არცა შესაძლებელ არს კაცისა, რომელი ჴორცთაგან იყოს, უშინაგანესადრე შესლვაჲ, ვერცა ვის ძალუვ ცნობად საკჳრველებათა ღმრთისათა. რამეთუ მეცა, ცოდვილმან მაკარი, ფრიად ვიკადრე მისლვაჲ, სადა ცაჲ განისვენებს, და ესე არს განსუენებაჲ, სადა ცაჲ დასრულდების. ჩუნებასა შინა ღამისასა გამოჩნდა ანგელოზი უფლისაჲ და მეტყოდა ესრეთ მე : მაკარი, ნუ მკადრე იქნები წაღმართ სლვასა მაგიერ ადგილით. ხოლო მე დაბალმან კადნიერებით მიუგე მას: რაჲსათჳს, უფალო ჩემო?","english":"His moustache hairs covered his face, hung down and were entangled at the chin, and when he spoke to us, he showed that he was saying something to us from some depth. His skin was like the skin of a bull's neck. And he began to bless us and said: \"Where are you from, brothers, or whence have you come here?\" And we told him everything that had befallen us on that road, and that we intended to go and arrive where the sky rests. And when we had told him all this thus, the holy elder answered us and said: \"Hear my word, my children, and know the truth, for from this place eastward it is not possible for any man who is of flesh to enter, nor can anyone know the wonders of God. For I, the sinful Macarius, greatly dared to go where the sky rests, and this is the resting place, where the sky ends. In a night vision an angel of the Lord appeared and said to me thus: Macarius, do not be bold in going eastward from this place. But I, lowly, answered him with boldness: Why, my Lord?","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"ულვაშისა მისისათა","severity":"info","text":"The description of the elder's moustache covering his face and hanging down to the chin emphasizes his extreme asceticism and neglect of bodily appearance.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"წმიდამან ბერმან","severity":"info","text":"The phrase 'holy elder' (წმიდამან ბერმან) is a standard hagiographic designation for a revered ascetic, here identified as Macarius.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"Macarius","severity":"info","text":"The elder identifies himself as 'the sinful Macarius,' likely a reference to Macarius of Egypt (c. 300–391), a famous Desert Father known for his asceticism and visions.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ანგელოზი უფლისაჲ","severity":"info","text":"The appearance of an angel of the Lord in a night vision echoes biblical theophanies, such as those in the Old Testament (e.g., Daniel) and New Testament (e.g., Acts), reinforcing the divine authority of the message.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"narrative","severity":"info","text":"This passage continues the narrative of the monks' encounter with the holy elder, who recounts his own failed attempt to reach the place where the sky rests, serving as a cautionary tale within the larger story.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"წაღმართ","severity":"caution","text":"The Georgian term 'წაღმართ' (eastward) is ambiguous; it could refer to a literal direction or a symbolic orientation toward the earthly paradise, a common motif in Christian hagiography.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The exact location of 'where the sky rests' is left ambiguous; it may refer to the edge of the world or a paradisiacal realm. The elder's identity as Macarius is implied but not explicitly linked to a specific historical figure."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":18,"ref":"p18","source":"და მრქუა მე: აჰა ოც მილიონსა აქაჲთ სამოთხე არს და სიხარული მიუთხრობელი და სულნელებაჲ აურაცხელი, სადა იყო ადამ პირველქმნილი, და მისთანა იგი ზემო კერძო სამოთხისა აღმოსავალით ცაჲ დასრულდების. და გარეგანით კარსა სამოთხისასა დააწესა ღმერთმან ქერობინი მოტყინარე და მახჳლი იქცევისი, რომელი სცავს შესავალსა სამოთხისასა და ხესა მას ცხორებისასა. ხოლო აქუს ქერობინთა ფერჴთაჲთგან ვიდრე წელთამდე წესი კაცისჲ და მკერდი მათი არს მსგავი ლომისაჲ, და ჴელნი მათნი არიან მყინვრისანი, და ჴელთა მათთა ჰქუანან მახჳლნი ცეცხლისანი, რათა არავინ უტევინ შესლვად სამოთხედ, რამეთუ ანგელოზნი და ყოველნი ძალნი ცათანი დგანან მუნ, სადა იგი ცაჲ განისუენებს. ხოლო მესმა რაჲ ესე წმიდისა ანგელოზისაგან, ვერღარა ვიკადრე წაღმართ სლვად.\"\n\n10. და ვითარცა გუესმნეს სიტყუანი იგი ბერისანი პატიოსანნი, დავვარდით ქუეყანად ფერჴთა თანა მისთა და ვადიდებდით წმიდასა მას ბერსა, რომელმან მაუწყნა ჩუენ საკჳრველებანი ღმრთისანი. და იქმნა რაჲ მწუხრი, მრქუა ჩუენ ბერმან: \"გევედრები მე, ძმანო ჩემნო საყუარელნო, წარვედით მცირედ კიდე ამის ადგილისაგან, რამეთუ მყუანან მე ორნი შვილნი ჩემთანა და დღეთა ყოველთა მთათა ზედა იარებიან და მწუხრით მწუხრად მოვლენ ჩემდა. და ესენი იყვნეს ლომნი ორნი.","english":"And he said to me: \"Behold, here for twenty million there is paradise and unspeakable joy and countless delights, where Adam the first-created was, and that upper side of paradise to the east the sky ends. And at the outer gate of paradise God placed a fiery cherub and a turning sword, which guards the entrance to paradise and that tree of life. Now the cherubim have from their feet up to the waist the form of a man, and their breast is like that of a lion, and their hands are those of a griffin, and in their hands they hold swords of fire, so that no one may enter into paradise, for the angels and all the heavenly powers stand there, where that sky rests. And when I heard this from the holy angel, I no longer dared to go forward.\"\n\n10. And when we heard those words of the venerable elder, we fell to the ground at his feet and glorified that holy elder, who had revealed to us the wonders of God. And when evening came, the elder said to us: \"I beseech you, my beloved brothers, go a little away from this place, for I have with me two children, and every day they roam over the mountains and come to me evening by evening. And these are two lions.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"ოც მილიონსა","severity":"info","text":"The phrase 'twenty million' likely indicates a vast, symbolic distance rather than a precise measurement, common in apocalyptic geography.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ქერობინი მოტყინარე","severity":"info","text":"The fiery cherub with a turning sword at the gate of Eden is a motif from early Christian apocrypha, notably the 'Life of Adam and Eve' and related traditions.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ხესა მას ცხორებისასა","severity":"info","text":"The 'tree of life' in paradise echoes Genesis 2:9 and 3:22, a standard element in Christian descriptions of Eden.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"10. და ვითარცა","severity":"info","text":"The chapter break at '10.' marks a transition from the elder's speech to the monks' response, typical of hagiographic narrative structure.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"ორნი შვილნი ... ლომნი","severity":"info","text":"The motif of a holy man taming lions as 'children' appears in other Georgian hagiographies, such as the Life of David of Gareja, indicating a shared ascetic topos.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'ოც მილიონსა' (twenty million) may be a scribal error or a symbolic number; the exact intended distance is unclear.","The identity of the 'holy angel' who spoke to the elder is not specified; it could be a reference to a specific angelic figure or a generic divine messenger."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":19,"ref":"p19","source":"და რათა არა გიხილნენ თქუენ უგრძნულად და გიუცხოვნენ თქუენ და მოგეტევნენ თქუენ ზედა და გავნონ რაჲმე.\" ხოლო ჩუენ განვეშორენით მცირედ, და მოვიდოდეს ორნი იგი ლომნი მის თანა. და შეუვრდენ ფერჴთა მისთა და ყჳრილით თაყუანისცეს. და ჩუენ გუესმოდა ჴმაჲ მათი და შვძრწუნდით და დავეცენით პირსა ზედა ქუეყანად და ვერ ვიკადრებდით ზეაღებად თავისა და აღმართებად. ხოლო წმიდამან დაასხნა ჴელნი თჳსნი მათ ზედა და ეტყოდა მათ: \"შვილნო ჩემნო საყუარელნო და კარგნო! სამნი ძმანი სოფლისაგან მოსრულ არიან ჩუენდა და, თუ გაქუს სიყუარული ჩემდა მომართ, განმზრდელისა თქუენისა, ნურარას ავნებთ მათ, რამეთუ მონანი არიან იგინი ღმრთისანი.\" ჴმა ყო ჩუენდა მიმართ წმიდამან მაკარი და მრქუა: \"მოვედით ძმანო, და მომეახლენით და ნურარას იშიშვით, რათა აღვასრულოთ ლოცვაჲ ჩუენი სამწუხროჲ.\" და წარვედით მისთანა შიშითა დიდითა. ხოლო ორნი იგი ლომნი მომეგებნეს ჩუენ და გულოშნიდეს ფერჴთა ჩუენთა და იყვნეს, ვითარცა სიტყჳერნი. მოიდრეკდეს თავთა და ფერჴთა მათთა და თაყუანისმცემდეს ჩუენ.ხოლო ჩიუენ, ვითარცა ვიხილეთ ესე, ვადიდებდეთ ღმერთსა, რომელმან დაამშჳდნა იგინი ჩუენდა მომართ. ხოლო დავასხენით ჩუენცა ჴელნი ჩუენნი მათ ზედა და ვაკურთხენით იგინი და ვყავთ ლოცვაჲ მწუხრისაჲ და დავსხედით ღამე ყოველ სულღებულად.","english":"...so that they may not see you unawares and attack you and fall upon you and do you harm.\" So we withdrew a little, and those two lions came with him. They bowed down at his feet and worshipped him with a roar. And we heard their voice and were terrified and fell face down on the ground, and we could not lift our heads or rise. But the holy one laid his hands upon them and said to them: \"My dear and good children! Three brothers have come from the world to us, and if you have love for me, your nurturer, do them no harm, for they are servants of God.\" The holy Makarios called out to us and said: \"Come, brothers, approach me and fear nothing, so that we may perform our evening prayer.\" And we went to him with great fear. But those two lions met us and licked our feet and were as if they could speak. They bowed their heads and their feet and worshipped us. And when we saw this, we praised God, who had tamed them towards us. And we also laid our hands upon them and blessed them, and we performed the evening prayer and sat down for the whole night in joy.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"შვილნო ჩემნო საყუარელნო და კარგნო","severity":"info","text":"The address 'my dear and good children' reflects the hagiographic topos of the saint as spiritual father to wild beasts, emphasizing the theme of tamed nature.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"მონანი არიან იგინი ღმრთისანი","severity":"info","text":"The phrase 'they are servants of God' echoes the biblical notion of all creatures serving God (cf. Psalm 148, LXX), reinforcing the saint's authority.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ლომნი","severity":"info","text":"Lions appear frequently in desert hagiography as symbols of the saint's power over wild nature, a motif common in the Life of Makarios and other Egyptian ascetics.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"და ჩუენ გუესმოდა ჴმაჲ მათი და შვძრწუნდით","severity":"info","text":"The narrative alternates between the monks' fear and the saint's calm intervention, a structural pattern that highlights the saint's mediating role.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"თაყუანისცეს","severity":"info","text":"The lions' act of 'worship' (თაყუანისცეს) is a hagiographic trope that later Georgian readers would recognize as a sign of sanctity, paralleling similar scenes in the lives of other desert fathers.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'შვილნო ჩემნო საყუარელნო' could be interpreted as a generic address or as a specific reference to the lions as spiritual children; the reading taken is the latter, consistent with the hagiographic context."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":20,"ref":"p20","source":"11. და ვითარცა განთენა, ვარქუთ ბერსა: \"გევედრებით შენ, წმიდაო მამაო, გჳთხარ შენ, ვითარ მოხუედ აქა?\" ხოლო წმიდამან ბერმან თქუა ჩუენდა მომართ: \"მე, შვილნო, გლახაკი ესე და მდაბალი, ვიყავ ძე ჰრომაელისა სჳნკლიტიკოსისაჲ, რომელსა ეწოდებოდა ტაძრეულ, და უნებლად ჩემდა ჭირითა და ურვითა მამამან ჩემმან შემრთო მე ცოლი. და ყვეს თანამსრბოლთა მოყუასთა განგებაჲ ქორწილისა ჩემისაჲ. და იქმნა რაჲ მწუხრი, მოიწია ჟამი გარდაყვანებისა ჩემისაჲ საწოლად. და ვითარ იყვნეს ყოველნი იგი ზოგად განცხრომასა და მემღერთა შინა და არავინ უწყოდ გულისა ჩემისაჲ, მაშინ ვიმიზეზე მე განსლვაჲ, რათა წყალი დავსთხიო. და განრაჲვედ მიერ, წარვედ და დავიმალე სახლსა ვისსამე გლახაკისა დედაკაცისასა. და იყო ქურივი იგი და მაცნობებდა ჰამბავსა სახლისა ჩემისასა შჳდ დღე, რომელი ჴსენებულმცა არს კეთილად ღმრთისა მიმართ. და მეძიებდეს ფრიად და ვერ მპოვეს. ყვეს გოდებაჲ დიდი და გლოვაჲ ჩემთჳს. ხოლო მე შუაღამესა დენ აღვდეგ და შევწირე მადლობაჲ ღმერთსა დდა დაუტევე მშჳდობაჲ მასცა გლახაკსა დედაკაცსა და განვედ მიერ და დავდეგ გზასა ჩემსა და ვიტყოდი შინაგან: სადა ვიდოდე?","english":"11. And when it dawned, we said to the elder: \"We beseech you, holy father, tell us, how did you come here?\" And the holy elder said to us: \"I, my children, this poor and humble one, was the son of a Roman synkletikos, who was called Adreuel, and against my will, through distress and affliction, my father gave me a wife. And my neighbors, who were my peers, made arrangements for my wedding. And when evening came, the time arrived for me to be led to the bridal chamber. And while all were in general rejoicing and in the wedding chambers, and no one knew my heart, then I made an excuse to go out, so that I might relieve myself. And having gone out from there, I went and hid in the house of some poor woman. And that widow was there and brought me news of my house for seven days, which, if mentioned, would be good before God. And they sought me greatly but could not find me. They made great lamentation and mourning for me. But at midnight I arose and offered thanks to God, and left peace for that poor woman as well, and went out from there and set out on my way, and said within myself: Where should I go?","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"სჳნკლიტიკος","severity":"info","text":"The Georgian term 'სჳნკლიტικος' (synklitikos) is a direct borrowing from Greek συγκλητικός, meaning a member of the Roman Senate or a high-ranking official. This reflects the Byzantine administrative context of the hagiographical narrative.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ტაძრეულ","severity":"info","text":"The name 'Adreuel' (ტაძრეულ) is likely a Georgian rendering of a Semitic or Greek name, possibly 'Hadrian' or 'Adriel'. Its exact origin is uncertain, but it fits the pattern of biblical or early Christian names in hagiography.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage marks a shift from the frame narrative (the disciples' encounter with the elder) to an embedded first-person account of the elder's past, a common hagiographical device to provide a backstory and moral exemplum.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The motif of a young man fleeing an arranged marriage to pursue an ascetic life parallels the story of St. Alexius Man of God and other early Christian saints who renounced worldly ties, a recurring theme in Georgian hagiography.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"დდა","severity":"caution","text":"The Georgian text contains a probable scribal duplication: 'დდა' (dda) appears after 'ღმერთსა' (God), likely a dittography of the preceding 'და' (and). The English draft omits this, correctly reading a single conjunction.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The name 'Adreuel' (ტაძრეულ) is of uncertain etymology; it may be a corruption or variant of a known name. The phrase 'which, if mentioned, would be good before God' is ambiguous in the Georgian, possibly indicating that the widow's actions were virtuous but not fully described."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":21,"ref":"p21","source":"ხოლო უფალმან წინამძღურად ჩემდა რაფაელ ანგელოზი მომცა გზასა მას სახითა ბერისაჲთა და, ვითარცა ვიხილე, თაყუანისვეც და ვარქუ მას: \"სადა წარხუალ, ბერო, პატიოსანო მამაო?\" და მან მომიგო ესრეთ და მრქუა: \"სადა იგი შენ გეგულების მისლვად, მუნ წარვალ.\" და მე ვარქუ ესრეთ: \"უფალო ჩემო, მომიძეღუ გზასა ამას, მიმყვანებელსა ცხორებად.\" და მიერითგან წარუდეგით გზასა მას და ყოველსა მას გზასა ვითხოვდით პურსა და წყალსა. დაბასა რომელსამე მივემთხჳვენით და ესრეთ წარმოვვლეთ ყოველი იგი გზაჲ. და მიჩუენა მე ანგელოზმა ღმრთისამან ყოველივე დაუბრკოლებლად, რაჲცა თქუენ გიხილავს. და ვითარცა მოვედით მთასა ამას, ვიყვენით ორნივე ზოგად ერთსა ქუაბსა შინა. ხოლო მე მიმეძინა და განრაჲვიღჳძე, ვეღარა სადა ვიხილე პატიოსანი იგი ბერი, და ვიწყე გულისკლებად და მწუხარებად.","english":"But the Lord gave me the archangel Raphael as my guide on that road, in the form of a monk; and when I saw him, I bowed down and said to him: \"Where are you going, venerable father monk?\" And he answered me thus and said: \"Where you intend to go, there I am going.\" And I said thus: \"My Lord, lead me on this road, which leads to salvation.\" And from then on we set out on that road, and all along that road we begged for bread and water. We would come upon some village or other, and thus we traversed the entire road. And the angel of God showed me everything without hindrance, just as you have seen. And when we came to this mountain, we both dwelt together in one cave. But I fell asleep, and when I awoke, I could no longer see that venerable monk anywhere, and I began to grieve and mourn.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"რაფაელ ანგელოზი","severity":"info","text":"The archangel Raphael, named as guide, is a figure from the apocryphal Book of Tobit, where he accompanies Tobias. Here he appears in monk's form, blending angelology with monastic hagiography.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"","severity":"info","text":"The motif of an angel disguised as a monk guiding a saint is common in Eastern Christian hagiography, reflecting the belief in divine providence and the sanctity of the monastic life.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage continues the narrative from the previous section, where the elder recounts his journey. The angel's disappearance upon waking marks a transition from guidance to solitude, a typical hagiographical pattern.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"გულისკლებად","severity":"info","text":"The Georgian verb 'gulisk'lebad' (to grieve) conveys deep emotional distress, emphasizing the elder's spiritual dependence on the angelic guide.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the 'venerable monk' is ambiguous: it may be the archangel Raphael in disguise or a separate figure; the text implies they are the same."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":22,"ref":"p22","source":"ხოლო ანგელოზმან უფლისამან გამომიცხადა მე ღამესა ერთსა ოველივე საქმე და მრქუა მე: \"მე ვარ ანგელოზი უფლისაჲ რაფაელ, რომელმან მოგიყვანე შენ აქა სახითა ბერისაჲთა, ვითარცა უფალმან მიბრძანა მე, ამიერითგან განაგდე გულისკლებაჲ შენგან და მწუხარებაჲ და მარადდღე მადლობდი ღმერთსა და ადიდებდი, რამეთუ აჰა ესერა წარმოვვლეთ ყოველი ძნელოვანი და საჭიროჲ ადგილი და ყინელი და იხილენ საკჳრველებანი ღმრთისანი და ყოველნი სასჯელნი ცოდვილთანი და დიდებაჲ წმიდათა ანგელოზთაჲ და წყაროჲ უკუდავებისაჲ, რომელი დამარხულ არს წმიდათათჳს მისაგებელად ცხორებისად.\" ესე ყოველი მრქუა ანგელოზმან უფლისამან რაფაელ და უჩინო იქმნა ჩემგან.\n\n12. ხოლო მე აღვდეგ და ვიწყე სლვად უშინაგანესადრე უდაბნოდ და შევემთხჳვე კანჯარსა მძოვარსა და შევაფიცე ესრეთ: \"გაფუცებ ღმერთსა, რომელმან დაგბადა შენ, მიჩუენე მე სამკჳდრებელი კაცისაჲ.\" და მყის აღემართა კანჯარი იგი ძოვნისაგან და წარმიძღუა მე წინა და შეუდეგ უკანა ორ დღე. და შემდგომად ორისა დღისა მემთხჳა ჩუენ ირემი დიდი. და ვითარცა იხილა კანჯარმან მან ირემი იგი დიდი, უკუნიქცა ადგილადვე თჳსად. კუალად წარმიძღუა მე ირემი იგი ორ დღე. და აჰა დამართებით ჩუენსა ვეშაპი დიდი მოსტჳნვიდა და მოეთრეოდა ქუეყანასა ზედა. და ვიტარცა იხილა ირემმან ვეშაპი იგი, უკუნიქცა ადგილსავე თჳსსა.","english":"Then the angel of the Lord revealed to me one night the whole matter and said to me: \"I am the angel of the Lord, Raphael, who led you here in the form of a monk, as the Lord commanded me. From now on, cast out from yourself despair and sorrow, and daily thank and glorify God, for behold, we have traversed every difficult and necessary place and ice, and have seen the wonders of God, and all the punishments of sinners, and the glory of the holy angels, and the spring of immortality, which is preserved for the saints to receive for life.\" All this the angel of the Lord Raphael said to me, and he became invisible from me.\n\n12. Then I arose and began to go even more deeply into the desert, and I met a grazing wild goat, and I adjured it thus: \"I adjure you by God, who created you, show me the dwelling place of man.\" And immediately that wild goat rose from grazing and led me before it, and followed behind for two days. And after two days, a great deer met us. And when that wild goat saw that great deer, it turned back to its own place. Again that deer led me for two days. And behold, as we were proceeding, a great whale approached and was dragging itself upon the earth. And when the deer saw that whale, it turned back to its own place.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"ანგელოზმან უფლისამან რაფაელ","severity":"info","text":"The angel Raphael identifies himself as the guide who appeared earlier in monk's form, confirming the divine agency behind the journey.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"კანჯარი","severity":"info","text":"The term 'kanjari' denotes a wild goat or ibex, an animal that serves as a guide in the desert, reflecting a motif of animal helpers in hagiography.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ვეშაპი","severity":"info","text":"The 'veshapi' (whale) dragging on earth evokes a mythical or symbolic creature, possibly drawn from Georgian folklore or biblical imagery of Leviathan.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"12.","severity":"info","text":"The passage begins a new section (numbered 12) after the angel's disappearance, shifting from divine guidance to animal guides, marking a narrative transition.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"animal guides","severity":"info","text":"The sequence of a wild goat, deer, and whale as guides parallels similar motifs in other hagiographies, such as the Life of St. Anthony, where animals assist ascetics.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"უშინაგანესადრე","severity":"caution","text":"The phrase 'ushinaganesadre' (more deeply) is ambiguous; it may mean 'further into the desert' or 'more intensely,' but the sense is clear from context.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The exact location of the 'dwelling place of man' (samkudrebeli k'acisay) is unspecified; it may refer to a hermit's cell or a monastic community.","The duration of the animal guides (two days each) is symbolic, but the text does not clarify if this is literal or allegorical."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":23,"ref":"p23","source":"ხოლო მე შემეშინა ფრიად ვეშაპისა მისგან და ვიწყე ფუცებად მისსა ღმერთსა, რათა არაჲ მავნოს მე. და აღემართა ვეშაპი იგი ბოლოსა ზედა თჳსსა, აღაშკმო პირი და მრქუა მე ჴმითა კაცობრივითა: \"კეთილად მოხუედ, მონაო ღმრთისაო მაკარი, რამეთუ ჩემდა ბრძანებულ არს წელი ათორმეტი, რაჲტაგან მოგელოდა მთაჲ ესე. შენ ხარ მაკარი, როლისათჳს წინაჲსწარ მაუწყა მე მთავარანგელოზმან და მიჩუენა პირისა შენისა სახე და სლვაჲ შენი და ჰასაკი შენი. და ვითარცა ვისწავე მისგან, აჰა ღირს ვიქმენ ხილვად შენდა. რამეთუ მაქუს მე დღე ათი, ვინაჲთგან მოგელი შენ აქა, და არა წარსრულ ვარ არცა საჭმლისათჳს და არცა სასუმლისათჳს, და ამას მწუხრსა გიხილე შენ მჯდომარე ღრუბელსა ზედა ნათლისასა და მესმა ჴმაჲ ზეცით, რომელი მეტყოდა მე: აღდეგ, მიეგებე მონასა ღმრთისასა მაკარის! და აწ წარმოგუალე და შემომიდეგ მე და გიჩუენო შენ ადგილი შენი, რომელსა შინა ადიდებდე ღმერთსა.\" და ვითარცა მრქუა ესე ვეშაპმან მან, წარმომიყვანა კარსა ამას ქუაბისასა. ხოლო მე, შემორაჲვედ ქუაბსა ამას, ვპოვე ლომი ძუჲ მკუდარი მდებარე და ორნი ესე ლეკუნი მწოლარენი მის ზედა, ფრიად ტიროდეს და ყჳროდეს არაპოვნისათჳს სძისა, რომელსამცა სწოვდეს. ხოლო აღვიხუენ მე ორნი ესე ლეკუნი, აღვზარდენ მხალისა მის ძირითა, როლისაგანცა მე მოვირეწ საჴმარსა ჩემსა, და ვითარცა შვილთა ჩემთა ვხედავ მათ.","english":"Then I was greatly ashamed before that serpent and began to swear to it by God that it should not harm me. And that serpent raised itself upon its tail, opened its mouth, and said to me in a human voice: \"Welcome, servant of God Macarius, for it has been commanded to me for twelve years that I should await this mountain. You are Macarius, concerning whom the archangel foretold to me and showed me the form of your face, your gait, and your age. And as I learned from him, behold, I have been deemed worthy to see you. For it is now ten days since I have been awaiting you here, and I have not partaken of either food or drink, and in this gloom I saw you sitting upon a cloud of light and heard a voice from heaven which said to me: 'Arise, go to meet the servant of God Macarius!' And now I have come forth and received you, and I will show you your place, wherein you shall glorify God.\" And when that serpent had said this to me, it led me to this door of the cave. Then, entering this cave, I found a dead lioness lying there and these two cubs lying upon her, weeping greatly and wailing because of the lack of milk which they might suckle. Then I took these two cubs, raised them with the root of that mallow from which I myself obtained my sustenance, and I regard them as my own children.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ვეშაპი","severity":"info","text":"The Old Georgian term 'vešap’i' (ვეშაპი) can denote a serpent, dragon, or sea monster. Here it refers to a speaking serpent, a common hagiographic motif.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"მთავარანგელოზმან","severity":"info","text":"The archangel mentioned is Raphael, as identified in the previous passage. This aligns with the angel's role in guiding Macarius, echoing Tobit 3:17 and 12:15 where Raphael guides Tobias.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"მხალისა","severity":"info","text":"The 'mallow root' (მხალისა) is a plant used for sustenance, reflecting the ascetic diet of desert monks. This detail underscores Macarius's self-sufficiency and the miraculous provision of food.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage transitions from the serpent's speech to Macarius's entry into the cave, where he finds the dead lioness and cubs. The sequence reinforces the theme of divine provision and Macarius's role as a caretaker.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The motif of a saint taming or being aided by wild animals is common in hagiography, e.g., the lion that serves Jerome. Here, Macarius raises lion cubs, echoing the topos of the saint's harmony with creation.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ძუჲ","severity":"caution","text":"The term 'dzuy' (ძუჲ) is ambiguous: it can mean 'lioness' or 'female lion'. The context of cubs suggests a mother lion, but the exact gender is not critical to the narrative.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the archangel is not explicitly stated in this passage, but the previous passage identifies him as Raphael.","The term 'vešap’i' could be interpreted as a dragon or serpent; the text does not specify which, but the description of raising on its tail suggests a serpent."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":24,"ref":"p24","source":"ხოლო დედაჲ მათი განვიღე გარე და დავფარე მიწითა და ვეშაპი იგი არღარა ვიხილე. და მიერითგან ვიწყე დაუცხრომელად გალობად ღმრთისა და მადლობად სახიერებისა მისისა.\n\n13. ვითარცა დავყავ აქა წელი ორი წადიერებითა დიდითა, ერთსა ხოლო დღეთაგანსა გამოვედ ხილვად ველთა მთათასა ქუაბისაგან ჩემისა ჟამსა მეცხრესა და ვჯედ მზესა ორთა მათ ლომისა ლეკუთა თანა. და აჰა სატანა იწყო განცდად ჩემდა, და ყოვლადვე ვერ გულისჴმა ვყავ. ხოლო მან უცნებით მიჩუენნა ფაკელნი სადედაკაცონი დიდფასისანი, მახლობელად ჩემსა მდებარენი. ხოლო მე უძლური განვჴურდი გულისსიტყჳთა ბოროტითა და ვერ გულისჴმა ვყავ მტერისა იგი უსჯულოებაჲ. აღიღე და დავდევ სუდარი იგი ქუაბსა ჩემსა და ვიგონებდი შინაგან, თუ რაჲ არს ესე, და უგულებელსვყავ და არა აღვიბეჭდე თავი ჩემი, რამეთუ წმიდაჲ ჯუარი ქრისტესი საჭურველი არს ქრისტიანეთაჲ და მაოტებელი მტერისაჲ. და კუალად განველ ხუალისა დღე და ვიპოვე მოგჳ სადიაცოჲ წითელი და უგულებელსვყავ იგიცა უჯეროჲთა გულისსიტყჳთა, აღვიღე და დავდევ იგიცა სუდარსა მის თანა, და კუალად დავადგერ აღუბეჭდველად. და შემდგომად სამისა დღისა განთიად აღვდეგ და განვედ თაყუანისცემად სახიერისა და კაცთმოყუარისა ღმრთისა. და კუალად დავიწყებითა მტერისაჲთა არა აღვიბეჭდე თავი თჳსი, რათა ნიშნისა მიერ პატიოსნისა ჯუარისა განმცარომილ ვიყავ უსჯულოებისა ჩემისაგან.","english":"Then I brought their mother out, placed her outside, and covered her with earth, and I no longer saw that serpent. And from then on I began to sing praises to God unceasingly and to give thanks for His goodness.\n\n13. When I had spent two years here with great longing, on one of the days I went out from my cave at the ninth hour to see the fields and mountains, and I sat in the sun with those two lion cubs. And behold, Satan began to tempt me, and I was utterly unable to understand. But he, without my knowledge, showed me precious patriarchal veils lying near me. And I, weak, was troubled by evil thoughts and did not comprehend that lawlessness of the enemy. I took and placed that veil in my cave, and I pondered within myself what this might be, and I disregarded it and did not seal myself with the sign of the cross, for the holy cross of Christ is the armor of Christians and the repeller of the enemy. And again I went out on the following day and found a red patriarchal mantle, and I disregarded that too with unseemly thoughts; I took it and placed it also with that veil, and again I remained without sealing myself. And after three days, at dawn, I arose and went out to worship the good and philanthropic God. And again, because of the enemy's instigation, I did not seal myself with the sign of the cross, so that by that sign of the precious cross I might be left deprived because of my lawlessness.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"სუდარი","severity":"info","text":"The term 'სუდარი' (sudari) here refers to a veil or cloth, likely a liturgical or monastic item, not a burial shroud. The context of 'patriarchal veils' suggests ecclesiastical vestments.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"სადიაცოჲ","severity":"info","text":"The word 'სადიაცოჲ' (sadiats'oy) is a rare term meaning 'patriarchal' or 'of the patriarch', modifying 'mantle' (მოგჳ). It indicates a garment associated with high ecclesiastical office.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"ნიშნისა მიერ პატიოსნისა ჯუარისა","severity":"info","text":"The 'sign of the precious cross' refers to the practice of making the sign of the cross, considered a protective gesture against demonic temptation in early Christian monasticism. The text emphasizes its apotropaic function.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage (section 13) forms a discrete episode within the narrative, recounting a two-year period of asceticism followed by a specific temptation by Satan involving illusory ecclesiastical garments. The repeated failure to make the sign of the cross structures the moral lesson.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The motif of a monk being tempted by Satan through illusory precious objects (here veils and a mantle) parallels similar desert father stories, such as those in the Apophthegmata Patrum, where demons test ascetics through material allurements.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"დავყავ","severity":"caution","text":"The verb 'დავყავ' (davq'av) is ambiguous: it could mean 'I spent' (time) or 'I remained'. The context of 'two years' supports the former, but the form is unusual and may reflect a scribal variant or dialectal influence.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the 'patriarchal veils' and 'mantle' is unclear: they may be literal garments or visionary temptations. The text does not specify whether they are real objects or demonic illusions.","The phrase 'unseemly thoughts' (უჯეროჲთა გულისსიტყჳთა) is vague; it may refer to covetousness or pride, but the exact nature of the sin is not elaborated."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":25,"ref":"p25","source":"კუალად ვიხილე ეშმაკი მჯდომარე,მსგავსი დედაკაცისაჲ, შემოსილი სამოსლითა დიდფასისაჲთა, შუენიერი სახითა ხილვისაჲთა და შემკული ყოვლითა სამკაულითა. და აჰა ქვასა ზედა კლდისა მაღლისასა ჯდა იგი. ხოლო მე, ვუთარცა ვიხილე იგი, ვარქუ მას: \"ვინ ხარ შენ, დედაკაცო, ანუ ვინაჲ მოხუედ აქა? \" ხოლო მან იწყო ტირილად ფრიადითა ტირილითა და ცრემლითა მძლაფრითა.და მე უძლურსა ამას შემეწყალა და ვიწყე ტირილად მისთანავე. მრქუა ესრეთ მე საწყალსა და უძლურსა: \"მე ვარ ასული ვისიმე ჰრომაელისა სჳნკლიტიკოსისაჲ, რომელ არს ტაძრეული, და მამამან ჩემმან მისუა მე ქმარი, და მასვე მწუხრსა განვიდა უცნაურად ჩემგან და მათ ყოველთაგან მიზეზითა წყლისა დათხევისაჲთა, და მივე მე გზასა შინაგანსა და არა უწყოდე გზაჲ, მართ წამოვედ მთათა და კლდეთა და ძლით აქამომდე მოწევნულ ვატ.\" ხოლო მე უძლური ესე უდებ ვიქმენ დაა ვირწმუნე საზრახავი იგი მისი, ვერ გულისჴმა ვყავ სიცოფე და მზაკუარებაჲ მისი და ვჰგონებდი ცოლად ჩემად. და უპყარ ჴელი მისი და შევიყვანე ქუაბად, და ტიროდა იგი დაუდუმებელად. და მივეც საჭმელად ამის მხალისაგან, რათა არა შიმშილითა წარწყმდეს. ხოლო უდები სული ჩემი! იქმნა მწუხრი და ვყავ გალობაჲ ორგულებით განჴურვებულმან და მივწევ ქუე და მცირედ მიმეძინა. ხოლო უძლურსა მეძინა რაჲ, მოვიდა იგი და მახლობელად ჩემსა დაჯდა.","english":"Again I saw the devil sitting, in the likeness of a woman, clothed in garments of great value, beautiful in appearance, and adorned with every ornament. And behold, she was sitting on a stone atop a high cliff. And I, when I saw her, said to her: \"Who are you, woman, or whence have you come here?\" And she began to weep with great weeping and abundant tears. And I, wretched and weak, took pity on her and began to weep likewise. She said to me, wretched and weak as I am: \"I am the daughter of some Roman synkletikos, who is a priest, and my father gave me in marriage, and on that very evening my husband departed from me and from all of them unexpectedly, by reason of a flood of water, and I went on an inner path and did not know the way, but came down through mountains and cliffs and by force have arrived here.\" And I, weak and foolish, believed her deceitful speech, did not comprehend her folly and cunning, and thought of her as my wife. And I took her hand and led her into the cave, and she wept unceasingly. And I gave her to eat from this bread, lest she perish from hunger. But my foolish soul! Evening came, and I, inflamed with guile, sang a hymn, lay down, and slept a little. And while I, weak one, was sleeping, she came and sat down near me.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"სჳნკლიტიკος","severity":"info","text":"The term 'synkletikos' (συγκλητικός) denotes a member of the Roman senatorial class, indicating the woman's high social status in the narrative.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ეშმაკი","severity":"info","text":"The Old Georgian 'ešmaḳi' translates 'devil' or 'demon', consistent with the hagiographic theme of demonic temptation in disguise.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage forms a narrative unit of deception and temptation, where the devil appears as a weeping woman to exploit the ascetic's compassion.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"უდებ","severity":"caution","text":"The Georgian 'udeb' (foolish) may reflect a textual variant or scribal emphasis on the ascetic's naivety; the exact nuance is uncertain.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This episode echoes common hagiographic motifs of demonic seduction, paralleling desert father narratives such as those in the Life of Antony.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the 'Roman synkletikos' and the precise location of the flood are unspecified; the narrative may draw on generic tropes rather than historical events."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":26,"ref":"p26","source":"და აღიღო მცირედ სამოსელი ჩემი ზე და შემოყო ჴელი მისი და მონახა ყოველი გუამი ჩემი. და ვიყავ მე ძილსა შინა ფრიად დამძიმებული. ხოლო მე უძლურმან, რომელსა არასადა მომგონებოდა გემოჲ სიძვისაჲ, დავჰრთე სასჯელსა სულისასა სასჯელი, და ვიპოვე მე მოქმედად ცოდვისა, და მყის უჩინო იქმნა იგი ჩემგან. ხოლო მე, უღირსი, ვიპოვე პირდაქცევით მდებარე ქუეყანასა ზედა, განვიფრთხვე ცთომილებისა მისგან და დაბნელებისა მისგან და მოვეგე გონებად და ვცან ბოროტი იგი ცოდვაჲ ჩემი და განვედ ამის ქუაბისაგან და ვიტირე მწარედ.\n\n14. და ცნეს რაჲ უსჯულოებაჲ ცემი ლომთა ამათ, წარვიდეს ჩემგან, ვითარ ათ დღე. ხოლო მე, უძლური ესე, ვხედევდ შორით მიღმართ და შევსტიროდე ღმერთსა მრავლითა ცრემლითა,რათა მომიტეოს მე ცოდვაჲ ჩემი კაცთმოყუარემან ღმერთმან, რომელი მოხარულ არს სინანულსა ზედა კაცისასა და შეიწირავს ცრემლთა. და უგულებელ ყო ბოროტი იგი უსჯულოებაჲ ჩემი და დაამშჳდნა ორნი იგი ლომნი ჩემნი და მომიგზავნნა მე. და ვითარცა შემოვედით ქუაბსა ამას, ვექენე მათ, რათა მითხარონ ორმოჲ ფერჴითა მათითა, რომელსა აქუნდეს სიღრმე ერთკაც ოდენ. და შთარაჲვჴედ ორმოსა მას შინა, კუალად ვექენე მათ, რათა დამფლან მე. და დავყავ მიწასა შინა ორი წელიწადი, ვტიროდე და ვევედრებოდე მეუფესა ჩემსა, რათა მომიტეოს ცოდვაჲ ჩემი, და ვჭამდი იწასა.","english":"And she lifted a little of my garment upward and encircled her arm and examined my entire body. And I was in sleep, greatly weighed down. But I, the weak one, who had no recollection whatsoever of the taste of lust, I added judgment to the judgment of my soul, and I found myself a doer of sin, and immediately she became invisible from me. But I, the unworthy one, found myself lying face down on the ground; I awoke from that deception and that darkness, and I came to my senses and recognized that evil sin of mine, and I departed from this cave and wept bitterly.\n\n14. And when these lions perceived my lawlessness, they departed from me for about ten days. But I, this weak one, looked into the distance and began to weep bitterly to God with many tears, that the philanthropist God might forgive me my sin, He who rejoices in a man's repentance and accepts tears. And He disregarded that evil lawlessness of mine and calmed those two lions of mine and sent them to me. And when we entered this cave, I commanded them to dig a pit with their paws, which had a depth of only one man. And when I descended into that pit, I again commanded them to bury me. And I remained in the earth for two years, weeping and beseeching my Lord to forgive me my sin, and I ate grass.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"დავჰრთე სასჯელსა სულისასა სასჯელი","severity":"info","text":"The phrase 'I added judgment to the judgment of my soul' is a Georgian rendering of a Coptic idiom meaning self-condemnation or self-inflicted penance, reflecting the ascetic context.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"უსჯულოებაჲ","severity":"info","text":"The term 'lawlessness' (უსჯულოებაჲ) is a key ascetic concept in Georgian hagiography, denoting sin as a transgression of divine order, not merely legal violation.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"კაცთმოყუარემან ღმერთმან","severity":"info","text":"The epithet 'philanthropist God' (კაცთმოყუარემან ღმერთმან) echoes the Greek φιλάνθρωπος θεός, common in patristic literature and biblical tradition (cf. Wisdom of Solomon 1:6).","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ორი წელიწადი","severity":"info","text":"The two-year penance in a pit, eating grass, is a motif in desert asceticism, paralleling the lives of early Egyptian hermits like St. Antony.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"14.","severity":"info","text":"The chapter number 14 marks a narrative division; the passage shifts from the demonic encounter to the protagonist's penance and interaction with lions, a common hagiographic trope.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"და ვიყავ მე ძილსა შინა","severity":"caution","text":"The phrase 'I was in sleep' may be ambiguous: it could denote literal sleep or a visionary state; the Georgian text does not clarify, but the context suggests a trance-like condition.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'I added judgment to the judgment of my soul' is ambiguous: it may mean self-condemnation or an additional penance; the reading taken is self-condemnation.","The identity of the 'lions' is ambiguous: they may be literal animals or symbolic of divine agents; the reading taken is literal, as per hagiographic convention."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":27,"ref":"p27","source":"და შემდგომად ორისა წლისა ბრძანებითა ღმრთისაჲთა იქმნა ქარი დიდი და განჴურიტა ქუაბი ესე ზემოჲთ კერძო თავსა ჩემსა. და იქმნნეს წჳმანი ზამთრისანი და წუეთმან წყლისამან განაფართა ჴურელი იგი ქუაბისაჲ, და აღვიხილენ ზე თუალნი ჩემნი და ვიხილე მე ნათელი დღისაჲ და ვადიდე კაცთმოყუარე ღმერთი, რომელმან აღჰჴოცა ცოდვაჲ ჩემი. რამეთუ მან მეუფემან ბრძანა: \"არა მოვედ წოდებად მართალთა, არამედ ცოდვილთა სინანულად.\" და განვჰყავ ჴელი ჩემი ორმოჲსგან გარე და მოვთიბე მხალი და ვჭამე და განვძლიერდი. და კუალად ბრძანებითა ღმრთისაჲთა შემოვიდეს ორნი ესე ლომნი ქუაბად და, ვითარცა იხილეს თავი ჩემი და პირი, აღმოვედ მთხრებლისა მისგან ზე ყოვლადვე მრთელი და მქონდა ძალი ჩემი ორწილად პირველისა. ვილოცე და ვადიდე კაცთმოყუარე ღმერთი და გამოვედ ქუაბისა მისგან და მოვიდრიკენ მუჴლნი აღმოსავალით კერძო ორმეოც დღე და ორმეოც ღამე და ვადიდე შემოქმედი და დამბადებელი, რომელმან მომანიჭა მე ესევითარი მოთმინებაჲ. ვითარცა აღვემართე ვედრებისა მისგან ჩემისა, შევხედენ ქუაბსა მას ჩემსა და ვნახენ ოთხნივე ყურენი ქუაბისანი ელვარედ და სინათლე დიდი მას შინა. და იყო ქუაბსა მას შინა მაცხოვარი ქრისტე ხილვითა ჭაბუკისაჲთა მჯდომარე, ერქუა თავსა მისსა გჳრგჳნი ოქროჲსაჲ ქვისაგან პატიოსნისა და ღაღადებდა საკჳრველსა გალობასა კაცთასა. და იყო ჴმაჲ მისი დიდ...","english":"And after two years, by the command of God, a great wind arose and uncovered this cave above my head. And the winter rains came, and the water's flow widened the opening of the cave, and I lifted up my eyes and saw the light of day, and I praised the philanthropist God, who had wiped away my sin. For the Lord commanded: \"I have not come to call the righteous, but sinners to repentance.\" And I stretched my hand out of the pit and cut a mallow and ate it and grew strong. And again, by the command of God, these two lions entered the cave, and when they saw my head and face, I emerged from that pit entirely whole, and I had my strength twice as before. I prayed and praised the philanthropist God, and I came out of that cave, and I knelt facing east for forty days and forty nights, and I praised the Creator and Maker, who had granted me such patience. When I arose from my supplication, I looked at my cave and saw all four walls of the cave shining, and a great light within it. And within the cave was the Savior Christ, in the form of a youth, seated; on his head was a crown of gold and precious stone, and he was singing a wondrous human hymn. And his voice was great...","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"კაცთმოყუარე","severity":"info","text":"The epithet 'philanthropist' (lit. 'lover of mankind') applied to God is a standard hagiographic topos, emphasizing divine mercy toward sinners.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"არა მოვედ წოდებად მართალთა, არამედ ცოდვილთა სინანულად","severity":"info","text":"This saying is not a direct biblical quotation but echoes the theme of repentance in the Gospels (e.g., Luke 15:7, Mark 2:17). It may derive from a patristic or liturgical source.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ორმეოც დღე და ორმეოც ღამე","severity":"info","text":"The forty-day and forty-night vigil recalls biblical and hagiographic precedents (e.g., Moses, Elijah, Christ's fast) and is a common ascetic motif in Georgian monastic literature.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage marks a turning point: the saint's emergence from the cave and vision of Christ in glory, transitioning from trial to divine reward.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The vision of Christ as a crowned youth singing a 'wondrous human hymn' is a rare theophanic detail, possibly influenced by contemporary Byzantine iconography or liturgical poetry.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the 'two lions' is unclear: they may be literal animals or symbolic figures (e.g., angels or demons). The text treats them as real, but their sudden appearance and benign role are unusual.","The phrase 'wondrous human hymn' (საკჳრველსა გალობასა კაცთასა) could mean a hymn sung by humans or a hymn in human language; the Georgian is ambiguous."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":28,"ref":"p28","source":"ვითარ ხუთ ათასთაჲ ოდენ მამაკაცთაჲ გინა სიმრავლისა ურიცხჳსაჲ.ხოლო ვითარცა დაასრულა გალობაჲ იგი, მოვიდა სხუაჲ ჴმაჲ ზეცით სამგზის ესრეთ: \"ამენ, ამენ, ამენ საუკუნითგან და უკუნისადმდე.\" მყის გამოვიდა მაცხოვარი ქუაბისაგან და ამაღლდა ზეცად. და კუალად შემოვიდა ღრუბელი ცეცხლისაჲ ქუაბსა მას საშუვალ, სადა იგი იყო ქრისტე, ნათელი დიდი, და ამაღლდა ზეცად, ვიტარცა ალი და ღრუბელი. იქმნნეს ქუხილნი ძლიერნი, ელვანი და ძრვანი ფრიადნი და მფრინველნი ცისანი ჴმობდეს თჳსსა მას ჴმასა: \" წმიდა არს, წმიდა არს, წმიდა არს უფალი.\" და განკჳრვებულ ვიქმენ მე და შემიპყრა ძრწოლამან და ლომნიცა ესე მოვიდეს. მაშინ ვცან ჭეშმარიტად, ვითარმედ უფალი ჩუენი და მაცხოვარი სოფლისაჲ ქრისტე მოვიდა ღრუბლითა ნათლისაჲთა ცეცხლის ფერითა და აკურთხა და წმიდაყო ქუაბი ესე ჩემი, ხოლო მე უძლური და უღირსი განკჳრვებულ ვიყავ, ვითარ უღირსი ესე ღირს მიჩინა ამათ სასწაულთა და საშინელთა საქმეთა ხილვად. და არს მაშინდითგან მოაქამდე წელიწადი სამეოცდა ათი გინა თუ უფროჲსიცა. ხოლო ვიყავ მაშინ წლისა ორმეოცდა რვისაჲ. და აჰა ესერა ყოველი, ვითარცა ძმათა მეღჳძლეთა, მოგითხარ, რაჲცა მექმნა საწუთროსა ამას.","english":"As many as five thousand men, or an innumerable multitude. And when he finished that singing, another voice came from heaven three times thus: \"Amen, amen, amen, from eternity and unto eternity.\" Immediately the Savior came out of the cave and ascended into heaven. And again a cloud of fire entered into that cave, where Christ had been, a great light, and ascended into heaven, like a flame and a cloud. There were mighty thunders, lightnings, and great tremblings, and the birds of the sky cried out in their own voice: \"Holy, holy, holy is the Lord.\" And I was amazed, and trembling seized me, and these lions also came. Then I knew truly that our Lord and Savior of the world, Christ, came with a cloud of light of the color of fire and blessed and sanctified this cave of mine, while I, weak and unworthy, was amazed that I, unworthy, was deemed worthy to see these miracles and terrible deeds. And from that time until now there are seventy years, or perhaps even more. And I was then forty-eight years old. And behold, all this, as to the brother monks, I have told you what happened to me in this world.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The passage shifts from a theophanic vision (Christ's appearance, thunder, birds singing the Trisagion) to a first-person reflection on the saint's unworthiness and the passage of time.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"წმიდა არს, წმიდა არს, წმიდა არს უფალი","severity":"info","text":"The birds' cry 'Holy, holy, holy is the Lord' echoes the Trisagion (Isaiah 6:3) and the Sanctus of the liturgy, reinforcing the sanctity of the cave.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"საწუთროსა","severity":"info","text":"The Old Georgian 'საწუთროსა' (this world) is a common hagiographic term for the earthly realm, contrasting with the heavenly vision just described.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The saint states he was 48 years old at the time of the vision and that 70 years (or more) have passed since then, placing the narration in his old age.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The mention of 'five thousand men' and 'an innumerable multitude' may reflect the early Christian trope of mass conversions or witnesses, common in hagiographic expansions.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"","severity":"caution","text":"The phrase 'as many as five thousand men, or an innumerable multitude' is ambiguous: it may be a textual variant or a rhetorical doubling; the Coptic Vorlage is not extant for comparison.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The number 'five thousand' may be symbolic or a textual corruption; the relationship between the two clauses ('as many as... or...') is unclear.","The phrase 'from that time until now there are seventy years' could be a scribal error or a round number; the exact chronology is uncertain."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":29,"ref":"p29","source":"აწ უკუე შეძლებელ ხართ თავსდებად და დათმენად განსაცდელთა ეშმაკისათა, დაადგერით და იყვენით აქა, და თუ ვერ შემძლებელ ხართ, უფალმან და ღმერთმან ჩუენმან მშჳდობით და სიმართლით დაგიცვენინ და წარგიძეღჳნ თქუენ თანა და მოგზაურ გეყავნ თქუენ ყოველსავე გზასა თქუენსა, სადაცა იგი მიხჳდეთ.\"\n\n15. ხოლო ჩუენ ცოდვილთა ამათ, გუესმა რაჲ ესე წმიდისა მაკარისაგან, ვადიდეთ მოწყალე, სახიერი და კაცთმოყუარე ღმერთი ჩუენი. და მოვიდეს მყის ორნი იგი ლომნი მახლობელად ჩუენისა და დაასხნა ნეტარმან ბერმან ჴელნი თჳსნი მათ ზედა და აკურთხნა იგინი. ხოლო ჩუენ შევძრწუნდით და დავეცენით პირსა ჩუენსა ზედა ქუეყანად და თაყუანისვეცით წმიდასა ბერსა. და მრქუა ჩუენ ბერმან მან: \"დაასხენით, შვილნო ჩემნო, თქუენცა ჴელნი თქუენნი შვილთა ამათ ჩემთა ზედა და აკურთხენით ეგენი.\" მასინ ჩუენცა დავასხენით ჴელნი ჩუენნი მათ ზედა და ვაკურთხენით იგინი. ხოლო უფალმან ღმერთმან ჩუენმან დაამშჳდნა იგინი არავნებად ჩუენდა ლოცვითა წმიდისა და ნეტარისა ბერისაჲთა.","english":"Now you are able to endure and bear the temptations of the devil; abide and remain here. But if you are not able, may our Lord and God, with peace and righteousness, protect you and lead you with Him, and be your companion on every road of yours, wherever He may go.\n\n15. But we sinners, when we heard this from holy Makarios, glorified our merciful, good, and philanthropic God. And immediately those two lions came near us, and the blessed elder laid his hands upon them and blessed them. But we were terrified and fell upon our faces to the ground and worshipped the holy elder. And that elder said to us: \"Lay, my children, your hands also upon these my children and bless them.\" Then we too laid our hands upon them and blessed them. And our Lord God pacified them through the prayer of the holy and blessed elder, without harm to us.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"15. ხოლო","severity":"info","text":"The chapter number 15 marks a new narrative section, transitioning from the elder's speech to the reaction of the sinful narrators.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ნეტარმან ბერმან","severity":"info","text":"The phrase 'blessed elder' (ნეტარმან ბერმან) refers to Makarios, a standard hagiographic epithet for a holy ascetic.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ორნი იგი ლომნი","severity":"info","text":"The two lions are a hagiographic topos, symbolizing the taming of wild beasts through sanctity, common in desert father narratives.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"დაასხენით, შვილნო ჩემნო, თქუენცა ჴელნი","severity":"info","text":"The elder's instruction to lay hands on the lions echoes biblical acts of blessing (e.g., Mark 10:16) and parallels similar gestures in other hagiographies.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"ჩუენ ცოდვილთა ამათ","severity":"info","text":"The self-designation 'we sinners' (ჩუენ ცოდვილთა) is a humility topos in Georgian hagiography, emphasizing the narrators' unworthiness.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"დაასხნა","severity":"caution","text":"The verb 'laid' (დაასხნა) is ambiguous: it could mean 'placed' or 'stretched out' hands; the sense of blessing is clear from context.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The exact gesture of 'laying hands' (დაასხნა) is not specified beyond blessing; the Coptic Vorlage might clarify.","The identity of the 'two lions' as literal or symbolic is left open; the text treats them as real."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":30,"ref":"p30","source":"ხოლო ჩუენ მიუგეთ მას ბერსა: \"მამაო წმიდაო, მოგუეც ჩუენ ლოცვაჲ შენი, რათა მივიქცეთ სოფლადვე და მიუთხრათ ყოველთა მოქალაქეობაჲ შენი წმიდაჲ და ცხორებაჲ, პირველად წმიდასა ქალაქსა იერუსალემსა და წმიდასა მთავარეპისკოპოსსა თეოდორეს, წმიდათა ღმრთისა ეკლესიათა და ყოველთა მონასტერთა.\" აღდგა წმიდაჲ იგი ბერი და ყო ლოცვაჲ მყოვარ ჟამ ჩუენთჳს ღმრთისა მიმართ, რათა წარმიძღუეს ჩუენ და მიმაწინნეს სოფლადვე ჩუენდა უვნებელნი ყოველსა მას გზასა ჩუენსა. და მომცნა ჩუენ ორნი იგი ლომნი მისნი თანამოგზაურად. ხოლო ჩუენ ჰამბორს უყავთ წმიდასა მას და წარვემართენით გზასა ჩუენსა და შეწევნითა ღმრთისაჲთა მიმყვეს ჩუენ ლომნი იგი ვიდრე ბნელეთად. ვიხილეთ კუალად კამარაჲ იგი ალექსანდრე მეფისა მაკედონელისაჲ. და მოიდრიკნეს ორთავე მათ ლომთა თავნი მათნი და თაყუანისგუცეს ჩუენ და მიიქცეს წმიდისა მაკარისსავე, განმზრდელისა მათისა. ხოლო კაცთმოყუარემან ღმერთმან დამიცვნა ლოცვითა წმიდისა მამისა ჩუენისა მაკარისათა უვნებელად ყოველთა მათ წარმართთაგან. და მივიწიენით ქუეყანასა მას სპარსთასა და მივედით კუალად პიდიადს, სადა მოიკლა უსჯულოჲ ივლიანე, განდგომილი ქრისტესაგან ღმრთისა ჩუენისა, წმიდისა მიერ ქრისტეს მოწამისა მერკჳლესა ვედრებითა წმიდისა მამისა ჩუენისა ბასილი კესარიელისაჲთა და ბრძანებითა წმიდისა დედოფლისა მარადის ქალწულისაჲთა.","english":"Then we answered the elder: \"Holy Father, grant us your blessing, so that we may return to the world and recount to all your holy way of life and conduct, first to the holy city of Jerusalem and to the holy archbishop Theodore, to the holy churches of God and to all the monasteries.\" The holy elder arose and prayed for a long time to God on our behalf, that He might lead us and guide us back to the world unharmed on our entire journey. And he gave us his two lions as traveling companions. Then we bade farewell to the holy one and set out on our way, and with God's help the lions accompanied us as far as the land of darkness. We saw again the arch of Alexander, king of Macedon. And both lions bowed their heads and did homage to us, and returned to the holy Macarius, their nurturer. And the philanthropist God preserved us unharmed from all those pagans through the prayer of our holy father Macarius. And we arrived in the land of the Persians and came again to Pidiad, where the lawless Julian, the apostate from Christ our God, was slain through the intercession of the holy martyr Mercurius by the prayer of our holy father Basil of Caesarea and by the command of the holy Queen, the Ever-Virgin.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"წმიდაჲ ბერი","severity":"info","text":"The phrase 'holy elder' (წმიდაჲ ბერი) is a standard hagiographic epithet for Macarius, emphasizing his ascetic authority.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ალექსანდრე მეფისა მაკედონელისაჲ","severity":"info","text":"The 'arch of Alexander, king of Macedon' (კამარაჲ იგი ალექსანდრე მეფისა მაკედონელისაჲ) likely refers to a legendary monument in the Alexander Romance tradition, not a historical structure.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ქუეყანასა მას სპარსთასა","severity":"info","text":"The 'land of the Persians' (ქუეყანასა მას სპარსთასა) reflects the Georgian geographical conception of Persia as a distinct region, often conflated with the Sasanian Empire.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"წმიდისა მოწამისა მერკჳლესა","severity":"info","text":"The martyr Mercurius (მერკჳლე) is a popular saint in Eastern Christianity, associated with the legendary slaying of Julian the Apostate through divine intervention.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"ხოლო","severity":"info","text":"The conjunction 'then' (ხოლო) marks a narrative transition, typical of hagiographic sequences, moving from dialogue to action and journey.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"წმიდასა მთავარეპისკოპოსსა თეოდორეს","severity":"info","text":"The mention of Archbishop Theodore of Jerusalem (თეოდორე) situates the text within a specific ecclesiastical context, possibly reflecting the 5th–6th century Jerusalem patriarchate.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'Archbishop Theodore' is not specified; it may refer to a known patriarch of Jerusalem, but the text does not provide a clear date or further details.","The 'land of darkness' (ბნელეთ) is ambiguous; it may be a symbolic or legendary location, not a historical place."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":31,"ref":"p31","source":"და მივიწიენით ქალაქსა სპარსთასა, რომელსა ეწოდების \"ხატის პონტოჲ,\" სადაცა არიან წმიდანი სამნი ყრმანი ანანია, აზარია და მისაელ, და თაყუანისვეცით მათ. და განვედით მიერ ქალაქით და განვვლეთ ტიგროსი მდინარე და მივემთხჳვენით ქრისტიანეთა და ვყავთ სიხარული. ვვლეთ დღე ორმეოცდა ათი და შევედით წმიდად იერუსალემად. და თაყუანისვეცით წმიდასა აღდგომასა და წმიდასა ჯუარცუმასა და პატიოსანსა ლოდსა და ბეთლემსა, სადაცა იშვა უფალი ჩუენი იესუ ქრისტე, და აღვედით მთასა წმიდასა ზეთისხილთასა, სადაცა ამაღლდა უფალი. და მიუთხრენით დაუკლებელად ძალნი და საკჳრველებანი უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესნი და სასჯელნი ცოდვილთა და უნანელთანი და ბნელეთი და წყაროჲ იგი უკუდავებისაჲ და დიდებაჲ წმიდათაჲ და მოქალაქეობაჲ წმიდისა მამისა ჩუენისა მაკარისი და ორთა მათ ლომთა სიმშჳდე ყოველთა მონასტერთა და განშორებულთა ლავრათა და პატრიარქსა თეოდორეს იერუსალიმელსა ყოველთა თანა სამწყსოთა მისთა. და ყოველთა, რომელთა ესა ესე, დაწერეს მოქალაქობაჲ წმიდისა მამისა ჩუენისა მაკარისი წიგნთა შინა სიყუარულისათჳს და სმენისა ქრისტესმოყუარეთა კაცთათჳს, მსმენელთა და მკითხველთათჳს.","english":"And we entered the city of the Persians, which is called \"Khatis Pontoy,\" where the three holy youths Ananias, Azarias, and Misael are, and we venerated them. And we departed from that city and crossed the Tigris River and met with Christians and rejoiced. We traveled for forty-two days and entered holy Jerusalem. And we venerated the holy Resurrection and the holy Crucifixion and the precious Stone and Bethlehem, where our Lord Jesus Christ was born, and we ascended the holy Mount of Olives, where the Lord ascended. And we recounted without omission the powers and miracles of our Lord Jesus Christ and the punishments of sinners and the unrepentant and the darkness and that spring of immortality and the glory of the saints and the way of life of our holy father Makarios and the gentleness of those two lions toward all the monasteries and the secluded lavras and to Patriarch Theodore of Jerusalem together with all his flocks. And all those who heard this wrote down the way of life of our holy father Makarios in books for the sake of love and for the hearing of Christ-loving men, for hearers and readers.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ხატის პონტოჲ","severity":"info","text":"The toponym 'Khatis Pontoy' is obscure; it may be a Georgian rendering of a Persian place name, possibly referring to a site associated with the three youths.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"სამნი ყრმანი ანანია, აზარია და მისაეл","severity":"info","text":"The three youths Ananias, Azarias, and Misael are biblical figures from Daniel 1–3, whose relics were traditionally venerated in Persia.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ტიგროსი მდინარე","severity":"info","text":"The Tigris River (Tigros) is a major river in Mesopotamia; crossing it indicates travel from Persia toward the Levant.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"დაუკლებელად","severity":"info","text":"The adverb 'without omission' (da-uklebelad) signals a comprehensive recounting of Makarios' miracles, a common hagiographic topos emphasizing completeness.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"დაწერეს მოქალაქობაჲ","severity":"info","text":"The note that hearers wrote down Makarios' way of life in books reflects the text's own transmission history, claiming eyewitness-based recording for edification.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ხატის პონტოჲ","severity":"caution","text":"The reading 'Khatis Pontoy' is uncertain; the Georgian may be a corruption or transcription of a Persian or Syriac toponym, and its exact identification is unclear.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The toponym 'Khatis Pontoy' is not securely identified; it may be a Georgian corruption of a Persian place name. The phrase 'spring of immortality' (წყაროჲ იგი უკუდავებისაჲ) is ambiguous: it could refer to a literal spring or be a metaphor for salvation."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":32,"ref":"p32","source":"და განვედით იერუსალემით და შევედით მონასტრად ასკლეპი, მამასახლისისა ჩუენისა, და თაყუანისვეცით ყოველთა ქრისტეს მიერ ძმათა ჩუენთა და მიუთხრენით საკჳრველებანი ღმრთისა ჩუენისანი და კუალად უმანკოდ მოქალაქობაჲ წმიდისა მამისა ჩუენისა მაკარისი, რათა ყოველთა, რომელთა ესმოდეს, ადიდებდეს ქრისტესა ღმერთსა ჩუენსა და წმიდასა მონასა მისსა მაკარის, რათა მეოხებითა წმიდისა მამისა ჩუენისა მაკარისათა ღირს ვიქმნნეთ ყოველნი მიმთხუევად ცხორებასა საუკუნესა მოსატევებელად ცოდვათა ჩუენთა, მეტყუელნი და მკითხველნი და მსმენელნი, მოსწრაფებითა და შიშითა მჴურვალითა ქრისტეს ღმრთისა ჩუენისაჲთა, რომელსა შუენის დიდებაჲ, პატივი და თაყუანისცემაჲ ტანა დაუსაბამოჲთ მამით და ყოვლად წმიდით და ცხოველსყოფელით სულით, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე, ამენ. დაიძინა წმიდამან მამამან მაკარი კეთილადმოღუაწემან ქრისტეს მიერ, უფლისა ჩუენისა, წელსა ასდამეოცესა, ფებერვალსა ათსა, და მეოხ არს ჩუენთჳს წინაშე კაცთმოყუარისა ღმრთისა.","english":"And we went out from Jerusalem and entered the monastery of Asklepios, of our elder father, and we venerated all our brethren in Christ and recounted to them the wonders of our God, and again the blameless life of our holy father Makari, so that all who heard might glorify Christ our God and his holy servant Makari, that through the intercession of our holy father Makari we might all be deemed worthy to cleave to eternal life for the remission of our sins—speakers, readers, and hearers—with zeal and fervent fear of Christ our God, to whom is due glory, honor, and worship from the Father without beginning and the all-holy and life-giving Spirit, now and forever and unto the ages of ages, amen. The holy father Makari, the goodly martyr for Christ our Lord, fell asleep in the year 120, on the tenth of February, and he is an intercessor for us before the philanthropic God.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"და განვედით იერუსალემით","severity":"info","text":"This passage concludes the narrative with a departure from Jerusalem, entry into a monastery, and a doxological ending, typical of hagiographic conclusions.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"მონასტრად ასკლეპი","severity":"info","text":"The phrase 'monastery of Asklepios' likely refers to a specific monastic foundation, possibly named after a saint or a location, but its identity is uncertain.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"წელსა ასდამეოცესა","severity":"info","text":"The year 120 is given for Makari's death; this likely follows the Georgian era (Kronikon), corresponding to AD 720, but the exact reckoning is ambiguous.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"მეოხ არს ჩუენთჳს","severity":"info","text":"The closing invocation of Makari as intercessor reflects a common hagiographic trope, emphasizing the saint's ongoing role in the spiritual life of the community.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ასდამეოცესა","severity":"caution","text":"The numeral '120' may be corrupt or misread; the Georgian text could have suffered scribal error, and the exact year of Makari's death is uncertain.","cites":[{"key":"ed:ghkek","label":"source edition: Hagiographical texts edited by K. Kekelidze","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/ghkek/ghkek.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the monastery of Asklepios is unclear; it may be a proper name or a descriptive term.","The year 120 is ambiguous due to potential scribal error and the uncertain era used (Georgian Kronikon or other).","The phrase 'goodly martyr' (კეთილადმოღუაწემან) may indicate a specific type of martyrdom, but details are lacking."],"confidence":"medium","notes":[]}]}