{"slug":"gh4","id":"georgian:titus:gh4","title":"Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","author":"Anonymous","genre":"hagiography","date":"","tradition":"georgian","coverage":"not-located","coverage_claim":{"status":"not-located","text":"No English translation was located by an automated check of the source corpus and one library catalogue. That is not evidence that none exists: the check matches English title words, so works catalogued under a Latin or original-language title are missed."},"publication":{"status":"machine-draft","reviewed_by":null,"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor","provider":"Relace","generated":"2026-11-15T04:53:57Z","cost_usd":0.005711},"source":{"registry_id":"georgian:titus:gh4","work_id":"gh4","edition":"titus","language":"","license":"This text is part of the TITUS edition of Old Georgian Hagiographical Texts, vol. IV. Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 3.5.2015. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"},"stats":{"passages":11,"english_words":2367,"coptic_letters":0,"commentary_units":60,"commentary_kinds":9,"derived_notes":6,"ambiguities":21,"work_notes":5,"external_links":1,"timeline":4},"summary":{"work":"gh4","abstract":"This volume is a collection of anonymous hagiographic texts in Old Georgian, likely compiled for liturgical reading in a monastic setting. The register is narrative and encomiastic, typical of the genre. The edition is based on a single manuscript witness with no variant readings or recensions noted, and the textual tradition remains unexamined. The texts are undated, but internal evidence suggests a medieval Georgian provenance. The edition offers no translation, commentary, or identification of sources, limiting verification of the editor's readings or assessment of textual problems.","historical_context":"The collection likely originates from medieval Georgia, a period when Georgian monasticism flourished, particularly in regions such as Tao (now northeastern Turkey). The texts were probably used in Georgian monastic liturgy, possibly in a synaxarion format, as indicated by phrases like 'on the same day.' The mention of Nikephoros may refer to Byzantine emperor Nikephoros II Phokas (r. 963–969), a patron of Georgian monastic communities. The language and saints commemorated point to a medieval Georgian provenance, but the lack of firm dating and the single manuscript witness make precise historical placement difficult. The collection's transmission is obscure, with no evidence of wider Byzantine or later Orthodox reception provided in the edition.","significance":"This collection is significant as a witness to medieval Georgian hagiographic literature and monastic liturgical practice. It preserves anonymous texts that may reflect local cults and theological perspectives. The work relates to other Georgian hagiographic collections and the broader Byzantine hagiographic tradition, though its specific sources and influences remain unexamined. Its study can illuminate the development of Georgian Christian identity and literary culture.","timeline":[{"date":"9th–11th c.","event":"Probable period of composition based on language and saints commemorated, though not firmly dated."},{"date":"10th c.","event":"Possible reference to Nikephoros II Phokas (r. 963–969), suggesting a terminus post quem for some texts."},{"date":"Medieval period","event":"Manuscript copied and used in Georgian monastic liturgy."},{"date":"Modern era","event":"Edition published based on a single manuscript witness, with no critical apparatus."}],"relations":[{"work":"Georgian hagiographic collections (e.g., The Life of Grigol Khandzteli)","relation":"Similar genre and liturgical use, possibly part of same manuscript tradition.","key":"","label":null,"url":null},{"work":"Byzantine synaxaria","relation":"Structural and generic parallels, though specific dependence is unexamined.","key":"","label":null,"url":null},{"work":"Other volumes in Collectio textuum hagiographicorum","relation":"Part of the same series, likely sharing editorial approach.","key":"","label":null,"url":null}],"external_links":[{"key":"ed:gh4","label":"Edition source (TITUS)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm","reason":"The edition from which the work is drawn."}],"cautions":["The texts are undated; dating relies on internal linguistic and hagiographic evidence, which is not firmly established.","The edition is based on a single manuscript witness with no variant readings or recensions, limiting textual criticism.","The textual tradition remains unexamined; no information on sources or later reception is provided.","The phrase 'ranks of evil spirits' may be a textual corruption or rhetorical device, not literal."],"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor","provider":"Relace","cost_usd":0.000395,"generated":"2026-11-15T00:38:57Z"},"checks":{"work":"gh4","status":"pass","blocking":[],"warnings":[],"stats":{"passages":11,"translated":11,"commentary_passages":11,"commentary_units":60,"english_words":2367,"source_letters":9794,"commentary_kinds":9},"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor"},"work_notes":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The collection comprises anonymous hagiographic texts in Old Georgian, likely compiled for liturgical reading. The register is narrative and encomiastic, typical of the genre.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"transmission","kind":"transmission","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The edition is based on a single manuscript witness, with no indication of variant readings or recensions. The textual tradition remains unexamined.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"background","lemma":"","severity":"caution","text":"The texts are undated in the edition. Internal evidence (language, saints commemorated) suggests a medieval Georgian provenance, but no firm dating is given.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"background","lemma":"","severity":"info","text":"These hagiographies were likely used in Georgian monastic liturgy. No evidence of wider Byzantine or later Orthodox reception is provided in the edition.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"","severity":"caution","text":"The edition offers no translation, commentary, or identification of sources. The reader cannot verify the editor's readings or assess textual problems.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"derived_work_notes":[{"kind":"coverage","severity":"info","text":"No English translation was located by an automated check of the source corpus and one library catalogue. That is not evidence that none exists: the check matches English title words, so works catalogued under a Latin or original-language title are missed."},{"kind":"limit","severity":"caution","text":"The English is a machine draft produced passage by passage from the transcribed Coptic; no human has verified it. The commentary is model-written and cites only keys the pipeline could resolve."},{"kind":"register","severity":"info","text":"Register: hagiography in Old Georgian; the English keeps the liturgical formulae and the vocatives rather than normalising them."},{"kind":"structure","severity":"info","text":"Passages: 11 narrative."},{"kind":"caution","severity":"caution","text":"6 passage(s) are fragmentary in the source; the English bridges each break and says so in the note."},{"kind":"source","severity":"info","text":"Source edition: titus — This text is part of the TITUS edition of Old Georgian Hagiographical Texts, vol. IV. Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 3.5.2015. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder."}],"derived_structure":{"narrative":11},"term_index":[],"citations":{"ed:gh4":{"label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}},"segments":[{"i":1,"ref":"p1","source":"[ ] ამასვე დღესა წმიდისა და ნეტარისა მამისა ჩუენისა ეფთჳმისი ესე სამგზის სანატრელი მამაჲ ჩუენი ეფთჳმი აღმოეცენა ქუეყანასა ტაოჲსასა, მშობელთაგან მორწმუნეთა და ღმრთის-მსახურთა და მერმე მდიდართა და წარჩინებულთა. და ვიდრე ჩჩჳლ-ღა იყო იგი, იზარდებოდა წიაღთა დედისა თჳსისათა, ვითარცა ტრედი უმანკოჲ, რომლისა მამაჲ იყო ფრიად ახოვან და განთქუმულ და სახელოვან წყობათა შინა. ხოლო უფროჲსად სახელოვან იქმნა წყობასა შინა სულთა უკეთურთასა და განთქმულ გუნდსა შორის მონაზონთასა. და რამეთუ დაუტევა ყოველივე საქმე სოფლისაჲ და სიყუარულითა ქრისტესითა უცხოთა და შორის ქუეყანათა წარვიდა და მორჩილებითა და სიმდაბლითა თავსა სათნოებათასა აღიწია. ხოლო ეწოდა ნეტრსა მას იოვანე, წესსა რაჲ მონაზონებისა მოვიდა. ხოლო სანატრელი ეფთჳმი წარიყვანა დედისაგან თჳსისა პაპამან მისმან, კაცმან წარჩინებულმან და ძლიერმან, და ზრდიდა მას ყოვლითა ფუფუნებითა. ხოლო შემდგომად ჟამთა რაოდენთამე წარვიდა ყრმითურთ სამეუფოდ ქალაქად საქმისა რომლისათჳსმე წინაშე ნიკიფორ ღმრთის-მსახურისა მეფისა. და, ვინაჲთგან ყოველივე ზეგარდმო განეგებოდა, აღვიდა იოვანეცა წინაშე თჳთმპყრობელისა და ეუწყა შვილისა თჳსისაჲ, ვითარმედ მუნ არს. და ღმრთისამიერითა აღძრვითა იწყო თხოვად მისა წარჩინებულისა მისგან, ხოლო მან არა თავს-იდვა მიცემაჲ.","english":"On the same day, the commemoration of our holy and blessed father Euthymius. This thrice-blessed father of ours, Euthymius, was born in the land of Tao, from believing and God-serving parents, who were later wealthy and noble. And while he was still in the womb, he grew in the bosom of his mother like an immaculate vine, whose father was very valiant and renowned and famous in the ranks. But he became even more famous in the ranks of the evil spirits and among the renowned company of monks. And because he abandoned all worldly affairs and, with the love of Christ, went to foreign and distant lands, and through obedience and humility, he ascended to the height of virtues. And the blessed one was called John when he entered the monastic order. But the blessed Euthymius was taken by his mother to his grandfather, a noble and powerful man, and he raised him with every care. Then, after some time, he went with the child to the royal city for some business before Nikephoros, the God-serving emperor. And since everything was ordained from above, John also went before the emperor and learned of his son, that he was there. And with a divine impulse, he began to ask for him from that nobleman, but he did not consent to give him up.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"ამასვე დღესა","severity":"info","text":"The phrase 'on the same day' indicates this entry follows another feast in a liturgical collection, typical of a hagiographic synaxarion.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ტაოჲსა","severity":"info","text":"Tao (Georgian: ტაო) was a historical region in what is now northeastern Turkey, a center of Georgian monasticism and culture in the medieval period.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ნიკიფორ","severity":"info","text":"Nikephoros likely refers to the Byzantine emperor Nikephoros II Phokas (r. 963–969), a known patron of Georgian monastic communities.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"სულთა უკეთურთასა","severity":"caution","text":"The phrase 'ranks of evil spirits' is ambiguous; it may be a textual corruption or a rhetorical contrast to the monastic ranks, possibly meaning 'among the impious' rather than literal demons.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The passage opens with a standard hagiographic formula (feast day, saint's name, parentage) and shifts to a narrative of Euthymius's early life and his father John's monastic calling.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The relationship between Euthymius's father John and the grandfather who raises Euthymius is unclear; the text may imply the grandfather is the mother's father.","The phrase 'ranks of evil spirits' is textually problematic and may be a scribal error or a deliberate antithesis."],"confidence":"medium","notes":[{"kind":"lacuna","severity":"caution","text":"The source is fragmentary here: the edition marks a break or an editorial bracket, and the English carries across it. Treat the bridge as supplied, not translated."}]},{"i":2,"ref":"p2","source":"და იქმნა მათ შორის ცილობაჲ, ვიდრემდის ეუწყა მეფესა და განბჭო ესრეთ, რაჲთა დადგენ ორნივე იგი და თითოეულმან მიუწოდენ და თუ რომელსაცა თანა მივიდეს, მანცა მიიყვანენ ყრმაჲ. და ვითარცა ყვეს ბრძანებისაებრ მეფისა, ეჰა საკჳრველი დიდებული! რამეთუ რომელი-იგი კნინღა და არცა თუ უწყოდა იგი მზრდელსა მას და შუენიერად შემკობილსა, აღირჩია და სრბით მივიდა და შთავარდა წიაღთა მამისა [ ] თჳსისათა, რამეთუ ყოველივე ღმრთისა მიერ განეგებოდა. და ესრეთ ნეტარმან იოვანე, ვითარცა ღმრთისა მიერ ბოძებული, მიიყვანა შვილი თჳსი და სახე მონაზონებისაჲ შეჰმოსა და ყოვლითავე სწავლულებითა განსწავლა, რამეთუ სიმახჳლითა გონებისაჲთა და უფროჲსღა მადლითა სულისა წმიდისაჲთა კნინ-ღა და ყოველნი წიგნნი ზეპირით დაისწავლნა და თავსა სიბრძნისასა აღვიდა და სივრცე გულისაჲ და სიბრძნე გონიერი, ვითარცა ქჳშაჲ ზღჳსაჲ, მსგავასად სოლომონისა მოეცა მას. და კუალად, ვითარცა ჰასაკად მოიწია, შეჰმოსა მას წმიდაჲ სქემაჲ ჴელითა ათანასე ღირსად ჴსენებულისაჲთა და მერმე პატივსა მღდელობისასა აღიყვანა. და ესრეთ დღითი-დღე წარემატებოდა სიბრძნითა და ჰასაკითა სულიერითა და ჴორციელითა და ვითარცა უჴორცოჲ ცხოვნდებოდა. რამეთუ შიში ღმრთისაჲ, ვითარცა დედაჲ სათნოებათაჲ, მოიგო და ყოვლითავე სათნოებითა შეიმკო და ყოველივე ვნებული და უჯეროჲ გულის-თქუმაჲ ძირითურთ აღმოჰფხურა.","english":"And there arose a dispute among them, until it was reported to the king, and he decreed thus: that both of them should stand, and each should call out, and whichever one the child went to, that one should take the child. And as they did according to the king’s command, behold a great wonder! For the child, who was small and did not even know that foster-parent and was beautifully adorned, chose and ran swiftly and fell into the bosom of his own father [ ], for everything was ordained by God. And thus the blessed John, as if given by God, brought his own child and clothed him in the monastic habit and instructed him in all learning, for by the sharpness of his intellect and even more by the grace of the Holy Spirit, while still small, he learned all the books by heart and attained the height of wisdom, and breadth of heart and wise understanding, like the wave of the sea, were given to him like Solomon. And again, when he reached maturity, he clothed him in the holy schema by the hand of the venerable Athanasius, of blessed memory, and afterwards raised him to the honor of the priesthood. And thus day by day he progressed in wisdom and in spiritual and physical maturity, and lived as if incorporeal. For he acquired the fear of God, like the mother of virtues, and adorned himself with all virtues, and uprooted every passionate and unseemly thought from its root.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"ცილობაჲ","severity":"info","text":"The term 'ცილობაჲ' (tsilobay) means 'dispute' or 'contention', reflecting the conflict over the child's custody.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"მსგავასად სოლომონისა","severity":"info","text":"The comparison of the child's wisdom to Solomon's echoes 1 Kings 3:12 and the biblical tradition of Solomon's divinely granted wisdom.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"სქემაჲ","severity":"info","text":"The 'holy schema' (სქემაჲ) refers to the monastic habit, specifically the great schema, a sign of advanced monastic commitment in Eastern Christian tradition.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage follows a narrative arc: dispute, royal decree, miraculous choice, then the child's education and monastic progression, typical of hagiographic biography.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"ქჳშაჲ ზღჳსაჲ","severity":"info","text":"The image of wisdom like a 'wave of the sea' (ქჳშაჲ ზღჳსაჲ) parallels the biblical description of Solomon's wisdom as vast and boundless (1 Kings 4:29-34).","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"მამისა [ ]","severity":"caution","text":"The text has a lacuna after 'მამისა' (father), indicated by brackets; the missing word likely specifies 'his own father' or 'spiritual father', but the exact term is uncertain.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The lacuna after 'მამისა' leaves unclear whether the child fell into the arms of his biological father or a spiritual father; the context suggests biological father John.","The phrase 'კნინღა' (small) could refer to the child's age or stature; the translation assumes age, but the text is ambiguous."],"confidence":"high","notes":[{"kind":"lacuna","severity":"caution","text":"The source is fragmentary here: the edition marks a break or an editorial bracket, and the English carries across it. Treat the bridge as supplied, not translated."}]},{"i":3,"ref":"p3","source":"ამისთჳსცა მადლმან სულისა წმიდისამან მდიდრად დაიუნჯა მის შორის, რომლისა მიერ იქმნა წინამძღუარ უცთომელ და მკურნალ სულთა, ვიდრემდის განჴდა ჴმაჲ სათნოებათა მისთჲ ყოველსა სოფელსა. რამეთუ წყალობამან ღმრთისამან აღმიდგინა ჩუენ ახალი ოქროპირი და მისცა პირსა მისსა ენაჲ ცეცხლისაჲ და აღძრა თარგმანებად წიგნთა საღმრთოთა და, ვითარცა მდინარითა ედემისაჲთა, მორწყო ქუეყანაჲ ქართლისაჲ და განანათლნა ეკლესიანი და განავრცელა და განასრულა და შეამკო ნაკლულევანებაჲ ენისა ჩუენისაჲ. ხოლო მან ნეტარმან არა დამალა ტალანტი იგი, მოცემული მისდა ღმრთისა მიერ, არამედ მრავალ წილად აღაორძინა და ფრიადნი წიგნნი თარგმნნა მრავლითა ღუაწლითა და შრომითა და ვიდრე სიკუდილადმდე არა დასცხრა პატიოსანი იგი პირი მის საღმრთოჲსა მისგან შრომისა. და არა ხოლო ბერძული/საგან [ ] ქართულად თარგმნნა ღრმანი და ძნიად სათარგმანებელნი წიგნნი, არამედ რაოდენნიმე ბერძნულადცა ქართულისაგან. და სანატრელმან იოვანე ნებითა ღმრთისაჲთა და თანა-მოღუაწებითა წმიდისა მამისა ეფთჳმისითა აღაშენა მონასტერი შუენიერი და შეკრიბნა ძმანი სულიერნი, რამეთუ იხილა რაჲ სიმრავლე ძმათა მომავალთაჲ, არღარა ჯერ-იჩინა ლავრასა მამისა ათანასესსა ყოფაჲ. და ვიდრე ჟამ რაოდენადმე უძღოდა ძმათა მათ ყოვლითა მოღუაწებითა.","english":"For this reason, the grace of the Holy Spirit dwelt abundantly within him, through which he became an unerring guide and healer of souls, until the fragrance of his virtues spread throughout the whole world. For the mercy of God raised up for us a new Chrysostom and placed upon his lips a tongue of fire, and stirred him to translate the divine books; and, as if with the river of Eden, he watered the land of Kartli, enlightened the churches, and expanded, perfected, and adorned the deficiency of our language. But that blessed one did not hide the talent given to him by God; rather, he multiplied it manyfold and translated many books with great labor and toil, and until his death he did not cease that honorable mouth of his from that divine labor. And he translated not only from Greek into Georgian the profound and difficult-to-translate books, but also some from Georgian into Greek. And the blessed Ioane, by the will of God and with the co-struggle of the holy father Euthymius, built a beautiful monastery and gathered together spiritual brothers; for when he saw the multitude of brothers who were coming, he no longer deemed it fitting to remain in the Lavra of Father Athanasius. And for some time he led those brothers with every ascetic endeavor.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ოქროპირი","severity":"info","text":"The Georgian term 'ok'rop'iri' (ოქროპირი) literally means 'golden-mouthed' and is a calque of the Greek 'Chrysostom', referring to John Chrysostom. The text compares the subject to Chrysostom to emphasize his eloquence and divine inspiration.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ეფთჳმის","severity":"info","text":"Euthymius (ეფთჳმის) is likely Euthymius the Athonite (c. 955–1028), a Georgian monk and translator active at the Lavra of Athanasius on Mount Athos. The text associates him with Ioane, possibly John the Iberian or another Georgian monastic figure.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ლავრასა მამისა ათანასესსა","severity":"info","text":"The Lavra of Father Athanasius is the Great Lavra on Mount Athos, founded by Athanasius the Athonite in the 10th century. This reference situates the narrative within the Georgian monastic community on Athos.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage is a panegyric interlude within a hagiographic narrative, praising the subject's translation work and monastic foundation. It shifts from a dispute story (previous passage) to a eulogistic summary of the saint's achievements.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"ქართლისაჲ","severity":"info","text":"The reference to 'the land of Kartli' (ქუეყანაჲ ქართლისაჲ) identifies the eastern Georgian region, central to the medieval Georgian kingdom. The text's emphasis on translating books into Georgian reflects the importance of the Georgian literary tradition in the Athonite monastic milieu.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ბერძული/საგან [ ]","severity":"caution","text":"The Georgian text has a lacuna or uncertain reading at 'ბერძული/საგαν [ ]', likely meaning 'from Greek' or 'Greek subjects'. The English draft supplies 'from Greek into Georgian', but the original may be corrupt or ambiguous.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'Ioane' (იოვანე) is not fully specified; it may refer to John the Iberian (founder of the Iviron monastery) or another Georgian saint. The lacuna after 'ბერძული/სαγαν' leaves the exact phrase uncertain."],"confidence":"high","notes":[{"kind":"lacuna","severity":"caution","text":"The source is fragmentary here: the edition marks a break or an editorial bracket, and the English carries across it. Treat the bridge as supplied, not translated."}]},{"i":4,"ref":"p4","source":"და ოდეს ჟერ-იჩინა ღმერთმან წოდებაჲ მისი, მოუწოდა შვილსა თჳსსა და აკურთხა იგი ყოვლითა კურთხევითა, ვითარცა მოსცა ღმერთმან პირსა მისსა. და თავადმან ჴელთა შინა მისთა სული თჳსი ღმერთსა შეჰვედრა და ესრეთ იძულებითა ფრიადითა მოღუაწებაჲ და ზრუნვაჲ მონასტრისა თჳსისაჲ აეწმუნა მას. ხოლო მან ნეტარმან ჟამ რაოდენმე თავს-იდვა მცნებისათჳს მშობელისა და მერმე შეჰვედრა სხუასა ძმასა, თჳსსავე ნათესავსა, და თავადი მყუდროებით ცხოვნდებოდა და წმიდასა მას მსახურებასა მღდელობისასა შესწირვიდა ღმრთისა და თარგმანებასა წიგნთასა განკრძალულ იყო და მოღუაწებით ცხოვნდებოდა მსგავსად პირველთა მათ და განთქუმულთა მამათაჲსა, ვიდრემდის ბრძანებითა თჳთმპყრობელთაჲთა დაწყნარებისათჳს ამბოხისა და შფოთისა მთაწმინდელთაჲსა და უფროჲსღა დიდისა ლავრისა, რომლისა განგებაჲ და ზრუნვაჲ ათანასეს მიერ რწმუნებულ იყო მისდა, აღვიდა სამეუფოდ და მცნებისათჳს უფლისა, რომელ არს მოწყალებაჲ, მსგავსად იობისა, განცდილმან წყლულებითა, ყოვლად წმიდაჲ სული თჳსი ჴელთა ღმრთისათა შეჰვედრა.","english":"And when God called him, he summoned his son and blessed him with every blessing, as God had given to his own mouth. And he himself entrusted his soul into God's hands within his own hands, and thus with great effort he completed his ascetic labor and the care of his monastery. But the blessed one for a time bore the burden of his parent's commandments, and then entrusted it to another brother, of his own kin, and he himself lived in quietude and devoted himself to the holy service of the priesthood to God, and was diligent in the translation of books, and lived an ascetic life like those first and renowned fathers, until by the command of the rulers, for the sake of calming the rebellion and turmoil of the Holy Mountain, and especially of the Great Lavra, whose governance and care had been entrusted to him by Athanasius, he went up to the kingdom, and for the sake of the Lord's commandment, which is mercy, having been tested like Job by afflictions, he entrusted his all-holy soul into the hands of God.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"მთაწმინდელთაჲსა","severity":"info","text":"The term 'mtacmindelt'aysa' refers to the Holy Mountain, i.e., Mount Athos, a key center of Georgian monasticism and translation activity.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ათანასეს","severity":"info","text":"Athanasius is likely Athanasius of Athos (c. 930–1003), founder of the Great Lavra on Mount Athos, indicating the subject's connection to this major monastic foundation.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"მსგავსად იობისა","severity":"info","text":"The comparison to Job (იობისა) echoes the biblical figure's testing by afflictions (Job 1–2), underscoring the saint's endurance and piety.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"და ოდეს","severity":"info","text":"The passage opens with 'And when' (და ოდეს), a narrative marker continuing the previous episode, and proceeds through a series of temporal clauses describing the saint's final acts.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"ვიდრემდის","severity":"info","text":"The phrase 'until' (ვიდრემდის) signals a chronological shift from the saint's earlier quiet life to his final intervention on Mount Athos, likely in the late 10th or early 11th century.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"თარგმანებასა წიგნთასა","severity":"info","text":"The saint's diligence in translation (თარგმანებასა წიგნთასა) reflects the Georgian Athonite tradition of translating Greek patristic and liturgical texts, a hallmark of the 'Athos school'.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the 'son' (შვილსა) is ambiguous: it may be a biological son or a spiritual son/disciple, as the term can denote a monastic disciple.","The 'rulers' (თჳთმპყრობელთაჲთა) are unspecified; they could be Byzantine emperors or local authorities on Athos.","The exact nature of the 'rebellion and turmoil' (ამბოხისა და შფოთისა) on the Holy Mountain is not detailed in the text."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":5,"ref":"p5","source":"რამეთუ იყო რაჲ სამეუფოსა ქალაქსა, დღესა ერთსა მივიდოდა რაჲ უბანთა შინა, აღდგა ვინმე დავრდომილი თხოვად ქველის-საქმისა და, ვითარცა ეგულებოდა მოცემაჲ, მიხედნა საჴედარმან, რომელსა ზედა ჯდა, და, ვითარცა არს ბუნებაჲ ჯორისაჲ სავსე მანკიერებითა, იხილა რაჲ გლახაკი იგი, მოსილი ძონძებითა, განჰკრთა და იწყო ვითარცა ეშმაკეულმან სივლტოლად. და ეცემოდა რაჲ აქა და იქი, მოწყლა ძლიერად თავი და რაოდენნიმე ასონი ღმერთშემოსილისა ეფთჳმისნი. და ესრეთ გუემულმან მცირედთა დღეთა შემდგომად შეისუენა თუესა მაისსა ათცამეტსა და წარვიდა სიხარულსა გამოუთქუმელსა შუებად წინაშე უფლისა. ხოლო ესე სამგზის სანატრელი მამაჲ ჩუენი ეფთჳმი, ვიდრე იყო-ღა ჭაბუკ, მოუჴდა ვინმე ჰურიაჲ სწავლული შჯულსა და ენება ცილობით სიტყჳსა ყოფად მის თანა წესითა ჰურიაებრივითა. ხოლო ნეტარსა მას უძნდა საქმე ესე, არამედ ბრძანებითა იოვანესითა იიძულა ზრახვად მის თანა. და ვითარცა იწყო ჰურიამან მან ცილობად და კითხვად, აღუჴსნიდა მას ყოველსა უაღრეს ცნობისა. და იხილა რაჲ ძლეულებაჲ თჳსი, იწყო მზაკუვარმან მან თქუმად თქუმად სიტყუათა გმობისათა.","english":"For when he was in the royal city, on one day as he was going through the districts, a certain beggar rose up to ask for alms, and as he intended to give, the mule on which he was sitting looked at him, and as is the nature of a mule full of vice, when it saw that poor man, clad in rags, it shied and began to flee like one possessed. And as it fell here and there, it severely struck its head and some of the bones of the God-clad Euthymius. And thus struck, after a few days, on the thirteenth day of the month of May, he fell asleep and departed in inexpressible joy to rest before the Lord. But this thrice-blessed father of ours, Euthymius, while he was still a youth, a certain Jew, learned in the law, approached him and wished to engage in disputation with him according to the Jewish custom. But the blessed one found this matter difficult; however, by the command of John, he was compelled to reason with him. And when that Jew began to dispute and question, he explained to him everything beyond understanding. And when he saw his own defeat, that crafty one began to utter words of blasphemy.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ღმერთშემოსილისა","severity":"info","text":"The epithet 'God-clad' (ღმერთშემოსილი) is a standard hagiographic term for a monk or ascetic, emphasizing his spiritual armor. It appears here as a fixed attribute of Euthymius.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ჰურიაჲ","severity":"info","text":"The term 'Jew' (ჰურიაჲ) in Georgian hagiography often serves as a literary foil for Christian disputation, reflecting the genre's polemical context. The Jew is depicted as learned in the law but ultimately defeated.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage combines two distinct narrative episodes: Euthymius's fatal accident with a mule and a youthful disputation with a Jew. The juxtaposition is typical of hagiographic compilations that highlight both miraculous and edifying events.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"თუესა მაისსა ათცამეტსა","severity":"info","text":"The death date is given as the 13th of May. This specific calendar reference is common in hagiography for liturgical commemoration, though the year is not provided in the text.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"სამეუფოსა ქალაქსა","severity":"caution","text":"The phrase 'royal city' (სამეუფოსა ქალაქსა) is ambiguous; it could refer to Constantinople or another capital. The text does not specify, and the location is not clarified elsewhere in this passage.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the 'royal city' is not specified; it may be Constantinople or another capital.","The relationship between the two episodes (mule accident and disputation) is not explicitly connected; they may be from different sources or times in Euthymius's life."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":6,"ref":"p6","source":"შეუძნდა ესე სანატრელსა მას და ჰრქუა, ვითარმედ: \"ჵ ჰურიაო, უკუეთუმცა სიტყუასა წერილთასა იკითხევდ, განგიმარტეთმცა, და უკუეთუმცა ჩუენ გუკითხევდ, მიგიგეთმცა, ვინაჲთგან კულა გმობასა მაღლისა მიმართ იტყჳ, დაიყავნ პირი შენი, რომელი იტყჳს სიცრუვესა. და მეყსეულად უტყუ იქმნა მგმობარი იგი პირი მისი და ხვალისა დღე სულნი წარჴდეს. იქმნა ოდესმე უწჳმროებაჲ ფრიადი მთასა ათონისასა. მაშინ ჰრქუა ღირსმან იოვანე ნეტარსა ეფთჳმის: \"აღვედ, შვილო, ლიტანიითა ვიდრე ეგუტერადმდე ელია წმიდისა, რომელი-იგი არს ზედა-კერძო მონასტრისა, და წარიხუენ შენ თანა საწჳმარნი\". ესმა რაჲ ესე მუნ მდგომარეთა მათ ძმათა, დაუკჳრდა ფრიად და განჰკრთეს.ხოლო ნეტარსა ეფთჳმეს, ვითარცა აქუნდა მორჩილებაჲ უზაკუველი, ყო სიტყჳსა/ებრ [ ] ბერისა. და ვითარცა აღვიდა ელია წმიდად და იწყო შეწირვად მსხუერპლისა, მეყსეულად გარდამოჴდა წჳმაჲ ფრიადი და სხუანი იგი ყოველნი დაილტვნეს სიმძაფრითა მით წჳმისაჲთა, ხოლო ეფთჳმი შეიმოსნა საწჳმარნი თჳსნი და ჰმადლობდა ღმერთსა სიმრავლესა მას თანა ძმათასა და აკურთხევდა კეთილსა და კურთხეულსა მამასა თჳსსა იოვანეს. ჟამსა ბასილი მეფისათა აღესრულა მთავარეპისკოპოსი კჳპრიისაჲ.","english":"It became impossible for that blessed one, and he said: “O wretch, if only you were reading the words of the Scriptures, I would have explained them to you, and if only you were questioning us, I would have answered you, for since the mule speaks of blasphemy against the Most High, let your mouth, which speaks falsehood, be silenced.” And immediately that blasphemous mouth of his became mute, and within a few days his soul departed. Once there was a great drought on Mount Athos. Then the venerable John said to the blessed Euthymius: “Go up, my child, with a litany as far as the hermitage of Saint Elias, which is above the monastery, and take the rain-bringing relics with you.” When the brothers standing there heard this, they were greatly amazed and marvelled. But the blessed Euthymius, as he had unblemished obedience, did according to the word of the elder. And when he had gone up to Saint Elias and began to offer the sacrifice, immediately a great rain came down, and all the others were drenched by the force of that rain, but Euthymius was clothed in his own rain-bringing relics and gave thanks to God for the abundance with the brothers, and blessed his good and blessed father John. In the time of King Basil, the archbishop of Cyprus reposed.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"შეუძნდა","severity":"info","text":"The Georgian verb 'შეუძნდა' (it became impossible) introduces the blessed one's inability to tolerate the blasphemer, leading to the curse.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"საწჳმარნი","severity":"info","text":"The term 'საწჳმარნი' (rain-bringing relics) refers to objects believed to have the power to invoke rain, a key element in the miracle on Mount Athos.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"ათონის","severity":"info","text":"Mount Athos, a center of Orthodox monasticism, is the setting for the drought miracle involving John and Euthymius, reflecting the hagiographic tradition of Athonite saints.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"ჟამსა ბასილი მეფისათა","severity":"info","text":"The phrase 'in the time of King Basil' likely refers to Basil II (r. 976–1025), providing a chronological anchor for the archbishop of Cyprus's repose.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"ეფთჳმი","severity":"info","text":"Euthymius's obedience to John and the rain miracle parallel similar stories in Athonite hagiography, emphasizing monastic virtue and divine intervention.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"[ ]","severity":"caution","text":"The lacuna marked by '[ ]' in the Georgian text indicates a missing word or phrase, likely a scribal omission, affecting the reading of Euthymius's obedience.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'King Basil' is ambiguous; it could be Basil II or another ruler, but Basil II is most plausible given the Athonite context.","The lacuna in the Georgian text leaves the precise phrase describing Euthymius's action uncertain."],"confidence":"high","notes":[{"kind":"lacuna","severity":"caution","text":"The source is fragmentary here: the edition marks a break or an editorial bracket, and the English carries across it. Treat the bridge as supplied, not translated."}]},{"i":7,"ref":"p7","source":"ხოლო მეფემან მრავლითა იძულებითა ჴელ-ყო დარწმუნებად ნეტარისა ეფთჳმისა, რაჲთამცა იქმნა მთავარეპისკოპოს კჳპრიისა და ვითარმედ მაღალ არს და პატიოსან საყდარი დიდისა ეპიფანესი. ხოლო მშჳდმან მან და წრფელმან არა თავს-იდვა ყოვლადვე, რამეთუ სიმდაბლე სრული მოეპოვა და ამპარტავანებაჲ მოეკუდინა. დიდებულსა ფერისცვალებასა უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესსა არს ჩუეულებაჲ მთაწმიდელთაჲ, რამეთუ აღვლენ თხემსა ზედა მაღლისა მის მთისასა და იქმან ღამის-თევასა და წირვენ ჟამსა და და კუალად წარვლენ თჳსთა მონასტერთა. ერთგზის უკუე ამას დღესასწაულსა აღვიდა წმიდაჲ მამაჲ ეფთჳმი და, ვითარცა იყო ყოველთა შორის დიდებულ და წარჩინებულ, ევედრნეს მას, რაჲთა მან აღასრულოს მას დღესა წმიდაჲ ჟამის-წირვაჲ. და ვითარცა თქუეს: \"წმიდა არს, წმიდა არს, წმიდა არს უფალი საბაოთ\" და შემდგომი, მეყსეულად იქმნა ელვაჲ საშინელი და ბრწყინვალებაჲ შესაძრწუნებელი და ყოველნი იგი გარემოჲს მდგომარენი დაცჳვეს პირთა ზედა თჳსთა, ხოლო ნეტარი იგი დგა ვითარცა სუეტი ცეცხლისაჲ მიუდრეკელად. მაშინ, ვითარცა იყო უცხო ზუაობისაგან, ჰრქუა ქუე-მდებარეთა მათ ბერთა, ვითარმედ: \"ნუ გეშინინ, რამეთუ ღმერთმან ადიდა დღესასწაული თჳსი და ნათლითა მის-მიერითა განანათლა\". და მიერითგან არღარა ოდეს აღვიდა კრებასა მას, რამეთუ ყოვლითა ღონის-ძიებითა ევლტოდა იგი ცუდსა დიდებასა.","english":"But the king, with great insistence, forced the blessed Euthymius to be convinced, so that he might become the archbishop of Cyprus, for the see of the great Epiphanius is high and honorable. However, that gentle and upright man did not at all accept it, for he had acquired complete humility and had killed pride. It is the custom of the Holy Mountain dwellers on the glorious Transfiguration of our Lord Jesus Christ to ascend to the top of that high mountain, and there they keep vigil and celebrate the liturgy at the proper time, and then return to their own monasteries. Once, on this feast, the holy father Euthymius went up, and, as he was among all the glorious and eminent, they besought him to perform the holy liturgy of the hour on that day. And as they said: “Holy, holy, holy is the Lord of hosts” and the following, suddenly there occurred a terrible lightning and a dazzling radiance, and all those standing around fell on their faces, but the blessed one stood like a pillar of fire, unshakable. Then, as if from a strange vision, he said to the prostrate elders: “Do not be afraid, for God has glorified his feast and has enlightened it with his own light.” And from then on, he never again went up to that gathering, for he fled vain glory with all his might.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"მთავარეპისკოპოს","severity":"info","text":"The title 'archbishop of Cyprus' reflects the historical autocephaly of the Church of Cyprus, traditionally traced to the apostle Barnabas. The reference to 'the great Epiphanius' (Epiphanius of Salamis, c. 310–403) anchors the narrative in the 4th–5th century Cypriot ecclesiastical tradition.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"მთაწმიდელთაჲ","severity":"info","text":"The 'Holy Mountain dwellers' (მთაწმიდელთაჲ) refers to monks of Mount Athos, though the term is used anachronistically here for a 4th–5th century setting. The custom of ascending a mountain for the Transfiguration feast is attested in later Athonite practice.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"წმიდა არს, წმიდა არს, წმიდა არს უფალი საბაოთ","severity":"info","text":"This is the Trisagion ('Holy, holy, holy') from the Eucharistic liturgy, derived from Isaiah 6:3. The Old Georgian preserves the Septuagintal form 'Lord of hosts' (Κύριος Σαβαώθ).","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The passage divides into two episodes: Euthymius's refusal of the archbishopric (humility topos) and the Transfiguration miracle (theophany topos). The second episode is introduced by a general custom statement, then a specific narrative, then a concluding moral.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"სიმდაბლე","severity":"info","text":"The emphasis on Euthymius's 'complete humility' (სიმდაბლე) and rejection of 'vain glory' (ცუდსა დიდებასა) aligns with the monastic ideal of humility (ταπεινοφροσύνη) central to Georgian hagiography, especially in the Athonite tradition.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"მეყსეულად","severity":"caution","text":"The word 'immediately' (მეყსეულად) introduces a sudden theophanic event. The lightning and pillar of fire motif echoes Exodus 13:21–22 and the Transfiguration narrative (Matthew 17:2), but the text does not specify whether this is a literal or visionary event.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the 'blessed Euthymius' is not specified; he may be conflated with Euthymius the Great (377–473) or a later Athonite saint. The chronology is unclear: the reference to Epiphanius (4th c.) and the Holy Mountain (Athos, 10th c. onward) suggests a composite or anachronistic setting.","The phrase 'as if from a strange vision' (უცხო ზუაობისაგან) leaves open whether Euthymius experienced a literal vision or is speaking metaphorically."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":8,"ref":"p8","source":"[ ] მბრძოლი იგი წმიდათაჲ და მოშურნე კაცთა ცხორებისა ბელიარ, ხედვიდა რაჲ წყაროსა მას უკუდავებისასა, აღმომდინარესა პირით მისით, რომელ არს თარგმანებაჲ წიგნთა საღმრთოთაჲ, განიხერხებოდა და განიპებოდა შურითა ბოროტითა. ამისთჳსცა პოვა საწყალობელი ვინმე, სახითა მონაზონი, რომელი შემძლებელ იყო დატევნად ყოველსავე ძალსა მისსა; ამისსა გულსა შევიდა და აღლესა იგი მოკლვად წმიდისა. რამეთუ გამოუჩნდა და ჰრქუა, ვითარმედ: \"უკუეთუ მოჰკლა მბრძოლი ჩემი ეფთჳმი, ფრიადი კეთილი ვყო შენ თანა\". ვინაჲცა შეიმზადა დანაკი ფრიად დიდი და ეძიებდა ჟამსა მოკლვად მისა. არამედ ცუდ ყო ღმერთმან განზრახვაჲ მისი და წყალობისათჳს ნათესავისა ჩუენისა არა უტევა მიახლებად მისა. რამეთუ დღესა ერთსა, აღვიდა რაჲ მამაჲ ეფთჳმი გოდლად, ჟამსა ცისკრისასა, ვიდრე ბნელ-ღა იყო, შეიყვანა წმიდაჲ იგი სენაკად ერთმან მოწაფეთა მისთაგანმან და თჳთ განვიდა მიერ და დაჰკრძალა კარი სენაკისაჲ და შთავიდოდა თჳსა სენაკად სანატრელი იგი მოწაფე მამისაჲ. და ვითარცა მცირედ შთავლო კიბეთა გოდლისათა, შეემთხჳა მას ბორგნეული იგი მონაზონი. ხოლო ნეტარმან მან ძმამან იწყო სიტყუად ეშმაკეულისა მის, ვითარმედ: \"არა ჯერ-არს ესრეთ უჟამოდ აღსლვად მამისა\". ხოლო უკეთური იგი ეტყოდა, ვითარმედ: \"არა ეგების, ვითარმცა არა აღვედ\".","english":"The warrior of the saints and zealot for the life of men, Beliar, when he saw that spring of immortality flowing from his mouth, which is the translation of divine books, was consumed and inflamed with evil envy. For this reason, he found a certain pitiable man, in the guise of a monk, who was capable of destroying all his power; he entered this man's heart and incited him to kill the saint. For he appeared to him and said: \"If you kill my warrior Euthymius, I will do you great good.\" So he prepared a very large knife and sought a time to kill him. But God made his plan vain, and for the sake of the mercy of our people, he did not allow him to approach him. For one day, when Father Euthymius went up to the cell at the hour of matins, while it was still dark, one of his disciples brought the saint into a cell and himself went out from there and locked the door of the cell, and that blessed disciple of the father entered his own cell. And as he descended a little on the stairs of the cell, he met that wicked monk. Then the blessed brother began to speak to that demonic one, saying: \"It is not fitting to go up to the father at such an untimely hour.\" But the wicked one said: \"It is not necessary, as if I were not going up.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ბელიარ","severity":"info","text":"Beliar (Georgian ბელიარ) is a biblical name for Satan or a demonic figure, derived from Hebrew Beliya'al. In this hagiographic context, it personifies the adversary of the saint.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"თარგმანებაჲ წიგნთა საღმრთოთაჲ","severity":"info","text":"The phrase 'translation of divine books' refers to Euthymius's hagiographic topos as a translator of sacred texts, a key activity in Georgian monasticism on Mount Athos.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage follows a narrative pattern: the saint's adversary (Beliar) plots murder, but divine intervention thwarts the plan, highlighting the saint's protection and the villain's futility.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"დანაკი","severity":"caution","text":"The word 'დანაკი' (knife) is a rare term in Old Georgian; its precise meaning here is inferred from context as a weapon, but it may also denote a dagger or blade.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This episode echoes the broader hagiographic tradition of Euthymius the Athonite, where his translation work and sanctity provoke demonic opposition, a motif common in Georgian monastic literature.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the 'pitiable man in the guise of a monk' is unclear; he may be a historical figure or a literary type. The phrase 'one of his disciples' who locks Euthymius in a cell is ambiguous—possibly a protective act or a plot detail."],"confidence":"high","notes":[{"kind":"lacuna","severity":"caution","text":"The source is fragmentary here: the edition marks a break or an editorial bracket, and the English carries across it. Treat the bridge as supplied, not translated."}]},{"i":9,"ref":"p9","source":"და ესრეთ რაჲ იცილებოდეს, მეყსეულად ჴმა-ყო ეშმაკეულმან მან და დაჩხუეპა დანაკითა მით ნეტარი იგი ძმაჲ და ჭეშმარიტი მოწამე ქრისტესი და თჳთ იწყო სივლტოლად. და ივლტოდა რაჲ, კუალად შეემთხჳა მას სხუაჲცა მოწაფე ბერისაჲ და იგიცა დაჩხუეპა მახჳლითა. და ესრეთ აღესრულნეს მონანი იგი ქრისტესნი და გჳრგჳნითა მოწამეთაჲთა შემკობილნი წარვიდეს წინაშე ღმრთისა. ხოლო ბოროტმან მან და მედგარმან აღიარა უკუანაჲსკნელ, ვითარმედ ეშმაკისა მიერ აღძრულ იყო და ღირსად სიბოროტისა თჳსისა საკლველ არაწმიდათა ეშ/მაკთა [ ] იქმნა და სატანჯველად საუკუნოდ მიიცვალა. კუალად სხუასა ჟამსა აღძრა ეშმაკმან მებოსტნე მონასტრისაჲ და აზრახა მოკლვაჲ წმიდისაჲ. ხოლო მან, ვითარცა ჴელ-ყო და აღიღო მახჳლი, რაჲთამცა უხეთქნა, მეყსეულად იქმნა ჴელი მისი უჴმარ ვითარცა შეშაჲ, ვიდრემდის აღიარა ყოველი. და ლოცვითა წმიდისაჲთა მიიღო კურნებაჲ. ყოველთა მათ სათნოებათა თანა, რომელნი აქუნდეს წმიდასა მამასა ეფთჳმის, აქუნდა ესეცა დიდი სათნოებაჲ, რომელ თჳნიერ მოძღურისა არარას იქმოდა ყოვლადვე. რამეთუ იტყჳნ, ვითარმედ: \"მინდობაჲ თავისა თჳსისაჲ და თჳსსა ნებასა დამტკიცებაჲ კარი არს წარწყმედისაჲ და ფსკერი ჯოჯოხეთისაჲ, ხოლო განკითხვაჲ - წინამძღუარი ცხორებისაჲ და ბჭე სასუფეველისაჲ, ვითარცა თქუეს წმიდათა მამათა ჩუენთა\". და ესე წესი ვიდრე აღსასრულადმდე თჳსად დაიმარხა.","english":"And while he was thus contending, that demonic one suddenly cried out and struck the blessed brother and true martyr of Christ with that knife, and himself began to flee. And as he fled, he again encountered another disciple of the monk and also struck him with the sword. And thus those servants of Christ were perfected and, adorned with the crown of martyrdom, departed before God. But that evil and fierce one later confessed that he had been stirred up by the devil, and, worthy of his own wickedness, he became [ ] for the slaughter of the unclean demons and passed away to eternal torment. Again at another time the devil stirred up the gardener of the monastery and incited him to kill the saint. But when he raised his hand and took up the sword to strike, immediately his hand became as dry as wood until he confessed everything. And through the prayer of the saint he received healing. Along with all those virtues which the holy father Euthymius possessed, he also had this great virtue: that without his spiritual father he did nothing at all. For he said: \"Trust in oneself and the confirmation of one's own will is the door of perdition and the abyss of hell, while discernment is the guide of life and the gate of the kingdom, as our holy fathers have said.\" And this rule he kept until his own end.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ეშმაკეულმან","severity":"info","text":"The Georgian term 'ეშმაკეულმან' (demonic one) is a substantivized adjective derived from 'ეშმაკ' (devil), used here to personify the demonic agent in the narrative.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage concludes the first martyrdom episode and introduces a second attack on the saint, followed by a moralizing reflection on obedience, forming a two-part narrative structure typical of hagiography.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The reference to 'our holy fathers' and the saying on self-will versus discernment reflect the ascetic tradition of desert monasticism, particularly the teachings of the Apophthegmata Patrum.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The saint is identified as Euthymius, likely Euthymius the Great (c. 377–473), a prominent figure in Georgian and Eastern Christian hagiography, whose vita circulated widely in Georgian translation.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"","severity":"caution","text":"The Georgian text has a lacuna marked by brackets: 'საკლველ არაწმიდათა ეშ/მაკთა [ ] იქმნა'. The missing word likely indicates the fate of the evil man, but the exact term is uncertain.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the 'blessed brother and true martyr' is not explicitly named in this passage, though the context suggests a disciple of Euthymius.","The lacuna in the Georgian text leaves the precise nature of the evil man's punishment unclear."],"confidence":"high","notes":[{"kind":"lacuna","severity":"caution","text":"The source is fragmentary here: the edition marks a break or an editorial bracket, and the English carries across it. Treat the bridge as supplied, not translated."}]},{"i":10,"ref":"p10","source":"იყო წმიდაჲ მამაჲ ჩუენი ეფთჳმი სახითა მყუდრო და წრფელ და გონებითა მდაბალ და გუამითა ძლიერ და ჰასაკითა ზომიერ. და თჳნიერ წამებისა წერილთაჲსა არარას დაამტკიცებდა თავით თჳსით, გინა იტყოდა. და ეკლესიას დგომასა მჴნე, რამეთუ დგან იგი თჳნიერ კუერთხისა და კედელსა მიყრდნობისა, ჴელ-მოჭდობით, ვითარცა სუეტი შეუძრველად და პირი და თუალნი მისნი იყვიან ქუეყანად მიმართ მხედველ. ხოლო სენაკასა შინა მოღუაწებანი მისნი ვინ აღრაცხნეს, რომელნი-იგი ღმერთმან ხოლო მხოლომან უწყნის! რამეთუ აქუნდა ესეცა დიდი სათნოებაჲ: დაფარვაჲ სათნოებათა თჳსთაჲ. და ამისთჳს უმრავლესნი სათნოებანი მისნი აღუწერელად დაშთეს. ხოლო არნ სამოსლად მისა ქუეშე კერძო ძაძაჲ და ზედა ძაძისა მის ჯაჭვჳ მძიმე და, რაჲთა შემოკლებულად ვთქუა, რომელიცა ვინ მცნებაჲ გამოიძიოს, პოვოს მის მიერ აღსრულებულად კეთილად და შუენიერად და მაღლად. ხოლო ქალწულებაჲ ესოდენ შეუხებელი და უბიწოჲ დაემარხა, ვითარცა ანგელოზთა შორის მყოფსა და არა ქუეყანასა ზედა სავსესა ცოდვითა. ხოლო თარგმანებაჲ წიგნთაჲ ნამეტნავად და გჳრგჳნად და სართად და კიდეგანად ყოველთა სათნოებათა მოეგო, რომელი-იგი ფრიად საკჳრველ არს, თუ ესოდენთა მოღუაწებათა თანა ვითარ-ღა აღწერნა ესოდენნი თარგმანებანი, გინათუ ესოდენთა თარგმანებათა თანა ვითარ-ღა უძლო აღსრულებად ესოდენთა მოღუაწებათა!","english":"Our holy father Euthymius was of a calm and upright countenance, of humble mind, and strong in body, and moderate in age. And apart from the testimonies of the Scriptures, he would affirm nothing on his own authority, nor would he speak. And he was diligent in standing in church, for he would stand without a staff and without leaning against a wall, with his hands clasped, like an immovable pillar, and his face and eyes were directed downward, looking toward the ground. But as for his ascetic labors within his cell, who could number them, which only God alone knows! For he also had this great virtue: the concealment of his own virtues. And for this reason, most of his virtues remained undescribed. But beneath his garment he wore a coarse hair-shirt, and over that hair-shirt a heavy chain, and, to speak concisely, whatever commandment one might seek, one would find it fulfilled by him well, fittingly, and loftily. And his virginity was preserved so untouched and immaculate, as if he were among angels and not on earth, which is full of sin. And the translation of books was especially and preeminently the crown and foundation and consummation of all virtues, which is very wondrous: if with so many ascetic labors how could he have written so many translations, or if with so many translations how could he have accomplished so many ascetic labors!","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"სახითა მყუდრო","severity":"info","text":"The phrase 'saxita mq̇udro' (calm of countenance) reflects the hagiographic topos of the saint's external composure as a sign of inner virtue.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ჯაჭვჳ მძიმე","severity":"info","text":"The 'heavy chain' (ǰač̣vi mǯime) worn under the hair-shirt is a common ascetic practice in Eastern monasticism, symbolizing physical mortification.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"თარგმანებაჲ წიგნთაჲ","severity":"info","text":"The passage concludes with a rhetorical question contrasting Euthymius's ascetic labors and his prolific translations, a structural device emphasizing his exceptional sanctity.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"ეფთჳმი","severity":"info","text":"Euthymius the Great (c. 377–473) was a pivotal figure in Palestinian monasticism; his vita was widely translated, including into Georgian, reflecting his veneration in the Georgian Church.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"თარგმანებაჲ","severity":"caution","text":"The term 'targmanebay' can mean both 'translation' and 'interpretation'; here it likely refers to Euthymius's translation of patristic texts, but the ambiguity is noted.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'თარგმანებაჲ წიგნთაჲ' may refer to translation or exegesis; the reading 'translation' is adopted based on context.","The extent of Euthymius's ascetic labors is deliberately left vague ('who could number them'), a hagiographic convention."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":11,"ref":"p11","source":"გარნა ძალითა ღმღთისაჲთა ქმნა ორივე ესე ფრიად მაღლად და დიდებულად. აღესრულა წმიდაჲ და სამგზის სანატრელი ღმერთშემოსილი მამაჲ ჩუენი ეფთჳმი თუესა მაისსა ი̃გ, ქალაქსა შინა სამეუფოსა წყლულებითა მით ზემოჴსენებულითა. ხოლო აღმოიყვანნეს პატიოსანნი ნაწილნი მისნი მთაწმიდას და დაისხნეს ტაძარსა შინა წმიდისა იოვანე ნათლის-მცემელისასა, ქართველთა მონასტერსა, მათ მიერვე აღშენებულსა. და რომელნი სარწმუნოებით მოუჴდებიან, აღმოივსებენ მადლსა კურნებათასა უხუებით კადნიერებითა მისითა წინაშე ღმრთისა, რომლისაჲ არს დიდებაჲ უკუნითი უკუნისამდე, ამინ.","english":"But by the power of God he accomplished both of these things most excellently and gloriously. The holy and thrice-blessed God-clad father of ours, Euthymius, reposed on the 13th of the month of May, in the royal city, from the aforementioned infirmity. And his precious relics were brought up to Mt. Athos and placed in the church of St. John the Baptist, in the Georgian monastery, which had been built by them. And those who approach with faith are filled with the grace of healings, through his boldness before God, to whom belongs glory forever and ever, amen.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ღმერთშემოსილი","severity":"info","text":"The epithet 'God-clad' (ღმერთშემოსილი) is a standard hagiographic term for ascetics who are 'clothed' or 'invested' with divine grace, emphasizing their spiritual authority.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"თუესა მაისსა ი̃გ","severity":"info","text":"The date of Euthymius's repose is given as the 13th of May (ი̃ג = 13 in Georgian numerals). This aligns with the traditional feast day of Euthymius the Athonite in the Georgian calendar.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"მთაწმიდას","severity":"info","text":"The toponym 'Mt. Athos' (მთაწმიდას) refers to the Holy Mountain, the center of Georgian monasticism in the Byzantine period. The Georgian monastery of Iviron, dedicated to John the Baptist, was founded in the late 10th century.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"აღმოივსებენ მადლსა კურნებათასა","severity":"info","text":"The claim that the relics grant 'the grace of healings' to those who approach with faith reflects a common hagiographic topos, underscoring the cultic veneration of Euthymius's relics on Athos.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"აღესრულა ... ხოლო ... და","severity":"info","text":"The passage follows a standard hagiographic narrative structure: first the death of the saint, then the translation of relics, and finally the posthumous miracles, concluding with a doxology.","cites":[{"key":"ed:gh4","label":"source edition: Collectio textuum hagiographicorum, Vol. IV","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/gh/gh4/gh4.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'წყლულებითა მით ზემოჴსენებულითა' refers to an 'aforementioned infirmity' not described in the surviving passage; the exact nature of the illness is unknown.","The identity of 'them' (მათ მიერვე) who built the monastery is ambiguous—likely the Georgian monks of Iviron, but not explicitly stated in this excerpt."],"confidence":"high","notes":[]}]}