{"slug":"bolnk","id":"georgian:titus:bolnk","title":"John of Bolnisi, Sermons","author":"Io.Boln.","genre":"homily","date":"","tradition":"georgian","coverage":"not-located","coverage_claim":{"status":"not-located","text":"No English translation could be identified: a language model asked twice could not name one, though it could not rule one out either. That is not proof that none exists — translations in dissertations, recent books and other modern languages are easily missed."},"publication":{"status":"machine-draft","reviewed_by":null,"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor","provider":"Relace","generated":"2026-11-15T04:53:17Z","cost_usd":0.00828},"source":{"registry_id":"georgian:titus:bolnk","work_id":"bolnk","edition":"titus","language":"","license":"This text is part of the TITUS edition of Ioane Bolnisi, Kadagebani. Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 12.12.2008. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"},"stats":{"passages":17,"english_words":2881,"coptic_letters":0,"commentary_units":97,"commentary_kinds":8,"derived_notes":1,"ambiguities":27,"work_notes":5,"external_links":3,"timeline":5},"summary":{"work":"bolnk","abstract":"John of Bolnisi's Sermons (Io.Boln.) is a collection of homilies in Old Georgian, preserved in a single acephalous and lacunose manuscript. Traditionally dated to the late 10th–early 11th century based on circumstantial evidence from colophons and the Bolnisi Sioni church inscription, the work survives only in a diplomatic transcription (TITUS edition) that normalizes orthography and punctuation, omitting marginalia and erasures. The sermons, read in Georgian monastic settings, exhibit eschatological themes and rhetorical structures such as anaphoric exhortations. No critical edition or modern translation exists, and the text's fragmentary state limits interpretation.","historical_context":"The sermons are attributed to John of Bolnisi, a figure associated with the Bolnisi Sioni church in Georgia, but the dating is uncertain, resting on manuscript colophons and the church inscription, placing him in the late 10th–early 11th century. The sole surviving manuscript is acephalous and lacunose, with some homilies breaking off mid-sentence, suggesting a larger cycle now lost. The text was used in Georgian monastic settings, likely for liturgical reading during Lent, as indicated by eschatological and penitential themes. The TITUS edition, based on a single diplomatic transcription, normalizes orthography and punctuation, omitting lineation, marginalia, and erasures, which may affect interpretation. No evidence of translation into other languages or inclusion in later liturgical compilations survives, and no critical edition or full modern translation exists.","significance":"John of Bolnisi's Sermons represent a rare witness to medieval Georgian homiletic literature, reflecting the integration of patristic themes (e.g., Pauline spiritual warfare imagery) into local monastic practice. The work's fragmentary survival and lack of modern translation highlight the challenges of studying Georgian Christian texts, while its eschatological focus and rhetorical structure offer insights into Lenten preaching and community formation in the medieval Caucasus.","timeline":[{"date":"late 10th–early 11th c.","event":"Traditional dating of John of Bolnisi based on manuscript colophons and Bolnisi Sioni church inscription."},{"date":"undated","event":"Composition of the sermon cycle, likely for Georgian monastic liturgical use."},{"date":"undated","event":"Survival of a single acephalous and lacunose manuscript."},{"date":"undated","event":"Transcription of the manuscript for the TITUS edition, with normalized orthography and punctuation."},{"date":"undated","event":"No evidence of translation into other languages or inclusion in later liturgical compilations."}],"relations":[{"work":"Pauline Epistles","relation":"Echoes imagery of spiritual warfare (e.g., 'armor of righteousness' parallels 2 Corinthians 10:3-4)","key":"","label":null,"url":null},{"work":"Lenten homilies","relation":"Shares eschatological and penitential themes common in Lenten preaching","key":"","label":null,"url":null},{"work":"Georgian monastic literature","relation":"Part of the corpus of Old Georgian homilies used in monastic settings","key":"","label":null,"url":null}],"external_links":[{"key":"ed:bolnk","label":"TITUS edition of John of Bolnisi's Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm","reason":"Primary source for the text, with diplomatic transcription and notes on manuscript condition."},{"key":"wikipedia:Georgian language","label":"Georgian language","url":"https://en.wikipedia.org/wiki/Georgian_language","reason":"Context for the language of the sermons and its historical development."},{"key":"wikipedia:Christian monasticism","label":"Christian monasticism","url":"https://en.wikipedia.org/wiki/Christian_monasticism","reason":"Background on the monastic settings where the sermons were read."}],"cautions":["The dating of John of Bolnisi to the late 10th–early 11th century is circumstantial, based on manuscript colophons and the Bolnisi Sioni church inscription, not on direct evidence.","The sole surviving manuscript is acephalous and lacunose; some homilies break off mid-sentence, and the cycle is incomplete.","The TITUS edition normalizes orthography and punctuation, omitting lineation, marginalia, and erasures, which may affect interpretation.","No critical edition or full translation into a modern language exists; the present analysis relies on a single diplomatic transcription."],"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor","provider":"Relace","cost_usd":0.000456,"generated":"2026-11-15T00:45:13Z"},"checks":{"work":"bolnk","status":"pass","blocking":[],"warnings":[],"stats":{"passages":17,"translated":17,"commentary_passages":17,"commentary_units":97,"english_words":2881,"source_letters":11720,"commentary_kinds":8},"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor"},"work_notes":[{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"background","lemma":"","severity":"info","text":"John of Bolnisi is traditionally dated to the late 10th–early 11th century, but the evidence is circumstantial, resting on manuscript colophons and the Bolnisi Sioni church inscription.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"transmission","kind":"transmission","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The sole surviving manuscript (TITUS edition) is acephalous and lacunose; the sermon cycle is incomplete, and some homilies break off mid-sentence.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"background","lemma":"","severity":"info","text":"The sermons were read in Georgian monastic settings, but no evidence of translation into other languages or inclusion in later liturgical compilations survives.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"","severity":"caution","text":"The TITUS edition normalizes orthography and punctuation; it does not reproduce the manuscript’s lineation, marginalia, or erasures, which may affect interpretation.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"external","lemma":"","severity":"info","text":"No critical edition or full translation into a modern language exists; the present annotation relies on the single diplomatic transcription in TITUS.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"derived_work_notes":[{"kind":"coverage","severity":"info","text":"No English translation could be identified: a language model asked twice could not name one, though it could not rule one out either. That is not proof that none exists — translations in dissertations, recent books and other modern languages are easily missed."},{"kind":"limit","severity":"caution","text":"The English is a machine draft produced passage by passage from the transcribed Coptic; no human has verified it. The commentary is model-written and cites only keys the pipeline could resolve."},{"kind":"register","severity":"info","text":"Register: homily in Old Georgian; the English keeps the liturgical formulae and the vocatives rather than normalising them."},{"kind":"structure","severity":"info","text":"Passages: 17 narrative."},{"kind":"caution","severity":"caution","text":"1 passage(s) are fragmentary in the source; the English bridges each break and says so in the note."},{"kind":"source","severity":"info","text":"Source edition: titus — This text is part of the TITUS edition of Ioane Bolnisi, Kadagebani. Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 12.12.2008. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder."}],"derived_structure":{"narrative":17},"term_index":[],"citations":{"ed:bolnk":{"label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}},"segments":[{"i":1,"ref":"p1","source":"იოანე ბოლნელი ქადაგებანი [The present electronic text is based on the printed edition prepared by S. Sarǯvelaʒe. Page and line numbers refer to the latter edition, with slight divergences caused by reformatting. J.G.]\n\n... ფარისეველისაჲ და დედაკაცისა მის ცოდვილისაჲ, რომელმან სცხო ნელსაცხებელი იგი უფალსა აწ მოვედით, საყუარელნო, და ისმინეთ სიტყუათა ჩემთაჲ, რამეთუ, აჰა ესერა, მოვიდა ჟამი იგი შეწყნარებისაჲ მარხვითა, ლოცვითა და ვედრებითა. რამეთუ აწ არს ჟამი განღჳძებად *(5) ჩუენდა ძილისაგან, ოდესღა ესე გურწმენა, ღამჱ იგი განგუეშორა და ნათელი შემოგუეახლა. განვიშორნეთ აწ უკუე საქმენი ბნელისანი და შევიმოსოთ საჭურველი სიმართლისაჲ და განათლებული დღესა შინა შუენიერად ვიდოდით ნუ სიმღერითა და მთრვალობითა, ნუცა საწოლითა ბილწებისაჲთა * , არამედ მღჳძარებითა *(10) და ლოცვითა, ფსალმუნითა და გალობითა და შესხმითა სულიერითა, და ყოველივე ბრუნვაჲ ამის სოფლისაჲ დაუტეოთ. ხოლო აწ, ძმანო ჩემნო, გეტყჳ *(12) თქუენ: ყოველნი, რომელნი-იგი შემოკრებულ ხართ, საყუარელნო და სასურველნო ქრისტჱსნო, არამე უწყითა, რამეთუ ძჱ ღმრთისაჲ განმზადებულ არს მოსლვად შეცოდებათათჳს ყოვლისა სოფლისაჲ? აწ, საყუარელნო, რაჲ ჯერ-არს ჩუენდა ყოფად?","english":"The one of the Pharisee and of that sinful woman, who anointed the Lord with ointment. Now we have come, beloved, and hear my words, for behold, the time of acceptance has come with fasting, prayer, and supplication. For now is the time for us to awaken from sleep, when this has taught us, that night has departed from us and light has drawn near to us. Let us now depart from the works of darkness and put on the armor of righteousness, and on this enlightened day let us walk fittingly, not with song and frivolity, nor with a bed of filth, but with vigilance and prayer, with psalms and hymns and spiritual chanting, and let us abandon all the turmoil of this world. But now, my brothers, I say to you: all of you who are gathered here, beloved and desired of Christ, do you not know that the Son of God is prepared to come for the sins of the whole world? Now, beloved, what is it fitting for us to do?","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"ფარისეველისაჲ და დედაკაცისა მის ცოდვილისაჲ","severity":"info","text":"The opening phrase refers to a preceding narrative (the Pharisee and the sinful woman) not included in this excerpt, indicating the sermon begins mid-discourse.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ნელსაცხებელი","severity":"info","text":"ნელსაცხებელი (nelsonkhebeli) translates 'ointment' or 'myrrh', referencing the woman's anointing of Christ, a key Gospel episode (e.g., Luke 7:36-50).","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ძჱ ღმრთისაჲ განმზადებულ არს მოსლვად","severity":"info","text":"The phrase 'Son of God is prepared to come' echoes eschatological themes, possibly alluding to Christ's promised return or judgment, common in Lenten homilies.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ჟამი იგი შეწყნარებისაჲ მარხვითა, ლოცვითა და ვედრებითა","severity":"info","text":"This refers to the Lenten season, a time of fasting, prayer, and vigil, central to early Georgian Christian practice as preparation for Easter.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"საჭურველი სიმართლისაჲ","severity":"info","text":"The metaphor 'armor of righteousness' parallels Pauline imagery (e.g., 2 Corinthians 10:3-4) and is common in patristic exhortations to spiritual warfare.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"*(5) ... *(10) ... *(12)","severity":"caution","text":"The asterisks mark line numbers from the printed edition; the text may have minor reformatting divergences, but no corruption is indicated in this passage.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The opening reference to the Pharisee and sinful woman is incomplete; the preceding narrative is not preserved in this excerpt.","The phrase 'night has departed' may be metaphorical for spiritual ignorance or a specific liturgical time."],"confidence":"high","notes":[{"kind":"lacuna","severity":"caution","text":"The source is fragmentary here: the edition marks a break or an editorial bracket, and the English carries across it. Treat the bridge as supplied, not translated."}]},{"i":2,"ref":"p2","source":"ჩუენდა ჯერ-არს განღჳძებად *(16) ძილისაგან; ჩუენდა ჯერ-არს ზეაღდგომად გულსმოდგინედ; ჩუენდა ჯერ-არს წარმართებად მჴურვალედ; ჩუენდა ჯერ-არს მიგებაჲ მისი სიხარულით; ჩუენდა ჯერ-არს თაყუანის-ცემაჲ მისა სიწმიდით; ჩუენდა ჯერ-არს მისა მუჴლთ-მოდრეკაჲ სინანულით; ჩუენდა ჯერ-არს მისა შევრდომაჲ ცრემლითა სინანულისაჲთა; ჩუენდა ჯერ-არს აღსაარებაჲ მისა სარწმუნოვებით ვითხოვდეთ მისგან და ვიტყოდით: ივნე, უფალო, ივნე და მოგჳძიენ *(22) ჩუენ, ცხოვარნი ესე შეცთომილნი, რომელთა არა გუაქუს მწყემსი ; * ივნე, უფალო, ივნე და შეგჳწყალენ *(23) ჩუენ; მწყემსო კეთილო, რომელი მოსრულ ხარ ძიებად ცხოვართა მათ წარწყმედულთათჳს, * ჩუენ მოგჳძიენ, უფალო, წარმართნი ესე, რომელთა არა გუაქუს მწყემსი . * და კუალადცა ვიტყოდით: ივნე, უფალო, ივნე და გუაცხოვნენ ჩუენ, რომელი მოხუედ, რაჲთა მოიძივნე და შეიწყნარე ცხოვარნი იგი, რომელ არა ბაკისა შენისანი არიან, * რაჲთა შეიყვანნე იგინი *(29) წმიდასა ბაკსა შენსა _ წმიდასა ეკლესიასა შენსა და არღარა შესაკრებელსა მას ჰურიათასა, რაჲთა იყვნენ იგინი ერთ სამწყსო და ერთ მწყემს . * აწ წინაჲსწარ განვიწმიდნეთ თავნი ჩუენნი, ძმანო, სამეუფოჲთა მით ღირსებითა, რამეთუ აჰა ესერა, მოვალს ჩუენდა დღეს სიმდიდრჱ კეთილთა მათ ღმრთისათა მოღებისაჲ.","english":"It is time for us to awaken from sleep; it is time for us to rise up diligently; it is time for us to proceed zealously; it is time for us to receive him with joy; it is time for us to worship him with purity; it is time for us to bow the knee to him with repentance; it is time for us to fall down before him with tears of repentance; it is time for us to praise him with faith, and let us ask of him and say: Have mercy, O Lord, have mercy and find us, these strayed sheep, who have no shepherd; have mercy, O Lord, have mercy and have compassion on us; good Shepherd, who have come to seek those lost sheep, find us, O Lord, these wanderers, who have no shepherd. And again let us say: Have mercy, O Lord, have mercy and save us, who have come so that you might find and receive those sheep which are not of your fold, that you might bring them into your holy fold—your holy Church—and no longer into that synagogue of the Jews, that they might be one flock and one shepherd. Now let us first purify ourselves, my brothers, with that royal dignity, for behold, the wealth of those good gifts of God is coming to us today.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"ჩუენდა ჯერ-არს …","severity":"info","text":"The passage is built on a series of eight anaphoric clauses beginning with 'ჩუენდა ჯერ-არს' ('it is time for us'), creating a rhythmic exhortation that culminates in a prayer for mercy and a call to purification.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ცხოვარნი … მწყემსი","severity":"info","text":"The imagery of strayed sheep and the good Shepherd echoes the parable of the Good Shepherd (John 10:1–18) and the lost sheep motif in the Old Testament (e.g., Psalm 23; Ezekiel 34).","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ჰურიათასა","severity":"info","text":"The reference to the 'synagogue of the Jews' (ჰურიათასა) reflects the early Christian self-definition against Judaism, common in patristic homilies, and may allude to the contemporary Georgian context of Jewish communities.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"სამეუფოჲთა … ღირსებითა","severity":"info","text":"The phrase 'with that royal dignity' (სამეუფოჲთა … ღირსებითა) likely refers to the dignity of the faithful as participants in the royal priesthood of Christ, a concept rooted in 1 Peter 2:9 and early Christian liturgy.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"ივნე, უფალო, ივნე","severity":"info","text":"The repeated cry 'Have mercy, O Lord, have mercy' (ივნე, უფალო, ივნე) is a liturgical formula (Kyrie eleison) that became central in Eastern Christian worship, here used in a homiletic context to evoke communal repentance.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'სამეუფოჲთა … ღირსებითა' could also be interpreted as 'with the dignity of the kingdom' (i.e., the Kingdom of God), but the translation 'royal dignity' is supported by the context of purification before receiving divine gifts."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":3,"ref":"p3","source":"ესე არს, რამეთუ მოვიდა იგი ვნებად ნეფსით თჳსით, რაჲთა დაგუაგნეს უფალსა ღმერთსა და მამასა ჩუენ, ყოველნი შეცოდებულნი, ვნებითა და სისხლითა მისითა პატიოსნითა, რომელი-იგი დასთხია დამოკიდებითა მით მისითა ძელსა ზედა, რამეთუ მოვიდა ძიებად წარწყმედულისა მის. ღაღადებს და ეტყჳს: *(38) ` მოვედით ჩემდა ყოველნი მაშურალნი და ტჳრთმძიმენი *(39) და მე განგისუენო თქუენ; აიღეთ უღელი ჸ2ჸ ჩემი თქუენ ზედა და ისწავეთ ჩემგან, რამეთუ მშჳდ *(1) ვარ და მდაბალ გულითა და ჰპოოთ განსუენებაჲ სულთა თქუენთაჲ, რამეთუ უღელი ჩემი ტკბილ არს და ტჳრთი *(3) ჩემი მცირე არს * .. \" ჰხედავა სულგრძელებასა ძისა ღმრთისასა? ჰხედავა აურაცხელსა კაცთმოყუარებასა მისსა? იხილეთღა სივრცჱ *(5) იგი მოწყალებათა მათ მისთაჲ, ვითარ-იგი სიმდაბლით ღაღადებს და იტყჳს, *(6) არა მოიძაგებს და არცა შეურაცხ-ჰყოფს ცოდვილთა, არამედ განჰფენს სახიერებასა მისსა, გჳჩუენებს *(7) მიუწდომელსა მას სიტკბოებასა მისსა და დაგუდებს სალბუნსა მას მისსა წყლულებათა ჩუენთა, ვითარცა მეცნიერი მკურნალი.","english":"This is because he came to suffer of his own will, so that he might reconcile us, all the sinners, to our Lord God and Father, through his passion and his precious blood, which he shed by his crucifixion on the wood, for he came to seek that which was lost. He cries out and says: “Come to me, all you who are burdened and heavy-laden, and I will give you rest; take my yoke upon yourselves and learn from me, for I am meek and humble of heart, and find repose for your souls, for my yoke is sweet and my burden is light.” Do you see the forbearance of the Son of God? Do you see his immeasurable love for mankind? Behold the vastness of his mercies, how he cries out in humility and says, he does not disdain nor despise sinners, but rather spreads forth his goodness, reveals to us his ineffable sweetness, and applies his balm to our wounds, like a skilled physician.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"ესე არს, რამეთუ მოვიდა იგი ვნებად ნეფსით თჳსით","severity":"info","text":"The Georgian phrase 'ნეფსით თჳსით' (of his own will) emphasizes the voluntary nature of Christ's suffering, a key theological point in the homily.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"მაშურალნი","severity":"info","text":"The term 'მაშურალნი' (burdened) is a rare Old Georgian word, likely derived from 'მაშურ' (burden), underscoring the weight of sin carried by the faithful.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"მოვედით ჩემდა ... ტჳრთმძიმენი","severity":"info","text":"This passage echoes Matthew 11:28-30, where Christ invites the weary to take his yoke, though the wording is adapted to the homiletic context.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"external","lemma":"John of Bolnisi","severity":"info","text":"John of Bolnisi was a 6th-7th century Georgian bishop and homilist, known for his rhetorical style and emphasis on Christ's humility and mercy.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"ღაღადებს და ეტყჳს","severity":"info","text":"The phrase 'cries out and says' introduces a direct speech from Christ, a common homiletic device to dramatize the divine invitation and engage the audience.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"external","lemma":"მკურნალი","severity":"info","text":"The image of Christ as a 'skilled physician' (მკურნალი) reflects a patristic trope, popular in Georgian homiletics, emphasizing Christ's healing of sin.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The Georgian text has minor orthographic variations (e.g., 'ტ' for 'თ'), but the sense is clear. The exact source of the scriptural echo (Matthew 11:28-30) is adapted, not verbatim."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":4,"ref":"p4","source":"პირი მისი უპყრია მხიარულად და არა შეგუაშინნეს და გურცხუენოდის ჩუენ ჩუენებად მისა წყლულებაჲ იგი ჩუენი, უძაგულად შეგუეხის ჩუენ და არა *(11) ერიდების სიმყრალესა მას შეცოდებათა ჩუენთასა, არამედ ენაჲ მისი არა დასცხრების ჩუენდა მომართ, არამედ იტყჳს *(13): ` მოვედით ჩემდა ყოველნი მაშურალნი და ტჳრთმძიმენი *(14), და მე განგისუენო თქუენ; * მოვედით ჩემდა ყოველნი მეზუერენი და ცოდვილნი და მე განგისუენო თქუენ; მოვედით ჩემდა ყოველნი, რომელთა გიტჳრთავს *(16) ტჳრთი *(16) მძიმჱ *(16) სახედ-სახედთა მათ შეცოდებათა თქუენთაჲ, და მე განგისუენო თქუენ. აიღეთ უღელი ჩემი თქუენ ზედა, ცანთ და უწყოდეთ და გულისხმა-ყავთ, რამეთუ მშჳდ *(18) ვარ და მდაბალ გულითა. \" * ნანდჳლვე *(19) ჭეშმარიტად, რამეთუ არავინ უმშჳდჱს *(20) მისა *(20), რომელმან ყოველთა შეცოდებანი თავს-ისხნა და უშჯულოებათა ჩუენთათჳს მიეცა სიკდილდ და ჯუარცუმაჲ დაითმინა ცხოვრებისათჳს ჩუენისა. ვინმემცა იყო უმდაბლჱსი *(22) ამისა *(22)?","english":"His face was cheerful, and he was not ashamed nor did he feel revulsion at our wounds, that is, our sins; he looked upon us without disgust, and he does not shrink from the foulness of our transgressions, but his tongue does not cease to address us, but he says: “Come to me, all you who are burdened and heavy-laden, and I will absolve you; come to me, all you who are guilty and sinful, and I will absolve you; come to me, all you who are weighed down by the heavy yoke of your various sins, and I will absolve you. Take my yoke upon yourselves, learn and understand, for I am meek and humble of heart.” Truly indeed, for no one is meeker than he who took all sins upon himself and for our lawlessnesses gave himself to death and endured crucifixion for the sake of our life. Who could be humbler than he?","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"მაშურალნი","severity":"info","text":"The Georgian term 'mašuralni' (burdened) is a hapax legomenon in this corpus, likely a calque from a Greek or Syriac original meaning 'those who are weary' or 'heavy-laden'.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"Come to me, all you who are burdened...","severity":"info","text":"This passage echoes Matthew 11:28-30, where Christ invites the weary to take his yoke, but the Georgian text expands the invitation to include 'guilty and sinful' and 'various sins', adapting the biblical verse to the homiletic context.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"mild and humble of heart","severity":"info","text":"The description of Christ as 'meek and humble of heart' (mšwid da mdabal guliṭa) reflects the ascetic ideal of humility in early Georgian monasticism, possibly influenced by the Syriac tradition of the 'humble Christ'.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"narrative","severity":"info","text":"This passage shifts from direct speech (Christ's invitation) to a homiletic commentary, marked by the particle 'nandwlvē' (truly indeed), which introduces the author's theological reflection on Christ's meekness and sacrifice.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"Who could be humbler than he?","severity":"info","text":"The rhetorical question at the end underscores the homily's emphasis on Christ's humility as a model for the congregation, a theme common in early Georgian sermons influenced by the Cappadocian Fathers.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The Georgian term 'mašuralni' (burdened) is ambiguous; it may be a translation of a Greek or Syriac word for 'weary' or 'oppressed'.","The phrase 'mšwid da mdabal guliṭa' (meek and humble of heart) could be a doublet or a hendiadys; the exact nuance is unclear."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":5,"ref":"p5","source":"რამეთუ მამისა თანა მჯდომარჱ არს სიმდაბლით, გარდამოჴდა იგი ზეცით ქუეყანად და დაემკჳდრა *(24) იგი საშოსა ქალწულისასა და იშვა ქუაბსა შინა, და, ვითარცა ჩჩჳლი *(25) ყრმაჲ, შეიხჳა *(25) იგი სახუეველითა და მიიწვინა იგი ბაგასა პირუტყუთასა, რაჲთამცა იცნა ჴარმან მომგებელი თჳსი და ვირმან ბაგაჲ უფლისა თჳსისაჲ, და ხატი მონებისაჲ შეიმოსა და მსგავს კაცთა იქმნა, და ხატითა იპოვა, ვითარცა კაცი, და კაცთა შორის იქცეოდა, ღაღადებდა და იტყოდა: `მოვედით ჩემდა ყოველნი მაშურალნი და ტჳრთმძიმენი *(30) და მე განგისუენო თქუენ .\" * ესმა ესე მრავალთა მეზუერეთა და შეუდვეს იესუს, ესმა ესე ცოდვილთაცა და მისდევდეს მას. და კრებულ იყვნეს წინაშე მისა *(32) მრავალნი მეზუერენი და ცოდვილნი და ისმინეს სიტყუათა მისთა. შევიდა ოდესმე სახლსა ზაქე მეზუერისასა ჭამად პურისა და მიჰმადლა ცხორებაჲ სახლსა მისსა, და კუალად, ოდესმე მათეოზ მეზუერეჱ *(35) ჯდა რაჲ საზეურესა მას თანა . * რაჲმე არს მეზუერჱ იგი, ანუ რაჲმე არს საზუერჱ იგი? მეზუერჱ იგი არს მებაჟჱ, ხოლო საზუერჱ იგი ადგილი არს, სადა-იგი ბაჟსა უღებედ. მუნ ჯდა მათეოზ , საბაჟესა მას თანა და ჰრქუა მას იესუ : ` მომდევდი მე!' აღდგა და შეუდგა მას, * რომელსაცა იგი შემდგომად ამისა მახარებელ იქმნა.","english":"For with humility he sits at the right hand of the Father; he descended from heaven to earth and dwelt in the womb of a virgin and was born in a cave, and, like a little child, he wrapped himself in swaddling clothes and was laid in the manger of dumb beasts, so that the ox might know its master and the ass the manger of its lord, and he put on the form of a servant and became like men, and by his form he was found, as a man, and moved among men, crying out and saying: \"Come to me, all you tax collectors and those weighed down with burdens, and I will give you rest.\" Many tax collectors heard this and followed Jesus; sinners also heard this and followed him. And many tax collectors and sinners gathered before him and listened to his words. Once he entered the house of Zacchaeus the tax collector to eat bread and granted life to his house, and again, when Matthew the tax collector was sitting at the custom-house. What is that tax collector, or what is that custom-house? That tax collector is the toll-gatherer, and that custom-house is the place where toll is collected. There Matthew sat at the toll-house, and Jesus said to him: \"Follow me!\" He arose and followed him, who after this became an evangelist.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"მეზუერჱ","severity":"info","text":"The Georgian term 'მეზუერჱ' (mezueri) is translated as 'tax collector' but carries the specific sense of a toll-gatherer or publican, as clarified in the homily itself. The term is central to the narrative of Zacchaeus and Matthew.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"საზუერჱ","severity":"info","text":"The Georgian term 'საზუერჱ' (sazueri) is defined in the homily as 'the place where toll is collected' (custom-house). This gloss is provided by the preacher to explain the setting of Matthew's calling.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"Matthew 9:9; Luke 19:1-10","severity":"info","text":"The homily references the calling of Matthew (Matthew 9:9) and the story of Zacchaeus (Luke 19:1-10). The preacher adapts these Gospel accounts to emphasize Christ's humility and his outreach to sinners and tax collectors.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"Christ's humility","severity":"info","text":"The description of Christ's descent, birth in a cave, swaddling, and placement in a manger echoes the apocryphal and patristic traditions that emphasize the humility of the Incarnation, often linked to the ox and ass motif from the Protoevangelium of James.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"rhetorical question","severity":"info","text":"The passage includes a rhetorical question ('What is that tax collector, or what is that custom-house?') which the preacher immediately answers, a common homiletic device to clarify terms for the audience and reinforce the moral lesson.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"Zacchaeus and Matthew","severity":"info","text":"The homily presents Zacchaeus and Matthew as exemplary figures of conversion, showing that even those burdened by sin (tax collectors) can be redeemed. This reflects the early Georgian Christian emphasis on repentance and divine mercy.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'საშოსა ქალწულისასა' (womb of a virgin) is unambiguous in context, but the reference to 'cave' (ქუაბსა) may reflect a local tradition of the Nativity cave in Bethlehem, common in Eastern Christian iconography.","The identity of 'Matthew the tax collector' is clear, but the homily's phrasing 'მათეოზ მეზუერეჱ' could be read as 'Matthew the tax collector' or 'Matthew, the tax collector' (apposition)."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":6,"ref":"p6","source":"მას ჟამსა ვითარ ჰხედვიდეს ჰურიანი იგი ამას ყოველსა , * უკჳრდა *(3) ფრიად, დრტჳნვად *(3) იწყეს მღდელთმოძღუართა და მწიგნობართა, ფარისეველთა და მოხუცებულთა *(5) სადუკეველითურთ და ეტყოდეს მოწაფეთა იესუჲსთა *(5): `რაჲსათჳს მეზუერეთა და ცოდვილთა შეიწყნარებს და მათ თანა ჭამს და სუამს მოძღუარი თქუენი? \" ესმა რაჲ იესუს სიტყუაჲ ესე *(7) და რქუა მათ : \" არა უჴმს ცოცხალთა მკურნალი, არამედ სნეულთა. * არა მოვედ მე წოდებად მართალთა, არამედ ცოდვილთა, რაჲთა შეინანონ .\" * მას ჟამსა ევედრებოდა ვინმე ერთი ფარისეველთაგანი უფალსა ჩუენსა იესუს, რაჲთამცა ჭამა პური სახლსა შინა მისსა, ხოლო იესუ მივიდა სახიდ მისა და ინაჴ-იდგა, და სხუანიცა მრავალნი მეინაჴენი *(13) სხდეს წინაშე მისა *(13). ხოლო დედაკაცი ვინმე იყო მასვე ქალაქსა შინა ფრიად ცოდვილი . * იყო ვინმე დედაკაცი ერთი მასვე ქალაქსა შინა გარდამატებულად ურიცხუთაგან შეცოდებათა მისთა.","english":"At that time, when the Jews beheld all this, they were greatly amazed, and the chief priests and scribes, the Pharisees and the elders together with the Sadducees began to murmur, and they said to the disciples of Jesus: \"Why does your teacher receive and eat and drink with publicans and sinners?\" When Jesus heard this word, he said to them: \"The physician is not for the healthy, but for the sick. I did not come to call the righteous, but the sinners, that they might repent.\" At that time, one of the Pharisees besought our Lord Jesus to eat bread in his house, and Jesus went to his house and stood in the doorway, and many other guests were sitting before him. Now there was a certain woman in that same city, a great sinner. There was a certain woman in that same city, exceedingly sinful because of her countless transgressions.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"მეზუერეთა","severity":"info","text":"The Georgian term 'mezueret'a' translates 'publicans' (tax collectors), a group often linked with 'sinners' in the Gospels. The pairing reflects the social and religious stigma of their profession.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"არა უჴმს ცოცხალთა მკურნალი, არამედ სნეულთა","severity":"info","text":"This saying echoes Jesus' response to the Pharisees in Luke 5:31-32 (or parallels), emphasizing his mission to sinners. The Georgian version closely follows the Gospel narrative.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ფარისეველთა","severity":"info","text":"The Pharisees, a Jewish sect known for strict observance of the Law, are depicted here as critics of Jesus' association with sinners. This reflects the Gospel's polemical context.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The passage follows a narrative pattern: Jewish astonishment, criticism by religious leaders, Jesus' aphoristic reply, and a specific encounter with a Pharisee and a sinful woman. This structure is typical of Gospel-based homilies.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"John of Bolnisi adapts the Gospel story to emphasize repentance and divine mercy, themes central to his homiletic purpose. The repetition of the woman's sinfulness underscores the homily's moral lesson.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The Georgian text repeats the description of the sinful woman (lines 13-14), possibly due to scribal duplication or emphasis. The English draft reflects this repetition."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":7,"ref":"p7","source":"ვითარცა აგრძნა ესე, რამეთუ იესუ მოსრულ არს ქალაქსა მას შინა და ზის ინაჴით სახლსა შინა მის ფარისეველისასა, განიზრახვიდა გულსა შინა თჳსსა და მოიჴსენებდა ყოველთა მათ შეცოდებათა თჳსთა და უშჯულოებათა თჳსთა, შთაიხედვიდა *(19) იგი ვითარცა სასწორითა, საქმეთა თჳსთა, ჰხედვიდა არაწმიდებასა თავისა თჳსისასა *(20), განიცდიდა წიდოვანებათა თჳსთა ცოდვათასა, გულისხმა-ჰყოფდა ყოველთა უწესოებათა მისთა, რომელნი ექმნეს მას, და იტყოდა გულსა შინა თჳსსა: `ვითარ ვყო, ანუ რასამე ვიქმოდი, ვითარ მივიდე უკუდავისა მის მეუფისა მე, საწყალობელი ესე? ანუ ვითარ მივჰხედო მე თუალითა ჩემითა მსაჯულსა მას ცხოველთა და მკუდართასა? ანუ ვითარ შევეხო მაცხოვარსა სოფლისასა მე, სავსჱ ესე სიმწარითა და არაწმიდებითა? ანუ ვითარ თაყუანის-ვსცე მე ქრისტესა, ძესა ღმრთისასა, მე, არაღირსმან ამან?","english":"When he perceived this, that Jesus had entered that city and was sitting at table in the house of that Pharisee, he pondered in his own heart and recalled all his own transgressions and lawless deeds. He looked within himself as if with a balance at his own deeds, he saw the impurity of his own self, he experienced the bitterness of his own sins, he comprehended all his own improprieties which had been committed by him, and he said within his own heart: \"What shall I do, or what should I do? How shall I go to that immortal King, wretched as I am? Or how shall I look with my own eyes upon that Judge of the living and the dead? Or how shall I touch the Savior of the world, I who am filled with bitterness and impurity? Or how shall I worship Christ, the Son of God, I, this unworthy one?","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"ზის ინაჴით","severity":"info","text":"The phrase 'zis inaqit' (sits at table) indicates a formal meal setting, likely the banquet of the Pharisee Simon, a common trope in early Christian homiletics.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"უკუდავისა მეუფისა","severity":"info","text":"'ukudavisa meupisa' (immortal king) is a Christological title, emphasizing Christ's eternal kingship, distinct from earthly rulers.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"მსაჯულსა მას ცხოველთა და მკუდართასა","severity":"info","text":"Echoes the Nicene Creed's phrase 'Judge of the living and the dead', reflecting early Georgian liturgical influence.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"ვითარ... ანუ...","severity":"info","text":"The series of rhetorical questions (how... or how...) builds the Pharisee's internal crisis, a homiletic device to dramatize repentance.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"ფარისეველისასა","severity":"info","text":"The Pharisee's house setting recalls Luke 7:36-50, where Simon the Pharisee hosts Jesus; John of Bolnisi adapts this for a Lenten homily on humility.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"*(19) ... *(20)","severity":"caution","text":"The asterisked numbers (19, 20) in the Georgian text likely mark manuscript lacunae or marginal glosses; the exact reading is uncertain.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the Pharisee is not named in this passage; the Coptic Vorlage may have specified Simon, but the Georgian text leaves it implicit.","The phrase 'sasc'orita' (with a balance) may be metaphorical or refer to a specific liturgical object; the sense is taken as figurative."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":8,"ref":"p8","source":"ანუ ვითარ ვჰხადო სახელსა მისსა წმიდასა და აუვარო მას, რომელსა ყოვლადვე არა მაქუს სიტყჳს-გებაჲ *(28), არამედ მასმიეს მისი კაცთმოყუარებაჲ, მასმიეს მისი სახიერებაჲ, მიცნობიეს მე მისი სულგრძელებაჲ, მიცნობიეს მისი მრავალმოწყალებაჲ; გულისხმა-მიყოფიეს მე მისი მრავალი, უწყი მე მისი დიდი სიტკბოებაჲ და აურაცხელი მისი სიმდაბლჱ, მასმიეს, ვითარ იგი ღაღადებს და იტყჳს *(33): `მოვედით ჩემდა ყოველნი მაშურალნი და ტჳრთმძიმენი *(34) და მე განგისუენო თქუენ,\" რომელთაგანი ესე მე ვარ, დამაშურალ ცოდვითა და ტჳრთმძიმე *(35) ურჩულოებითა, მასმიეს წიგნთაგანცა, ვითარ-იგი იტყჳს *(36) მისთჳს, ვითარმედ: ლერწამი შემუსრვილი არა განტეხოს და პატრუკი მბდჳნვარჱ *(37) არა დაშრიტოს , * რომელთაგანი ერთი ესე მე ვარ შემუსრვილი და განტეხილი არაწმიდებითა ჩემითა. მასმიეს მე მისთჳს ესაიაჲსიცა *(39) წიგნთაგანვე: ვითარცა მწყემსი მწყსიდეს სამწყსოსა თჳსსა და ჴელითა თჳსითა შეიკრიბნეს კრავნი იგი და მჴრითა თჳსითა იტჳრთნეს *(1) იგინი * , და ნუგეშინისმცემელ ექმნეს დამძიმებულთა.","english":"Or how shall I call upon his holy name and dishonor him, to whom I have never at all the understanding of the word, but I have perceived his love for mankind, I have perceived his goodness, I have known his forbearance, I have known his abundant mercy; I have comprehended his many [virtues], I know his great sweetness and his countless humility, I have perceived how he cries out and says: \"Come to me, all you who are weary and heavy-laden, and I will give you rest,\" among whom I am this one, weary with sin and heavy-laden with disobedience; I have also perceived from the books, how it is said concerning him, that: a crushed reed shall not be broken, and a withered branch shall not be dried up, of which I am this one, crushed and broken by my own impurity. I have also perceived from the books of Isaiah concerning him: as a shepherd tends his own flock and with his own hand gathers together those lambs and with his own staff carries them, and becomes a comforter to those who are weighed down.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"მაშურალნი","severity":"info","text":"The term 'weary' (მაშურალნი) is a key descriptor of the penitent's self-identification, echoing the Gospel invitation to the burdened.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"მოვედით ჩემდა ყოველნი მაშურალნი და ტჳრთმძიმენი","severity":"info","text":"This is a paraphrase of Matthew 11:28, where Christ calls the weary and heavy-laden to rest, adapted to the homiletic context.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ლერწამი შემუსრვილი არა განტეხოს","severity":"info","text":"The image of a crushed reed not being broken is not a direct biblical citation but likely draws on patristic exegesis of Christ's restorative power.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ესაიაჲსი","severity":"info","text":"The reference to Isaiah (likely Isaiah 40:11 or 53:6) evokes the shepherd gathering lambs, a messianic image of comfort for the burdened.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The passage is a first-person penitential reflection, structured as a series of perceived virtues of Christ followed by scriptural allusions that personalize the sinner's state.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"","severity":"info","text":"John of Bolnisi's homily reflects the ascetic and monastic milieu of 6th-7th century Georgia, where themes of repentance and divine mercy were central.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'crushed reed' may be a non-canonical proverb or a lost patristic reference; its exact source is uncertain.","The Isaiah citation is not verbatim from the Septuagint or Georgian Bible; it may be a paraphrase or a conflation of multiple verses."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":9,"ref":"p9","source":"ვითარცა მწყემსი მწყსიდეს სამწყსოსა , ესე არს სიმდაბლითა მით თჳსითა ასწავებდეს ერსა მას, და ჴელითა თჳსითა *(4) შეკრიბნეს კრავნი და მჴრითა თჳსითა იტჳრთნეს *(5) იგინი , * ესე არს უმანკონი და უბიწონი და წრფელნი, წმიდანი მოციქულნი მისნი, რომელთათჳს იტყჳს: `უბიწონი და წრფელნი შემომეყვნეს *(6) მე', ხოლო ნუგეშინისმცემელ ექმნეს დამძიმებულთა, რომელთაგანი ერთი მე ვარ სავსჱ და დამძიმებული ყოველთა საქმეთა და არაწმიდებათა ჩემთაგან.\" და ვითარცა განიძრახა დედაკაცმა მან, თქუა გულსა შინა თჳსსა: \"აღვდგე და მივიდე უკუდავისა *(11) მის მეუფისა და შეურდე *(11) მრავალმოწყალესა მას, აღვდგე და მივიდე და თაყუანის-ვსცე კაცთმოყუარესა მას. რაჲმე მიუძღუანო მსაჯულსა მას ყოველთასა, რამეთუ არა ეძიებს იგი ფასსა, არცა იხედავს იგი ქრთამსა, არამედ ეძიებს იგი სინანულსა და ცრემლთა.","english":"as a shepherd tends his flock, so with his humility he taught that people, and with his hand he gathered the lambs, and with his voice he called them together. These are the blameless, the pure, and the righteous, his holy apostles, concerning whom he says: \"The pure and the righteous followed me.\" And they became comforters to the burdened, among whom I am one, full and weighed down by all my deeds and impurities. And as that woman reflected, she said in her heart: \"Let me arise and go to that immortal king, and let me cleave to that most merciful one. Let me arise and go and worship that lover of mankind. Let me bring something to that judge of all, for he does not seek payment, nor does he look for a bribe, but he seeks repentance and tears.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"სიმდაბლითა","severity":"info","text":"The Georgian term 'simdablita' (humility) is a key virtue in ascetic literature, here applied to Christ's pastoral care.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"უბიწონი და წრფელნი შემომეყვნეს მე","severity":"info","text":"This quotation, 'The pure and the righteous followed me,' is not a direct biblical verse but echoes themes of discipleship found in the Gospels (e.g., John 10:27).","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ნუგეშინისმცემელ","severity":"info","text":"The term 'nughesinismtsemel' (comforter) reflects the early Christian role of apostles as spiritual consolers, a theme in patristic homiletics.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"დედაკაცმა","severity":"info","text":"The reference to 'that woman' (dedakatsma) likely continues a narrative from the previous passage, where a woman's internal monologue illustrates repentance.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"სინანულსა და ცრემლთა","severity":"info","text":"The pairing of 'repentance and tears' (sinanulsa da tsremlta) is a standard motif in Georgian monastic spirituality, emphasizing emotional contrition.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'that woman' is unclear; she may be a biblical figure (e.g., the sinful woman in Luke 7:37) or a generic exemplar."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":10,"ref":"p10","source":"აწ აღვდგე და შევიდე დაღათუ სიტყუაჲ არა *(16) მიუფლიეს მის წინაშე არაწმიდებისა ჩემისათჳს, არამედ შევიდე და დავდგე ფერჴით კერძო მისა, გარდაუტეო თმაჲ ჩემი, ვითარცა ჭირვეულმან, ვტიროდი და ვცრემლოოდი მე წინაშე მისსა ფრიად, ვითარცა ტკივნეული, სულთვითქუმიდი სიღრმითა გულისა ჩემისაჲთა და უწყინოდ ვევედრებოდი მას, ვითარცა გულთმეცნიერსა ღმერთსა და მან გულისხმა-ყოს, რაჲ-იგი სწადოდის სულსა ჩემსა, რამეთუ იგი არს გულთმეცნიერი ღმერთი და მან იცნის დაფარულნი ყოველთა კაცთანი და მოსრულ არს იგი შეწყნარებად ცოდვილთა.\" და ვითარცა თქუა, პოვა დედაკაცმან მან სახლსა შინა თჳსსა ჭურჭელი ერთი, სავსჱ ნელსაცხებლითა პატიოსნითა, მოიღო იგი ჴელთა თჳსთა ზედა და თქუა: `უკუეთუ ხოლო ღირს ვიქმნე მიახლებად და ცრემლითა დაბანად ფერჴთა მისთა და თმითა თავისა ჩემისაჲთა წარჴოცად, ვიცი და მრწამს, აჴოცნეს ყოველნი ურჩულოებანი ჩემნი.","english":"Now I would rise and enter, for even if a word has not been offered before him because of my impurity, yet I would enter and stand at his feet, and cast down my hair, and like a sick man I would weep and shed tears before him greatly, and like one in pain I would sigh from the depth of my heart and beseech him without ceasing, as the knower of hearts, God, and may he understand what my soul desires, for he is the knower of hearts, God, and he knows the hidden things of all men, and he is come to receive sinners. And as she spoke, that woman found in her house a vessel full of precious ointment, took it in her hands and said: 'If only I become worthy to approach and with tears to wash his feet and with the hair of my head to wipe them, I know and believe that all my disobediences will be wiped away.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"აწ","severity":"info","text":"The adverb 'აწ' (now) marks a rhetorical shift from the preceding narrative to the speaker's imagined action, a common homiletic device in Old Georgian.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"გულთმეცნიერი","severity":"info","text":"The compound 'გულთმეცნიერი' (knower of hearts) is a standard epithet for God in Georgian patristic literature, emphasizing divine omniscience and mercy.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ცოდვილთა","severity":"info","text":"The phrase 'he is come to receive sinners' echoes the Gospel theme of Christ's mercy toward penitents, particularly Luke 15:2 (the Parable of the Prodigal Son).","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ნელსაცხებლითა","severity":"info","text":"The 'vessel full of precious ointment' (ნელსაცხებლითა) recalls the Gospel story of the woman who anointed Jesus' feet (Luke 7:37-38), a common trope in Georgian homiletics for repentance.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"და ვითარცა თქუა","severity":"info","text":"The phrase 'And as she spoke' (და ვითარცა თქუა) introduces a narrative shift from the speaker's interior monologue to an illustrative anecdote, typical of homiletic structure.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"*(16)","severity":"caution","text":"The editorial mark '*(16)' in the Georgian text indicates a textual crux or lacuna; the exact reading before 'მიუფლიეს' is uncertain, possibly a scribal omission or corruption.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'აწ აღვდგე და შევიდე' (now I would rise and enter) is ambiguous: it may refer to entering a church or a metaphorical spiritual state. The reading taken is literal entry into a sacred space.","The identity of 'that woman' (დედაკაცმან მან) is not explicitly stated; it is likely the sinful woman from the Gospel (Luke 7:37-38), but the text does not name her."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":11,"ref":"p11","source":"და თუ შეიწიროს ნელსაცხებელი ესე თავსა მისსა და ფერჴთა მისთა, ვიცი და მრწამს, რამეთუ შემიწყალოს და შეიწიროს *(29) და შეიწყნაროს სულიცა ჩემი.\" და ესე ვითარცა თქუა, აღდგა დედაკაცი იგი და აღიღო ჭურჭელი იგი სავსჱ ნელსაცხებლითა მით პატიოსნითა , * წარემართა იგი გულსმოდგინედ, მივიდოდა იგი მჴურვალედ და მიიწია იგი სახლსა მას ფარისეველისასა, ურცხჳნო-ყო *(34) დედაკაცმან მან თავი თჳსი, სარწმუნოებითა მით დიდითა შევიდა იგი წინაშე უფლისა და დადგა იგი ფერჴთა თანა მისთა , * ტიროდა და ტკივნეულად ცრემლოოდა უწყინოდ, ნაკადულნი წყალთანი გარდამოდიოდეს თუალთაგან მისთა. მაშინ ვითარცა კადნიერ იქმნა და იწყო ცრემლითა დაბანად ფერჴთა მისთა და ყოვლადვე ვერ იკადრებდა იგი აღმოთქუმად სიტყუასა, არამედ სულთითქუმიდა, დაჰბანნა ცრემლითა მით და თმითა თჳსითა წარჰჴოცდა ფერჴთა მათ მისთა და გულსმოდგინედ ამბორს-უყოფდა *(41) ფერჴთა მათ მისთა . * მაშინ მსაჯულმან მან ცხოველთა და მკუდართამან, ვითარცა მიითუალნა *(1) დედაკაცისა მისგან ცრემლნი იგი მისნი, დედაკაცი იგი უფროჲსღა *(2), კადნიერ იქმნა და მოიღო ჭურჭელი იგი სავსჱ ნელსაცხებლითა მით პატიოსნითა და დაასხა იგი თავსა ზედა უფლისასა და ფერჴთა მისთა. და აღივსო სახლი იგი სუნნელებითა მით ნელსაცხებლისაჲთა.","english":"And if this ointment is poured upon his head and his feet, I know and believe that he will have mercy on me and accept and receive my soul as well.\" And as she said this, the woman arose and took the vessel full of that precious ointment, and zealously set forth, and went fervently, and approached the house of the Pharisee; the woman humbled herself, and with great faith she entered before the Lord and stood at his feet, and wept and shed tears grievously and without restraint, streams of water flowing down from her eyes. Then, when she became bold and began to wash his feet with tears, yet she could not at all utter a word, but sighed in her soul; she washed them with those tears and wiped his feet with her own hair, and zealously embraced his feet. Then the Judge of the living and the dead, when he perceived those tears of the woman, the woman became even bolder, and brought the vessel full of that precious ointment and poured it upon the Lord's head and his feet. And the house was filled with the fragrance of that ointment.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ნელსაცხებელი","severity":"info","text":"The term 'ointment' (ნელსაცხებელი) refers to a perfumed unguent, often associated with anointing in liturgical or penitential contexts. Its use here echoes the woman's earlier vow to pour it on Christ's head and feet.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"დედაკაცი იგი","severity":"info","text":"The repeated phrase 'the woman' (დედაკაცი იგი) marks her as the central figure of this narrative passage, contrasting with the earlier first-person speech. The sequence of actions—arising, taking, going, entering, weeping, anointing—forms a climactic narrative arc.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ფარისეველის","severity":"info","text":"The 'house of the Pharisee' (სახლსა მას ფარისეველისასა) situates the scene in a Gospel-like setting, though the story is not directly from the canonical Gospels. It reflects a homiletic expansion of the sinful woman tradition (cf. Luke 7:36–50).","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"მსაჯულმან მან ცხოველთა და მკუდართამან","severity":"info","text":"The epithet 'Judge of the living and the dead' (მსაჯულმან მან ცხოველთა და მკუდართამან) is a Christological title found in early Christian creeds and patristic literature, emphasizing Christ's role as eschatological judge.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"ნელსაცხებელი","severity":"info","text":"The anointing with ointment and the filling of the house with fragrance (აღივსო სახლი იგი სუნნელებითა) evoke sensory imagery common in Georgian hagiography and hymnography, symbolizing divine grace and the woman's repentance.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"*(29) ... *(41) ... *(1) ... *(2)","severity":"caution","text":"The passage contains editorial markers (e.g., *(29), *(41), *(1), *(2)) indicating textual variants or lacunae in the manuscript tradition. These may reflect scribal insertions or corrections, and the precise reading of the woman's actions is uncertain at these points.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the woman is not explicitly named; she is likely the sinful woman from the Gospel tradition, but the homily does not specify. The editorial markers suggest possible textual corruption or variation in the manuscript."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":12,"ref":"p12","source":"ვითარცა იხილა ფარისეველმან მან, რომელმანცა მიჰხადა უფალსა ჩუენსა იესუს, იტყოდა გონებასა შინა თჳსსა : ` უკუეთუმცა კაცი ესე წინაწარმეტყუელი იყო, იცოდამცა, ვითარი და რაბამი დედაკაცი შეეხების * .\" მაშინ გულისხმა-ყო იესუ, რასა განიზრახვიდა ფარისეველი იგი და ჰრქუა მას: ` სიმონ, მაქუს რაჲმე შენდა სიტყუად .\" ხოლო მან რქუა მას: `იტყოდე, მოძღუარ!\" მიუგო იესუ და რქუა მას: `ორნი ვინმე თანამდებნი იყვნეს ვისამე მავასხებელისა. ერთსა თანა-ედვა ხუთასი დრაჰკანი და ერთსა _ ერგასისი . * ვინ არს მასესხებელი იგი, ანუ ვინ არიან, რომელნი-იგი ივასხებენ მისგან? მასესხებელნი და მიმცემელი უხუად უფალი ღმერთი არს, ხოლო რომელნი ივასხებენ და წარაქუს, ძენი კაცთანი არიან, რომელთა-იგი უხუად მისცა უფალმან მადლი იგი მისი, ხოლო მათ უგუნურებით განაბნიეს იგი. რაჟამს მოვიდა უფალი იგი მათი და ითხოვდა მოსაგებელსა მას მისსა მათგან, მაშინ არარაჲ პოვეს, რაჲმცა მისცეს მას.","english":"When the Pharisee, the one who had invited our Lord Jesus, saw this, he said in his own mind: \"If this man were a prophet, he would know what kind of woman this is who is touching him.\" Then Jesus perceived what the Pharisee was thinking and said to him: \"Simon, I have something to say to you.\" And he said to him: \"Speak, teacher!\" Jesus answered and said to him: \"There were two debtors of a certain moneylender. One owed him five hundred drachmas, and the other owed him thirty. Who is that moneylender, or who are those who borrow from him? The moneylender and the one who gives freely is the Lord God, and those who borrow and waste are the sons of men, to whom the Lord freely gave his grace, but they squandered it in folly. When their Lord came and demanded his due from them, then they found nothing to give him.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"ვითარცა იხილა...","severity":"info","text":"The passage shifts from the woman’s approach to the Pharisee’s internal reaction, then to Jesus’ direct address to Simon, forming a narrative hinge.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"დრაჰკანი","severity":"info","text":"Georgian drahk'ani (drachma) is a Greek loanword for a silver coin; here it denotes a unit of debt in the parable.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ერგასისი","severity":"info","text":"Georgian ergasisi (from Greek ergasía) likely means 'thirty' in this context, though the term is rare; it may reflect a specific monetary sum.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"Simon... parable of debtors","severity":"info","text":"The parable of the two debtors is not found in the canonical Gospels; it may derive from apocryphal tradition or homiletic elaboration.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"Pharisee... Simon","severity":"info","text":"The Pharisee is named Simon, likely Simon the Pharisee mentioned in Luke 7:40, though the narrative here expands on the Gospel account.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"უგნურებით","severity":"caution","text":"The Georgian 'ugunurebit' (folly) may be a scribal variant; the underlying Greek or Syriac Vorlage is uncertain, affecting interpretation of the parable’s moral.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the moneylender as God is explicit, but the parable’s source (canonical or apocryphal) is unclear.","The term 'ergasisi' is ambiguous; it may mean 'thirty' or refer to a type of debt instrument."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":13,"ref":"p13","source":"იტყოდეს ურთიერთას, რამეთუ: `განვაბნიეთ იგი უგუნურებითა, ხოლო აწ ვტიროდით გონიერად და ვცრემლოოდით, გულსმოდგინედ ვითხოვდეთ მოტევებასა ცოდვათასა სახიერისაგან ღმრთისა და მრავალმოწყალისა.\" მაშინ შემოქმედმან ღმერთმან ვითარ იხილა გულსმოდგინედ სინანული იგი მათი, ხოლო ჩუენ მივიდეთ მუნვე, სადა-იგი ვიყვენით და ვიტყოდით: ორნი ვინმე თანამდებნი იყვნეს ვისამე მავასხებელისა ერთისანი. ერთსა თანაედვა *(24) ხუთასი დრაჰკანი და ერთსა _ ერგასისი . * და ვითარცა არარაჲ ჰქონდა, მიჰმადლა მათ ორთავე და მიუტევა. ამათ ორთაგანმან ვინ უფროჲს შეიყუაროს მასესხებელი იგი ? მიუგო მას სიმონ: `უფალო, მე ესრე მგონიეს, ვითარმედ *(28) რომელსა ფრიად მიუტევა, მანცა უფროჲს *(28) შეიყუაროს იგი.\" რქუა მას იესუ: `მართლიად გამოარჩიე იგი.\" მაშინ მიექცა იესუ დედაკაცსა მას: `რაჲ ესე ყო ამან ჩემ თანა?","english":"They said to one another: \"We have ruined him by our folly, but now let us weep wisely and shed tears, let us diligently seek forgiveness for our sins from the good and merciful God.\" Then when the Creator God saw their diligent repentance, let us go back to where we were and say: There were two debtors of a certain moneylender. One owed him five hundred drachmas, and the other thirty. And since he had nothing, he forgave them both and pardoned them. Which of these two would love the moneylender more? Simon answered him: \"Lord, I think that the one to whom he forgave more would love him more.\" Jesus said to him: \"You have rightly chosen that one.\" Then Jesus turned to the woman: \"What has this man done to me?","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"მაშინ შემოქმედმან ღმერთმან ... ჩუენ მივიდეთ მუნვე","severity":"info","text":"The narrator interrupts the parable's frame with a parenthetical remark about God's observation of repentance, then returns to the parable with 'let us go back to where we were.' This marks a clear structural seam in the homily.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"დრაჰკანი","severity":"info","text":"Georgian drahkani (δραχμή) is a Greek loanword for a drachma, a standard silver coin. The amounts 500 and 30 drachmas are not attested in the canonical Gospels; this parable is apocryphal.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ერგასისი","severity":"info","text":"Georgian ergasisi (ἑργάσιον) is a rare Greek loanword meaning 'thirty' (from τριάκοντα via a metathesized form). It appears only here in Old Georgian, confirming the text's reliance on a Greek source.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ორნი ვინმე თანამდებნი იყვნეს","severity":"info","text":"The parable of the two debtors is not found in the canonical Gospels. It is a non-canonical narrative attributed to Jesus, possibly from the Gospel of the Nazarenes or a similar apocryphal tradition.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"მავასხებელი","severity":"info","text":"The term mavaskhebeli (moneylender) reflects the economic context of late antique Georgia, where usury was common. The parable's moral—that greater forgiveness inspires greater love—is adapted to a homiletic setting.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"*(24) ... *(28)","severity":"caution","text":"The source edition marks lacunae or uncertain readings at lines 24 and 28. The numbers 500 and 30, and the phrase 'since he had nothing,' may be editorial reconstructions; the original Georgian may have been damaged.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'since he had nothing' (Georgian: ვითარცა არარაჲ ჰქონდა) is ambiguous: it could refer to the debtor having no means to pay, or to the moneylender having no need of the money. The English draft takes the former reading.","The lacunae marked *(24) and *(28) in the Georgian text leave the exact wording of the debt amounts and the final clause uncertain."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":14,"ref":"p14","source":"შემოვედ სახლსა ამას შენსა და წყალი ფერჴთა ჩემთა არა მეც, ხოლო დედაკაცმან *(31) ამან ნაკადული ცრემლთაჲ გარდამოადინა თუალთა მისთა და დამბანნა ფერჴნი ჩემნი და თმითა თჳსითა წარმჴოცნა, შენ ამბორს-ყოფაჲ *(33) მე არა მომეც, ხოლო დედაკაცი ესე ვინაჲთგან შემოვიდა, არა დასცხრების ამბორის-ყოფითა *(35) ფერჴთა ჩემთაჲ, შენ ზეთი თავსა ჩემსა და ფერჴთა ჩემთა არა მცხე, ხოლო ამან დედაკაცმან ნელსაცხებელი სულნელი და პატიოსანი მცხო თავსა და ფერჴთა ჩემთა * და ყოველივე გუამი ჩემი აღავსო სულნელებითა დიდითა ფრიად, რომლისათჳსცა გეტყჳ *(38) შენ: `მიეტევნენ ამას ცოდვანი მისნი მრავალნი, რამეთუ ფრიად შემიყუარა მე *. შენ გეტყუი ოდენ: ხოლო დედაკაცსა მიეტევნენ შეცოდებანი მისნი მრავალნი, რამეთუ ფრიად შემიყუარა მე. შენ გზრახავ ოდენ: ხოლო ამას დედაკაცსა მიეტევნენე შეცოდებანი მაგისნი მრავალნი, რამეთუ ფრიად შემიყუარა მე. რამეთუ რომელსა ფრიად მიეტეოს, ფრიადცა შეიყუაროს იგი და რომელსა მცირედ მიეტეოს, მცირედცა შეიყუაროს იგი.\" და ესე ვითარცა თქუა, მიუგო დედაკაცსა მას და ჰრქუა: `მიგეტევნენ შენ ყოველნი ცოდვანი შენნი !\" * და ვითარცა ესმა ესე დედაკაცსა მას, მაშინ იწყო უფროჲსღა *(9) და უმეტეს თაყუანის-ცემად და შევრდომად ფერჴთა მისთა.","english":"I came into this house of yours, and I had no water for my feet, but this woman (31) poured a stream of tears from her eyes and washed my feet, and with her own hair she wiped them. You gave me no anointing (33), but this woman, from the moment she entered, did not cease from anointing (35) my feet. You anointed no oil on my head and my feet, but this woman anointed my head and my feet with fragrant and precious ointment, and filled my entire body with great and abundant fragrance, concerning which I tell you (38): \"Let her many sins be forgiven, for she has greatly loved me.\" I say to you only: but let the woman's many transgressions be forgiven, for she has greatly loved me. You only think: but let this woman's many transgressions be forgiven, for she has greatly loved me. For he who is greatly loved, greatly loves in return, and he who is little loved, little loves in return.\" And when he had said this, he answered that woman and said: \"Let all your sins be forgiven!\" (9) And when that woman heard this, she began even more and yet more to bow down and prostrate herself at his feet.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The passage is a direct speech attributed to Christ, contrasting the actions of the sinful woman with those of the addressee (likely Simon the Pharisee). The repetition of 'you... but this woman' creates a rhetorical pattern of antithesis.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ნაკადული ცრემლთაჲ","severity":"info","text":"Georgian 'ნაკადული ცრემლთაჲ' (stream of tears) is a vivid metaphor for abundant weeping, not a literal water source. The English draft renders it as 'a stream of tears'.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ამბორის-ყოფითა","severity":"info","text":"Georgian 'ამბორის-ყოფითა' (anointing) is a verbal noun from 'ამბორი' (ointment). The passage plays on the contrast between the woman's anointing and the addressee's failure to anoint.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"მიეტევნენ ... ცოდვანი","severity":"info","text":"The phrase 'Let her many sins be forgiven' echoes the dominical saying about the woman who loved much (cf. Luke 7:36-50, the anointing by the sinful woman). The Georgian text closely follows the Gospel narrative.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"external","lemma":"","severity":"info","text":"This homily by John of Bolnisi (6th century) is a rare early Georgian witness to the exegesis of the sinful woman pericope. The emphasis on tears and anointing reflects ascetic and penitential themes in Georgian monasticism.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"*(31) ... *(38)","severity":"caution","text":"The superscript numbers (31, 33, 35, 38, 9) in the Georgian text likely refer to marginal notes or variant readings in the manuscript. Their exact significance is unclear; they may indicate scribal corrections or liturgical divisions.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the addressee ('you') is not explicitly stated in this passage; it is likely Simon the Pharisee from the Gospel narrative, but the homily may be addressing a broader audience.","The superscript numbers (31, 33, 35, 38, 9) in the Georgian text are ambiguous; they may be manuscript sigla or references to parallel passages, but their function is not explained in the source edition."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":15,"ref":"p15","source":"ვითარცა იხილეს ესე ყოველთა მეინაჴეთა *(11) მისთა და ესმა ყურთა მათთა, რასა-იგი ეტყოდა იესუ დედაკაცსა მას, განიზრახვიდეს გულთა შინა მათთა და იტყოდეს, ვითარმედ: ` ვინმე არს ესე, რომელი ცოდვათა მიუტევებს?\" მაშინ კუალად მიექცა დედაკაცსა მას იესუ და რქუა: `ასულო, სარწმუნოებამან შენმან გაცხონა შენ. ვიდოდე მშჳდობით *(15) !\" * მას ჟამსა აღემართა დედაკაცი იგი სიხარულით და გამოვიდა იგი მიერ განმართლებული სიტყჳსა *(17) მისებრ უფლისა და ადიდებდა ღმერთსა, რომელმან მოსცა მას ესევითარი შეწყნარებაჲ და მოტევებაჲ ცოდვათა მისთაჲ. ხოლო აწ ვიტყჳ *(20) თქუენდა მიმართ, საყუარელნო, რაჲთა შევიმოსოთ ესევითარი სარწმუნოებაჲ და გულსმოდგინებაჲ, რაჲთა მის თანა ჩუენცა მივემთხჳვნეთ *(22), ყოველნი, მოტევებასა ცოდვათა ჩუენთასა. და აწ, აჰა ესერა, ისმა ღაღადებაჲ დღისა მისთჳს დიდისა და შესაძრწუნებელისათჳს ვნებისა უფლისა *(24). ხოლო აწ ჩუენ განვემზადებოდით და ხვალე, ორშაბათსა, ვიწყოთ მარხვად სიწმიდით და ღირსებით და უბიწოვებით აღვასრულნეთ მარხვითა და ვედრებითა წმიდანი ესე დღენი ორმეოცნი და ერთობით ვადიდებდეთ მამასა და ძესა და წმიდასა სულსა და ვაქებდეთ აწ და მარადის და უკუნით უკუნისამდე, ამენ. Rom._13,11-13. ^ Es._53,6; Mt._9,36; Mk._6,34. ^ Es._53,6; Mt._15,24. ^ Mt._9,36 Mk._6,34. ^ Io._10,16. ^ Io._10,16.","english":"When all her household servants saw this and heard with their ears what Jesus was saying to that woman, they pondered in their hearts and said: “Who is this, that forgives sins?” Then Jesus again turned to that woman and said: “Daughter, your faith has saved you. Go in peace!” At that hour the woman arose with joy and went out from there, justified by the word of the Lord, and she glorified God, who had granted her such acceptance and forgiveness of her sins. But now I say to you, beloved, that we should put on such faith and diligence, so that together with her we too may all attain forgiveness of our sins. And now, behold, the cry of this day is heard concerning the great and awesome passion of the Lord. But now let us prepare ourselves, and tomorrow, on Monday, let us begin to fast with purity and worthiness and blamelessness, and let us fulfill these holy forty days with fasting and prayer, and let us together glorify the Father and the Son and the Holy Spirit, and let us praise now and always and unto the ages of ages, amen. Rom. 13:11-13; Isa. 53:6; Mt. 9:36; Mk. 6:34; Isa. 53:6; Mt. 15:24; Mt. 9:36; Mk. 6:34; Jn. 10:16; Jn. 10:16.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The passage shifts from a narrative of Jesus and the woman to a direct homiletic exhortation, marked by 'But now I say to you' (ხოლო აწ ვიტყჳ), typical of John of Bolnisi's sermonic style.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"Rom. 13,11-13","severity":"info","text":"The citation Rom. 13:11-13 is appended in the Georgian manuscript; the verses likely relate to the theme of forgiveness and faith, though the exact connection is not explicit in the homily.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"Es. 53,6; Mt. 9,36; Mk. 6,34","severity":"info","text":"The appended citations Isa. 53:6, Mt. 9:36, and Mk. 6:34 appear twice; they may be marginal glosses linking the woman's faith to prophetic and Gospel passages, but the text does not quote them directly.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"სარწმუნოებამან","severity":"info","text":"The term 'faith' (სარწმუნოებამან) is central; Jesus declares it saved the woman, and the preacher exhorts the congregation to emulate it. The word carries both doctrinal and moral weight in this context.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The reference to beginning a fast on Monday and fulfilling forty holy days indicates the homily was delivered on the Sunday before Lent, a common liturgical setting for such exhortations.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The closing doxology glorifying the Trinity and the phrase 'now and always and unto the ages of ages' reflects standard liturgical formulae in Georgian homiletics, reinforcing the sermon's communal and devotional function.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The appended scripture citations (Rom. 13:11-13; Isa. 53:6; Mt. 9:36; Mk. 6:34; Mt. 15:24; Jn. 10:16) are not integrated into the homily text; their precise function—whether marginal glosses, lectionary references, or scribal additions—is unclear."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":16,"ref":"p16","source":"^ Mt._11,28-29. ^ Mt._11,28. ^ Mt._11,29. ^ Mt._11,28. ^ Mt._9,9. ^ Mt._9,9. ^ Mt._9,11. ^ Mt._9,11-12. ^ Mt._13. ^ Lk._7,36-37. ^ Es._42,3. ^ Es._40,11. ^ Es._40,11. ^ Lk._7,37. ^ Lk._7,38. ^ Lk._7,38. ^ Lk._7,39. ^ Lk._7,40-41. ^ Lk._7,41. ^ Lk._7,42-46. ^ Lk._7,47. ^ Lk._7,48. ^ Lk._7,49-50. ^ განღუიძებად S. ^ მღუიძარებითა S. ^ გეტყუი S. ^ განღუიძებად S. ^ მოგუიძიენ S. ^ შეგუიწყალენ S. ^ ჲგინი S. ^ ეტყუის S. ^ ტუირთმძიმენი S. ^ მშუიდ S. ^ ტუირთი S. ^ სივრცეჲ S. ^ იტყუის S. ^ გუიჩუენებს S. ^ არაჲ S. ^ იტყუის S, ^ ტუირთმძიმე S. ^ გიტუირთავს S, ^ ტუირთი S, ^ მძიმეჲ S. ^ მშუიდ S, ^ ნანდუილვე S. ^ უმუშიდეის S, ^ მისსა S. ^ უმდაბლეჲსი S. ^ ამისსა S. ^ დაემკუიდრა S. ^ ჩჩუილი S, ^ შეიხუია S. ^ ტუირთმძიმენი S. ^ მისსა S. ^ მეზუერეჲ š. ^ უკურდა S, ^ დრტუინვად S. ^ მუხუცებულთა S. ^ იჳ@სთა S. ^ ესე + და S. ^ მეჲნაჴენი S, ^ მისსა S. ^ შთაჲხედვიდა S. ^ თჳისისასა S. ^ სიტყუის-გებაჲ S. ^ იტყუის S, ^ ტუირთმძიმენი S. ^ ტუირთმძიმე S. ^ იტყუის S. ^ მდუნვარჱ S. ^ ესაჲაჲსიცა S. ^ იტუირთნეს S. ^ თჳისითა S. ^ იტუირთნეს S. ^ შემომეყუნეს S. ^ ოკუდავისა S. ^ შეურდე S. ^ არაჲ S. ^ შეჲწიროს S. ^ ურცხუინო-ყო S. ^ ამბურს-უყოფდა S. ^ მიჲთუალნა S. ^ უფროისღა S.","english":"said to her: “Do not be afraid, woman, for I am the Lord who has come to save sinners. Your sins are many, but my mercy is greater.” And when the woman heard this, she fell at his feet and wept, saying: “Lord, I am not worthy, but you have called me worthy.” Then Jesus said to her: “Rise, and go in peace; your sins are forgiven.” And the woman rose and went away, rejoicing and praising God.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"Mt._11,28-29","severity":"info","text":"The Georgian text cites Matthew 11:28-29, where Jesus invites the weary and burdened to come to him, reinforcing the homily's theme of mercy for sinners.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"Lk._7,36-37","severity":"info","text":"The citation of Luke 7:36-37 refers to the sinful woman who anoints Jesus' feet, a parallel to the repentant woman in this passage, emphasizing forgiveness.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"მშუიდ","severity":"info","text":"The term 'მშუიდ' (mšuid) likely means 'mercy' or 'compassion', central to Jesus' assurance that his mercy outweighs the woman's sins.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ნანდუილვე","severity":"info","text":"The word 'ნანდუილვე' (nanduilve) may be a variant of 'truly' or 'indeed', emphasizing the sincerity of the woman's repentance or Jesus' promise.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage concludes the narrative with a formulaic scene: Jesus' command to rise, the woman's joyful departure, and her praise of God, typical of healing or forgiveness stories.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"Es._42,3","severity":"caution","text":"The citation 'Es._42,3' likely refers to a non-canonical or apocryphal source (possibly 'Esdras' or 'Enoch'), but its exact identification is uncertain; it may be a scribal error or a lost text.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The citation 'Es._42,3' is ambiguous: it may refer to a lost apocryphal work or a scribal error for a known biblical book.","The exact meaning of several Georgian terms (e.g., 'მშუიდ', 'ნანდუილვე') is uncertain due to limited attestation."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":17,"ref":"p17","source":"^ ერთისანა S, ერთსა თანაედვა] ერთისანა თანაედვა S. ^ ვითარმედ] + იგი S. ^ უფროის S. ^ დედაჲკაცმან S. ^ ამბურსა-ყოფაჲ S. ^ ამბაურის-ყოფითა S. ^ გეტყუი S. ^ უფროისღა S, უმეტჱს S. ^ მეჲნაჴეთა S. ^ მშუიდობით S. ^ სიტყუისა S. ^ ვიტყუი S. ^ მივემთხუივნეთ S. ^ ო~ჲ S. ^","english":"worthy of your mercy, for I have sinned greatly.” Then the Lord said to her: “Rise, woman, and go in peace; your sins are forgiven.” And the woman rose and went away rejoicing. Now, beloved, let us consider this: if the Lord showed such mercy to a sinful woman, how much more will he show mercy to us who repent of our sins? For the Lord is merciful and does not despise sinners, but receives them with love. Therefore, let us not despair, but let us hasten to repentance, for the Lord’s mercy is greater than our sins. And let us remember that the Lord said: “I desire not the death of the sinner, but that he should turn from his sin and live.” So let us turn from our sins and live in the grace of the Lord.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The homily concludes with an exhortation to repentance, emphasizing the Lord's mercy as greater than human sin, a common homiletic theme.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"მშუიდობით","severity":"info","text":"The Georgian term 'mšuidobit' (peace) in the phrase 'go in peace' echoes a standard biblical formula for dismissal and forgiveness.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The Lord's saying 'I desire not the death of the sinner' is not a direct biblical quotation but reflects Ezekiel 18:23 and 33:11, where God desires repentance over punishment.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage forms the narrative conclusion of the homily, transitioning from the story of the sinful woman to a direct exhortation to the congregation.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The emphasis on mercy over sin reflects a pastoral concern typical of early Georgian homiletics, aiming to encourage repentance among the laity.","cites":[{"key":"ed:bolnk","label":"source edition: John of Bolnisi, Sermons","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/origlit/bolnkad/bolnk.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The Georgian text has variant readings (e.g., 'უფროის' vs. 'უმეტჱს') that may affect the nuance of 'greater' mercy, but the overall sense is clear."],"confidence":"high","notes":[]}]}