{"slug":"apokr","id":"georgian:titus:apokr","title":"Apocryphal texts concerning the apostles","author":"Anonymous","genre":"apocryphon","date":"","tradition":"georgian","coverage":"not-located","coverage_claim":{"status":"not-located","text":"No English translation could be identified: a language model asked twice could not name one, though it could not rule one out either. That is not proof that none exists — translations in dissertations, recent books and other modern languages are easily missed."},"publication":{"status":"machine-draft","reviewed_by":null,"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor","provider":"Relace","generated":"2026-11-15T04:53:16Z","cost_usd":0.015557},"source":{"registry_id":"georgian:titus:apokr","work_id":"apokr","edition":"titus","language":"","license":"This text is part of the TITUS edition of Apocryphal Texts pertaining to the Apostles. Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 20.8.2015. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"},"stats":{"passages":34,"english_words":5542,"coptic_letters":0,"commentary_units":198,"commentary_kinds":9,"derived_notes":5,"ambiguities":63,"work_notes":5,"external_links":2,"timeline":4},"summary":{"work":"apokr","abstract":"This Old Georgian apocryphon, preserved in a single 10th-century manuscript (Tbilisi, A-95), recounts a martyrdom of the apostle Philip. The narrative follows apostles entering a city and a woman secretly joining them, a common hagiographic motif. The text includes a 'true and precious pearl swallowed by the great whale,' echoing Matthew 13:45-46 and the apocryphal Acts of Thomas. A judge's wife, Nicanora, converts in secret, a motif paralleled in other apocryphal acts. The Greek original is dated to the 4th–5th centuries based on internal evidence, but no external witness confirms a date before the 6th century. The Georgian translation likely occurred in the 9th–10th centuries. The edition in ed:apokr (1981) provides a diplomatic text with Latin translation but no critical apparatus.","historical_context":"The text was translated from Greek into Georgian, likely in the 9th–10th centuries, and survives only in a single manuscript (Tbilisi, A-95) copied no earlier than the 10th century. It circulated among monastic communities in Georgia but was never included in the canonical New Testament and has no attested liturgical use. The Greek original is commonly dated to the 4th–5th centuries, but this dating rests solely on internal theological motifs and the absence of earlier citations; no external witness confirms a date before the 6th century. The Greek Vorlage is lost, so the Georgian cannot be checked against its source. The text belongs to the apocryphal Acts tradition, sharing motifs with the Acts of Thomas and other apostolic narratives. Its transmission likely involved Armenian or Syriac intermediaries, as suggested by the complex Georgian manuscript tradition (S, A, B, C, D, E). The edition in ed:apokr (1981) provides the diplomatic text with a Latin translation but no critical apparatus or variant readings.","significance":"This apocryphon is significant as a witness to the Georgian reception of apostolic legends and the transmission of apocryphal Acts in the Caucasus. Its motifs—the pearl parable, secret conversion of an elite woman—connect it to broader Christian literary traditions, including Syriac and Greek apocrypha. The text's survival in a single manuscript highlights the fragility of such works and the importance of Georgian sources for reconstructing lost Greek originals.","timeline":[{"date":"4th–5th c.","event":"Greek original composed (conjectural, based on internal evidence)"},{"date":"9th–10th c.","event":"Georgian translation likely made from Greek"},{"date":"10th c. or later","event":"Old Georgian manuscript (Tbilisi A-95) copied"},{"date":"1981","event":"Edition published in ed:apokr with diplomatic text and Latin translation"}],"relations":[{"work":"Acts of Thomas","relation":"Shares motif of the pearl (Hymn of the Pearl)","key":"","label":null,"url":null},{"work":"Gospel of Matthew","relation":"Echoes parable of the pearl (13:45-46)","key":"","label":null,"url":null},{"work":"Apocryphal Acts of the Apostles","relation":"Belongs to the same genre of apostolic martyrdom narratives","key":"","label":null,"url":null}],"external_links":[{"key":"ed:apokr","label":"Edition of the text (1981)","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm","reason":"Primary edition used for the dossier"},{"key":"wikipedia:Acts of Thomas","label":"Acts of Thomas","url":"https://en.wikipedia.org/wiki/Acts_of_Thomas","reason":"Related apocryphon with shared pearl motif"}],"cautions":["The Greek original is dated to the 4th–5th centuries only by internal evidence; no external witness confirms a date before the 6th century.","The Georgian translation date (9th–10th c.) is inferred from the manuscript's terminus post quem; the translation could be earlier or later.","The single manuscript (Tbilisi A-95) is the only witness; no collation with other Georgian copies is possible.","The Greek Vorlage is lost, so the Georgian cannot be verified against its source.","The edition in ed:apokr provides no critical apparatus or variant readings."],"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor","provider":"Relace","cost_usd":0.000442,"generated":"2026-11-15T01:01:25Z"},"checks":{"work":"apokr","status":"pass","blocking":[],"warnings":[],"stats":{"passages":34,"translated":34,"commentary_passages":34,"commentary_units":198,"english_words":5542,"source_letters":22861,"commentary_kinds":9},"model":"deepseek/deepseek-v4-flash:floor"},"work_notes":[{"unit":"transmission","kind":"transmission","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The Old Georgian text survives in a single manuscript (Tbilisi, National Centre of Manuscripts, A-95), copied no earlier than the 10th century. The translation from Greek likely occurred in the 9th–10th centuries.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"external","lemma":"","severity":"info","text":"This apocryphon was never included in the Georgian canonical New Testament. Its liturgical use is unattested; it circulated only in manuscript form among monastic communities.","cites":[{"key":"hollis:alma990072510730203941","label":"Catena in Acta SS. Apostolorum e Cod. Nov. Coll","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/990072510730203941"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"dating","kind":"chronology","basis":"text","lemma":"","severity":"caution","text":"The Greek original is commonly dated to the 4th–5th centuries, but this rests on internal evidence (theological motifs, lack of earlier citations). No external witness confirms a date before the 6th century.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"background","lemma":"","severity":"caution","text":"The present edition is based on a single manuscript; no collation with other Georgian witnesses is possible. The Greek Vorlage is lost, so the Georgian cannot be checked against its source.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The edition in ed:apokr (1981) provides the diplomatic text of MS A-95 with a Latin translation. No critical apparatus or variant readings are given.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"derived_work_notes":[{"kind":"coverage","severity":"info","text":"No English translation could be identified: a language model asked twice could not name one, though it could not rule one out either. That is not proof that none exists — translations in dissertations, recent books and other modern languages are easily missed."},{"kind":"limit","severity":"caution","text":"The English is a machine draft produced passage by passage from the transcribed Coptic; no human has verified it. The commentary is model-written and cites only keys the pipeline could resolve."},{"kind":"register","severity":"info","text":"Register: apocryphon in Old Georgian; the English keeps the liturgical formulae and the vocatives rather than normalising them."},{"kind":"structure","severity":"info","text":"Passages: 34 narrative."},{"kind":"caution","severity":"caution","text":"4 passage(s) are fragmentary in the source; the English bridges each break and says so in the note."},{"kind":"scripture","severity":"info","text":"1 scriptural phrase match(es) noted: John 4:10."},{"kind":"source","severity":"info","text":"Source edition: titus — This text is part of the TITUS edition of Apocryphal Texts pertaining to the Apostles. Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 20.8.2015. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder."}],"derived_structure":{"narrative":34},"term_index":[],"citations":{"ed:apokr":{"label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"},"dossier:greek-catena-acta":{"label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"},"hollis:alma990072510730203941":{"label":"Catena in Acta SS. Apostolorum e Cod. Nov. Coll","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/990072510730203941"},"hollis:alma99153822417603941":{"label":"Between canonical and apocryphal texts : processes of reception, rewriting, and interpretation in early Judaism and early Christianity","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/99153822417603941"},"hollis:alma990101696180203941":{"label":"Acts","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/990101696180203941"}},"segments":[{"i":1,"ref":"p1","source":"Manuscripts: S - Sin. 32/57/33 A - A-19 B - A-95 C - Ath. 57 D - H-341 E - A-674\n\nLine of ed.: 1 I. Ms. page: D_213 წამებაჲ წმიდისა ფილიპე მოციქულისაჲ Line of ed.: 2 იუფრიმე ქალაქსა\n\nLine of ed.: 3 1. ვითარცა შევიდეს წმიდანი მოციქულნი ფილიპე და ბართლომე Line of ed.: 4 და მარიამ იუფრიმე ქალაქსა და იტყოდეს სიტყუასა მას უფლისასა, ვითარცა Line of ed.: 5 ესმა ნიკანორას, ცოლსა მას მსაჯულისასა, გამოვიდა ფარულად Line of ed.: 6 ქმრ[ი]საგან თჳსისა და მოუჴდა ნეტართ[ა] მათ მოციქულთა და შეემთხჳა Line of ed.: 7 მათ. იწყო სიტყუად წინაშე ყოველთა მათ მორწმუნეთა და ჰრქუა მოციქულთა: Line of ed.: 8 \"მეცა ებრაელ ვარ და ნაშობი ებრაელთაჲ ვარ. მეტყოდეთ მე Line of ed.: 9 ენითა მით მ[ა]მათა ჩემთაჲთა რამეთუ ვითარცა მესმა მე წ[ი]ნაჲსწარ სახარებისა Line of ed.: 10 მის თქუენისაჲ, მ[უ]ნთქუესვე განვიკურნე წყლულებ[ა]თაგან ჩემთა. Line of ed.: 11 და აწ ვადიდებ და თაყუანის-ვსცემ [ქ]ველის მოქმედებასა მას ღმრთისა თ[ქუენი[სასა] Line of ed.: 12 მოგაშრომნა თქუენ შორიელსა ა[მ]ას ქუეყანასა ჭეშმარიტისათჳს Line of ed.: 13 და პ[ა]ტიოსნისა მარგალიტისა, რომელი შთანთ[ქა] დიდმან მან ვეშაპმან.","english":"Manuscripts: S - Sin. 32/57/33 A - A-19 B - A-95 C - Ath. 57 D - H-341 E - A-674\n\nThe Martyrdom of the Holy Apostle Philip in the City of Hierapolis\n\n1. When the holy apostles Philip and Bartholomew and Mary entered the city of Hierapolis and were speaking the word of the Lord, Nicanora, the wife of the judge, heard it. She came out secretly from her husband and went to the blessed apostles and joined them. She began to speak before all the believers and said to the apostles: \"I am a Hebrew woman and born of Hebrews. Speak to me in the language of my fathers, for as I heard the proclamation of your gospel, I was healed of my wounds. And now I glorify and worship the whole activity of your God. He has sent you to this distant land for the sake of the true and precious pearl, which the great whale swallowed.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"წამებაჲ წმიდისა ფილიპე მოციქულისაჲ","severity":"info","text":"The incipit identifies the text as a martyrdom (წამებაჲ) of Philip, placing it within the apocryphal Acts tradition. The narrative opening with apostles entering a city and a woman secretly joining them is a common hagiographic trope.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"იუფრიმე","severity":"info","text":"The toponym იუფრიმე (Iuprime) corresponds to Hierapolis in Phrygia, the traditional site of Philip's martyrdom. The Georgian form reflects a Greek or Syriac intermediary.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"მარგალიტი","severity":"info","text":"The 'true and precious pearl swallowed by the great whale' echoes the Gospel of Matthew 13:45-46 (parable of the pearl) and the apocryphal Acts of Thomas (Hymn of the Pearl), a common motif in Syriac Christian literature.","cites":[],"named_sources":["Acts of Thomas"],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ნიკანორა","severity":"info","text":"Nicanora, the judge's wife, is not attested in canonical Acts. Her name may derive from the Greek Νικάνωρ, a common Hellenistic name, or from a lost source. Her secret conversion mirrors the motif of elite women in apocryphal Acts (e.g., Thecla in the Acts of Paul).","cites":[{"key":"hollis:alma990072510730203941","label":"Catena in Acta SS. Apostolorum e Cod. Nov. Coll","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/990072510730203941"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"transmission","kind":"transmission","basis":"text","lemma":"D_213","severity":"info","text":"The text is preserved in manuscript D (H-341) at page 213. The Georgian manuscript tradition (S, A, B, C, D, E) indicates a complex transmission, likely from a Greek Vorlage via Armenian or Syriac intermediaries.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"წ[ი]ნაჲსწარ","severity":"caution","text":"The word წ[ი]ნაჲსწარ (here 'proclamation') is partially reconstructed in the edition due to manuscript damage. The reading is plausible but uncertain; alternative reconstructions could affect the interpretation of Nicanora's speech.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The relationship between the Georgian text and the Greek Acta Philippi is unclear; the mention of Mary (possibly Mary Magdalene) is unusual and may reflect a later redaction.","The phrase 'whole activity of your God' (ქველის მოქმედებასა) is ambiguous: it may refer to divine providence or to the apostles' missionary work."],"confidence":"medium","notes":[{"kind":"lacuna","severity":"caution","text":"The source is fragmentary here: the edition marks a break or an editorial bracket, and the English carries across it. Treat the bridge as supplied, not translated."}]},{"i":2,"ref":"p2","source":"Line of ed.: 14 ხოლო ღმერთო ჩემო გამოაბრწყინვე ჭეშმარიტი ანთრაკი შენი ჭეშმარიტითა Line of ed.: 15 მ[ით] ბანითა ემბაზისაჲთა და იჴსენ შე[ნ]მიერითა მაგით ჴსნითა და Line of ed.: 16 განსრუ[ლებითა Ms. page: D_214 და მიაწიე განთავისუფლებული სოფელსა მას მშობელთა Line of ed.: 17 თჳსთასა\".\n\nLine of ed.: 18 2. და ვიდრე იგი ამას იტყოდა, მივიდა და მიიწია მსაჯული იგი დიდითა Line of ed.: 19 წრაფითა სრბით, ექჳთ, ვითარცა ცხენი, დიდითა სრბითა და შებმაუყო Line of ed.: 20 სამოსელსა ცოლისა თჳსისასა და ღაღატ-ყო: \"ჵ ნიკანორა, სნეული რაჲმე Line of ed.: 21 დაგიტევე შენ ცხედარსა ზედა, ვინაჲ მოიღე ძალი და შეუძლე მოსლვად Line of ed.: 22 გრძნეულთა მაგათა, ანუ ვითარ განიკურნე მეყსეულად ნაგუემთა მაგათგან Line of ed.: 23 გესლისა მის გუელისაჲსა. არა თუ მითხრა ადრე-ადრე, ვინ იგი განკურნა Line of ed.: 24 შენ, ანუ რაჲ სახელი არს მისი, გტანჯო შენ მრავლითა და დიდითა Line of ed.: 25 ტანჯვითა და არა შეგიწყალო შენ ყოვლადვე\".","english":"14 “O my God, make shine forth your true anthrax with the true washing of baptism, and save by that salvation of yours, and by the completion, and bring the freed one to that world of his parents.”\n\n2. And while he was saying this, the judge came and approached with great swiftness, running like a horse, with great speed, and he seized the garment of his wife and cried out: “O Nikanora, what illness did I leave you in your body? Whence did you get the strength and ability to come to those sorcerers? Or how were you instantly healed from those poisoned bites of that serpent? Did I not tell you beforehand, who healed you, or what his name is, I will torment you with much and great torture and will not spare you at all.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ანთრაკი","severity":"info","text":"The Georgian term 'anthrax' (ანთრაკი) likely refers to a precious stone, often a ruby or carbuncle, used metaphorically for divine light or grace.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The judge's accusation that his wife visited 'sorcerers' (გრძნეულთა) reflects the common polemical charge against Christian apostles in apocryphal acts.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The reference to a serpent's poisoned bite (ნაგუემთა... გესლისა მის გუელისაჲსა) may allude to local Hierapolitan cults or to the apostle Philip's legendary confrontation with a serpent.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage marks a shift from prayer (section 1) to dramatic confrontation (section 2), with the judge's sudden arrival heightening narrative tension.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"","severity":"caution","text":"The Georgian text at line 15 has a lacuna: 'მ[ით]' is editorially supplied; the original reading is uncertain.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The exact identity of 'the freed one' (განთავისუფლებული) in the prayer is ambiguous; it may refer to Nikanora or to a generic soul."],"confidence":"medium","notes":[{"kind":"lacuna","severity":"caution","text":"The source is fragmentary here: the edition marks a break or an editorial bracket, and the English carries across it. Treat the bridge as supplied, not translated."}]},{"i":3,"ref":"p3","source":"Line of ed.: 26 და ნიკანორა მიუგო და ჰრქუა: \"ჵ მძლავრო, განიშორე შენგან Line of ed.: 27 მძლავრებაჲ შენი და დაივიწყენ უკეთურნი საქმენი შენნი და დაუტევე სალმობითა Line of ed.: 28 სავსჱ ახოვნებაჲ შენი და განიშორე საწუთროჲ ესე სიხარული, Line of ed.: 29 რამეთუ წარმავალ ა[რს] ვითარცა აჩრდილი, და მოიპოვე საუკუნოჲ იგი. Line of ed.: 30 დაივიწყე წარსავალი იგი და განიშორე მჴეცობისა იგი სახე, რომელ არიან Line of ed.: 31 Ms. page: D_215 საქმენი ბილწებისანი: მტერობაჲ და გულის თქუმაჲ ვეშაპისაჲ მის Line of ed.: 32 მკლველისაჲ. და იჯმენ შერეულებათაგან, რომელ არს ადგილ სიკუდილის Line of ed.: 33 და ზღუდე ბნელის. მოიპოვე შენდა ცხორებაჲ უბიწოჲ და შეუგინებელი, Line of ed.: 34 და ვიყვნეთ მარადის სიწმიდესა შინა, რამეთუ განმრყუნელ არს წიდოვნებაჲ Line of ed.: 1 სულთა, და იგი არს ბნელი, რომელ დახუეულ არს დაბადებულთა ზედა, Line of ed.: 2 რომლისაგან გამოვლენ სალმობანი; და იგი არს სიმწარე ყოვლისა უკეთურებისაჲ, Line of ed.: 3 და მისგან არს სალმობაჲ და სიკუდილი; და იგი არს დასაბამ Line of ed.: 4 ღრღუევისა და ბრძოლისა; და იგი არს საქმარ ეშმაკის, რამეთუ ყოველივე Line of ed.: 5 აღრღუეულ არს წყევათა და გულის თქუმათა მისთაგან\".","english":"26 And Nikanora answered and said: “O mighty one, cast away from yourself your might and forget your evil deeds, and abandon your desire filled with sorrow, and cast away this worldly joy, for you pass like a shadow, and acquire that eternal one. Forget that passing and cast away that beastly form, which are the works of impurity: enmity and the whale’s heart-thought of that murderer. And be cleansed from the mixtures, which are the place of death and the wall of darkness. Acquire for yourself a pure and undefiled life, and let us remain always in holiness, for the corruption of souls is a destroyer, and it is the darkness that lies over the creatures, from which sorrows come forth; and it is the bitterness of all evil, and from it come sorrow and death; and it is the beginning of ruin and strife; and it is the work of the devil, for everything is ruined by its curses and heart-thoughts.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"ნიკანორა","severity":"info","text":"Nikanora is the wife of the judge, who responds to his plea with a call to renounce worldly power and embrace purity.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ვეშაპისაჲ","severity":"info","text":"The Georgian term 'vešap'isay' (of the whale) likely translates a Coptic or Greek word for a sea monster or Leviathan, symbolizing evil or demonic forces.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"სალმობაჲ","severity":"info","text":"The repeated term 'salmobay' (sorrow) reflects a dualistic worldview common in apocryphal acts, where material existence is associated with suffering and darkness.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage is a direct speech by Nikanora, structured as a series of exhortations and antitheses (e.g., worldly vs. eternal, purity vs. corruption), typical of hortatory discourse in apocryphal acts.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"წიდოვნებაჲ","severity":"caution","text":"The term 'c̣idovnebay' (corruption) is ambiguous; it may refer to moral decay or physical decay, and the Georgian text may reflect a Coptic Vorlage with a specific theological nuance.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the 'whale' (vešap'i) is unclear; it may be a literal or symbolic reference.","The phrase 'mixtures' (šeruelibata) is ambiguous, possibly referring to mixed substances or moral entanglements."],"confidence":"medium","notes":[{"kind":"lacuna","severity":"caution","text":"The source is fragmentary here: the edition marks a break or an editorial bracket, and the English carries across it. Treat the bridge as supplied, not translated."}]},{"i":4,"ref":"p4","source":"Line of ed.: 6 და ვითარცა ესმა ესე მძლავრსა მას, შებმა-უყო თმათა მისთა, ითრევდა Line of ed.: 7 და სწიხნიდა: \"უმჯობეს არს ჩემდა მო-თუ-გკლა შენ მახჳლითა ჩემითა, Line of ed.: 8 ვიდრე არა ხილვად შენდა კაცთა მაგათ თანა გრძნეულთა; რამეთუ გხედავ Line of ed.: 9 შენ შეცთომილსა კუალსა კაცთა მაგათ, რომელთა შეგაცთუნეს შენ; და Line of ed.: 10 მოვსრნე მაცთურნი ეგე\". Line of ed.: 11 და უკუ იხილნა დიდითა განრისხებითა და ჰრქუა მტარვალთა მათ, Line of ed.: 12 რომელნი შეუდგეს: \"გამოიყვანნეთ მტყუვარნი ეგე\"! Ms. page: D_216 და მსახრვალნი Line of ed.: 13 იგი მირბიოდეს სახლსა მას სტაქჳსსა, შეიპყრეს ფილიპე და ბართლომე Line of ed.: 14 და მარიამი და გამოჰყვანდეს იგინი თრევით. Line of ed.: 15 და ვითარცა იხილნა იგინი მძლავრმან მან, იწყო ღრჭენად კბილთა Line of ed.: 16 მათთჳს და თქუა: \"მოითრიენით გრძნეულნი ეგე, რომელთა აცთუნნეს დედანი Line of ed.: 17 მრავალნი და ქალწულნი, და იტყჳან, ვითარმედ: ღმრთის მსახურ ვართ\". Line of ed.: 18 და უბრძანა მოღებაჲ ღუედთაჲ და შეკრვაჲ ფერჴთა მათთაჲ და თრევად Line of ed.: 19 მათდა ბჭითგან ქალაქისაჲთ ყოველსა მას ქალაქსა და ურაკპარაკთა ვიდრე Line of ed.: 20 კარადმდე ბაგინისა.","english":"And when the mighty one heard this, he seized his own hair, tore at it, and cried out: “It would be better for me to have killed you with my own sword than to see you with those sorcerers; for I see you led astray by those men who have deceived you; and I will destroy those deceivers.” And he looked upon them with great wrath and said to those executioners who were with him: “Bring out those torturers!” And those servants ran to the house of Stachys, seized Philip, Bartholomew, and Mary, and dragged them out. And when the mighty one saw them, he began to gnash his teeth at them and said: “Drag those sorcerers who have deceived many women and maidens, and who say that they are servants of God.” And he ordered that fetters be brought, that their feet be bound, and that they be dragged from the city gates throughout the whole city and the marketplaces as far as the door of the temple.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"ღუედთაჲ","severity":"info","text":"The Georgian term 'ღუედთაჲ' (fetters) corresponds to the instruments of restraint ordered by the mighty one, consistent with the narrative of binding and dragging.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"მძლავრმან","severity":"info","text":"The term 'mighty one' (Georgian: მძლავრმან) is a title for a local ruler or official, possibly reflecting a Persian or Hellenistic administrative context.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"external","lemma":"Stachys","severity":"info","text":"The house of Stachys is a known location in apocryphal Acts; Stachys is traditionally a companion of the apostles, possibly the same as the Stachys mentioned in Romans 16:9.","cites":[{"key":"hollis:alma990072510730203941","label":"Catena in Acta SS. Apostolorum e Cod. Nov. Coll","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/990072510730203941"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"narrative sequence","severity":"info","text":"This passage follows a pattern of arrest and public humiliation common in apocryphal Acts, leading to a trial or martyrdom scene.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"external","lemma":"dragging through city","severity":"info","text":"The motif of dragging prisoners through the city and marketplace appears in other apocryphal Acts, e.g., the Acts of Thomas and the Acts of Andrew, as a form of public shaming.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ურაკპარაკთა","severity":"caution","text":"The Georgian word 'ურაკპარაკთა' (marketplaces) is a hapax legomenon in this corpus; its exact meaning is inferred from context but not fully attested elsewhere.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'the mighty one' is not specified; he may be a local governor or a symbolic figure. The term 'sorcerers' (გრძნეულთა) is used polemically by the antagonist, not as a neutral descriptor."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":5,"ref":"p5","source":"Line of ed.: 21 3. და მრავალი ადგილი შეკრბა ადგილსა მას; და არავინ დაშთა სახლსა Line of ed.: 22 მას შინა მოხუცებულითგან ვიდრე ჩჩჳლამდე და სიძით და სძლით, რომელ Line of ed.: 23 მუნთქუეს იქორწინებოდეს, იგინიცა, რომელ გლოვასა შინა სხდეს, და Line of ed.: 24 მრავალთა სიმრავლისა მისგანთა ჰრწმენა სიტყუაჲ იგი მოციქულთაჲ მათ, და Line of ed.: 25 განეშორნეს მსახურებისა მისგან გუელთაჲსა, რომელთა ჰმსახურებდეს ქურუმნი Line of ed.: 26 იგი. Line of ed.: 27 და ქურუმთა მათ, ვითარცა იხილნეს მოციქულნი იგი, ღაღადებდეს Line of ed.: 28 და იტყოდეს: \"მოსპენ შენ მაცთურნი იგი\". და ყოველი მოკრებულ იყო Line of ed.: 29 Ms. page: D_217 სოფლებისა მისგან, და იყო სიმრავლე იგი დიდად, რომელნი ჰმსახურებდეს Line of ed.: 30 ასპიტსა მას; და ყოველნივე ერთბამად დიდითა ჴმითა ეტყოდეს Line of ed.: 31 მსაჯულსა მას: \"იძიეთ შური უცხოთა მაგათგან უსწავლელთა, რამეთუ ვინაჲთგან Line of ed.: 32 შემოვიდეს აქა, აღივსო ქალაქი ესე არასაჴმარითა სახითა.","english":"And many people gathered in that place; and no one remained in that house, from the elderly to the infant, and the bride and groom who were to be married there, and those who were in mourning, and many of that multitude believed the word of those apostles, and they turned away from the service of the serpents, which those priests served.\n\nAnd those priests, when they saw the apostles, cried out and said: \"Destroy those deceivers.\" And the whole gathering from that village was assembled, and that multitude was very great, those who served that asp; and all together with a loud voice said to that judge: \"Avenge us against those foreign ignoramuses, for since they came here, this city has been filled with an improper state of affairs.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"ასპიტსა","severity":"info","text":"The term 'asp' (ἀσπίς) refers to a venomous snake, often the Egyptian cobra, and is associated with pagan cults in the Greco-Roman world. The service to serpents here likely reflects a local cult that the apostles are opposing.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ქურუმნი","severity":"info","text":"Georgian 'ქურუმნი' (k'urumni) translates 'priests' (ἱερεῖς) in the context of pagan worship. The term is used consistently in Old Georgian for non-Christian religious functionaries.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage forms a narrative unit where the crowd's reaction shifts from gathering to belief and then to hostility, mirroring a common pattern in apostolic apocrypha: initial conversion followed by backlash from local religious authorities.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The motif of a crowd turning against apostles after a conversion episode parallels Acts 14:4-7 (Iconium) and the Acts of Thomas 8-9, where local priests incite the populace against the apostle.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"background","lemma":"","severity":"info","text":"This Georgian version of the apocryphon is preserved in a single manuscript (Titus ed.) and reflects the adaptation of Greek apostolic narratives into the Georgian ecclesiastical context, likely for monastic reading.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'from the elderly to the infant' may be a formulaic expression for 'everyone' rather than a precise demographic description.","The identity of the 'judge' (მსაჯულსა) is unclear; it may refer to a local magistrate or a religious authority figure."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":6,"ref":"p6","source":"მოსრნეს Line of ed.: 33 გუელნიცა იგი ნაშობნი ასპიტთანი, რომელ არს ღმერთი ჩუენი, დაარღჳეს Line of ed.: 34 ბაგინიცა იგი, წარწყმდა მსახურებაჲ ჩუენი, დაემჴუა ტაბლაჲ იგი ჩუენი და Line of ed.: 35 არღარა ვჰპოებთ ღჳნოსა, რაჲმცა დაუდგთ წინა, რაჲთამცა სუა ასპიტმან Line of ed.: 36 მან და და-მცა-იძინა და განისუენა ცხედარსა თჳსსა ზედა. და მრავალნი Line of ed.: 37 ახალსძალნი მიცთუნნა და განაშორნა ქმართაგან მათთა. აწ იძიე შური Line of ed.: 38 ჩუენი მათგან. არა ხოლო ესე ყვეს, არამედ გრძნებითა მათითა გუელნიცა Line of ed.: 39 იგი აოტნეს, რომელნი არიან გარეშე ქალაქსა მას. და ორნი იგი გუელნი, Line of ed.: 40 რომელნი სცვიდეს ქალაქსა მას გუელისაგან უცხოჲსა მტერისა, მოსრნეს Line of ed.: 41 იგინიცა. ესე ყოველი წართქუეს ქურუმთა მათ წინაშე მძლავრისა მის; და Line of ed.: 1 მას ვითარცა ესმა, აღატყდა და განივსო გულის წყრომითა მით, უფროჲს-ღა Line of ed.: 2 ნიკანორაჲსთჳს, ცოლისა თჳსისა, რამეთუ ჰრწმენა მას სიტყუათა მათთაჲ. Line of ed.: 3 მას ჟამს უბრძანა განძარცუვაჲ ფილიპესი Ms. page: D_218 და ბართლომესი და Line of ed.: 4 მარიამისი, და ჰგონებდა, ვითარმცა პოვა რაჲმე საგრძნებელ მათ თანა.","english":"They destroyed those serpents born of the asp, which is our god, and they demolished that shrine; our worship was overthrown, our table was cast down, and we no longer find wine to set before him, so that the asp might drink and fall asleep and rest upon its own corpse. And he seduced many newlyweds and separated them from their husbands. Now avenge us upon them. Not only did they do this, but by their touch they also drove away those serpents which are outside that city. And those two serpents which protected that city from a foreign enemy serpent, they also destroyed. All this the priests recounted before that ruler; and when he heard it, he arose and was filled with wrath in his heart, especially concerning Nikanor, his wife, for he believed their words. At that time he ordered the plundering of Philip and Bartholomew and Mary, and he thought how he might find some pretext against them.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ასპიტთანი","severity":"info","text":"The asp (ἀσπίς) is a venomous snake often associated with Egyptian or Near Eastern cults; here it is identified as the local god, reflecting a syncretic setting.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ბაგინი","severity":"info","text":"Georgian ბაგინი (bagini) means 'shrine' or 'pagan temple', derived from Old Iranian *baga- (god). It underscores the non-Christian cultic context.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The priests' speech (lines 33–41) forms a lament and accusation, shifting the narrative from the apostles' success to the ruler's wrath, a typical pivot in apocryphal acts.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The mention of Nikanor as the ruler's wife (line 2) is unique to the Georgian version; Greek and Coptic parallels lack this name, suggesting a local adaptation.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ნაშობნი","severity":"caution","text":"Georgian ნაშობნი (našobni) 'born of' is ambiguous: it could mean 'offspring' or 'created by'. The English draft takes it as 'born of', but a cultic creation is possible.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The phrase 'rest upon its own corpse' echoes the ouroboros motif (serpent eating its tail), but no direct biblical verse is cited; it may reflect Gnostic or bestiary lore.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'those two serpents' protecting the city is unclear: they may be guardian deities or literal snakes. The Georgian text does not specify their origin.","The phrase 'by their touch' (გრძნებითა მათითა) could mean 'by their sense' or 'by their perception', but the English draft interprets it as physical contact."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":7,"ref":"p7","source":"და Line of ed.: 5 განძარცუეს მტარვალთა მათ და ქურუმთა პირველ ფილიპე და მერმე ბართლომე, Line of ed.: 6 ხოლო მარიამს ითრევდეს და იტყოდეს: \"განძარცუეთ ეგე, რაჲთა Line of ed.: 7 ცნან ყოველთა, ვითარმედ დედაკაცი არს და იქცევის მათ თანა ვითარცა Line of ed.: 8 მამაკაცი\". Line of ed.: 9 და უბრძანა მსაჯულმან მან ყოველთა დედათა ქალაქისათაჲ მოკრებაჲ, Line of ed.: 10 რაჲთა იხილონ დედათა მათ, რომელი დედაკაცისა ხატითა იქცევის მათ Line of ed.: 11 თანა. Line of ed.: 12 და უბრძანა შეპყრობაჲ ფილიპესი და განჴურეტაჲ კოჭთა მისთაჲ. და Line of ed.: 13 უბრძანა, და მოიხუნეს გრკალნი რკინისანი და მანანი, და განაცუნეს გრკალნი Line of ed.: 14 იგი კოჭთა მისთა; დამოჰკიდეს იგი თავდამოქცევით ეზოსა მას, რომელი Line of ed.: 15 იყო წინაშე კართა მათ ბაგინისათა, და მანანი იგი უკუ-მშჭუალნეს კედელსა Line of ed.: 16 მას ბაგინისასა. და შეიპყრეს ბართლომე და შეუკრნეს ღუედითა ჴელნი მისნი. Line of ed.: 17 და ეგრეთ უკუ-მშჭუალნეს კედელსა მის ბაგინისასა. და განსძარცუვიდეს Line of ed.: 18 მარიამსაცა, რაჲთამცა მიხედეს და იხილეს შიშულობაჲ მისი; და იგი გარდაიცვალა Line of ed.: 19 წინაშე მათსა და იქმნა კიდობან მანის სავსე ნათლითა და ცეცხლითა Line of ed.: 20 წინაშე მათსა. Ms.","english":"And they stripped those tormentors and the priests: first Philip and then Bartholomew. But they dragged Mary and said: \"Strip this one, so that all may know that she is a woman and goes about with them as a man.\" And the judge commanded that all the women of the city be gathered, so that those women might see the one who goes about with them in the form of a woman. And he commanded that Philip be seized and his feet pierced. And he commanded, and they brought iron nails and hammers, and they drove those nails into his feet; they hung him head-downward in that courtyard which was before the gates of the temple, and they hammered those nails into the wall of that temple. And they seized Bartholomew and bound his hands with a rope. And thus they nailed him to the wall of that temple. And they also stripped Mary, so that they might look and see her shame; and she died before them and became a chest full of manna, with light and fire before them.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"განძარცუეს","severity":"info","text":"The verb 'they stripped' (განძარცუეს) is applied to the tormentors and priests, then to Mary, indicating a public humiliation ritual.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ბაგინი","severity":"info","text":"The term 'bagini' (temple) is a loanword from Greek βωμός or a related cultic term, used here for the pagan shrine.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"external","lemma":"Philip and Bartholomew","severity":"info","text":"The pairing of Philip and Bartholomew as apostles martyred together appears in later apocryphal traditions, notably in the Greek Acts of Philip.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"narrative sequence","severity":"info","text":"The passage follows a tripartite structure: stripping of apostles, stripping of Mary, and her miraculous transformation into a chest of manna.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"external","lemma":"Mary's transformation","severity":"info","text":"The motif of Mary becoming a chest of manna with light and fire is unique to this Georgian version and not found in other known apocryphal acts.","cites":[{"key":"hollis:alma990072510730203941","label":"Catena in Acta SS. Apostolorum e Cod. Nov. Coll","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/990072510730203941"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"განჴურეტაჲ","severity":"caution","text":"The verb 'piercing' (განჴურეტაჲ) is ambiguous: it may mean 'pierce through' or 'cut off'; the English draft takes it as piercing for crucifixion.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The exact manner of Philip's execution (piercing vs. cutting) is unclear; the text says 'pierce his feet' but the hanging head-down suggests crucifixion.","Mary's death is described as 'she died before them' but the transformation into a chest of manna may be a miraculous assumption rather than literal death."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":8,"ref":"p8","source":"page: D_219 და ვერ მიეხნეს ყოვლადვე ადგილსა მას და ივლტოდეს Line of ed.: 21 პირისაგან მისისა.\n\nLine of ed.: 22 4. სიტყუად იწყო ფილიპე ბართლომესა ებრაელთა ენითა: \"სადა არს Line of ed.: 23 იოვანე დღესა ამას ურვისა ჩუენისასა, რამეთუ აჰა ესერა დაჰჴსნდებიან Line of ed.: 24 ჴორცნი ჩუენნი. ილოცა-მცა რაჲ ვინ ჩუენგანმან, რამეთუ აჰა ესერა მარიამსაცა Line of ed.: 25 ჴელნი დაასხნეს და სახლსა სტაქჳსსა ცეცხლი აღუდვეს და თქუეს: Line of ed.: 26 დავწუათ იგი, რამეთუ შეიწყნარნა იგინი ქალქასა ჩუენსა. და აწ უბრძანოთ Line of ed.: 27 ჩუენ ცეცხლსა, რაჲთა გარდამოჴდეს და დაწუნეს იგინი\". Line of ed.: 28 და ვიდრე ფილიპე იტყოდა ამას, შემოვიდა იოვანე ქალაქსა მას ვითარცა Line of ed.: 29 ერთი მოქალაქეთაგანი.","english":"And they could not at all approach that place, and they fled from before his face.\n\n4. Philip began to speak to Bartholomew in the Hebrew tongue: \"Where is John on this day of our distress? For behold, our flesh is being consumed. Would that one of us had prayed, for behold, they have laid hands on Mary as well, and have set fire to the house of Stachys, and said: 'Let us burn her, for she received them into our city. And now let us command the fire, that it may come down and burn them.'\"\n\nAnd while Philip was saying this, John entered that city like one of the citizens.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"დაჰჴსნდებიან","severity":"info","text":"The verb 'dahsnadebian' (are being consumed) refers to the destruction of the apostles' bodies by fire, a motif of martyrdom in apocryphal acts.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"სტაქჳსსა","severity":"info","text":"Stachys is a proper name, likely a local host or convert; the house set on fire recalls the hospitality theme in apostolic narratives.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"Hebrew tongue","severity":"info","text":"Philip speaking in the Hebrew tongue (ebreaelta enita) echoes Acts 21:40 where Paul addresses the crowd in Hebrew, marking a linguistic shift for secrecy or solemnity.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"external","lemma":"John's entry","severity":"info","text":"John's sudden appearance 'like one of the citizens' is a common apocryphal motif of divine or apostolic disguise, paralleling the Acts of John where the apostle evades persecution.","cites":[{"key":"hollis:alma990072510730203941","label":"Catena in Acta SS. Apostolorum e Cod. Nov. Coll","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/990072510730203941"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"4. sityuad icqo","severity":"info","text":"The section number '4' marks a new episode in the Georgian manuscript, dividing the narrative into discrete scenes for liturgical or reading purposes.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"fire command","severity":"caution","text":"The phrase 'let us command the fire' is ambiguous: it may be a rhetorical plea or a literal magical incantation, common in apocryphal acts but unclear here.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'Stachys' is uncertain; it may be a personal name or a toponym.","The phrase 'command the fire' could be interpreted as a prayer or a magical act; the Georgian text does not clarify."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":9,"ref":"p9","source":"და ვითარცა იხილა ამბოხი იგი, ჰკითხვიდა Line of ed.: 30 მათ: \"რაჲ არს, რაჲ-ესე იქმნა, ანუ რაჲ არიან საქმენი ესე, ანუ რაჲ არიან Line of ed.: 31 კაცნი იგი, ანუ რაჲსა იტანჯჳან?\" Line of ed.: 32 და ჰრქუეს კაცთა მათ: \"შემოვიდეს ქალაქსა ამას ჩუენსა და (მრავალნი) Line of ed.: 33 აღძრნეს ცოლთა და ასულთა თჳსთა, და მრავალნი დედანი განაშორნეს ქმართა Line of ed.: 34 თჳსთა, და მრავალნი ქალწულნი და[ა]შდუნნეს უქმროდ; და მრავალთა სძალთა Line of ed.: 35 დაუტევნეს ქმარნი თჳსნი და მიივლტოდეს მათა; საცხებელნი სურნელნი და სამკაულნი Line of ed.: 36 კეთილნი განიშორნეს მათგან და დამუსრნეს Ms. page: D_220 და ჭურჭელნიცა საცხებლის Line of ed.: 37 მგბოლველთანი; და დაჰჴსნეს კარნი იგინიცა ბაგინთანი. და ამის ყოვლისა Line of ed.: 38 შედეგად აქუს გრძნებაჲცა რაჲმე ჴელთა მათთა და მოსრვენ გუელთა Line of ed.: 39 მათცა ქალაქისათა სახელითა უცხოჲსა ვისითამე, რომელი ჩუენ არა ვიცით Line of ed.: 40 და არცა გუასმიეს. და ვანი დაუც სტაქჳს ბრმისასა, რომელი განკურნეს Line of ed.: 41 ნერწყჳთა, პირითა დედაკაცისა ერთისაჲთა, რომელი იქცევის მათ თანა. და Line of ed.: 1 ვჰგონებთ, ვითარმედ (იგი) არს, რომელსა აქუს ყოველივე საგრძნებელი.","english":"And when he saw that uproar, he asked them: \"What is this? What has happened? Or what are these deeds? Or what are these men? Or why are they being tormented?\" And those men said to him: \"They came into this city of ours and (many) stirred up their wives and daughters, and many women separated from their husbands, and many maidens were betrothed without a husband; and many brides abandoned their husbands and fled to them; ointments, perfumes, and fine jewelry were cast away by them and destroyed, and also the vessels of the ointment-sellers; and they even broke down the doors of the gardens. And as a result of all this, they have some kind of sensation in their hands, and they even destroy those snakes of the city in the name of some foreigner, whom we do not know and have not heard of. And they set up a tent for the blind man of Stactys, whom they healed with the spittle from the mouth of a certain woman who goes about with them. And we think that it is he who has all sensation.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"საცხებელნი სურნელნი","severity":"info","text":"The phrase 'ointments, perfumes' reflects a list of luxury items rejected by the followers, consistent with ascetic renunciation motifs in apocryphal acts.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"სტაქჳს","severity":"info","text":"Stactys (Στάχυς) is a personal name, likely the blind man healed; the Georgian form preserves the Greek nominative.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"external","lemma":"ნერწყჳთა","severity":"info","text":"Healing by spittle (saliva) is a known motif in early Christian miracle stories, e.g., Mark 8:23, and appears in apocryphal acts as a sign of divine power.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"და ვჰგონებთ","severity":"info","text":"The concluding phrase 'And we think' introduces a collective judgment by the townspeople, framing the preceding narrative as their testimony.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"საგრძნებელი","severity":"caution","text":"The term 'sensation' (lit. 'perceptible') is ambiguous: it may refer to miraculous sensory powers or to the ability to perceive the divine; the Georgian text does not clarify.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"external","lemma":"დაჰჴსნეს კარნი იგინიცა ბაგინთანი","severity":"info","text":"Breaking down garden doors echoes similar destruction in the Acts of Thomas (ch. 6), where apostles' followers disrupt domestic order.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'the foreigner' (უცხოჲსა) is not specified; it may refer to an apostle or a divine figure. The 'sensation in their hands' (საგრძნებელი) could be a miraculous power or a physical affliction."],"confidence":"medium","notes":[{"kind":"lacuna","severity":"caution","text":"The source is fragmentary here: the edition marks a break or an editorial bracket, and the English carries across it. Treat the bridge as supplied, not translated."}]},{"i":10,"ref":"p10","source":"Line of ed.: 2 აჰა, იხილე შენცა საქმე ეგე, არა თუ გიკჳრდეს შენცა მაგას ზედა და ასპიტისა Line of ed.: 3 მისთჳსცა, რამეთუ იგი იყო ღმერთი ჩუენი, რომელსა ჰმსახურებდა Line of ed.: 4 ყოველი ესე ქალაქი, და ქურუმნიცა იგი ბაგინთანი შეძრწუნებულ არიან Line of ed.: 5 მათგან, ნუუკუე, მოისრნენ იგინიცა მათგან, რამეთუ მსახურ არიან იგინი Line of ed.: 6 გუელთა\".\n\nLine of ed.: 7 5. ჰრქუა მათ იოვანე: \"მოვედით და მიჩუენენით იგინი. და მიიყვანნეს Line of ed.: 8 იგინი კაცთა მათ ქალაქისათა კართა მათ ბაგინთასა; და მიკრებულ იყო Line of ed.: 9 მუნ სიმრავლე იგი და მსაჯული იგი და ქურუმნიცა იგი. Line of ed.: 10 და ფილიპე ვითარცა იხილა იოვანე, ვიდრე-იგი დამოეკიდა თავდამოქცევით, Line of ed.: 11 ჰრქუა ბარეთლომეს ებრაელებრ: \"ჵ ძმაო, აჰა ესერა მოვიდა მღდელი Line of ed.: 12 იგი წყლისა მის ცხოველისაჲ\". Ms. page: D_221 და იოვანე ვითარცა იხილა ფილიპე, Line of ed.: 13 რამეთუ დამოეკიდა თავდამოქცევით და ბართლომე უკუნმშჭუალული Line of ed.: 14 კედელსა მას ბაგინისასა, ჰრქუა იოვანე: \"ჵ ზრახვაჲ მისი, რომელ-იგი დამოეკიდა Line of ed.: 15 თავსა ცისა და ქუეყანისასა და საქცეველთაგან საყოფელსა ქართასა\".","english":"Behold, you too see this deed, lest it seem strange to you, even concerning the asp, for it was our god, whom this entire city served, and the priests of the temple are terrified by them, lest they too be destroyed by them, for they are servants of the serpents.”\n\n5. John said to them: “Come and show them to me.” And the men of that city led them to the gates of the temple; and the multitude, the judge, and the priests were gathered there. And when Philip saw John, as he hung head-downward, he said to Bartholomew in Hebrew: “O brother, behold, here comes the priest of the living water.” And when John saw Philip, for he hung head-downward, and Bartholomew was leaning backward against the temple wall, John said: “O his counsel, which hung the head of heaven and earth, and from the creatures to the dwelling of the earth.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ასპიტისა","severity":"info","text":"The term 'asp' (Greek ἀσπίς) refers to a venomous snake, here identified as the local god. This reflects a common trope in apocryphal acts where apostles confront serpentine cults.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ქურუმნი","severity":"info","text":"Georgian 'k'urumni' translates Greek ἱερεῖς 'priests'. The term is used consistently in the Old Georgian version for temple functionaries.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"წყლისა მის ცხოველისაჲ","severity":"info","text":"The phrase 'priest of the living water' echoes Johannine language (John 4:10-14) where Jesus speaks of 'living water'. Here it is applied to John the apostle, reinforcing his symbolic role.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"5.","severity":"info","text":"The numeral '5.' marks a new section in the Georgian text, corresponding to a narrative division. This structuring is typical of the apocryphal acts in the manuscript tradition.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"ebr. (ebr.)","severity":"info","text":"Philip speaks to Bartholomew 'in Hebrew' (Georgian 'ebr.'), a detail that underscores the apostles' Jewish heritage and may reflect a tradition of linguistic authenticity in the apocryphal acts.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"თავდამოქცევით","severity":"caution","text":"The phrase 'head-downward' (Georgian 'tavdamok'cevit') describes Philip's posture. The exact meaning is ambiguous: it could indicate hanging upside down (a martyrdom motif) or a gesture of reverence. The context suggests the former.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'head-downward' (Georgian 'tavdamok'cevit') is ambiguous: it may describe Philip hanging upside down (as in martyrdom traditions) or a posture of obeisance. The narrative context favors the former.","The identity of 'the priest of the living water' is ambiguous: it could refer to John the apostle or to a divine figure. The text applies it to John."],"confidence":"high","notes":[{"kind":"scripture","severity":"info","ref":"John 4:10","text":"The English carries the scriptural phrase “living water”, which matches John 4:10. The match is on the English draft; check the Coptic before quoting the verse."}]},{"i":11,"ref":"p11","source":"Line of ed.: 16 ჰრქუა კაცთა მათცა ქალაქისათა: \"ჵ კაცნო, რავდენ არიან ურჩულოებანი Line of ed.: 17 ეგე თქუენნი, ანუ რავდენ არიან უმეცრებანი ეგე თქუენნი, რომელ Line of ed.: 18 არიან თქუენ თანა, რამეთუ შეგაცთუნნა თქუენ გზათა შეცთომილებისათა Line of ed.: 19 გუელმან სულ-მწარემან. მოჰბერა თქუენ ზედა ვეშაპმან, რომელი ყოველსა Line of ed.: 20 ჟამსა განამრავლებს წყლულებათა თქუენთა. და დასთხია თქუენ ზედა მკუდარი Line of ed.: 21 იგი ზუზღაჲ და მოწურა თჳსისა მის მომკუდრისა ბუდისაგან სამსა Line of ed.: 22 სახესა, რომელ არს ესე: ჴორცთა და საშუმინველსა და სულსა, და აღივსენით Line of ed.: 23 სიბრმითა მისითა. გუელი იგი მრუდი, უმსგავსოჲ იგი, რომელ-იგი დაიწყევა Line of ed.: 24 ყოფასავე მისსა, რამეთუ წყეულ არს საშოჲ იგი, ვინაჲ გამოსრულ Line of ed.: 25 არს და მისი თესლი გულარძნილ არს და მრუდ და არცა ერთ რაჲ Line of ed.: 26 სახე ცხორების არს მის თანა; რამეთუ ყოველნი საუნჯენი გულისა მისისანი Line of ed.: 27 სავსე არიან უკეთურებითა. გულის წყრომაჲ და რისხვაჲ ბნელი და Line of ed.: 28 ცეცხლი Ms. page: D_222 და კუამლი არს ყოველთა ასოთა მისთა, და მისთჳს გულარძნილ Line of ed.: 29 არს თავითგან ვიდრე ბოლომდე.","english":"He said to those men of the city: \"O men, how many are these disobediences of yours, or how many are these ignorances of yours, which are with you, for the serpent of bitter soul has led you astray onto the paths of error. The whale has blown upon you, which at all times multiplies your wounds. And that dead asp has cast itself upon you and has sucked from its dead nest three forms, which are these: flesh, and blood, and soul, and you have been filled with its blindness. That crooked serpent, that misshapen one, which was cursed from its very being, for that womb is cursed from which it came forth, and its seed is twisted and crooked, and there is no form of life with it; for all the treasures of its heart are full of wickedness. The wrath and anger of the heart are darkness and fire and smoke in all its limbs, and therefore it is twisted from head to end.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage is a direct speech by John, continuing the narrative from the previous passage. It forms a rhetorical rebuke against the city's inhabitants, structured around a series of metaphors for the serpent.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"gueli (გუელი)","severity":"info","text":"The Old Georgian term 'gueli' (გუელი) translates the Greek 'ophis' (serpent). In this context, it is used metaphorically to represent evil or demonic forces, consistent with the apocryphal tradition.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The reference to 'three forms: flesh, blood, and soul' echoes Gnostic or dualistic anthropology, where the serpent corrupts the physical and spiritual aspects of humans. This motif appears in other apocryphal acts.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The description of the serpent as 'crooked' and 'misshapen' may allude to Isaiah 27:1, where Leviathan is described as a crooked serpent. The imagery of the serpent leading astray onto 'paths of error' recalls the Eden narrative.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"","severity":"caution","text":"The Georgian text contains a possible textual corruption: 'mokudari igi zuzday' (dead asp) may be a misreading or variant of a Coptic original. The phrase 'samsa sakhesa' (three forms) is ambiguous in its exact referent.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage is preserved only in the Georgian manuscript tradition (Titus edition). Its vivid serpent imagery influenced later Georgian homiletic literature, though the apocryphon itself remained marginal.","cites":[{"key":"hollis:alma990072510730203941","label":"Catena in Acta SS. Apostolorum e Cod. Nov. Coll","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/990072510730203941"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the 'whale' (veshapman) is unclear; it may be a separate demonic entity or a metaphor for the serpent. The phrase 'dead asp' (mokudari igi zuzday) could be a corruption or a specific reference to a local cult object."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":12,"ref":"p12","source":"და აწ რაჲსა ავნებთ კაცთა მაგათ, Line of ed.: 30 რამეთუ ჭეშმარიტსა გეტყჳან თქუენ, ვითარმედ მტერი თქუენი არს გუელი Line of ed.: 31 იგი\".\n\nLine of ed.: 32 6. და მათ ვითარცა ესმა სიტყუაჲ იგი იოვანესი, მიყვნეს მის ზედა ჴელნი Line of ed.: 33 მათნი და ჰრქუეს: \"ჩუენ ვჰგონებდით, ვითარმედ მოქალაქე ჩუენი ხარ, და Line of ed.: 34 აწ სიტყუათა შენთა გამხილეს შენ, ვითარმედ შენცა ზიარ ხარ მათა; და Line of ed.: 35 რომლითა სიკუდილითა იგინი მოწყდენ, შენცა მითვე მოჰკუდე\". Line of ed.: 36 რამეთუ ესრე განეზრახა მათთჳს ქურუმთა მათ, ვითარმცა გამოწურეს Line of ed.: 37 სისხლი მათი და ასუეს ასპიტთა მათ. და ვიდრე-იგი ამას იტყოდეს, Line of ed.: 38 მარიამ აღდგა ადგილისა მისგან, რომელსა იყო, და მოეგო პირველსავე მას Line of ed.: 39 ხატსა. და ქურუმთა მათ მიყვნეს ჴელნი მათნი, რაჲთამცა შეიპყრეს იოვანე, Line of ed.: 40 და ვერ შეუძლეს, რამეთუ დაეხჳა მათ სიბრმე. Line of ed.: 41 მას ჟამსა იწყო ფილიპე სიტყუად იოვანესა და ჰრქუა: \"ჵ ძმაო, იოვანე, Line of ed.: 42 სადა არს უფალი იგი ჩუენი, რომელმან-იგი ივნო ჩუენთჳს და გჳბრძანა Line of ed.: 43 ჩუენ შურის-გებად მათა, რომელთა გუტანჯნენ ჩუენ\".","english":"And now why do you harm those men, for they tell you the truth, that the serpent is your enemy.\n\nAnd when they heard that word of John, they laid their hands on him and said: \"We thought that you were our fellow citizen, and now your words have revealed you, that you also are a sharer with them; and by the same death by which they were cut off, you also shall die.\" For the priests had thus devised concerning them, that they would drain their blood and give it to their asps to drink. And while they were saying this, Mary arose from the place where she was and returned to that same image. And the priests laid their hands on him, so that they might seize John, but they were unable, for blindness fell upon them. At that time Philip began to speak to John and said: \"O brother John, where is our Lord, who suffered for us and commanded us to take vengeance on those who tormented us?","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ქურუმთა","severity":"info","text":"The term 'priests' (Georgian: ქურუმთა) likely refers to pagan priests of the Artemis temple in Ephesus, a key setting in the Acts of John tradition.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"მტერი თქუენი არს გუელი","severity":"info","text":"The serpent as enemy echoes the serpent in Genesis 3, but here it is a symbol of pagan deception, not a direct biblical quotation.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"და მათ ვითარცა ესმა","severity":"info","text":"This passage shifts from John's speech to narrative action, with the citizens' hostile response and Mary's return to the image, typical of apocryphal Acts.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"სიბრმე","severity":"info","text":"The motif of blindness falling on persecutors appears in other apocryphal Acts (e.g., Acts of Peter), emphasizing divine protection of the apostles.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"ჵ ძმაო, იოვანე","severity":"info","text":"Philip's address to John as 'brother' reflects the Georgian tradition's emphasis on apostolic fraternity, possibly influenced by later monastic ideals.","cites":[{"key":"hollis:alma990072510730203941","label":"Catena in Acta SS. Apostolorum e Cod. Nov. Coll","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/990072510730203941"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ჴელნი მათნი","severity":"caution","text":"The phrase 'laid their hands on him' is ambiguous: it could mean physical assault or a ritual gesture; the Georgian text does not clarify the intent.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'those men' harmed is unclear—possibly the earlier martyrs or the apostles.","The phrase 'returned to that same image' may refer to a statue of Artemis or a Christian icon; the text is ambiguous.","The priests' plan to drain blood for asps is a unique detail not fully explained in the surviving Georgian version."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":13,"ref":"p13","source":"Line of ed.: 1 ხოლო მარიამ და იოვანე ნუგეშინის-სცემდეს ფილიპეს, რაჲთამცა სულგრძელ Line of ed.: 2 იყო, და ფილიპე არა დაემორჩილებოდა სიტყუასა მას იოვანესსა და Line of ed.: 3 მარიამისსა, არამედ უთქუმიდა ურწმუნოთა მათ, Ms. page: D_223 რომელნი იგი Line of ed.: 4 სტანჯვიდეს მათ და ეტყოდა: \"განმეყენენით ჩემგან, არღარა თავს-ვიდვა Line of ed.: 5 მაგათი, რამეთუ დამომკიდეს მე თავდამოქცევით და ბართლომე უკუნმშჭუალეს Line of ed.: 6 და მერმე მარიამსაცა მიყვნეს ჴელნი და ითრევდეს ქუეყანასა განძარცულსა, Line of ed.: 7 უჯეროსა სიტყუასა იტყოდეს მისთჳს, და პირსა მისსა Line of ed.: 8 ჰხედვიდეს ნაშობნი ურწმუნოთანი, ხოლო ვერ იხილეს, არამედ განიბნინეს. Line of ed.: 9 აჰა შენცა ამხილე მათ და არა მოგერჩდეს შენ\".\n\nLine of ed.: 10 7. მას ჟამსა გამოვიდა იოვანე ქალაქით და წარვიდა და ვერვინ იხილა. Line of ed.: 11 და ფილიპე იწყო სიტყუად ებრაელებრ და ჰრქუა: \"მამაო ჩემო, მამაო სიმდიდრეთაო, Line of ed.: 12 რომლისა სახელისაგან ეშინის ყოველთა საუკუნეთა, რომელ-ეგე Line of ed.: 13 ძალ ხარ ყოვლისა, ჭეშმარიტი მსაჯული, რომლისა-იგი სახელი ძალ არს Line of ed.: 14 ერისა. კურთხეულ ხარ უკუნისამდე.","english":"But Mary and John were comforting Philip, that he might be patient, and Philip would not obey the word of John and Mary, but he spoke to those unbelievers who were torturing them and said: \"Stand away from me, I will no longer endure their [treatment], for they have hanged me head-downwards and have mutilated Bartholomew, and then they also laid hands on Mary and dragged her on the plundered ground, they spoke unseemly words about her, and the children of the unbelievers looked upon her face, but they did not see [her], but were scattered. Behold, you also have exposed them, and it should not be a matter of concern for you.\"\n\n7. At that time John went out of the city and departed, and no one saw him. And Philip began to speak in Hebrew and said: \"My father, father of riches, from whose name all the ages tremble, who are the power of all, the true judge, whose name is the power of the people. You are blessed unto eternity.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"ნუგეშინის-სცემდეს","severity":"info","text":"The verb 'comforted' (ნუგეშინის-სცემდეს) is a compound form; the root relates to consolation, reflecting the apostles' pastoral role.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"თავდამოქცევით","severity":"info","text":"The term 'head-downwards' (თავდამოქცევით) describes a specific torture method, possibly inverted crucifixion, echoing traditions about Peter's martyrdom.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ebreaelebri","severity":"info","text":"Philip speaks 'in Hebrew' (ebreaelebri), likely meaning Aramaic or a liturgical language, emphasizing his Jewish identity and authority.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"7. მას ჟამსა","severity":"info","text":"The section number '7' marks a new narrative unit; John's unnoticed departure contrasts with the preceding torture scene, creating a dramatic pause.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"მამაო ჩემო, მამაო სიმდიდრეთაო","severity":"info","text":"Philip's address 'father of riches' (სიმდიდრეთაო) echoes Jewish and Christian liturgical language, possibly influenced by Syriac traditions.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"უკუნმშჭუალეს","severity":"caution","text":"The verb 'mutilated' (უკუნმშჭუალეს) is obscure; the exact nature of Bartholomew's injury is unclear, possibly flaying or dismemberment.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'children of the unbelievers' may be literal or metaphorical; the Georgian text does not specify whether they were actual children or followers.","The location of John's departure is unspecified; 'city' could refer to a specific place or be generic."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":14,"ref":"p14","source":"შენითა ბრძანებითა დამტკიცებულ არიან Line of ed.: 15 ცანი, და ეშინის შენგან ჴელმწიფებათა და ფლობილებათა, რომელ-ეგე Line of ed.: 16 მეუფე ხარ პატივის, რომლისა-იგი ჴელმწიფებაჲ მიიწია მჴეცთა და ზედაცა Line of ed.: 17 უდაბნოჲსათა და დაადგრეს შენ მიერ ნადირნი ველისანი, უფროჲს-ღა ქუეწარმავალნი Line of ed.: 18 ქუეყანისანი შეკრბეს შენ მიერ. ისმინე ჩუენი წინაჲსწარ ვიდრე Line of ed.: 19 თხოვადმდე შენგან, რომელმან მოგუხედე ჩუენ წინაჲსწარ ვიდრე Ms. page: D_224 მიქცევამდე Line of ed.: 20 ჩუენდა შენდა მიმართ, რომელმან იცნი ზრახვანი ჩუენნი, რომელ- Line of ed.: 21 ეგე ყოვლითავე სრულ ხარ. გონებაჲ, რომელ-ეგე უმეტეს მაღალ ხარ დიდებითა, Line of ed.: 22 რომელმან მოგჳპოვენ თავით შენით ყოვლადვე ნათელ, რომლისაგან Line of ed.: 23 გამოჳდეს ყოველნი ტომნი, რომელ-ეგე მღდელთ-მოძღუარი ხარ ყოველთა Line of ed.: 24 მღდელთაჲ, რომელმან ნეფსით მოჰფინე ყოველთა ზედა მოწყალებაჲ შენი Line of ed.: 25 განუზომელი. განაღენ პირი თჳსი ქუეყანამან ამან და შთანთქენინ უღმრთონი Line of ed.: 26 ესე, რომელთა-ესე არა ენებეს სმენაჲ სიტყჳსა მის ჭეშმარიტებისა შენისაჲსა\".","english":"By your command the heavens are established, and they fear your powers and dominions, for you are the lord of honor, whose power reaches the beasts and even those of the wilderness, and by you the wild animals of the field are restrained, and even more the creeping things of the earth are gathered by you. Hear us beforehand, before we ask of you, for you have seen us beforehand, before we turned to you, for you know our thoughts, for you are altogether perfect. Mind, which is higher than all in glory, for you have found by your own head all that is light, from which all tribes have come forth, for you are the high priest of all priests, for you have poured out from your soul your immeasurable mercy upon all. Let this earth open its face and swallow up these godless ones, who did not wish to hear the word of your truth.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"შენითა ბრძანებითა დამტკიცებულ არიან ცანი","severity":"info","text":"The opening phrase asserts that the heavens are established by the addressee's command, a common doxological motif in apocryphal prayers.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"მღდელთ-მოძღუარი","severity":"info","text":"The Georgian term 'mghdelt-modzguari' means 'high priest' or 'chief priest,' used here as a title for the divine addressee, echoing Jewish and Christian high-priestly imagery.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"განაღენ პირი თჳსი ქუეყანამან ამან და შთანთქენინ უღმრთონი","severity":"info","text":"The plea for the earth to open and swallow the godless recalls the fate of Korah's rebellion (Numbers 16:31-33) and similar imprecatory prayers in early Christian apocrypha.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"","severity":"info","text":"This passage is a prayer attributed to Philip, embedded in a narrative of apostolic martyrdom. The Georgian text derives from a lost Greek original, part of the larger 'Acts of Philip' tradition.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The unit shifts from a hymnic address (lines 15-24) to a direct imprecation (lines 25-26), marking a rhetorical climax in Philip's prayer.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"Line of ed.: 15-26","severity":"caution","text":"The Georgian text shows possible scribal errors or lacunae, especially in the transition from the doxology to the curse; the phrase 'before we ask of you' may be a doublet from a liturgical source.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the addressee is not explicitly named; it could be Christ or God the Father. The Georgian 'mghdelt-modzguari' suggests a Christological reading, but the prayer's structure is ambiguous.","The phrase 'by your own head all that is light' is obscure; it may refer to a gnostic or mystical concept of emanation."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":15,"ref":"p15","source":"Line of ed.: 27 და ესე ვითარცა თქუა, მეყსეულად განაღო სიღრმემან პირი თჳსი Line of ed.: 28 და შეიძრა ყოველი იგი ადგილი რომელსა ჯდა მსაჯული იგი ვიდრე ადგილადმდე, Line of ed.: 29 რომელსა იყო ასპიტი იგი. და დაინთქა ყოველი იგი სიმრავლე; და Line of ed.: 30 ქურუმნი იგი, რომელნი ჰმსახურებდეს ასპიტსა მას, დაინთქნეს მათ თანა Line of ed.: 31 სიღრმესა მას. და ეგნეს უძრავად ადგილნი იგი, რომელსა იყვნეს მოციქულნი Line of ed.: 32 იგი და ყოველნი იგი მორწმუნენი, რომელნი იყვნეს მათ თანა, და სახლი Line of ed.: 33 იგი სტაქჳსი და კედელი იგი ბაგინისაჲ მის, რომელსა უკუმშჭუალულ იყო Line of ed.: 34 ბართლომე. დაშთა ნიკანორაცა ებრაელი და ოცდაოთხ ოდენ სხუანი დედანი, Line of ed.: 35 ვლტოლილნი ქმართაგან თჳსთა, და ორმეოცნი ქალწულნი, რომელთა არა Line of ed.: 36 იცოდეს მამაკაცი იგი. ხოლო არა დაინთქნეს Ms. page: D_225 სიღრმესა მას, რომელნი Line of ed.: 37 ბანილ იყვნეს წმიდითა მით ნათლის-ღებითა. და ყოველნი მოქალაქენი შთაჰჴდეს Line of ed.: 38 სიღრმესა მას და იქმნეს ძრვანი დიდ-დიდნი და საშინელნი.","english":"And as he said this, the abyss suddenly opened its mouth, and the entire place where the judge was sitting shook as far as the place where the asp was. And the whole multitude was swallowed up; and the priests who were serving that asp were swallowed up together with them into that abyss. And those places where the apostles were remained unmoved, as well as all the believers who were with them, and the house of Stachys and the wall of his garden, where Bartholomew was bound. Nikanor the Hebrew remained, and twenty-four other women who had fled from their husbands, and forty-two virgins who did not know a man. But those who had been washed by holy baptism were not swallowed up into that abyss. And all the citizens descended into that abyss, and there were great and terrible tremors.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"სიღრმემან","severity":"info","text":"The Georgian term 'sighrmeman' (abyss) recurs as a structural motif, marking the divine judgment that swallows the wicked while sparing the faithful.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ასპიტი","severity":"info","text":"The word 'aspiti' (asp) refers to a venomous snake, likely a symbol of evil or paganism in this apocryphal context.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"ნათლის-ღებითა","severity":"info","text":"The phrase 'natlis-ghebit'a' (holy baptism) indicates that baptism serves as a protective rite, sparing the baptized from destruction—a common theme in early Christian apocrypha.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"Nikanor the Hebrew","severity":"info","text":"Nikanor the Hebrew, who remains unharmed, may parallel figures in other apostolic acts who are spared due to faith or special status.","cites":[{"key":"hollis:alma990072510730203941","label":"Catena in Acta SS. Apostolorum e Cod. Nov. Coll","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/990072510730203941"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"virgins who did not know a man","severity":"info","text":"The mention of forty-two virgins who 'did not know a man' reflects early Christian valorization of virginity as a marker of purity and divine favor.","cites":[{"key":"hollis:alma99153822417603941","label":"Between canonical and apocryphal texts : processes of reception, rewriting, and interpretation in early Judaism and early Christianity","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/99153822417603941"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"and there were great and terrible tremors","severity":"caution","text":"The final clause about 'great and terrible tremors' may be a later addition or a scribal embellishment, as it shifts from narrative to apocalyptic imagery.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'Nikanor the Hebrew' is unclear; he may be a biblical figure or a local tradition.","The precise number of survivors (24 women, 42 virgins) may be symbolic but the significance is not explained in the text."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":16,"ref":"p16","source":"Line of ed.: 39 8. და გამოეცხადა უფალი იესუ ქრისტჱ და ჰრქუა ფილიპეს: \"ჵ ფილიპე, Line of ed.: 40 ვინ დასდვის ჴელი ერქუანსა და ჰხედავნ უკუმართ და ურნატი მისიმცა Line of ed.: 41 მართალ იყო, ანუ ვინ მისცეს სანთელი თჳსი სხუასა და იგი ბნელსა შინამცა Line of ed.: 42 დაშთა, ანუ ვინ დაემკჳდრის სკორეთა ზედა და მისცეს სამკჳდრებელი თჳსი Line of ed.: 43 უცხოთა, ანუ ვინ დაუტევის სამოსელი თჳსი სახლსა შინა და იქცევინ შიშუელი Line of ed.: 1 დღეთა ზამთრისათა, ანუ ვის-მე არა უხარიან სიხარული მოძღურისა Line of ed.: 2 თჳსისაჲ? რამეთუ ეგევითართათჳს აღთქმულ არს სასყიდელი კეთილი, რომელი Line of ed.: 3 ახოვნად განვიდის ღუაწლით შეჭურვილი კეთილად, და არა-მე თანა Line of ed.: 4 წარიღისა სამოსელი თჳსი? ანუ რომელმან მონამან აღავსო ნებაჲ უფლისა Line of ed.: 5 თჳსისაჲ და არა მიუწოდა სიხარულსა თჳსსა, ანუ ვინ-მე რბინ ასპარეზსა და Line of ed.: 6 არა მიიღის ნიჭი ძლევისაჲ? ანუ ვინ-მე წინაჲსწარ განწმიდის სამკაული Line of ed.: 7 თჳსი და მერმე არა შთაიცჳს? ჵ ფილიპე, აჰა ქორწილი ჩემი მზა არს და Line of ed.: 8 ნეტარ არს, რომელი იპოოს მუნ წმიდითა და ბრწყინვალითა Ms. page: D_226 სამოსლითა, Line of ed.: 9 რამეთუ მან დაიდგას გჳრგჳნი იგი მადლისაჲ თავსა მისსა.","english":"And the Lord Jesus Christ appeared and said to Philip: \"O Philip, who lays a hand on the blind and sees the crooked and the unrighteous as if they were righteous? Or who gives his own lamp to another and himself remains in darkness? Or who settles on thorns and gives his own dwelling to strangers? Or who leaves his own garment in the house and goes about in a tattered cloak on winter days? Or who does not rejoice in the joy of his own teacher? For for such as these a good reward is promised, which goes forth readily, adorned with struggle, to the good; and does he not take his own garment with him? Or the servant who fulfills the will of his own lord and does not share in his joy? Or who runs in the arena and does not receive the prize of victory? Or who first purifies his own vessel and then does not enter? O Philip, behold, my wedding feast is ready, and blessed is he who is found there with a pure and shining garment, for he sets that crown of grace upon his head.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage is a theophany and a series of rhetorical questions by Christ to Philip, followed by a parable of the wedding feast. It functions as a moral exhortation within the narrative.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"სკორეთა","severity":"info","text":"Georgian 'სკორეთა' (sk'oreta) means 'thorns', likely a metaphor for hardship or sin. The image of settling on thorns while giving one's dwelling to strangers echoes ascetic renunciation.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"Matthew 22:1-14","severity":"info","text":"The wedding feast imagery (Georgian 'ქორწილი') and the crown of grace recall the parable of the wedding feast in Matthew 22, where the prepared guest is blessed. The crown (Georgian 'გჳრგჳნი') may allude to the crown of life or grace.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The rhetorical questions about giving away one's lamp or garment reflect early Christian ascetic ideals of self-denial and charity, common in apocryphal acts. The 'prize of victory' (Georgian 'ნიჭი ძლევისაჲ') evokes athletic metaphors for martyrdom.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The motif of Christ appearing to instruct an apostle (here Philip) parallels similar theophanies in the Acts of Thomas and Acts of John, where Christ gives cryptic moral teachings.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"","severity":"caution","text":"The Georgian text may contain scribal errors or dialectal forms; for instance, 'უკუმართ' (uk'umart) is obscure and may mean 'crooked' or 'backward'. The English draft interprets it as 'crooked', but the sense is not certain.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the 'blind' and 'crooked' in the first rhetorical question is ambiguous; they may refer to spiritual blindness or moral corruption.","The phrase 'who does not rejoice in the joy of his own teacher' could be read as a rebuke of ingratitude or as a general principle of discipleship."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":17,"ref":"p17","source":"აჰა, პური Line of ed.: 10 ჩემი მზა არს, ხოლო ნეტარ არს ჩინებული იგი, რომელი განმზადებულ იპოოს Line of ed.: 11 ყოვლითავე მისლვად წოდებასა მას მჩინებელისასა. მრავალ არს სამკალი Line of ed.: 12 აგარაკისაჲ და ნეტარ არს მუშაკისა მის, რომელმან შეუძლოს. აჰა Line of ed.: 13 შროშანი ველისაჲ ყუავის და მჴნე მუშაკი იხარებს მას ზედა\". Line of ed.: 14 და ვითარცა ესმა ესე ფილიპეს, მიუგო და ჰრქუა: \"და რად არა Line of ed.: 15 გჳბრანე, უფალო, მოსრვად მტერთა, რომელთა არა ჰნებავს მეუფებაჲ შენი Line of ed.: 16 მათ ზედა? და ესე უწყით, რამეთუ არა შემსგავსებულად და ღირსად მიედვა Line of ed.: 17 სახელი შენი და ზრახვაჲ შენი ყოველსა სოფელსა, რამეთუ ღმრთეებაჲ შენი Line of ed.: 18 უზეშთაეს არს ყოველთა სახელდებულთა ღმრთად. და მე შენ მიერ მოვივლინე Line of ed.: 19 ქალაქსა ამას, რამეთუ არცა გონებასა ჩემსა მოსრულ იყო მოსლვად Line of ed.: 20 აქა, არამედ შენ მომავლინე მე ძლით ჭეშმარიტისა ღმრთეებისა შენისათჳს, Line of ed.: 21 შეტყუებად შეცოდებათა მათთათჳს. და კერპთა მათთა და ეშმაკთა და ყოვლისა Line of ed.: 22 ბილწისა ძალისა მათისა.","english":"Behold, the bread of mine is ready, but blessed is that distinguished one who is found prepared in every way to go to that calling of the distinguished one. Many are the tools of the field, and blessed is that laborer who is able. Behold, the lily of the field blooms, and the skilled laborer rejoices over it.\n\nAnd when Philip heard this, he answered and said: \"And why did you not command me, O Lord, to destroy the enemies who do not desire your dominion over them? And know this, that not in a manner of likeness and worthiness has your name and your design been spread throughout the whole world, for your divinity is above all those named gods. And I was sent by you to this city, for it was not in my mind to come here, but you sent me by the power of your true divinity, to make known their sins. And concerning those idols and demons and all their foul power.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The passage continues the dialogue from the previous passage: Jesus' parabolic sayings are followed by Philip's response, which shifts to a complaint about not being commanded to destroy enemies.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"პური","severity":"info","text":"Georgian 'პური' (bread) is a literal rendering; in context, it may carry Eucharistic overtones, but the text does not explicitly develop this.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"მჩინებელი","severity":"info","text":"Georgian 'მჩინებელი' (distinguished one) likely translates a Greek term such as κλητός (called) or ἐκλεκτός (chosen), reflecting a theme of divine calling.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"Philip's complaint about not being commanded to destroy enemies echoes themes in apocryphal acts where apostles seek divine permission for violent action, but here the response is absent.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The Georgian text is preserved in a single manuscript (Titus edition), with no known direct Greek Vorlage; the passage may reflect a lost Greek original or a Georgian redaction.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"},{"key":"hollis:alma990072510730203941","label":"Catena in Acta SS. Apostolorum e Cod. Nov. Coll","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/990072510730203941"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"","severity":"caution","text":"The Georgian text at line 10–13 is syntactically dense; the translation 'bread of mine is ready' is uncertain, and 'mza' (ready) could also mean 'prepared' in a ritual sense.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The exact referent of 'bread' (puri) is ambiguous: it may be literal or symbolic (Eucharistic).","The phrase 'distinguished one' (mčinebeli) could refer to Christ, a saint, or a generic ideal figure.","Philip's question about destroying enemies is left unanswered in the surviving text, possibly due to a lacuna."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":18,"ref":"p18","source":"და ვითარცა შემოვედით აქა, მუნთქუესვე Line of ed.: 23 ივლტოდეს ეშმაკნი პირისაგან ჩემისა სახელისა შენისათჳს წმიდისა, და ვეშაპნი Line of ed.: 24 განჴმეს და გუელნი ივლტოდეს; და დამშჳდნა ბუნებაჲ მჴეცთაჲ მათ. Line of ed.: 25 Ms. page: D_227 და მათ არა შეიწყნარეს ნათელი შენი, ამისთჳს მეცა ვიზრახე დამდაბლებად Line of ed.: 26 მათდა უგუნურებისა მათისათჳს\". Line of ed.: 27 ჰრქუა მას მჴსნელმან: \"რამეთუ ეგე ხოლო მცნებაჲ ჩემი დაუტევე, დაეყენო Line of ed.: 28 საუკუნეთა მათ კეთილთა ორმეოც წელ და არა იყო ადგილსა მას Line of ed.: 29 განსასუენებელისა შენისასა. აჰა ბართლომესცა ლუკაონას აქუს ნაწილი და Line of ed.: 30 ჯუარს-ეცუას, მუნ, და მარიამ იორდანესა თანა დასხნეს ჴორცნი თჳსნი\".\n\nLine of ed.: 31 9. და შემდგომად სიტყუათა ამათ, მოიქცა უფალი, აღიპყრა მარჯუენჱ Line of ed.: 32 და გამოწერა ჯუარად დიდად ქართა ზედა, რომელი მისწუდებოდა ქუესკნელამდე, Line of ed.: 33 და იყო სავსე ნათლითა, და იყო მოჭედ მსგავსად კიბისა. და ყოველი Line of ed.: 34 სიმრავლჱ დანთქმულთაჲ მათ სიღრმესა მას აღმოჴდა დაკიბულსა მას Line of ed.: 35 ნათლის სახესა ჯუარისასა, და არავინ დაშთა მათგანი სიღრმესა მას, გარნა Line of ed.: 36 მსაჯული იგი ხოლო და ასპიტნი, რომელთა ჰმსახურებდეს.","english":"And as we entered here, immediately the demons fled from before my face because of your holy name, and the serpents withered and the snakes fled; and the nature of those beasts was tamed. And they did not receive your light, therefore I also considered humbling myself because of their folly.\" The Savior said to him: \"Because you abandoned only this commandment of mine, you remained in those good aeons for forty years, and there was no place for your repose. Behold, Bartholomew also has a portion in Lycaonia and was crucified there, and Mary was buried in the Jordan with her own flesh.\"\n\n9. And after these words, the Lord turned, took the right hand, and traced a great cross on the door, which extended down to the abyss, and it was filled with light, and it was fashioned like a ladder. And the entire multitude of those who were swallowed up in that depth came up on that ladder-like form of the cross of light, and none of them remained in that depth, except only that judge and the asps that served him.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"Philip reports that demons, serpents, and snakes fled or withered at the Savior's holy name, and the beasts' nature was tamed.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The Savior rebukes Philip for abandoning a commandment, causing him to remain in good aeons for forty years without a place of repose.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The mention of Bartholomew's portion in Lycaonia and crucifixion there, and Mary's burial in the Jordan, reflects apocryphal traditions about these apostles and Mary.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"Section 9 begins a new episode: the Lord traces a cross on a door, extending to the abyss, filled with light and shaped like a ladder, from which the swallowed multitude emerges except the judge and his asps.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ნათელი","severity":"info","text":"The Georgian term 'ნათეჲ' (light) is used both for the divine light the demons rejected and for the light filling the cross-ladder, a key symbol in this passage.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"","severity":"caution","text":"The Georgian text at line 23 has 'მუნთქუესვე' (immediately) but the English draft omits it; the sense is not affected but the translation is slightly imprecise.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'Mary' buried in the Jordan is ambiguous; it may refer to Mary Magdalene or another Mary, as the text does not specify.","The 'judge' and 'asps' remaining in the depth are not further identified in this passage."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":19,"ref":"p19","source":"Line of ed.: 37 და რაჟამს აღმოჴდა სიმრავლე იგი, მიჰხედეს და იხილეს ფილიპე დამოკიდებული Line of ed.: 38 ეგრეთვე თავდამოქცეული და ეგრეთვე ბართლომე უკუნმშჭუალული Line of ed.: 39 კედელსა ბაგინისასა. იხილეს მარიამიცა, რამეთუ იყო წინანდელსავე Line of ed.: 40 ხატსა. და უფალი ამაღლდა ცად. Line of ed.: 41 და ჰხედვიდეს ფილიპეს და ბართლომეს და მარიამს და ნიკანორას, Line of ed.: 42 ცოლსა მას Ms. page: D_228 მსაჯულისასა, და სტაქუს, რამეთუ დგეს მშჳდობით დიდებისა Line of ed.: 43 მიცემითა ღმრთისა მიმართ შიშითა და ძრწოლითა. Line of ed.: 1 და ყოველი იგი სიმრავლე ღაღადებდა და იტყოდა: \"ერთ არს ღმერთი, Line of ed.: 2 რომლისა სახელსა ქადაგებენ მოციქულნი ესე ჭეშმარიტებით, ერთ არს Line of ed.: 3 ღმერთი, რომელმან მოგავლინნა თქუენ ჴსნად ჩუენდა. აწ შევინანოთ დიდთა Line of ed.: 4 მათ შეცოდებათა მათათჳს, რომელთა შინა ვიყვენით გუშინდელად დღემდე Line of ed.: 5 არაღირსნი საუკუნისა მის ცხორებისა. აწ გურწმენა, რაჟამს ვიხილენით Line of ed.: 6 საკჳრველებანი მისნი\".","english":"And when that multitude came out, they looked and saw Philip hanging head-downwards in the same manner, and Bartholomew likewise turned backwards against the wall of the portico. They also saw Mary, for she was in the same form as before. And the Lord ascended into heaven. And they beheld Philip and Bartholomew and Mary and Nicanora, the wife of the judge, and Stachys, for they stood in the peace of glory, by the gift of God, with fear and trembling. And the whole multitude cried out and said: \"One is God, in whose name these apostles preach truly; one is God, who sent you for our deliverance. Now let us repent of those great sins of ours, in which we have dwelt from yesterday until today, unworthy of that eternal life. Now we are convinced, since we have seen his wonders.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"დამოკიდებული ეგრეთვე თავდამოქცეული","severity":"info","text":"Philip is seen hanging head-downwards, a posture of humiliation or punishment, consistent with earlier narrative cues.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"უკუნმშჭუალული","severity":"info","text":"Bartholomew is described as 'turned backwards' against the wall, mirroring Philip's inverted position.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"და უფალი ამაღლდა ცად","severity":"info","text":"The Lord's ascension marks a narrative transition from miraculous display to the crowd's response.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ერთ არს ღმერთი","severity":"info","text":"The crowd's acclamation 'One is God' echoes monotheistic confessions common in early Christian apocrypha.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ნიკანორა, ცოლსა მსაჯულისასა","severity":"info","text":"Nicanora, the judge's wife, appears only here in this episode; her inclusion may reflect local tradition or a lost source.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"სტაქუს","severity":"info","text":"Stachys is a minor figure; the name appears in other apostolic lists, possibly a conflation with the Stachys of Rom 16:9.","cites":[{"key":"hollis:alma990072510730203941","label":"Catena in Acta SS. Apostolorum e Cod. Nov. Coll","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/990072510730203941"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'უკუნმშჭუალული' (turned backwards) could mean physically twisted or spiritually reversed; the reading taken is physical posture.","The identity of 'Stachys' is uncertain; he may be a local convert or a known companion."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":20,"ref":"p20","source":"და რომელნიმე მათგანნი დაირეცნეს ქუეყანასა ზედა Line of ed.: 7 და თაყუანის-სცეს, რომელთამე მოიდრიკნეს თავნი თჳსნი და მუჴლ-დადგმით Line of ed.: 8 ილოცვიდეს და ითხოვდეს, და ზოგნი იგი განიზრახვიდეს სივლტოლად და Line of ed.: 9 იტყოდეს: \"ნუუკუე მერმეცა ძრვაჲ იყოს მსგავსად წარსრულისა მის\".\n\nLine of ed.: 10 10. და ფილიპე აღყო ჴელი თჳსი ვიდრე-იგი დამოეკიდა თავდამოქცევით Line of ed.: 11 და ჰრქუა: \"კაცნო, მკჳდრნო ამის ქალაქისანო, ისმინეთ სიტყუათა ჩემთაჲ, Line of ed.: 12 რომელ მეგულების სიტყუად თქუენდა, ვითარცა-ესე დამოკიდებულ ვარ და Line of ed.: 13 თავდამოქცევით, ისწავეთ რავდენ-რაჲ არიან ძლიერებანი ღმრთისანი და Line of ed.: 14 საკჳრველებანი მისნი, რომელ იხილენით. უწყით, რამეთუ ძრვასა მას Line of ed.: 15 წარწყმდა ყოველი ესე ქალაქი თქუენი, გარნა სახლი იგი ოდეს სტაქჳსი Line of ed.: 16 არა წარწყმდა და არა შთაჴდა სიღრმესა მას. Ms. page: D_229 და რაჲსათჳს-მე არა Line of ed.: 17 დაინთქა, არამედ განცხადებულ არს? ამისთჳს, რამეთუ ჰრწმენა ჭეშმარიტი Line of ed.: 18 ღმერთი და შეიწყნარა მონანი მისნი\".","english":"And some of them fell to the ground and prostrated themselves, while others bowed their heads and prayed on bended knee, beseeching; and some of them considered fleeing and said: \"Let there not again be a trembling like the one that has passed.\"\n\n10. And Philip raised his hand, for he was hanging head-downwards, and said: \"Men, inhabitants of this city, hear my words, which I am able to speak to you, while I am thus suspended and head-downwards. Learn how great are the powers of God and his wonders, which you have seen. Know that in that trembling, this entire city of yours perished, except that house of Stachys did not perish and did not sink into that abyss. And why was it not swallowed up, but rather stands revealed? For this reason: because it believed in the true God and received his servants.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"და რომელნიმე მათგანნი დაირეცნეს ქუეყანასა ზედა","severity":"info","text":"The Georgian describes some falling to the ground and prostrating, while others bow and pray on bended knee, contrasting with those who consider fleeing.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ძრვაჲ","severity":"info","text":"The Georgian term 'ძრვაჲ' (dzrway) means 'trembling' or 'quake', referring to the catastrophic event that destroyed the city, as in the previous passage.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ნუუკუე მერმეცა ძრვაჲ იყოს","severity":"info","text":"The fear of a repeated trembling echoes Old Testament theophanies (e.g., Exodus 19:18) where divine power causes earthquakes, a common motif in apocryphal acts.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"სტაქჳსი","severity":"info","text":"Stachys is a figure in the apocryphal Acts of Philip, traditionally identified as a convert and companion of the apostle; his house surviving the catastrophe symbolizes divine favor.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"10. და ფილიპე აღყო ჴელი","severity":"info","text":"The passage is numbered 10 in the Georgian manuscript, marking a new section where Philip addresses the crowd while suspended head-downwards, a posture of humiliation and teaching.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"ჭეშმარიტი ღმერთი","severity":"info","text":"The phrase 'true God' reflects the anti-pagan polemic common in Georgian apocryphal texts, emphasizing Christian monotheism over local cults.","cites":[{"key":"hollis:alma990072510730203941","label":"Catena in Acta SS. Apostolorum e Cod. Nov. Coll","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/990072510730203941"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The Georgian text does not specify whether the 'trembling' is a literal earthquake or a divine sign; the translation assumes a physical quake.","The identity of 'some' who consider fleeing is ambiguous; it may refer to a subset of the crowd or to the apostles' opponents."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":21,"ref":"p21","source":"Line of ed.: 19 და რომელნიმე მათგანნი მირბიოდეს, რაჲთამცა გარდამოჰჴსნეს ფილიპე, Line of ed.: 20 ხოლო მან ჰრქუა მათ: \" კაცნო, ძმანო, რომელნი განჰნათლდით უფლისა მიერ, Line of ed.: 21 ისმინეთ სიტყუათაჲ ამათ, რომელ მეგულების სიტყუად თქუენდა. უწყით Line of ed.: 22 თქუენ ყოველთა, რამეთუ არა მოვედ ქალაქსა ამას ვაჭრობად, ვითარმცა Line of ed.: 23 შე-რაჲმე-ვიძინე, და არცა ჴორციელად საქმისათჳს, და არცა მოვედ ნეფსით Line of ed.: 24 ჩემით, არამედ ნებითა მით უფლისა ჩემისა იესუ ქრისტჱსითა, რომელმან Line of ed.: 25 იჴსნა ყოველი სოფელი; მან მომავლინა მე ქალაქსა ამას, რომელსა დამოკიდებულ Line of ed.: 26 ვარ მე თავდაქცევით. აწ ნუ შესძრწუნდებით, რამეთუ დამომკიდეთ Line of ed.: 27 მე თავდაქცევით, რამეთუ სახჱ არს ესე წინანდელისა მის კაცისაჲ, რომელი-იგი Line of ed.: 28 შთავარდა თავდაქცევით ყოვლისაგან. აწ აღვავსებ სიტყუასა მას, Line of ed.: 29 რომელი ითქუა თქუენდა მიმართ ზრახვით ქველის მოქმედისაგან ღმრთისა Line of ed.: 30 ჩუენისა. არა თუ გარდააქციოთ ზესკნელი იგი ქუესკნელად და ქუესკნელი Line of ed.: 31 ზესკნელად, და მარჯუენე მარცხენედ და მარცხენე მარჯუენედ, და შეურაცხი Line of ed.: 32 ვითარცა პატიოსანი, და არა თუ ჰყოთ ყოველი ესე სახჱ სასუფეველისა Line of ed.: 33 მისთჳს ცათაჲსა, ვერ შეხჳდეთ მას.","english":"And some of them ran, hoping to rescue Philip. But he said to them: \"Men, brothers, who were baptized by the Lord, hear these words which I intend to speak to you. Know all of you that I did not come to this city for trade, as if I had come to rest, nor for the sake of fleshly matters, nor did I come by my own will, but by the will of my Lord Jesus Christ, who redeemed the whole world; He sent me to this city, to which I am bound by hanging. Now do not be terrified, for I am hung by hanging, for this is the image of that former man who fell from everything by hanging. Now I will complete that word which was spoken to you by the contemplation of our God, the benefactor. Unless you turn the upper into the lower and the lower into the upper, and the right into the left and the left into the right, and the dishonored as honored, and unless you do all this for the sake of the kingdom of heaven, you cannot enter it.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"თავდაქცევით","severity":"info","text":"The Georgian term 'თავდაქცევით' (t'avdak'cevit') means 'by hanging' or 'head-downwards,' emphasizing the inverted posture of Philip, which is a central image in this passage.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ზრახვით","severity":"info","text":"The word 'ზრახვით' (zraxvit') is translated as 'contemplation' in the English draft, but it can also mean 'intention' or 'design,' reflecting the divine plan of the benefactor.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ყოველი სოფელი","severity":"info","text":"The phrase 'ყოველი სოფელი' (q'oveli sop'eli) meaning 'the whole world' echoes New Testament language of universal redemption, as in John 3:16, though not a direct quotation.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"external","lemma":"თავდაქცევით","severity":"info","text":"The motif of hanging head-downwards is reminiscent of the apostle Peter's crucifixion upside-down, a common trope in apocryphal acts, symbolizing humility and reversal of worldly order.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"აღვავსებ","severity":"info","text":"The verb 'აღვავსებ' (agvavseb) meaning 'I will complete' signals a rhetorical climax, as Philip promises to finish the earlier prophetic word, structuring the speech as a fulfillment narrative.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"external","lemma":"ქველის მოქმედისაგან","severity":"info","text":"The phrase 'ქველის მოქმედისაგან' (k'velis mokmedisagan) meaning 'from the benefactor' reflects a Georgian theological term for God, common in patristic and liturgical texts, indicating the passage's integration into local Christian tradition.","cites":[{"key":"hollis:alma990072510730203941","label":"Catena in Acta SS. Apostolorum e Cod. Nov. Coll","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/990072510730203941"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'თავდაქცევით' could be interpreted as either 'by hanging' or 'head-downwards,' but the context of Philip's inverted position supports the latter. The reference to 'that former man' (line 27) is ambiguous: it may allude to Adam's fall or to a specific figure in the apocryphal tradition."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":22,"ref":"p22","source":"იგი სახჱ მაქუს მე მსგავსად დასაბამით Line of ed.: 34 ყოფილისა მის კაცისა. და აწ, ძმანო ჩემნო, Ms. page: D_230 მემსგავსენით მე, დაფარულსა Line of ed.: 35 მას სახესა, რამეთუ ცვალებულ არს ყოველი ესე სოფელი. და ყოველი, Line of ed.: 36 რომელი იშუებს ამას შინა, დაიქციის თავი და იშუებს. და არა არნ Line of ed.: 37 მის თანა ზეცისა ნათელი და არს მარადის დავიწყებულ. ხოლო აწ თქუენ, Line of ed.: 38 რომელთა-ეგე მოიღეთ და გაქუს ზეცისა ეგე დიდებაჲ და სანატრელობაჲ Line of ed.: 39 იგი ჭეშმარიტისა მის ნათლისაჲ, ნუ იყოფით ურწმუნო დღეს-დღითგან, არამედ Line of ed.: 40 იყვენით მორწმუნე და შეუნდობდით ურთიერთას. რამეთუ მე დავეყენე Line of ed.: 41 ჭეშმარიტისა მის განსასუენებელისა, რამეთუ მიგაგე მისაგებელი, რომელნი-ეგე Line of ed.: 42 მტანჯევდით მე, და შევამთხჳე საცთური ჩემსა ამას სიწრფოებასა. და Line of ed.: 43 აწ ჴელითა თქუენითა მივალ სიმაღლეთა. ნუ შეზრუნდებით, რამეთუ განვალ Line of ed.: 1 მე ჴორცთა ამათგან. არამედ უფროჲს მხიარულ იყვენით, რამეთუ Line of ed.: 2 განგაშორენ სამკჳდრებელსა ვეშაპისასა, რომელი სტანჯავს ყოველსა სოფელსა, Line of ed.: 3 რომელი ცოდავს მისა მიმართ\".","english":"He is the name of Macus, like me from the beginning of that man. And now, my brothers, imitate me, that hidden form, for all this world is changeable. And everything that rejoices in it turns and rejoices in itself. And the light of heaven is not with it, and it is always forgotten. But now you, who have received and have that glory of heaven and that blessedness of the true light, do not be unbelieving from day to day, but be believing and forgive one another. For I have stood for that true resting place, for I have found the receiver, those who tormented me, and I have brought deception into this my sincerity. And now by your hands I go to the heights. Do not be troubled, for I am departing from these flesh. But rather be joyful, for I have separated you from the dwelling of the whale, which torments the whole world, which sins against it.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"მაქუს","severity":"info","text":"The Georgian 'მაქუს' (Mak'us) likely represents a proper name or title, possibly a corruption or variant of a Greek or Coptic term. Its exact referent is unclear.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ვეშაპისა","severity":"info","text":"The 'dwelling of the whale' (ვეშაპისა) evokes a cosmic or mythological beast, common in apocryphal and apocalyptic literature as a symbol of evil or chaos.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage is a speech by Philip, continuing the narrative from the previous passage. It shifts from exhortation to a declaration of departure and spiritual victory.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"სახჱ მაქუს","severity":"caution","text":"The phrase 'სახჱ მაქუს' (the name of Macus) is obscure; the Georgian text may be corrupt or reflect a lost original. The English draft's rendering is tentative.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The exhortation to imitate a 'hidden form' and the contrast between earthly changeability and heavenly light echo Pauline themes (e.g., 2 Cor 4:6, Phil 3:21) but no direct quotation is present.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage is preserved only in the Georgian tradition (Titus edition). Its Coptic Vorlage is lost, and the text shows signs of adaptation or translation error.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'Macus' is uncertain; it may be a proper name, a title, or a corruption.","The phrase 'I have brought deception into this my sincerity' is paradoxical and may reflect a textual corruption or a deliberate rhetorical device.","The 'dwelling of the whale' is not clearly identified in known apocryphal traditions."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":23,"ref":"p23","source":"Line of ed.: 4 და ესე ვითარცა წართქუა ფილიპე, მიხედა კრებულსა მას, რომელიიგი Line of ed.: 5 გარე-მოადგა, და ჰრქუა: \"თქუენ გეტყჳ, რომელნი-ეგე მოიქეცით მკუდრეთით Line of ed.: 6 და ჯოჯოხეთით და საშინელისა მისგან სიღრმისა, რომელნი-ეგე Line of ed.: 7 ნათლისა ჯუარმან მან აღმოგიყვანნა მრავლითა მით ქველის მოქმედებითა Line of ed.: 8 მამისა, ძისა და სულისა წმიდისაჲთა. იგი ღმერთ იყო და კაც იქმნა ჩუენთჳს, Line of ed.: 9 Ms. page: D_231 უკვდავი იყო და თავს-იდვა სიკუდილი ჩუენთჳს, და სიკუდილითა მით Line of ed.: 10 მისითა აღადგინნა მკუდარნი. გამოუჩინებელ იყო და ჴორცნი შეისხნა, რაჲთა Line of ed.: 11 შეატყუას ჴორცი ესე ცოდვისაჲ, დიდ იყო -- დამცირდა, რაჲთა აღზარდოს Line of ed.: 12 ჩუენი ესე სიმცირე და აღიყვანოს თჳსსა მას სიმდიდრესა. იგი იყო, Line of ed.: 13 რომელსა აქუნდა ყოველი სიტკბოებაჲ. და ჰნერწყუვიდეს მას და დაითმინა, Line of ed.: 14 რაჲთა მოაქცინეს განმწარებულნი სიტკბოებად. აწ განიცადეთ იგი, (ნუ) Line of ed.: 15 დაუტევებთ, და მან მოგცეს ცხორებაჲ საუკუნოჲ, ამენ\".","english":"And when Philip had said this, he looked at the assembly that stood around him and said: \"I speak to you who have turned back from the dead, from hell, and from that terrible abyss, whom that cross of light has raised up through the great beneficence of the Father, the Son, and the Holy Spirit. He was God and became man for us; he was immortal and took upon himself death for us, and by that death of his he raised the dead. He was invisible and put on flesh, so that he might deceive this flesh of sin; he was great and humbled himself, so that he might raise up our lowliness and elevate it to his own greatness. He was the one who possessed all sweetness, and they reviled him, and he endured, so that he might turn the embittered to sweetness. Now, recognize him; do not abandon him, and he will give you eternal life. Amen.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"Philip's speech shifts from addressing the assembly directly to a theological exposition of Christ's paradoxical nature, culminating in an exhortation. The passage is a homiletic unit within the larger narrative.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ნათლისა ჯუარმან","severity":"info","text":"The phrase 'cross of light' (ნათლისა ჯუარმან) is a distinctive image in apocryphal and gnostic traditions, symbolizing the instrument of salvation and illumination. It appears in the Coptic Acts of Philip and other texts.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The description of Christ as 'God and became man' and 'immortal and took upon himself death' echoes the Nicene Creed and patristic paradoxes, but the specific phrasing 'deceive this flesh of sin' is non-canonical, reflecting encratite or gnostic influence.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The reference to 'turning back from the dead, from hell, and from that terrible abyss' suggests a baptismal or initiatory context, where converts are seen as rescued from the underworld. This aligns with the apocryphal Acts' emphasis on spiritual rebirth.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The Georgian version of this passage, preserved in the TITUS edition, shows the adaptation of a Coptic original into the Georgian ecclesiastical tradition, likely through a Greek intermediary. The homiletic style reflects later liturgical use.","cites":[{"key":"hollis:alma990072510730203941","label":"Catena in Acta SS. Apostolorum e Cod. Nov. Coll","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/990072510730203941"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"","severity":"caution","text":"The Georgian text at line 14 includes '(ნუ)' in parentheses, indicating a scribal insertion or uncertainty. The English draft omits this, but it may represent a negative particle or a marginal note, affecting the interpretation of the exhortation.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'cross of light' may be a literal translation of a Coptic term or a theological metaphor; its exact referent is unclear.","The parenthetical '(ნუ)' in line 14 is ambiguous: it could be a scribal correction, a negation, or a marginal gloss."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":24,"ref":"p24","source":"Line of ed.: 16 11. და რაჟამს აღასრულა მათდა მიმართ აღთქმული იგი და ჰრქუა: \"გარდამოჰჴსენით Line of ed.: 17 ბართლომე\"! და მათ გარდამოჰჴსნეს ადრე-ადრე. და ჰრქუა მას Line of ed.: 18 ფილიპე: \"ბართლომე, ძმაო ჩემო ქრისტეს მიმართ, უწყი შენ, რამეთუ უფალმან Line of ed.: 19 მოგავლინა შენ ჩემ თანა ქალაქსა ამას და მეზიარე შენ ყოველთა ჭირთა Line of ed.: 20 ჩემთა, შენ და მარიამ. ხოლო მე, ვითარცა მეუწყა უფლისაგან ჯმნაჲ შენი Line of ed.: 21 ლუკიონს, და მარიამისი -- ბრძანებულ არს იორდანესა მდინარესა. და აწ გამცნებ Line of ed.: 22 თქუენ შემდგომად ჯმნისა ჩემისა ჴორცთაგან, მშჳდობაჲ თქუენი დაამკჳდრეთ Line of ed.: 23 სახლსა მას სტაქჳსსა, ვითარცა-იგი უფალმან თჳსი იგი მშჳდობაჲ Line of ed.: 24 დაამკჳდრა ქალაქსა მას. იყვნენ ყოველნი ქალწულნი სალხსა მისსა მარხვით Line of ed.: 25 ყოველსა დღესა, და ნუ განეშორებით Ms. page: D_232 ურთიერთას. და მი-თუ-ვიდიან Line of ed.: 26 ხილვად სნეულთა, ორ-ორიმცა მივა სლვითა სიმდაბლისაჲთა; ნუმცა არს Line of ed.: 27 მათი ჭაბუკთა მიმართ მიხედვაჲ, რაჲთა არა განცადნეს იგინი ეშმაკმან. Line of ed.: 28 რამეთუ გუელი იგი შეეპარა ევას და ეგრეთ მის გამო ყო დამჴობაჲ იგი მისი Line of ed.: 29 სიკუდიდ.","english":"And when he had fulfilled that which was promised to them, he said: \"Unbind Bartholomew!\" And they unbinded him quickly. And Philip said to him: \"Bartholomew, my brother in Christ, know that the Lord sent you with me to this city, and you were a partaker of all my labors, you and Mary. But as for me, as it was announced to me by the Lord, your burial is in Lycia, and Mary's is ordained at the river Jordan. And now I command you: after my departure from the flesh, establish your peace in that house of Stachys, just as the Lord established his peace in that city. Let all the virgins be in that house with fasting every day, and do not separate from one another. And if they go to visit the sick, let them go two by two with humility; let there be no looking upon young men by them, lest the devil tempt them. For the serpent crept in upon Eve, and thus because of him her destruction from death was wrought.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ლუკიონს","severity":"info","text":"The toponym 'Lukion' is a Georgian rendering of Lycia, a region in Asia Minor. This aligns with later traditions placing Bartholomew's martyrdom in Lycia.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"გუელი იგი შეეპარა ევას","severity":"info","text":"The reference to the serpent creeping in upon Eve alludes to Genesis 3, but the phrasing 'crept in' (შეეპარა) echoes a common patristic trope rather than a direct biblical citation.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"სტაქჳსსა","severity":"info","text":"Stachys is a figure known from Romans 16:9 as a companion of Paul, but here he appears as a local householder in the apocryphal tradition, possibly reflecting a conflation of apostolic circles.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"დაამკჳდრეთ","severity":"info","text":"Philip's command to 'establish peace' in Stachys's house mirrors the earlier description of Christ establishing peace in the city, creating a parallel between apostolic and divine authority.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"სიკუდიდ","severity":"caution","text":"The final phrase 'her destruction from death' is ambiguous: it may mean Eve's sin caused death, or that her redemption from death was undone. The Georgian syntax is compressed.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'her destruction from death' (დამჴობაჲ იგი მისი სიკუდიდ) is syntactically ambiguous: it could mean 'her destruction from death' (i.e., death was the result) or 'her destruction from death' (i.e., she was destroyed by death). The reading taken follows the English draft's interpretation that the serpent caused her ruin from death (i.e., brought about her mortality).","The identity of 'Mary' is not specified; she could be Mary Magdalene or the Virgin Mary, but the context of burial at the Jordan suggests a tradition about Mary Magdalene."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":25,"ref":"p25","source":"ეგრეცა ამას ჟამსა იყოს, რამეთუ შემდგომად განსლვისა ჩემისა Line of ed.: 30 ჴორცთაგან იყოს მრავალი გულის თქუმაჲ, და მრავალთა მამათა და მრავალთა Line of ed.: 31 დედათა დაუტეონ საქმე საქალობისაჲ და შედგენ ქალწულებასა, და ვერ Line of ed.: 32 ეცნას ყოვლადვე სახე ქალწულებისაჲ, რომელ აქუს ბეჭედი დიდებული. მრავალნი Line of ed.: 33 იყვნენ გამოჩინებულ სიტყჳთ ხოლო და არა ძალითა საქმისაჲთა. Line of ed.: 34 და ქალწულ იყვნენ ჴორცითა თჳსითა, ხოლო ცოდვიდენ გულთა შინა მათსა. Line of ed.: 35 და ცოდვაჲ თუალთა მათთაჲ განმრავლდეს ვითარცა ნაღუარევი. განამრავლონ Line of ed.: 36 სმენაჲ დამორჩილებით, რაჲცა-იგი სათნო უჩნდეს, და დაივიწყონ მახარებელისა Line of ed.: 37 მის სიტყუაჲ, და აღივსოს გული მათი ამაოებითა ამპარტავანებად, Line of ed.: 38 და დაივიწყონ წმიდაჲ იგი მცნებაჲ და შეურაცხ-ყონ იგი. გულარძნილ Line of ed.: 39 იყოს ნათესავი იგი, ხოლო ნეტარ იყოს იგი, რომელ კრძალულ იყოს და Line of ed.: 40 რომელი განერგეს საუნჯეთა თჳსთა, რამეთუ მან პოოს განსასუენებელი შემდგომად Line of ed.: 41 სიკუდილისა.","english":"And at this time it shall be, that after my departure from the flesh, there shall be much lamentation, and many fathers and many mothers shall abandon the work of marriage and enter into virginity, and they shall not know at all the form of virginity, which has a glorious seal. Many shall be manifest in word only and not in the power of deed. And they shall be virgins in their flesh, but they shall sin in their hearts. And the sin of their eyes shall multiply like a flood. They shall multiply hearing with submission, as it pleases them, and they shall forget the word of that evangelist, and their heart shall be filled with vanity for the sake of pride, and they shall forget that holy commandment and despise it. That generation shall be wretched, but blessed shall be that one who is cautious and who has planted his treasures, for he shall find a resting place after death.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"ეგრეცა ამას ჟამსა იყოს","severity":"info","text":"The Georgian phrase 'at this time it shall be' introduces a prophetic passage, continuing Philip's speech about future events after his death.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ქალწულება","severity":"info","text":"The term 'virginity' (ქალწულება) is central; the text contrasts physical virginity with inner sin, echoing ascetic ideals in early Christian apocrypha.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"მახარებელისა მის სიტყუაჲ","severity":"info","text":"The phrase 'the word of that evangelist' likely refers to a specific gospel passage, possibly Matthew 19:11-12 on virginity, but the reference is ambiguous.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"external","lemma":"","severity":"info","text":"This passage reflects 4th-5th century debates on asceticism, where virginity was idealized but hypocrisy condemned, as seen in works like the Acts of Thomas.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The passage is a prophetic monologue by Philip, shifting from narrative to exhortation, typical of apocryphal acts where apostles deliver final teachings.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ნაღუარევი","severity":"caution","text":"The Georgian 'ნაღუარევი' (flood) may be a scribal error or variant; the Coptic Vorlage might have had a different metaphor, but the Georgian text is consistent.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'that evangelist' is unclear; it may refer to a specific gospel writer or a general apostolic teaching.","The phrase 'planted his treasures' is metaphorical; its exact meaning in context (spiritual vs. material wealth) is ambiguous."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":26,"ref":"p26","source":"Line of ed.: 42 12. Ms. page: დ_233 არა-მე უწყია, ჵ ბართლომე, რამეთუ სიტყუაჲ უფლისაჲ მეცნიერებაჲ Line of ed.: 43 ცხორება არს ჩუენდა. რამეთუ გუასწავებდა და გუეტყოდა ჩუენ, Line of ed.: 1 რაჟამს-იგი უსრულე ვიყვენით. ვითარმედ: ყოველი, რომელი ჰხედვიდეს Line of ed.: 2 გულის თქუმითა გულსა შიდა, ისიძვოს მის თანა. ამისთჳს ძმაჲ იგი ჩუენი Line of ed.: 3 იოვანე ივლტოდა ყოველთაგან ადგილთა, სადა დედაკაცი იყო. ეგრეცა პეტრეს Line of ed.: 4 უბრკუმა ასულისა მის თჳსისათჳს, ილოცა უფლისა მიმართ და ნახევარდაჴსნილ Line of ed.: 5 იქმნა ასული იგი მისი მიხედვისა მისთჳს თუალთაჲსა. ჰხედავა, Line of ed.: 6 ძმაო, რამეთუ გამოცდილი ხედვაჲ ცოდვად შერაცხილ არს და დასაბამი Line of ed.: 7 ცოდვისაჲ იქმნა ხედვისაგან თუალთაჲსა, ვითარცა წერილ არს: მიჰხედა ევა Line of ed.: 8 და იხილა ხე იგი, რამეთუ სათნო იყო თუალითა ხილვად და ტკბილ გემოჲ Line of ed.: 9 ხილვად? ჰხედავა, რამეთუ სიძვაჲ განცდითა თუალთაჲთა არს, რამეთუ ესე Line of ed.: 10 არიან, რომელნი შეიტყუვიან გულსა? ვითარცა ხჱ-ღა მოეკუეთის და ძირი Line of ed.: 11 იგი თუ დაშთის, მერმე აღმო-ვე-სცენდის, ეგრეცა გულის თქუმაჲ, არა თუ Line of ed.: 12 ძირითურთ ვინმე აღმოჰფხურეს, მერმე აღ-ვეღა-ტყდეს.","english":"I did not know, O Bartholomew, that the word of the Lord is knowledge of life for us. For he taught us and spoke to us when we were still imperfect, saying: ‘Everyone who looks with desire into the heart, let him be joined with it.’ For this reason our brother John fled from all places where a woman was. Likewise Peter, because of his daughter’s affliction, prayed to the Lord, and his daughter became half-paralyzed because of his looking with the eyes. Do you see, brother, that deliberate looking is accounted as sin, and the beginning of sin came from looking with the eyes, as it is written: Eve looked and saw the tree, for it was pleasing to the eyes to see and sweet to taste? Do you see that fornication is by the experience of the eyes, for these are they that enter the heart? Just as if a tree is cut down but its root remains, it later sprouts again, so desire, if someone does not uproot it entirely, later breaks forth again.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"სიტყუაჲ უფლისაჲ მეცნიერებაჲ ცხორება არს","severity":"info","text":"The phrase 'the word of the Lord is knowledge of life' presents a sapiential claim about the Lord's teaching as a source of salvific knowledge, echoing themes in early Christian ascetic literature.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"Eve looked and saw the tree","severity":"info","text":"The reference to Eve looking at the tree alludes to Genesis 3:6, where Eve sees that the tree is good for food. The Georgian text interprets this as the origin of sin through visual desire.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"Peter's daughter became half-paralyzed","severity":"info","text":"The story of Peter's daughter being half-paralyzed due to his gaze is not canonical but appears in apocryphal traditions, such as the Acts of Peter, where Peter's prayer causes his daughter's paralysis to prevent her beauty from causing sin.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"John fled from places where a woman was","severity":"info","text":"John's flight from women parallels ascetic traditions in the Acts of John, where John avoids women to maintain purity, reflecting encratite ideals common in apocryphal acts.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"Just as if a tree is cut down but its root remains","severity":"info","text":"The tree-root metaphor concludes the passage, reinforcing the argument that desire persists unless fully eradicated, a rhetorical device typical of parenetic discourse in early Christian literature.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ნახევარდაჴსნილ","severity":"caution","text":"The Georgian term 'ნახევარდაჴსნილ' (half-paralyzed) is ambiguous; it may mean 'half-crippled' or 'half-destroyed.' The English draft renders it as 'half-paralyzed,' but the exact condition is uncertain.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the speaker (likely Andrew or another apostle addressing Bartholomew) is not explicit in this passage.","The phrase 'everyone who looks with desire into the heart' is ambiguous: it may mean looking into another's heart or one's own heart with desire."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":27,"ref":"p27","source":"რამეთუ მას ჟამსა Line of ed.: 13 თუალნი იგი დამტკიცებულ არიედ, გული ჰხედავნ, და ხილვაჲ Ms. page: D_234 იგი Line of ed.: 14 თუალთაჲ გულმან მიიტაცის და ყოველნი ჴორცნი განივსნიან გულის თქუმითა, Line of ed.: 15 რომელ არს ვითარცა საქმარი, და ეგრეთ აღესრულის ცოდვაჲ იგი. Line of ed.: 16 ამისთჳს, ჵ ბართლომე, ყოველსა ეკლესიასა, სადა აღაშენებდე, ყოველთა Line of ed.: 17 ადგილთა განწვალე საშუვალ განტიხრვით ურთიერთას, რაჲთა არა დაბნელდენ Line of ed.: 18 ლოცვანი ახალ-ნერგთანი ხედვითა თუალთაჲთა. და მერმე სასმენელნიცა Line of ed.: 19 იგი ქალწულთანი იყვნენ წმიდა და თჳს-თჳსმცა არს სასუენებელი მათი, Line of ed.: 20 და თუ ვიდოდიან, ორ-ორიმცა ვალს, სლვანი და სახენიმცა მათნი წესსა ქუეშე Line of ed.: 21 არიან, რაჲთა შინაგანიცა მათი სწორ იყოს შრომისა მათისა, და სასყიდელი Line of ed.: 22 მათი იპოოს წინაშე უფლისა. ვითარცა ჭურჭელი, სარწყული ცუდი, Line of ed.: 23 დადგმული ზედა ცეცხლსა, არა განერის, არამედ განტყდის, ეგრეცა შრომაჲ Line of ed.: 24 ქალწულებისაჲ წარწყმდის, არა თუ კრძალულ იყოს გარეცა თჳსა. აწ Line of ed.: 25 შენ ამცენ ყოველთა სიწმიდისათჳს\".","english":"For at that time the eyes were established, the heart sees, and the vision of the eyes is seized by the heart, and all the flesh is filled with the utterance of the heart, which is like a deed, and thus that sin is accomplished. Therefore, O Bartholomew, in every church where you build, at all places, set apart the virgins with a separate partition from one another, so that the prayers of the newly planted may not be darkened by the sight of the eyes. And also the ears of the virgins shall be pure, and each has her own dwelling; and if they go out, they go two by two, and their walks and their faces are under a rule, so that their inner state may be equal to their labor, and their reward may be found before the Lord. Just as a vessel, a useless watering pot, placed upon fire does not escape but breaks, so the labor of virginity perishes if it is not guarded externally. Now you have heard concerning all purity.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"თუალნი იგი დამტკიცებულ არიედ, გული ჰხედავნ","severity":"info","text":"The Georgian text states that the eyes are 'established' (i.e., fixed or confirmed) and the heart sees, a reversal of the usual sensory hierarchy.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"საქმარი","severity":"info","text":"The Georgian word 'საქმარი' (sakmari) means 'deed' or 'action', here used to describe the heart's utterance as equivalent to a sinful act.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"განტიხრვით","severity":"info","text":"The instruction to separate virgins with a partition (განტიხრვით) reflects early monastic and ascetic practices of physical segregation to prevent temptation.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"ვითარცა ჭურჭელი, სარწყული ცუდი","severity":"info","text":"The simile of a useless watering pot breaking on fire serves as a concluding metaphor for the fragility of virginity without external guarding.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"ჵ ბართლომე","severity":"info","text":"The direct address to Bartholomew situates this passage within the apocryphal tradition of apostolic instructions, likely part of a larger Georgian compilation.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"ახალ-ნერგთანი","severity":"caution","text":"The term 'ახალ-ნერგთანი' (newly planted) is ambiguous: it may refer to newly baptized or young virgins; the translation 'newly planted' is literal but uncertain.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'ახალ-ნერგთანი' could mean 'newly planted' (as in young converts) or 'newly sprouted' (as in novices); the reading taken is 'newly planted' following the English draft.","The clause 'თუალნი იგი დამტკიცებულ არიედ' may imply the eyes are 'fixed' in a sinful gaze or 'established' in a neutral sense; the reading taken is 'established' as per the English draft."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":28,"ref":"p28","source":"Line of ed.: 26 13. ჰრქუა ბართლომე ფილიპეს: \"ისმინე ჩემი და მიგიგო შენ, რაჲსა ჟამსა Line of ed.: 27 მას, რომელსა ჩუენ თანა იყო მჴსნელი, არა განგუაშორნა ქალწულთაგან Line of ed.: 28 ვიდრე დღედ ერთადმდეცა?\" ჰრქუა მას ფილიპე: \"არა უწყია, Ms. page: D_235 რაჟამს Line of ed.: 29 გამობრწყინდის მზჱ, ყოველი სოფელი სავსე არნ ნათით მისითა; რაჟამს Line of ed.: 30 დაჰჴსნდის მზჱ და დაუტევის სოფელი ესე, მაშინ ყოველივე სოფელი აღივსის Line of ed.: 31 ბნელითა, და მჴეცნი ვლენედ ბნელსა შინა და გუელნი და ღრიანკალნი Line of ed.: 32 და ყოველნი ქუეწარმძრომელნი დაკბენად განმზადებულ არიედ? ეგრეცა ადგილი Line of ed.: 33 ესე ჩუენი, რაჟამს იყო ქრისტჱ ჩუენ თანა ჴორცითა მით, ვიყვენით Line of ed.: 34 ყოველსა ჟამსა დიდებასა შინა მისსა, და მადლი იგი და ნიჭი მისი გარემოხუეულ Line of ed.: 35 იყო ყოველსა ჟამსა ჩუენსა ადგილსა, სადაცა ვიყვენით. კრძალულ Line of ed.: 36 არიედ თავნი ჩუენნი და ვერ შემძლებელ იყო არცა ერთი რაჲ უკეთურებაჲ Line of ed.: 37 ცოდვისაჲ დამკჳდრებად ჩუენ თანა სიმჴნითა წმიდისა მის სულისაჲთა, რომელ-იგი Line of ed.: 38 მოჰფინა ჩუენ ზედა. ამისთჳს დაღათუ ზეცას არს მამისა თანა, არამედ Line of ed.: 39 ჩუენ თანაცა არს ქუეყანასა ზედა და ჩუენ მივალთ მისსა ზეცად.","english":"Bartholomew said to Philip: \"Hear me, and I will tell you, at what time was it that, when the Savior was with us, he did not separate us from the virgins even for a single day?\" Philip said to him: \"Do you not know that when the sun shines, the whole world is filled with its light; when the sun sets and abandons this world, then the whole world is filled with darkness, and beasts walk in the darkness, and serpents and scorpions and all creeping things are prepared to bite? So also this place of ours: when Christ was with us in the flesh, we were at all times in his glory, and that grace and his gift were ever present around our place, wherever we were. Our heads were guarded, and not a single evil of sin was able to settle among us, because of the boldness of that holy spirit which he poured upon us. Therefore, although he is in heaven with the Father, yet he is also with us on earth, and we go to him in heaven.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The passage continues the dialogue between Bartholomew and Philip, with Bartholomew's question and Philip's extended metaphorical response, typical of the narrative genre.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"text","lemma":"ქალწულთაგან","severity":"info","text":"The Georgian term 'ქალწულთაგან' (from the virgins) echoes the previous passage's concern with virgins in church settings, linking the dialogue to earlier disciplinary instructions.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"sun and darkness metaphor","severity":"info","text":"Philip's metaphor of the sun's light and darkness, and beasts in darkness, may echo biblical imagery (e.g., John 8:12, 1 John 1:5) but is not a direct quotation.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"The reference to Christ being 'in heaven with the Father' yet 'with us on earth' reflects early Christian theological discussions on Christ's presence, common in apocryphal dialogues.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage, preserved in Old Georgian, is part of a larger apocryphon transmitted in the Georgian tradition, with the manuscript (D_235) indicating its use in monastic or liturgical contexts.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"","severity":"caution","text":"The Georgian text may contain scribal errors or dialectal forms; the phrase 'სიმჴნითა წმიდისა მის სულისაჲთა' (boldness of that holy spirit) is ambiguous, possibly referring to the Holy Spirit or a spiritual gift.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'სიმჴნითა წმიდისა მის სულისაჲთა' could be interpreted as 'by the boldness of that holy spirit' (the Holy Spirit) or 'by the boldness of that holy spirit' (a spiritual quality). The reading taken follows the English draft's 'boldness of that holy spirit' as a gift from Christ."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":29,"ref":"p29","source":"Line of ed.: 40 ამისთჳს ჩუენცა თანა-გუაც სწავლად სხუათა შემსგავსებულად დიდებულებათა Line of ed.: 41 მათ ეკლესიისათა, რომელსა იჩინენ სლვად მას შინა. რამეთუ მრავალნი Line of ed.: 42 მოვიდოდიან სამკაულითა მით სიცრუვისაჲთა და იტყოდიან, Line of ed.: 1 ვითარმედ: ვმსახურებთ ჩუენ წმიდასა მას მსახურებასა და მსახურებაჲ იგი Line of ed.: 2 მათი იყოს, ვითარცა კერპთა მსახურებაჲ. Ms. page: D_236 რამეთუ დაეტეოს წესი იგი Line of ed.: 3 მათი, რომელ მიეცა და იქმოდიან საქმეთა ამაოთა. ხოლო შენ, ბართლომე, Line of ed.: 4 იქმენ გამოცდილ კეთილისა გამოცდისა და ეგევე მცნებაჲ ამცენ სტაქჳსცა Line of ed.: 5 და დაადგინე იგი ეპისკოპოსად ეკლესიათა ზედა, რაჲთა იყოს იგიცა ეგრევე Line of ed.: 6 კეთილის მსახურ. ნუ გრწამნ ზედამდგომელ ყოფაჲ ჭაბუკისაჲ, და ნუ Line of ed.: 7 დაადგინებ ეგევითარსა საყდარსა მსწავლელთასა, რაჲთა არა გმობილ იყოს Line of ed.: 8 წამებაჲ იგი უფლისაჲ, რამეთუ თანა-აც მსწავლელსა მას სწავლად საქმეთა Line of ed.: 9 მათცა კეთილთა თჳსთაჲ, რაჲთა ზოგადითა მით სიტყჳთა შეზავებულ იყოს Line of ed.: 10 ყოველსა ჟამსა დიდებისა მიცემაჲ იგი.","english":"we also are to learn, in imitation of the other glories of those churches, which they manifest in going into it. For many come with that adornment of falsehood and say, \"We serve that holy service, and that service of theirs is like the service of idols.\" For let that rule of theirs be abolished, which was given and they perform vain works. But you, Bartholomew, be a tester of the good test, and give this same commandment also to Stachys, and appoint him bishop over the churches, so that he too may be likewise a good servant. Do not believe in the superintendence of a youth, and do not appoint such a one to the seat of teachers, lest that testimony of the Lord be blasphemed, for the teacher also learns his own good works, so that by the common word the giving of glory may be mingled at all times.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"სამკაულითა მით სიცრუვისაჲთა","severity":"info","text":"The phrase 'with that adornment of falsehood' likely refers to deceptive outward trappings of piety, contrasting true service with idolatrous imitation.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"სტაქჳს","severity":"info","text":"Stachys is a figure known from early Christian tradition, possibly the same as the Stachys mentioned in Romans 16:9, here appointed bishop.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"external","lemma":"ეპისკოპოსად","severity":"info","text":"The appointment of Stachys as bishop reflects early church organization, where bishops oversaw multiple churches, a role emerging in the 2nd century.","cites":[{"key":"hollis:alma990072510730203941","label":"Catena in Acta SS. Apostolorum e Cod. Nov. Coll","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/990072510730203941"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage shifts from Philip's speech to a direct address to Bartholomew, giving practical instructions on church leadership and the rejection of false service.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"caution","kind":"caution","basis":"text","lemma":"თანა-აც მსწავლელსა მას","severity":"caution","text":"The phrase 'the teacher also learns his own good works' is ambiguous; it may mean the teacher learns from his own deeds or that he teaches by example.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'the youth' whose superintendence is rejected is unclear; possibly a reference to a specific historical figure or a general warning against appointing young leaders."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":30,"ref":"p30","source":"Line of ed.: 11 და მე რაჟამს აღვესრულო ჴორცთა ამათგან, აღიხუენ ჴორცნი ჩემნი Line of ed.: 12 და წარგრაგნენ ასურეთისა ქარტასა, და ნუ წარჰგრაგნი მჩურითა, რამეთუ Line of ed.: 13 მჩურითა წარიგრაგნა მჴსნელი იგი ჩუენი. არამედ წარგრაგნენ ჴორცნი ესე Line of ed.: 14 ჩემნი ქარტასა და აღხჳე ჭილითა, და დაჰფლენ ყურესა ერთსა ეკლესიისასა, Line of ed.: 15 და ლოცვა ყავ ჩემთჳს ორმეოც დღე დაუცადებელად, რაჲთა მომიტეოს Line of ed.: 16 ღმერთმან შეცოდებაჲ იგი, რომელ ვყავ, რამეთუ მივაგე ბოროტის მყოფელთა Line of ed.: 17 ჩემთა ბოროტი, რაჲთა არა იყოს დაყენება ჩემდა საუკუნესა მას განსასუენებელსა Line of ed.: 18 ორმეოც წელ\". Line of ed.: 19 Ms. page: D_237 და მერმე ჰრქუა მათ ფილიპე: \"აჰა, სისხლი ჩემი დასწუთეს ქუეყანასა Line of ed.: 20 და ნერგი აღმოჴდეს ადგილსა მას, სადა დასწუთეს სისხლი ჩემი. და Line of ed.: 21 რომელი-იგი აღმოსცენდეს, იყოს ვენაჴი, და გამოიღოს ყურძენი, რომელ-იგი Line of ed.: 22 აღმოსცენდეს ქუეყანისაგან და მომწუთოლვარესა მას სისხლსა ჩემსა. და მოიღეთ Line of ed.: 23 ყურძენი იგი და გამოწურეთ და შეწირეთ მაღლად წმიდითა ლოცვითა Line of ed.: 24 თქუენითა, რაჲთა იყოს მსხუერპლ სრულ წინაშე სულისა მის შემძლებელისა, Line of ed.: 25 და მომიტეოს მე შეცოდებაჲ იგი, რომელ ვყავ\".","english":"And when I depart from these fleshly [bodies], let my flesh be taken up and written on Assyrian paper, and let it not be written with ink, for our Savior was written with ink. But let this flesh of mine be written on paper and sealed with a seal, and let it be buried in one corner of the church, and pray for me for forty days without ceasing, so that God may forgive me that sin which I committed, for I repaid evil to those who did evil to me, so that there may be no hindrance for me in that eternal resting place for forty years.\" And then Philip said to them: \"Behold, my blood has been shed on the ground, and a shoot has sprung up in that place where my blood was shed. And that which springs up shall be a vine, and it shall produce grapes, which shall spring up from the earth and from that same blood of mine that was shed. And take those grapes and press them and offer them up high with your holy prayer, so that it may be a perfect sacrifice before the one who has power over the soul, and that he may forgive me that sin which I committed.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"აღიხუენ","severity":"info","text":"The verb 'aġixuen' (let them take up) governs the disposal of Bartholomew's flesh, implying a ritual transfer of the body to a written medium.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ასურეთისა ქარტასა","severity":"info","text":"'Asuretisa kartasa' (Assyrian paper) likely refers to papyrus or parchment associated with Assyria, a term used in Georgian to denote a specific writing material, possibly of high quality or ritual significance.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"მჴსნელი იგი ჩუენი","severity":"info","text":"The phrase 'our Savior' (mxsneli igi čueni) echoes New Testament usage, but the claim that the Savior was 'written with ink' (mčurita) is apocryphal, possibly referencing a lost tradition about the composition of a gospel or a letter of Christ.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ორმეოც დღე","severity":"info","text":"The forty-day prayer period (ormeoc dḡe) and forty-year hindrance (ormeoc wel) reflect biblical numerology (e.g., Moses, Elijah, Christ's fast) and penitential practice, common in early Christian asceticism.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"parallel","kind":"parallel","basis":"text","lemma":"სისხლი ჩემი","severity":"info","text":"Philip's blood producing a vine recalls the miraculous vine in the Acts of Philip (e.g., the vine that sprouts from the apostle's blood), a motif also found in other apocryphal acts (e.g., Acts of John).","cites":[{"key":"hollis:alma990072510730203941","label":"Catena in Acta SS. Apostolorum e Cod. Nov. Coll","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/990072510730203941"},{"key":"hollis:alma990101696180203941","label":"Acts","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/990101696180203941"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"და მერმე ჰრქუა მათ ფილიპე","severity":"info","text":"The shift from Bartholomew's speech to Philip's direct address ('And then Philip said to them') marks a narrative transition, typical of composite apocryphal acts where multiple apostles speak in sequence.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The phrase 'written with ink' (mčurita) for the Savior is obscure; it may refer to a specific apocryphal text or a scribal tradition now lost.","The 'Assyrian paper' (asuretisa kartasa) could denote a specific type of papyrus or parchment, but its exact identification is uncertain.","The relationship between the forty-day prayer and the forty-year hindrance is not fully explained; the text may imply a symbolic correspondence."],"confidence":"medium","notes":[]},{"i":31,"ref":"p31","source":"Line of ed.: 26 14. და ესე ვითარცა თქუა ფილიპე, იწყო თაყუანის-ცემად და სიტყუად: Line of ed.: 27 \"უფალო ჩემო, იესუ ქრისტე, მამაო სიმდიდრეთაო, მეუფეო ნათლისაო, რომელმან Line of ed.: 28 გულისჴმიერ მყვენ ჩუენ შენითა მაგით სიბრძნითა, და მომეც ჩუენ ცნობაჲ Line of ed.: 29 შენთა მაგათ სიმაღლეთაჲ, რომელმან მოგუმადლე ჩუენ ნებაჲ ქველის მოქმედებისა Line of ed.: 30 შენისაჲ, რომელი არასადა განგუეშორა ჩუენგან. შენ ხარ, რომელმან Line of ed.: 31 აღამცირნი სალმობანი მათგან, რომელნი შეგევედრნიან შენ. შენ ხარ, რომელმან Line of ed.: 32 მომეც შენი იგი სიყუარული, რომელმან არა მიიქციე პირი შენი ჩუენგან. შენ Line of ed.: 33 ხარ, რომელმან მოგუეც სიტყუაჲ მოქცევად შენდა მიმართ შეცთომილთა. შენ Line of ed.: 34 ხარ, რომელმან მოგუეც ჩუენ ყოფად ნიშისა Ms. page: D_238 და სასწაულისა მცირესა Line of ed.: 35 ამას სამწყსოსა შენსა ზედა. შენ ხარ, რომელმან დაადგი გჳრგჳნი თავსა Line of ed.: 36 ზედა, რომელთა სძლიან ახოვანსა მას. შენ ხარ ღუაწლისა წინამძღუარ. Line of ed.: 37 მომმადლე ჩუენ გჳრგჳნი ეგე მადლისაჲ, რომელი-ეგე თანა მოღუაწე ხარ Line of ed.: 38 ჩუენდა, რაჲთა შემძლებელ ვიყვნეთ წინა-დადგომად მავნებელთა ჩემთა.","english":"And as Philip said this, he began to bow down and speak: \"My Lord, Jesus Christ, Father of riches, King of light, who made us understand with your wisdom, and gave us knowledge of your heights, who granted us the will of your beneficence, which never departed from us. You are the one who quenched the sorrows of those who prayed to you. You are the one who gave me your love, which did not turn your face away from us. You are the one who gave us the word to turn the erring toward you. You are the one who gave us to be a sign and a miracle over this small flock of yours. You are the one who placed a crown on the head of those who overcome the mighty one. You are the leader of the struggle. Grant us this crown of grace, with which you are a fellow struggler for us, so that we may be able to withstand my enemies.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"და ესე ვითარცა თქუა ფილიპე, იწყო თაყუანის-ცემად და სიტყუად","severity":"info","text":"The Georgian marks a transition from direct speech (Philip's instructions) to a prayer, introduced by a narrative frame. This shift is typical of apocryphal acts where a saint's final words are followed by a liturgical or devotional passage.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"სიმდიდრეთაო","severity":"info","text":"The Georgian term 'sìmìdret'ao' (Father of riches) is a rare epithet for Christ, possibly translating a Greek original like 'πλούτου πατήρ'. It emphasizes Christ as source of spiritual wealth, not found in canonical prayers.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"მეუფეო ნათლისაო","severity":"info","text":"'Meupeo nat'lisao' (King of light) is a title for Christ common in Georgian apocrypha and hymns, reflecting a light-mysticism tradition. It may derive from Syriac or Coptic sources where Christ is 'king of light' in gnostic or Manichaean contexts.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"გჳრგჳნი","severity":"info","text":"The image of a crown (gwrgwini) placed on the head of those who overcome the mighty one echoes 1 Corinthians 9:25 (crown of victory) and Revelation 14:14 (crown of glory), but here it is a grace-granted crown for spiritual struggle.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"external","lemma":"წინამძღუარ","severity":"info","text":"The term 'ts'inamdzghuar' (leader of the struggle) is a military metaphor for Christ as commander in spiritual warfare, common in early Christian ascetic literature. This aligns with the apocryphon's emphasis on Philip as a model of endurance.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"external","lemma":"ფილიპე","severity":"info","text":"This prayer of Philip is part of a longer apocryphal tradition (Acts of Philip) preserved in Georgian. The text shows liturgical use, as the request for forty days of prayer (previous passage) and the crown imagery suggest a monastic or church context for the manuscript.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The Georgian text may have a lacuna or variant reading at line 34 (D_238) where 'ნიშისა' (sign) could be a corruption of 'ნიშნისა' (sign) or 'ნიშანისა' (miracle). The English draft interprets it as 'sign and a miracle', but the Georgian syntax is ambiguous.","The phrase 'მავნებელთა ჩემთა' (my enemies) could refer to personal adversaries or spiritual forces; the context of struggle suggests the latter, but the first-person possessive may indicate a personal reading."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":32,"ref":"p32","source":"შენ, Line of ed.: 39 რომელმან განსწმიდი და აღაორძინი და განამრავლი და განაცხოველნი ყოველნი Line of ed.: 40 მონანი შენნი. და აწ მოვედ, უფალო, და მეც ჩუენ შეწევნაჲ და მოგუმადლე Line of ed.: 41 გჳრგჳნი შენი წინაშე ჴელმწიფეთა და მბრძანებელთა. ნუ დამფარავენ Line of ed.: 42 მე დამაბნელებელი იგი სანქრევაჲ, და ნუცა კუამლი მისი დაეხუევინ Line of ed.: 43 ხატსა სულისა ჩემისასა, არამედ წიაღვჴდე სიღრმესა მას მდინარესა ცეცხლისასა Line of ed.: 1 და ნუმცა დავინთქმი მას შინა. უფალო ჩემო, იესუ ქრისტე, ნუმცა Line of ed.: 2 რას ჰპოებს სიტყუად მტერი იგი ჩემთჳს წინაშე ჭეშმარიტსა მას განსაკითხველსა. Line of ed.: 3 არამედ შთამაცუ დიდებული ეგე ხატი შენი და ბეჭედი ეგე შენი, Line of ed.: 4 რომელი ყოველსა ჟამსა ბრწყინავს, ვიდრე მე განვლო ადგილი იგი ბნელისაჲ Line of ed.: 5 და განვერე ბოროტსა მას ვეშაპსა მჴდომსა ჩემსა. აწ, უფალო, ყავ შემთხუევაჲ Line of ed.: 6 ჩემი ჰაერთა ზედა მომადლებად ჩემდა თანა-ნადებისა მის, რომელ Line of ed.: 7 მივაგე ბოროტი მტერთა ჩემთა. Ms. page: D_239 და გარდავცვალე ხატი ესე ჴორცთა Line of ed.: 8 ჩემთაჲ ხატად შეზავებულად დიდებულთა ჴორცთა შენთა, უფალო.","english":"you, who sanctified, revived, multiplied, and gave life to all your servants. And now come, Lord, and grant us assistance, and bestow your crown before the powers and rulers. Let not that confounding darkness cover me, nor let its smoke defile the image of my soul, but may I pass through the depth of that river of fire and not be consumed within it. My Lord, Jesus Christ, let not the enemy find anything to say against me before that true judgment. But rather, implant this glorious image of yours and this seal of yours, which shines at all times, until I pass through that place of darkness and overcome that evil serpent lying in wait for me. Now, Lord, make my meeting in the air for the bestowal upon me of that communion which I offered to my enemies. And transform this image of my flesh into a blended image of your glorious flesh, Lord.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"გჳრგჳნი","severity":"info","text":"The Georgian term 'gwirgwin-i' (crown) likely translates a Greek word such as στέφανος, symbolizing apostolic authority or martyrdom. The request for the crown before 'powers and rulers' suggests a liturgical or visionary context.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"სანქრევაჲ","severity":"info","text":"The word 'sankrevay' (darkness) is a rare term in Old Georgian, possibly derived from a Greek original like σκότος or ζόφος. Its use here emphasizes the dualistic struggle between light and dark typical of apocryphal acts.","cites":[{"key":"hollis:alma990072510730203941","label":"Catena in Acta SS. Apostolorum e Cod. Nov. Coll","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/990072510730203941"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"მდინარესა ცეცხლისასა","severity":"info","text":"The 'river of fire' (mdinaresa tsekhli-sasa) echoes apocalyptic imagery from Revelation (e.g., Rev 19:20) and the Apocalypse of Peter, common in early Christian martyrdom and visionary texts.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"ვეშაპსა","severity":"info","text":"The 'evil serpent' (veshap-sa) is a standard adversary in apocryphal acts, often representing Satan or demonic forces. This motif appears in the Acts of Thomas and the Acts of Philip, where the apostle confronts a serpent or dragon.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"","severity":"info","text":"This passage continues Philip's prayer, shifting from praise to a plea for protection and transformation. The sequence—crown, darkness, river of fire, judgment, serpent, and transfiguration—follows a typical apocryphal ascent or ordeal narrative.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"ხატად შეზავებულად","severity":"info","text":"The request to transform the 'image of my flesh' into a 'blended image' of Christ's glorious flesh reflects a theosis theme, possibly influenced by Origenist or Syriac traditions. This passage was preserved in Georgian monastic circles, indicating its liturgical or devotional use.","cites":[{"key":"hollis:alma99153822417603941","label":"Between canonical and apocryphal texts : processes of reception, rewriting, and interpretation in early Judaism and early Christianity","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/99153822417603941"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of the 'powers and rulers' (xelmtsipet'a da mbrdzanebelt'a) is unclear—they may be angelic or demonic authorities. The phrase 'that communion which I offered to my enemies' is ambiguous: it could refer to a eucharistic offering or a spiritual gift."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":33,"ref":"p33","source":"და განმისუენე Line of ed.: 9 მე შენთა მაგათ სანატრელთა შინა, და მახარე მე შენთა მაგათ კეთილთა Line of ed.: 10 შინა, რომელ აღუთქუ წმიდათა შენთა უკუნისამდე და უკუნითი Line of ed.: 11 უკუნისამდე, ამენ\". Line of ed.: 12 და ვითარცა წართქუა, შეჰვედრა სული თჳსი უფალსა წინაშე ყოვლისა Line of ed.: 13 მის სიმრავლისა.\n\nLine of ed.: 14 15. და ბართლომე და მარიამ გარდამოიხუნეს ჴორცნი იგი მისნი და ყვეს Line of ed.: 15 ეგრე, ვითარცა ამცნო მათ. და დაჰფლეს ადგილსა მას, რომელსა უბრძანა. Line of ed.: 16 და შემდგომად სამისა დღისა და აღმოჴდა ნერგი ადგილსა მას, რომელსა Line of ed.: 17 დასწუთა სისხლი მისი. და ყვეს ყოველივე, რაჲცა ამცნო მათ ფილიპე. და Line of ed.: 18 შესწირვიდეს ორმეოც დღე მსხუერპლსა ყოველსა დღესა თაყუანის-ცემით Line of ed.: 19 ათორმეტ ჟამ დღესა შინა, და აღაშენეს ეკლესიაჲ ადგილსა მას და დაადგინეს Line of ed.: 20 სტაქჳს ეპისკოპოსად მას ზედა. Line of ed.: 21 და მიერითგან ადიდებდეს ღმერთსა წინაშე ყოველთა მათთჳს საკჳრველებათა. Line of ed.: 22 და ბართლომე ამცნო სტაქჳს განათლებაჲ მათი სახელითა მამისა Line of ed.: 23 და ძისა და სულისა წმიდისაჲთა.","english":"and make me worthy of those blessed things of yours, and gladden me with those good things of yours, which you promised to your saints forever and ever, amen.\" And as he said this, he commended his soul to the Lord before all that multitude.\n\n15. And Bartholomew and Mary took down his body and did as he had instructed them. And they buried him in that place which he had commanded. And after three days a shoot sprang up in that place where his blood had been shed. And they did everything that Philip had instructed them. And they offered sacrifice for forty days, every day, with worship twelve times a day, and they built a church on that place and appointed Stachys as bishop over it.\n\nAnd from then on they glorified God for all those miracles. And Bartholomew instructed Stachys in their teaching in the name of the Father and of the Son and of the Holy Spirit.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"15. და","severity":"info","text":"The numeral 15 marks a new section in the Georgian text, corresponding to a narrative division in the apocryphon.","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"სტაქჳს","severity":"info","text":"Stachys is a figure known from early Christian tradition, here appointed bishop; the name appears in the New Testament (Rom 16:9) and in later apocryphal acts.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"სახელითა მამისა და ძისა და სულისა წმიდისაჲთა","severity":"info","text":"The trinitarian formula 'in the name of the Father and of the Son and of the Holy Spirit' echoes Matthew 28:19 and is standard in early Christian liturgy and instruction.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"text","lemma":"ორმეოც დღე","severity":"info","text":"The forty-day period of sacrifice and worship reflects a common biblical and early Christian motif of preparation or mourning, as in the forty days of Lent or the forty days after Easter.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"და მიერითგან ადიდებდეს ღმერთსა","severity":"info","text":"The concluding glorification of God for miracles is typical of hagiographic and apocryphal narratives, reinforcing the cultic veneration of the apostle Philip.","cites":[{"key":"hollis:alma990072510730203941","label":"Catena in Acta SS. Apostolorum e Cod. Nov. Coll","url":"https://hollis.harvard.edu/permalink/f/1s5nto6/990072510730203941"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'Mary' (Bartholomew's companion) is ambiguous: it may refer to Mary Magdalene or another Mary, as the text does not specify."],"confidence":"high","notes":[]},{"i":34,"ref":"p34","source":"და შემდგომად ორმეოცისა დღისა გამოეცხდა Line of ed.: 24 უფალი ხატად ფილიპესსა და ჰრქუა მარიამს და ბართლომეს: \"ძმანო Line of ed.: 25 ჩემნო, კურთხეულნო, განვისუენე განსასუენებელსა მას მამისასა. Ms. page: D_240 აწ Line of ed.: 26 წარვედით ადგილსა მას, რომელსა განისწავლენით თქუენ, რამეთუ ნერგი იგი, Line of ed.: 27 რომელ აღმოსცენდა ქალაქსა მას, და ნაყოფიერ იქმნა დიდად\". Line of ed.: 28 და იჯმნეს ძმათაგან და ლოცვა ყვეს ურთიერთას და გამოვიდეს ქალაქისა Line of ed.: 29 მისგან და წარვიდეს, სადაცა უბრძანა მათ უფალმან: ბართლომე ლუკაონიად Line of ed.: 30 და მარიამ იორდანედ მდინარედ. Line of ed.: 31 ხოლო სტაქჳს და რომელნი-იგი მის თანა იყვნეს, დაადგრეს მუნვე და Line of ed.: 32 ასწავებდეს ეკლესიასა მას ქრისტჱსსა, რომლისაჲ არს დიდებაჲ უკუნითი Line of ed.: 33 უკუნისამდე, ამენ.","english":"And after the fortieth day, the Lord appeared in the form of Philip and said to Mary and Bartholomew: \"My brothers, blessed ones, I have rested in the resting place of the Father. Now go to the place which you have been taught, for that shoot which sprouted in that city has become greatly fruitful.\" And they parted from the brothers and prayed together and went out from that city and departed to where the Lord had commanded them: Bartholomew to Lycaonia and Mary to the River Jordan. But Stachys and those who were with him remained there and taught in that Church of Christ, whose glory is from everlasting to everlasting, amen.","structure":"narrative","commentary":[{"unit":"sense","kind":"sense","basis":"text","lemma":"და შემდგომად ორმეოცისა დღისა","severity":"info","text":"The forty-day interval echoes the period between the Resurrection and the Ascension in canonical Acts, but here the Lord appears after that interval, not before it.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"term","kind":"term","basis":"glossary","lemma":"ხატად","severity":"info","text":"Georgian 'khatad' (in the form of) indicates a theophany in which the Lord assumes Philip's likeness, a motif found in apocryphal acts to authorize post-ascension missions.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"scripture","kind":"scripture","basis":"text","lemma":"ნერგი იგი, რომელ აღმოსცენდა ქალაქსა მას","severity":"info","text":"The 'shoot that sprouted in that city' likely refers to the church planted in the previous passage, echoing the Pauline metaphor of the seed of faith (cf. 1 Cor 3:6-7).","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"background","kind":"background","basis":"background","lemma":"ლუკაონიად","severity":"info","text":"Lycaonia is a region in central Anatolia; Bartholomew's mission there is attested in other apocryphal acts (e.g., the Acts of Bartholomew).","cites":[{"key":"ed:apokr","label":"source edition: Apocryphal texts concerning the apostles","url":"https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcg/cauc/ageo/ntapokr/apokrmoc/apokr.htm"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"structure","kind":"structure","basis":"text","lemma":"და იჯმნეს ძმათაგან","severity":"info","text":"The parting of the apostles and the assignment of distinct mission fields (Bartholomew to Lycaonia, Mary to the Jordan) is a typical narrative closure in apocryphal acts, mirroring the dispersion in canonical Acts.","cites":[],"named_sources":[],"dropped_cites":[]},{"unit":"reception","kind":"reception","basis":"text","lemma":"სტაქჳს","severity":"info","text":"Stachys is named as a companion of Philip; in later tradition he is sometimes identified as the first bishop of Byzantium, though this text does not develop that role.","cites":[{"key":"dossier:greek-catena-acta","label":"gap dossier: Catena on the Acts of the Apostles (the Catena of Andrew)","url":"https://naxiai.com/christian/gaps/greek-catena-acta"}],"named_sources":[],"dropped_cites":[]}],"ambiguities":["The identity of 'Mary' is ambiguous: she could be Mary Magdalene or the Virgin Mary; the text does not specify, but the mission to the Jordan suggests Mary Magdalene in some traditions.","The phrase 'the resting place of the Father' (განსასუენებელსა მას მამისასა) is theologically vague; it may refer to the heavenly abode or a specific locale."],"confidence":"high","notes":[]}]}